Gujarati

Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line

462+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 462 questions in Gujarati

251
DifficultMCQ
ધારો કે $M=\left\{A=\begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix} : a, b, c, d \in \{\pm 3, \pm 2, \pm 1, 0\}\right\}$. $f: M \rightarrow \mathbb{Z}$ ને $f(A) = \det(A)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરો,જ્યાં $\mathbb{Z}$ એ તમામ પૂર્ણાંકોનો ગણ છે. તો $A \in M$ ની સંખ્યા શોધો જેથી $f(A) = 15$ થાય.
A
$16$
B
$32$
C
$48$
D
$71$

Solution

(A) આપણને $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ આપેલ છે જ્યાં $a, b, c, d \in \{\pm 3, \pm 2, \pm 1, 0\}$.
આપણે એવા શ્રેણિકોની સંખ્યા શોધવાની છે કે જેના માટે $\det(A) = ad - bc = 15$ થાય.
$ad$ ની મહત્તમ કિંમત $3 \times 3 = 9$ છે અને $bc$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $-3 \times 3 = -9$ છે,તેથી $ad - bc$ ની મહત્તમ કિંમત $9 - (-9) = 18$ છે.
$ad - bc = 15$ થાય તેવી $ad$ અને $bc$ ની શક્ય કિંમતો:
કિસ્સો $I$: $ad = 9$ અને $bc = -6$.
$ad = 9$ માટે,$(a, d)$ ની જોડી $(3, 3)$ અથવા $(-3, -3)$ હોઈ શકે ($2$ જોડી).
$bc = -6$ માટે,$(b, c)$ ની જોડી $(3, -2), (-3, 2), (-2, 3), (2, -3)$ હોઈ શકે ($4$ જોડી).
કિસ્સો $I$ માટે કુલ શ્રેણિકો $= 2 \times 4 = 8$.
કિસ્સો $II$: $ad = 6$ અને $bc = -9$.
$ad = 6$ માટે,$(a, d)$ ની જોડી $(3, 2), (2, 3), (-3, -2), (-2, -3)$ હોઈ શકે ($4$ જોડી).
$bc = -9$ માટે,$(b, c)$ ની જોડી $(3, -3), (-3, 3)$ હોઈ શકે ($2$ જોડી).
કિસ્સો $II$ માટે કુલ શ્રેણિકો $= 4 \times 2 = 8$.
આવા કુલ શ્રેણિકોની સંખ્યા $= 8 + 8 = 16$.
252
AdvancedMCQ
ધારો કે $\sigma_1, \sigma_2, \sigma_3$ એ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા સમતલો છે. ધારો કે $\sigma_1$ એ સદિશ $(1, 1, 1)$ ને લંબ છે,$\sigma_2$ એ સદિશ $(a, b, c)$ ને લંબ છે અને $\sigma_3$ એ સદિશ $(a^2, b^2, c^2)$ ને લંબ છે. $a, b$ અને $c$ ની એવી તમામ ધન કિંમતો કઈ છે જેથી $\sigma_1 \cap \sigma_2 \cap \sigma_3$ એક બિંદુ હોય?
A
$1$ સિવાયની $a, b$ અને $c$ ની કોઈપણ ધન કિંમત.
B
$a, b$ અને $c$ ની કોઈપણ ધન કિંમતો જ્યાં $a \neq b, b \neq c$ અથવા $a \neq c$ હોય.
C
$a, b$ અને $c$ ની કોઈપણ ત્રણ ભિન્ન ધન કિંમતો.
D
આવી કોઈ ધન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $a, b$ અને $c$ અસ્તિત્વમાં નથી.

Solution

(C) ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા સમતલોના સમીકરણો તેમના લંબ સદિશો અને સ્થાન સદિશ $(x, y, z)$ ના ડોટ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે.
$\sigma_1: x + y + z = 0$
$\sigma_2: ax + by + cz = 0$
$\sigma_3: a^2x + b^2y + c^2z = 0$
આ ત્રણ સમતલોનો છેદબિંદુ એક બિંદુ (ઉગમબિંદુ) હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્યતર હોવો જોઈએ:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ a & b & c \\ a^2 & b^2 & c^2 \end{vmatrix} \neq 0$
આ એક પ્રમાણિત વેન્ડરમોન્ડ નિશ્ચાયક છે. સ્તંભ પ્રક્રિયાઓ દ્વારા તેને સરળ બનાવી શકાય છે:
$C_2 \rightarrow C_2 - C_1$ અને $C_3 \rightarrow C_3 - C_1$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 \\ a & b-a & c-a \\ a^2 & b^2-a^2 & c^2-a^2 \end{vmatrix} = (b-a)(c-a) \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 \\ a & 1 & 1 \\ a^2 & b+a & c+a \end{vmatrix}$
$C_3 \rightarrow C_3 - C_2$ લાગુ કરતા:
$\Delta = (b-a)(c-a) \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 \\ a & 1 & 0 \\ a^2 & b+a & c-b \end{vmatrix} = (b-a)(c-a)(c-b) = -(a-b)(b-c)(c-a)$
$\Delta \neq 0$ માટે,$a \neq b, b \neq c$ અને $c \neq a$ હોવું જોઈએ. આમ,$a, b$ અને $c$ એ ત્રણ ભિન્ન ધન કિંમતો હોવી જોઈએ.
253
AdvancedMCQ
જ્યારે નિશ્ચાયક $\left|\begin{array}{lll} 2014^{2014} & 2015^{2015} & 2016^{2016} \\ 2017^{2017} & 2018^{2018} & 2019^{2019} \\ 2020^{2020} & 2021^{2021} & 2022^{2022} \end{array}\right|$ ને $5$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) જ્યારે નિશ્ચાયક $D$ ને $5$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે શેષ શોધવા માટે,આપણે ઘટકોને $5$ ના મોડ્યુલોમાં ગણીએ છીએ.
$2014 \equiv -1 \pmod{5}$,$2015 \equiv 0 \pmod{5}$,$2016 \equiv 1 \pmod{5}$,$2017 \equiv 2 \pmod{5}$,$2018 \equiv 3 \equiv -2 \pmod{5}$,$2019 \equiv 4 \equiv -1 \pmod{5}$,$2020 \equiv 0 \pmod{5}$,$2021 \equiv 1 \pmod{5}$,$2022 \equiv 2 \pmod{5}$.
આ કિંમતોને નિશ્ચાયકમાં મૂકતા:
$D \equiv \left|\begin{array}{ccc} (-1)^{2014} & 0^{2015} & 1^{2016} \\ 2^{2017} & (-2)^{2018} & (-1)^{2019} \\ 0^{2020} & 1^{2021} & 2^{2022} \end{array}\right| \pmod{5}$
$D \equiv \left|\begin{array}{ccc} 1 & 0 & 1 \\ 2^{2017} & 2^{2018} & -1 \\ 0 & 1 & 2^{2022} \end{array}\right| \pmod{5}$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$D \equiv 1(2^{2018} \cdot 2^{2022} - (-1)(1)) - 0 + 1(2^{2017} \cdot 1 - 0) \pmod{5}$
$D \equiv 2^{4040} + 1 + 2^{2017} \pmod{5}$
ફર્માના નાના પ્રમેય મુજબ,$a^4 \equiv 1 \pmod{5}$:
$2^{4040} = (2^4)^{1010} \equiv 1^{1010} \equiv 1 \pmod{5}$
$2^{2017} = (2^4)^{504} \cdot 2^1 \equiv 1^{504} \cdot 2 \equiv 2 \pmod{5}$
આમ,$D \equiv 1 + 1 + 2 = 4 \pmod{5}$.
તેથી,શેષ $4$ છે.
254
DifficultMCQ
ધારો કે $N$ એ સંખ્યા દર્શાવે છે જે જ્યારે એક નિષ્પક્ષ પાસો ફેંકવામાં આવે ત્યારે મળે છે. જો સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+y+z=1$,$2x+Ny+2z=2$,અને $3x+3y+Nz=3$ નો અનન્ય ઉકેલ હોય તેની સંભાવના $\frac{k}{6}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત અને $N$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$18$
B
$19$
C
$20$
D
$21$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણોની સિસ્ટમ નીચે મુજબ છે:
$x+y+z=1$
$2x+Ny+2z=2$
$3x+3y+Nz=3$
સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ ત્યારે જ મળે જો સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta \neq 0$ હોય.
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 2 & N & 2 \\ 3 & 3 & N \end{vmatrix}$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1(N^2 - 6) - 1(2N - 6) + 1(6 - 3N)$
$\Delta = N^2 - 6 - 2N + 6 + 6 - 3N$
$\Delta = N^2 - 5N + 6 = (N-2)(N-3)$
અનન્ય ઉકેલ માટે,$\Delta \neq 0$,જેનો અર્થ છે કે $N \neq 2$ અને $N \neq 3$.
કારણ કે $N$ એ એક નિષ્પક્ષ પાસાનું પરિણામ છે,$N \in \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$.
$N$ ના જે મૂલ્યો માટે સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ મળે છે તે $\{1, 4, 5, 6\}$ છે.
આવા $4$ મૂલ્યો છે,તેથી સંભાવના $\frac{4}{6}$ છે,જે $k = 4$ આપે છે.
$k$ અને $N$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો જે માટે સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ મળે છે તે $4 + (1 + 4 + 5 + 6) = 4 + 16 = 20$ થાય.
255
DifficultMCQ
બધા $t \in R$ ના મૂલ્યોનો સમૂહ,જેના માટે શ્રેણિક $\left[\begin{array}{ccc}e^t & e^{-t}(\sin t-2 \cos t) & e^{-t}(-2 \sin t-\cos t) \\e^t & e^{-t}(2 \sin t+\cos t) & e^{-t}(\sin t-2 \cos t) \\e^t & e^{-t} \cos t & e^{-t} \sin t \end{array}\right]$ વ્યસ્ત છે.
A
$\left\{(2 k +1) \frac{\pi}{2}, k \in Z \right\}$
B
$\left\{ k \pi+\frac{\pi}{4}, k \in Z \right\}$
C
$\{ k \pi, k \in Z \}$
D
$R$

