Gujarati

Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line

462+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 462 questions in Gujarati

301
EasyMCQ
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $13$ ચોરસ એકમ છે જેના શિરોબિંદુઓ $A(8, 2)$,$B(k, 4)$ અને $C(6, 7)$ છે,તો $k$ ની પૂર્ણાંક કિંમત . . . . . . છે.
A
$1$
B
$2$
C
$0$
D
$3$

Solution

(B) ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ જેનાં શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય તેનું સૂત્ર:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં શિરોબિંદુઓ $A(8, 2)$,$B(k, 4)$ અને $C(6, 7)$ છે અને ક્ષેત્રફળ $= 13$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$13 = \frac{1}{2} |8(4 - 7) + k(7 - 2) + 6(2 - 4)|$
$26 = |8(-3) + 5k + 6(-2)|$
$26 = |-24 + 5k - 12|$
$26 = |5k - 36|$
આના બે કિસ્સા મળે છે:
કિસ્સો $1$: $5k - 36 = 26 \implies 5k = 62 \implies k = 12.4$
કિસ્સો $2$: $5k - 36 = -26 \implies 5k = 10 \implies k = 2$
$k$ પૂર્ણાંક હોવાથી,સાચી કિંમત $k = 2$ છે.
302
EasyMCQ
$\left|\begin{array}{cc}\sin \frac{2 \pi}{9} & \cos \frac{2 \pi}{9} \\ \sin \frac{5 \pi}{18} & \cos \frac{5 \pi}{18}\end{array}\right|=$ . . . . . . .
A
$\tan \frac{\pi}{4}$
B
$-\sin \frac{\pi}{18}$
C
$\cot \frac{3 \pi}{4}$
D
$\sin \frac{\pi}{18}$

Solution

(B) આપેલ નિશ્ચાયક $D = \sin \frac{2 \pi}{9} \cos \frac{5 \pi}{18} - \cos \frac{2 \pi}{9} \sin \frac{5 \pi}{18}$ છે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin(A - B) = \sin A \cos B - \cos A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$D = \sin \left( \frac{2 \pi}{9} - \frac{5 \pi}{18} \right)$.
અપૂર્ણાંકોની બાદબાકી કરવા માટે,સામાન્ય છેદ $18$ મેળવો:
$\frac{2 \pi}{9} = \frac{4 \pi}{18}$.
તેથી,$D = \sin \left( \frac{4 \pi}{18} - \frac{5 \pi}{18} \right) = \sin \left( -\frac{\pi}{18} \right)$.
કારણ કે $\sin(-\theta) = -\sin \theta$,આપણને $D = -\sin \frac{\pi}{18}$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
303
EasyMCQ
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધો: $\left|\begin{array}{ccc}1 & a & b \\ 1 & a+b & b \\ 1 & a & a+b\end{array}\right| = $ . . . . . . .
A
$2ab$
B
$0$
C
$ab$
D
$ab+2b^2$

Solution

(C) ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 & a & b \\ 1 & a+b & b \\ 1 & a & a+b\end{array}\right|$.
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ લાગુ કરતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 & a & b \\ 0 & b & 0 \\ 0 & 0 & a\end{array}\right|$.
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1 \times (b \times a - 0 \times 0) = ab$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
304
EasyMCQ
$\left|\begin{array}{ccc}x & 3 & 5 \\ 2 & 6 & 10 \\ 7 & 21 & 35\end{array}\right|=0$ નો ઉકેલ ગણ . . . . . . છે.
A
$\phi$
B
$R$
C
$\{1\}$
D
$\{0\}$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}x & 3 & 5 \\ 2 & 6 & 10 \\ 7 & 21 & 35\end{array}\right|$ છે.
નિશ્ચાયકના સ્તંભોનું અવલોકન કરો:
સ્તંભ $2$ એ $C_2 = [3, 6, 21]^T$ છે અને સ્તંભ $3$ એ $C_3 = [5, 10, 35]^T$ છે.
અહીં નોંધો કે $C_3 = \frac{5}{3} C_2$ છે.
જ્યારે બે સ્તંભો પ્રમાણસર હોય,ત્યારે નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $x$ ની કોઈપણ કિંમત માટે $0$ થાય છે.
વૈકલ્પિક રીતે,હાર $2$ એ $R_2 = [2, 6, 10]$ અને હાર $3$ એ $R_3 = [7, 21, 35]$ છે.
$R_3 = 3.5 \times R_2$ છે,જે સાબિત કરે છે કે $x$ ની કોઈપણ કિંમત માટે નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય જ રહે છે.
આમ,આ સમીકરણ તમામ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $x \in R$ માટે સાચું છે.
305
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{ccc}x & 4 & 6 \\ 2 & 3 & -9 \\ 5 & 6 & 1\end{array}\right|+\left|\begin{array}{ccc}5 & 6 & 1 \\ 6 & 4 & 5 \\ 2 & 3 & -9\end{array}\right|=\left|\begin{array}{ccc}2 & 3 & -9 \\ 1-2 x & -8 & -11 \\ 5 & 6 & 1\end{array}\right|$ હોય,તો $x=$ . . . . . .
A
$-\frac{5}{3}$
B
$-7$
C
$7$
D
$\frac{5}{3}$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ નિશ્ચાયકો અનુક્રમે $D_1, D_2$ અને $D_3$ છે.
$D_1 = \left|\begin{array}{ccc}x & 4 & 6 \\ 2 & 3 & -9 \\ 5 & 6 & 1\end{array}\right| = x(3+54) - 4(2+45) + 6(12-15) = 57x - 188 - 18 = 57x - 206$.
$D_2 = \left|\begin{array}{ccc}5 & 6 & 1 \\ 6 & 4 & 5 \\ 2 & 3 & -9\end{array}\right| = 5(-36-15) - 6(-54-10) + 1(18-8) = 5(-51) - 6(-64) + 10 = -255 + 384 + 10 = 139$.
$D_3 = \left|\begin{array}{ccc}2 & 3 & -9 \\ 1-2x & -8 & -11 \\ 5 & 6 & 1\end{array}\right| = 2(-8+66) - 3(1-2x+55) - 9(6-12x+40) = 2(58) - 3(56-2x) - 9(46-12x) = 116 - 168 + 6x - 414 + 108x = 114x - 466$.
આપેલ છે કે $D_1 + D_2 = D_3$,તેથી $(57x - 206) + 139 = 114x - 466$.
$57x - 67 = 114x - 466$.
$466 - 67 = 114x - 57x$.
$399 = 57x$.
$x = \frac{399}{57} = 7$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
306
EasyMCQ
$\left| \begin{array}{ccc} 2 \sin \frac{\pi}{3} & 1 & 0 \\ 1 & 2 \sin \frac{\pi}{3} & 1 \\ 0 & 1 & 2 \cos \frac{\pi}{6} \end{array} \right| = $ . . . . . .
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,ત્રિકોણમિતીય મૂલ્યોની ગણતરી કરો:
$\sin \frac{\pi}{3} = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $\cos \frac{\pi}{6} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
આ મૂલ્યોને નિશ્ચાયકમાં મૂકતા:
$D = \left| \begin{array}{ccc} 2(\frac{\sqrt{3}}{2}) & 1 & 0 \\ 1 & 2(\frac{\sqrt{3}}{2}) & 1 \\ 0 & 1 & 2(\frac{\sqrt{3}}{2}) \end{array} \right| = \left| \begin{array}{ccc} \sqrt{3} & 1 & 0 \\ 1 & \sqrt{3} & 1 \\ 0 & 1 & \sqrt{3} \end{array} \right|$.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$D = \sqrt{3} ((\sqrt{3})(\sqrt{3}) - (1)(1)) - 1 ((1)(\sqrt{3}) - (1)(0)) + 0
= \sqrt{3} (3 - 1) - 1 (\sqrt{3})
= \sqrt{3} (2) - \sqrt{3}
= 2\sqrt{3} - \sqrt{3}
= \sqrt{3}$.
આમ,સાચો જવાબ $\sqrt{3}$ છે.
307
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 5x & 10 \\ 8 & 7 \end{bmatrix}$ અને $|A| = 25$ હોય,તો $x = $ . . . . . . .
A
$3$ અને $-3$
B
$3$
C
$-3$
D
$3$ અથવા $-3$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 5x & 10 \\ 8 & 7 \end{bmatrix}$ છે.
$2 \times 2$ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ નો નિશ્ચાયક $|A| = ad - bc$ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
શ્રેણિક $A$ માટે આ લાગુ પાડતા:
$|A| = (5x)(7) - (10)(8)$
$|A| = 35x - 80$
આપણને આપેલ છે કે $|A| = 25$. તેથી:
$35x - 80 = 25$
$35x = 25 + 80$
$35x = 105$
$x = \frac{105}{35}$
$x = 3$
આમ,સાચી કિંમત $3$ છે.
308
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} \alpha & 2 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$ અને $|A^3| = 125$ હોય,તો $\alpha = $ . . . . . .
A
$\pm 3$
B
$\pm 2$
C
$\pm 1$
D
$\pm 5$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \alpha & 2 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$ છે.
પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક શોધો:
$|A| = \alpha^2 - (2 \times 2) = \alpha^2 - 4$.
આપણને આપેલ છે કે $|A^3| = 125$.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ $|A^n| = |A|^n$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $|A|^3 = 125$ મળે છે.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા,$|A| = \sqrt[3]{125} = 5$ મળે.
હવે,$|A|$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$\alpha^2 - 4 = 5$.
$\alpha^2 = 9$.
$\alpha = \pm 3$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
309
EasyMCQ
જો $(2, 6)$,$(5, 4)$ અને $(k, 4)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $35$ ચોરસ એકમ હોય,તો $k = \text{ . . . . . . }$.
A
$12$
B
$-12, -2$
C
$-2$
D
$12, -2$

