Gujarati

System of circles Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · System of circles

373+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 373 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
રેખા $x+y=1$ અને વર્તુળ $x^2+y^2=9$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા સૌથી નાના વર્તુળનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2+y^2-9-(x+y+1)=0$
B
$x^2+y^2-9-(x+y-1)=0$
C
$x^2+y^2-9-x+y-1=0$
D
$x^2+y^2-9+x+y-1=0$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2+y^2=9$ અને રેખા $x+y=1$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોની સંહતિ $(x^2+y^2-9) + \lambda(x+y-1) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આનું સાદું રૂપ $x^2+y^2+\lambda x+\lambda y - (\lambda+9) = 0$ થાય છે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-\frac{\lambda}{2}, -\frac{\lambda}{2})$ છે.
સૌથી નાના વર્તુળ માટે,રેખા $x+y=1$ એ વર્તુળનો વ્યાસ હોવો જોઈએ.
કેન્દ્રને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $-\frac{\lambda}{2} - \frac{\lambda}{2} = 1$,જે $-\lambda = 1$ આપે છે,તેથી $\lambda = -1$.
$\lambda = -1$ ને સંહતિના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $(x^2+y^2-9) - (x+y-1) = 0$ મળે છે.
152
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2x+3y+1=0$ અને $x^2+y^2+4x+3y+2=0$ ની સામાન્ય જીવા જેનો વ્યાસ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x^2+2y^2+x+3y+2=0$
B
$2x^2+2y^2+2x+6y+1=0$
C
$2x^2+2y^2+4x-3y-1=0$
D
$x^2+y^2+2x+6y-2=0$

Solution

(B) વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+2x+3y+1=0$ અને $S_2: x^2+y^2+4x+3y+2=0$ ની સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1-S_2=0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2+2x+3y+1) - (x^2+y^2+4x+3y+2) = 0$
$-2x-1=0 \Rightarrow 2x+1=0$.
$S_1$ અને $S_2$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
$(x^2+y^2+2x+3y+1) + \lambda(x^2+y^2+4x+3y+2) = 0$
$(1+\lambda)x^2 + (1+\lambda)y^2 + (2+4\lambda)x + (3+3\lambda)y + (1+2\lambda) = 0$
$(1+\lambda)$ વડે ભાગતા:
$x^2+y^2 + \left(\frac{2+4\lambda}{1+\lambda}\right)x + \left(\frac{3+3\lambda}{1+\lambda}\right)y + \frac{1+2\lambda}{1+\lambda} = 0$.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $\left(-\frac{1+2\lambda}{1+\lambda}, -\frac{3}{2}\right)$ છે.
સામાન્ય જીવા $2x+1=0$ વ્યાસ હોવાથી,કેન્દ્ર તેના પર આવેલું છે.
$2\left(-\frac{1+2\lambda}{1+\lambda}\right) + 1 = 0$
$-2-4\lambda+1+\lambda = 0$ $\Rightarrow -3\lambda-1=0$ $\Rightarrow \lambda = -\frac{1}{3}$.
$\lambda = -\frac{1}{3}$ મુકતા:
$(x^2+y^2+2x+3y+1) - \frac{1}{3}(x^2+y^2+4x+3y+2) = 0$
$3x^2+3y^2+6x+9y+3 - x^2-y^2-4x-3y-2 = 0$
$2x^2+2y^2+2x+6y+1 = 0$.
153
EasyMCQ
$x^2+y^2-4x-6y-12=0$ અને $x^2+y^2+6x+4y-12=0$ વર્તુળોના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને $\sqrt{13}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-2x-12=0$
B
$x^2+y^2+2y-12=0$
C
$x^2+y^2-2y-13=0$
D
$x^2+y^2+2x-12=0$

Solution

(A) બે વર્તુળોના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda \neq -1$.
$(x^2+y^2-4x-6y-12) + \lambda(x^2+y^2+6x+4y-12) = 0$
$(1+\lambda)x^2 + (1+\lambda)y^2 + (6\lambda-4)x + (4\lambda-6)y - 12(1+\lambda) = 0$
$(1+\lambda)$ વડે ભાગતા,$x^2+y^2 + \frac{6\lambda-4}{1+\lambda}x + \frac{4\lambda-6}{1+\lambda}y - 12 = 0$ મળે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g = \frac{3\lambda-2}{1+\lambda}$,$f = \frac{2\lambda-3}{1+\lambda}$,અને $c = -12$.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{13}$.
$g^2+f^2-c = 13 \implies \frac{(3\lambda-2)^2 + (2\lambda-3)^2}{(1+\lambda)^2} + 12 = 13$.
$(3\lambda-2)^2 + (2\lambda-3)^2 = (1+\lambda)^2$.
$9\lambda^2 - 12\lambda + 4 + 4\lambda^2 - 12\lambda + 9 = 1 + 2\lambda + \lambda^2$.
$12\lambda^2 - 26\lambda + 12 = 0 \implies 6\lambda^2 - 13\lambda + 6 = 0$.
$(2\lambda-3)(3\lambda-2) = 0$,તેથી $\lambda = \frac{3}{2}$ અથવા $\lambda = \frac{2}{3}$.
$\lambda = \frac{2}{3}$ માટે,સમીકરણ $x^2+y^2-2x-12=0$ મળે છે.
$\lambda = \frac{3}{2}$ માટે,સમીકરણ $x^2+y^2+2x-12=0$ મળે છે.
154
EasyMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ જે વર્તુળો $S_1 \equiv x^2+y^2-4=0$,$S_2 \equiv x^2+y^2-6x-8y+10=0$,અને $S_3 \equiv x^2+y^2+2x-4y-2=0$ ને તેમના વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ પર છેદે છે,તે છે:
A
$x^2+y^2-4x-6y-4=0$
B
$x^2+y^2+4x-4=0$
C
$x^2+y^2=25$
D
$x^2+y^2+x+y+1=0$

Solution

(A) ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
વર્તુળ $S=0$ આપેલા વર્તુળોને તેમના વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ પર છેદે છે,તેથી $S=0$ અને દરેક વર્તુળ $S_i=0$ ની સામાન્ય જીવા $S_i=0$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
$S_1 \equiv x^2+y^2-4=0$ માટે,કેન્દ્ર $(0,0)$ છે. સામાન્ય જીવા $S-S_1=0$ એટલે કે $2gx+2fy+c+4=0$ છે. તે $(0,0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$c+4=0$,એટલે કે $c=-4$.
$S_2 \equiv x^2+y^2-6x-8y+10=0$ માટે,કેન્દ્ર $(3,4)$ છે. સામાન્ય જીવા $S-S_2=0$ એટલે કે $(2g+6)x+(2f+8)y+c-10=0$ છે. $c=-4$ અને કેન્દ્ર $(3,4)$ મૂકતા,$(2g+6)(3)+(2f+8)(4)-14=0$,જેનું સાદું રૂપ $6g+8f+36=0$ એટલે કે $3g+4f+18=0$ $(i)$ મળે છે.
$S_3 \equiv x^2+y^2+2x-4y-2=0$ માટે,કેન્દ્ર $(-1,2)$ છે. સામાન્ય જીવા $S-S_3=0$ એટલે કે $(2g-2)x+(2f+4)y+c+2=0$ છે. $c=-4$ અને કેન્દ્ર $(-1,2)$ મૂકતા,$(2g-2)(-1)+(2f+4)(2)-2=0$,જેનું સાદું રૂપ $-2g+4f+8=0$ (ii) મળે છે.
$(i)$ અને (ii) ઉકેલતા: (ii) પરથી,$g=2f+4$. $(i)$ માં મૂકતા,$3(2f+4)+4f+18=0$ $\Rightarrow 10f+30=0$ $\Rightarrow f=-3$. તેથી $g=-2$.
આમ,જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x-6y-4=0$ છે.
155
MediumMCQ
$2$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ $S$ પ્રથમ ચરણમાં આવેલું છે અને બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે. $(6,5)$ કેન્દ્ર ધરાવતા અને વર્તુળ $S$ ને બહારથી સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-12x-10y+12=0$
B
$x^2+y^2-12x-10y-20=0$
C
$x^2+y^2-12x-10y+25=0$
D
$x^2+y^2-12x-10y+52=0$

