Gujarati

Points related to triangle Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Straight Line · Points related to triangle

157+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 47 of 157 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
જો ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર $(1, 1)$ અને પરિકેન્દ્ર $\left( \frac{3}{2}, \frac{3}{4} \right)$ હોય,તો તેનું મધ્યકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left( \frac{4}{3}, \frac{5}{6} \right)$
B
$\left( \frac{2}{3}, \frac{3}{5} \right)$
C
$\left( \frac{5}{2}, \frac{2}{3} \right)$
D
$\left( \frac{5}{6}, \frac{3}{5} \right)$

Solution

(A) મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ લંબકેન્દ્ર $H$ અને પરિકેન્દ્ર $O$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
ધારો કે $H = (1, 1)$ અને $O = \left( \frac{3}{2}, \frac{3}{4} \right)$.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,મધ્યકેન્દ્ર $G(x, y)$ નીચે મુજબ મળે:
$x = \frac{2 \times \frac{3}{2} + 1 \times 1}{2 + 1} = \frac{3 + 1}{3} = \frac{4}{3}$
$y = \frac{2 \times \frac{3}{4} + 1 \times 1}{2 + 1} = \frac{\frac{3}{2} + 1}{3} = \frac{\frac{5}{2}}{3} = \frac{5}{6}$
આમ,મધ્યકેન્દ્ર $\left( \frac{4}{3}, \frac{5}{6} \right)$ છે.
52
MediumMCQ
$(2, 3), (4, 5)$ અને $(-1, 10)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના લંબકેન્દ્રનું શિરોબિંદુથી અંતર કેટલું થાય?
A
$2\sqrt{2}$
B
$\sqrt{2}$
C
$4$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(2, 3)$,$B(4, 5)$ અને $C(-1, 10)$ છે.
બાજુઓના ઢાળ તપાસતા:
$AB$ નો ઢાળ = $\frac{5-3}{4-2} = 1$.
$BC$ નો ઢાળ = $\frac{10-5}{-1-4} = -1$.
અહીં ($AB$ નો ઢાળ) $\times$ ($BC$ નો ઢાળ) = $1 \times (-1) = -1$ હોવાથી,ત્રિકોણ $B(4, 5)$ આગળ કાટકોણ ધરાવે છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,લંબકેન્દ્ર એ કાટખૂણો બનાવતું શિરોબિંદુ હોય છે.
તેથી,લંબકેન્દ્ર $H$ એ $B(4, 5)$ છે.
લંબકેન્દ્રથી શિરોબિંદુ $A$ નું અંતર = $\sqrt{(4-2)^2 + (5-3)^2} = \sqrt{2^2 + 2^2} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$.
53
DifficultMCQ
જો ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $(5, -1)$ અને $(-2, 3)$ હોય અને તેનું લંબકેન્દ્ર $(0, 0)$ પર હોય,તો ત્રીજું શિરોબિંદુ શોધો.
A
$(4, -7)$
B
$(-4, 7)$
C
$(-4, -7)$
D
$(4, 7)$

Solution

(C) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(5, -1)$,$B(-2, 3)$ અને $C(x, y)$ છે. લંબકેન્દ્ર $H(0, 0)$ છે.
$AH$ નો ઢાળ $= \frac{-1-0}{5-0} = -\frac{1}{5}$.
$BC \perp AH$ હોવાથી,$BC$ નો ઢાળ $5$ થાય.
$B(-2, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખા $BC$ નું સમીકરણ: $y - 3 = 5(x + 2) \Rightarrow y = 5x + 13$ (સમીકરણ $i$).
$BH$ નો ઢાળ $= \frac{3-0}{-2-0} = -\frac{3}{2}$.
$AC \perp BH$ હોવાથી,$AC$ નો ઢાળ $\frac{2}{3}$ થાય.
$A(5, -1)$ માંથી પસાર થતી રેખા $AC$ નું સમીકરણ: $y + 1 = \frac{2}{3}(x - 5) \Rightarrow 3y = 2x - 13$ (સમીકરણ $ii$).
સમીકરણ $i$ ની કિંમત સમીકરણ $ii$ માં મૂકતા:
$3(5x + 13) = 2x - 13$
$15x + 39 = 2x - 13$
$13x = -52 \Rightarrow x = -4$.
$x = -4$ ની કિંમત સમીકરણ $i$ માં મૂકતા:
$y = 5(-4) + 13 = -7$.
આમ,ત્રીજું શિરોબિંદુ $(-4, -7)$ છે.
54
EasyMCQ
ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $(2, 3)$ છે અને તેના બે શિરોબિંદુઓ $(5, 6)$ અને $(-1, 4)$ છે. ત્રિકોણનું ત્રીજું શિરોબિંદુ શોધો.
A
$(2, -1)$
B
$(1, 2)$
C
$(2, 1)$
D
$(1, -2)$

Solution

(A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(5, 6)$,$B(-1, 4)$ અને $C(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે મધ્યકેન્દ્ર $G = (2, 3)$ છે.
ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્રનું સૂત્ર $G = (\frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3})$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$2 = \frac{5 + (-1) + x}{3} \implies 6 = 4 + x \implies x = 2$.
$3 = \frac{6 + 4 + y}{3} \implies 9 = 10 + y \implies y = -1$.
આમ,ત્રીજું શિરોબિંદુ $(2, -1)$ છે.
55
MediumMCQ
$(8, -2)$,$(2, -2)$ અને $(8, 6)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર શોધો.
A
$(8, -2)$
B
$(8, 6)$
C
$(2, -2)$
D
$(0, 0)$

Solution

(C) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(8, 6)$,$B(2, -2)$ અને $C(8, -2)$ છે.
અહીં બાજુ $AC$ શિરોલંબ છે (બંને $x$-યામ $8$ છે) અને બાજુ $BC$ સમક્ષિતિજ છે (બંને $y$-યામ $-2$ છે),તેથી આ ત્રિકોણ $C(8, -2)$ આગળ કાટકોણ ધરાવે છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,લંબકેન્દ્ર એ કાટખૂણો બનાવતું શિરોબિંદુ હોય છે.
તેથી,લંબકેન્દ્ર $C(8, -2)$ છે.
56
EasyMCQ
જો $A(4, -3)$,$B(3, -2)$ અને $C(2, 8)$ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો તેના મધ્યકેન્દ્રનું $y$-અક્ષથી અંતર કેટલું થાય?
A
$1$
B
$3$
C
$4.5$
D
$0.5$

Solution

(B) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય તો તેનું મધ્યકેન્દ્ર $(G)$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$G = \left( \frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3} \right)$
આપેલ શિરોબિંદુઓ $A(4, -3)$,$B(3, -2)$ અને $C(2, 8)$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$G = \left( \frac{4 + 3 + 2}{3}, \frac{-3 - 2 + 8}{3} \right)$
$G = \left( \frac{9}{3}, \frac{3}{3} \right) = (3, 1)$
કોઈપણ બિંદુ $(x, y)$ નું $y$-અક્ષથી અંતર $|x|$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,મધ્યકેન્દ્ર $(3, 1)$ નું $y$-અક્ષથી અંતર $|3| = 3$ એકમ થાય.
57
DifficultMCQ
એક સમબાજુ ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર $(3, -2)$ છે. જો તેની એક બાજુ $x$-અક્ષ પર હોય,તો ત્રિકોણનું જે શિરોબિંદુ $x$-અક્ષ પર નથી તે શોધો.
A
$(3, -6)$
B
$(1, -2)$
C
$(9, -2)$
D
$(3, -3)$