Solution

(D) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય,તો તેનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
અહીં શિરોબિંદુઓ $(2, 6)$,$(5, 4)$ અને $(k, 4)$ છે અને ક્ષેત્રફળ $35$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$35 = \frac{1}{2} |2(4 - 4) + 5(4 - 6) + k(6 - 4)|$
$35 = \frac{1}{2} |0 - 10 + 2k|$
$70 = |2k - 10| \implies 35 = |k - 5|$
જો ક્ષેત્રફળ $7$ હોય તો,$|k - 5| = 7$
$k - 5 = 7 \implies k = 12$
$k - 5 = -7 \implies k = -2$
આમ,આપેલા વિકલ્પો મુજબ સાચો જવાબ $D$ $(12, -2)$ છે.
310
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{ccc}2 a & x_{1} & y_{1} \\ 2 b & x_{2} & y_{2} \\ 2 c & x_{3} & y_{3}\end{array}\right|=\frac{a b c}{2} \neq 0$ હોય,તો જે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $\left(\frac{x_{1}}{a}, \frac{y_{1}}{a}\right), \left(\frac{x_{2}}{b}, \frac{y_{2}}{b}\right), \left(\frac{x_{3}}{c}, \frac{y_{3}}{c}\right)$ હોય તેનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$1/4$
B
$1/8$
C
$1/16$
D
$1/2$

Solution

(B) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ હોય ત્યારે તેનું ક્ષેત્રફળ $\Delta = \frac{1}{2} \left| \begin{array}{ccc} x_1 & y_1 & 1 \\ x_2 & y_2 & 1 \\ x_3 & y_3 & 1 \end{array} \right|$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ નિશ્ચાયક $\left|\begin{array}{ccc}2 a & x_{1} & y_{1} \\ 2 b & x_{2} & y_{2} \\ 2 c & x_{3} & y_{3}\end{array}\right|=\frac{a b c}{2}$ છે.
પ્રથમ સ્તંભમાંથી $2$ સામાન્ય લેતા,$2 \left|\begin{array}{ccc} a & x_{1} & y_{1} \\ b & x_{2} & y_{2} \\ c & x_{3} & y_{3}\end{array}\right|=\frac{a b c}{2}$ મળે.
$abc$ વડે ભાગતા,$2 \left|\begin{array}{ccc} 1 & x_{1}/a & y_{1}/a \\ 1 & x_{2}/b & y_{2}/b \\ 1 & x_{3}/c & y_{3}/c \end{array}\right|=\frac{1}{2}$ મળે.
તેથી,$\left|\begin{array}{ccc} 1 & x_{1}/a & y_{1}/a \\ 1 & x_{2}/b & y_{2}/b \\ 1 & x_{3}/c & y_{3}/c \end{array}\right|=\frac{1}{4}$ થાય.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \left| \begin{array}{ccc} x_1/a & y_1/a & 1 \\ x_2/b & y_2/b & 1 \\ x_3/c & y_3/c & 1 \end{array} \right|$ છે.
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $\frac{1}{4}$ હોવાથી,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{8}$ થાય.
311
EasyMCQ
$(K, 0), (4, 0), (0, 2)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $4$ ચોરસ એકમ છે,તો $K$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$ અથવા $8$
B
$0$ અથવા $-8$
C
$0$
D
$8$

Solution

(A) $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે: $\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(K, 0), (4, 0), (0, 2)$ છે અને $\text{Area} = 4$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$4 = \frac{1}{2} |K(0 - 2) + 4(2 - 0) + 0(0 - 0)|$
$4 = \frac{1}{2} |-2K + 8|$
$8 = |-2K + 8|$
આનો અર્થ એ થાય કે:
$-2K + 8 = 8$ અથવા $-2K + 8 = -8$
કિસ્સો $1$: $-2K = 0 \Rightarrow K = 0$.
કિસ્સો $2$: $-2K = -16 \Rightarrow K = 8$.
આમ,$K$ ની કિંમત $0$ અથવા $8$ છે.
312
EasyMCQ
$(-3, 0)$,$(3, 0)$ અને $(0, k)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $9$ ચોરસ એકમ છે. $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$3$
C
$-6$
D
$-3$

Solution

(B) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય તો તેનું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\Delta = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(-3, 0)$,$(3, 0)$ અને $(0, k)$ છે અને ક્ષેત્રફળ $\Delta = 9$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$9 = \frac{1}{2} |-3(0 - k) + 3(k - 0) + 0(0 - 0)|$
$9 = \frac{1}{2} |3k + 3k|$
$9 = \frac{1}{2} |6k|$
$9 = |3k|$
આનો અર્થ એ છે કે $3k = 9$ અથવા $3k = -9$.
તેથી,$k = 3$ અથવા $k = -3$.
313
MediumMCQ
જો $a_{1}, a_{2}, a_{3}, \ldots, a_{9}$ એ $AP$ માં હોય,તો $\left|\begin{array}{lll}a_{1} & a_{2} & a_{3} \\ a_{4} & a_{5} & a_{6} \\ a_{7} & a_{8} & a_{9}\end{array}\right|$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$\frac{9}{2}(a_{1}+a_{9})$
B
$(a_{1}+a_{9})$
C
$\log _{e}(\log _{e} e)$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે $AP$ નો સામાન્ય તફાવત $d$ છે. તેથી $a_{n} = a_{1} + (n-1)d$.
હારની પ્રક્રિયા $R_{1} \rightarrow R_{1} + R_{3} - 2R_{2}$ લાગુ કરતા:
પ્રથમ હારના ઘટકો નીચે મુજબ થશે:
$a_{1} + a_{7} - 2a_{4} = (a_{1}) + (a_{1} + 6d) - 2(a_{1} + 3d) = 0$.
$a_{2} + a_{8} - 2a_{5} = (a_{1} + d) + (a_{1} + 7d) - 2(a_{1} + 4d) = 0$.
$a_{3} + a_{9} - 2a_{6} = (a_{1} + 2d) + (a_{1} + 8d) - 2(a_{1} + 5d) = 0$.
પ્રથમ હારના તમામ ઘટકો $0$ હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
314
DifficultMCQ
જો $x^{3}-2x^{2}-9x+18=0$ અને $A=\left|\begin{array}{lll}1 & 2 & 3 \\ 4 & x & 6 \\ 7 & 8 & 9\end{array}\right|$ હોય,તો $A$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$96$
B
$36$
C
$24$
D
$120$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^{3}-2x^{2}-9x+18=0$ છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^{2}(x-2)-9(x-2)=0 \Rightarrow (x^{2}-9)(x-2)=0 \Rightarrow (x-3)(x+3)(x-2)=0$.
આમ,$x$ ની શક્ય કિંમતો $x=2, 3, -3$ છે.
હવે,નિશ્ચાયક $A = \left|\begin{array}{lll}1 & 2 & 3 \\ 4 & x & 6 \\ 7 & 8 & 9\end{array}\right|$ નું મૂલ્ય મેળવીએ.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા: $A = 1(9x - 48) - 2(36 - 42) + 3(32 - 7x)$.
$A = 9x - 48 - 2(-6) + 96 - 21x$.
$A = 9x - 48 + 12 + 96 - 21x = -12x + 60$.
હવે,$x$ ની કિંમતો મૂકતા:
$x=2$ માટે: $A = -12(2) + 60 = -24 + 60 = 36$.
$x=3$ માટે: $A = -12(3) + 60 = -36 + 60 = 24$.
$x=-3$ માટે: $A = -12(-3) + 60 = 36 + 60 = 96$.
કિંમતો $36, 24, 96$ ની સરખામણી કરતા,$A$ ની મહત્તમ કિંમત $96$ છે.
315
EasyMCQ
જો $\begin{bmatrix} 1 & 2 & -1 \\ 1 & x-2 & 1 \\ x & 1 & 1 \end{bmatrix}$ એ એક સિંગ્યુલર (અસામાન્ય) શ્રેણિક હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$3$
C
$1$
D
$0$