Solution

(D) વર્તુળ $S$ પ્રથમ ચરણમાં છે અને બંને અક્ષોને સ્પર્શે છે,તેની ત્રિજ્યા $r_1 = 2$ છે. તેથી,તેનું કેન્દ્ર $C_1 = (2, 2)$ છે.
ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું કેન્દ્ર $C_2 = (6, 5)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
બંને વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શતા હોવાથી,તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું થાય:
$C_1C_2 = r_1 + r$
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$C_1C_2 = \sqrt{(6-2)^2 + (5-2)^2} = \sqrt{4^2 + 3^2} = \sqrt{16+9} = \sqrt{25} = 5$.
તેથી,$5 = 2 + r$,જેનો અર્થ છે કે $r = 3$.
કેન્દ્ર $(6, 5)$ અને ત્રિજ્યા $3$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ:
$(x-6)^2 + (y-5)^2 = 3^2$
$x^2 - 12x + 36 + y^2 - 10y + 25 = 9$
$x^2 + y^2 - 12x - 10y + 61 - 9 = 0$
$x^2 + y^2 - 12x - 10y + 52 = 0$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
Solution diagram
156
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2x+3y-7=0$ અને $x^2+y^2+4x-7y+5=0$ બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે. $\overline{AB}$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ છે
A
$26x^2+26y^2+77x-47y+32=0$
B
$26x^2+26y^2+77x+47y-32=0$
C
$26x^2+26y^2+77x-47y-32=0$
D
$26x^2+26y^2+77x+47y+32=0$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+2x+3y-7=0$ અને $S_2: x^2+y^2+4x-7y+5=0$ છે.
$S_1$ અને $S_2$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(S_1 - S_2) = 0$ છે.
સામાન્ય જીવા $AB$ નું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ છે:
$(x^2+y^2+2x+3y-7) - (x^2+y^2+4x-7y+5) = 0 \implies -2x+10y-12 = 0 \implies x-5y+6 = 0$.
$\overline{AB}$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(S_1 - S_2) = 0$ ના સ્વરૂપમાં મળે છે.
ગણતરી કરતા,સાચું સમીકરણ $26x^2+26y^2+77x-47y-32=0$ મળે છે.
157
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+6x-8y+16=0$ અને $x^2+y^2-2x-2y+1=0$ ના સમાનતાના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$\frac{15}{4}$
B
$\frac{5}{4}$
C
$\frac{5}{2}$
D
$\frac{15}{2}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $x^2+y^2+6x-8y+16=0$ અને $x^2+y^2-2x-2y+1=0$ છે.
પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં ફેરવતા $(x+3)^2+(y-4)^2=3^2$ અને $(x-1)^2+(y-1)^2=1^2$ મળે છે.
તેથી,$C_1=(-3,4), r_1=3$ અને $C_2=(1,1), r_2=1$.
આંતરિક સમાનતાનું કેન્દ્ર $P$ એ $C_1C_2$ ને $3:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે:
$P = \left(0, \frac{7}{4}\right)$.
બાહ્ય સમાનતાનું કેન્દ્ર $Q$ એ $C_1C_2$ ને $3:1$ ના ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજિત કરે છે:
$Q = \left(3, -\frac{1}{2}\right)$.
અંતર $PQ = \sqrt{(3-0)^2 + (-\frac{1}{2} - \frac{7}{4})^2} = \sqrt{9 + \frac{81}{16}} = \frac{15}{4}$.
158
MediumMCQ
જો બે વર્તુળો $x^2+y^2+2x+4y-3=0$ અને $x^2+y^2+2kx-2y-1=0$ વચ્ચેના ખૂણાનો કોસાઇન $\frac{1}{2\sqrt{3}}$ હોય,તો $k^2=$
A
$2$
B
$4$
C
$16$
D
$8$

Solution

(B) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2+2x+4y-3=0$ અને $S_2: x^2+y^2+2kx-2y-1=0$ છે.
$x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ સાથે સરખાવતા:
$g_1=1, f_1=2, c_1=-3$ અને $g_2=k, f_2=-1, c_2=-1$.
કેન્દ્રો $C_1(-1, -2)$ અને $C_2(-k, 1)$ છે,અને ત્રિજ્યાઓ $r_1=\sqrt{8}=2\sqrt{2}$ અને $r_2=\sqrt{k^2+2}$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d^2 = (k-1)^2 + 9 = k^2-2k+10$.
ખૂણા $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{d^2-r_1^2-r_2^2}{2r_1r_2}$.
$\frac{k^2-2k+10-8-(k^2+2)}{2(2\sqrt{2})\sqrt{k^2+2}} = \frac{1}{2\sqrt{3}} \implies \frac{-2k}{4\sqrt{2}\sqrt{k^2+2}} = \frac{1}{2\sqrt{3}}$.
$\frac{-k}{\sqrt{2}\sqrt{k^2+2}} = \frac{1}{\sqrt{3}} \implies \frac{k^2}{2(k^2+2)} = \frac{1}{3} \implies 3k^2 = 2k^2+4 \implies k^2=4$.
159
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c_1=0$ પરના કોઈપણ બિંદુથી વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c_2=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\sqrt{c_1-c_2}$
B
$\sqrt{c_1^2+c_2^2}$
C
$c_1+c_2$
D
$c_1-c_2$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $C_1 \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c_1=0$ અને $C_2 \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c_2=0$ છે.
બંને વર્તુળોનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ સમાન હોવાથી,તેઓ એકકેન્દ્રીય છે.
ધારો કે $A$ એ $C_1$ પરનું બિંદુ છે અને $T$ એ $C_2$ પરનું સ્પર્શક બિંદુ છે. $O$ એ સામાન્ય કેન્દ્ર છે.
$C_1$ ની ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{g^2+f^2-c_1}$ અને $C_2$ ની ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{g^2+f^2-c_2}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OTA$ માં,સ્પર્શકની લંબાઈ $AT$ નીચે મુજબ મળે છે:
$AT = \sqrt{OA^2 - OT^2} = \sqrt{r_1^2 - r_2^2}$
$AT = \sqrt{(g^2+f^2-c_1) - (g^2+f^2-c_2)} = \sqrt{c_2-c_1}$.
Solution diagram
160
MediumMCQ
જો બિંદુ $P$ માંથી ત્રણ વર્તુળો $x^2+y^2-4=0$,$x^2+y^2-2x+3y=0$ અને $x^2+y^2+7y-18=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈ સમાન હોય,તો $P$ ના યામ શોધો.
A
$(2,5)$
B
$(3,4)$
C
$(4,3)$
D
$(5,2)$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(h, k)$ છે. બિંદુ $(h, k)$ માંથી વર્તુળ $S=0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S(h, k)}$ છે.
સ્પર્શકોની લંબાઈ સમાન હોવાથી,ત્રણેય વર્તુળો માટે બિંદુ $P$ ની પાવર સમાન છે.
$S_1(h, k) = S_2(h, k) = S_3(h, k)$.
$S_1 \equiv x^2+y^2-4=0$
$S_2 \equiv x^2+y^2-2x+3y=0$
$S_3 \equiv x^2+y^2+7y-18=0$
$S_1 = S_2$ સરખાવતા:
$x^2+y^2-4 = x^2+y^2-2x+3y$
$2x-3y-4=0$ $(i)$
$S_1 = S_3$ સરખાવતા:
$x^2+y^2-4 = x^2+y^2+7y-18$
$-7y+14=0$
$y=2$
$y=2$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$2x-3(2)-4=0$
$2x-6-4=0$
$2x=10$
$x=5$
આમ,$P$ ના યામ $(5, 2)$ છે.
161
DifficultMCQ
જો બિંદુ $P$ માંથી વર્તુળો $x^2+y^2-8x+40=0$,$5x^2+5y^2-25x+80=0$ અને $x^2+y^2-8x+16y+160=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈ સમાન હોય,તો બિંદુ $P$ ના યામ શોધો.
A
$\left(8, \frac{15}{2}\right)$
B
$\left(-8, \frac{15}{2}\right)$
C
$\left(8, -\frac{15}{2}\right)$
D
$\left(-8, -\frac{15}{2}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $P(x_1, y_1)$ એ બિંદુ છે જ્યાંથી વર્તુળો પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે:
$S_1 \equiv x^2+y^2-8x+40=0$
$S_2 \equiv x^2+y^2-5x+16=0$ ($5$ વડે ભાગતા)
$S_3 \equiv x^2+y^2-8x+16y+160=0$
સ્પર્શકોની લંબાઈ સમાન હોવાથી,$\sqrt{S_1} = \sqrt{S_2} = \sqrt{S_3}$,એટલે કે $S_1 = S_2 = S_3$.
$S_1 = S_3$ સરખાવતા:
$x_1^2+y_1^2-8x_1+40 = x_1^2+y_1^2-8x_1+16y_1+160$
$40 = 16y_1+160$ $\Rightarrow 16y_1 = -120$ $\Rightarrow y_1 = -\frac{15}{2}$.
$S_1 = S_2$ સરખાવતા:
$x_1^2+y_1^2-8x_1+40 = x_1^2+y_1^2-5x_1+16$
$-8x_1+40 = -5x_1+16$ $\Rightarrow 3x_1 = 24$ $\Rightarrow x_1 = 8$.
આમ,બિંદુ $P$ એ $\left(8, -\frac{15}{2}\right)$ છે.
162
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ અને $2x^2+2y^2+3x+8y+2c=0$ ની રેડિકલ ધરી (radical axis) વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ ને સ્પર્શતી હોય,તો
A
$g=\frac{3}{4}$ અથવા $f=2$
B
$g \neq \frac{3}{4}, f=2$
C
$g=\frac{3}{4}$ અથવા $f \neq 2$
D
$g=\frac{2}{5}$ અથવા $f=1$

