GSEB 2022 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

57 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ150 of 57 questions

Page 1 of 2 · Gujarati

1
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
ધારો કે $R$ એ ગણ $\{1, 2, 3\}$ પરનો સંબંધ છે જે $R = \{(1, 1), (2, 2), (3, 3)\}$ દ્વારા આપવામાં આવ્યો છે. સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.
A
$R$ સ્વવાચક અને સંમિત છે પરંતુ પરંપરિત નથી.
B
$R$ એ સામ્ય સંબંધ છે.
C
$R$ સ્વવાચક અને પરંપરિત છે પરંતુ સંમિત નથી.
D
$R$ સંમિત અને પરંપરિત છે પરંતુ સ્વવાચક નથી.

Solution

(B) ગણ $A$ પરનો સંબંધ $R$ એ સામ્ય સંબંધ કહેવાય જો તે સ્વવાચક,સંમિત અને પરંપરિત હોય.
$1$. સ્વવાચક: દરેક $a \in A$ માટે,$(a, a) \in R$. અહીં,$(1, 1), (2, 2), (3, 3) \in R$ છે,તેથી તે સ્વવાચક છે.
$2$. સંમિત: જો $(a, b) \in R$ હોય,તો $(b, a) \in R$ હોવું જોઈએ. અહીં બધા ઘટકો $(a, a)$ સ્વરૂપના હોવાથી,તેમની અદલાબદલી કરવાથી સમાન જોડ મળે છે,તેથી તે સંમિત છે.
$3$. પરંપરિત: જો $(a, b) \in R$ અને $(b, c) \in R$ હોય,તો $(a, c) \in R$ હોવું જોઈએ. આ સંબંધ માટે,આ શરતનું પાલન થાય છે કારણ કે અહીં કોઈ અલગ $(a, b)$ અને $(b, c)$ જોડો નથી જે અલગ $(a, c)$ ની માંગ કરે.
આમ,$R$ ત્રણેય ગુણધર્મોનું પાલન કરે છે,તેથી તે સામ્ય સંબંધ છે.
2
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = (3 - x^3)^{\frac{1}{3}}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત હોય,તો $f \circ (f \circ f)(x) = $ . . . . . . .
A
$x^3$
B
$x^{\frac{1}{3}}$
C
$x$
D
$(3 - x^3)^{\frac{1}{3}}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(x) = (3 - x^3)^{\frac{1}{3}}$.
પ્રથમ,$(f \circ f)(x) = f(f(x)) = f((3 - x^3)^{\frac{1}{3}})$ શોધો.
$f(x)$ ને વિધેયમાં મૂકતા: $f(f(x)) = (3 - ((3 - x^3)^{\frac{1}{3}})^3)^{\frac{1}{3}}$.
સાદું રૂપ આપતા: $f(f(x)) = (3 - (3 - x^3))^{\frac{1}{3}} = (3 - 3 + x^3)^{\frac{1}{3}} = (x^3)^{\frac{1}{3}} = x$.
હવે,$f \circ (f \circ f)(x) = f(f(f(x))) = f(x)$ શોધો.
તેથી,$f \circ (f \circ f)(x) = (3 - x^3)^{\frac{1}{3}}$.
3
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો $\cos ^{-1} x = y$ હોય,તો . . . . . . .
A
$-\frac{\pi}{2} < y < \frac{\pi}{2}$
B
$-\frac{\pi}{2} \leq y \leq \frac{\pi}{2}$
C
$0 < y < \pi$
D
$0 \leq y \leq \pi$

Solution

(D) પ્રતિ-કોસાઇન વિધેય (inverse cosine function) ની મુખ્ય કિંમતની શાખા,જેને $\cos^{-1} x$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,તે અંતરાલ $[0, \pi]$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે.
તેથી,જો $\cos^{-1} x = y$ હોય,તો $y$ નો વિસ્તાર $0 \leq y \leq \pi$ હોવો જોઈએ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
4
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\cos^{-1}[\cos(-680^{\circ})]$ નું મુખ્ય મૂલ્ય . . . . . . ની બરાબર છે.
A
$\frac{34\pi}{9}$
B
$\frac{-2\pi}{9}$
C
$\frac{2\pi}{9}$
D
$\frac{\pi}{9}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos(-\theta) = \cos(\theta)$. તેથી,$\cos(-680^{\circ}) = \cos(680^{\circ})$.
આપણે $680^{\circ}$ ને $720^{\circ} - 40^{\circ}$ તરીકે લખી શકીએ,જે $4\pi - 40^{\circ}$ છે.
કારણ કે $\cos(2n\pi - \theta) = \cos(\theta)$,તેથી $\cos(680^{\circ}) = \cos(40^{\circ})$.
$\cos^{-1}(x)$ ની મુખ્ય મૂલ્ય શાખા $[0, \pi]$ છે.
આમ,$\cos^{-1}[\cos(40^{\circ})] = 40^{\circ}$.
$40^{\circ}$ ને રેડિયનમાં ફેરવતા: $40 \times \frac{\pi}{180} = \frac{4\pi}{18} = \frac{2\pi}{9}$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
5
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\cos \left[\sec ^{-1} x+\operatorname{cosec}^{-1} x\right], |x| \geq 1$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$0$
B
$-1$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\pi$

Solution

(A) આપણે પ્રતિ-ત્રિકોણમિતીય વિધેયો માટેનું નિત્યસમ જાણીએ છીએ: $\sec^{-1} x + \operatorname{cosec}^{-1} x = \frac{\pi}{2}$,જ્યાં $|x| \geq 1$.
આ કિંમત આપેલ પદમાં મૂકતા:
$\cos \left[\sec^{-1} x + \operatorname{cosec}^{-1} x\right] = \cos \left(\frac{\pi}{2}\right)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos \left(\frac{\pi}{2}\right) = 0$,તેથી આ પદની કિંમત $0$ થાય છે.
6
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\cot^{-1}\left(\frac{-1}{\sqrt{3}}\right)$ નું મુખ્ય મૂલ્ય . . . . . . ની બરાબર છે.
A
$\frac{4\pi}{3}$
B
$\frac{2\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{-\pi}{3}$

Solution

(B) ધારો કે $y = \cot^{-1}\left(\frac{-1}{\sqrt{3}}\right)$.
તેથી $\cot y = \frac{-1}{\sqrt{3}}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cot^{-1} x$ ની મુખ્ય મૂલ્ય શાખાનો વિસ્તાર $(0, \pi)$ છે.
કારણ કે $\cot\left(\frac{\pi}{3}\right) = \frac{1}{\sqrt{3}}$,તેથી $\cot\left(\pi - \frac{\pi}{3}\right) = -\cot\left(\frac{\pi}{3}\right) = \frac{-1}{\sqrt{3}}$.
આમ,$\cot\left(\frac{2\pi}{3}\right) = \frac{-1}{\sqrt{3}}$.
કારણ કે $\frac{2\pi}{3} \in (0, \pi)$,તેથી મુખ્ય મૂલ્ય $\frac{2\pi}{3}$ છે.
7
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\cos (\tan^{-1} x)$ નું મૂલ્ય . . . . . . બરાબર છે : (જ્યાં $|x| < 1$)
A
$\frac{1}{\sqrt{1+x^2}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$
C
$\frac{x}{\sqrt{1-x^2}}$
D
$\frac{x}{\sqrt{1+x^2}}$

