Gujarati

System of circles Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · System of circles

373+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 373 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
વર્તુળ $S = 0$ અને રેખા $P = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
A
$S + \lambda P = 0$
B
$S - \lambda P = 0$
C
$\lambda S + P = 0$
D
આ તમામ

Solution

(D) વર્તુળ $S = 0$ અને રેખા $P = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના સમૂહને $S + \lambda P = 0$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda$ એક પ્રાચલ છે.
$\lambda$ કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા હોઈ શકે છે,તેથી $S - \lambda P = 0$ પણ એક માન્ય રજૂઆત છે ($\lambda$ ને $-\lambda$ સાથે બદલીને).
વધુમાં,જો આપણે $\lambda S + P = 0$ સ્વરૂપને ધ્યાનમાં લઈએ,તો તે પણ વર્તુળોના સમૂહને દર્શાવે છે,જ્યાં $\lambda \neq 0$ હોય.
આમ,આપેલા તમામ સ્વરૂપો યોગ્ય શરતો હેઠળ વર્તુળોના સમૂહને દર્શાવી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
2
MediumMCQ
બિંદુ $(-2, 4)$ માંથી પસાર થતા અને વર્તુળ ${x^2} + {y^2} - 2x - 6y + 6 = 0$ તથા રેખા $3x + 2y - 5 = 0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
${x^2} + {y^2} + 2x - 4y - 4 = 0$
B
${x^2} + {y^2} + 4x - 2y - 4 = 0$
C
${x^2} + {y^2} - 3x - 4y = 0$
D
${x^2} + {y^2} - 4x - 2y = 0$

Solution

(B) વર્તુળ $S = 0$ અને રેખા $L = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S + \lambda L = 0$ છે.
અહીં $S = {x^2} + {y^2} - 2x - 6y + 6 = 0$ અને $L = 3x + 2y - 5 = 0$ હોવાથી,સમીકરણ:
$({x^2} + {y^2} - 2x - 6y + 6) + \lambda (3x + 2y - 5) = 0$
આ વર્તુળ બિંદુ $(-2, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = -2$ અને $y = 4$ મૂકતા:
$((-2)^2 + (4)^2 - 2(-2) - 6(4) + 6) + \lambda (3(-2) + 2(4) - 5) = 0$
$6 + \lambda (-3) = 0 \implies \lambda = 2$
$\lambda = 2$ ની કિંમત મૂકતા:
$({x^2} + {y^2} - 2x - 6y + 6) + 2(3x + 2y - 5) = 0$
${x^2} + {y^2} + 4x - 2y - 4 = 0$
3
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c_1 = 0$ પરના કોઈપણ બિંદુમાંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\sqrt{c_1 - c}$
B
$\sqrt{c - c_1}$
C
$\sqrt{c_1 + c}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $P(x_1, y_1)$ એ પ્રથમ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c_1 = 0$ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે.
બિંદુ $P$ વર્તુળ પર હોવાથી,$x_1^2 + y_1^2 + 2gx_1 + 2fy_1 + c_1 = 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $x_1^2 + y_1^2 + 2gx_1 + 2fy_1 = -c_1$.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{x_1^2 + y_1^2 + 2gx_1 + 2fy_1 + c}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ સમીકરણમાંથી $x_1^2 + y_1^2 + 2gx_1 + 2fy_1$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{-c_1 + c} = \sqrt{c - c_1}$ મળે છે.
4
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 5$ ના બિંદુ $(1, -2)$ આગળનો સ્પર્શક,વર્તુળ $x^2 + y^2 - 8x + 6y + 20 = 0$ ને કઈ રીતે છેદે છે?
A
સ્પર્શે છે
B
વાસ્તવિક બિંદુઓમાં છેદે છે
C
કાલ્પનિક બિંદુઓમાં છેદે છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) વર્તુળ $x^2 + y^2 = 5$ ના બિંદુ $(1, -2)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $x(1) + y(-2) = 5$ એટલે કે $x - 2y = 5$ અથવા $x = 2y + 5$ છે.
$x = 2y + 5$ ને બીજા વર્તુળ $x^2 + y^2 - 8x + 6y + 20 = 0$ માં મૂકતા:
$(2y + 5)^2 + y^2 - 8(2y + 5) + 6y + 20 = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(4y^2 + 20y + 25) + y^2 - 16y - 40 + 6y + 20 = 0$
સમાન પદો ભેગા કરતા:
$5y^2 + 10y + 5 = 0$
$5$ વડે ભાગતા:
$y^2 + 2y + 1 = 0$
$(y + 1)^2 = 0$
આથી $y = -1$ મળે છે. $y = -1$ ને $x = 2y + 5$ માં મૂકતા $x = 2(-1) + 5 = 3$ મળે છે.
માત્ર એક જ છેદબિંદુ $(3, -1)$ હોવાથી,રેખા વર્તુળને સ્પર્શે છે.
5
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2x + 8y - 23 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 4x - 10y + 9 = 0$ ના સામાન્ય સ્પર્શકોની સંખ્યા શોધો.
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) પ્રથમ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2x + 8y - 23 = 0$ માટે:
કેન્દ્ર $C_1 = (-1, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{1 + 16 + 23} = \sqrt{40} = 2\sqrt{10} \approx 6.32$.
બીજા વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4x - 10y + 9 = 0$ માટે:
કેન્દ્ર $C_2 = (2, 5)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{4 + 25 - 9} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5} \approx 4.47$.
કેન્દ્રો $C_1$ અને $C_2$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(2 - (-1))^2 + (5 - (-4))^2} = \sqrt{3^2 + 9^2} = \sqrt{90} = 3\sqrt{10} \approx 9.49$.
હવે,$d$,$r_1 + r_2$,અને $|r_1 - r_2|$ વચ્ચેનો સંબંધ તપાસો:
$r_1 + r_2 = 2\sqrt{10} + 2\sqrt{5} \approx 10.79$.
$|r_1 - r_2| = 2\sqrt{10} - 2\sqrt{5} \approx 1.85$.
અહીં $|r_1 - r_2| < d < r_1 + r_2$ હોવાથી,વર્તુળો બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે.
તેથી,$2$ સામાન્ય સ્પર્શકો મળે.
6
DifficultMCQ
જો વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 6y + a = 0$ ના પરિઘને દુભાગતું હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$-4$
C
$16$
D
$-16$