Solution

(A) ધારો કે લંબકેન્દ્ર $O = (3, -2)$ છે.
એક બાજુ $x$-અક્ષ પર હોવાથી,શિરોબિંદુ $A$ માંથી દોરેલો વેધ $x$-અક્ષને લંબ હશે.
$x$-અક્ષ પર વેધનો લંબપાદ $M = (3, 0)$ છે.
અંતર $OM = |-2 - 0| = 2$.
સમબાજુ ત્રિકોણમાં,લંબકેન્દ્ર વેધનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
તેથી,$\frac{AO}{OM} = \frac{2}{1}$,જેનો અર્થ છે કે $AO = 2 \times OM = 2 \times 2 = 4$.
વેધની કુલ લંબાઈ $AM = AO + OM = 4 + 2 = 6$.
શિરોબિંદુ $A$ એ $x$-અક્ષથી $6$ એકમ અંતરે અને $x = 3$ રેખા પર હોવાથી,$A$ ના યામ $(3, -6)$ થશે.
58
DifficultMCQ
જો ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $(0, 1)$,$(1, 1)$ અને $(1, 0)$ હોય,તો તેના અંત:કેન્દ્રનો $x$-યામ શોધો.
A
$2 + \sqrt{2}$
B
$2 - \sqrt{2}$
C
$1 + \sqrt{2}$
D
$1 - \sqrt{2}$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(x_1, y_1)$,$B(x_2, y_2)$ અને $C(x_3, y_3)$ છે.
આપેલ મધ્યબિંદુઓ $M_1(0, 1)$,$M_2(1, 1)$ અને $M_3(1, 0)$ છે.
મધ્યબિંદુ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x_1+x_2}{2} = 0, \frac{y_1+y_2}{2} = 1 \implies x_1+x_2 = 0, y_1+y_2 = 2$
$\frac{x_2+x_3}{2} = 1, \frac{y_2+y_3}{2} = 1 \implies x_2+x_3 = 2, y_2+y_3 = 2$
$\frac{x_3+x_1}{2} = 1, \frac{y_3+y_1}{2} = 0 \implies x_3+x_1 = 2, y_3+y_1 = 0$
આ સમીકરણો ઉકેલતા:
$x$ માટે: $x_1+x_2=0, x_2+x_3=2, x_3+x_1=2$. સરવાળો કરતા: $2(x_1+x_2+x_3) = 4 \implies x_1+x_2+x_3 = 2$.
$x_3 = 2, x_1 = 0, x_2 = 0$.
$y$ માટે: $y_1+y_2=2, y_2+y_3=2, y_3+y_1=0$. સરવાળો કરતા: $2(y_1+y_2+y_3) = 4 \implies y_1+y_2+y_3 = 2$.
$y_3 = 0, y_1 = 0, y_2 = 2$.
શિરોબિંદુઓ $A(0, 0)$,$B(0, 2)$ અને $C(2, 0)$ છે.
બાજુની લંબાઈ $a = 2\sqrt{2}$,$b = 2$,$c = 2$ છે.
અંત:કેન્દ્રનો $x$-યામ $\frac{ax_1 + bx_2 + cx_3}{a+b+c} = \frac{2\sqrt{2}(0) + 2(0) + 2(2)}{2\sqrt{2} + 2 + 2} = \frac{4}{2\sqrt{2} + 4} = 2 - \sqrt{2}$.
59
DifficultMCQ
જો ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓના યામ અનુક્રમે $(6, 0)$,$(0, 6)$ અને $(7, 7)$ હોય,તો ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર શોધો.
A
$(-3, 3)$
B
$(-4, -4)$
C
$(-2, -2)$
D
એકપણ નહિ

Solution

(D) ધારો કે પરિકેન્દ્ર $O(x, y)$ છે. $O$ થી દરેક શિરોબિંદુનું અંતર સમાન હોય છે,તેથી $OA^2 = OB^2 = OC^2$.
$OA^2 = (x-6)^2 + (y-0)^2 = x^2 - 12x + 36 + y^2$
$OB^2 = (x-0)^2 + (y-6)^2 = x^2 + y^2 - 12y + 36$
$OC^2 = (x-7)^2 + (y-7)^2 = x^2 - 14x + 49 + y^2 - 14y + 49 = x^2 + y^2 - 14x - 14y + 98$
$OA^2 = OB^2$ સરખાવતા:
$x^2 - 12x + 36 + y^2 = x^2 + y^2 - 12y + 36$
$-12x = -12y \implies x = y$
$OB^2 = OC^2$ સરખાવતા:
$x^2 + y^2 - 12y + 36 = x^2 + y^2 - 14x - 14y + 98$
$x = y$ હોવાથી,$y$ ની જગ્યાએ $x$ મૂકતા:
$2x^2 - 12x + 36 = 2x^2 - 28x + 98$
$16x = 62 \implies x = 3.875$
તેથી પરિકેન્દ્ર $(3.875, 3.875)$ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ સાચું નથી.
60
MediumMCQ
જેના શિરોબિંદુઓ $(0, 0), (2, -1)$ અને $(1, 3)$ હોય તેવા ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર શોધો.
A
$(-4, -1)$
B
$\left( -\frac{4}{7}, \frac{1}{7} \right)$
C
$\left( \frac{4}{7}, \frac{1}{7} \right)$
D
$(4, 1)$

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(0, 0), B(2, -1)$ અને $C(1, 3)$ છે.
$BC$ નો ઢાળ $= \frac{3 - (-1)}{1 - 2} = -4.$
$A$ માંથી $BC$ પરના વેધનો ઢાળ $\frac{1}{4}$ થાય.
વેધનું સમીકરણ: $x - 4y = 0 \quad (1).$
$AC$ નો ઢાળ $= 3.$
$B$ માંથી $AC$ પરના વેધનો ઢાળ $-\frac{1}{3}$ થાય.
વેધનું સમીકરણ: $x + 3y = -1 \quad (2).$
સમીકરણો ઉકેલતા,લંબકેન્દ્ર $\left( -\frac{4}{7}, -\frac{1}{7} \right)$ મળે છે.
61
DifficultMCQ
$\Delta ABC$ માં $B$ ના યામ $(0, 0)$ છે,$AB = 2$,$\angle ABC = \frac{\pi}{3}$ અને $BC$ ના મધ્યબિંદુના યામ $(2, 0)$ છે. ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(\frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2}\right)$
B
$\left(\frac{5}{3}, \frac{1}{\sqrt{3}}\right)$
C
$\left(\frac{4 + \sqrt{3}}{3}, \frac{1}{3}\right)$
D
એકપણ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $B = (0, 0)$ અને $BC$ નું મધ્યબિંદુ $(2, 0)$ છે.
ધારો કે $C = (h, k)$. મધ્યબિંદુના સૂત્ર મુજબ,$\frac{h+0}{2} = 2 \implies h = 4$ અને $\frac{k+0}{2} = 0 \implies k = 0$. તેથી,$C = (4, 0)$.
$AB = 2$ અને $\angle ABC = 60^{\circ}$ હોવાથી,$A$ ના યામ $(2 \cos 60^{\circ}, 2 \sin 60^{\circ}) = (1, \sqrt{3})$ થાય.
શિરોબિંદુઓ $A(1, \sqrt{3})$,$B(0, 0)$ અને $C(4, 0)$ ધરાવતા $\Delta ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G$:
$G = \left(\frac{1+0+4}{3}, \frac{\sqrt{3}+0+0}{3}\right) = \left(\frac{5}{3}, \frac{\sqrt{3}}{3}\right) = \left(\frac{5}{3}, \frac{1}{\sqrt{3}}\right)$.
62
DifficultMCQ
જો ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્ર અનુક્રમે $(-3, 5)$ અને $(3, 3)$ હોય,તો તેનું પરિકેન્દ્ર શોધો.
A
$(6, 2)$
B
$(3, -1)$
C
$(-3, 5)$
D
$(-3, 1)$

Solution

(A) ધારો કે લંબકેન્દ્ર $O(-3, 5)$,મધ્યકેન્દ્ર $G(3, 3)$ અને પરિકેન્દ્ર $P(x, y)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ લંબકેન્દ્ર $O$ અને પરિકેન્દ્ર $P$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$3 = \frac{2x + 1(-3)}{2+1} \implies 3 = \frac{2x-3}{3} \implies 9 = 2x-3 \implies 2x = 12 \implies x = 6$.
$3 = \frac{2y + 1(5)}{2+1} \implies 3 = \frac{2y+5}{3} \implies 9 = 2y+5 \implies 2y = 4 \implies y = 2$.
આમ,પરિકેન્દ્ર $P$ એ $(6, 2)$ છે.
63
DifficultMCQ
$O(0, 0), P(3, 4), Q(6, 0)$ એ ત્રિકોણ $OPQ$ ના શિરોબિંદુઓ છે. બિંદુ $R$ ત્રિકોણ $OPQ$ ની અંદર એવી રીતે આવેલું છે કે જેથી ત્રિકોણ $OPR, PQR$ અને $OQR$ ના ક્ષેત્રફળ સમાન થાય. $R$ ના યામ શોધો.
A
$\left( \frac{4}{3}, 3 \right)$
B
$\left( 3, \frac{2}{3} \right)$
C
$\left( 3, \frac{4}{3} \right)$
D
$\left( \frac{4}{3}, \frac{2}{3} \right)$

Solution

(C) ધારો કે $R$ ના યામ $(a, b)$ છે.
ત્રિકોણ $OPR, PQR$ અને $OQR$ ના ક્ષેત્રફળ સમાન હોવાથી,બિંદુ $R$ એ ત્રિકોણ $OPQ$ નું મધ્યકેન્દ્ર (Centroid) છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2)$ અને $(x_3, y_3)$ હોય તો મધ્યકેન્દ્ર $(a, b)$ ના યામ $\left( \frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3} \right)$ થાય.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $O(0, 0), P(3, 4)$ અને $Q(6, 0)$ મૂકતા:
$a = \frac{0+3+6}{3} = \frac{9}{3} = 3$
$b = \frac{0+4+0}{3} = \frac{4}{3}$
તેથી,$R$ ના યામ $\left( 3, \frac{4}{3} \right)$ છે.
64
EasyMCQ
$(1, 1)$,$(0, -7)$ અને $(-4, 0)$ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્રનું ઉગમબિંદુથી અંતર કેટલું થાય?
A
$\sqrt{2}$
B
$\sqrt{4}$
C
$\sqrt{3}$
D
$\sqrt{5}$