Solution

(A) ધારો કે $\theta = \tan^{-1} x$.
તેથી,$\tan \theta = x = \frac{x}{1}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\tan \theta = \frac{\text{સામેની બાજુ}}{\text{પાસેની બાજુ}}$.
અહીં,સામેની બાજુ $x$ છે અને પાસેની બાજુ $1$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,કર્ણ $\sqrt{x^2 + 1^2} = \sqrt{1+x^2}$ થાય.
હવે,$\cos \theta = \frac{\text{પાસેની બાજુ}}{\text{કર્ણ}} = \frac{1}{\sqrt{1+x^2}}$.
તેથી,$\cos (\tan^{-1} x) = \frac{1}{\sqrt{1+x^2}}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
8
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\cot ^{-1}(-\sqrt{3})-\tan ^{-1} \sqrt{3}$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$0$
B
$\frac{-\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\pi$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $x > 0$ માટે $\cot ^{-1}(-x) = \pi - \cot ^{-1}(x)$ થાય છે.
આપેલ પદાવલિ $\cot ^{-1}(-\sqrt{3}) - \tan ^{-1}(\sqrt{3})$ છે.
ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$\cot ^{-1}(-\sqrt{3}) = \pi - \cot ^{-1}(\sqrt{3})$.
કારણ કે $\cot ^{-1}(\sqrt{3}) = \frac{\pi}{6}$ અને $\tan ^{-1}(\sqrt{3}) = \frac{\pi}{3}$ છે,
આ કિંમતો મૂકતા:
$\cot ^{-1}(-\sqrt{3}) - \tan ^{-1}(\sqrt{3}) = (\pi - \frac{\pi}{6}) - \frac{\pi}{3}$.
$= \frac{5\pi}{6} - \frac{\pi}{3} = \frac{5\pi - 2\pi}{6} = \frac{3\pi}{6} = \frac{\pi}{2}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
9
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\sin^{-1}\left(\sin \frac{7 \pi}{6}\right)$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$\frac{7 \pi}{6}$
B
$\frac{-7 \pi}{6}$
C
$\frac{-\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^{-1} x$ ની મુખ્ય કિંમત શાખાનો વિસ્તાર $\left[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right]$ છે.
આપેલ પદ $\sin^{-1}\left(\sin \frac{7 \pi}{6}\right)$ છે.
કારણ કે $\frac{7 \pi}{6}$ એ અંતરાલ $\left[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right]$ માં નથી,તેથી આપણે પદનું સાદું રૂપ આપીશું.
$\sin \frac{7 \pi}{6} = \sin\left(\pi + \frac{\pi}{6}\right) = -\sin \frac{\pi}{6} = \sin\left(-\frac{\pi}{6}\right)$.
હવે,$\sin^{-1}\left(\sin \frac{7 \pi}{6}\right) = \sin^{-1}\left(\sin\left(-\frac{\pi}{6}\right)\right)$.
કારણ કે $-\frac{\pi}{6} \in \left[-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}\right]$,તેથી કિંમત $-\frac{\pi}{6}$ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
10
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો $A$ એવો ચોરસ શ્રેણિક હોય કે જેથી $A^2 = A$ થાય,તો $(I + A)^3 - 8A =$ . . . . . . .
A
$I + A$
B
$I - A$
C
$I$
D
$7A$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A^2 = A$.
આપણે $(I + A)^3 - 8A$ ની કિંમત શોધવાની છે.
શ્રેણિક માટે દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$(I + A)^3 = I^3 + 3I^2A + 3IA^2 + A^3$.
$I^n = I$ અને $I \times A = A$ હોવાથી,આ પદ $I + 3A + 3A^2 + A^3$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
$A^2 = A$ આપેલ હોવાથી,આપણે $A^2$ ની જગ્યાએ $A$ મૂકી શકીએ:
$A^3 = A^2 \times A = A \times A = A^2 = A$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$(I + A)^3 = I + 3A + 3(A) + A = I + 7A$.
હવે,$8A$ બાદ કરતા:
$(I + 7A) - 8A = I - A$.
11
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો $A = \begin{bmatrix} \sin \alpha & -\cos \alpha \\ \cos \alpha & \sin \alpha \end{bmatrix}$ અને $A + A^{\prime} = I$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\pi$
D
$\frac{3 \pi}{2}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} \sin \alpha & -\cos \alpha \\ \cos \alpha & \sin \alpha \end{bmatrix}$.
તેથી પરિવર્તિત શ્રેણિક $A^{\prime} = \begin{bmatrix} \sin \alpha & \cos \alpha \\ -\cos \alpha & \sin \alpha \end{bmatrix}$.
આપેલ છે કે $A + A^{\prime} = I$,જ્યાં $I = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
$A$ અને $A^{\prime}$ નો સરવાળો કરતા:
$A + A^{\prime} = \begin{bmatrix} \sin \alpha + \sin \alpha & -\cos \alpha + \cos \alpha \\ \cos \alpha - \cos \alpha & \sin \alpha + \sin \alpha \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 \sin \alpha & 0 \\ 0 & 2 \sin \alpha \end{bmatrix}$.
તેને $I$ સાથે સરખાવતા:
$\begin{bmatrix} 2 \sin \alpha & 0 \\ 0 & 2 \sin \alpha \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
આથી $2 \sin \alpha = 1$,એટલે કે $\sin \alpha = \frac{1}{2}$.
$\sin \alpha = \frac{1}{2}$ માટે $\alpha$ નું મુખ્ય મૂલ્ય $\alpha = \frac{\pi}{6}$ છે.
12
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$A = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} \sin^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & \cot^{-1}(\pi x) \end{bmatrix}$ અને $B = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} -\cos^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & -\tan^{-1}(\pi x) \end{bmatrix}$ હોય,તો $A - B = $ . . . . . . .
A
$I$
B
$0$
C
$\frac{1}{2} I$
D
$\frac{1}{\pi} I$

Solution

(C) અહીં આપણને શ્રેણિકો $A$ અને $B$ આપેલા છે. આપણે $A - B$ શોધવાનું છે.
$A - B = \frac{1}{\pi} \left[ \begin{bmatrix} \sin^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & \cot^{-1}(\pi x) \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} -\cos^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & -\tan^{-1}(\pi x) \end{bmatrix} \right]$
અનુરૂપ ઘટકોની બાદબાકી કરતા:
$A - B = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} \sin^{-1}(\pi x) - (-\cos^{-1}(\pi x)) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) - \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) - \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & \cot^{-1}(\pi x) - (-\tan^{-1}(\pi x)) \end{bmatrix}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin^{-1}(\theta) + \cos^{-1}(\theta) = \frac{\pi}{2}$ અને $\tan^{-1}(\theta) + \cot^{-1}(\theta) = \frac{\pi}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A - B = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} \frac{\pi}{2} & 0 \\ 0 & \frac{\pi}{2} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \frac{1}{2} & 0 \\ 0 & \frac{1}{2} \end{bmatrix} = \frac{1}{2} I$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
13
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો $\left|\begin{array}{ll}3 & x \\ x & 1\end{array}\right|=\left|\begin{array}{ll}3 & 2 \\ 4 & 1\end{array}\right|$ હોય,તો $x$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$\pm 1$
B
$\pm 2$
C
$2$
D
$\pm 2\sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left|\begin{array}{ll}3 & x \\ x & 1\end{array}\right|=\left|\begin{array}{ll}3 & 2 \\ 4 & 1\end{array}\right|$
બંને બાજુના નિશ્ચાયકોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(3 \times 1) - (x \times x) = (3 \times 1) - (2 \times 4)$
$3 - x^2 = 3 - 8$
$3 - x^2 = -5$
બંને બાજુથી $3$ બાદ કરતા:
$-x^2 = -8$
$x^2 = 8$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x = \pm \sqrt{8}$
$x = \pm 2\sqrt{2}$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
14
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $4$ ચોરસ એકમ છે અને તેના શિરોબિંદુઓ $(-2, 0)$,$(0, 4)$ અને $(0, k)$ છે. તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
-$8$
B
$0$
C
$0, 8$
D
$0, -8$