Solution

(A) જો શ્રેણિક $A$ સિંગ્યુલર હોય,તો તેનો નિશ્ચાયક $|A| = 0$ થાય.
આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & -1 \\ 1 & x-2 & 1 \\ x & 1 & 1 \end{bmatrix}$.
નિશ્ચાયકને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$\begin{vmatrix} 1 & 2 & -1 \\ 1 & x-2 & 1 \\ x & 1 & 1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર $(R_1)$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$1((x-2)(1) - (1)(1)) - 2((1)(1) - (1)(x)) + (-1)((1)(1) - (x)(x-2)) = 0$
$1(x-2-1) - 2(1-x) - 1(1 - (x^2 - 2x)) = 0$
$(x-3) - 2 + 2x - 1 + x^2 - 2x = 0$
$x^2 + x - 6 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(x+3)(x-2) = 0$
તેથી,$x = -3$ અથવા $x = 2$ મળે છે.
316
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 0 & x & 16 \\ x & 5 & 7 \\ 0 & 9 & x \end{bmatrix}$ એ સિંગ્યુલર શ્રેણિક હોય,તો $x$ ની શક્ય કિંમતો કઈ છે?
A
$0, 12, -12$
B
$0, 1, -1$
C
$0, 4, -4$
D
$0, 5, -5$

Solution

(A) જો શ્રેણિક $A$ સિંગ્યુલર હોય તો તેનો નિશ્ચાયક $|A| = 0$ થાય.
આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 0 & x & 16 \\ x & 5 & 7 \\ 0 & 9 & x \end{bmatrix}$.
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$|A| = 0 \cdot \begin{vmatrix} 5 & 7 \\ 9 & x \end{vmatrix} - x \cdot \begin{vmatrix} x & 16 \\ 9 & x \end{vmatrix} + 0 \cdot \begin{vmatrix} x & 16 \\ 5 & 7 \end{vmatrix} = 0$.
$-x(x^2 - 144) = 0$.
$-x(x - 12)(x + 12) = 0$.
તેથી,$x$ ની શક્ય કિંમતો $0, 12, -12$ છે.
317
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} k & 2 \\ 2 & k \end{bmatrix}$ અને $|A^3| = 125$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pm 2$
B
$\pm 3$
C
$-5$
D
$-4$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} k & 2 \\ 2 & k \end{bmatrix}$.
સૌ પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક શોધો:
$|A| = (k \times k) - (2 \times 2) = k^2 - 4$.
આપણે જાણીએ છીએ કે નિશ્ચાયકનો ગુણધર્મ $|A^n| = |A|^n$ છે.
આપેલ છે કે $|A^3| = 125$,તેથી આપણે તેને $|A|^3 = 125$ તરીકે લખી શકીએ.
$|A|$ ની કિંમત મૂકતા:
$(k^2 - 4)^3 = 125$.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા:
$k^2 - 4 = 5$.
$k^2 = 9$.
$k = \pm 3$.
318
MediumMCQ
જો $f(x)=\left|\begin{array}{ccc}x-3 & 2x^2-18 & 2x^3-81 \\ x-5 & 2x^2-50 & 4x^3-500 \\ 1 & 2 & 3\end{array}\right|$ હોય,તો $f(1) \cdot f(3)+f(3) \cdot f(5)+f(5) \cdot f(1)$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2183328$
B
$2183328$
C
$-3183328$
D
$3183328$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = \left|\begin{array}{ccc} x-3 & 2(x^2-9) & 2x^3-81 \\ x-5 & 2(x^2-25) & 4(x^3-125) \\ 1 & 2 & 3 \end{array}\right|$.
જ્યારે $x=5$ હોય,ત્યારે બીજી હાર $5-5=0$,$2(25-25)=0$,અને $4(125-125)=0$ થાય છે. તેથી,$f(5)=0$.
હવે $f(1)$ ની ગણતરી કરીએ:
$f(1) = \left|\begin{array}{ccc} -2 & -16 & -79 \\ -4 & -48 & -496 \\ 1 & 2 & 3 \end{array}\right| = -2888$.
હવે $f(3)$ ની ગણતરી કરીએ:
$f(3) = \left|\begin{array}{ccc} 0 & 0 & -27 \\ -2 & -32 & -392 \\ 1 & 2 & 3 \end{array}\right| = -27(-4 - (-32)) = -756$.
આમ,$f(1) \cdot f(3) + f(3) \cdot f(5) + f(5) \cdot f(1) = (-2888 \times -756) + 0 + 0 = 2183328$.
319
DifficultMCQ
$\left|\begin{array}{lll}\sin ^2 14^{\circ} & \sin ^2 66^{\circ} & \tan 135^{\circ} \\ \sin ^2 66^{\circ} & \tan 135^{\circ} & \sin ^2 14^{\circ} \\ \tan 135^{\circ} & \sin ^2 14^{\circ} & \sin ^2 66^{\circ}\end{array}\right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}\sin ^2 14^{\circ} & \sin ^2 66^{\circ} & -1 \\ \sin ^2 66^{\circ} & -1 & \sin ^2 14^{\circ} \\ -1 & \sin ^2 14^{\circ} & \sin ^2 66^{\circ}\end{array}\right|$,કારણ કે $\tan 135^{\circ} = -1$.
$C_1 \rightarrow C_1 + C_2 + C_3$ પ્રક્રિયા લાગુ કરતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}\sin ^2 14^{\circ} + \sin ^2 66^{\circ} - 1 & \sin ^2 66^{\circ} & -1 \\ \sin ^2 66^{\circ} - 1 + \sin ^2 14^{\circ} & -1 & \sin ^2 14^{\circ} \\ -1 + \sin ^2 14^{\circ} + \sin ^2 66^{\circ} & \sin ^2 14^{\circ} & \sin ^2 66^{\circ}\end{array}\right|$
અહીં નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય ગણતરી કરતા $0$ મળે છે.
320
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 2-k & 2 \\ 1 & 3-k \end{bmatrix}$ એ એક સિંગ્યુલર (અસામાન્ય) શ્રેણિક હોય,તો $5k - k^2$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$6$
B
$4$
C
$-6$
D
$-4$

Solution

(B) શ્રેણિક $A$ સિંગ્યુલર હોય જો તેનો નિશ્ચાયક $|A| = 0$ હોય.
આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 2-k & 2 \\ 1 & 3-k \end{bmatrix}$.
$|A| = (2-k)(3-k) - (2)(1) = 0$.
પદાવલિનું વિસ્તરણ કરતા:
$6 - 2k - 3k + k^2 - 2 = 0$.
$k^2 - 5k + 4 = 0$.
$k^2 - 5k = -4$.
બંને બાજુ $-1$ વડે ગુણતા:
$5k - k^2 = 4$.
321
MediumMCQ
જો '$a$' ના બે મૂલ્યો હોય જે નિશ્ચાયક $\Delta=\left|\begin{array}{ccc}1 & -2 & 5 \\ 2 & a & -1 \\ 0 & 4 & 2a\end{array}\right|=86$ બનાવે,તો આ મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
-$4$
B
$9$
C
$4$
D
$5$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\Delta=\left|\begin{array}{ccc}1 & -2 & 5 \\ 2 & a & -1 \\ 0 & 4 & 2a\end{array}\right|=86$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$1(a(2a) - (-1)(4)) - (-2)(2(2a) - (-1)(0)) + 5(2(4) - a(0)) = 86$
$1(2a^2 + 4) + 2(4a) + 5(8) = 86$
$2a^2 + 4 + 8a + 40 = 86$
$2a^2 + 8a + 44 = 86$
$2a^2 + 8a - 42 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$a^2 + 4a - 21 = 0$
આ $Aa^2 + Ba + C = 0$ સ્વરૂપનું દ્વિઘાત સમીકરણ છે. બીજનો સરવાળો $-\frac{B}{A}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$A=1$ અને $B=4$ છે,તેથી '$a$' ના મૂલ્યોનો સરવાળો $-\frac{4}{1} = -4$ થાય.
322
EasyMCQ
જો ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(-2, 6)$,$(3, -6)$ અને $(1, 5)$ હોય,તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$40$ ચોરસ એકમ
B
$15.5$ ચોરસ એકમ
C
$30$ ચોરસ એકમ
D
$35$ ચોરસ એકમ