Solution

(D) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(1, 1)$,$B(0, -7)$ અને $C(-4, 0)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $(G)$ ના યામ શોધવાનું સૂત્ર:
$G = \left( \frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3} \right)$
કિંમતો મૂકતા:
$G = \left( \frac{1 + 0 - 4}{3}, \frac{1 - 7 + 0}{3} \right)$
$G = \left( \frac{-3}{3}, \frac{-6}{3} \right) = (-1, -2)$
મધ્યકેન્દ્ર $(-1, -2)$ નું ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી અંતર:
$d = \sqrt{(-1 - 0)^2 + (-2 - 0)^2}$
$d = \sqrt{1 + 4} = \sqrt{5}$
65
EasyMCQ
જો ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓના યામ $(4, 2), (3, 3)$ અને $(2, 2)$ હોય,તો તેના મધ્યકેન્દ્ર (centroid) ના યામ શું હશે?
A
$(3, 7/3)$
B
$(3, 3)$
C
$(4, 3)$
D
$(3, 4)$

Solution

(A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(x_1, y_1), B(x_2, y_2)$ અને $C(x_3, y_3)$ છે.
આપેલ મધ્યબિંદુઓ $M_1(4, 2), M_2(3, 3)$ અને $M_3(2, 2)$ છે.
મધ્યબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર એ મૂળ ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર સમાન જ હોય છે.
ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $(G) = \left(\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3}\right)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
મધ્યબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણ માટે મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{4+3+2}{3}, \frac{2+3+2}{3}\right)$ થશે.
$= \left(\frac{9}{3}, \frac{7}{3}\right) = \left(3, \frac{7}{3}\right)$.
66
MediumMCQ
જો $(-4, 6), (2, 3)$ અને $(-2, -5)$ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો તેનું અંત:કેન્દ્ર શોધો.
A
$(-1, 2)$
B
$(2, -1)$
C
$(1, 2)$
D
$(2, 1)$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(-4, 6)$,$B(2, 3)$ અને $C(-2, -5)$ છે.
અંતર સૂત્ર $d = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
બાજુ $a = BC = \sqrt{(-2 - 2)^2 + (-5 - 3)^2} = \sqrt{16 + 64} = \sqrt{80} = 4\sqrt{5}$.
બાજુ $b = AC = \sqrt{(-2 - (-4))^2 + (-5 - 6)^2} = \sqrt{4 + 121} = \sqrt{125} = 5\sqrt{5}$.
બાજુ $c = AB = \sqrt{(2 - (-4))^2 + (3 - 6)^2} = \sqrt{36 + 9} = \sqrt{45} = 3\sqrt{5}$.
અંત:કેન્દ્ર $(I)$ માટેનું સૂત્ર $I = \left( \frac{ax_1 + bx_2 + cx_3}{a + b + c}, \frac{ay_1 + by_2 + cy_3}{a + b + c} \right)$ છે.
$x_I = \frac{4\sqrt{5}(-4) + 5\sqrt{5}(2) + 3\sqrt{5}(-2)}{4\sqrt{5} + 5\sqrt{5} + 3\sqrt{5}} = \frac{-12}{12} = -1$.
$y_I = \frac{4\sqrt{5}(6) + 5\sqrt{5}(3) + 3\sqrt{5}(-5)}{4\sqrt{5} + 5\sqrt{5} + 3\sqrt{5}} = \frac{24}{12} = 2$.
આમ,અંત:કેન્દ્ર $(-1, 2)$ છે.
67
MediumMCQ
જો રેખા $bx + ay = 3ab$ યામ અક્ષોને બિંદુઓ $A$ અને $B$ આગળ છેદે,તો $\Delta OAB$ નું મધ્યકેન્દ્ર શોધો:
A
$(a, b)$
B
$(b, a)$
C
$(a/3, b/3)$
D
$(3a, 3b)$

Solution

(A) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $bx + ay = 3ab$ છે.
બંને બાજુ $3ab$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$\frac{bx}{3ab} + \frac{ay}{3ab} = 1$
$\frac{x}{3a} + \frac{y}{3b} = 1$.
આ રેખાનું અંતઃખંડ સ્વરૂપ છે,જ્યાં $x$-અંતઃખંડ $3a$ અને $y$-અંતઃખંડ $3b$ છે.
આમ,$\Delta OAB$ ના શિરોબિંદુઓના યામ $O(0, 0)$,$A(3a, 0)$ અને $B(0, 3b)$ છે.
ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્ર $(G)$ નું સૂત્ર $(\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3})$ છે.
યામો મૂકતા:
$G = (\frac{0+3a+0}{3}, \frac{0+0+3b}{3}) = (\frac{3a}{3}, \frac{3b}{3}) = (a, b)$.
68
DifficultMCQ
જો ત્રિકોણના લંબકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્રના યામ અનુક્રમે $(4, -1)$ અને $(2, 1)$ હોય,તો ત્રિકોણના પરિકેન્દ્રના યામ શું હશે?
A
$(1, 3)$
B
$(3, 2)$
C
$(2, 3)$
D
એકપણ નહિ

Solution

(D) ધારો કે લંબકેન્દ્ર $H(4, -1)$ અને મધ્યકેન્દ્ર $G(2, 1)$ છે.
ધારો કે પરિકેન્દ્ર $O(x, y)$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ લંબકેન્દ્ર $H$ અને પરિકેન્દ્ર $O$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$G = \left( \frac{1 \cdot x_H + 2 \cdot x_O}{1+2}, \frac{1 \cdot y_H + 2 \cdot y_O}{1+2} \right)$.
કિંમતો મૂકતા: $(2, 1) = \left( \frac{4 + 2x}{3}, \frac{-1 + 2y}{3} \right)$.
$x$-યામ સરખાવતા: $2 = \frac{4 + 2x}{3} \implies 6 = 4 + 2x \implies 2x = 2 \implies x = 1$.
$y$-યામ સરખાવતા: $1 = \frac{-1 + 2y}{3} \implies 3 = -1 + 2y \implies 2y = 4 \implies y = 2$.
આમ,પરિકેન્દ્રના યામ $(1, 2)$ છે.
આપેલ વિકલ્પોમાં $(1, 2)$ ન હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
69
MediumMCQ
$xy = 0$ અને $x + y = 1$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર કયું છે?
A
$\left( \frac{1}{2}, \frac{1}{2} \right)$
B
$\left( \frac{1}{3}, \frac{1}{3} \right)$
C
$(0, 0)$
D
$\left( \frac{1}{4}, \frac{1}{4} \right)$

Solution

(C) $xy = 0$ સમીકરણ બે રેખાઓ દર્શાવે છે: $x = 0$ ($y$-અક્ષ) અને $y = 0$ ($x$-અક્ષ).
ત્રીજી રેખા $x + y = 1$ છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ આ રેખાઓના છેદબિંદુઓ છે:
$1$. $x = 0$ અને $y = 0$ નું છેદબિંદુ $(0, 0)$ છે.
$2$. $x = 0$ અને $x + y = 1$ નું છેદબિંદુ $(0, 1)$ છે.
$3$. $y = 0$ અને $x + y = 1$ નું છેદબિંદુ $(1, 0)$ છે.
રેખાઓ $x = 0$ અને $y = 0$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,આ ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેનો કાટખૂણો ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર છે.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,લંબકેન્દ્ર એ શિરોબિંદુ છે જ્યાં કાટખૂણો બને છે.
તેથી,લંબકેન્દ્ર $(0, 0)$ છે.
70
DifficultMCQ
ધારો કે $k$ એક પૂર્ણાંક છે જેથી શિરોબિંદુઓ $(k, -3k)$,$(5, k)$ અને $(-k, 2)$ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $28$ ચોરસ એકમ છે. તો આ ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર કયા બિંદુએ છે?
A
$\left( 2, \frac{1}{2} \right)$
B
$\left( 2, -\frac{1}{2} \right)$
C
$\left( 1, \frac{3}{4} \right)$
D
$\left( 1, -\frac{3}{4} \right)$