Solution

(C) ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ જેનાં શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તેનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં શિરોબિંદુઓ $(-2, 0)$,$(0, 4)$ અને $(0, k)$ આપેલ છે અને ક્ષેત્રફળ $4$ ચોરસ એકમ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$4 = \frac{1}{2} |-2(4 - k) + 0(k - 0) + 0(0 - 4)|$
$4 = \frac{1}{2} |-8 + 2k|$
$8 = |-8 + 2k|$
આના બે કિસ્સાઓ મળે:
કિસ્સો $1$: $-8 + 2k = 8 \implies 2k = 16 \implies k = 8$
કિસ્સો $2$: $-8 + 2k = -8 \implies 2k = 0 \implies k = 0$
આમ,$k$ ની શક્ય કિંમતો $0$ અને $8$ છે.
15
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ માટે,જો $A = \begin{bmatrix} 1 & -\cos \theta & -1 \\ \cos \theta & 1 & -\cos \theta \\ 1 & \cos \theta & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $\operatorname{det}(A)$ વિશે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$\operatorname{det}(A) \in (2, \infty)$
B
$\operatorname{det}(A) = 0$
C
$\operatorname{det}(A) \in (2, 4)$
D
$\operatorname{det}(A) \in [2, 4]$

Solution

(C) શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શોધવા માટે,આપણે પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરીએ:
$\operatorname{det}(A) = 1(1 - (-\cos^2 \theta)) - (-\cos \theta)(\cos \theta - (-1)) + (-1)(\cos^2 \theta - 1)$
$\operatorname{det}(A) = 1(1 + \cos^2 \theta) + \cos \theta(\cos \theta + 1) - 1(\cos^2 \theta - 1)$
$\operatorname{det}(A) = 1 + \cos^2 \theta + \cos^2 \theta + \cos \theta - \cos^2 \theta + 1$
$\operatorname{det}(A) = \cos^2 \theta + \cos \theta + 2$
આપેલ છે કે $0 < \theta < \frac{\pi}{2}$,તેથી $0 < \cos \theta < 1$ થાય.
ધારો કે $f(x) = x^2 + x + 2$ જ્યાં $x = \cos \theta$ છે.
કારણ કે $x \in (0, 1)$,તેથી $f(x)$ નો વિસ્તાર $(0^2 + 0 + 2, 1^2 + 1 + 2) = (2, 4)$ થશે.
આમ,$\operatorname{det}(A) \in (2, 4)$.
16
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો $A = \begin{bmatrix} 8 & -2 \\ -4 & 1 \end{bmatrix}$ આપેલ હોય,તો $A^{-1}$ શું થાય?
A
$\begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 4 & 8 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} \frac{1}{16} & \frac{2}{16} \\ \frac{4}{16} & \frac{8}{16} \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} \frac{1}{16} & -\frac{1}{8} \\ -\frac{1}{4} & \frac{1}{2} \end{bmatrix}$
D
અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી.

Solution

(D) શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શોધવા માટે,આપણે સૌ પ્રથમ તેનો નિશ્ચાયક $|A| = ad - bc$ શોધીએ છીએ.
અહીં $A = \begin{bmatrix} 8 & -2 \\ -4 & 1 \end{bmatrix}$ આપેલ છે,તેથી નિશ્ચાયક $|A| = (8)(1) - (-2)(-4) = 8 - 8 = 0$ થાય.
શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $0$ હોવાથી,શ્રેણિક $A$ એ અસામાન્ય (singular) શ્રેણિક છે.
અસામાન્ય શ્રેણિકનો વ્યસ્ત શ્રેણિક અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી.
તેથી,$A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી.
17
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
વિધેય $\cos^{-1}(\sin x)$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરો.
A
-$1$
B
$1$
C
$\frac{\pi}{2}-1$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $y = \cos^{-1}(\sin x)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin x = \cos(\frac{\pi}{2} - x)$.
આ કિંમતને પદાવલિમાં મૂકતા,આપણને $y = \cos^{-1}(\cos(\frac{\pi}{2} - x))$ મળે છે.
કારણ કે $\cos^{-1}(\cos \theta) = \theta$ જ્યાં $\theta \in [0, \pi]$,તેથી $y = \frac{\pi}{2} - x$.
હવે,$y$ નું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$\frac{dy}{dx} = \frac{d}{dx}(\frac{\pi}{2} - x) = 0 - 1 = -1$.
આમ,વિકલિત $-1$ છે.
18
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો $e^y(x+1)=1$ હોય,તો $\frac{d^2 y}{d x^2} = $ . . . . . .
A
$\left(\frac{d y}{d x}\right)$
B
$-\left(\frac{d y}{d x}\right)$
C
$-\left(\frac{d y}{d x}\right)^2$
D
$\left(\frac{d y}{d x}\right)^2$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $e^y(x+1)=1$ છે.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\ln(e^y) + \ln(x+1) = \ln(1)$.
$y + \ln(x+1) = 0$.
$x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{d y}{d x} + \frac{1}{x+1} = 0$.
તેથી,$\frac{d y}{d x} = -\frac{1}{x+1} = -(x+1)^{-1}$.
ફરીથી $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $\frac{d^2 y}{d x^2} = -(-1)(x+1)^{-2} = \frac{1}{(x+1)^2}$.
કારણ કે $\frac{d y}{d x} = -\frac{1}{x+1}$,તેથી $\left(\frac{d y}{d x}\right)^2 = \left(-\frac{1}{x+1}\right)^2 = \frac{1}{(x+1)^2}$.
આમ,$\frac{d^2 y}{d x^2} = \left(\frac{d y}{d x}\right)^2$.
19
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\int x^2 e^{x^3} d x=$ . . . . . . .
A
$\frac{1}{3} e^{x^3}+c$
B
$\frac{1}{3} e^{x^2}+c$
C
$\frac{1}{2} e^{x^3}+c$
D
$\frac{1}{2} e^{x^2}+c$