Solution

(C) પ્રથમ વર્તુળનું સમીકરણ $S_1: x^2 + y^2 - 4 = 0$ છે.
બીજા વર્તુળનું સમીકરણ $S_2: x^2 + y^2 - 2x + 6y + a = 0$ છે.
બંને વર્તુળોની સામાન્ય જીવા $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે,જે $(x^2 + y^2 - 4) - (x^2 + y^2 - 2x + 6y + a) = 0$ છે.
આનું સાદું રૂપ $2x - 6y - 4 - a = 0$ થાય છે.
જો એક વર્તુળ બીજા વર્તુળના પરિઘને દુભાગે,તો સામાન્ય જીવા એ બીજા વર્તુળનો વ્યાસ હોવો જોઈએ.
તેથી,સામાન્ય જીવા બીજા વર્તુળના કેન્દ્ર $(1, -3)$ માંથી પસાર થવી જોઈએ.
સામાન્ય જીવાના સમીકરણમાં $(1, -3)$ મૂકતા: $2(1) - 6(-3) - 4 - a = 0$.
$2 + 18 - 4 - a = 0$.
$16 - a = 0$,જેનો અર્થ છે કે $a = 16$.
7
DifficultMCQ
વર્તુળ $2x^2 + 2y^2 - 2x - 6y - 25 = 0$ ની જીવા $x - y - 1 = 0$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 3x - y - \frac{29}{2} = 0$
B
$2x^2 + 2y^2 + 2x - 5y - \frac{29}{2} = 0$
C
$2x^2 + 2y^2 - 6x - 2y - 21 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) વર્તુળ $S \equiv 2x^2 + 2y^2 - 2x - 6y - 25 = 0$ અને રેખા $L \equiv x - y - 1 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S + \lambda L = 0$ છે.
$(2x^2 + 2y^2 - 2x - 6y - 25) + \lambda(x - y - 1) = 0$
$2x^2 + 2y^2 + (\lambda - 2)x - (\lambda + 6)y - (25 + \lambda) = 0$
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $\left( -\frac{\lambda - 2}{4}, \frac{\lambda + 6}{4} \right)$ છે.
રેખા $x - y - 1 = 0$ વ્યાસ હોવાથી,કેન્દ્ર આ રેખા પર હોવું જોઈએ:
$-\frac{\lambda - 2}{4} - \frac{\lambda + 6}{4} - 1 = 0$
$-2\lambda - 8 = 0 \implies \lambda = -4$.
$\lambda = -4$ કિંમત મૂકતા:
$2x^2 + 2y^2 - 6x - 2y - 21 = 0$.
8
MediumMCQ
આપેલ વર્તુળો $x^2 + y^2 - 6x - 2y + 1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2x - 8y + 13 = 0$ માટે,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
એક વર્તુળ બીજાની અંદર આવેલું છે
B
એક વર્તુળ બીજાની સંપૂર્ણપણે બહાર આવેલું છે
C
બે વર્તુળો બે બિંદુઓમાં છેદે છે
D
તેઓ એકબીજાને સ્પર્શે છે