Solution

(D) શ્રેણિક વ્યસ્ત ત્યારે જ હોય જો તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય ન હોય. ધારો કે $A$ એ આપેલ શ્રેણિક છે.
$|A| = \left|\begin{array}{ccc}e^t & e^{-t}(\sin t-2 \cos t) & e^{-t}(-2 \sin t-\cos t) \\ e^t & e^{-t}(2 \sin t+\cos t) & e^{-t}(\sin t-2 \cos t) \\ e^t & e^{-t} \cos t & e^{-t} \sin t\end{array}\right|$
$C_1$ માંથી $e^t$ અને $C_2, C_3$ માંથી $e^{-t}$ સામાન્ય લેતા:
$|A| = e^t \cdot e^{-t} \cdot e^{-t} \left|\begin{array}{ccc}1 & \sin t -2 \cos t & -2 \sin t-\cos t \\ 1 & 2 \sin t+\cos t & \sin t-2 \cos t \\ 1 & \cos t & \sin t\end{array}\right|$
$|A| = e^{-t} \left|\begin{array}{ccc}1 & \sin t -2 \cos t & -2 \sin t-\cos t \\ 1 & 2 \sin t+\cos t & \sin t-2 \cos t \\ 1 & \cos t & \sin t\end{array}\right|$
$R_1 \rightarrow R_1 - R_2$ અને $R_2 \rightarrow R_2 - R_3$ પ્રક્રિયા કરતા:
$|A| = e^{-t} \left|\begin{array}{ccc}0 & -\sin t - 3\cos t & -3\sin t - 2\cos t \\ 0 & 2\sin t & -2\cos t \\ 1 & \cos t & \sin t\end{array}\right|$
$C_1$ ની સાપેક્ષે વિસ્તરણ કરતા:
$|A| = e^{-t} \cdot 1 \cdot [(-\sin t - 3\cos t)(-2\cos t) - (2\sin t)(-3\sin t - 2\cos t)]$
$|A| = e^{-t} [2\sin t \cos t + 6\cos^2 t + 6\sin^2 t + 4\sin t \cos t] = 6e^{-t}$.
આમ,$6e^{-t} \neq 0$ દરેક $t \in R$ માટે,તેથી શ્રેણિક દરેક $t \in R$ માટે વ્યસ્ત છે.
256
DifficultMCQ
ધારો કે $S$ એ $\theta \in [-\pi, \pi]$ ના તમામ મૂલ્યોનો સમૂહ છે જેના માટે સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ
$x + y + \sqrt{3} z = 0$
$-x + (\tan \theta) y + \sqrt{7} z = 0$
$x + y + (\tan \theta) z = 0$
નો શૂન્યેતર ઉકેલ મળે છે. તો $\frac{120}{\pi} \sum_{\theta \in S} \theta$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$40$
B
$10$
C
$20$
D
$30$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ માટે શૂન્યેતર ઉકેલ મેળવવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $D = 0$.
$\begin{vmatrix} 1 & 1 & \sqrt{3} \\ -1 & \tan \theta & \sqrt{7} \\ 1 & 1 & \tan \theta \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$1(\tan^2 \theta - \sqrt{7}) - 1(-\tan \theta - \sqrt{7}) + \sqrt{3}(-1 - \tan \theta) = 0$
$\tan^2 \theta - \sqrt{7} + \tan \theta + \sqrt{7} - \sqrt{3} - \sqrt{3} \tan \theta = 0$
$\tan^2 \theta + (1 - \sqrt{3}) \tan \theta - \sqrt{3} = 0$
$(\tan \theta - \sqrt{3})(\tan \theta + 1) = 0$
આમ,$\tan \theta = \sqrt{3}$ અથવા $\tan \theta = -1$.
$\tan \theta = \sqrt{3}$ અને $\theta \in [-\pi, \pi]$ માટે,$\theta = \frac{\pi}{3}, -\frac{2\pi}{3}$.
$\tan \theta = -1$ અને $\theta \in [-\pi, \pi]$ માટે,$\theta = \frac{3\pi}{4}, -\frac{\pi}{4}$.
$S$ માંના તમામ મૂલ્યોનો સરવાળો $\sum_{\theta \in S} \theta = \frac{\pi}{3} - \frac{2\pi}{3} + \frac{3\pi}{4} - \frac{\pi}{4} = -\frac{\pi}{3} + \frac{2\pi}{4} = -\frac{\pi}{3} + \frac{\pi}{2} = \frac{\pi}{6}$.
તેથી,$\frac{120}{\pi} \sum_{\theta \in S} \theta = \frac{120}{\pi} \times \frac{\pi}{6} = 20$.
257
DifficultMCQ
$\alpha$ ની કિંમતો,જેના માટે $\left|\begin{array}{ccc}1 & \frac{3}{2} & \alpha+\frac{3}{2} \\ 1 & \frac{1}{3} & \alpha+\frac{1}{3} \\ 2 \alpha+3 & 3 \alpha+1 & 0\end{array}\right|=0$ થાય,તે કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$(-2, 1)$
B
$(-3, 0)$
C
$\left(-\frac{3}{2}, \frac{3}{2}\right)$
D
$(0, 3)$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left|\begin{array}{ccc}1 & \frac{3}{2} & \alpha+\frac{3}{2} \\ 1 & \frac{1}{3} & \alpha+\frac{1}{3} \\ 2 \alpha+3 & 3 \alpha+1 & 0\end{array}\right|=0$
ત્રીજી હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$(2\alpha+3) \left( \frac{3}{2}(\alpha+\frac{1}{3}) - \frac{1}{3}(\alpha+\frac{3}{2}) \right) - (3\alpha+1) \left( 1(\alpha+\frac{1}{3}) - 1(\alpha+\frac{3}{2}) \right) = 0$
કૌંસની અંદરના પદોનું સાદું રૂપ આપતા:
$(2\alpha+3) \left( \frac{3\alpha}{2} + \frac{1}{2} - \frac{\alpha}{3} - \frac{1}{2} \right) - (3\alpha+1) \left( \alpha + \frac{1}{3} - \alpha - \frac{3}{2} \right) = 0$
$(2\alpha+3) \left( \frac{9\alpha - 2\alpha}{6} \right) - (3\alpha+1) \left( \frac{2 - 9}{6} \right) = 0$
$(2\alpha+3) \left( \frac{7\alpha}{6} \right) - (3\alpha+1) \left( -\frac{7}{6} \right) = 0$
$\frac{7}{6}$ વડે ભાગતા:
$(2\alpha+3)(\alpha) + (3\alpha+1) = 0$
$2\alpha^2 + 3\alpha + 3\alpha + 1 = 0$
$2\alpha^2 + 6\alpha + 1 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $\alpha = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\alpha = \frac{-6 \pm \sqrt{36 - 8}}{4} = \frac{-6 \pm \sqrt{28}}{4} = \frac{-6 \pm 2\sqrt{7}}{4} = \frac{-3 \pm \sqrt{7}}{2}$
$\sqrt{7} \approx 2.645$ હોવાથી,કિંમતો $\alpha_1 = \frac{-3 + 2.645}{2} \approx -0.1775$ અને $\alpha_2 = \frac{-3 - 2.645}{2} \approx -2.8225$ મળે છે.
બંને કિંમતો $(-3, 0)$ અંતરાલમાં આવે છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
258
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & \alpha & \beta \\ 0 & \beta & \alpha \end{bmatrix}$ અને $|2A|^3 = 2^{21}$,જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{Z}$. તો $\alpha$ ની એક કિંમત શું છે?
A
$3$
B
$5$
C
$17$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & \alpha & \beta \\ 0 & \beta & \alpha \end{bmatrix}$.
નિશ્ચાયક $|A| = 1(\alpha^2 - \beta^2) - 0 + 0 = \alpha^2 - \beta^2$ થાય.
ગુણધર્મ $|kA| = k^n|A|$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n=3$ છે,$|2A| = 2^3|A| = 8|A|$ મળે.
આપેલ છે કે $|2A|^3 = 2^{21}$,તેથી $(8|A|)^3 = 2^{21}$.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા,$8|A| = (2^{21})^{1/3} = 2^7 = 128$.
તેથી,$|A| = \frac{128}{8} = 16$.
હવે,$\alpha^2 - \beta^2 = 16$,જેને $(\alpha - \beta)(\alpha + \beta) = 16$ તરીકે લખી શકાય.
જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{Z}$ છે,$16$ ના અવયવો પાડતા $(\alpha-\beta, \alpha+\beta)$ ની શક્ય જોડીઓ $(2, 8), (4, 4)$ વગેરે મળે.
જો $(\alpha-\beta, \alpha+\beta) = (2, 8)$ હોય,તો સરવાળો કરતા $2\alpha = 10 \Rightarrow \alpha = 5$ મળે.
જો $(\alpha-\beta, \alpha+\beta) = (4, 4)$ હોય,તો સરવાળો કરતા $2\alpha = 8 \Rightarrow \alpha = 4$ મળે.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,$\alpha$ ની કિંમત $5$ છે.
259
DifficultMCQ
જો સમીકરણોની સિસ્ટમ
$x+(\sqrt{2} \sin \alpha) y+(\sqrt{2} \cos \alpha) z=0$
$x+(\cos \alpha) y+(\sin \alpha) z=0$
$x+(\sin \alpha) y-(\cos \alpha) z=0$
નો શૂન્યેતર ઉકેલ હોય,તો $\alpha \in \left(0, \frac{\pi}{2}\right)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{3 \pi}{4}$
B
$\frac{7 \pi}{24}$
C
$\frac{5 \pi}{24}$
D
$\frac{11 \pi}{24}$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમનો શૂન્યેતર ઉકેલ હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & \sqrt{2} \sin \alpha & \sqrt{2} \cos \alpha \\ 1 & \cos \alpha & \sin \alpha \\ 1 & \sin \alpha & -\cos \alpha \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$1(-\cos^2 \alpha - \sin^2 \alpha) - \sqrt{2} \sin \alpha(-\cos \alpha - \sin \alpha) + \sqrt{2} \cos \alpha(\sin \alpha - \cos \alpha) = 0$
$-1 + \sqrt{2} \sin \alpha \cos \alpha + \sqrt{2} \sin^2 \alpha + \sqrt{2} \sin \alpha \cos \alpha - \sqrt{2} \cos^2 \alpha = 0$
$-1 + 2\sqrt{2} \sin \alpha \cos \alpha - \sqrt{2}(\cos^2 \alpha - \sin^2 \alpha) = 0$
$-1 + \sqrt{2} \sin 2\alpha - \sqrt{2} \cos 2\alpha = 0$
$\sqrt{2}(\sin 2\alpha - \cos 2\alpha) = 1$
$\sin 2\alpha - \cos 2\alpha = \frac{1}{\sqrt{2}}$
$\frac{1}{\sqrt{2}} \sin 2\alpha - \frac{1}{\sqrt{2}} \cos 2\alpha = \frac{1}{2}$
$\sin(2\alpha - \frac{\pi}{4}) = \frac{1}{2}$
અહીં $\alpha \in (0, \frac{\pi}{2})$ હોવાથી,$2\alpha \in (0, \pi)$,તેથી $2\alpha - \frac{\pi}{4} \in (-\frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4})$.
તેથી,$2\alpha - \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{6}$ અથવા $2\alpha - \frac{\pi}{4} = \frac{5\pi}{6}$.
કિસ્સો $1$: $2\alpha = \frac{\pi}{6} + \frac{\pi}{4} = \frac{5\pi}{12} \Rightarrow \alpha = \frac{5\pi}{24}$.
કિસ્સો $2$: $2\alpha = \frac{5\pi}{6} + \frac{\pi}{4} = \frac{13\pi}{12} \Rightarrow \alpha = \frac{13\pi}{24}$ (જે આપેલ મર્યાદાની બહાર છે).
તેથી,$\alpha = \frac{5\pi}{24}$.
260
DifficultMCQ
જો $\alpha \neq a, \beta \neq b, \gamma \neq c$ અને $\left|\begin{array}{lll}\alpha & b & c \\ a & \beta & c \\ a & b & \gamma\end{array}\right|=0$ હોય,તો $\frac{a}{\alpha-a}+\frac{b}{\beta-b}+\frac{\gamma}{\gamma-c}$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$3$
C
$0$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ:
$\left|\begin{array}{lll}\alpha & b & c \\ a & \beta & c \\ a & b & \gamma\end{array}\right|=0$
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_1 \rightarrow R_1 - R_2$ અને $R_2 \rightarrow R_2 - R_3$ લાગુ પાડતા:
$\left|\begin{array}{ccc}\alpha-a & b-\beta & 0 \\ 0 & \beta-b & c-\gamma \\ a & b & \gamma\end{array}\right|=0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$(\alpha-a)[(\beta-b)\gamma - b(c-\gamma)] - (b-\beta)[0 - a(c-\gamma)] + 0 = 0$
$(\alpha-a)(\beta-b)\gamma - b(\alpha-a)(c-\gamma) + a(b-\beta)(c-\gamma) = 0$
આખા સમીકરણને $(\alpha-a)(\beta-b)(\gamma-c)$ વડે ભાગતા:
$\frac{(\alpha-a)(\beta-b)\gamma}{(\alpha-a)(\beta-b)(\gamma-c)} - \frac{b(\alpha-a)(c-\gamma)}{(\alpha-a)(\beta-b)(\gamma-c)} + \frac{a(b-\beta)(c-\gamma)}{(\alpha-a)(\beta-b)(\gamma-c)} = 0$
$\frac{\gamma}{\gamma-c} + \frac{b}{\beta-b} + \frac{a}{\alpha-a} = 0$
261
AdvancedMCQ
ધારો કે $P$ એ $3 \times 3$ ક્રમનો શ્રેણિક છે કે જેમાં $P$ ના તમામ ઘટકો $\{-1, 0, 1\}$ ગણમાંથી છે. તો,$P$ ના નિશ્ચાયકનું મહત્તમ શક્ય મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$7$
B
$6$
C
$5$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે $P = \begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \\ a_{31} & a_{32} & a_{33} \end{bmatrix}$ જ્યાં $a_{ij} \in \{-1, 0, 1\}$ છે.
$3 \times 3$ શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક એ $3$ ઘટકોના $6$ ગુણાકારોનો સરવાળો છે.
$\{-1, 0, 1\}$ માં ઘટકો ધરાવતા $3 \times 3$ શ્રેણિક માટે,નિશ્ચાયકનું મહત્તમ મૂલ્ય $4$ હોવાનું જાણીતું છે.
$4$ એ મહત્તમ મૂલ્ય છે તે સમજવા માટે,નીચેનો શ્રેણિક ધ્યાનમાં લો:
$P = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 0 \\ 1 & 1 & 1 \\ -1 & -1 & 1 \end{bmatrix}$
નિશ્ચાયકની ગણતરી કરતા:
$\det(P) = 1(1 - (-1)) - (-1)(1 - (-1)) + 0(-1 - (-1))$
$\det(P) = 1(2) + 1(2) + 0 = 4$.
આમ,મહત્તમ શક્ય મૂલ્ય $4$ છે.
262
MediumMCQ
$\alpha$ ની નીચેનામાંથી કઈ કિંમતો સમીકરણ $\left|\begin{array}{lll}(1+\alpha)^2 & (1+2 \alpha)^2 & (1+3 \alpha)^2 \\ (2+\alpha)^2 & (2+2 \alpha)^2 & (2+3 \alpha)^2 \\ (3+\alpha)^2 & (3+2 \alpha)^2 & (3+3 \alpha)^2\end{array}\right|=-648 \alpha$ નું સમાધાન કરે છે?
A
$(B, D)$
B
$(B, C)$
C
$(A, C)$
D
$(A, D)$