Solution

(A) સંકલન $I = \int x^2 e^{x^3} dx$ ની ગણતરી કરવા માટે,આપણે આદેશની રીતનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
ધારો કે $u = x^3$.
હવે,બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,આપણને $du = 3x^2 dx$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $x^2 dx = \frac{1}{3} du$.
આ કિંમતોને સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int e^u \cdot \frac{1}{3} du$
$I = \frac{1}{3} \int e^u du$
$I = \frac{1}{3} e^u + c$
હવે $u = x^3$ પાછું મૂકતા:
$I = \frac{1}{3} e^{x^3} + c$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
20
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\cos x}}{\sqrt{\sin x}+\sqrt{\cos x}} d x$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$0$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{12}$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\cos x}}{\sqrt{\sin x}+\sqrt{\cos x}} d x$.
ગુણધર્મ $\int_{a}^{b} f(x) d x = \int_{a}^{b} f(a+b-x) d x$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a+b = \frac{\pi}{6} + \frac{\pi}{3} = \frac{\pi}{2}$.
તેથી,$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\cos(\frac{\pi}{2}-x)}}{\sqrt{\sin(\frac{\pi}{2}-x)}+\sqrt{\cos(\frac{\pi}{2}-x)}} d x$.
$I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\sin x}}{\sqrt{\cos x}+\sqrt{\sin x}} d x$.
$I$ ના બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2I = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} \frac{\sqrt{\cos x} + \sqrt{\sin x}}{\sqrt{\sin x}+\sqrt{\cos x}} d x = \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} 1 d x$.
$2I = [x]_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{3}} = \frac{\pi}{3} - \frac{\pi}{6} = \frac{\pi}{6}$.
આમ,$I = \frac{\pi}{12}$.
21
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\int_{-1}^1 \sin^5 x \cos^4 x \, dx = $ . . . . . .
A
$2$
B
$0$
C
$-2$
D
$3$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = \sin^5 x \cos^4 x$.
આપણે ચકાસીએ કે વિધેય યુગ્મ છે કે અયુગ્મ.
$f(-x) = \sin^5(-x) \cos^4(-x) = (-\sin x)^5 (\cos x)^4 = -\sin^5 x \cos^4 x = -f(x)$.
અહીં $f(-x) = -f(x)$ હોવાથી,વિધેય $f(x)$ એ અયુગ્મ વિધેય છે.
નિશ્ચિત સંકલનના ગુણધર્મ મુજબ,જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય,તો $\int_{-a}^a f(x) \, dx = 0$ થાય.
તેથી,$\int_{-1}^1 \sin^5 x \cos^4 x \, dx = 0$.
22
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}}(x^3+\cos x+\tan^5 x) dx$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
A
$2$
B
$0$
C
$\pi$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}}(x^3+\cos x+\tan^5 x) dx$.
આપણે આને ત્રણ સંકલનમાં વિભાજિત કરી શકીએ છીએ: $I = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} x^3 dx + \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \cos x dx + \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \tan^5 x dx$.
નિશ્ચિત સંકલનનો ગુણધર્મ યાદ કરો: જો $f(x)$ અયુગ્મ વિધેય હોય તો $\int_{-a}^{a} f(x) dx = 0$,અને જો $f(x)$ યુગ્મ વિધેય હોય તો $\int_{-a}^{a} f(x) dx = 2 \int_{0}^{a} f(x) dx$.
$f_1(x) = x^3$ માટે,$f_1(-x) = (-x)^3 = -x^3 = -f_1(x)$,તેથી તે અયુગ્મ વિધેય છે. આમ,$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} x^3 dx = 0$.
$f_2(x) = \cos x$ માટે,$f_2(-x) = \cos(-x) = \cos x = f_2(x)$,તેથી તે યુગ્મ વિધેય છે. આમ,$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \cos x dx = 2 \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} \cos x dx = 2[\sin x]_{0}^{\frac{\pi}{2}} = 2(1-0) = 2$.
$f_3(x) = \tan^5 x$ માટે,$f_3(-x) = \tan^5(-x) = -\tan^5 x = -f_3(x)$,તેથી તે અયુગ્મ વિધેય છે. આમ,$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \tan^5 x dx = 0$.
તેથી,$I = 0 + 2 + 0 = 2$.
23
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
સંકલન શોધો: $\int \sqrt{x^2+4x+1} \, dx = \text{ . . . . . . } + C$.
A
$\frac{x+2}{2} \sqrt{x^2+4x+1} - \frac{3}{2} \log \left|x+2+\sqrt{x^2+4x+1}\right|$
B
$\frac{x+2}{2} \sqrt{x^2+4x+1} + \frac{3}{2} \log \left|x+2+\sqrt{x^2+4x+1}\right|$
C
$\frac{x+2}{2} \sqrt{x^2+4x+1} - 9 \log \left|x+2+\sqrt{x^2+4x+1}\right|$
D
$\frac{x+2}{2} \sqrt{x^2+4x+1} + 9 \log \left|x+2+\sqrt{x^2+4x+1}\right|$

Solution

(A) $\int \sqrt{x^2+4x+1} \, dx$ ની ગણતરી કરવા માટે,પહેલા વર્ગમૂળની અંદર પૂર્ણવર્ગ બનાવો:
$x^2+4x+1 = (x^2+4x+4) - 3 = (x+2)^2 - (\sqrt{3})^2$.
હવે સંકલન $\int \sqrt{(x+2)^2 - (\sqrt{3})^2} \, dx$ બને છે.
પ્રમાણિત સૂત્ર $\int \sqrt{t^2-a^2} \, dt = \frac{t}{2} \sqrt{t^2-a^2} - \frac{a^2}{2} \log |t + \sqrt{t^2-a^2}| + C$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $t = x+2$ અને $a = \sqrt{3}$ છે:
$= \frac{x+2}{2} \sqrt{(x+2)^2 - 3} - \frac{3}{2} \log |(x+2) + \sqrt{(x+2)^2 - 3}| + C$.
$= \frac{x+2}{2} \sqrt{x^2+4x+1} - \frac{3}{2} \log |x+2 + \sqrt{x^2+4x+1}| + C$.
આ પરિણામ આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
24
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\int e^{3x} \sin(4x-5) dx = $ . . . . . . $+ C$
A
$\frac{e^{3x}}{25}[3 \cos(4x-5) - 4 \sin(4x-5)]$
B
$\frac{e^{3x}}{25}[3 \sin(4x-5) + 4 \cos(4x-5)]$
C
$\frac{e^{3x}}{25}[3 \sin(4x-5) - 4 \cos(4x-5)]$
D
$\frac{e^{3x}}{25}[4 \sin(4x-5) - 3 \cos(4x-5)]$

Solution

(C) આપણે પ્રમાણિત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\int e^{ax} \sin(bx+c) dx = \frac{e^{ax}}{a^2+b^2} [a \sin(bx+c) - b \cos(bx+c)] + C$.
અહીં,$a = 3$,$b = 4$,અને અચળ પદ $-5$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\int e^{3x} \sin(4x-5) dx = \frac{e^{3x}}{3^2 + 4^2} [3 \sin(4x-5) - 4 \cos(4x-5)] + C$.
$= \frac{e^{3x}}{9 + 16} [3 \sin(4x-5) - 4 \cos(4x-5)] + C$.
$= \frac{e^{3x}}{25} [3 \sin(4x-5) - 4 \cos(4x-5)] + C$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
25
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
સંકલન $\int \frac{1}{\sqrt{(x-1)(x-2)}} dx$ ની કિંમત શોધો.
A
$\log \left|x+\sqrt{x^2-3x+2}\right|$
B
$\log \left|\left(x-\frac{3}{2}\right)-\sqrt{x^2-3x+2}\right|$
C
$\log \left|\left(x-\frac{3}{2}\right)+\sqrt{x^2-3x+2}\right|$
D
$\log \left|\left(x+\frac{3}{2}\right)+\sqrt{x^2-3x+2}\right|$

Solution

(C) આપણે $I = \int \frac{1}{\sqrt{(x-1)(x-2)}} dx$ નું મૂલ્ય શોધવાનું છે.
પ્રથમ,વર્ગમૂળની અંદરના પદનું વિસ્તરણ કરતા: $(x-1)(x-2) = x^2 - 3x + 2$.
દ્વિઘાત પદાવલિ માટે પૂર્ણવર્ગની રીતનો ઉપયોગ કરતા: $x^2 - 3x + 2 = (x^2 - 3x + \frac{9}{4}) - \frac{9}{4} + 2 = (x - \frac{3}{2})^2 - \frac{1}{4}$.
હવે સંકલન આ મુજબ થશે: $I = \int \frac{1}{\sqrt{(x - \frac{3}{2})^2 - (\frac{1}{2})^2}} dx$.
પ્રમાણિત સૂત્ર $\int \frac{1}{\sqrt{t^2 - a^2}} dt = \log |t + \sqrt{t^2 - a^2}| + C$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $t = x - \frac{3}{2}$ અને $a = \frac{1}{2}$:
$I = \log |(x - \frac{3}{2}) + \sqrt{(x - \frac{3}{2})^2 - (\frac{1}{2})^2}| + C$.
વર્ગમૂળની અંદરના પદને મૂળ સ્વરૂપમાં લાવતા:
$I = \log |(x - \frac{3}{2}) + \sqrt{x^2 - 3x + 2}| + C$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
26
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\int_{0}^{\pi} \sin x \, dx = $ . . . . . . .
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$-2$