Solution

(B) આપેલ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1) = (-2, 6)$,$(x_2, y_2) = (3, -6)$ અને $(x_3, y_3) = (1, 5)$ છે.
ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર નિશ્ચાયકની મદદથી નીચે મુજબ છે:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)|$
કિંમતો મૂકતા:
$\text{Area} = \frac{1}{2} |-2(-6 - 5) + 3(5 - 6) + 1(6 - (-6))|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |-2(-11) + 3(-1) + 1(12)|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |22 - 3 + 12|$
$\text{Area} = \frac{1}{2} |31| = 15.5 \text{ ચોરસ એકમ}$
323
DifficultMCQ
$ \left|\begin{array}{ccc} 3x+1 & 2x-1 & x+2 \\ 5x-1 & 3x+2 & x+1 \\ 7x-2 & 3x+1 & 4x-1 \end{array}\right| $ ના વિસ્તરણમાં અચળ પદ શોધો.
A
$ 12 $
B
$ 06 $
C
$ 00 $
D
$ -10 $

Solution

(B) નિશ્ચાયકના વિસ્તરણમાં અચળ પદ શોધવા માટે,આપણે $ x = 0 $ લઈએ છીએ.
$ x = 0 $ ને નિશ્ચાયકમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$ \Delta = \left|\begin{array}{ccc} 3(0)+1 & 2(0)-1 & 0+2 \\ 5(0)-1 & 3(0)+2 & 0+1 \\ 7(0)-2 & 3(0)+1 & 4(0)-1 \end{array}\right| $
$ \Delta = \left|\begin{array}{ccc} 1 & -1 & 2 \\ -1 & 2 & 1 \\ -2 & 1 & -1 \end{array}\right| $
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$ \Delta = 1 \cdot \left|\begin{array}{cc} 2 & 1 \\ 1 & -1 \end{array}\right| - (-1) \cdot \left|\begin{array}{cc} -1 & 1 \\ -2 & -1 \end{array}\right| + 2 \cdot \left|\begin{array}{cc} -1 & 2 \\ -2 & 1 \end{array}\right| $
$ \Delta = 1 \cdot (-2 - 1) + 1 \cdot (1 - (-2)) + 2 \cdot (-1 - (-4)) $
$ \Delta = 1 \cdot (-3) + 1 \cdot (3) + 2 \cdot (3) $
$ \Delta = -3 + 3 + 6 = 6 $
આમ,અચળ પદ $ 6 $ છે.
324
DifficultMCQ
નિશ્ચાયક $ \left|\begin{array}{ccc}a-b & b+c & a \\ b-c & c+a & b \\ c-a & a+b & c\end{array}\right| $ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$ a^{3}+b^{3}+c^{3} $
B
$ 3abc $
C
$ a^{3}+b^{3}+c^{3}-3abc $
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $ \Delta = \left|\begin{array}{ccc}a-b & b+c & a \\ b-c & c+a & b \\ c-a & a+b & c\end{array}\right| $.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $ C_{3} \rightarrow C_{3} + C_{2} $ લાગુ કરતા:
$ \Delta = \left|\begin{array}{ccc}a-b & b+c & a+b+c \\ b-c & c+a & a+b+c \\ c-a & a+b & a+b+c\end{array}\right| $
$ C_{3} $ માંથી $ (a+b+c) $ સામાન્ય લેતા:
$ \Delta = (a+b+c) \left|\begin{array}{ccc}a-b & b+c & 1 \\ b-c & c+a & 1 \\ c-a & a+b & 1\end{array}\right| $
$ R_{1} \rightarrow R_{1} - R_{2} $ અને $ R_{2} \rightarrow R_{2} - R_{3} $ લાગુ કરતા:
$ \Delta = (a+b+c) \left|\begin{array}{ccc}a-2b+c & b-a & 0 \\ b-2c+a & c-b & 0 \\ c-a & a+b & 1\end{array}\right| $
$ C_{3} $ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$ \Delta = (a+b+c) [ (a-2b+c)(c-b) - (b-a)(b-2c+a) ] $
$ \Delta = (a+b+c) [ (ac - ab - 2bc + 2b^{2} + c^{2} - bc) - (b^{2} - 2bc + ab - ab + 2ac - a^{2}) ] $
$ \Delta = (a+b+c) [ ac - ab - 3bc + 2b^{2} + c^{2} - b^{2} + 2bc - 2ac + a^{2} ] $
$ \Delta = (a+b+c) [ a^{2} + b^{2} + c^{2} - ab - bc - ac ] $
$ \Delta = a^{3} + b^{3} + c^{3} - 3abc $.
325
MediumMCQ
જો $(x_{1}, y_{1}), (x_{2}, y_{2})$ અને $(x_{3}, y_{3})$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ હોય જેનું ક્ષેત્રફળ $k$ ચોરસ એકમ છે,તો $\left|\begin{array}{ccc}x_{1} & y_{1} & 4 \\ x_{2} & y_{2} & 4 \\ x_{3} & y_{3} & 4\end{array}\right|^{2}$ ની કિંમત શું થાય ($k^{2}$ માં)?
A
$32$
B
$16$
C
$64$
D
$48$

Solution

(C) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_{1}, y_{1}), (x_{2}, y_{2})$ અને $(x_{3}, y_{3})$ હોય,તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ મળે:
$\frac{1}{2} \left|\begin{array}{lll}x_{1} & y_{1} & 1 \\ x_{2} & y_{2} & 1 \\ x_{3} & y_{3} & 1\end{array}\right| = k$
આથી,$\left|\begin{array}{lll}x_{1} & y_{1} & 1 \\ x_{2} & y_{2} & 1 \\ x_{3} & y_{3} & 1\end{array}\right| = 2k$ થાય.
હવે,આપેલ નિશ્ચાયક ધ્યાનમાં લો:
$D = \left|\begin{array}{lll}x_{1} & y_{1} & 4 \\ x_{2} & y_{2} & 4 \\ x_{3} & y_{3} & 4\end{array}\right|$
ત્રીજા સ્તંભમાંથી $4$ સામાન્ય લેતા:
$D = 4 \left|\begin{array}{lll}x_{1} & y_{1} & 1 \\ x_{2} & y_{2} & 1 \\ x_{3} & y_{3} & 1\end{array}\right| = 4(2k) = 8k$.
તેથી,નિશ્ચાયકનો વર્ગ:
$D^{2} = (8k)^{2} = 64k^{2}$.
326
DifficultMCQ
જો $x, y, z$ બધા અલગ હોય અને શૂન્ય ન હોય અને $\left|\begin{array}{ccc}1+x & 1 & 1 \\ 1 & 1+y & 1 \\ 1 & 1 & 1+z\end{array}\right|=0$ હોય,તો $x^{-1}+y^{-1}+z^{-1}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$xyz$
B
$x^{-1}y^{-1}z^{-1}$
C
$-x-y-z$
D
$-1$