Solution

(B) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta$ છે. આપણે હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_2$ લાગુ કરીએ છીએ:
$\Delta = \left|\begin{array}{lll}(1+\alpha)^2 & (1+2\alpha)^2 & (1+3\alpha)^2 \\ 3+2\alpha & 3+4\alpha & 3+6\alpha \\ 5+2\alpha & 5+4\alpha & 5+6\alpha\end{array}\right|$
$R_3 \rightarrow R_3 - R_2$ લાગુ કરતા:
$= \left|\begin{array}{lll}(1+\alpha)^2 & (1+2\alpha)^2 & (1+3\alpha)^2 \\ 3+2\alpha & 3+4\alpha & 3+6\alpha \\ 2 & 2 & 2\end{array}\right|$
આ સમીકરણને ઉકેલતા આપણને $-8\alpha^3 = -648\alpha$ મળે છે.
તેથી $8\alpha^3 - 648\alpha = 0$,એટલે કે $8\alpha(\alpha^2 - 81) = 0$.
આમ,$\alpha = 0, 9, -9$. વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $(B, C)$ છે.
263
MediumMCQ
ધારો કે $S = \left\{ A = \begin{bmatrix} 0 & 1 & c \\ 1 & a & d \\ 1 & b & e \end{bmatrix} : a, b, c, d, e \in \{0, 1\} \text{ અને } |A| \in \{-1, 1\} \right\}$,જ્યાં $|A|$ એ $A$ નો નિશ્ચાયક દર્શાવે છે. તો $S$ માં રહેલા ઘટકોની સંખ્યા શોધો.
A
$10$
B
$15$
C
$16$
D
$20$