Solution

(A) ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |x_1(y_2 - y_3) + x_2(y_3 - y_1) + x_3(y_1 - y_2)| = 28$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
શિરોબિંદુઓ $(k, -3k), (5, k), (-k, 2)$ મૂકતા:
$\frac{1}{2} |k(k - 2) + 5(2 - (-3k)) + (-k)(-3k - k)| = 28$
$|5k^2 + 13k + 10| = 56$
કિસ્સો $1$: $5k^2 + 13k - 46 = 0 \Rightarrow k = 2$ (પૂર્ણાંક હોવાથી).
શિરોબિંદુઓ $A(2, -6), B(5, 2), C(-2, 2)$ મળે છે.
$BC$ બાજુ સમક્ષિતિજ છે,તેથી $A$ માંથી વેધ શિરોલંબ રેખા $x = 2$ છે.
$AC$ નો ઢાળ $-2$ છે,તેથી $B$ માંથી વેધનો ઢાળ $\frac{1}{2}$ છે.
$B(5, 2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $x - 2y = 1$ છે.
$x = 2$ મૂકતા,$y = \frac{1}{2}$ મળે છે.
આમ,લંબકેન્દ્ર $\left( 2, \frac{1}{2} \right)$ છે.
Solution diagram
71
DifficultMCQ
ધારો કે એક ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્ર અનુક્રમે $A(-3, 5)$ અને $B(3, 3)$ છે. જો $C$ એ આ ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર હોય,તો રેખાખંડ $AC$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો:
A
$2\sqrt{10}$
B
$3\sqrt{\frac{5}{2}}$
C
$\frac{3\sqrt{5}}{2}$
D
$\sqrt{10}$

Solution

(B) આપેલ છે કે લંબકેન્દ્ર $A(-3, 5)$ અને મધ્યકેન્દ્ર $B(3, 3)$ છે.
અંતર $AB = \sqrt{(3 - (-3))^2 + (3 - 5)^2} = \sqrt{6^2 + (-2)^2} = \sqrt{36 + 4} = \sqrt{40} = 2\sqrt{10}$.
મધ્યકેન્દ્ર $B$ એ લંબકેન્દ્ર $A$ અને પરિકેન્દ્ર $C$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,એટલે કે $AB:BC = 2:1$.
આથી $AB = \frac{2}{3}AC$,અથવા $AC = \frac{3}{2}AB$.
$AB$ ની કિંમત મૂકતા,$AC = \frac{3}{2}(2\sqrt{10}) = 3\sqrt{10}$.
$AC$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = \frac{AC}{2} = \frac{3\sqrt{10}}{2}$ થાય.
આને $r = 3\sqrt{\frac{10}{4}} = 3\sqrt{\frac{5}{2}}$ તરીકે લખી શકાય.
72
DifficultMCQ
જે ત્રિકોણની બાજુઓના મધ્યબિંદુઓના યામ $(0,1), (1,1)$ અને $(1,0)$ હોય,તે ત્રિકોણના અંતઃકેન્દ્રનો $x-$ યામ શોધો.
A
$2 + \sqrt{2}$
B
$2 - \sqrt{2}$
C
$1 + \sqrt{2}$
D
$1 - \sqrt{2}$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A, B, C$ છે. બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $M_1(0,1), M_2(1,1), M_3(1,0)$ આપેલા છે.
મૂળ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $B(0,0), A(2,0), C(0,2)$ મળે છે.
બાજુઓની લંબાઈ $c = AB = 2$,$a = BC = 2$,અને $b = AC = 2\sqrt{2}$ છે.
અંતઃકેન્દ્રનો $x-$ યામ $I_x = \frac{ax_A + bx_B + cx_C}{a+b+c}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $I_x = \frac{2(2) + 2\sqrt{2}(0) + 2(0)}{2 + 2\sqrt{2} + 2} = \frac{4}{4 + 2\sqrt{2}} = \frac{2}{2 + \sqrt{2}}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $I_x = \frac{2(2 - \sqrt{2})}{4 - 2} = 2 - \sqrt{2}$.
Solution diagram
73
MediumMCQ
ધારો કે $PS$ એ $P(2,2)$,$Q(6,-1)$ અને $R(7,3)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણની મધ્યગા છે. $(1,-1)$ માંથી પસાર થતી અને $PS$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો:
A
$4x + 7y + 3 = 0$
B
$2x - 9y - 11 = 0$
C
$4x - 7y - 11 = 0$
D
$2x + 9y + 7 = 0$

Solution

(D) મધ્યગા $PS$ એ શિરોબિંદુ $P(2,2)$ ને બાજુ $QR$ ના મધ્યબિંદુ $S$ સાથે જોડે છે.
$S$ ના યામ $\left(\frac{6+7}{2}, \frac{-1+3}{2}\right) = \left(\frac{13}{2}, 1\right)$ છે.
$PS$ નો ઢાળ $m = \frac{1-2}{\frac{13}{2}-2} = \frac{-1}{\frac{9}{2}} = -\frac{2}{9}$ છે.
જરૂરી રેખા $PS$ ને સમાંતર હોવાથી,તેનો ઢાળ પણ $m = -\frac{2}{9}$ થશે.
$(1,-1)$ માંથી પસાર થતી અને $m = -\frac{2}{9}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ દ્વારા મળે છે.
$y - (-1) = -\frac{2}{9}(x - 1)$
$9(y + 1) = -2(x - 1)$
$9y + 9 = -2x + 2$
$2x + 9y + 7 = 0$.
Solution diagram
74
EasyMCQ
જો $A(2, 2)$,$B(-4, -4)$,અને $C(5, -8)$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ હોય,તો શિરોબિંદુ $C$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\sqrt{65}$
B
$\sqrt{117}$
C
$\sqrt{85}$
D
$\sqrt{113}$

Solution

(C) ધારો કે $M$ એ બાજુ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. મધ્યબિંદુના સૂત્ર મુજબ $M$ ના યામ: $M = \left( \frac{2 - 4}{2}, \frac{2 - 4}{2} \right) = (-1, -1)$.
શિરોબિંદુ $C(5, -8)$ અને $M(-1, -1)$ વચ્ચેનું અંતર:
$CM = \sqrt{(-1 - 5)^2 + (-1 - (-8))^2} = \sqrt{(-6)^2 + (7)^2} = \sqrt{36 + 49} = \sqrt{85}$.
75
MediumMCQ
જો ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(2, 1), (5, 2)$ અને $(3, 4)$ હોય,તો તેનું પરિકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left( \frac{13}{2}, \frac{9}{2} \right)$
B
$\left( \frac{13}{4}, \frac{9}{4} \right)$
C
$\left( \frac{9}{4}, \frac{13}{4} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે પરિકેન્દ્ર $O(x, y)$ છે અને આપેલા શિરોબિંદુઓ $A(2, 1), B(5, 2)$ અને $C(3, 4)$ છે.
પરિકેન્દ્ર બધા શિરોબિંદુઓથી સમાન અંતરે હોય છે,તેથી $OA^2 = OB^2 = OC^2.$
$OA^2 = OB^2$ પરથી: $(x - 2)^2 + (y - 1)^2 = (x - 5)^2 + (y - 2)^2.$
સાદુરૂપ આપતા: $3x + y = 12$......$(i)$
$OA^2 = OC^2$ પરથી: $(x - 2)^2 + (y - 1)^2 = (x - 3)^2 + (y - 4)^2.$
સાદુરૂપ આપતા: $x + 3y = 10$......(ii)
સમીકરણ $(i)$ અને (ii) ઉકેલતા,આપણને $x = \frac{13}{4}$ અને $y = \frac{9}{4}$ મળે છે.
તેથી,પરિકેન્દ્ર $\left( \frac{13}{4}, \frac{9}{4} \right)$ છે.
76
DifficultMCQ
ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $(5, -1)$ અને $(-2, 3)$ છે. જો લંબકેન્દ્ર ઉગમબિંદુ હોય,તો ત્રીજા શિરોબિંદુના યામ શોધો.
A
$(7, 4)$
B
$(-4, 7)$
C
$(4, -7)$
D
$(-4, -7)$

Solution

(D) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(5, -1)$,$B(-2, 3)$ અને $C(h, k)$ છે. લંબકેન્દ્ર $H$ એ $(0, 0)$ છે.
$CH \perp AB$ હોવાથી,$AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = \frac{3 - (-1)}{-2 - 5} = -\frac{4}{7}$ છે.
વેધ $CH$ નો ઢાળ $m_{CH} = -\frac{1}{m_{AB}} = \frac{7}{4}$ થાય.
$CH$ એ $(0, 0)$ અને $(h, k)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $\frac{k}{h} = \frac{7}{4}$,જેનો અર્થ છે $7h - 4k = 0$ ---$(1)$.
તે જ રીતે,$AH \perp BC$ હોવાથી,$BC$ નો ઢાળ $m_{BC} = \frac{k - 3}{h + 2}$ છે.
વેધ $AH$ નો ઢાળ $m_{AH} = \frac{0 - (-1)}{0 - 5} = -\frac{1}{5}$ છે.
$AH \perp BC$ હોવાથી,$m_{BC} \times m_{AH} = -1$,તેથી $\left(\frac{k - 3}{h + 2}\right) \times \left(-\frac{1}{5}\right) = -1$.
$\frac{k - 3}{h + 2} = 5$ $\Rightarrow k - 3 = 5h + 10$ $\Rightarrow 5h - k + 13 = 0$ ---$(2)$.
સમીકરણો $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા: $(1)$ પરથી,$k = \frac{7h}{4}$. $(2)$ માં મૂકતા: $5h - \frac{7h}{4} + 13 = 0$.
$\frac{20h - 7h}{4} + 13 = 0$ $\Rightarrow 13h = -52$ $\Rightarrow h = -4$.
તેથી $k = \frac{7(-4)}{4} = -7$.
આમ,ત્રીજું શિરોબિંદુ $(-4, -7)$ છે.
Solution diagram
77
AdvancedMCQ
$4x - 7y + 10 = 0$,$x + y = 5$ અને $7x + 4y = 15$ રેખાઓ દ્વારા ઘેરાયેલા ત્રિકોણના લંબકેન્દ્રના યામ શોધો:
A
$(2, 1)$
B
$(-1, 2)$
C
$(1, 2)$
D
$(1, -2)$