Solution

(A) આપણે નિશ્ચિત સંકલન $I = \int_{0}^{\pi} \sin x \, dx$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\sin x$ નું પ્રતિ-વિકલન $-\cos x$ છે.
કલનશાસ્ત્રના મૂળભૂત પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$I = [-\cos x]_{0}^{\pi}$
$I = -(\cos \pi - \cos 0)$
$I = -(-1 - 1)$
$I = -(-2)$
$I = 2$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
27
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\int \frac{(x^4+x)^{\frac{1}{4}}}{x^5} dx = $ . . . . . . $+ C$.
A
$-\frac{4}{15}(1+\frac{1}{x^3})^{\frac{5}{4}}$
B
$\frac{4}{15}(1+\frac{1}{x^3})^{\frac{4}{5}}$
C
$\frac{4}{15}(1-\frac{1}{x^2})^{\frac{5}{4}}$
D
$\frac{4}{15}(1-\frac{1}{x^3})^{\frac{5}{4}}$

Solution

(A) સંકલન $I = \int \frac{(x^4+x)^{\frac{1}{4}}}{x^5} dx$ ઉકેલવા માટે,આપણે કૌંસની અંદરના પદમાંથી $x^4$ સામાન્ય કાઢીશું:
$I = \int \frac{(x^4(1+\frac{1}{x^3}))^{\frac{1}{4}}}{x^5} dx$
$I = \int \frac{x(1+\frac{1}{x^3})^{\frac{1}{4}}}{x^5} dx = \int \frac{(1+\frac{1}{x^3})^{\frac{1}{4}}}{x^4} dx$
ધારો કે $u = 1 + \frac{1}{x^3}$. તો $du = -\frac{3}{x^4} dx$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{dx}{x^4} = -\frac{1}{3} du$.
આ કિંમતોને સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int u^{\frac{1}{4}} (-\frac{1}{3}) du = -\frac{1}{3} \int u^{\frac{1}{4}} du$
$I = -\frac{1}{3} \cdot \frac{u^{\frac{5}{4}}}{\frac{5}{4}} + C = -\frac{1}{3} \cdot \frac{4}{5} u^{\frac{5}{4}} + C$
$I = -\frac{4}{15} (1+\frac{1}{x^3})^{\frac{5}{4}} + C$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
28
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\int_{\frac{1}{3}}^1 \frac{(x-x^3)^{\frac{1}{3}}}{x^4} dx = $ . . . . . . .
A
$4$
B
$3$
C
$0$
D
$6$

Solution

(D) ધારો કે $I = \int_{\frac{1}{3}}^1 \frac{(x-x^3)^{\frac{1}{3}}}{x^4} dx$.
ઘનમૂળની અંદરના પદમાંથી $x^3$ સામાન્ય લેતા:
$I = \int_{\frac{1}{3}}^1 \frac{(x^3(\frac{1}{x^2}-1))^{\frac{1}{3}}}{x^4} dx = \int_{\frac{1}{3}}^1 \frac{x(\frac{1}{x^2}-1)^{\frac{1}{3}}}{x^4} dx = \int_{\frac{1}{3}}^1 \frac{(\frac{1}{x^2}-1)^{\frac{1}{3}}}{x^3} dx$.
ધારો કે $u = \frac{1}{x^2} - 1$. તેથી $du = -\frac{2}{x^3} dx$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{dx}{x^3} = -\frac{1}{2} du$.
જ્યારે $x = \frac{1}{3}$,ત્યારે $u = \frac{1}{(1/3)^2} - 1 = 9 - 1 = 8$.
જ્યારે $x = 1$,ત્યારે $u = \frac{1}{1^2} - 1 = 0$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int_8^0 u^{\frac{1}{3}} (-\frac{1}{2}) du = \frac{1}{2} \int_0^8 u^{\frac{1}{3}} du$.
$I = \frac{1}{2} [\frac{u^{\frac{4}{3}}}{4/3}]_0^8 = \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{4} [u^{\frac{4}{3}}]_0^8 = \frac{3}{8} (8^{\frac{4}{3}} - 0) = \frac{3}{8} (16) = 6$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
29
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\frac{1}{2} \int_2^3 \frac{2 x}{x^2+1} d x=$ . . . . . . .
A
$\frac{1}{2} \log (2)$
B
$\frac{1}{2} \log (2)$
C
$\log \left(\frac{2}{5}\right)$
D
$\frac{1}{2} \log \left(\frac{3}{2}\right)$

Solution

(B) ધારો કે $I = \frac{1}{2} \int_2^3 \frac{2x}{x^2+1} dx$.
આદેશની રીતનો ઉપયોગ કરતા,ધારો કે $u = x^2+1$.
તેથી $du = 2x dx$ થાય.
જ્યારે $x=2$,ત્યારે $u = 2^2+1 = 5$.
જ્યારે $x=3$,ત્યારે $u = 3^2+1 = 10$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \frac{1}{2} \int_5^{10} \frac{1}{u} du$
$I = \frac{1}{2} [\log |u|]_5^{10}$
$I = \frac{1}{2} (\log 10 - \log 5)$
$I = \frac{1}{2} \log \left(\frac{10}{5}\right)$
$I = \frac{1}{2} \log (2)$.
30
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
સંકલન શોધો: $\int \tan ^8 x \sec ^4 x \, dx$.
A
$\frac{\tan ^{11} x}{11} + \frac{\sec ^5 x}{5} + c$
B
$\frac{\tan ^9 x}{9} + \frac{\tan ^{10} x}{10} + c$
C
$\frac{\tan ^{11} x}{11} + \frac{\tan ^9 x}{9} + c$
D
$\frac{\tan ^9 x}{9} + \frac{\sec ^5 x}{5} + c$