Solution

(C) શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક નીચે મુજબ છે:
$|A| = 0(ae - bd) - 1(e - d) + c(b - a) = c(b - a) + d - e$.
અહીં $a, b, c, d, e \in \{0, 1\}$ અને $|A| \in \{-1, 1\}$ આપેલ છે.
કિસ્સો $I$: $c = 0$.
તો $|A| = d - e$. $|A| \in \{-1, 1\}$ માટે,$(d, e) = (0, 1)$ અથવા $(d, e) = (1, 0)$ હોવું જોઈએ.
દરેક $(d, e)$ ની જોડી માટે,$(a, b)$ માટે $2 \times 2 = 4$ વિકલ્પો છે.
$c = 0$ માટે કુલ કિસ્સાઓ $2 \times 4 = 8$ છે.
કિસ્સો $II$: $c = 1$.
તો $|A| = (b - a) + (d - e)$. આપણે $(b - a) + (d - e) \in \{-1, 1\}$ જોઈએ છે.
ધારો કે $X = b - a$ અને $Y = d - e$. $X, Y \in \{-1, 0, 1\}$.
આપણે $X + Y \in \{-1, 1\}$ જોઈએ છે.
$(X, Y)$ માટે શક્ય કિંમતો:
$(0, 1), (0, -1), (1, 0), (-1, 0)$.
$X = 0$ માટે,$(a, b) \in \{(0, 0), (1, 1)\}$ ($2$ વિકલ્પો).
$X = 1$ માટે,$(a, b) = (0, 1)$ ($1$ વિકલ્પ).
$X = -1$ માટે,$(a, b) = (1, 0)$ ($1$ વિકલ્પ).
તે જ રીતે $Y$ માટે,$Y = 1 \implies (d, e) = (1, 0)$ ($1$ વિકલ્પ),$Y = -1 \implies (d, e) = (0, 1)$ ($1$ વિકલ્પ),$Y = 0 \implies (d, e) \in \{(0, 0), (1, 1)\}$ ($2$ વિકલ્પો).
$c = 1$ માટે કુલ કિસ્સાઓ: $(2 \times 1) + (2 \times 1) + (1 \times 2) + (1 \times 2) = 2 + 2 + 2 + 2 = 8$.
$S$ માં કુલ ઘટકો = $8 + 8 = 16$.
264
AdvancedMCQ
ધારો કે $A=\begin{bmatrix} 2 & 2+p & 2+p+q \\ 4 & 6+2p & 8+3p+2q \\ 6 & 12+3p & 20+6p+3q \end{bmatrix}$. જો $\operatorname{det}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(3A)))=2^m \cdot 3^n$,જ્યાં $m, n \in N$,તો $m+n$ ની કિંમત શોધો:
A
$22$
B
$24$
C
$26$
D
$20$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 2 & 2+p & 2+p+q \\ 4 & 6+2p & 8+3p+2q \\ 6 & 12+3p & 20+6p+3q \end{bmatrix}$.
સ્તંભ પ્રક્રિયાઓનો ઉપયોગ કરતા: $C_2 \rightarrow C_2 - C_1$ અને $C_3 \rightarrow C_3 - C_2$,આપણે નિશ્ચાયકનું સાદું રૂપ આપીએ છીએ.
$|A| = \begin{vmatrix} 2 & p & q \\ 4 & 2+2p & 2+p+q \\ 6 & 6+3p & 8+3p+q \end{vmatrix}$.
વધુ સાદું રૂપ આપતા,આપણને $|A| = 8 = 2^3$ મળે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\operatorname{det}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(M))) = |M|^{(n-1)^2}$,જ્યાં $n$ એ શ્રેણિકનો ક્રમ છે.
અહીં $n=3$ છે,તેથી $\operatorname{det}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(3A))) = |3A|^{(3-1)^2} = |3A|^4$.
કારણ કે $|3A| = 3^3 |A| = 3^3 \cdot 2^3$,તેથી $|3A|^4 = (3^3 \cdot 2^3)^4 = 3^{12} \cdot 2^{12}$.
$2^m \cdot 3^n$ સાથે સરખાવતા,આપણને $m=12$ અને $n=12$ મળે છે.
તેથી,$m+n = 12+12 = 24$.
265
DifficultMCQ
ધારો કે $\omega = -\frac{1}{2} + i \frac{\sqrt{3}}{2}$,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$. તો $\left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & -1-\omega^2 & \omega^2 \\ 1 & \omega^2 & \omega^4 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$3 \omega$
B
$3 \omega^2$
C
$3 \omega(\omega-1)$
D
$3 \omega(1-\omega)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\omega = -\frac{1}{2} + i \frac{\sqrt{3}}{2}$,આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega^3 = 1$ અને $1 + \omega + \omega^2 = 0$.
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ હોવાથી,$-1 - \omega^2 = \omega$ થાય.
વળી,$\omega^4 = \omega^3 \cdot \omega = 1 \cdot \omega = \omega$.
નિશ્ચાયકમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$\Delta = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ 1 & \omega & \omega^2 \\ 1 & \omega^2 & \omega \end{array} \right|$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1(\omega^2 - \omega^4) - 1(\omega - \omega^2) + 1(\omega^2 - \omega)$
$\Delta = 1(\omega^2 - \omega) - 1(\omega - \omega^2) + 1(\omega^2 - \omega)$
$\Delta = \omega^2 - \omega - \omega + \omega^2 + \omega^2 - \omega$
$\Delta = 3\omega^2 - 3\omega$
$\Delta = 3\omega(\omega - 1)$
266
MediumMCQ
જો $w = \frac{-1-i \sqrt{3}}{2}$ જ્યાં $i = \sqrt{-1}$ હોય,તો $\left|\begin{array}{ccc}1 & w & w^2 \\ w & w^2 & 1 \\ w^2 & 1 & w\end{array}\right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
-$1$
B
$0$
C
$1$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ છે કે $w = \frac{-1-i \sqrt{3}}{2}$,જે એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,જેને $\omega$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$ અને $\omega^3 = 1$.
ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & \omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & \omega\end{array}\right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 + \omega + \omega^2 & \omega & \omega^2 \\ \omega + \omega^2 + 1 & \omega^2 & 1 \\ \omega^2 + 1 + \omega & 1 & \omega\end{array}\right|$
કારણ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,આપણને મળે છે:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}0 & \omega & \omega^2 \\ 0 & \omega^2 & 1 \\ 0 & 1 & \omega\end{array}\right|$
પ્રથમ સ્તંભના તમામ ઘટકો $0$ હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
267
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{ccc}\cos (A+B) & -\sin (A+B) & \cos (2 B) \\ \sin A & \cos A & \sin B \\ -\cos A & \sin A & \cos B\end{array}\right|=0$ હોય,તો $B$ ની કિંમત શોધો.
A
$n \pi, n \in Z$
B
$(2 n+1) \frac{\pi}{2}, n \in Z$
C
$(2 n+1) \frac{\pi}{4}, n \in Z$
D
$2 n \frac{\pi}{3}, n \in Z$

Solution

(B) નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\cos(A+B) [\cos A \cos B - \sin A \sin B] - (-\sin(A+B)) [\sin A \cos B - (-\cos A \sin B)] + \cos(2B) [\sin^2 A + \cos^2 A] = 0$
કૌંસની અંદરના પદોનું સાદુંરૂપ આપતા:
$\cos(A+B) [\cos(A+B)] + \sin(A+B) [\sin(A+B)] + \cos(2B) [\sin^2 A + \cos^2 A] = 0$
$\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos^2(A+B) + \sin^2(A+B) + \cos(2B) = 1 = 0$
$\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ હોવાથી:
$1 + \cos(2B) = 0$
$\cos(2B) = -1$
$2B = (2n+1)\pi$
$B = (2n+1) \frac{\pi}{2}, n \in Z$
268
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 3 & 2 & 4 \\ 1 & 2 & 1 \\ 3 & 2 & 6 \end{bmatrix}$ હોય અને $A_{ij}$ એ $A$ ના ઘટકો $a_{ij}$ ના સહઅવયવો (cofactors) હોય,તો $a_{11} A_{11} + a_{12} A_{12} + a_{13} A_{13}$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$6$
C
$4$
D
$0$