Solution

(D) પ્રથમ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 6x - 2y + 1 = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (3, 1)$ અને ત્રિજ્યા $R_1 = \sqrt{3^2 + 1^2 - 1} = \sqrt{9} = 3$ છે.
બીજા વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2x - 8y + 13 = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (-1, 4)$ અને ત્રિજ્યા $R_2 = \sqrt{(-1)^2 + 4^2 - 13} = \sqrt{1 + 16 - 13} = \sqrt{4} = 2$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = \sqrt{(3 - (-1))^2 + (1 - 4)^2} = \sqrt{4^2 + (-3)^2} = \sqrt{16 + 9} = 5$ છે.
અહીં $R_1 + R_2 = 3 + 2 = 5$ હોવાથી,$C_1C_2 = R_1 + R_2$ થાય છે.
તેથી,વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે છે.
9
DifficultMCQ
એક વર્તુળ $(0, 0)$ અને $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને વર્તુળ ${x^2} + {y^2} = 9$ ને સ્પર્શે છે,તો વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left( \frac{3}{2}, \frac{1}{2} \right)$
B
$\left( \frac{1}{2}, \frac{3}{2} \right)$
C
$\left( \frac{1}{2}, \frac{1}{2} \right)$
D
$\left( \frac{1}{2}, \pm \sqrt{2} \right)$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે. વર્તુળ $(0, 0)$ અને $(1, 0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,તેનું કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને $(1, 0)$ ને જોડતી જીવાના લંબદ્વિભાજક પર હશે. મધ્યબિંદુ $(1/2, 0)$ છે અને રેખા $x = 1/2$ છે. તેથી,$h = 1/2$.
વર્તુળ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $r$ એ $(1/2, k)$ થી $(0, 0)$ નું અંતર છે,એટલે કે $r^2 = (1/2)^2 + k^2 = 1/4 + k^2$.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ ને સ્પર્શે છે,જેનું કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $R = 3$ છે. કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{(1/2)^2 + k^2} = r$ છે.
વર્તુળો સ્પર્શતા હોવાથી,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $|R \pm r|$ હોવું જોઈએ. અહીં,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $r$ છે,તેથી $r = |3 \pm r|$.
કિસ્સો $1$: $r = 3 - r$ $\Rightarrow 2r = 3$ $\Rightarrow r = 3/2$.
તેથી $r^2 = 9/4$,એટલે કે $1/4 + k^2 = 9/4$ $\Rightarrow k^2 = 2$ $\Rightarrow k = \pm \sqrt{2}$.
આમ,કેન્દ્ર $\left( \frac{1}{2}, \pm \sqrt{2} \right)$ છે.
Solution diagram
10
MediumMCQ
જો $x^2 + y^2 + px + 3y - 5 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 5x + py + 7 = 0$ લંબછેદી હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$1$
C
$\frac{3}{2}$
D
$2$