Solution

(C) ધારો કે રેખાઓ $L_1: 4x - 7y + 10 = 0$,$L_2: x + y - 5 = 0$ અને $L_3: 7x + 4y - 15 = 0$ છે.
રેખાઓના ઢાળ તપાસતા:
$L_1$ નો ઢાળ $(m_1)$ = $4/7$.
$L_2$ નો ઢાળ $(m_2)$ = $-1$.
$L_3$ નો ઢાળ $(m_3)$ = $-7/4$.
અહીં $m_1 \times m_3 = (4/7) \times (-7/4) = -1$ હોવાથી,રેખાઓ $L_1$ અને $L_3$ પરસ્પર લંબ છે.
તેથી,આ રેખાઓ દ્વારા બનતો ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે,જેમાં કાટખૂણો $L_1$ અને $L_3$ ના છેદબિંદુએ બને છે.
કાટકોણ ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર તે શિરોબિંદુ હોય છે જ્યાં કાટખૂણો બને છે.
$L_1$ અને $L_3$ ને ઉકેલતા:
$4x - 7y = -10$ $(i)$
$7x + 4y = 15$ (ii)
સમીકરણ $(i)$ ને $4$ વડે અને (ii) ને $7$ વડે ગુણતા:
$16x - 28y = -40$
$49x + 28y = 105$
બંનેનો સરવાળો કરતા: $65x = 65 \Rightarrow x = 1$.
$x = 1$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $4(1) - 7y = -10$ $\Rightarrow -7y = -14$ $\Rightarrow y = 2$.
છેદબિંદુ $(1, 2)$ છે,જે લંબકેન્દ્ર છે.
78
DifficultMCQ
$A(0, 0)$,$B(3, 4)$ અને $C(4, 0)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના લંબકેન્દ્રના યામ શોધો:
A
$(3, 1)$
B
$(3, 4)$
C
$(3, 3)$
D
$\left(3, \frac{3}{4}\right)$

Solution

(D) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(0, 0)$,$B(3, 4)$ અને $C(4, 0)$ છે.
લંબકેન્દ્ર એ ત્રિકોણના વેધનું છેદબિંદુ છે.
$1$. $B(3, 4)$ માંથી બાજુ $AC$ (જે $x$-અક્ષ પર છે,$y=0$) પરનો વેધ એ $x=3$ માંથી પસાર થતી શિરોલંબ રેખા છે. તેથી,આ વેધનું સમીકરણ $x=3$ છે.
$2$. $C(4, 0)$ માંથી બાજુ $AB$ પરનો વેધ $(4, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. $AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = \frac{4-0}{3-0} = \frac{4}{3}$ છે. $AB$ ને લંબ વેધનો ઢાળ $m_{\perp} = -\frac{3}{4}$ છે.
$C$ માંથી પસાર થતા વેધનું સમીકરણ $y - 0 = -\frac{3}{4}(x - 4)$ છે.
લંબકેન્દ્ર $x=3$ પર હોવાથી,આપણે બીજા વેધના સમીકરણમાં $x=3$ મૂકીએ:
$y = -\frac{3}{4}(3 - 4) = -\frac{3}{4}(-1) = \frac{3}{4}$.
તેથી,લંબકેન્દ્રના યામ $\left(3, \frac{3}{4}\right)$ છે.
79
AdvancedMCQ
જો ત્રિકોણ $ABC$ માં,$A \equiv (1, 10)$,પરિકેન્દ્ર $\equiv \left( -\frac{1}{3}, \frac{2}{3} \right)$ અને લંબકેન્દ્ર $\equiv \left( \frac{11}{3}, \frac{4}{3} \right)$ હોય,તો $A$ ની સામેની બાજુના મધ્યબિંદુના યામ શોધો:
A
$(1, -11/3)$
B
$(1, 5)$
C
$(1, -3)$
D
$(1, 6)$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર $(H)$,મધ્યકેન્દ્ર $(G)$ અને પરિકેન્દ્ર $(O)$ સમરેખ હોય છે અને મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ $HO$ ને $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
$H = (\frac{11}{3}, \frac{4}{3})$ અને $O = (-\frac{1}{3}, \frac{2}{3})$ લેતા.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને મધ્યકેન્દ્ર $G$ ના યામ:
$G = \left( \frac{2(-\frac{1}{3}) + 1(\frac{11}{3})}{3}, \frac{2(\frac{2}{3}) + 1(\frac{4}{3})}{3} \right) = \left( 1, \frac{8}{9} \right)$.
ધારો કે $D(h, k)$ એ $A$ ની સામેની બાજુનું મધ્યબિંદુ છે. મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ મધ્યગા $AD$ ને $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
$A = (1, 10)$ અને $D = (h, k)$ માટે વિભાજન સૂત્ર વાપરતા:
$1 = \frac{2h + 1}{3} \implies h = 1$.
$\frac{8}{9} = \frac{2k + 10}{3} \implies k = -\frac{11}{3}$.
આમ,મધ્યબિંદુ $D$ ના યામ $(1, -11/3)$ છે.
80
AdvancedMCQ
એક $\Delta ABC$ ના મધ્યગાઓ અનુક્રમે $9 \, cm, 12 \, cm$ અને $15 \, cm$ છે. તો ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ.....$sq \, cm$ છે.
A
$96$
B
$84$
C
$72$
D
$60$

Solution

(C) ધારો કે મધ્યગાઓ $m_1 = 9, m_2 = 12, m_3 = 15$ છે.
મધ્યગાઓ $m_1, m_2, m_3$ ધરાવતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\text{Area} = \frac{4}{3} \sqrt{s_m(s_m - m_1)(s_m - m_2)(s_m - m_3)}$,જ્યાં $s_m = \frac{m_1 + m_2 + m_3}{2}$.
અહીં,$s_m = \frac{9 + 12 + 15}{2} = \frac{36}{2} = 18$.
$\text{Area} = \frac{4}{3} \sqrt{18(18 - 9)(18 - 12)(18 - 15)}$
$\text{Area} = \frac{4}{3} \sqrt{18 \times 9 \times 6 \times 3}$
$\text{Area} = \frac{4}{3} \sqrt{2916} = \frac{4}{3} \times 54 = 72 \, cm^2$.
Solution diagram
81
AdvancedMCQ
એક ટાવર લઘુકોણીય ત્રિકોણીય પાર્ક $\Delta PQR$ ની અંદર શિરોલંબ ઉભો છે. જો પાર્કના દરેક ખૂણેથી ટાવરની ટોચનો ઉત્સેધકોણ સમાન હોય,તો $\Delta PQR$ માં,ટાવરનો પાયો ક્યાં હશે?
A
મધ્યકેન્દ્ર
B
પરિકેન્દ્ર
C
અંતઃકેન્દ્ર
D
લંબકેન્દ્ર

Solution

(B) ધારો કે ટાવરની ઊંચાઈ $h$ છે અને તેના શિરોબિંદુઓ $P, Q,$ અને $R$ થી અંતર અનુક્રમે $d_1, d_2,$ અને $d_3$ છે.
ધારો કે દરેક ખૂણેથી ઉત્સેધકોણ $\theta$ છે.
તેથી,$\tan(\theta) = \frac{h}{d_1} = \frac{h}{d_2} = \frac{h}{d_3}$.
આનો અર્થ એ છે કે $d_1 = d_2 = d_3$.
ત્રિકોણના તમામ શિરોબિંદુઓથી સમાન અંતરે આવેલું બિંદુ એ ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર છે.
તેથી,ટાવરનો પાયો પરિકેન્દ્ર પર છે.
Solution diagram
82
DifficultMCQ
ધારો કે $A \equiv (4,4), B \equiv (8,4), C \equiv (4,8)$. જો $P, Q, R$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB, BC, CA$ ના મધ્યબિંદુઓ હોય અને $(\alpha, \beta)$ એ $\Delta PQR$ ના લંબકેન્દ્રના યામ હોય,તો $\alpha + \beta$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$8$
B
$6$
C
$10$
D
$16$