Solution

(A) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ની રેડિકલ ધરી $S_1-S_2=0$ દ્વારા મળે છે. પ્રથમ,બીજા વર્તુળને પ્રમાણિત કરો: $x^2+y^2+\frac{3}{2}x+4y+c=0$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(x^2+y^2+2gx+2fy+c) - (x^2+y^2+\frac{3}{2}x+4y+c) = 0$.
આનું સાદું રૂપ $x(2g-\frac{3}{2}) + y(2f-4) = 0$ મળે છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ ને $(x+1)^2+(y+1)^2=1$ તરીકે લખી શકાય,તેથી તેનું કેન્દ્ર $(-1, -1)$ અને ત્રિજ્યા $1$ છે.
રેડિકલ ધરી આ વર્તુળને સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્ર $(-1, -1)$ થી રેખા $x(2g-\frac{3}{2}) + y(2f-4) = 0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $1$ જેટલું હોવું જોઈએ.
$\frac{|-(2g-\frac{3}{2})-(2f-4)|}{\sqrt{(2g-\frac{3}{2})^2+(2f-4)^2}} = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(-(2g-\frac{3}{2})-(2f-4))^2 = (2g-\frac{3}{2})^2+(2f-4)^2$.
ધારો કે $A = (2g-\frac{3}{2})$ અને $B = (2f-4)$. તો $(-A-B)^2 = A^2+B^2$,જેનો અર્થ છે $A^2+B^2+2AB = A^2+B^2$,એટલે કે $2AB=0$.
તેથી,$A=0$ અથવા $B=0$.
$2g-\frac{3}{2}=0 \Rightarrow g=\frac{3}{4}$ અથવા $2f-4=0 \Rightarrow f=2$.
163
MediumMCQ
જો વર્તુળો $S \equiv x^2+y^2+2kx+4y-3=0$ અને $S' \equiv x^2+y^2-4x+2ky+9=0$ વચ્ચેનો લઘુકોણ $\cos^{-1}(\frac{3}{8})$ હોય અને $S'=0$ નું કેન્દ્ર પ્રથમ ચરણમાં હોય,તો $S=0$ અને $S'=0$ ની રેડિકલ ધરી (radical axis) શોધો.
A
$x-5y+6=0$
B
$x-5y-4=0$
C
$5x-y-6=0$
D
$5x-y-4=0$

Solution

(A) વર્તુળો $S: x^2+y^2+2kx+4y-3=0$ અને $S': x^2+y^2-4x+2ky+9=0$ છે.
કેન્દ્રો $C_1 = (-k, -2)$ અને $C_2 = (2, -k)$ છે.
ત્રિજ્યાઓ $r_1 = \sqrt{k^2+7}$ અને $r_2 = \sqrt{k^2-5}$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d^2 = 2k^2+8$ છે.
$\cos \theta = \frac{d^2-r_1^2-r_2^2}{2r_1r_2} = \frac{3}{8}$ લેતા,$k^2=9$ મળે છે.
$S'=0$ નું કેન્દ્ર $(2, -k)$ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી $k=-3$ મળે છે.
રેડિકલ ધરી $S-S'=0$ છે,જેનું સમીકરણ $(2k+4)x + (4-2k)y - 12 = 0$ થાય છે.
$k=-3$ મૂકતા,$x-5y+6=0$ મળે છે.
164
MediumMCQ
જો $(a, b)$ એ વર્તુળો $x^2+y^2-4x+4y-1=0$ અને $x^2+y^2+2x-4y+1=0$ માટે સામાન્ય બિંદુ હોય,તો $a^2+b^2=$
A
$1/5$
B
$5$
C
$25$
D
$1/25$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$S_1: x^2+y^2-4x+4y-1=0$
$S_2: x^2+y^2+2x-4y+1=0$
વર્તુળોના સામાન્ય બિંદુઓ રેડિકલ અક્ષ પર આવેલા હોય છે,જે $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2-4x+4y-1) - (x^2+y^2+2x-4y+1) = 0$
$-6x + 8y - 2 = 0$
$3x - 4y + 1 = 0 \implies x = \frac{4y-1}{3}$
$x$ ની કિંમત $S_2=0$ માં મૂકતા:
$(\frac{4y-1}{3})^2 + y^2 + 2(\frac{4y-1}{3}) - 4y + 1 = 0$
$25y^2 - 20y + 4 = 0$
$(5y-2)^2 = 0 \implies y = 2/5$
તેથી $x = 1/5$
આમ,$(a, b) = (1/5, 2/5)$.
$a^2+b^2 = (1/5)^2 + (2/5)^2 = 1/25 + 4/25 = 5/25 = 1/5$.
165
MediumMCQ
જો $(3,5), (5,5)$ અને $(3,-3)$ માંથી પસાર થતું વર્તુળ, વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2fy=0$ ને લંબચ્છેદી હોય, તો $f=$
A
-$12$
B
-$3$
C
-$15$
D
-$4$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2hy+c=0$ છે।
તે $(3,5), (5,5)$ અને $(3,-3)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી:
$9+25+6g+10h+c=0 \implies 6g+10h+c=-34$
$25+25+10g+10h+c=0 \implies 10g+10h+c=-50$
$9+9+6g-6h+c=0 \implies 6g-6h+c=-18$
પ્રથમ સમીકરણને બીજામાંથી બાદ કરતા: $4g=-16 \implies g=-4$.
ત્રીજા સમીકરણને પ્રથમમાંથી બાદ કરતા: $16h=-16 \implies h=-1$.
$g$ અને $h$ ની કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $6(-4)+10(-1)+c=-34 \implies -24-10+c=-34 \implies c=0$.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-8x-2y=0$ છે।
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબચ્છેદી હોય જો $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ હોય।
અહીં, $g_1=-4, f_1=-1, c_1=0$ અને $g_2=1, f_2=f, c_2=0$.
$2(-4)(1)+2(-1)(f)=0+0 \implies -8-2f=0 \implies 2f=-8 \implies f=-4$.
166
DifficultMCQ
જો વર્તુળ $S=0$ એ વર્તુળો $x^2+y^2-2x+6y=0$,$x^2+y^2-4x-2y+6=0$ અને $x^2+y^2-12x+2y+3=0$ ને લંબચ્છેદી હોય,તો $S=0$ પરના બિંદુ $(0,3)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x+y-3=0$
B
$y=3$
C
$x=0$
D
$x-y+3=0$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ $S$ એ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
વર્તુળ $S$ આપેલા વર્તુળોને લંબચ્છેદી હોવાથી,આપણે શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$S_1: x^2+y^2-2x+6y=0$ માટે,$g_1=-1, f_1=3, c_1=0$. તેથી,$2g(-1) + 2f(3) = c + 0 \Rightarrow -2g + 6f = c$ $(i)$.
$S_2: x^2+y^2-4x-2y+6=0$ માટે,$g_2=-2, f_2=-1, c_2=6$. તેથી,$2g(-2) + 2f(-1) = c + 6 \Rightarrow -4g - 2f = c + 6$ $(ii)$.
$S_3: x^2+y^2-12x+2y+3=0$ માટે,$g_3=-6, f_3=1, c_3=3$. તેથી,$2g(-6) + 2f(1) = c + 3 \Rightarrow -12g + 2f = c + 3$ $(iii)$.
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા: $2g + 8f = -6 \Rightarrow g + 4f = -3$ $(iv)$.
$(ii)$ માંથી $(iii)$ બાદ કરતા: $8g - 4f = 3$ $(v)$.
$(iv)$ અને $(v)$ નો સરવાળો કરતા: $9g = 0 \Rightarrow g = 0$. તેથી $4f = -3 \Rightarrow f = -3/4$.
$(i)$ માં કિંમત મુકતા: $c = -2(0) + 6(-3/4) = -18/4 = -9/2$.
આમ,વર્તુળ $S$ એ $x^2+y^2 - \frac{3}{2}y - \frac{9}{2} = 0$ છે.
બિંદુ $(0,3)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 + g(x+x_1) + f(y+y_1) + c = 0$ છે.
$(0,3)$ મુકતા: $x(0) + y(3) + 0(x+0) - \frac{3}{4}(y+3) - \frac{9}{2} = 0$.
$3y - \frac{3}{4}y - \frac{9}{4} - \frac{18}{4} = 0 \Rightarrow \frac{9}{4}y - \frac{27}{4} = 0 \Rightarrow 9y = 27 \Rightarrow y = 3$.
167
MediumMCQ
જે વર્તુળ $x^2+y^2-4x-4y+7=0$,$x^2+y^2+4x-4y+6=0$ અને $x^2+y^2+4x+4y+5=0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદે છે તેની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\frac{\sqrt{193}}{4 \sqrt{2}}$
B
$\frac{\sqrt{193}}{8}$
C
$\frac{\sqrt{193}}{4}$
D
$\frac{\sqrt{193}}{2 \sqrt{2}}$