Solution

(A) બે વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ લંબછેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
આપેલ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
પ્રથમ વર્તુળ માટે: $2g_1 = p \Rightarrow g_1 = \frac{p}{2}$,$2f_1 = 3 \Rightarrow f_1 = \frac{3}{2}$,$c_1 = -5$.
બીજા વર્તુળ માટે: $2g_2 = 5 \Rightarrow g_2 = \frac{5}{2}$,$2f_2 = p \Rightarrow f_2 = \frac{p}{2}$,$c_2 = 7$.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા:
$2\left(\frac{p}{2}\right)\left(\frac{5}{2}\right) + 2\left(\frac{3}{2}\right)\left(\frac{p}{2}\right) = -5 + 7$
$\frac{5p}{2} + \frac{3p}{2} = 2$
$\frac{8p}{2} = 2$
$4p = 2$
$p = \frac{1}{2}$.
11
DifficultMCQ
આપેલ વર્તુળો $x^2 + y^2 - 6x - 6y + 10 = 0$ અને $x^2 + y^2 = 2$ ના સ્પર્શબિંદુ શોધો.
A
$(0, 0)$
B
$(1, 1)$
C
$(1, -1)$
D
$(-1, -1)$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$x^2 + y^2 - 6x - 6y + 10 = 0$ $(i)$
$x^2 + y^2 = 2$ $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
$(x^2 + y^2 - 6x - 6y + 10) - (x^2 + y^2) = 0 - 2$
$-6x - 6y + 10 = -2$
$-6x - 6y + 12 = 0$
$x + y = 2$ $(iii)$
$(iii)$ પરથી,$y = 2 - x$. આ કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$x^2 + (2 - x)^2 = 2$
$x^2 + 4 - 4x + x^2 = 2$
$2x^2 - 4x + 2 = 0$
$x^2 - 2x + 1 = 0$
$(x - 1)^2 = 0$
$x = 1$
$x = 1$ ને $x + y = 2$ માં મૂકતા,આપણને $y = 1$ મળે છે.
આમ,સ્પર્શબિંદુ $(1, 1)$ છે.
12
DifficultMCQ
બિંદુ $(2, 3)$ એ વર્તુળોની એક સહ-અક્ષીય પ્રણાલીનું સીમિત બિંદુ છે,જેમાં $x^2 + y^2 = 9$ એક સભ્ય છે. બીજા સીમિત બિંદુના યામ નીચેનામાંથી કયા છે?
A
$\left( \frac{18}{13}, \frac{27}{13} \right)$
B
$\left( \frac{9}{13}, \frac{6}{13} \right)$
C
$\left( \frac{18}{13}, -\frac{27}{13} \right)$
D
$\left( -\frac{18}{13}, -\frac{9}{13} \right)$