Solution

(A) પદાવલિ $a_{11} A_{11} + a_{12} A_{12} + a_{13} A_{13}$ એ શ્રેણિક $A$ ના નિશ્ચાયકનું પ્રથમ હારની સાપેક્ષ વિસ્તરણ દર્શાવે છે,જે $|A|$ ની બરાબર છે.
$|A| = \begin{vmatrix} 3 & 2 & 4 \\ 1 & 2 & 1 \\ 3 & 2 & 6 \end{vmatrix}$
પ્રથમ હારની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$|A| = 3(2 \times 6 - 1 \times 2) - 2(1 \times 6 - 1 \times 3) + 4(1 \times 2 - 2 \times 3)$
$|A| = 3(12 - 2) - 2(6 - 3) + 4(2 - 6)$
$|A| = 3(10) - 2(3) + 4(-4)$
$|A| = 30 - 6 - 16$
$|A| = 8$
તેથી,$a_{11} A_{11} + a_{12} A_{12} + a_{13} A_{13} = 8$.
269
EasyMCQ
$a$ ની કઈ કિંમત માટે સમીકરણ સંહતિને શૂન્યતર ઉકેલ મળે?
$a^{3} x+(a+1)^{3} y+(a+2)^{3} z=0$
$a x+(a+1) y+(a+2) z=0$
$x+y+z=0$
A
$1$
B
$0$
C
$-1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) સમીકરણ સંહતિને શૂન્યતર ઉકેલ મળે તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
$\left|\begin{array}{ccc} a^3 & (a+1)^3 & (a+2)^3 \\ a & (a+1) & (a+2) \\ 1 & 1 & 1 \end{array}\right| = 0$
સાદું રૂપ આપવા માટે હારની અદલાબદલી કરતા:
$-\left|\begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ a & (a+1) & (a+2) \\ a^3 & (a+1)^3 & (a+2)^3 \end{array}\right| = 0$
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ $\left|\begin{array}{ccc} 1 & 1 & 1 \\ x & y & z \\ x^3 & y^3 & z^3 \end{array}\right| = (x-y)(y-z)(z-x)(x+y+z)$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $x=a, y=a+1, z=a+2$:
$-(a-(a+1))((a+1)-(a+2))((a+2)-a)(a+(a+1)+(a+2)) = 0$
$-(-1)(-1)(2)(3a+3) = 0$
$-2(3a+3) = 0$
$3a+3 = 0 \Rightarrow a = -1$.
270
EasyMCQ
જો શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ હોય,તો $|A|^{-1}$ બરાબર શું થાય?
A
$ad - bc$
B
$\frac{1}{ad - bc}$
C
$\frac{1}{ad - bc} \begin{bmatrix} d & -b \\ -c & a \end{bmatrix}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે,$A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$.
શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક $|A|$ અથવા $\det(A)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$|A| = (a \times d) - (b \times c) = ad - bc$.
પદ $|A|^{-1}$ એ નિશ્ચાયકની કિંમત $|A|$ નો વ્યસ્ત દર્શાવે છે.
તેથી,$|A|^{-1} = \frac{1}{|A|} = \frac{1}{ad - bc}$.
271
MediumMCQ
જો શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 1 & 1 & 5 \\ 2 & 4 & 7 \end{bmatrix}$ હોય,તો $a_{31} A_{31} + a_{32} A_{32} + a_{33} A_{33}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$13$
C
$-1$
D
$-13$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ હાર (અથવા સ્તંભ) ના ઘટકોનો તેમના અનુરૂપ સહઅવયવો સાથેનો ગુણાકારનો સરવાળો એ શ્રેણિકના નિશ્ચાયક જેટલો થાય છે,એટલે કે $a_{i1} A_{i1} + a_{i2} A_{i2} + a_{i3} A_{i3} = |A|$.
અહીં,$a_{31} A_{31} + a_{32} A_{32} + a_{33} A_{33} = |A|$.
હવે,પ્રથમ હારના આધારે વિસ્તરણ કરીને $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = 1(1 \times 7 - 5 \times 4) - 2(1 \times 7 - 5 \times 2) + 3(1 \times 4 - 1 \times 2)$
$|A| = 1(7 - 20) - 2(7 - 10) + 3(4 - 2)$
$|A| = 1(-13) - 2(-3) + 3(2)$
$|A| = -13 + 6 + 6$
$|A| = -1$
તેથી,કિંમત $-1$ છે.
272
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} \lambda & i \\ i & -\lambda \end{bmatrix}$ હોય અને $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવતું ન હોય,તો $\lambda = $ (જ્યાં $i = \sqrt{-1}$)
A
$\pm 2$
B
$\pm 1$
C
$0$
D
$\pm 3$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \lambda & i \\ i & -\lambda \end{bmatrix}$ છે.
વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવતું ન હોય તે માટે,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય હોવું જોઈએ,એટલે કે $|A| = 0$.
નિશ્ચાયકની ગણતરી કરતા:
$|A| = (\lambda)(-\lambda) - (i)(i) = -\lambda^2 - i^2$.
અહીં $i = \sqrt{-1}$ હોવાથી,$i^2 = -1$ થાય.
આ કિંમત નિશ્ચાયકના સમીકરણમાં મૂકતા:
$|A| = -\lambda^2 - (-1) = -\lambda^2 + 1$.
નિશ્ચાયકને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$-\lambda^2 + 1 = 0 \Rightarrow \lambda^2 = 1$.
તેથી,$\lambda = \pm 1$.
273
EasyMCQ
શ્રેણિક $\begin{bmatrix} x & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 2 & 3 & 5 \end{bmatrix}$ વ્યસ્ત ન હોય તે માટે $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-10}{7}$
B
$\frac{7}{10}$
C
$\frac{-7}{10}$
D
$\frac{10}{7}$

Solution

(D) જો શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $0$ હોય,તો તે શ્રેણિક વ્યસ્ત ન હોઈ શકે.
આપેલ શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $0$ લેતા:
$\begin{vmatrix} x & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 2 & 3 & 5 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$x(5 \times 5 - 6 \times 3) - 2(4 \times 5 - 6 \times 2) + 3(4 \times 3 - 5 \times 2) = 0$
$x(25 - 18) - 2(20 - 12) + 3(12 - 10) = 0$
$x(7) - 2(8) + 3(2) = 0$
$7x - 16 + 6 = 0$
$7x - 10 = 0$
$7x = 10$
$x = \frac{10}{7}$
274
EasyMCQ
શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & -1 & 4 \\ -3 & 0 & 1 \\ -1 & 1 & 2 \end{bmatrix}$ વ્યસ્ત ન હોય જો અને માત્ર જો $a =$
A
-$17$
B
-$16$
C
$16$
D
$17$

Solution

(A) શ્રેણિક $A$ વ્યસ્ત ન હોય જો અને માત્ર જો તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય,એટલે કે $|A| = 0$.
આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & -1 & 4 \\ -3 & 0 & 1 \\ -1 & 1 & 2 \end{bmatrix}$ છે.
નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરતા:
$|A| = a(0 \times 2 - 1 \times 1) - (-1)(-3 \times 2 - 1 \times (-1)) + 4(-3 \times 1 - 0 \times (-1)) = 0$
$|A| = a(0 - 1) + 1(-6 + 1) + 4(-3 - 0) = 0$
$|A| = a(-1) + 1(-5) + 4(-3) = 0$
$-a - 5 - 12 = 0$
$-a - 17 = 0$
$a = -17$.
આમ,શ્રેણિક વ્યસ્ત ન હોય જ્યારે $a = -17$ હોય.
275
EasyMCQ
જો શ્રેણિક $\begin{bmatrix} \alpha & 14 & -1 \\ 2 & 3 & 1 \\ 6 & 2 & 3 \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત અસ્તિત્વ ધરાવતો ન હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
$-2$

Solution

(D) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} \alpha & 14 & -1 \\ 2 & 3 & 1 \\ 6 & 2 & 3 \end{bmatrix}$.
શ્રેણિક $A$ નો વ્યસ્ત ત્યારે જ અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી જો તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય,એટલે કે $|A| = 0$.
નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરતા:
$|A| = \alpha(3 \times 3 - 1 \times 2) - 14(2 \times 3 - 1 \times 6) + (-1)(2 \times 2 - 3 \times 6)$
$|A| = \alpha(9 - 2) - 14(6 - 6) - 1(4 - 18)$
$|A| = \alpha(7) - 14(0) - 1(-14)$
$|A| = 7\alpha + 14$
વ્યસ્ત અસ્તિત્વ ન ધરાવે તે માટે $|A| = 0$ લેતા:
$7\alpha + 14 = 0$
$7\alpha = -14$
$\alpha = -2$
આમ,$\alpha$ ની કિંમત $-2$ છે.
276
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{ll}2017 & 2018 \\ 2019 & 2020\end{array}\right|+\left|\begin{array}{ll}2021 & 2022 \\ 2023 & 2024\end{array}\right|=2 k$ હોય,તો $k^3=$ . . . . . .
A
$8$
B
$-8$
C
$0$
D
$-64$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયકો $D_1$ અને $D_2$ છે.
$D_1 = \left|\begin{array}{ll}2017 & 2018 \\ 2019 & 2020\end{array}\right| = (2017 \times 2020) - (2018 \times 2019)$.
ગુણધર્મ $a(a+3) - (a+1)(a+2) = a^2 + 3a - (a^2 + 3a + 2) = -2$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $D_1 = -2$ મળે છે.
તે જ રીતે,$D_2 = \left|\begin{array}{ll}2021 & 2022 \\ 2023 & 2024\end{array}\right| = (2021 \times 2024) - (2022 \times 2023)$.
તે જ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$D_2 = -2$ મળે છે.
આપેલ છે કે $D_1 + D_2 = 2k$,તેથી $-2 + (-2) = 2k$.
$-4 = 2k \implies k = -2$.
તેથી,$k^3 = (-2)^3 = -8$.
277
EasyMCQ
શિરોબિંદુઓ $P(k, 1)$,$Q(2, 4)$ અને $R(1, 1)$ ધરાવતા $\triangle PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $3$ ચોરસ એકમ છે,તો $k = $ . . . . . . .
A
$0, 2$
B
$-3, 1$
C
$-1, 3$
D
$1, 3$

Solution

(C) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય ત્યારે ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$.
અહીં $P(k, 1)$,$Q(2, 4)$ અને $R(1, 1)$ આપેલ છે અને ક્ષેત્રફળ $3$ ચોરસ એકમ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$3 = \frac{1}{2} |k(4 - 1) + 2(1 - 1) + 1(1 - 4)|$
$6 = |3k + 0 - 3|$
$6 = |3k - 3|$
આના બે કિસ્સાઓ મળે:
કિસ્સો $1$: $3k - 3 = 6 \implies 3k = 9 \implies k = 3$.
કિસ્સો $2$: $3k - 3 = -6 \implies 3k = -3 \implies k = -1$.
આમ,$k = -1$ અથવા $k = 3$.
278
EasyMCQ
જેના શિરોબિંદુઓ $A(k, 1)$,$B(2, 4)$ અને $C(1, 1)$ હોય તેવા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $6$ ચોરસ એકમ છે,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$ અને $3$
B
$-5$ અને $3$
C
$3$ અને $-1$
D
$5$ અને $-3$