Solution

(C) ધારો કે $I = \int \tan ^8 x \sec ^4 x \, dx$.
આપણે $\sec ^4 x$ ને $\sec ^2 x \cdot \sec ^2 x$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
તેથી,$I = \int \tan ^8 x \cdot \sec ^2 x \cdot \sec ^2 x \, dx$.
કારણ કે $\sec ^2 x = 1 + \tan ^2 x$,તેથી:
$I = \int \tan ^8 x (1 + \tan ^2 x) \sec ^2 x \, dx$.
ધારો કે $u = \tan x$,તો $du = \sec ^2 x \, dx$.
આ કિંમતો સંકલનમાં મૂકતા:
$I = \int u^8 (1 + u^2) \, du = \int (u^8 + u^{10}) \, du$.
$u$ ની સાપેક્ષ સંકલન કરતા:
$I = \frac{u^9}{9} + \frac{u^{11}}{11} + c$.
$u = \tan x$ પાછું મૂકતા:
$I = \frac{\tan ^9 x}{9} + \frac{\tan ^{11} x}{11} + c$.
31
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\int \left( \frac{x^2+1}{(x+1)^2} \right) e^x \, dx = \text{ . . . . . . }$.
A
$\left( \frac{x-1}{x+1} \right) e^x + c$
B
$\left( \frac{x^2+1}{x+1} \right) e^x + c$
C
$\left( \frac{x+1}{x-1} \right) e^x + c$
D
$\left( \frac{x^2-1}{x+1} \right) e^x + c$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\int e^x [f(x) + f'(x)] \, dx = e^x f(x) + c$.
પ્રથમ,સંકલ્યને ફરીથી લખો: $\frac{x^2+1}{(x+1)^2} = \frac{x^2-1+2}{(x+1)^2} = \frac{(x-1)(x+1)+2}{(x+1)^2} = \frac{x-1}{x+1} + \frac{2}{(x+1)^2}$.
ધારો કે $f(x) = \frac{x-1}{x+1}$.
તો $f'(x) = \frac{(x+1)(1) - (x-1)(1)}{(x+1)^2} = \frac{x+1-x+1}{(x+1)^2} = \frac{2}{(x+1)^2}$.
આમ,સંકલન $\int e^x [f(x) + f'(x)] \, dx = e^x f(x) + c = \left( \frac{x-1}{x+1} \right) e^x + c$ થાય છે.
32
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
ઉપવલય $9x^2 + 4y^2 = 36$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે. ($\pi$ માં)
A
$36$
B
$12$
C
$6$
D
$72$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^2 + 4y^2 = 36$ છે।
બંને બાજુ $36$ વડે ભાગતા, આપણને મળે છે:
$\frac{9x^2}{36} + \frac{4y^2}{36} = 1$
$\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{9} = 1$
આ સમીકરણ $\frac{x^2}{b^2} + \frac{y^2}{a^2} = 1$ ના સ્વરૂપમાં છે, જ્યાં $a^2 = 9$ અને $b^2 = 4$ છે।
તેથી, $a = 3$ અને $b = 2$ મળે।
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે।
કિંમતો મૂકતા, આપણને મળે છે:
$A = \pi \times 3 \times 2 = 6\pi$ ચોરસ એકમ।
33
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
પરવલય $y^2 = 12x$ અને તેના નાભિલંબ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$12$
B
$24$
C
$18$
D
$30$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 12x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 12$ મળે છે,તેથી $a = 3$.
નાભિલંબ એ રેખા $x = a = 3$ છે.
પરવલય અને તેના નાભિલંબ દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ $A = 2 \int_{0}^{a} y \, dx = 2 \int_{0}^{3} \sqrt{12x} \, dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$A = 2 \times \sqrt{12} \int_{0}^{3} x^{1/2} \, dx = 2 \times 2\sqrt{3} \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{3}$.
$A = 4\sqrt{3} \times \frac{2}{3} \times (3)^{3/2} = \frac{8\sqrt{3}}{3} \times 3\sqrt{3} = 8 \times 3 = 24$ ચોરસ એકમ.
34
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{1+y^2}{1+x^2}$ નો વ્યાપક ઉકેલ . . . . . . છે.
A
$\sin^{-1} y = \sin^{-1} x + c$
B
$\tan^{-1} y = \tan^{-1} x + c$
C
$\log |y^2+1| = \log |1+x^2| + c$
D
$\cos^{-1} y = \cos^{-1} x + c$

Solution

(B) વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{1+y^2}{1+x^2}$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધવા માટે,આપણે ચલ પૃથક્કરણની રીતનો ઉપયોગ કરીશું.
પગલું $1$: $x$ અને $y$ ચલને અલગ કરો:
$\frac{dy}{1+y^2} = \frac{dx}{1+x^2}$
પગલું $2$: બંને બાજુ સંકલન કરો:
$\int \frac{dy}{1+y^2} = \int \frac{dx}{1+x^2}$
પગલું $3$: પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int \frac{du}{1+u^2} = \tan^{-1} u + c$ નો ઉપયોગ કરો:
$\tan^{-1} y = \tan^{-1} x + c$
આમ,વ્યાપક ઉકેલ $\tan^{-1} y = \tan^{-1} x + c$ છે.
35
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
વિકલ સમીકરણ $x \frac{dy}{dx} + 2y = x^2 \log x$ નો સંકલ્યકારક અવયવ (Integrating Factor) . . . . . . છે.
A
$x^2$
B
$x^2/2$
C
$x$
D
$1/x^2$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x \frac{dy}{dx} + 2y = x^2 \log x$ છે.
બંને બાજુ $x$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$\frac{dy}{dx} + \frac{2}{x} y = x \log x$.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = \frac{2}{x}$ અને $Q(x) = x \log x$ છે.
સંકલ્યકારક અવયવ $(IF)$ $IF = e^{\int P(x) dx}$ દ્વારા મળે છે.
$IF = e^{\int \frac{2}{x} dx} = e^{2 \log x} = e^{\log x^2} = x^2$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
36
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
વિકલ સમીકરણ $1+(\frac{dy}{dx})^2=\sqrt{\frac{d^2y}{dx^2}}$ ની કક્ષા અને પરિમાણ અનુક્રમે . . . . . . અને . . . . . . છે.
A
$2, 2$
B
$1, 2$
C
$2, 1$
D
$4, 2$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $1+(\frac{dy}{dx})^2=\sqrt{\frac{d^2y}{dx^2}}$
કક્ષા અને પરિમાણ શોધવા માટે,આપણે બંને બાજુ વર્ગ કરીને વર્ગમૂળ દૂર કરીએ છીએ:
$(1+(\frac{dy}{dx})^2)^2 = \frac{d^2y}{dx^2}$
સમીકરણમાં હાજર સૌથી ઉચ્ચ કક્ષાનું વિકલિત $\frac{d^2y}{dx^2}$ છે,તેથી કક્ષા $2$ છે.
સમીકરણને વિકલિતોમાં બહુપદી સ્વરૂપમાં ફેરવ્યા પછી ઉચ્ચ કક્ષાના વિકલિતનો ઘાત $1$ છે,તેથી પરિમાણ $1$ છે.
તેથી,કક્ષા અને પરિમાણ અનુક્રમે $2$ અને $1$ છે.
37
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
વિકલ સમીકરણ $\sqrt[3]{\frac{d^2 y}{d x^2}}=\sqrt{\frac{d^3 y}{d x^3}}$ ની કક્ષા અને ઘાત . . . . . . અને . . . . . . છે.
A
$2, 2$
B
$2, 3$
C
$3, 2$
D
$3, 3$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\left(\frac{d^2 y}{d x^2}\right)^{1/3} = \left(\frac{d^3 y}{d x^3}\right)^{1/2}$.
અપૂર્ણાંક ઘાત દૂર કરવા માટે,બંને બાજુ $6$ (જે $2$ અને $3$ નો લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી છે) ઘાત લેતા:
$\left(\left(\frac{d^2 y}{d x^2}\right)^{1/3}\right)^6 = \left(\left(\frac{d^3 y}{d x^3}\right)^{1/2}\right)^6$.
આનું સાદું રૂપ આપતા: $\left(\frac{d^2 y}{d x^2}\right)^2 = \left(\frac{d^3 y}{d x^3}\right)^3$.
અહીં સૌથી ઉચ્ચ કક્ષાનું વિકલન $\frac{d^3 y}{d x^3}$ છે,તેથી કક્ષા $3$ છે.
સૌથી ઉચ્ચ કક્ષાના વિકલનની ઘાત $3$ છે,તેથી ઘાત $3$ છે.
આમ,કક્ષા અને ઘાત અનુક્રમે $3$ અને $3$ છે.
38
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
વિકલ સમીકરણ $(1-x^2) \frac{dy}{dx} + xy = kx$ માટે $(-1 < x < 1)$ સંકલ્યકારક અવયવ (Integrating Factor) . . . . . . છે.
A
$\frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$
B
$-\frac{1}{\sqrt{1-y^2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{1-y^2}}$
D
$-\frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(1-x^2) \frac{dy}{dx} + xy = kx$ છે.
બંને બાજુ $(1-x^2)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$\frac{dy}{dx} + \frac{x}{1-x^2} y = \frac{kx}{1-x^2}$.
આ $\frac{dy}{dx} + P(x)y = Q(x)$ સ્વરૂપનું સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે,જ્યાં $P(x) = \frac{x}{1-x^2}$.
સંકલ્યકારક અવયવ $(IF)$ $e^{\int P(x) dx}$ દ્વારા મળે છે.
$IF = e^{\int \frac{x}{1-x^2} dx}$.
ધારો કે $u = 1-x^2$,તો $du = -2x dx$,તેથી $x dx = -\frac{1}{2} du$.
$IF = e^{-\frac{1}{2} \int \frac{1}{u} du} = e^{-\frac{1}{2} \ln|u|} = e^{\ln|u|^{-1/2}} = |u|^{-1/2} = \frac{1}{\sqrt{1-x^2}}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
39
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$\hat{i} \cdot(\hat{j} \times \hat{k})+\hat{j} \cdot(\hat{i} \times \hat{k})+\hat{k} \cdot(\hat{i} \times \hat{j})$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
A
-$1$
B
$0$
C
$1$
D
$3$