Solution

(A) ધારો કે માંગેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
લંબચ્છેદી વર્તુળની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ મુજબ:
$x^2+y^2-4x-4y+7=0$ માટે: $4g+4f+c=-7$ $(i)$.
$x^2+y^2+4x-4y+6=0$ માટે: $4g-4f-c=6$ $(ii)$.
$x^2+y^2+4x+4y+5=0$ માટે: $4g+4f-c=5$ $(iii)$.
$(i)$ અને $(iii)$ પરથી,$2c = -12 \Rightarrow c = -6$.
$g = -\frac{1}{8}$ અને $f = -\frac{1}{8}$ મળે છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{\frac{1}{64} + \frac{1}{64} + 6} = \frac{\sqrt{193}}{4\sqrt{2}}$.
168
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+2 \alpha x+2 y-8=0$ અને $x^2+y^2-2 x+\alpha y-14=0$ લંબરૂપે છેદતા હોય,તો તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$\sqrt{242}$
B
$\sqrt{970}$
C
$\sqrt{629}$
D
$\sqrt{541}$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2+2 \alpha x+2 y-8=0$ અને $S_2: x^2+y^2-2 x+\alpha y-14=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$(g_1, f_1, c_1) = (\alpha, 1, -8)$ અને $(g_2, f_2, c_2) = (-1, \frac{\alpha}{2}, -14)$ મળે.
વર્તુળો લંબરૂપે છેદતા હોવાથી,શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $2(\alpha)(-1) + 2(1)(\frac{\alpha}{2}) = -8 - 14$.
$-2\alpha + \alpha = -22$,જેથી $\alpha = 22$ મળે.
$S_1$ નું કેન્દ્ર $C_1 = (-g_1, -f_1) = (-22, -1)$ છે.
$S_2$ નું કેન્દ્ર $C_2 = (-g_2, -f_2) = (1, -\frac{22}{2}) = (1, -11)$ છે.
કેન્દ્રો $C_1$ અને $C_2$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(1 - (-22))^2 + (-11 - (-1))^2} = \sqrt{(23)^2 + (-10)^2} = \sqrt{529 + 100} = \sqrt{629}$ છે.
169
DifficultMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-4x+8y+4=0$ અને $x^2+y^2+2x=0$ ના સ્પર્શબિંદુના યામ $(a, b)$ હોય,તો $a+2b=$
A
-$1$
B
-$2$
C
$0$
D
$1$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2+y^2-4x+8y+4=0$ નું કેન્દ્ર $P(2, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 4$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2x=0$ નું કેન્દ્ર $Q(-1, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 1$ છે.
વર્તુળો બહારથી સ્પર્શે છે,તેથી સ્પર્શબિંદુ $O(a, b)$ એ રેખાખંડ $PQ$ નું $r_1 : r_2 = 4 : 1$ ના ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$O(a, b) = \left( \frac{4(-1)+1(2)}{4+1}, \frac{4(0)+1(-4)}{4+1} \right)$.
$O(a, b) = \left( -\frac{2}{5}, -\frac{4}{5} \right)$.
આમ,$a = -\frac{2}{5}$ અને $b = -\frac{4}{5}$.
તેથી,$a+2b = -\frac{2}{5} + 2\left( -\frac{4}{5} \right) = -\frac{10}{5} = -2$.
Solution diagram
170
DifficultMCQ
ધારો કે વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ એ વર્તુળો $x^2+y^2-2x+2y-2=0$ અને $x^2+y^2+4x-6y+9=0$ ને લંબછેદી છે. જો વર્તુળ $S=0$ નું કેન્દ્ર રેખા $2x+3y-2=0$ પર આવેલું હોય,તો $2g+f=$
A
$c$
B
$c+f$
C
$2g-c$
D
$c-f$

Solution

(D) વર્તુળનું સામાન્ય સમીકરણ $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે,જેનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબછેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ છે.
પ્રથમ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y-2=0$ માટે,$g_2=-1, f_2=1, c_2=-2$. શરત મુજબ: $2g(-1)+2f(1)=c-2 \Rightarrow -2g+2f=c-2$ (સમીકરણ $1$).
બીજા વર્તુળ $x^2+y^2+4x-6y+9=0$ માટે,$g_3=2, f_3=-3, c_3=9$. શરત મુજબ: $2g(2)+2f(-3)=c+9 \Rightarrow 4g-6f=c+9$ (સમીકરણ $2$).
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ એ $2x+3y-2=0$ પર હોવાથી,$2(-g)+3(-f)-2=0 \Rightarrow -2g-3f=2$ (સમીકરણ $3$).
સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $f=-1, g=1/2, c=-1$ મળે છે.
તેથી $2g+f = 2(1/2)+(-1) = 0$.
વિકલ્પો તપાસતા: $c-f = -1-(-1) = 0$. તેથી,$2g+f = c-f$.
171
DifficultMCQ
ધારો કે $A(1, 2)$ એ વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર છે અને $3$ તેની ત્રિજ્યા છે. ધારો કે $B(-1, -1)$ એ બીજા વર્તુળ $S^{\prime}$ નું કેન્દ્ર છે અને $r$ તેની ત્રિજ્યા છે. જો વર્તુળો $S$ અને $S^{\prime}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ હોય,તો $r$ ના શક્ય મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) ધારો કે $C_1 = A(1, 2)$ અને $r_1 = 3$. ધારો કે $C_2 = B(-1, -1)$ અને $r_2 = r$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d$ છે,જ્યાં $d^2 = (1 - (-1))^2 + (2 - (-1))^2 = 2^2 + 3^2 = 4 + 9 = 13$.
બે વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટેનું સૂત્ર $\cos \theta = \frac{d^2 - r_1^2 - r_2^2}{2 r_1 r_2}$ છે.
આપેલ છે કે $\theta = \frac{\pi}{3}$,તેથી $\cos \frac{\pi}{3} = \frac{1}{2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{2} = \frac{13 - 3^2 - r^2}{2 \times 3 \times r}$.
$\frac{1}{2} = \frac{13 - 9 - r^2}{6r} = \frac{4 - r^2}{6r}$.
$3r = 4 - r^2 \Rightarrow r^2 + 3r - 4 = 0$.
$(r + 4)(r - 1) = 0$.
ત્રિજ્યા $r > 0$ હોવાથી,$r = 1$.
આમ,$r$ માટે માત્ર $1$ શક્ય મૂલ્ય છે.
172
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+2x-4y+1=0$ અને $x^2+y^2-4x-2y+c=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{4}$ હોય,તો $c=$
A
$3$
B
$-13$
C
$3$ અથવા $-13$
D
$-31$ અથવા $-3$

Solution

(C) વર્તુળ $x^2+y^2+2x-4y+1=0$ માટે,$g_1=1, f_1=-2, c_1=1$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-4x-2y+c=0$ માટે,$g_2=-2, f_2=-1, c_2=c$ છે.
બે વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવાનું સૂત્ર $\cos(\theta) = \frac{c_1+c_2-2(g_1g_2+f_1f_2)}{2\sqrt{g_1^2+f_1^2-c_1}\sqrt{g_2^2+f_2^2-c_2}}$ છે.
અહીં $\theta = \frac{\pi}{4}$ આપેલ છે,તેથી $\cos(\frac{\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{1+c-2((1)(-2)+(-2)(-1))}{2\sqrt{1^2+(-2)^2-1}\sqrt{(-2)^2+(-1)^2-c}}$.
$\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{1+c-2(-2+2)}{2\sqrt{4}\sqrt{5-c}} = \frac{1+c}{4\sqrt{5-c}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1}{2} = \frac{(1+c)^2}{16(5-c)}$.
$8(5-c) = (1+c)^2 \Rightarrow 40-8c = 1+2c+c^2$.
$c^2+10c-39=0$.
$(c+13)(c-3)=0$.
આમ,$c=3$ અથવા $c=-13$.
173
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-4x+2fy+1=0$ અને $x^2+y^2+2gx-4y-1=0$ એકબીજાને લંબ છેદે,તો $r_1^2+r_2^2-8=$
A
$g^2$
B
$-f^2$
C
$2g^2$
D
$-2f^2$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-4x+2fy+1=0$ અને $S_2: x^2+y^2+2gx-4y-1=0$ છે.
$x^2+y^2+2g_ix+2f_iy+c_i=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$g_1=-2, f_1=f, c_1=1$
$g_2=g, f_2=-2, c_2=-1$
વર્તુળો લંબ છેદતા હોવાથી,શરત $2(g_1g_2+f_1f_2)=c_1+c_2$ છે.
$2((-2)(g) + (f)(-2)) = 1 + (-1)$
$2(-2g-2f) = 0 \implies g+f=0 \implies f=-g$.
ત્રિજ્યાના વર્ગ $r_1^2 = g_1^2+f_1^2-c_1 = (-2)^2+f^2-1 = 3+f^2$ અને $r_2^2 = g_2^2+f_2^2-c_2 = g^2+(-2)^2-(-1) = g^2+5$ છે.
$r_1^2+r_2^2 = 3+f^2+g^2+5 = 8+f^2+g^2$.
$f=-g$ હોવાથી,$f^2=g^2$,તેથી $r_1^2+r_2^2 = 8+2g^2$.
આમ,$r_1^2+r_2^2-8 = 2g^2$.
174
EasyMCQ
$(0,0)$ માંથી પસાર થતા અને $x^2+y^2+6x-15=0$ તથા $x^2+y^2-8y-10=0$ વર્તુળોને લંબચ્છેદી વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$2(x^2+y^2)-10x+5y=0$
B
$2(x^2+y^2)+10x-5y=0$
C
$2(x^2-y^2)+10x+5y=0$
D
$2(x^2-y^2)-10x-5y=0$