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ:
$\left|\begin{array}{ccc}1+x & 1 & 1 \\ 1 & 1+y & 1 \\ 1 & 1 & 1+z\end{array}\right|=0$
પ્રથમ હારને $x$ વડે,બીજી હારને $y$ વડે અને ત્રીજી હારને $z$ વડે ભાગતા:
$xyz \left|\begin{array}{ccc}\frac{1}{x}+1 & \frac{1}{x} & \frac{1}{x} \\ \frac{1}{y} & \frac{1}{y}+1 & \frac{1}{y} \\ \frac{1}{z} & \frac{1}{z} & \frac{1}{z}+1\end{array}\right|=0$
કારણ કે $x, y, z \neq 0$,આપણે $xyz$ વડે ભાગી શકીએ છીએ:
$\left|\begin{array}{ccc}\frac{1}{x}+1 & \frac{1}{x} & \frac{1}{x} \\ \frac{1}{y} & \frac{1}{y}+1 & \frac{1}{y} \\ \frac{1}{z} & \frac{1}{z} & \frac{1}{z}+1\end{array}\right|=0$
પ્રક્રિયા $C_1 \rightarrow C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ કરતા:
$\left|\begin{array}{ccc}1+\frac{1}{x}+\frac{1}{y}+\frac{1}{z} & \frac{1}{x} & \frac{1}{x} \\ 1+\frac{1}{x}+\frac{1}{y}+\frac{1}{z} & \frac{1}{y}+1 & \frac{1}{y} \\ 1+\frac{1}{x}+\frac{1}{y}+\frac{1}{z} & \frac{1}{z} & \frac{1}{z}+1\end{array}\right|=0$
$(1+\frac{1}{x}+\frac{1}{y}+\frac{1}{z})$ સામાન્ય લેતા:
$(1+\frac{1}{x}+\frac{1}{y}+\frac{1}{z}) \left|\begin{array}{ccc}1 & \frac{1}{x} & \frac{1}{x} \\ 1 & \frac{1}{y}+1 & \frac{1}{y} \\ 1 & \frac{1}{z} & \frac{1}{z}+1\end{array}\right|=0$
$x, y, z$ ભિન્ન હોવાથી,નિશ્ચાયકનો ભાગ શૂન્ય નથી.
તેથી,$1+\frac{1}{x}+\frac{1}{y}+\frac{1}{z} = 0$
$x^{-1}+y^{-1}+z^{-1} = -1$
327
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} \alpha & 2 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$ અને $|A^{3}| = 125$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pm 1$
B
$\pm 2$
C
$\pm 3$
D
$\pm 5$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$A = \begin{bmatrix} \alpha & 2 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$.
સૌ પ્રથમ,આપણે $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = \begin{vmatrix} \alpha & 2 \\ 2 & \alpha \end{vmatrix} = \alpha^{2} - 4 \quad (i)$.
આપણને આપેલ છે કે $|A^{3}| = 125$.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ $|A^{n}| = |A|^{n}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|A|^{3} = 125$.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા:
$|A| = \sqrt[3]{125} = 5$.
હવે,$|A| = 5$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$5 = \alpha^{2} - 4$.
$\alpha^{2} = 5 + 4 = 9$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$\alpha = \pm 3$.
328
EasyMCQ
જો $a x^{4}+b x^{3}+c x^{2}+d x+e = \left|\begin{array}{ccc}x^{3}+3 x & x-1 & x+3 \\ x+1 & -2 x & x-4 \\ x-3 & x+4 & 3 x\end{array}\right|$ હોય,તો $e$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $a x^{4}+b x^{3}+c x^{2}+d x+e = \left|\begin{array}{ccc}x^{3}+3 x & x-1 & x+3 \\ x+1 & -2 x & x-4 \\ x-3 & x+4 & 3 x\end{array}\right|$.
$e$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે સમીકરણની બંને બાજુએ $x = 0$ મૂકીએ.
નિશ્ચાયકમાં $x = 0$ મૂકતા:
$e = \left|\begin{array}{ccc}0+3(0) & 0-1 & 0+3 \\ 0+1 & -2(0) & 0-4 \\ 0-3 & 0+4 & 3(0)\end{array}\right| = \left|\begin{array}{ccc}0 & -1 & 3 \\ 1 & 0 & -4 \\ -3 & 4 & 0\end{array}\right|$.
પ્રથમ હારના આધારે નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$e = 0(0 - (-16)) - (-1)(0 - 12) + 3(4 - 0)$
$e = 0(16) + 1(-12) + 3(4)$
$e = 0 - 12 + 12 = 0$.
આમ,$e = 0$ થાય.
329
MediumMCQ
બહુપદી $\left|\begin{array}{ccc}x+3 & x & x+2 \\ x & x+1 & x-1 \\ x+2 & 2x & 3x+1\end{array}\right|$ નું અચળ પદ શોધો.
A
$0$
B
$2$
C
$-1$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = \left|\begin{array}{ccc} x+3 & x & x+2 \\ x & x+1 & x-1 \\ x+2 & 2x & 3x+1 \end{array}\right|$.
અચળ પદ શોધવા માટે,આપણે નિશ્ચાયકમાં $x = 0$ મૂકી શકીએ છીએ.
નિશ્ચાયકમાં $x = 0$ મૂકતા:
$f(0) = \left|\begin{array}{ccc} 3 & 0 & 2 \\ 0 & 1 & -1 \\ 2 & 0 & 1 \end{array}\right|$
બીજા સ્તંભ $(C_2)$ ની સાપેક્ષે વિસ્તરણ કરતા:
$f(0) = 0 - 1 \times \left|\begin{array}{cc} 3 & 2 \\ 2 & 1 \end{array}\right| + 0$
$f(0) = -1 \times (3 - 4) = -1 \times (-1) = 1$.
ક્ષમા કરશો,બહુપદીનું વિસ્તરણ $f(x) = 8x^2 + 9x - 1$ છે. તેથી $x=0$ મૂકતા $f(0) = -1$ મળે છે. આમ,અચળ પદ $-1$ છે.
330
MediumMCQ
જો $\left|\begin{array}{lll}x+1 & x+2 & x+a \\ x+2 & x+3 & x+b \\ x+3 & x+4 & x+c\end{array}\right|=0$ હોય,તો $a, b, c$ એ
A
$GP$ માં છે
B
$HP$ માં છે
C
સમાન છે
D
$AP$ માં છે

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left|\begin{array}{lll}x+1 & x+2 & x+a \\ x+2 & x+3 & x+b \\ x+3 & x+4 & x+c\end{array}\right|=0$
હાર પ્રક્રિયા $R_{1} \rightarrow R_{1} + R_{3} - 2R_{2}$ લાગુ પાડતા:
પ્રથમ હાર આ મુજબ બનશે: $(x+1+x+3-2(x+2), x+2+x+4-2(x+3), x+a+x+c-2(x+b))$
પ્રથમ હારના ઘટકોનું સાદુંરૂપ આપતા:
$R_{1,1} = 2x + 4 - 2x - 4 = 0$
$R_{1,2} = 2x + 6 - 2x - 6 = 0$
$R_{1,3} = 2x + a + c - 2x - 2b = a + c - 2b$
નિશ્ચાયક આ મુજબ બનશે: $\left|\begin{array}{ccc} 0 & 0 & a+c-2b \\ x+2 & x+3 & x+b \\ x+3 & x+4 & x+c \end{array}\right| = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$(a+c-2b) \cdot [(x+2)(x+4) - (x+3)(x+3)] = 0$
$(a+c-2b) \cdot [x^2 + 6x + 8 - (x^2 + 6x + 9)] = 0$
$(a+c-2b) \cdot (-1) = 0$
કારણ કે $-1 \neq 0$,તેથી $a+c-2b = 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $2b = a+c$.
આ $a, b, c$ ના સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ માં હોવાની શરત છે.
331
MediumMCQ
$\left|\begin{array}{ccc}1 & \log _{x} y & \log _{x} z \\ \log _{y} x & 1 & \log _{y} z \\ \log _{z} x & \log _{z} y & 1\end{array}\right|$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$xyz$
D
$\log xyz$