Solution

(D) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય ત્યારે તેનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$.
અહીં આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(k, 1)$,$B(2, 4)$ અને $C(1, 1)$ છે અને ક્ષેત્રફળ $6$ ચોરસ એકમ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$6 = \frac{1}{2} |k(4 - 1) + 2(1 - 1) + 1(1 - 4)|$.
$12 = |3k + 0 - 3|$.
$12 = |3k - 3|$.
આના બે કિસ્સાઓ મળે:
કિસ્સો $1$: $3k - 3 = 12 \implies 3k = 15 \implies k = 5$.
કિસ્સો $2$: $3k - 3 = -12 \implies 3k = -9 \implies k = -3$.
આમ,$k$ ની કિંમતો $5$ અને $-3$ છે.
279
EasyMCQ
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધો: $\left|\begin{array}{cc}\sin \frac{11 \pi}{36} & \cos \frac{11 \pi}{36} \\\sin \frac{2 \pi}{9} & \cos \frac{2 \pi}{9}\end{array}\right|$.
A
$\sin \frac{7 \pi}{12}$
B
$\cos \frac{\pi}{12}$
C
$\cos \frac{5 \pi}{12}$
D
$\sin \frac{2 \pi}{9}$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક $D = \sin \frac{11 \pi}{36} \cos \frac{2 \pi}{9} - \cos \frac{11 \pi}{36} \sin \frac{2 \pi}{9}$ છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin(A - B) = \sin A \cos B - \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા,$A = \frac{11 \pi}{36}$ અને $B = \frac{2 \pi}{9}$ લો.
પ્રથમ,$B$ ને સમાન છેદમાં ફેરવતા: $B = \frac{2 \pi}{9} = \frac{8 \pi}{36}$.
હવે,$D = \sin \left( \frac{11 \pi}{36} - \frac{8 \pi}{36} \right) = \sin \left( \frac{3 \pi}{36} \right) = \sin \left( \frac{\pi}{12} \right)$.
કારણ કે $\sin \theta = \cos \left( \frac{\pi}{2} - \theta \right)$,તેથી $\sin \left( \frac{\pi}{12} \right) = \cos \left( \frac{\pi}{2} - \frac{\pi}{12} \right) = \cos \left( \frac{6 \pi - \pi}{12} \right) = \cos \frac{5 \pi}{12}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
280
EasyMCQ
જો $a, b, c$ એ $\triangle ABC$ ની બાજુઓ હોય અને $\begin{vmatrix} a & b & c \\ b & c & a \\ c & a & b \end{vmatrix} = 0$ હોય,તો $\sin^2 A + \sin^2 B + \sin^2 C = $ . . . . . . .
A
$\frac{15}{4}$
B
$\frac{9}{4}$
C
$\frac{11}{4}$
D
$\frac{13}{4}$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \begin{vmatrix} a & b & c \\ b & c & a \\ c & a & b \end{vmatrix} = 0$ છે.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $a(cb - a^2) - b(b^2 - ac) + c(ba - c^2) = 0$.
આનું સાદુંરૂપ $3abc - (a^3 + b^3 + c^3) = 0$ થાય છે.
તેથી $a^3 + b^3 + c^3 - 3abc = 0$.
નિત્યસમ $a^3 + b^3 + c^3 - 3abc = (a+b+c)(a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca) = 0$ નો ઉપયોગ કરતા.
$a, b, c$ ત્રિકોણની બાજુઓ હોવાથી $a+b+c \neq 0$.
તેથી $a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{1}{2}((a-b)^2 + (b-c)^2 + (c-a)^2) = 0$.
આ ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે $a = b = c$ હોય.
$a = b = c$ હોવાથી,ત્રિકોણ સમબાજુ છે,તેથી $A = B = C = 60^\circ$.
તેથી,$\sin^2 A + \sin^2 B + \sin^2 C = \sin^2 60^\circ + \sin^2 60^\circ + \sin^2 60^\circ = \frac{3}{4} + \frac{3}{4} + \frac{3}{4} = \frac{9}{4}$.
281
EasyMCQ
વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $x, y$ અને $z$ માટે,જો $x \neq y \neq z$,$\left|\begin{array}{ccc}x & x^2 & 1+x^3 \\ y & y^2 & 1+y^3 \\ z & z^2 & 1+z^3\end{array}\right|=0$ અને $\left|\begin{array}{ccc}1 & x & x^2 \\ 1 & y & y^2 \\ 1 & z & z^2\end{array}\right| \neq 0$ હોય,તો $xyz = $ . . . . . . .
A
$0$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ:
$\left|\begin{array}{ccc}x & x^2 & 1+x^3 \\ y & y^2 & 1+y^3 \\ z & z^2 & 1+z^3\end{array}\right|=0$
ત્રીજા સ્તંભને અલગ કરતા:
$\left|\begin{array}{ccc}x & x^2 & 1 \\ y & y^2 & 1 \\ z & z^2 & 1\end{array}\right| + \left|\begin{array}{ccc}x & x^2 & x^3 \\ y & y^2 & y^3 \\ z & z^2 & z^3\end{array}\right|=0$
બીજા નિશ્ચાયકમાં,અનુક્રમે હાર $1, 2, 3$ માંથી $x, y, z$ સામાન્ય લેતા:
$\left|\begin{array}{ccc}x & x^2 & 1 \\ y & y^2 & 1 \\ z & z^2 & 1\end{array}\right| + xyz \left|\begin{array}{ccc}1 & x & x^2 \\ 1 & y & y^2 \\ 1 & z & z^2\end{array}\right|=0$
પ્રથમ નિશ્ચાયક માટે,સ્તંભ $3$ ને સ્તંભ $2$ સાથે,અને પછી સ્તંભ $2$ ને સ્તંભ $1$ સાથે અદલાબદલી કરતા:
$\left|\begin{array}{ccc}x & x^2 & 1 \\ y & y^2 & 1 \\ z & z^2 & 1\end{array}\right| = -\left|\begin{array}{ccc}x & 1 & x^2 \\ y & 1 & y^2 \\ z & 1 & z^2\end{array}\right| = \left|\begin{array}{ccc}1 & x & x^2 \\ 1 & y & y^2 \\ 1 & z & z^2\end{array}\right|$
આ કિંમત પાછી મૂકતા:
$(1 + xyz) \left|\begin{array}{ccc}1 & x & x^2 \\ 1 & y & y^2 \\ 1 & z & z^2\end{array}\right| = 0$
આપેલ છે કે બીજો નિશ્ચાયક શૂન્ય નથી,તેથી $1 + xyz = 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $xyz = -1$.
282
EasyMCQ
જો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $3$ ચોરસ એકમ હોય અને તેના શિરોબિંદુઓ $A(1, 3)$,$B(0, 0)$ અને $C(k, 0)$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$-2$
C
$0$
D
$\pm 2$

Solution

(D) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય તો તેનું ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ મળે:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(1, 3)$,$B(0, 0)$ અને $C(k, 0)$ છે અને ક્ષેત્રફળ $3$ ચોરસ એકમ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$3 = \frac{1}{2} |1(0 - 0) + 0(0 - 3) + k(3 - 0)|$
$3 = \frac{1}{2} |0 + 0 + 3k|$
$3 = \frac{1}{2} |3k|$
$6 = |3k|$
$|k| = 2$
તેથી,$k = \pm 2$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
283
EasyMCQ
જો $2\left|\begin{array}{ll}\sin ( A + B ) & \cos ( A + B ) \\ \cos ( A - B ) & \sin ( A - B )\end{array}\right|+\sqrt{3}= 0$ હોય,તો $A =$ . . . . . . .
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{12}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ:
$2[\sin(A+B)\sin(A-B) - \cos(A+B)\cos(A-B)] + \sqrt{3} = 0$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos(x+y) = \cos x \cos y - \sin x \sin y$ નો ઉપયોગ કરતા,કૌંસની અંદરના પદને આ રીતે લખી શકાય:
$-(\cos(A+B)\cos(A-B) - \sin(A+B)\sin(A-B)) = -\cos((A+B) + (A-B)) = -\cos(2A)$
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$2[-\cos(2A)] + \sqrt{3} = 0$
$-2\cos(2A) = -\sqrt{3}$
$\cos(2A) = \frac{\sqrt{3}}{2}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos(\frac{\pi}{6}) = \frac{\sqrt{3}}{2}$,તેથી:
$2A = \frac{\pi}{6}$
$A = \frac{\pi}{12}$
284
EasyMCQ
$\left|\begin{array}{lll}10 & 11 & 12 \\ 11 & 12 & 13 \\ 12 & 13 & 14\end{array}\right|=$ . . . . . . .
A
$-2(10!\cdot 11!\cdot 12!)$
B
$0$
C
$2(10!\cdot 13!)$
D
$2(10!\cdot 12!\cdot 13!)$