Solution

(A) વર્તુળોની સહ-અક્ષીય પ્રણાલીનું સમીકરણ $S + \lambda L = 0$ છે,જ્યાં $S = x^2 + y^2 - 9 = 0$ અને $L$ એ રેડિકલ અક્ષ છે.
બિંદુ $(2, 3)$ સીમિત બિંદુ હોવાથી,તેમાંથી પસાર થતું $0$ ત્રિજ્યાવાળું વર્તુળ $(x-2)^2 + (y-3)^2 = 0$ છે,એટલે કે $x^2 + y^2 - 4x - 6y + 13 = 0$.
રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$ છે,જે $(x^2 + y^2 - 9) - (x^2 + y^2 - 4x - 6y + 13) = 0$ એટલે કે $2x + 3y - 11 = 0$ આપે છે.
સહ-અક્ષીય વર્તુળોનું કુળ $(x^2 + y^2 - 9) + k(2x + 3y - 11) = 0$ છે.
કેન્દ્ર $(-k, -\frac{3k}{2})$ છે અને ત્રિજ્યાનો વર્ગ $r^2 = \frac{13k^2 + 44k + 36}{4}$ છે.
સીમિત બિંદુઓ માટે $r^2 = 0$,તેથી $13k^2 + 44k + 36 = 0$.
$k$ માટે ઉકેલતા,$(13k + 18)(k + 2) = 0$,તેથી $k = -2$ અથવા $k = -\frac{18}{13}$.
$k = -2$ માટે કેન્દ્ર $(2, 3)$ છે.
$k = -\frac{18}{13}$ માટે કેન્દ્ર $(\frac{18}{13}, \frac{27}{13})$ છે.
13
DifficultMCQ
જેનું કેન્દ્ર રેખા $x + 2y - 3 = 0$ પર હોય અને જે વર્તુળો ${x^2} + {y^2} - 2x - 4y + 1 = 0$ અને ${x^2} + {y^2} - 4x - 2y + 4 = 0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતું હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
${x^2} + {y^2} - 6x + 7 = 0$
B
${x^2} + {y^2} - 3y + 4 = 0$
C
${x^2} + {y^2} - 2x - 2y + 1 = 0$
D
${x^2} + {y^2} + 2x - 4y + 4 = 0$

Solution

(A) બે વર્તુળો ${S_1} = 0$ અને ${S_2} = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોનું કુળ ${S_1} + \lambda {S_2} = 0$ (જ્યાં $\lambda \neq -1$) દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે ${S_1}: {x^2} + {y^2} - 2x - 4y + 1 = 0$ અને ${S_2}: {x^2} + {y^2} - 4x - 2y + 4 = 0$.
સમીકરણ: $({x^2} + {y^2} - 2x - 4y + 1) + \lambda ({x^2} + {y^2} - 4x - 2y + 4) = 0$.
કેન્દ્ર $\left( \frac{1 + 2\lambda }{1 + \lambda }, \frac{2 + \lambda }{1 + \lambda } \right)$ રેખા $x + 2y - 3 = 0$ પર છે.
કિંમત મૂકતા,$\lambda = -2$ મળે છે.
આમ,વર્તુળનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} - 6x + 7 = 0$ છે.
14
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 - 2x - 4y = 0$ અને $x^2 + y^2 - 8y - 4 = 0$:
A
એકબીજાને અંદરથી સ્પર્શે છે
B
એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે છે
C
એકબીજાને બે બિંદુઓમાં છેદે છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પ્રથમ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x - 4y = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $R_1 = \sqrt{1^2 + 2^2 - 0} = \sqrt{5}$ છે.
બીજા વર્તુળ $x^2 + y^2 - 8y - 4 = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (0, 4)$ અને ત્રિજ્યા $R_2 = \sqrt{0^2 + 4^2 - (-4)} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$ છે.
કેન્દ્રો $C_1$ અને $C_2$ વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = \sqrt{(1-0)^2 + (2-4)^2} = \sqrt{1^2 + (-2)^2} = \sqrt{1+4} = \sqrt{5}$ છે.
આપણે જોઈએ છીએ કે $|R_2 - R_1| = |2\sqrt{5} - \sqrt{5}| = \sqrt{5}$ છે.
કારણ કે $C_1C_2 = |R_2 - R_1|$,તેથી વર્તુળો એકબીજાને અંદરથી સ્પર્શે છે.
15
MediumMCQ
$x^2 + y^2 + 13x - 3y = 0$ અને $2x^2 + 2y^2 + 4x - 7y - 25 = 0$ વર્તુળોના છેદબિંદુઓ અને $(1, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x^2 + 4y^2 - 30x - 10y - 25 = 0$
B
$4x^2 + 4y^2 + 30x - 13y - 25 = 0$
C
$4x^2 + 4y^2 - 17x - 10y + 25 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
આપેલ છે $S_1: x^2 + y^2 + 13x - 3y = 0$ અને $S_2: 2x^2 + 2y^2 + 4x - 7y - 25 = 0$.
જરૂરી સમીકરણ $(x^2 + y^2 + 13x - 3y) + \lambda (2x^2 + 2y^2 + 4x - 7y - 25) = 0$ છે.
વર્તુળ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1$ અને $y = 1$ મૂકતા:
$(1 + 1 + 13 - 3) + \lambda (2 + 2 + 4 - 7 - 25) = 0$
$12 - 24\lambda = 0 \implies \lambda = \frac{1}{2}$.
$\lambda = \frac{1}{2}$ મૂકતા:
$2(x^2 + y^2 + 13x - 3y) + (2x^2 + 2y^2 + 4x - 7y - 25) = 0$
$4x^2 + 4y^2 + 30x - 13y - 25 = 0$.
16
DifficultMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ જે વર્તુળો ${x^2} + {y^2} + x + 2y + 3 = 0$,${x^2} + {y^2} + 2x + 4y + 5 = 0$ અને ${x^2} + {y^2} - 7x - 8y - 9 = 0$ ને કાટખૂણે છેદે છે,તે છે:
A
${x^2} + {y^2} - 4x - 4y - 3 = 0$
B
$3({x^2} + {y^2}) + 4x - 4y - 3 = 0$
C
${x^2} + {y^2} + 4x + 4y - 3 = 0$
D
$3({x^2} + {y^2}) + 4(x + y) - 3 = 0$