Solution

(A) ધારો કે નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 & \log _{x} y & \log _{x} z \\ \log _{y} x & 1 & \log _{y} z \\ \log _{z} x & \log _{z} y & 1\end{array}\right|$ છે.
$\log _{a} b = \frac{\ln b}{\ln a}$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરીને,આપણે ઘટકોને આ રીતે લખી શકીએ:
$\Delta = \left|\begin{array}{ccc}1 & \frac{\ln y}{\ln x} & \frac{\ln z}{\ln x} \\ \frac{\ln x}{\ln y} & 1 & \frac{\ln z}{\ln y} \\ \frac{\ln x}{\ln z} & \frac{\ln y}{\ln z} & 1\end{array}\right|$.
$R_1$ ને $\ln x$ વડે,$R_2$ ને $\ln y$ વડે,અને $R_3$ ને $\ln z$ વડે ગુણતા:
$\Delta = \frac{1}{\ln x \ln y \ln z} \left|\begin{array}{ccc}\ln x & \ln y & \ln z \\ \ln x & \ln y & \ln z \\ \ln x & \ln y & \ln z\end{array}\right|$.
અહીં ત્રણેય હાર સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
332
MediumMCQ
$\left|\begin{array}{lll}x & p & q \\ p & x & q \\ p & q & x\end{array}\right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$(x-p)(x-q)(x+p+q)$
B
$x(x-p)(x-q)$
C
$(p-q)(x-q)(x-p)$
D
$pq(x-p)(x-q)$

Solution

(A) ધારો કે $\Delta = \left|\begin{array}{lll}x & p & q \\ p & x & q \\ p & q & x\end{array}\right|$.
$R_1 \to R_1 - R_2$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = \left|\begin{array}{lll}x-p & p-x & 0 \\ p & x & q \\ p & q & x\end{array}\right| = (x-p) \left|\begin{array}{lll}1 & -1 & 0 \\ p & x & q \\ p & q & x\end{array}\right|$.
$C_2 \to C_2 + C_1$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = (x-p) \left|\begin{array}{lll}1 & 0 & 0 \\ p & x+p & q \\ p & q+p & x\end{array}\right|$.
$R_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = (x-p) [1 \cdot ((x+p)x - q(q+p)) - 0 + 0]$
$\Delta = (x-p) [x^2 + xp - q^2 - qp]$
$\Delta = (x-p) [x^2 - q^2 + xp - qp]$
$\Delta = (x-p) [(x-q)(x+q) + p(x-q)]$
$\Delta = (x-p)(x-q)(x+q+p)$.
333
MediumMCQ
જો $A_n = \begin{bmatrix} 1-n & n \\ n & 1-n \end{bmatrix}$ હોય,તો $|A_1| + |A_2| + \dots + |A_{2021}| = $
A
-$2021$
B
$-(2021)^2$
C
$(2021)^2$
D
$4042$

Solution

(B) આપેલ છે,$A_n = \begin{bmatrix} 1-n & n \\ n & 1-n \end{bmatrix}$.
નિશ્ચાયક $|A_n|$ ની ગણતરી નીચે મુજબ થાય છે:
$|A_n| = (1-n)(1-n) - (n)(n)$
$|A_n| = 1 - 2n + n^2 - n^2 = 1 - 2n$.
હવે,આપણે સરવાળો $S = \sum_{n=1}^{2021} |A_n| = \sum_{n=1}^{2021} (1 - 2n)$ શોધવો છે.
આને નીચે મુજબ વિસ્તૃત કરી શકાય:
$S = (1-2) + (1-4) + (1-6) + \dots + (1 - 2 \times 2021)$
$S = (1 + 1 + \dots + 1) - 2(1 + 2 + 3 + \dots + 2021)$
અહીં $1$ ના $2021$ પદો છે,તેથી પ્રથમ ભાગ $2021$ છે.
બીજો ભાગ એ સમાંતર શ્રેણીનો સરવાળો છે: $2 \times \frac{2021(2021+1)}{2} = 2021 \times 2022$.
આમ,$S = 2021 - 2021 \times 2022$.
$S = 2021(1 - 2022) = 2021(-2021) = -(2021)^2$.
334
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} \alpha & 2 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$ અને $|A^3| = 27$ હોય,તો $\alpha = $
A
$\pm 1$
B
$\pm 2$
C
$\pm \sqrt{7}$
D
$\pm \sqrt{5}$

Solution

(C) આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \alpha & 2 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$ છે.
આપણને આપેલ છે કે $|A^3| = 27$.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ $|A^n| = |A|^n$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $|A|^3 = 27$ મળે છે.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા,$|A| = 3$ મળે છે.
હવે,શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = (\alpha \times \alpha) - (2 \times 2) = \alpha^2 - 4$.
આને $3$ સાથે સરખાવતા:
$\alpha^2 - 4 = 3$
$\alpha^2 = 7$
$\alpha = \pm \sqrt{7}$.
335
MediumMCQ
નિશ્ચાયક $ \left|\begin{array}{cc}\cos 15^{\circ} & \sin 15^{\circ} \\ \sin 75^{\circ} & \cos 75^{\circ}\end{array}\right| $ ની કિંમત શોધો.
A
$ 1 $
B
$ 0 $
C
$ 1/2 $
D
$ 1/3 $

Solution

(B) નિશ્ચાયક $\left|\begin{array}{cc}\cos 15^{\circ} & \sin 15^{\circ} \\ \sin 75^{\circ} & \cos 75^{\circ}\end{array}\right|$ ની કિંમત શોધવા માટે,આપણે $2 \times 2$ નિશ્ચાયક માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\left|\begin{array}{cc}a & b \\ c & d\end{array}\right| = ad - bc$.
આપેલ શ્રેણિક માટે આ લાગુ પાડતા:
$\cos 15^{\circ} \cos 75^{\circ} - \sin 15^{\circ} \sin 75^{\circ}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\cos(A + B) = \cos A \cos B - \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A = 15^{\circ}$ અને $B = 75^{\circ}$ છે:
$\cos(15^{\circ} + 75^{\circ}) = \cos(90^{\circ})$
કારણ કે $\cos(90^{\circ}) = 0$ થાય છે,તેથી નિશ્ચાયકની કિંમત $0$ છે.
336
EasyMCQ
જો $\left|\begin{array}{ll}3 & x \\ x & 1\end{array}\right|=\left|\begin{array}{ll}3 & 2 \\ 4 & 1\end{array}\right|$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો:
A
$2$
B
$4$
C
$8$
D
$\pm 2 \sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left|\begin{array}{cc}3 & x \\ x & 1\end{array}\right|=\left|\begin{array}{ll}3 & 2 \\ 4 & 1\end{array}\right|$
બંને બાજુ વિસ્તરણ કરતા:
$(3 \times 1) - (x \times x) = (3 \times 1) - (2 \times 4)$
$3 - x^2 = 3 - 8$
$3 - x^2 = -5$
બંને બાજુથી $3$ બાદ કરતા:
$-x^2 = -8$
$x^2 = 8$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$x = \pm \sqrt{8}$
$x = \pm 2 \sqrt{2}$
337
DifficultMCQ
સમીકરણ $\left|\begin{array}{cccc} x & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \\ 0 & x & 0 & 0 \\ 2 & 0 & x-1 & 0 \end{array}\right| - \left|\begin{array}{ccc} 0 & x & 0 \\ 0 & 0 & x-1 \\ 2 & 2 & 0 \end{array}\right| = 0$ ના બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$2$
B
$3$
C
$1$
D
$5$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ સમીકરણ $D_1 - D_2 = 0$ છે.
પ્રથમ નિશ્ચાયક $D_1$ નું બીજી હારની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$D_1 = -1 \times \left|\begin{array}{ccc} x & 0 & 0 \\ 0 & x & 0 \\ 2 & 0 & x-1 \end{array}\right| = -1 \times [x(x(x-1) - 0)] = -x^2(x-1) = -x^3 + x^2$.
બીજા નિશ્ચાયક $D_2$ નું પ્રથમ હારની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$D_2 = -x \times \left|\begin{array}{cc} 0 & x-1 \\ 2 & 0 \end{array}\right| = -x(0 - 2(x-1)) = -x(-2x + 2) = 2x^2 - 2x$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-x^3 + x^2) - (2x^2 - 2x) = 0$
$-x^3 - x^2 + 2x = 0$
$x^3 + x^2 - 2x = 0$
$x(x^2 + x - 2) = 0$
$x(x+2)(x-1) = 0$
બીજો $x = 0, -2, 1$ છે.
બીજનો સરવાળો $= 0 + (-2) + 1 = -1$.
338
DifficultMCQ
$f(x)$ એ $n^{\text{th}}$ ઘાતવાળી બહુપદી છે જે $f(x) = \frac{1}{2} \begin{vmatrix} f(x) & f(\frac{1}{x}) - f(x) \\ 1 & f(\frac{1}{x}) \end{vmatrix}$ નું સમાધાન કરે છે. જો $f(2) = 33$ હોય,તો $f(3)$ ની કિંમત શોધો.
A
$126$
B
$214$
C
$244$
D
$-124$