Solution

(C) $\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ $A(4,4), B(8,4), C(4,8)$ છે.
$AB$ સમક્ષિતિજ છે અને $AC$ શિરોલંબ છે,તેથી $\Delta ABC$ એ $A(4,4)$ આગળ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
મધ્યબિંદુઓ $P = \frac{A+B}{2} = (6,4)$,$Q = \frac{B+C}{2} = (6,6)$,અને $R = \frac{C+A}{2} = (4,6)$ છે.
$\Delta PQR$ પણ $P(6,4)$ આગળ કાટખૂણો ધરાવતો કાટકોણ ત્રિકોણ છે કારણ કે $PQ$ શિરોલંબ છે અને $PR$ સમક્ષિતિજ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર એ શિરોબિંદુ છે જ્યાં કાટખૂણો આવેલો હોય છે.
આમ,$\Delta PQR$ નું લંબકેન્દ્ર $P(6,4)$ છે.
તેથી,$\alpha = 6$ અને $\beta = 4$.
$\alpha + \beta = 6 + 4 = 10$ નું મૂલ્ય મળે છે.
83
AdvancedMCQ
$\Delta ABC$ નો લંબકેન્દ્ર $B$ છે અને પરિકેન્દ્ર $S(a, b)$ છે. જો $A$ ઉગમબિંદુ હોય,તો $C$ ના યામ શું થાય?
A
$(2a, 2b)$
B
$\left( \frac{a}{2}, \frac{b}{2} \right)$
C
$(\sqrt{a^2+b^2}, 0)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ત્રિકોણમાં,લંબકેન્દ્ર $H$,મધ્યકેન્દ્ર $G$ અને પરિકેન્દ્ર $S$ સમરેખ હોય છે,અને $G$ એ $HS$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
આપેલ છે કે લંબકેન્દ્ર $H = B$ અને પરિકેન્દ્ર $S = (a, b)$.
જો $A$ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ હોય,તો મધ્યકેન્દ્ર $G = \frac{A+B+C}{3} = \frac{0+B+C}{3} = \frac{B+C}{3}$ થાય.
ગુણધર્મ $G = \frac{H+2S}{3}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{B+C}{3} = \frac{B+2S}{3}$ મળે.
આનો અર્થ એ છે કે $B+C = B+2S$,તેથી $C = 2S$.
આપેલ $S = (a, b)$ હોવાથી,$C$ ના યામ $(2a, 2b)$ થાય.
Solution diagram
84
DifficultMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ માં,$A$ ના યામ $(1, 2)$ છે અને $B$ તથા $C$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાઓના સમીકરણો અનુક્રમે $x + y = 5$ અને $x = 4$ છે. તો $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$5$
B
$9$
C
$12$
D
$4$

Solution

(B) માંથી પસાર થતી મધ્યગા $x = 4$ છે. તેથી $C$ ના યામ $(4, y)$ ધારો.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ $D = (\frac{1+4}{2}, \frac{2+y}{2}) = (2.5, \frac{2+y}{2})$ છે.
$D$ એ $B$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા $(x + y = 5)$ પર હોવાથી,$2.5 + \frac{2+y}{2} = 5$ મળે.
$2.5 + 1 + \frac{y}{2} = 5$ $\Rightarrow \frac{y}{2} = 1.5$ $\Rightarrow y = 3$. આમ,$C = (4, 3)$.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ મધ્યગાઓ $x = 4$ અને $x + y = 5$ નું છેદબિંદુ છે. $x = 4$ ને $x + y = 5$ માં મૂકતા,$4 + y = 5$,તેથી $y = 1$. આમ,$G = (4, 1)$.
$B$ શોધવા માટે,મધ્યકેન્દ્રના સૂત્ર $G = (\frac{x_A+x_B+x_C}{3}, \frac{y_A+y_B+y_C}{3})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$4 = \frac{1+x_B+4}{3}$ $\Rightarrow 12 = 5 + x_B$ $\Rightarrow x_B = 7$.
$1 = \frac{2+y_B+3}{3}$ $\Rightarrow 3 = 5 + y_B$ $\Rightarrow y_B = -2$. આમ,$B = (7, -2)$.
શિરોબિંદુઓ $A(1, 2)$,$B(7, -2)$,અને $C(4, 3)$ ધરાવતા $\Delta ABC$ નું ક્ષેત્રફળ:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |x_A(y_B - y_C) + x_B(y_C - y_A) + x_C(y_A - y_B)|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |1(-2 - 3) + 7(3 - 2) + 4(2 - (-2))|$
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-5 + 7 + 16| = \frac{1}{2} |18| = 9$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
85
DifficultMCQ
એક ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર ઉગમબિંદુ પર છે અને તેનું મધ્યકેન્દ્ર એ $(a^2 + 1, a^2 + 1)$ અને $(2a, -2a)$ બિંદુઓને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે,જ્યાં $a \ne 0$. તો કોઈપણ $a$ માટે,આ ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર કઈ રેખા પર આવેલું છે?
A
$y - 2ax = 0$
B
$y - (a^2 + 1)x = 0$
C
$y + x = 0$
D
$(a - 1)^2x - (a + 1)^2y = 0$

Solution

(D) ધારો કે પરિકેન્દ્ર $O = (0, 0)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ $(a^2 + 1, a^2 + 1)$ અને $(2a, -2a)$ ને જોડતા રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે.
$G = \left( \frac{a^2 + 1 + 2a}{2}, \frac{a^2 + 1 - 2a}{2} \right) = \left( \frac{(a + 1)^2}{2}, \frac{(a - 1)^2}{2} \right)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે લંબકેન્દ્ર $H$,મધ્યકેન્દ્ર $G$ અને પરિકેન્દ્ર $O$ સમરેખ છે,અને $G$ એ $OH$ ને $1:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$G = \frac{1 \cdot H + 2 \cdot O}{1 + 2} = \frac{H}{3}$.
તેથી,$H = 3G = \left( \frac{3(a + 1)^2}{2}, \frac{3(a - 1)^2}{2} \right)$.
વિકલ્પ $(d)$ માં આપેલ સમીકરણમાં $H$ ના યામ મૂકતા:
$(a - 1)^2 \left( \frac{3(a + 1)^2}{2} \right) - (a + 1)^2 \left( \frac{3(a - 1)^2}{2} \right) = 0$.
આમ,લંબકેન્દ્ર આ રેખા પર આવેલું છે.
86
DifficultMCQ
ધારો કે $A(-3, 2)$ અને $B(-2, 1)$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓ છે. જો આ ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $3x + 4y + 2 = 0$ રેખા પર આવેલું હોય,તો શિરોબિંદુ $C$ કઈ રેખા પર આવેલું હશે?
A
$4x + 3y + 5 = 0$
B
$3x + 4y + 3 = 0$
C
$4x + 3y + 3 = 0$
D
$3x + 4y + 5 = 0$

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુ $C$ એ $(x_1, y_1)$ છે.
શિરોબિંદુઓ $A(-3, 2)$,$B(-2, 1)$ અને $C(x_1, y_1)$ ધરાવતા ત્રિકોણ $ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G$ નીચે મુજબ મળે:
$G = \left( \frac{-3 - 2 + x_1}{3}, \frac{2 + 1 + y_1}{3} \right) = \left( \frac{x_1 - 5}{3}, \frac{y_1 + 3}{3} \right)$
મધ્યકેન્દ્ર $3x + 4y + 2 = 0$ રેખા પર આવેલું હોવાથી,આપણે $G$ ના યામને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$3 \left( \frac{x_1 - 5}{3} \right) + 4 \left( \frac{y_1 + 3}{3} \right) + 2 = 0$
છેદ દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $3$ વડે ગુણતા:
$3(x_1 - 5) + 4(y_1 + 3) + 6 = 0$
$3x_1 - 15 + 4y_1 + 12 + 6 = 0$
$3x_1 + 4y_1 + 3 = 0$
આમ,શિરોબિંદુ $C(x_1, y_1)$ એ $3x + 4y + 3 = 0$ રેખા પર આવેલું છે.
Solution diagram
87
MediumMCQ
જો ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $(5, -1)$ અને $(-2, 3)$ હોય અને તેનું લંબકેન્દ્ર $(0, 0)$ પર હોય,તો ત્રીજું શિરોબિંદુ કયું છે?
A
$(4, -7)$
B
$(-4, -7)$
C
$(-4, 7)$
D
$(4, 7)$