Solution

(D) ધારો કે જરૂરી વર્તુળ ${x^2} + {y^2} + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
બે વર્તુળો ${x^2} + {y^2} + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને ${x^2} + {y^2} + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ કાટખૂણે છેદે જો $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ હોય.
આ શરત આપેલા વર્તુળો પર લાગુ પાડતા:
$(i) \; g + 2f = c + 3$
$(ii) \; 2g + 4f = c + 5$
$(iii) \; -7g - 8f = c - 9$
સમીકરણો ઉકેલતા $g = 2/3, f = 2/3, c = -1$ મળે છે.
તેથી,જરૂરી સમીકરણ $3({x^2} + {y^2}) + 4(x + y) - 3 = 0$ છે.
17
DifficultMCQ
$x^2 + y^2 - 1 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 2x - 4y + 1 = 0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતું અને $x + 2y = 0$ રેખાને સ્પર્શતું વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 + x + 2y = 0$
B
$x^2 + y^2 - x + 20 = 0$
C
$x^2 + y^2 - x - 2y = 0$
D
$2(x^2 + y^2) - x - 2y = 0$

Solution

(C) વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $S_2 + \lambda S_1 = 0$ છે.
$(x^2 + y^2 - 2x - 4y + 1) + \lambda(x^2 + y^2 - 1) = 0$
$(1 + \lambda)x^2 + (1 + \lambda)y^2 - 2x - 4y + (1 - \lambda) = 0$
કેન્દ્ર $C = \left( \frac{1}{1 + \lambda}, \frac{2}{1 + \lambda} \right)$ અને ત્રિજ્યા $r = \frac{\sqrt{4 + \lambda^2}}{|1 + \lambda|}$ છે.
રેખા $x + 2y = 0$ ને સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા જેટલું થાય.
$\left| \frac{\frac{1}{1 + \lambda} + 2(\frac{2}{1 + \lambda})}{\sqrt{5}} \right| = \frac{\sqrt{4 + \lambda^2}}{|1 + \lambda|}$
$\sqrt{5} = \sqrt{4 + \lambda^2}$ $\Rightarrow \lambda^2 = 1$ $\Rightarrow \lambda = 1$ (કારણ કે $\lambda = -1$ શક્ય નથી).
તેથી,માંગેલ સમીકરણ $x^2 + y^2 - x - 2y = 0$ છે.
18
DifficultMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેનું કેન્દ્ર $x + y = 4$ રેખા પર છે અને વર્તુળ ${x^2} + {y^2} - 4x + 2y + 4 = 0$ ને લંબચ્છેદી છે,તે શોધો.
A
${x^2} + {y^2} - 2x - 6y = 0$
B
${x^2} + {y^2} - 6x - 3y = 0$
C
${x^2} + {y^2} - 4x - 4y = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} + 2gx + 2fy = 0$ છે કારણ કે તે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ એ રેખા $x + y = 4$ પર હોવાથી,$-g - f = 4$,એટલે કે $g + f = -4$ ... $(i)$.
વર્તુળ ${x^2} + {y^2} - 4x + 2y + 4 = 0$ ને લંબચ્છેદી છે. લંબચ્છેદી હોવાની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