Solution

(C) આપણે એકમ સદિશોના ક્રોસ ગુણાકારના ગુણધર્મો જાણીએ છીએ:
$\hat{j} \times \hat{k} = \hat{i}$
$\hat{i} \times \hat{k} = -\hat{j}$
$\hat{i} \times \hat{j} = \hat{k}$
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\hat{i} \cdot (\hat{i}) + \hat{j} \cdot (-\hat{j}) + \hat{k} \cdot (\hat{k})$
$= (\hat{i} \cdot \hat{i}) - (\hat{j} \cdot \hat{j}) + (\hat{k} \cdot \hat{k})$
કારણ કે એકમ સદિશનો પોતાની સાથેનો ડોટ ગુણાકાર $1$ થાય છે:
$= 1 - 1 + 1 = 1$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
40
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
બે સદિશો $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ વચ્ચેનો ખૂણો . . . . . . છે.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(-\frac{1}{3}\right)$
C
$\sin^{-1}\left(\frac{2\sqrt{2}}{3}\right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ છે.
અહીં $\vec{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ આપેલ છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર (dot product) શોધો: $\vec{a} \cdot \vec{b} = (1)(1) + (1)(-1) + (1)(1) = 1 - 1 + 1 = 1$.
ત્યારબાદ,માન (magnitudes) શોધો: $|\vec{a}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{3}$ અને $|\vec{b}| = \sqrt{1^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{3}$.
હવે,આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા: $\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{3} \cdot \sqrt{3}} = \frac{1}{3}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$.
આપેલા વિકલ્પો તપાસતા,સાચો જવાબ $\cos^{-1}(1/3)$ છે,જે વિકલ્પોમાં નથી,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
41
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની પાસપાસેની બાજુઓ $\vec{a} = 3\hat{i} + \hat{j} + 4\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ છે,તો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ થાય.
A
$42$
B
$\sqrt{21}$
C
$\sqrt{42}$
D
$21$

Solution

(C) પાસપાસેની બાજુઓ $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ તેમના સદિશ ગુણાકારના માન જેટલું હોય છે,એટલે કે $|\vec{a} \times \vec{b}|$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{a} \times \vec{b}$ શોધો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & 4 \\ 1 & -1 & 1 \end{vmatrix}$
$= \hat{i}(1(1) - 4(-1)) - \hat{j}(3(1) - 4(1)) + \hat{k}(3(-1) - 1(1))$
$= \hat{i}(1 + 4) - \hat{j}(3 - 4) + \hat{k}(-3 - 1)$
$= 5\hat{i} + \hat{j} - 4\hat{k}$
હવે,તેનું માન $|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{5^2 + 1^2 + (-4)^2}$ શોધો.
$= \sqrt{25 + 1 + 16} = \sqrt{42}$ ચોરસ એકમ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
42
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો $|\vec{a}|=10, |\vec{b}|=2$ અને $\vec{a} \cdot \vec{b}=12$ હોય,તો $|\vec{a} \times \vec{b}|=$ . . . . . . .
A
$10$
B
$5$
C
$16$
D
$14$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ બે સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ માટે,તેમના ડોટ ગુણાકાર અને ક્રોસ ગુણાકાર વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે:
$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + (\vec{a} \cdot \vec{b})^2 = |\vec{a}|^2 |\vec{b}|^2$
આપેલ કિંમતો $|\vec{a}|=10$,$|\vec{b}|=2$,અને $\vec{a} \cdot \vec{b}=12$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + (12)^2 = (10)^2 (2)^2$
$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + 144 = 100 \times 4$
$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 + 144 = 400$
$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = 400 - 144$
$|\vec{a} \times \vec{b}|^2 = 256$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$|\vec{a} \times \vec{b}| = \sqrt{256} = 16$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
43
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો $\vec{a}$ એકમ સદિશ હોય અને $(\vec{x}-\vec{a}) \cdot (\vec{x}+\vec{a}) = 8$ હોય,તો $|\vec{x}| = $ . . . . . . .
A
$4$
B
$3$
C
$7$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\vec{a}$ એક એકમ સદિશ છે,તેથી $|\vec{a}| = 1$.
આપેલ સમીકરણ $(\vec{x}-\vec{a}) \cdot (\vec{x}+\vec{a}) = 8$ છે.
અદિશ ગુણાકારના ગુણધર્મ $(A-B) \cdot (A+B) = |A|^2 - |B|^2$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$|\vec{x}|^2 - |\vec{a}|^2 = 8$.
કારણ કે $|\vec{a}| = 1$,તેથી $|\vec{a}|^2 = 1$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$|\vec{x}|^2 - 1 = 8$.
$|\vec{x}|^2 = 9$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$|\vec{x}| = 3$ (કારણ કે માન હંમેશા અ-ઋણ હોય છે).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
44
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
સદિશ $5 \hat{i} - \hat{j} + 2 \hat{k}$ ની દિશામાં $8$ એકમ માન ધરાવતો સદિશ કયો છે?
A
$\frac{40}{\sqrt{30}} \hat{i} - \frac{8}{\sqrt{30}} \hat{j} + \frac{16}{\sqrt{30}} \hat{k}$
B
$40 \hat{i} - 8 \hat{j} + 16 \hat{k}$
C
$\frac{4}{3} \hat{i} - \frac{8}{30} \hat{j} + \frac{16}{30} \hat{k}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે આપેલ સદિશ $\vec{a} = 5 \hat{i} - \hat{j} + 2 \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,સદિશ $\vec{a}$ નું માન શોધો:
$|\vec{a}| = \sqrt{5^2 + (-1)^2 + 2^2} = \sqrt{25 + 1 + 4} = \sqrt{30}$.
$\vec{a}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{a} = \frac{\vec{a}}{|\vec{a}|} = \frac{5 \hat{i} - \hat{j} + 2 \hat{k}}{\sqrt{30}}$ છે.
$\vec{a}$ ની દિશામાં $8$ એકમ માન ધરાવતો સદિશ $8 \hat{a} = 8 \times \left( \frac{5 \hat{i} - \hat{j} + 2 \hat{k}}{\sqrt{30}} \right) = \frac{40}{\sqrt{30}} \hat{i} - \frac{8}{\sqrt{30}} \hat{j} + \frac{16}{\sqrt{30}} \hat{k}$ થાય.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
45
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$(2, 3, 4)$ માંથી પસાર થતી અને $Y$-અક્ષને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ . . . . . . છે.
A
$\frac{x-2}{0} = \frac{y+3}{1} = \frac{z-4}{0}$
B
$\frac{x-2}{1} = \frac{y-3}{0} = \frac{z-4}{1}$
C
$\frac{x+2}{1} = \frac{y+3}{0} = \frac{z+4}{1}$
D
$\frac{x-2}{0} = \frac{y-3}{1} = \frac{z-4}{0}$