Solution

(B) ધારો કે $\Delta ABC$ નું ત્રીજું શિરોબિંદુ $C(a, b)$ છે.
ધારો કે $A(5, -1)$ અને $B(-2, 3)$ અન્ય બે શિરોબિંદુઓ છે.
લંબકેન્દ્ર $H(0, 0)$ છે.
$AH \perp BC$ હોવાથી,તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય:
$\left( \frac{-1 - 0}{5 - 0} \right) \times \left( \frac{b - 3}{a + 2} \right) = -1$
$\Rightarrow b - 3 = 5(a + 2)$ $\Rightarrow 5a - b + 13 = 0 \dots (1)$
તે જ રીતે,$BH \perp AC$ હોવાથી:
$\left( \frac{3 - 0}{-2 - 0} \right) \times \left( \frac{b + 1}{a - 5} \right) = -1$
$\Rightarrow 3b + 3 = 2a - 10$ $\Rightarrow 2a - 3b - 13 = 0 \dots (2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા,આપણને $a = -4$ અને $b = -7$ મળે છે.
આમ,ત્રીજું શિરોબિંદુ $(-4, -7)$ છે.
Solution diagram
88
DifficultMCQ
ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $(0, 2)$ અને $(4, 3)$ છે. જો તેનું લંબકેન્દ્ર ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર હોય,તો તેનું ત્રીજું શિરોબિંદુ કયા ચરણમાં આવેલું છે?
A
ત્રીજા
B
બીજા
C
પ્રથમ
D
ચોથા

Solution

(B) ધારો કે ત્રીજું શિરોબિંદુ $A(h, k)$ છે. અન્ય બે શિરોબિંદુઓ $B(0, 2)$ અને $C(4, 3)$ છે. લંબકેન્દ્ર $H$ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર છે.
$AH \perp BC$ હોવાથી,$AH$ નો ઢાળ $\times BC$ નો ઢાળ $= -1$.
$BC$ નો ઢાળ $= \frac{3 - 2}{4 - 0} = \frac{1}{4}$.
$AH$ નો ઢાળ $= \frac{k - 0}{h - 0} = \frac{k}{h}$.
તેથી,$\frac{k}{h} \times \frac{1}{4} = -1 \implies k = -4h$.
$BH \perp AC$ હોવાથી,$BH$ નો ઢાળ $\times AC$ નો ઢાળ $= -1$.
$AC$ નો ઢાળ $= \frac{k - 3}{h - 4}$.
$BH$ નો ઢાળ $= \frac{2 - 0}{0 - 0}$ અવ્યાખ્યાયિત છે (શિરોલંબ રેખા $x = 0$).
આમ,$AC$ સમક્ષિતિજ રેખા હોવી જોઈએ,તેથી $k = 3$.
$k = -4h$ માં $k = 3$ મૂકતા,$3 = -4h$,તેથી $h = -\frac{3}{4}$.
ત્રીજું શિરોબિંદુ $(-\frac{3}{4}, 3)$ છે,જે બીજા ચરણમાં આવેલું છે.
Solution diagram
89
DifficultMCQ
એક ત્રિકોણનો એક શિરોબિંદુ $(1, 2)$ પર છે અને તેમાંથી પસાર થતી બે બાજુઓના મધ્યબિંદુઓ $(-1, 1)$ અને $(2, 3)$ છે. તો આ ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શોધો.
A
$\left( 1, \frac{7}{3} \right)$
B
$\left( \frac{1}{3}, 1 \right)$
C
$\left( \frac{1}{3}, 2 \right)$
D
$\left( \frac{1}{3}, \frac{5}{3} \right)$

Solution

(C) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(1, 2)$,$B(x_2, y_2)$,અને $C(x_3, y_3)$ છે.
આપેલ છે કે બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ના મધ્યબિંદુઓ અનુક્રમે $E(-1, 1)$ અને $F(2, 3)$ છે.
$AB$ માટે મધ્યબિંદુ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x_2 + 1}{2} = -1 \implies x_2 + 1 = -2 \implies x_2 = -3$
$\frac{y_2 + 2}{2} = 1 \implies y_2 + 2 = 2 \implies y_2 = 0$
તેથી,$B = (-3, 0)$.
$AC$ માટે મધ્યબિંદુ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{x_3 + 1}{2} = 2 \implies x_3 + 1 = 4 \implies x_3 = 3$
$\frac{y_3 + 2}{2} = 3 \implies y_3 + 2 = 6 \implies y_3 = 4$
તેથી,$C = (3, 4)$.
ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $G$ જે શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$,અને $(x_3, y_3)$ ધરાવે છે,તેનું સૂત્ર $\left( \frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3} \right)$ છે.
$G = \left( \frac{1 - 3 + 3}{3}, \frac{2 + 0 + 4}{3} \right) = \left( \frac{1}{3}, \frac{6}{3} \right) = \left( \frac{1}{3}, 2 \right)$.
Solution diagram
90
MediumMCQ
ધારો કે $A(1,0), B(6,2)$ અને $C(\frac{3}{2}, 6)$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓ છે. જો $P$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની અંદરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી ત્રિકોણ $APC, APB$ અને $BPC$ ના ક્ષેત્રફળ સમાન હોય,તો રેખાખંડ $PQ$ ની લંબાઈ શોધો,જ્યાં $Q$ એ બિંદુ $(-\frac{7}{6}, -\frac{1}{3})$ છે.
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$7$

Solution

(B) જો ત્રિકોણ $ABC$ ની અંદરનું બિંદુ $P$ તેને સમાન ક્ષેત્રફળ ધરાવતા ત્રણ ત્રિકોણો $APC, APB$ અને $BPC$ માં વિભાજિત કરે,તો $P$ એ ત્રિકોણ $ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર (centroid) હોવું જોઈએ.
મધ્યકેન્દ્ર $P(x, y)$ ના યામ શિરોબિંદુઓ $A(1, 0), B(6, 2)$ અને $C(\frac{3}{2}, 6)$ ના યામની સરેરાશ દ્વારા મળે છે:
$x = \frac{1 + 6 + 1.5}{3} = \frac{8.5}{3} = \frac{17}{6}$
$y = \frac{0 + 2 + 6}{3} = \frac{8}{3}$
તેથી,$P = (\frac{17}{6}, \frac{8}{3})$.
આપણે $PQ$ નું અંતર શોધવાનું છે જ્યાં $Q = (-\frac{7}{6}, -\frac{1}{3})$:
$PQ = \sqrt{(\frac{17}{6} - (-\frac{7}{6}))^2 + (\frac{8}{3} - (-\frac{1}{3}))^2}$
$PQ = \sqrt{(\frac{24}{6})^2 + (\frac{9}{3})^2}$
$PQ = \sqrt{4^2 + 3^2} = \sqrt{16 + 9} = \sqrt{25} = 5$.
91
Medium
$2a$ બાજુવાળા સમબાજુ ત્રિકોણનો પાયો $y$-અક્ષ પર એવી રીતે છે કે જેથી પાયાનું મધ્યબિંદુ ઉગમબિંદુ પર હોય. ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ શોધો.

Solution

(N/A) ધારો કે $ABC$ એ $2a$ બાજુવાળો સમબાજુ ત્રિકોણ છે.
પાયો $BC$ એ $y$-અક્ષ પર છે અને તેનું મધ્યબિંદુ ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ પર હોવાથી,$B$ અને $C$ ના યામ $(0, a)$ અને $(0, -a)$ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણનો વેધ પાયાને લંબ હોય છે,તેથી શિરોબિંદુ $A$ માંથી પાયા $BC$ પરનો વેધ $x$-અક્ષ પર આવશે.
$\Delta AOC$ માં,જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે,$AC = 2a$ અને $OC = a$ છે.
પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ: $(AC)^2 = (OA)^2 + (OC)^2$
$(2a)^2 = (OA)^2 + a^2$
$4a^2 = (OA)^2 + a^2$
$(OA)^2 = 3a^2$
$OA = \sqrt{3}a$
$A$ એ $x$-અક્ષ પર હોવાથી,તેના યામ $(\sqrt{3}a, 0)$ અથવા $(-\sqrt{3}a, 0)$ છે.
આમ,ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(0, a), (0, -a), (\sqrt{3}a, 0)$ અથવા $(0, a), (0, -a), (-\sqrt{3}a, 0)$ છે.
Solution diagram
92
MediumMCQ
$\Delta PQR$ ના શિરોબિંદુઓ $P(2, 1)$,$Q(-2, 3)$ અને $R(4, 5)$ છે. શિરોબિંદુ $R$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x - 4y + 8 = 0$
B
$3x + 4y - 8 = 0$
C
$4x - 3y + 8 = 0$
D
$4x + 3y - 8 = 0$