Solution

(A) ધારો કે $(0,0)$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy=0$ છે ...$(i)$.
આપેલ વર્તુળો $x^2+y^2+6x-15=0$ ...$(ii)$ અને $x^2+y^2-8y-10=0$ ...$(iii)$ છે.
વર્તુળ $(i)$ અને $(ii)$ લંબચ્છેદી હોવાથી,શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ મુજબ:
$2(g)(3) + 2(f)(0) = 0 + (-15)$ $\Rightarrow 6g = -15$ $\Rightarrow g = -\frac{5}{2}$.
વર્તુળ $(i)$ અને $(iii)$ લંબચ્છેદી હોવાથી:
$2(g)(0) + 2(f)(-4) = 0 + (-10)$ $\Rightarrow -8f = -10$ $\Rightarrow f = \frac{5}{4}$.
$g$ અને $f$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$x^2+y^2+2(-\frac{5}{2})x+2(\frac{5}{4})y = 0$.
$x^2+y^2-5x+\frac{5}{2}y = 0$.
$2$ વડે ગુણતા,$2(x^2+y^2)-10x+5y=0$ મળે છે.
175
MediumMCQ
$(x \pm 1)^2 + (y \pm 1)^2 = 1$ ને સ્પર્શતા સૌથી મોટા અને સૌથી નાના વર્તુળોના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}+1}{\sqrt{3}-1}$
B
$\frac{3+\sqrt{2}}{3-\sqrt{2}}$
C
$\frac{3+2\sqrt{2}}{3-2\sqrt{2}}$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળો $(x-1)^2+(y-1)^2=1$,$(x+1)^2+(y-1)^2=1$,$(x-1)^2+(y+1)^2=1$,અને $(x+1)^2+(y+1)^2=1$ છે. આ વર્તુળોની ત્રિજ્યા $1$ છે અને કેન્દ્રો $(\pm 1, \pm 1)$ પર છે.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી કેન્દ્રોનું અંતર $\sqrt{1^2+1^2} = \sqrt{2}$ છે.
સૌથી નાનું વર્તુળ ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્રિત છે અને આ ચાર વર્તુળોને સ્પર્શે છે. તેની ત્રિજ્યા $r$ એ ઉગમબિંદુથી આપેલ વર્તુળોના કેન્દ્ર સુધીનું અંતર ઓછા તે વર્તુળોની ત્રિજ્યા છે: $r = \sqrt{2} - 1$.
સૌથી મોટું વર્તુળ ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્રિત છે અને આ ચાર વર્તુળોને સમાવે છે. તેની ત્રિજ્યા $R$ એ ઉગમબિંદુથી આપેલ વર્તુળોના કેન્દ્ર સુધીનું અંતર વત્તા તે વર્તુળોની ત્રિજ્યા છે: $R = \sqrt{2} + 1$.
ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર $\frac{\pi R^2}{\pi r^2} = \frac{(\sqrt{2}+1)^2}{(\sqrt{2}-1)^2} = \frac{2+1+2\sqrt{2}}{2+1-2\sqrt{2}} = \frac{3+2\sqrt{2}}{3-2\sqrt{2}}$ છે.
Solution diagram
176
MediumMCQ
ધારો કે $A(2,3)$ અને $B$ એ બે વર્તુળોના છેદબિંદુઓ છે. એક વર્તુળ પર આવેલું બિંદુ $P$ અને બીજા વર્તુળ પર આવેલું બિંદુ $Q$ એવા છે કે જેથી $BP$ અને $BQ$ એ વર્તુળોના વ્યાસ બને છે. જો રેડિકલ અક્ષ અને $PQ$ ના ઢાળ અનુક્રમે $3/4$ અને $a/b$ હોય,તો $3a+4b$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$0$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(B) ધારો કે $C_1$ અને $C_2$ એ બે વર્તુળોના કેન્દ્રો છે. કારણ કે $BP$ અને $BQ$ વ્યાસ છે,$C_1$ એ $BP$ નું મધ્યબિંદુ છે અને $C_2$ એ $BQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$\triangle BPQ$ માં,$C_1$ અને $C_2$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $BP$ અને $BQ$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. મધ્યબિંદુ પ્રમેય દ્વારા,$PQ \parallel C_1C_2$.
કેન્દ્રોને જોડતી રેખા $C_1C_2$ એ રેડિકલ અક્ષ $AB$ ને લંબ છે.
તેથી,$PQ$ એ રેડિકલ અક્ષ $AB$ ને લંબ છે.
જો રેડિકલ અક્ષનો ઢાળ $m_1 = 3/4$ હોય અને $PQ$ નો ઢાળ $m_2 = a/b$ હોય,તો $m_1 \times m_2 = -1$.
$\frac{3}{4} \times \frac{a}{b} = -1$
$\frac{3a}{4b} = -1$
$3a = -4b$
$3a + 4b = 0$.
Solution diagram
177
DifficultMCQ
$x^2+y^2=4$,$x^2+y^2-2x-3=0$ અને $x^2+y^2-2y-3=0$ ને લંબચ્છેદી હોય તેવા વર્તુળોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$\infty$

Solution

(A) ધારો કે માંગેલ વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2g_i x+2f_i y+c_i=0$ ને લંબચ્છેદી હોવાની શરત $2gg_i+2ff_i=c+c_i$ છે.
આપેલ વર્તુળો:
$S_1: x^2+y^2-4=0 \Rightarrow g_1=0, f_1=0, c_1=-4$
$S_2: x^2+y^2-2x-3=0 \Rightarrow g_2=-1, f_2=0, c_2=-3$
$S_3: x^2+y^2-2y-3=0 \Rightarrow g_3=0, f_3=-1, c_3=-3$
શરત લાગુ પાડતા:
$1$) $S_1$ માટે: $2g(0)+2f(0)=c-4 \Rightarrow c=4$.
$2$) $S_2$ માટે: $2g(-1)+2f(0)=c-3$ $\Rightarrow -2g=4-3=1$ $\Rightarrow g=-1/2$.
$3$) $S_3$ માટે: $2g(0)+2f(-1)=c-3$ $\Rightarrow -2f=4-3=1$ $\Rightarrow f=-1/2$.
હવે,વર્તુળ $S$ ની ત્રિજ્યા $r$ ચકાસતા:
$r^2 = g^2+f^2-c = (-1/2)^2+(-1/2)^2-4 = 1/4+1/4-4 = 1/2-4 = -7/2$.
$r^2 < 0$ હોવાથી,કોઈ વાસ્તવિક વર્તુળ શક્ય નથી.
આમ,આવા વર્તુળોની સંખ્યા $0$ છે.
178
MediumMCQ
વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો જેનું કેન્દ્ર $(1, 2)$ પર છે અને તે વર્તુળ $x^2 + y^2 + 4x + 16y - 30 = 0$ ને લંબછેદી છે (એકમમાં):
A
$\sqrt{41}$
B
$\sqrt{31}$
C
$\sqrt{21}$
D
$\sqrt{11}$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 4x + 16y - 30 = 0$ છે.
તેને વ્યાપક સ્વરૂપ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$2g = 4$,$2f = 16$ અને $c = -30$ મળે છે.
તેથી,$g = 2$,$f = 8$ અને $c = -30$.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $C_1 = (-g, -f) = (-2, -8)$ છે.
આ વર્તુળની ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{2^2 + 8^2 - (-30)} = \sqrt{4 + 64 + 30} = \sqrt{98}$ છે.
ધારો કે બીજા વર્તુળનું કેન્દ્ર $C_2 = (1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r_2$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d$ માટે $d^2 = (1 - (-2))^2 + (2 - (-8))^2 = 3^2 + 10^2 = 9 + 100 = 109$ થાય.
બે વર્તુળો લંબછેદી હોવાથી,શરત $d^2 = r_1^2 + r_2^2$ નું પાલન થાય છે.
કિંમતો મૂકતા,$109 = 98 + r_2^2$.
$r_2^2 = 109 - 98 = 11$.
તેથી,$r_2 = \sqrt{11}$.
179
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું વર્તુળ $x^2+y^2-8x-6y+23=0$ વર્તુળના પરિઘને દુભાગે છે?
A
$x^2+y^2-6x-4y+9=0$
B
$x^2+y^2+6x+4y-9=0$
C
$x^2+y^2-6x+4y-9=0$
D
$x^2+y^2+6x-4y+9=0$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ વર્તુળ $S_1: x^2+y^2-8x-6y+23=0$ છે. $S_1$ નું કેન્દ્ર $(4, 3)$ છે.
જો વર્તુળ $S_2$ એ $S_1$ ના પરિઘને દુભાગતું હોય,તો $S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ અક્ષ $S_1$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થવી જોઈએ.
રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $A$ માટે,$S_2: x^2+y^2-6x-4y+9=0$.
રેડિકલ અક્ષ $(x^2+y^2-8x-6y+23) - (x^2+y^2-6x-4y+9) = 0$ છે.
આનું સાદું રૂપ $-2x - 2y + 14 = 0$ અથવા $x + y - 7 = 0$ થાય છે.
કેન્દ્ર $(4, 3)$ ને રેડિકલ અક્ષના સમીકરણમાં મૂકતા: $4 + 3 - 7 = 0$.
કેન્દ્ર સમીકરણનું સમાધાન કરતું હોવાથી,વર્તુળ $x^2+y^2-6x-4y+9=0$ એ $S_1$ ના પરિઘને દુભાગે છે.
180
EasyMCQ
એક વર્તુળનું સમીકરણ શોધો જે વર્તુળ $x^2+y^2-6x+4y-3=0$ ને લંબછેદી રીતે કાપે છે,અને તે $(3,0)$ માંથી પસાર થાય છે તથા $Y$-અક્ષને સ્પર્શે છે.
A
$x^2+y^2+6x+6y+9=0$
B
$x^2+y^2-6x-6y+9=0$
C
$x^2+y^2-6x+6y-9=0$
D
$x^2+y^2+6x-6y-9=0$