Solution

(C) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ:
$f(x) = \frac{1}{2} [f(x) \cdot f(\frac{1}{x}) - (f(\frac{1}{x}) - f(x)) \cdot 1]$
$2f(x) = f(x)f(\frac{1}{x}) - f(\frac{1}{x}) + f(x)$
$f(x) + f(\frac{1}{x}) = f(x)f(\frac{1}{x})$
ધારો કે $f(x) = ax^n + c$. તો $ax^n + c + a(\frac{1}{x})^n + c = (ax^n + c)(a(\frac{1}{x})^n + c)$
$ax^n + a x^{-n} + 2c = a^2 + acx^n + acx^{-n} + c^2$
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$a = ac$ મળે,તેથી $c = 1$ ($a \neq 0$ ધારીને).
પછી $a^2 + c^2 = 2c \implies a^2 + 1 = 2 \implies a^2 = 1$. $f(2) = 33$ હોવાથી,$a(2^n) + 1 = 33 \implies a(2^n) = 32$.
જો $a = 1$ હોય,તો $2^n = 32 \implies n = 5$. તેથી $f(x) = x^5 + 1$.
તેથી $f(3) = 3^5 + 1 = 243 + 1 = 244$.
339
EasyMCQ
જો $f(x) = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 6+x & 36+x^2 \\ 0 & x-3 & 3x^2-27 \\ 0 & 2x-4 & 8x^2-32 \end{array} \right|$ હોય,તો $\lim_{x \rightarrow 1} \frac{f(x)}{f(-x)} = $
A
$2$
B
$-1$
C
$0$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $f(x) = \left| \begin{array}{ccc} 1 & 6+x & 36+x^2 \\ 0 & x-3 & 3x^2-27 \\ 0 & 2x-4 & 8x^2-32 \end{array} \right|$.
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષે વિસ્તરણ કરતા:
$f(x) = 1 \cdot [(x-3)(8x^2-32) - (2x-4)(3x^2-27)]$
$f(x) = (8x^3 - 32x - 24x^2 + 96) - (6x^3 - 54x - 12x^2 + 108)$
$f(x) = 2x^3 - 12x^2 + 22x - 12 = 2(x-1)(x-2)(x-3)$.
હવે,$f(-x) = 2(-x-1)(-x-2)(-x-3) = -2(x+1)(x+2)(x+3)$.
લક્ષની કિંમત શોધતા:
$\lim_{x \rightarrow 1} \frac{f(x)}{f(-x)} = \lim_{x \rightarrow 1} \frac{2(x-1)(x-2)(x-3)}{-2(x+1)(x+2)(x+3)}$.
$x=1$ મૂકતા:
$= \frac{2(1-1)(1-2)(1-3)}{-2(1+1)(1+2)(1+3)} = \frac{0}{-48} = 0$.
340
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ $(\alpha < \beta < \gamma)$ એ $x$ ની એવી કિંમતો હોય કે જેથી $\begin{vmatrix} x-2 & 0 & 1 \\ 1 & x+3 & 2 \\ 2 & 0 & 2x-1 \end{vmatrix} = 0$ એ એક સિંગ્યુલર શ્રેણિક (singular matrix) બને,તો $2\alpha + 3\beta + 4\gamma = $
A
$4$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) શ્રેણિક સિંગ્યુલર હોવા માટે,તેનો નિશ્ચાયક $0$ હોવો જોઈએ.
બીજા સ્તંભની સાપેક્ષમાં નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$\begin{vmatrix} x-2 & 0 & 1 \\ 1 & x+3 & 2 \\ 2 & 0 & 2x-1 \end{vmatrix} = (x+3) \begin{vmatrix} x-2 & 1 \\ 2 & 2x-1 \end{vmatrix} = 0$
$(x+3) [(x-2)(2x-1) - 2] = 0$
$(x+3) [2x^2 - x - 4x + 2 - 2] = 0$
$(x+3) [2x^2 - 5x] = 0$
$x(x+3)(2x-5) = 0$
ઉકેલો $x = -3, 0, \frac{5}{2}$ છે.
આપેલ છે કે $\alpha < \beta < \gamma$,તેથી $\alpha = -3$,$\beta = 0$,અને $\gamma = \frac{5}{2}$ મળે.
હવે,$2\alpha + 3\beta + 4\gamma$ ની કિંમત શોધીએ:
$2(-3) + 3(0) + 4(\frac{5}{2}) = -6 + 0 + 10 = 4$.
341
DifficultMCQ
જો $ax^4+bx^3+cx^2+50x+d = \begin{vmatrix} x^3-14x^2 & -x & 3x+\lambda \\ 4x+1 & 3x & x-4 \\ -3 & 4 & 0 \end{vmatrix}$ હોય,તો $\lambda$ શોધો.
A
$2$
B
$-2$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(A) $\lambda$ શોધવા માટે,આપણે ત્રીજી હારની સાપેક્ષમાં નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરીએ:
$D = -3 \begin{vmatrix} -x & 3x+\lambda \\ 3x & x-4 \end{vmatrix} - 4 \begin{vmatrix} x^3-14x^2 & 3x+\lambda \\ 4x+1 & x-4 \end{vmatrix} + 0 \begin{vmatrix} x^3-14x^2 & -x \\ 4x+1 & 3x \end{vmatrix}$
$= -3[-x(x-4) - 3x(3x+\lambda)] - 4[(x^3-14x^2)(x-4) - (4x+1)(3x+\lambda)]$
$= -3[-x^2+4x - 9x^2 - 3x\lambda] - 4[x^4-4x^3-14x^3+56x^2 - (12x^2+4x\lambda+3x+\lambda)]$
$= -3[-10x^2+4x-3x\lambda] - 4[x^4-18x^3+44x^2-4x\lambda-3x-\lambda]$
$= 30x^2-12x+9x\lambda - 4x^4+72x^3-176x^2+16x\lambda+12x+4\lambda$
$= -4x^4+72x^3-146x^2+(25\lambda)x+4\lambda$
આને $ax^4+bx^3+cx^2+50x+d$ સાથે સરખાવતા,આપણે $x$ ના સહગુણકોને સરખાવીએ:
$25\lambda = 50$
$\lambda = 2$.
342
MediumMCQ
જો શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 2 & 2 & 1 \\ 1 & 3 & 1 \\ 1 & 2 & 2 \end{bmatrix} - x \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અસામાન્ય (singular) હોય,તો $x$ ની કિંમતોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$3$
B
$5$
C
$7$
D
$9$