Solution

(A) $\Delta PQR$ ના શિરોબિંદુઓ $P(2, 1)$,$Q(-2, 3)$ અને $R(4, 5)$ છે.
ધારો કે $RL$ એ શિરોબિંદુ $R$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા છે. તેથી,$L$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,$L$ ના યામ $\left(\frac{2 + (-2)}{2}, \frac{1 + 3}{2}\right) = (0, 2)$ મળે છે.
મધ્યગા $RL$ એ $R(4, 5)$ અને $L(0, 2)$ માંથી પસાર થાય છે.
$(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y - y_1 = \frac{y_2 - y_1}{x_2 - x_1}(x - x_1)$ છે.
બિંદુઓ $(4, 5)$ અને $(0, 2)$ મૂકતા:
$y - 5 = \frac{2 - 5}{0 - 4}(x - 4)$
$y - 5 = \frac{-3}{-4}(x - 4)$
$4(y - 5) = 3(x - 4)$
$4y - 20 = 3x - 12$
$3x - 4y + 8 = 0$.
Solution diagram
93
Medium
$P(a, b)$ એ અક્ષો વચ્ચેના રેખાખંડનું મધ્યબિંદુ છે. સાબિત કરો કે રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 2$ છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $AB$ એ અક્ષો વચ્ચેનો રેખાખંડ છે અને $P(a, b)$ તેનું મધ્યબિંદુ છે.
ધારો કે $A$ અને $B$ ના યામ અનુક્રમે $(0, y_0)$ અને $(x_0, 0)$ છે.
$P(a, b)$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\left(\frac{0 + x_0}{2}, \frac{y_0 + 0}{2}\right) = (a, b)$
$\Rightarrow \left(\frac{x_0}{2}, \frac{y_0}{2}\right) = (a, b)$
$\Rightarrow \frac{x_0}{2} = a$ અને $\frac{y_0}{2} = b$
$\therefore x_0 = 2a$ અને $y_0 = 2b$
આમ,$A$ અને $B$ ના યામ અનુક્રમે $(0, 2b)$ અને $(2a, 0)$ છે.
બિંદુઓ $(0, 2b)$ અને $(2a, 0)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ અંતઃખંડ સ્વરૂપ $\frac{x}{X} + \frac{y}{Y} = 1$ નો ઉપયોગ કરીને,જ્યાં $X=2a$ અને $Y=2b$:
$\frac{x}{2a} + \frac{y}{2b} = 1$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 2$
Solution diagram
94
MediumMCQ
બિંદુ $R(h, k)$ અક્ષો વચ્ચેના રેખાખંડને $1: 2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2kx + hy = 3hk$
B
$kx + 2hy = 3hk$
C
$2kx - hy = 3hk$
D
$kx - 2hy = 3hk$

Solution

(A) ધારો કે $AB$ એ અક્ષો વચ્ચેનો રેખાખંડ છે જેથી બિંદુ $R(h, k)$ એ $AB$ ને $1: 2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
ધારો કે $A$ ના યામ $(a, 0)$ અને $B$ ના યામ $(0, b)$ છે.
વિભાજન સૂત્ર મુજબ:
$(h, k) = \left(\frac{1 \times 0 + 2 \times a}{1 + 2}, \frac{1 \times b + 2 \times 0}{1 + 2}\right) = \left(\frac{2a}{3}, \frac{b}{3}\right)$.
તેથી,$h = \frac{2a}{3} \Rightarrow a = \frac{3h}{2}$ અને $k = \frac{b}{3} \Rightarrow b = 3k$.
અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ છે.
$a$ અને $b$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{x}{3h/2} + \frac{y}{3k} = 1$.
$\frac{2x}{3h} + \frac{y}{3k} = 1$.
$3hk$ વડે ગુણતા: $2kx + hy = 3hk$.
Solution diagram
95
MediumMCQ
ત્રિકોણ $PQR$ માં,બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના યામ અનુક્રમે $(-2, 4)$ અને $(4, -2)$ છે. જો $PR$ ના લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ $2x - y + 2 = 0$ હોય,તો $\Delta PQR$ ના પરિવૃતનું કેન્દ્ર છે
A
$(-1, 0)$
B
$(-2, -2)$
C
$(0, 2)$
D
$(1, 4)$

Solution

(B) પરિકેન્દ્ર $O$ એ ત્રિકોણની બાજુઓના લંબદ્વિભાજકોનું છેદબિંદુ છે.
આપણને $PR$ નો લંબદ્વિભાજક $L_1: 2x - y + 2 = 0$ આપેલ છે.
હવે,આપણે $PQ$ નો લંબદ્વિભાજક શોધીએ.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $M = (\frac{-2+4}{2}, \frac{4-2}{2}) = (1, 1)$ છે.
$PQ$ નો ઢાળ $m_{PQ} = \frac{-2-4}{4-(-2)} = \frac{-6}{6} = -1$ છે.
$PQ$ ના લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $m_{\perp} = -\frac{1}{m_{PQ}} = 1$ છે.
$PQ$ ના લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ $y - 1 = 1(x - 1)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $y = x$ અથવા $x - y = 0$ થાય છે.
પરિકેન્દ્ર $O$ એ $2x - y + 2 = 0$ અને $x - y = 0$ નું છેદબિંદુ છે.
પ્રથમ સમીકરણમાં $y = x$ મૂકતા: $2x - x + 2 = 0 \implies x = -2$.
$y = x$ હોવાથી,$y = -2$ મળે છે.
આમ,પરિકેન્દ્ર $(-2, -2)$ છે.
Solution diagram
96
MediumMCQ
$A(2, 3)$,$B(4, -1)$ અને $C(1, 2)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણ $ABC$ માં,શિરોબિંદુ $A$ માંથી દોરેલા વેધનું સમીકરણ અને લંબાઈ શોધો.
A
$y-x=1$ અને $\sqrt{2}$
B
$x+y=5$ અને $\sqrt{2}$
C
$y-x=1$ અને $2\sqrt{2}$
D
$x+y=5$ અને $2\sqrt{2}$

Solution

(A) ધારો કે $AD$ એ ત્રિકોણ $ABC$ માં શિરોબિંદુ $A$ માંથી દોરેલો વેધ છે.
તેથી,$AD \perp BC$.
$BC$ નો ઢાળ $m_{BC} = \frac{2 - (-1)}{1 - 4} = \frac{3}{-3} = -1$ છે.
$AD \perp BC$ હોવાથી,$AD$ નો ઢાળ $m_{AD} = -\frac{1}{m_{BC}} = -\frac{1}{-1} = 1$ થાય.
બિંદુ $A(2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને $1$ ઢાળ ધરાવતી રેખા $AD$ નું સમીકરણ:
$(y - 3) = 1(x - 2)$
$\Rightarrow y - 3 = x - 2$
$\Rightarrow y - x = 1$.
$AD$ ની લંબાઈ એ $A(2, 3)$ થી રેખા $BC$ પરનું લંબ અંતર છે.
$BC$ નું સમીકરણ $(y - (-1)) = -1(x - 4)$ $\Rightarrow y + 1 = -x + 4$ $\Rightarrow x + y - 3 = 0$ છે.
$(x_1, y_1)$ થી $Ax + By + C = 0$ રેખાનું લંબ અંતર $d = \frac{|Ax_1 + By_1 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ છે.
$A(2, 3)$ અને $x + y - 3 = 0$ માટે:
$d = \frac{|1(2) + 1(3) - 3|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|2 + 3 - 3|}{\sqrt{2}} = \frac{2}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$.
આમ,સમીકરણ $y - x = 1$ છે અને લંબાઈ $\sqrt{2}$ એકમ છે.
Solution diagram
97
DifficultMCQ
$x$-અક્ષની ધન દિશા સાથે $135^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી રેખા પર માપવામાં આવેલ બિંદુ $P(4, 1)$ થી રેખા $4x - y = 0$ નું અંતર શોધો.
A
$3\sqrt{2} \text{ એકમ}$
B
$2\sqrt{3} \text{ એકમ}$
C
$4\sqrt{2} \text{ એકમ}$
D
$2\sqrt{2} \text{ એકમ}$

Solution

(A) આપેલ રેખા $4x - y = 0$ $(1)$ છે.
બિંદુ $P(4, 1)$ થી રેખા $(1)$ નું બીજી રેખાની દિશામાં અંતર શોધવા માટે,આપણે બંને રેખાઓનું છેદબિંદુ શોધીશું.
બીજી રેખાનો ઢાળ $m = \tan 135^{\circ} = -1$ છે.
બિંદુ $P(4, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $-1$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - 1 = -1(x - 4)$
$y - 1 = -x + 4$
$x + y - 5 = 0$ $(2)$
$(1)$ અને $(2)$ ને ઉકેલતા:
$(1)$ પરથી,$y = 4x$. તેને $(2)$ માં મૂકતા:
$x + 4x - 5 = 0$ $\Rightarrow 5x = 5$ $\Rightarrow x = 1$.
તેથી $y = 4(1) = 4$.
છેદબિંદુ $Q(1, 4)$ છે.
$P(4, 1)$ અને $Q(1, 4)$ વચ્ચેનું અંતર:
$d = \sqrt{(1 - 4)^2 + (4 - 1)^2}$
$d = \sqrt{(-3)^2 + (3)^2}$
$d = \sqrt{9 + 9} = \sqrt{18} = 3\sqrt{2} \text{ એકમ}$.
Solution diagram

Straight Line — Points related to triangle · Frequently Asked Questions

1Are these Straight Line questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Straight Line Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.