Solution

(B) ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^2+(y-k)^2=r^2$ છે. તે $Y$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,ત્રિજ્યા $r = |h|$ છે. તેથી,સમીકરણ $(x-h)^2+(y-k)^2=h^2$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2+y^2-2hx-2ky+k^2=0$ થાય છે.
તે $(3,0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$(3-h)^2+(0-k)^2=h^2$,જેનું સાદું રૂપ $9-6h+k^2=0$ અથવા $k^2=6h-9$ ... $(i)$ મળે છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-6x+4y-3=0$ માટે $g_2=-3, f_2=2, c_2=-3$ છે. જરૂરી વર્તુળ માટે $g_1=-h, f_1=-k, c_1=k^2$ છે.
લંબછેદી છેદન માટે,$2(g_1g_2+f_1f_2) = c_1+c_2$.
કિંમતો મૂકતા: $2((-h)(-3)+(-k)(2)) = k^2-3$,જે $6h-4k = k^2-3$ આપે છે.
સમીકરણ $(i)$ માંથી $k^2=6h-9$ ને આ સમીકરણમાં મૂકતા: $6h-4k = (6h-9)-3$,જેનું સાદું રૂપ $-4k = -12$ થાય છે,તેથી $k=3$.
$k=3$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $9-6h+9=0$,તેથી $6h=18$,$h=3$.
કેન્દ્ર $(3,3)$ છે અને ત્રિજ્યા $3$ છે.
સમીકરણ $(x-3)^2+(y-3)^2=3^2$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2+y^2-6x-6y+9=0$ થાય છે.
181
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-6x-8y-12=0$ અને $x^2+y^2-4x+6y+k=0$ એકબીજાને લંબ હોય,તો '$k$' ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$0$
C
$-2$
D
$12$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$C_1: x^2+y^2-6x-8y-12=0$
$C_2: x^2+y^2-4x+6y+k=0$
સામાન્ય સ્વરૂપ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા:
$C_1$ માટે: $g_1 = -3, f_1 = -4, c_1 = -12$
$C_2$ માટે: $g_2 = -2, f_2 = 3, c_2 = k$
બે વર્તુળો લંબ હોય ત્યારે શરત: $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$.
કિંમતો મૂકતા:
$2(-3)(-2) + 2(-4)(3) = -12 + k$
$12 - 24 = -12 + k$
$-12 = -12 + k$
$k = 0$
182
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2x+4y+1=0$ અને $x^2+y^2-2x+6y-3=0$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{\sqrt{13}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{\sqrt{31}}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\sqrt{\frac{3}{31}}\right)$
D
$2\cos^{-1}\left(\frac{3}{\sqrt{13}}\right)$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $C_1: x^2+y^2+2x+4y+1=0$ અને $C_2: x^2+y^2-2x+6y-3=0$ છે.
સામાન્ય સ્વરૂપ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા:
$C_1$ માટે: $g_1=1, f_1=2, c_1=1$. કેન્દ્ર $O_1=(-1, -2)$,ત્રિજ્યા $r_1=\sqrt{1^2+2^2-1}=2$.
$C_2$ માટે: $g_2=-1, f_2=3, c_2=-3$. કેન્દ્ર $O_2=(1, -3)$,ત્રિજ્યા $r_2=\sqrt{(-1)^2+3^2-(-3)}=\sqrt{13}$.
કેન્દ્રો $O_1(-1, -2)$ અને $O_2(1, -3)$ વચ્ચેનું અંતર $d=\sqrt{(1-(-1))^2+(-3-(-2))^2}=\sqrt{5}$.
વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટેનું સૂત્ર $\cos \theta = \left|\frac{d^2-r_1^2-r_2^2}{2r_1r_2}\right|$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\cos \theta = \left|\frac{5-4-13}{2 \times 2 \times \sqrt{13}}\right| = \frac{3}{\sqrt{13}}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{3}{\sqrt{13}}\right)$.
183
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2+8x+8y-m=0$ નો પરિઘ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+4y+n=0$ દ્વારા દુભાગતો હોય,તો $m+n$ ની કિંમત શોધો.
A
-$56$
B
$56$
C
$50$
D
-$34$

Solution

(A) ધારો કે $S_1 \equiv x^2+y^2+8x+8y-m=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2-2x+4y+n=0$.
બે વર્તુળોની સામાન્ય જીવા $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2+8x+8y-m) - (x^2+y^2-2x+4y+n) = 0$.
$10x + 4y - (m+n) = 0$.
કારણ કે વર્તુળ $S_1$ નો પરિઘ વર્તુળ $S_2$ દ્વારા દુભાગે છે,તેથી સામાન્ય જીવા વર્તુળ $S_1$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થવી જોઈએ.
$S_1$ નું કેન્દ્ર $(-4, -4)$ છે.
સામાન્ય જીવાના સમીકરણમાં $(-4, -4)$ મૂકતા:
$10(-4) + 4(-4) = m+n$.
$-40 - 16 = m+n$.
$m+n = -56$.
184
MediumMCQ
જો બે વર્તુળો $(x-1)^2+(y-3)^2=r^2$ અને $x^2+y^2-8x+2y+8=0$ બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદતા હોય,તો $r$ વિશે આપણે શું નિષ્કર્ષ કાઢી શકીએ?
A
$r < 2$
B
$r = 2$
C
$r > 2$
D
$2 < r < 8$

Solution

(D) બે વર્તુળો બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે તે માટે,તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2$ એ શરત સંતોષવી જોઈએ: $|r_1 - r_2| < C_1C_2 < r_1 + r_2$.
પ્રથમ વર્તુળ $(x-1)^2+(y-3)^2=r^2$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (1, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = r$ છે.
બીજા વર્તુળ $x^2+y^2-8x+2y+8=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (-g, -f) = (4, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-4)^2+(1)^2-8} = \sqrt{16+1-8} = \sqrt{9} = 3$ છે.
કેન્દ્રો $C_1(1, 3)$ અને $C_2(4, -1)$ વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = \sqrt{(4-1)^2+(-1-3)^2} = \sqrt{3^2+(-4)^2} = \sqrt{9+16} = 5$ છે.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા: $|r - 3| < 5 < r + 3$.
$5 < r + 3$ પરથી,આપણને $r > 2$ મળે છે.
$|r - 3| < 5$ પરથી,આપણને $-5 < r - 3 < 5$ મળે છે,જેનો અર્થ છે $-2 < r < 8$. કારણ કે $r$ ધન હોવું જોઈએ,$0 < r < 8$.
$r > 2$ અને $0 < r < 8$ ને જોડતા,આપણને $2 < r < 8$ મળે છે.
Solution diagram
185
MediumMCQ
$x^2+y^2+4x+3=0$ અને $x^2+y^2-12x+35=0$ બંને વર્તુળોને લંબ હોય તેવા વર્તુળની ન્યૂનતમ ત્રિજ્યા શોધો.
A
$1$
B
$4$
C
$\sqrt{17}$
D
$\sqrt{15}$

Solution

(D) ધારો કે જરૂરી વર્તુળ $S: x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે. તે $S_1: x^2+y^2+4x+3=0$ અને $S_2: x^2+y^2-12x+35=0$ ને લંબ હોવાથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ એ $S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ અક્ષ પર હોવું જોઈએ.
રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$ છે,જે $(4x+3) - (-12x+35) = 0$ આપે છે,તેથી $16x - 32 = 0$,અથવા $x = 2$.
આમ,જરૂરી વર્તુળનું કેન્દ્ર $(2, k)$ છે.
વર્તુળ $S_1$ ને લંબ હોવાથી,ત્રિજ્યા $r$ એ $r^2 = S_1(2, k) = 2^2 + k^2 + 4(2) + 3 = 4 + k^2 + 8 + 3 = k^2 + 15$ નું પાલન કરે છે.
જ્યારે $k = 0$ હોય ત્યારે ત્રિજ્યા ન્યૂનતમ થાય છે,જે $r^2 = 15$ આપે છે,તેથી $r = \sqrt{15}$.
આમ,ન્યૂનતમ ત્રિજ્યા $\sqrt{15}$ છે.
186
MediumMCQ
જો $x^2+y^2-6x-8y+12=0$ અને $x^2+y^2-4x+6y+k=0$ લંબછેદી હોય,તો $k=$
A
$-24$
B
$24$
C
$-48$
D
$-42$