Solution

(B) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{lll}10 & 11 & 12 \\ 11 & 12 & 13 \\ 12 & 13 & 14\end{array}\right|$ છે.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_2$ લાગુ કરો:
$\Delta = \left|\begin{array}{lll}10 & 11 & 12 \\ 11-10 & 12-11 & 13-12 \\ 12-11 & 13-12 & 14-13\end{array}\right|$
$\Delta = \left|\begin{array}{lll}10 & 11 & 12 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1\end{array}\right|$.
અહીં હાર $R_2$ અને હાર $R_3$ સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
285
EasyMCQ
જો $D = \left|\begin{array}{ccc}1 & -\cos \theta & -1 \\ \cos \theta & 1 & -\cos \theta \\ 1 & \cos \theta & 1\end{array}\right|$ હોય,અને $p$ અને $q$ એ અનુક્રમે $D$ ની મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતો હોય,તો $2p + 3q$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$16$
B
$6$
C
$14$
D
$8$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,આપણે નિશ્ચાયક $D$ નું પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરીએ:
$D = 1(1 - (-\cos^2 \theta)) - (-\cos \theta)(\cos \theta - (- \cos \theta)) - 1(\cos^2 \theta - 1)$
$D = 1(1 + \cos^2 \theta) + \cos \theta(2 \cos \theta) - (\cos^2 \theta - 1)$
$D = 1 + \cos^2 \theta + 2 \cos^2 \theta - \cos^2 \theta + 1$
$D = 2 + 2 \cos^2 \theta$
કારણ કે $\cos \theta$ નો વિસ્તાર $[-1, 1]$ છે,તેથી $\cos^2 \theta$ નો વિસ્તાર $[0, 1]$ થાય.
તેથી,$D = 2 + 2 \cos^2 \theta$ નો વિસ્તાર $[2 + 2(0), 2 + 2(1)] = [2, 4]$ છે.
આમ,મહત્તમ કિંમત $p = 4$ અને ન્યૂનતમ કિંમત $q = 2$ મળે છે.
અંતે,આપણે $2p + 3q = 2(4) + 3(2) = 8 + 6 = 14$ ની ગણતરી કરીએ છીએ.
286
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{ccc}1+x & 1 & 1 \\ 1+y & 1+2 y & 1 \\ 1+z & 1+z & 1+3 z\end{array}\right| = 10 k x y z \left(3+\frac{1}{x}+\frac{1}{y}+\frac{1}{z}\right)$ હોય,તો $k = \text{ . . . . . . }$ (જ્યાં $x, y, z \neq 0$ અને $3+\frac{1}{x}+\frac{1}{y}+\frac{1}{z} \neq 0$).
A
$\frac{1}{5}$
B
$2$
C
$5$
D
$1$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1+x & 1 & 1 \\ 1+y & 1+2 y & 1 \\ 1+z & 1+z & 1+3 z\end{array}\right|$.
$C_1 \to C_1 - C_3$ અને $C_2 \to C_2 - C_3$ લેતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}x & 0 & 1 \\ y & 2y & 1 \\ -2z & -2z & 1+3z\end{array}\right|$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = x[2y(1+3z) - (-2z)] - 0 + 1[-2yz - (-4yz)]$
$\Delta = x(2y + 6yz + 2z) + 2yz = 2xy + 6xyz + 2xz + 2yz$.
આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,$k=1$ મળે છે.
287
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{lll}1 & 2 & 3 \\ 2 & 3 & 4 \\ 3 & 4 & 5\end{array}\right|=2016 k$ હોય,તો $k=$ . . . . . .
A
$0$
B
$1$
C
$2016$
D
$1/2016$

Solution

(A) ધારો કે $D = \left|\begin{array}{lll}1 & 2 & 3 \\ 2 & 3 & 4 \\ 3 & 4 & 5\end{array}\right|$.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_2$ લાગુ કરતા:
$D = \left|\begin{array}{lll}1 & 2 & 3 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 1 & 1\end{array}\right|$.
અહીં બે હાર ($R_2$ અને $R_3$) સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
આપેલ છે કે $D = 2016 k$,તેથી $0 = 2016 k$.
આમ,$k = 0$.
288
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{cc}\sin ^2 \theta & \cos ^2 \theta \\ -\cos ^2 \theta & \sin ^2 \theta\end{array}\right| = $ . . . . . . .
A
$\cos 2 \theta$
B
$\sin^4 \theta + \cos^4 \theta$
C
$1 - \sin^2 2 \theta$
D
$\sin^2 2 \theta$

Solution

(B) નિશ્ચાયક $\left|\begin{array}{cc}\sin ^2 \theta & \cos ^2 \theta \\ -\cos ^2 \theta & \sin ^2 \theta\end{array}\right|$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે $2 \times 2$ નિશ્ચાયકનું સૂત્ર વાપરીએ છીએ: $\left|\begin{array}{cc}a & b \\ c & d\end{array}\right| = ad - bc$.
આ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$(\sin^2 \theta)(\sin^2 \theta) - (\cos^2 \theta)(-\cos^2 \theta)$
$= \sin^4 \theta + \cos^4 \theta$.
નિત્યસમ $a^2 + b^2 = (a+b)^2 - 2ab$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે લખી શકીએ:
$\sin^4 \theta + \cos^4 \theta = (\sin^2 \theta + \cos^2 \theta)^2 - 2 \sin^2 \theta \cos^2 \theta$.
કારણ કે $\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$,આ પદ બને છે:
$1^2 - 2 \sin^2 \theta \cos^2 \theta = 1 - \frac{1}{2}(4 \sin^2 \theta \cos^2 \theta) = 1 - \frac{1}{2}(2 \sin \theta \cos \theta)^2$.
દ્વિગુણિત ખૂણાના નિત્યસમ $\sin 2 \theta = 2 \sin \theta \cos \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$1 - \frac{1}{2} \sin^2 2 \theta$.
289
EasyMCQ
જો $x^4+y^4+z^4=0$ હોય,તો $\left|\begin{array}{ccc}1 & xy & yz \\ zx & 1 & xy \\ yz & zx & 1\end{array}\right|=$ . . . . . . . $(\because x, y, z \in \mathbb{R})$
A
$1$
B
$x+y+z+3$
C
$xyz+2$
D
$0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $x, y, z \in \mathbb{R}$ અને $x^4+y^4+z^4=0$.
વાસ્તવિક સંખ્યાઓની બેકી ઘાતનો સરવાળો શૂન્ય હોવાથી,દરેક પદ વ્યક્તિગત રીતે શૂન્ય હોવું જોઈએ: $x^4=0, y^4=0, z^4=0$.
આનો અર્થ એ છે કે $x=0, y=0, z=0$.
હવે,નિશ્ચાયકમાં $x=0, y=0, z=0$ મૂકતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 & (0)(0) & (0)(0) \\ (0)(0) & 1 & (0)(0) \\ (0)(0) & (0)(0) & 1\end{array}\right| = \left|\begin{array}{ccc}1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1\end{array}\right|$.
એકમ શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $1(1-0) - 0 + 0 = 1$ થાય છે.
આમ,કિંમત $1$ છે.
290
EasyMCQ
જો $a+b+c= S$ હોય,તો $\left|\begin{array}{ccc} S+c & a & b \\ c & S+a & b \\ c & a & S+b \end{array}\right|$ નું મૂલ્ય . . . . . . છે.
A
$2S^2$
B
$2S^3$
C
$S^3$
D
$3S^3$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc} S+c & a & b \\ c & S+a & b \\ c & a & S+b \end{array}\right|$.
પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc} S+c+a+b & a & b \\ c+S+a+b & S+a & b \\ c+a+S+b & a & S+b \end{array}\right|$.
કારણ કે $a+b+c = S$,તેથી $S+c+a+b = S+S = 2S$.
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc} 2S & a & b \\ 2S & S+a & b \\ 2S & a & S+b \end{array}\right| = 2S \left|\begin{array}{ccc} 1 & a & b \\ 1 & S+a & b \\ 1 & a & S+b \end{array}\right|$.
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ કરતા:
$\Delta = 2S \left|\begin{array}{ccc} 1 & a & b \\ 0 & S & 0 \\ 0 & 0 & S \end{array}\right|$.
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 2S \times [1(S \times S - 0 \times 0)] = 2S \times S^2 = 2S^3$.
291
EasyMCQ
જો $k = p + q + r$ હોય,તો $\left|\begin{array}{ccc} k+r & p & q \\ r & k+p & q \\ r & p & k+q \end{array}\right|$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$2k^2$
B
$2k^3$
C
$k^3$
D
$3k^2$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc} k+r & p & q \\ r & k+p & q \\ r & p & k+q \end{array}\right|$.
પ્રક્રિયા $C_1 \to C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc} k+p+q+r & p & q \\ k+p+q+r & k+p & q \\ k+p+q+r & p & k+q \end{array}\right|$.
કારણ કે $k = p+q+r$,તેથી $k+p+q+r = 2k$ થાય.
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc} 2k & p & q \\ 2k & k+p & q \\ 2k & p & k+q \end{array}\right| = 2k \left|\begin{array}{ccc} 1 & p & q \\ 1 & k+p & q \\ 1 & p & k+q \end{array}\right|$.
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ કરતા:
$\Delta = 2k \left|\begin{array}{ccc} 1 & p & q \\ 0 & k & 0 \\ 0 & 0 & k \end{array}\right|$.
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 2k \times (1 \times (k^2 - 0)) = 2k \times k^2 = 2k^3$.
292
EasyMCQ
$(2, -6)$,$(5, 4)$ અને $(k, 4)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $35$ ચોરસ એકમ છે,તો $k$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$12, -2$
B
$-2$
C
$-12, -2$
D
$12$