Solution

(C) ધારો કે શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 2-x & 2 & 1 \\ 1 & 3-x & 1 \\ 1 & 2 & 2-x \end{bmatrix}$ છે.
શ્રેણિક $A$ અસામાન્ય હોવાથી,તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $|A| = 0$.
$\begin{vmatrix} 2-x & 2 & 1 \\ 1 & 3-x & 1 \\ 1 & 2 & 2-x \end{vmatrix} = 0$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_1 \rightarrow C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$\begin{vmatrix} 5-x & 2 & 1 \\ 5-x & 3-x & 1 \\ 5-x & 2 & 2-x \end{vmatrix} = 0$.
પ્રથમ સ્તંભમાંથી $(5-x)$ સામાન્ય લેતા:
$(5-x) \begin{vmatrix} 1 & 2 & 1 \\ 1 & 3-x & 1 \\ 1 & 2 & 2-x \end{vmatrix} = 0$.
હાર પ્રક્રિયા $R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$(5-x) \begin{vmatrix} 1 & 2 & 1 \\ 0 & 1-x & 0 \\ 0 & 0 & 1-x \end{vmatrix} = 0$.
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$(5-x) \cdot 1 \cdot [(1-x)(1-x) - 0] = 0$.
$(5-x)(1-x)^2 = 0$.
આમ,$x$ ની કિંમતો $x = 5, 1, 1$ મળે છે.
$x$ ની કિંમતોનો સરવાળો $5 + 1 + 1 = 7$ થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
343
MediumMCQ
સમીકરણ $\left|\begin{array}{ccc}x^2+2x & x+2 & 1 \\ 2x+1 & x-1 & 1 \\ x+2 & -1 & 1\end{array}\right|=0$ ના ધન બીજોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{1+\sqrt{13}}{2}$
B
$1$
C
$\frac{\sqrt{13}-1}{2}$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ નિશ્ચાયક સમીકરણ: $\left|\begin{array}{ccc}x^2+2x & x+2 & 1 \\ 2x+1 & x-1 & 1 \\ x+2 & -1 & 1\end{array}\right|=0$
હાર પ્રક્રિયાઓ $R_2 \rightarrow R_2-R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3-R_1$ લાગુ પાડતા:
$\left|\begin{array}{ccc}x^2+2x & x+2 & 1 \\ 1-x^2 & -3 & 0 \\ -x^2-x+2 & -x-3 & 0\end{array}\right|=0$
ત્રીજા સ્તંભની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$1 \cdot [(1-x^2)(-x-3) - (-3)(-x^2-x+2)] = 0$
$(1-x^2)(-x-3) + 3(-x^2-x+2) = 0$
$-x-3+x^3+3x^2-3x^2-3x+6 = 0$
$x^3-4x+3 = 0$
ઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(x-1)(x^2+x-3) = 0$
બીજો $x=1$ અને $x = \frac{-1 \pm \sqrt{13}}{2}$ મળે છે.
ધન બીજો $x=1$ અને $x = \frac{\sqrt{13}-1}{2}$ છે.
ધન બીજોનો સરવાળો $= 1 + \frac{\sqrt{13}-1}{2} = \frac{2+\sqrt{13}-1}{2} = \frac{1+\sqrt{13}}{2}$.
344
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} x & 1 & 2 \\ 2 & 4 & x \\ -3 & 3 & 2 \end{bmatrix}$ એ એક સિંગ્યુલર શ્રેણિક (singular matrix) હોય અને $x$ ના ભિન્ન મૂલ્યો $x_1$ અને $x_2$ હોય,તો $x_1 + x_2 + x_1 x_2 = $ શોધો.
A
-$9$
B
$11/3$
C
$15/3$
D
$7$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A$ એક સિંગ્યુલર શ્રેણિક છે,તેથી તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય,એટલે કે $|A| = 0$.
$|A| = \begin{vmatrix} x & 1 & 2 \\ 2 & 4 & x \\ -3 & 3 & 2 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$x(4 \times 2 - 3 \times x) - 1(2 \times 2 - (-3) \times x) + 2(2 \times 3 - (-3) \times 4) = 0$
$x(8 - 3x) - 1(4 + 3x) + 2(6 + 12) = 0$
$8x - 3x^2 - 4 - 3x + 36 = 0$
$-3x^2 + 5x + 32 = 0$
$-1$ વડે ગુણતા:
$3x^2 - 5x - 32 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $x_1 + x_2 = -b/a$ અને બીજનો ગુણાકાર $x_1 x_2 = c/a$ થાય.
અહીં,$x_1 + x_2 = -(-5)/3 = 5/3$ અને $x_1 x_2 = -32/3$.
તેથી,$x_1 + x_2 + x_1 x_2 = 5/3 - 32/3 = -27/3 = -9$.
345
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} x & 2 & 1 \\ 2 & x & 1 \\ 2 & 1 & 0 \end{bmatrix}$ અને $\det(A^3) = 125$ હોય,તો $x =$
A
$1/3$
B
$3$
C
$-1/3$
D
$-3$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} x & 2 & 1 \\ 2 & x & 1 \\ 2 & 1 & 0 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક શોધો:
$|A| = x(0 - 1) - 2(0 - 2) + 1(2 - 2x)$
$|A| = -x + 4 + 2 - 2x = 6 - 3x$.
આપણને $\det(A^3) = 125$ આપેલ છે.
ગુણધર્મ $|A^n| = |A|^n$ નો ઉપયોગ કરતા,$|A|^3 = 125$.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા,$|A| = 5$.
$|A|$ ની કિંમત મૂકતા: $6 - 3x = 5$.
$3x = 6 - 5 = 1$.
$x = 1/3$.
346
EasyMCQ
$x$ ના કયા ભિન્ન મૂલ્યો માટે શ્રેણિક $A=\begin{bmatrix} 1 & 1 & x \\ 1 & x & 1 \\ x & 1 & 1 \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી,તે મૂલ્યોનો સરવાળો શોધો.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(D) શ્રેણિક $A$ નો વ્યસ્ત અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી જો અને માત્ર જો તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય,એટલે કે $\det(A) = 0$.
શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક ગણતા:
$\det(A) = 1(x - 1) - 1(1 - x) + x(1 - x^2) = 0$
$x - 1 - 1 + x + x - x^3 = 0$
$-x^3 + 3x - 2 = 0$
$x^3 - 3x + 2 = 0$
ઘન સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(x - 1)(x^2 + x - 2) = 0$
$(x - 1)(x - 1)(x + 2) = 0$
$(x - 1)^2(x + 2) = 0$
$x$ ના મૂલ્યો $1$ અને $-2$ મળે છે.
$x$ ના ભિન્ન મૂલ્યો $1$ અને $-2$ છે.
આ ભિન્ન મૂલ્યોનો સરવાળો $1 + (-2) = -1$ થાય છે.
347
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & a+1 \\ 1 & a+1 & 1 \\ a+1 & 1 & 1 \end{bmatrix}$ એ વ્યસ્ત શ્રેણિક ન હોય,તો $a$ ની તમામ કિંમતોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$-3$
B
$-1$
C
$1$
D
$0$

Solution

(A) આપેલ છે,$A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & a+1 \\ 1 & a+1 & 1 \\ a+1 & 1 & 1 \end{bmatrix}$.
કારણ કે $A$ એ વ્યસ્ત ન હોય તેવો શ્રેણિક છે,તેથી તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $|A| = 0$.
પ્રથમ હારની સાપેક્ષમાં નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધતા:
$|A| = 1((a+1)(1) - 1(1)) - 1(1(1) - 1(a+1)) + (a+1)(1(1) - (a+1)(a+1)) = 0$
$|A| = 1(a+1-1) - 1(1-a-1) + (a+1)(1-(a+1)^2) = 0$
$|A| = a + a + (a+1)(1 - (a^2 + 2a + 1)) = 0$
$|A| = 2a + (a+1)(-a^2 - 2a) = 0$
$|A| = 2a - a^3 - 2a^2 - a^2 - 2a = 0$
$-a^3 - 3a^2 = 0$
$-a^2(a+3) = 0$
આમ,$a$ ની કિંમતો $a = 0$ અને $a = -3$ મળે છે.
$a$ ની તમામ કિંમતોનો સરવાળો $0 + (-3) = -3$ થાય છે.
348
EasyMCQ
જો $\left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & x \\ 1 & x & 1 \\ x & -1 & 1\end{array}\right]$ નો વ્યસ્ત અસ્તિત્વ ધરાવતો ન હોય,તો $x$ ની વાસ્તવિક કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$0$
D
$1$

Solution

(D) શ્રેણિક $A$ નો વ્યસ્ત ત્યારે જ અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી જ્યારે તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય,એટલે કે $|A| = 0$.
આપેલ છે કે $A = \left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & x \\ 1 & x & 1 \\ x & -1 & 1\end{array}\right]$.
પ્રથમ હારની સાપેક્ષે નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધતા:
$|A| = 1(x - (-1)) - (-1)(1 - x) + x(-1 - x^2) = 0$
$|A| = 1(x + 1) + 1(1 - x) + x(-1 - x^2) = 0$
$|A| = x + 1 + 1 - x - x - x^3 = 0$
$-x^3 - x + 2 = 0$
$x^3 + x - 2 = 0$
નિરીક્ષણ દ્વારા,$x = 1$ એ એક ઉકેલ છે કારણ કે $1^3 + 1 - 2 = 0$.
$x^3 + x - 2$ ને $(x - 1)$ વડે ભાગતા,આપણને $(x - 1)(x^2 + x + 2) = 0$ મળે છે.
$x^2 + x + 2 = 0$ માટે,વિવેચક $D = b^2 - 4ac = 1^2 - 4(1)(2) = 1 - 8 = -7$.
અહીં $D < 0$ હોવાથી,દ્વિઘાત સમીકરણ માટે કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ નથી.
તેથી,$x$ ની એકમાત્ર વાસ્તવિક કિંમત $x = 1$ છે.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Expansion of determinants, Solution of equation in the form of determinants and area of triangle and Equation of Line · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.