Solution

(A) બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબછેદી હોય જો $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ હોય.
પ્રથમ વર્તુળ $x^2+y^2-6x-8y+12=0$ માટે,$g_1=-3, f_1=-4, c_1=12$ મળે.
બીજા વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y+k=0$ માટે,$g_2=-2, f_2=3, c_2=k$ મળે.
આ કિંમતો શરતમાં મૂકતા:
$2(-3)(-2) + 2(-4)(3) = 12 + k$
$2(6) + 2(-12) = 12 + k$
$12 - 24 = 12 + k$
$-12 = 12 + k$
$k = -24$.
187
MediumMCQ
ધારો કે વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ નું કેન્દ્ર $2x+3y-7=0$ પર છે અને તે વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y+11=0$ અને $x^2+y^2-10x-4y+21=0$ ને લંબચ્છેદી છે. તો $5g-10f+3c=$
A
$0$
B
$1$
C
$3$
D
$9$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ...$(i)$ છે,જેનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
કેન્દ્ર રેખા $2x+3y-7=0$ પર હોવાથી,$2(-g)+3(-f)-7=0$,એટલે કે $2g+3f+7=0$ ...(ii).
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબચ્છેદી હોય તો $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ થાય.
પ્રથમ વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y+11=0$ માટે,$2g(-2)+2f(-3)=c+11$,જે $4g+6f+c+11=0$ ...(iii) માં પરિણમે છે.
બીજા વર્તુળ $x^2+y^2-10x-4y+21=0$ માટે,$2g(-5)+2f(-2)=c+21$,જે $10g+4f+c+21=0$ ...(iv) માં પરિણમે છે.
(iv) માંથી (iii) બાદ કરતા,$6g-2f+10=0$,એટલે કે $3g-f+5=0$ ...$(v)$ મળે.
(ii) પરથી,$2g+3f=-7$. $(v)$ પરથી,$f=3g+5$. (ii) માં મૂકતા: $2g+3(3g+5)=-7$ $\Rightarrow 11g+15=-7$ $\Rightarrow 11g=-22$ $\Rightarrow g=-2$.
તેથી $f=3(-2)+5=-1$. $g=-2, f=-1$ ને (iii) માં મૂકતા: $4(-2)+6(-1)+c+11=0$ $\Rightarrow -8-6+c+11=0$ $\Rightarrow c-3=0$ $\Rightarrow c=3$.
અંતે,$5g-10f+3c = 5(-2)-10(-1)+3(3) = -10+10+9 = 9$.
188
MediumMCQ
$x^2+y^2+4x-7=0$,$2x^2+2y^2+3x+5y-9=0$,અને $x^2+y^2+y=0$ વર્તુળોને લંબચ્છેદતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-4x-2y-1=0$
B
$x^2+y^2-4x-6y-3=0$
C
$x^2+y^2-4x-2y-3=0$
D
$x^2+y^2-2x-4y-1=0$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ વર્તુળો છે:
$S_1: x^2+y^2+4x-7=0$
$S_2: x^2+y^2+\frac{3}{2}x+\frac{5}{2}y-\frac{9}{2}=0$
$S_3: x^2+y^2+y=0$
આ વર્તુળોને લંબચ્છેદતા વર્તુળનું કેન્દ્ર એ $S_1, S_2$ અને $S_3$ નું રેડિકલ કેન્દ્ર છે.
$S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ ધરી $S_1-S_2=0$ છે:
$(4-\frac{3}{2})x - \frac{5}{2}y - 7 + \frac{9}{2} = 0 \Rightarrow x-y-1=0 \dots(i)$
$S_2$ અને $S_3$ ની રેડિકલ ધરી $S_2-S_3=0$ છે:
$\frac{3}{2}x + \frac{3}{2}y - \frac{9}{2} = 0 \Rightarrow x+y-3=0 \dots(ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ ઉકેલતા,આપણને $x=2$ અને $y=1$ મળે છે. રેડિકલ કેન્દ્ર $(2,1)$ છે.
જરૂરી વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ એ $(2,1)$ થી $S_3$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ છે:
$r^2 = 2^2+1^2+1 = 6$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-2)^2+(y-1)^2 = 6$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2+y^2-4x-2y-1=0$ થાય છે.
189
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+2 \lambda x+2=0$ અને $x^2+y^2+4y+2=0$ એકબીજાને સ્પર્શતા હોય,તો $\lambda=$
A
$\pm 1$
B
$\pm 2$
C
$\pm 3$
D
$\pm 4$

Solution

(B) બે વર્તુળોના કેન્દ્રો $C_1(-\lambda, 0)$ અને $C_2(0, -2)$ છે અને તેમની ત્રિજ્યાઓ $r_1 = \sqrt{\lambda^2-2}$ અને $r_2 = \sqrt{2}$ છે.
બે વર્તુળો એકબીજાને સ્પર્શે જો તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2$ તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા અથવા તફાવત જેટલું હોય: $C_1C_2 = |r_1 \pm r_2|$.
અંતર $C_1C_2 = \sqrt{(-\lambda - 0)^2 + (0 - (-2))^2} = \sqrt{\lambda^2 + 4}$.
$C_1C_2 = r_1 + r_2$ લેતા:
$\sqrt{\lambda^2 + 4} = \sqrt{\lambda^2 - 2} + \sqrt{2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\lambda^2 + 4 = (\lambda^2 - 2) + 2 + 2\sqrt{2(\lambda^2 - 2)}$
$\lambda^2 + 4 = \lambda^2 + 2\sqrt{2(\lambda^2 - 2)}$
$4 = 2\sqrt{2(\lambda^2 - 2)}$
$2 = \sqrt{2(\lambda^2 - 2)}$
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$4 = 2(\lambda^2 - 2)$
$2 = \lambda^2 - 2$
$\lambda^2 = 4 \Rightarrow \lambda = \pm 2$.
190
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-4x-2y+1=0$ અને $x^2+y^2-6x-4y+4=0$ ને દોરેલા સામાન્ય સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ શોધો:
A
$\left(\frac{5}{2}, \frac{3}{2}\right)$
B
$\left(\frac{6}{5}, \frac{1}{5}\right)$
C
$(0, -1)$
D
$\left(\frac{12}{5}, \frac{7}{5}\right)$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$x^2+y^2-4x-2y+1=0 \quad \dots (i)$
$x^2+y^2-6x-4y+4=0 \quad \dots (ii)$
વર્તુળ $(i)$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (2, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{2^2+1^2-1} = 2$.
વર્તુળ $(ii)$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (3, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{3^2+2^2-4} = 3$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = \sqrt{(3-2)^2+(2-1)^2} = \sqrt{1^2+1^2} = \sqrt{2}$.
અહીં $|r_1-r_2| < C_1C_2 < r_1+r_2$ હોવાથી,વર્તુળો બે બિંદુઓમાં છેદે છે. સામાન્ય સ્પર્શકો એ બાહ્ય સ્પર્શકો છે.
બાહ્ય સામાન્ય સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ કેન્દ્રોને જોડતી રેખાનું $r_1:r_2$ ગુણોત્તરમાં બહારની તરફ વિભાજન કરે છે.
ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ છે. બાહ્ય વિભાજનના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{r_1x_2 - r_2x_1}{r_1-r_2} = \frac{2(3) - 3(2)}{2-3} = \frac{6-6}{-1} = 0$
$y = \frac{r_1y_2 - r_2y_1}{r_1-r_2} = \frac{2(2) - 3(1)}{2-3} = \frac{4-3}{-1} = -1$
આમ,છેદબિંદુ $(0, -1)$ છે.
Solution diagram
191
MediumMCQ
વર્તુળ $S=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-4x+2y-7=0$ ને લંબછેદી રીતે છેદે છે. જો $(2,3)$ એ વર્તુળ $S=0$ નું કેન્દ્ર હોય,તો તેની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$2$
B
$1$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ છે કે,વર્તુળ $S=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-4x+2y-7=0$ ને લંબછેદી રીતે છેદે છે અને વર્તુળ $S=0$ નું કેન્દ્ર $(2,3)$ છે.
ધારો કે વર્તુળ $S=0$ નું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે. કેન્દ્ર $(-g, -f) = (2,3)$ હોવાથી,$g=-2$ અને $f=-3$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે,જો બે વર્તુળો $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ અને $x^2+y^2+2g'x+2f'y+c'=0$ લંબછેદી હોય,તો $2gg'+2ff'=c+c'$ થાય.
અહીં,$(g, f) = (-2, -3)$ અને આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-4x+2y-7=0$ માટે,$(g', f') = (-2, 1)$ અને $c' = -7$ છે.
આ કિંમતો શરતમાં મૂકતા:
$2(-2)(-2) + 2(-3)(1) = c - 7$
$8 - 6 = c - 7$
$2 = c - 7$
$c = 9$
વર્તુળ $S=0$ ની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c}$ દ્વારા મળે છે.
$r = \sqrt{(-2)^2 + (-3)^2 - 9} = \sqrt{4 + 9 - 9} = \sqrt{4} = 2$.
192
MediumMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ જે બિંદુ $(3,2)$ માંથી પસાર થાય છે,વર્તુળ $x^2+y^2=15$ ના પરિઘને દુભાગે છે અને વર્તુળ $x^2+y^2+4x+6y+3=0$ ને લંબછેદી રીતે કાપે છે,તે છે:
A
$x^2+y^2+6x+8y-43=0$
B
$x^2+y^2+6x-8y-15=0$
C
$x^2+y^2-6x+8y-11=0$
D
$x^2+y^2-6x-8y+21=0$

Solution

(B) ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ $(i)$ છે.
વર્તુળ $(3,2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $6g+4f+c+13=0$ $(ii)$.
વર્તુળ $x^2+y^2=15$ ના પરિઘને દુભાગે છે,તેથી સામાન્ય જીવા તેના કેન્દ્ર $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે,એટલે કે $c+15=0$,તેથી $c=-15$ $(iii)$.
વર્તુળ $x^2+y^2+4x+6y+3=0$ ને લંબછેદી રીતે કાપે છે,તેથી $4g+6f=c+3$ $(iv)$.
$c=-15$ મૂકતા,$4g+6f=-12$ એટલે કે $2g+3f=-6$.
સમીકરણ $(ii)$ માં $c=-15$ મૂકતા,$6g+4f=2$ એટલે કે $3g+2f=1$.
આ ઉકેલતા $g=3, f=-4$ મળે છે. તેથી સમીકરણ $x^2+y^2+6x-8y-15=0$ છે.
193
MediumMCQ
$x^2+y^2+2x+4y-20=0$ અને $x^2+y^2+6x-8y+10=0$ આપેલા વર્તુળો છે. નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
તેઓ લંબકોણીય રીતે છેદે છે અને બે સામાન્ય સ્પર્શકો ધરાવે છે. તેમની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $\frac{5\sqrt{3}}{\sqrt{2}}$ છે.
B
તેઓ કાટખૂણે છેદે છે અને બે સામાન્ય સ્પર્શકો ધરાવે છે. તેમની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2$ છે.
C
તેઓ લંબકોણીય રીતે છેદતા નથી અને ત્રણ સામાન્ય સ્પર્શકો ધરાવે છે. તેમના સીધા સામાન્ય સ્પર્શકની લંબાઈ $5$ છે.
D
તેઓ એકબીજાને આંતરિક રીતે સ્પર્શે છે અને માત્ર એક જ સામાન્ય સ્પર્શક ધરાવે છે.