Solution

(A) $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ છે:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(2, -6)$,$(5, 4)$ અને $(k, 4)$ છે અને $\text{Area} = 35$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$35 = \frac{1}{2} |2(4 - 4) + 5(4 - (-6)) + k(-6 - 4)|$
$70 = |2(0) + 5(10) + k(-10)|$
$70 = |50 - 10k|$
આ બે કિસ્સાઓ સૂચવે છે:
$1) 50 - 10k = 70 \implies -10k = 20 \implies k = -2$
$2) 50 - 10k = -70 \implies -10k = -120 \implies k = 12$
આમ,$k$ ની કિંમતો $12$ અને $-2$ છે.
293
EasyMCQ
$(3,5), (2,2)$ અને $(k, 2)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $3$ ચોરસ એકમ છે. તો,$k$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$0, 4$
B
$0, -4$
C
$3, 1$
D
$-3, 1$

Solution

(A) $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(3, 5), (2, 2)$ અને $(k, 2)$ છે અને $\text{Area} = 3$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$3 = \frac{1}{2} |3(2 - 2) + 2(2 - 5) + k(5 - 2)|$
$3 = \frac{1}{2} |3(0) + 2(-3) + k(3)|$
$3 = \frac{1}{2} |0 - 6 + 3k|$
$6 = |-6 + 3k|$
આ બે કિસ્સાઓ સૂચવે છે:
$1) -6 + 3k = 6 \implies 3k = 12 \implies k = 4$
$2) -6 + 3k = -6 \implies 3k = 0 \implies k = 0$
આમ,$k$ ની કિંમતો $0$ અને $4$ છે.
294
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{ll}3 & x \\ x & 1\end{array}\right|=\left|\begin{array}{ll}3 & 2 \\ 4 & 1\end{array}\right|$ હોય,તો $x$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$\pm 1$
B
$\pm 2$
C
$2$
D
$\pm 2\sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left|\begin{array}{ll}3 & x \\ x & 1\end{array}\right|=\left|\begin{array}{ll}3 & 2 \\ 4 & 1\end{array}\right|$
બંને બાજુના નિશ્ચાયકોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(3 \times 1) - (x \times x) = (3 \times 1) - (2 \times 4)$
$3 - x^2 = 3 - 8$
$3 - x^2 = -5$
બંને બાજુથી $3$ બાદ કરતા:
$-x^2 = -8$
$x^2 = 8$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x = \pm \sqrt{8}$
$x = \pm 2\sqrt{2}$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
295
EasyMCQ
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $4$ ચોરસ એકમ છે અને તેના શિરોબિંદુઓ $(-2, 0)$,$(0, 4)$ અને $(0, k)$ છે. તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
-$8$
B
$0$
C
$0, 8$
D
$0, -8$

Solution

(C) ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ જેનાં શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તેનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં શિરોબિંદુઓ $(-2, 0)$,$(0, 4)$ અને $(0, k)$ આપેલ છે અને ક્ષેત્રફળ $4$ ચોરસ એકમ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$4 = \frac{1}{2} |-2(4 - k) + 0(k - 0) + 0(0 - 4)|$
$4 = \frac{1}{2} |-8 + 2k|$
$8 = |-8 + 2k|$
આના બે કિસ્સાઓ મળે:
કિસ્સો $1$: $-8 + 2k = 8 \implies 2k = 16 \implies k = 8$
કિસ્સો $2$: $-8 + 2k = -8 \implies 2k = 0 \implies k = 0$
આમ,$k$ ની શક્ય કિંમતો $0$ અને $8$ છે.
296
EasyMCQ
$0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ માટે,જો $A = \begin{bmatrix} 1 & -\cos \theta & -1 \\ \cos \theta & 1 & -\cos \theta \\ 1 & \cos \theta & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $\operatorname{det}(A)$ વિશે નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$\operatorname{det}(A) \in (2, \infty)$
B
$\operatorname{det}(A) = 0$
C
$\operatorname{det}(A) \in (2, 4)$
D
$\operatorname{det}(A) \in [2, 4]$

Solution

(C) શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શોધવા માટે,આપણે પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરીએ:
$\operatorname{det}(A) = 1(1 - (-\cos^2 \theta)) - (-\cos \theta)(\cos \theta - (-1)) + (-1)(\cos^2 \theta - 1)$
$\operatorname{det}(A) = 1(1 + \cos^2 \theta) + \cos \theta(\cos \theta + 1) - 1(\cos^2 \theta - 1)$
$\operatorname{det}(A) = 1 + \cos^2 \theta + \cos^2 \theta + \cos \theta - \cos^2 \theta + 1$
$\operatorname{det}(A) = \cos^2 \theta + \cos \theta + 2$
આપેલ છે કે $0 < \theta < \frac{\pi}{2}$,તેથી $0 < \cos \theta < 1$ થાય.
ધારો કે $f(x) = x^2 + x + 2$ જ્યાં $x = \cos \theta$ છે.
કારણ કે $x \in (0, 1)$,તેથી $f(x)$ નો વિસ્તાર $(0^2 + 0 + 2, 1^2 + 1 + 2) = (2, 4)$ થશે.
આમ,$\operatorname{det}(A) \in (2, 4)$.
297
EasyMCQ
જો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $4$ ચોરસ એકમ હોય અને તેના શિરોબિંદુઓ $(k, 0), (4, 0)$ અને $(0, 2)$ હોય,તો $k$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$0, 8$
B
$0, -8$
C
$0, 16$
D
$0, -16$

Solution

(A) ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ જેનાં શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તેનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(k, 0), (4, 0)$ અને $(0, 2)$ છે અને ક્ષેત્રફળ $= 4$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$4 = \frac{1}{2} |k(0 - 2) + 4(2 - 0) + 0(0 - 0)|$.
$4 = \frac{1}{2} |-2k + 8|$.
$8 = |-2k + 8|$.
આ બે કિસ્સાઓ સૂચવે છે:
કિસ્સો $1$: $-2k + 8 = 8 \implies -2k = 0 \implies k = 0$.
કિસ્સો $2$: $-2k + 8 = -8 \implies -2k = -16 \implies k = 8$.
આમ,$k$ ની કિંમતો $0$ અને $8$ છે.
298
EasyMCQ
$\left|\begin{array}{ccc}\cos 3\pi & \sin 5\pi & \tan 7\pi \\ \sqrt{3} & 1 & 0 \\ \sqrt{5} & 0 & 1\end{array}\right| = $ . . . . . . .
A
$\sqrt{3}+\sqrt{5}$
B
$0$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,પ્રથમ હારમાં ત્રિકોણમિતીય વિધેયોની કિંમત શોધો:
$\cos 3\pi = -1$
$\sin 5\pi = 0$
$\tan 7\pi = 0$
હવે,આ કિંમતોને નિશ્ચાયકમાં મૂકો:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}-1 & 0 & 0 \\ \sqrt{3} & 1 & 0 \\ \sqrt{5} & 0 & 1\end{array}\right|$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = -1 \times \left|\begin{array}{cc}1 & 0 \\ 0 & 1\end{array}\right| - 0 + 0$
$\Delta = -1 \times (1 \times 1 - 0 \times 0) = -1 \times 1 = -1$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
299
EasyMCQ
$\left|\begin{array}{rr}\sin 35^{\circ} & -\cos 35^{\circ} \\ \sin 55^{\circ} & \cos 55^{\circ}\end{array}\right|=$ . . . . . .
A
$0$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) નિશ્ચાયક $\left|\begin{array}{rr}\sin 35^{\circ} & -\cos 35^{\circ} \\ \sin 55^{\circ} & \cos 55^{\circ}\end{array}\right|$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે $2 \times 2$ નિશ્ચાયકના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\left|\begin{array}{rr}a & b \\ c & d\end{array}\right| = ad - bc$.
આપેલ શ્રેણિક પર આ લાગુ પાડતા:
$= (\sin 35^{\circ})(\cos 55^{\circ}) - (-\cos 35^{\circ})(\sin 55^{\circ})$
$= \sin 35^{\circ} \cos 55^{\circ} + \cos 35^{\circ} \sin 55^{\circ}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin(A + B) = \sin A \cos B + \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A = 35^{\circ}$ અને $B = 55^{\circ}$ છે:
$= \sin(35^{\circ} + 55^{\circ})$
$= \sin(90^{\circ})$
$= 1$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
300
DifficultMCQ
જો $\left|\begin{array}{ccc}0 & ab^2 & ac^2 \\ a^2b & 0 & bc^2 \\ a^2c & b^2c & 0\end{array}\right|=m(abc)^k$ હોય,તો $m+k=$ . . . . . . .
A
$3$
B
$2$
C
$0$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}0 & ab^2 & ac^2 \\ a^2b & 0 & bc^2 \\ a^2c & b^2c & 0\end{array}\right|$.
$R_1$ માંથી $a$,$R_2$ માંથી $b$ અને $R_3$ માંથી $c$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = abc \left|\begin{array}{ccc}0 & b^2 & c^2 \\ a^2 & 0 & c^2 \\ a^2 & b^2 & 0\end{array}\right|$.
હવે,$C_1$ માંથી $a$,$C_2$ માંથી $b$ અને $C_3$ માંથી $c$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = (abc)(abc) \left|\begin{array}{ccc}0 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & 0\end{array}\right| = (abc)^2 \left|\begin{array}{ccc}0 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & 0\end{array}\right|$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (abc)^2 [0(0-1) - 1(0-1) + 1(1-0)] = (abc)^2 [0 + 1 + 1] = 2(abc)^2$.
$m(abc)^k$ સાથે સરખાવતા,આપણને $m = 2$ અને $k = 2$ મળે છે.
તેથી,$m+k = 2+2 = 4$.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.