Solution

(D) બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ માંથી પસાર થતી અને દિશા ગુણોત્તર $(a, b, c)$ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ છે.
અહીં આપેલ બિંદુ $(2, 3, 4)$ છે,તેથી $x_1 = 2, y_1 = 3, z_1 = 4$.
રેખા $Y$-અક્ષને સમાંતર છે. $Y$-અક્ષના દિશા ગુણોત્તર $(0, 1, 0)$ છે.
તેથી,રેખાના દિશા ગુણોત્તર $(a, b, c) = (0, 1, 0)$ થશે.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $\frac{x-2}{0} = \frac{y-3}{1} = \frac{z-4}{0}$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
46
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
બે રેખાઓ $\frac{x+3}{2}=\frac{-y}{3}=\frac{z+5}{-6}$ અને $\frac{x-1}{10}=\frac{y+1}{-2}=\frac{z-3}{11}$ વચ્ચેનો ખૂણો . . . . . . છે.
A
$\pi-\cos ^{-1}\left(\frac{8}{21}\right)$
B
$\sin ^{-1}\left(\frac{8}{21}\right)$
C
$\sin ^{-1}\left(-\frac{8}{21}\right)$
D
$\cos ^{-1}\left(\frac{8}{21}\right)$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $\frac{x+3}{2}=\frac{y}{-3}=\frac{z+5}{-6}$ અને $\frac{x-1}{10}=\frac{y+1}{-2}=\frac{z-3}{11}$ છે.
પ્રથમ રેખાના દિકગુણોત્તર $\vec{b_1} = (2, -3, -6)$ છે અને બીજી રેખાના દિકગુણોત્તર $\vec{b_2} = (10, -2, 11)$ છે.
બે રેખાઓ જેના દિકગુણોત્તર $(a_1, b_1, c_1)$ અને $(a_2, b_2, c_2)$ હોય તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટેનું સૂત્ર $\cos \theta = \frac{|a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}}$ છે.
ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી: $a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2 = (2)(10) + (-3)(-2) + (-6)(11) = 20 + 6 - 66 = -40$.
માનની ગણતરી: $|\vec{b_1}| = \sqrt{2^2 + (-3)^2 + (-6)^2} = \sqrt{4 + 9 + 36} = \sqrt{49} = 7$.
$|\vec{b_2}| = \sqrt{10^2 + (-2)^2 + 11^2} = \sqrt{100 + 4 + 121} = \sqrt{225} = 15$.
આમ,$\cos \theta = \frac{|-40|}{7 \times 15} = \frac{40}{105} = \frac{8}{21}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{8}{21}\right)$.
47
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
જો સુરેખ આયોજનના પ્રશ્ન માટે શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ સીમિત (bounded) હોય,તો હેતુલક્ષી વિધેયને . . . . . . હોય છે.
A
માત્ર મહત્તમ કિંમત
B
માત્ર ન્યૂનતમ કિંમત
C
મહત્તમ અને ન્યૂનતમ બંને કિંમત
D
મહત્તમ કે ન્યૂનતમ એકપણ કિંમત નહીં

Solution

(C) સુરેખ આયોજનના મૂળભૂત પ્રમેય મુજબ,જો સુરેખ આયોજનના પ્રશ્ન માટે શક્ય ઉકેલનો પ્રદેશ સીમિત હોય,તો હેતુલક્ષી વિધેય $Z = ax + by$ શક્ય ઉકેલના પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ પર મહત્તમ અને ન્યૂનતમ બંને કિંમતો પ્રાપ્ત કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
48
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
એક સુરેખ આયોજન પ્રશ્ન $(LPP)$ માટે,જો હેતુલક્ષી વિધેય $Z = 4x + 3y$ હોય અને સીમિત શક્ય ઉકેલ પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ $(0,0), (25,5), (16,16)$ અને $(5,24)$ હોય,તો $Z$ ની મહત્તમ કિંમત . . . . . . બિંદુએ મળે છે.
A
$(0,0)$
B
$(25,5)$
C
$(16,16)$
D
$(5,24)$

Solution

(B) હેતુલક્ષી વિધેય $Z = 4x + 3y$ ની મહત્તમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે શક્ય ઉકેલ પ્રદેશના દરેક શિરોબિંદુ પર $Z$ ની કિંમત મેળવીએ:
$1$. $(0,0)$ પર: $Z = 4(0) + 3(0) = 0$
$2$. $(25,5)$ પર: $Z = 4(25) + 3(5) = 100 + 15 = 115$
$3$. $(16,16)$ પર: $Z = 4(16) + 3(16) = 64 + 48 = 112$
$4$. $(5,24)$ પર: $Z = 4(5) + 3(24) = 20 + 72 = 92$
આ કિંમતોની સરખામણી કરતા,મહત્તમ કિંમત $115$ છે,જે $(25,5)$ બિંદુએ મળે છે.
49
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
$2x + y \leq 10$,$x + 3y \leq 15$,$x, y \geq 0$ સુરેખ અસમતાઓ દ્વારા નિર્ધારિત શક્ય ઉકેલ પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ $(0,0)$,$(5,0)$,$(3,4)$ અને $(0,5)$ છે. ધારો કે $Z = qx + py$ જ્યાં $p, q > 0$. $Z$ નું મહત્તમ મૂલ્ય $(3,4)$ અને $(0,5)$ બંને બિંદુઓ પર મળે તે માટે $p$ અને $q$ પરની શરત શોધો.
A
$p = 3q$
B
$2q = 3p$
C
$q = 3p$
D
$2p = 3q$

Solution

(A) $Z = qx + py$ નું મહત્તમ મૂલ્ય બે શિરોબિંદુઓ $(3,4)$ અને $(0,5)$ પર મળે તે માટે,આ બંને બિંદુઓ પર $Z$ નું મૂલ્ય સમાન હોવું જોઈએ.
બિંદુ $(3,4)$ પર,$Z = q(3) + p(4) = 3q + 4p$.
બિંદુ $(0,5)$ પર,$Z = q(0) + p(5) = 5p$.
બંને મૂલ્યોને સરખાવતા: $3q + 4p = 5p$.
બંને બાજુથી $4p$ બાદ કરતા,આપણને $3q = p$ મળે છે,એટલે કે $p = 3q$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
50
MathematicsEasyMCQGSEB · 2022
હેતુલક્ષી વિધેય $Z = 4x + y$ માટે,શરતો $x + y \leq 50$,$3x + y \leq 90$,$x \geq 0$,$y \geq 0$ ને આધીન,જેના શક્ય ઉકેલના પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ $(0,0)$,$(30,0)$,$(20,30)$,$(0,50)$ છે,તો $Z$ ની મહત્તમ કિંમત . . . . . . છે.
A
$150$
B
$200$
C
$130$
D
$120$

Solution

(D) હેતુલક્ષી વિધેય $Z = 4x + y$ ની મહત્તમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે શક્ય ઉકેલના પ્રદેશના દરેક શિરોબિંદુ પર $Z$ ની કિંમત શોધીશું:
$1$. $(0,0)$ પર: $Z = 4(0) + 0 = 0$
$2$. $(30,0)$ પર: $Z = 4(30) + 0 = 120$
$3$. $(20,30)$ પર: $Z = 4(20) + 30 = 80 + 30 = 110$
$4$. $(0,50)$ પર: $Z = 4(0) + 50 = 50$
આ કિંમતોની સરખામણી કરતા,$Z$ ની મહત્તમ કિંમત બિંદુ $(30,0)$ પર $120$ મળે છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real GSEB style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live GSEB mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in GSEB 2022?

There are 57 Mathematics questions from the GSEB 2022 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are GSEB 2022 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice GSEB 2022 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full GSEB mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from GSEB previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix GSEB Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick GSEB 2022 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.