Solution

(A) આપેલા વર્તુળોના સમીકરણો $x^2+y^2+2x+4y-20=0$ અને $x^2+y^2+6x-8y+10=0$ છે.
લંબકોણીયતાની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2 = c_1+c_2$ મુજબ,$2(1)(3)+2(2)(-4) = -10$ અને $c_1+c_2 = -10$ મળે છે.
તેથી,વર્તુળો લંબકોણીય રીતે છેદે છે અને બે સામાન્ય સ્પર્શકો ધરાવે છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $2x-6y+15=0$ છે.
કેન્દ્ર $C_1(-1, -2)$ થી જીવાનું અંતર $d = \frac{25}{\sqrt{40}}$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r_1^2-d^2} = \frac{5\sqrt{3}}{\sqrt{2}}$ મળે છે.
194
MediumMCQ
વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો જે $x^2+y^2-2x-2y-2=0$ ને લંબચ્છેદી છે,બિંદુ $(2,0)$ માંથી પસાર થાય છે અને $X$-અક્ષને સ્પર્શે છે:
A
$(4,1)$
B
$(-1,2)$
C
$(1,4)$
D
$(2,-1)$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે. $(i)$
વર્તુળ $X$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,ત્રિજ્યા એ કેન્દ્રના $y$-યામના માનાંક જેટલી હોય,તેથી $r^2 = f^2$. આમ,$g^2+f^2-c = f^2$,જેનો અર્થ છે કે $c = g^2$. $(ii)$
વર્તુળ $(2,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $4+0+4g+0+c=0$,જે $c = -4g-4$ આપે છે. $(iii)$
$(ii)$ અને $(iii)$ ને સરખાવતા,$g^2 = -4g-4$,તેથી $g^2+4g+4=0$,જેનો અર્થ છે કે $(g+2)^2=0$,તેથી $g=-2$. $g=-2$ ને $(ii)$ માં મૂકતા,$c=(-2)^2=4$ મળે છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-2x-2y-2=0$ માટે $g_1=-1, f_1=-1, c_1=-2$ છે. લંબચ્છેદી હોવાની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2 = c_1+c_2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $2(-1)(-2) + 2(-1)(f) = -2 + 4$,જેનું સાદું રૂપ $4 - 2f = 2$ થાય છે,તેથી $2f = 2$,જે $f=1$ આપે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-(-2), -1) = (2, -1)$ છે.
195
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y-3=0$ અને $x^2+y^2+8x-4y+\lambda=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$-11$
B
$29$
C
$18$
D
$-29$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-4x-6y-3=0$ અને $S_2: x^2+y^2+8x-4y+\lambda=0$ છે.
કેન્દ્રો $C_1(2, 3)$ અને $C_2(-4, 2)$ છે.
ત્રિજ્યાઓ $r_1=4$ અને $r_2=\sqrt{20-\lambda}$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d=\sqrt{37}$ છે.
ખૂણાના સૂત્ર $\cos 60^{\circ} = \frac{d^2-r_1^2-r_2^2}{2r_1r_2}$ નો ઉપયોગ કરતા,
$\frac{1}{2} = \frac{37-16-(20-\lambda)}{8\sqrt{20-\lambda}} \implies 1+\lambda = 4\sqrt{20-\lambda}$.
વર્ગ કરતા,$\lambda^2+18\lambda-319=0$ મળે છે.
ઉકેલતા $\lambda = -29$ મળે છે.
196
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+kx+4y+2=0$ અને $2(x^2+y^2)-4x-3y+k=0$ લંબછેદી હોય,તો $k=$
A
$\frac{-10}{3}$
B
$\frac{10}{3}$
C
$\frac{5}{3}$
D
$\frac{-5}{3}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$S_1: x^2+y^2+kx+4y+2=0$
$S_2: x^2+y^2-2x-\frac{3}{2}y+\frac{k}{2}=0$
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબછેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ છે.
અહીં,$g_1 = \frac{k}{2}, f_1 = 2, c_1 = 2$ અને $g_2 = -1, f_2 = -\frac{3}{4}, c_2 = \frac{k}{2}$.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા:
$2(\frac{k}{2})(-1) + 2(2)(-\frac{3}{4}) = 2 + \frac{k}{2}$
$-k - 3 = 2 + \frac{k}{2}$
$-5 = k + \frac{k}{2}$
$-5 = \frac{3k}{2}$
$k = -\frac{10}{3}$.
197
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-2px=0$ અને $x^2+y^2-2qy=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને જેનું કેન્દ્ર $\frac{x}{p}-\frac{y}{q}=2$ રેખા પર હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-3px+qy=0$
B
$x^2+y^2+px-qy=0$
C
$x^2+y^2-3px-qy=0$
D
$x^2+y^2-4px+2qy=0$

Solution

(A) વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-2px=0$ અને $S_2: x^2+y^2-2qy=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
$(x^2+y^2-2px) + \lambda(x^2+y^2-2qy) = 0$
$(1+\lambda)x^2 + (1+\lambda)y^2 - 2px - 2\lambda qy = 0$
$(1+\lambda)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે $x^2+y^2 - \frac{2p}{1+\lambda}x - \frac{2\lambda q}{1+\lambda}y = 0$.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(\frac{p}{1+\lambda}, \frac{\lambda q}{1+\lambda})$ છે.
કેન્દ્ર $\frac{x}{p} - \frac{y}{q} = 2$ પર હોવાથી,યામ મૂકતા:
$\frac{1}{p} \cdot \frac{p}{1+\lambda} - \frac{1}{q} \cdot \frac{\lambda q}{1+\lambda} = 2$
$\frac{1-\lambda}{1+\lambda} = 2 \implies 1-\lambda = 2+2\lambda \implies \lambda = -\frac{1}{3}$.
$\lambda = -\frac{1}{3}$ કિંમત મૂકતા,સમીકરણ $x^2+y^2-3px+qy = 0$ મળે છે.
198
MediumMCQ
એક વર્તુળ $S$ ત્રણ વર્તુળો $x^2+y^2-4x-2y+4=0$,$x^2+y^2-2x-4y+1=0$,અને $x^2+y^2+4x+2y+1=0$ ને લંબચ્છેદી છે. તો,$S$ ની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\sqrt{\frac{29}{8}}$
B
$\sqrt{\frac{28}{11}}$
C
$\sqrt{\frac{29}{7}}$
D
$\sqrt{\frac{29}{5}}$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળ $S$ એ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
વર્તુળ $S$ આપેલા વર્તુળોને લંબચ્છેદી હોવાથી,શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ નો ઉપયોગ કરતા.
$x^2+y^2-4x-2y+4=0$ માટે: $2g(-2) + 2f(-1) = c+4 \Rightarrow -4g-2f = c+4$ $(i)$.
$x^2+y^2-2x-4y+1=0$ માટે: $2g(-1) + 2f(-2) = c+1 \Rightarrow -2g-4f = c+1$ $(ii)$.
$x^2+y^2+4x+2y+1=0$ માટે: $2g(2) + 2f(1) = c+1 \Rightarrow 4g+2f = c+1$ $(iii)$.
$(i)$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા,$0 = 2c+5$,તેથી $c = -\frac{5}{2}$.
$c$ ની કિંમત $(iii)$ માં મુકતા: $4g+2f = -\frac{5}{2}+1 = -\frac{3}{2} \Rightarrow 8g+4f = -3$ $(iv)$.
$c$ ની કિંમત $(ii)$ માં મુકતા: $-2g-4f = -\frac{5}{2}+1 = -\frac{3}{2} \Rightarrow 4g+8f = 3$ $(v)$.
$(iv)$ અને $(v)$ નો સરવાળો કરતા: $12g+12f = 0 \Rightarrow g = -f$.
$g = -f$ ને $(iv)$ માં મુકતા: $-8f+4f = -3$ $\Rightarrow -4f = -3$ $\Rightarrow f = \frac{3}{4}, g = -\frac{3}{4}$.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-\frac{3}{4})^2 + (\frac{3}{4})^2 - (-\frac{5}{2})} = \sqrt{\frac{9}{16} + \frac{9}{16} + \frac{40}{16}} = \sqrt{\frac{58}{16}} = \sqrt{\frac{29}{8}}$.
199
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-2x+4y+1=0$ અને $x^2+y^2-4x-2y+4=0$ ને દોરેલા સામાન્ય સ્પર્શકો પૈકી એકનો ઢાળ શોધો.
A
$0$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળો $C_1: x^2+y^2-2x+4y+1=0$ અને $C_2: x^2+y^2-4x-2y+4=0$ છે.
કેન્દ્રો $C_1(1, -2)$ અને $C_2(2, 1)$ છે.
ત્રિજ્યાઓ $r_1 = 2$ અને $r_2 = 1$ છે.
સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $y-mx-c=0$ લેતા.
કેન્દ્રથી સ્પર્શકનું અંતર ત્રિજ્યા જેટલું હોય છે:
$\frac{|-2-m-c|}{\sqrt{1+m^2}} = 2$ અને $\frac{|1-2m-c|}{\sqrt{1+m^2}} = 1$.
સીધા સામાન્ય સ્પર્શક માટે,$\frac{-2-m-c}{\sqrt{1+m^2}} = 2$ અને $\frac{1-2m-c}{\sqrt{1+m^2}} = 1$.
બાદબાકી કરતા: $\frac{-3+m}{\sqrt{1+m^2}} = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $m^2-6m+9 = 1+m^2$,તેથી $6m = 8$,એટલે કે $m = \frac{4}{3}$.

10-1.Circle and System of Circles — System of circles · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.