અહીં,$g_1 = g, f_1 = f, c_1 = 0$ અને $g_2 = -2, f_2 = 1, c_2 = 4$.
તેથી,$2(g)(-2) + 2(f)(1) = 0 + 4$,જેનું સાદું રૂપ $-4g + 2f = 4$,અથવા $-2g + f = 2$ ... $(ii)$ થાય છે.
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા: $(g + f) - (-2g + f) = -4 - 2$,જે $3g = -6$ આપે છે,તેથી $g = -2$.
$g = -2$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $-2 + f = -4$,તેથી $f = -2$.
વર્તુળનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} + 2(-2)x + 2(-2)y = 0$ છે,જે ${x^2} + {y^2} - 4x - 4y = 0$ થાય છે.
19
MediumMCQ
બે આપેલા વર્તુળો $x^2 + y^2 + ax + by + c = 0$ અને $x^2 + y^2 + dx + ey + f = 0$ એકબીજાને લંબરૂપે છેદે,ત્યારે અને માત્ર ત્યારે જ જ્યારે
A
$a + b + c = d + e + f$
B
$ad + be = c + f$
C
$ad + be = 2(c + f)$
D
$2ad + 2be = c + f$

Solution

(C) વર્તુળનું સામાન્ય સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
આપેલા વર્તુળોને સામાન્ય સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
પ્રથમ વર્તુળ માટે,$2g_1 = a$,$2f_1 = b$,અને $c_1 = c$.
બીજા વર્તુળ માટે,$2g_2 = d$,$2f_2 = e$,અને $c_2 = f$.
બે વર્તુળો લંબરૂપે છેદવાની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$2(\frac{a}{2})(\frac{d}{2}) + 2(\frac{b}{2})(\frac{e}{2}) = c + f$
$\frac{ad}{2} + \frac{be}{2} = c + f$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા:
$ad + be = 2(c + f)$.
20
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 + 4x + 6y = 19$,$x^2 + y^2 = 9$ અને $x^2 + y^2 - 2x - 2y = 5$ નું રેડિકલ કેન્દ્ર શોધો.
A
$(1, 1)$
B
$(-1, 1)$
C
$(1, -1)$
D
$(0, 1)$

Solution

(A) વર્તુળોના સમીકરણો:
$S_1: x^2 + y^2 + 4x + 6y - 19 = 0$
$S_2: x^2 + y^2 - 9 = 0$
$S_3: x^2 + y^2 - 2x - 2y - 5 = 0$
$S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ છે:
$4x + 6y - 10 = 0 \implies 2x + 3y = 5$ ... $(i)$
$S_2$ અને $S_3$ ની રેડિકલ ધરી $S_2 - S_3 = 0$ છે:
$2x + 2y - 4 = 0 \implies x + y = 2$ ... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ ઉકેલતા:
$x = 1$ અને $y = 1$ મળે છે.
આમ,રેડિકલ કેન્દ્ર $(1, 1)$ છે.
21
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 = a^2$ અને $x^2 + y^2 - 4ax = 0$ ને બહારથી સ્પર્શતા વર્તુળોના કેન્દ્રોનો બિંદુપથ શું હશે?
A
$12x^2 - 4y^2 - 24ax + 9a^2 = 0$
B
$12x^2 + 4y^2 - 24ax + 9a^2 = 0$
C
$12x^2 - 4y^2 + 24ax + 9a^2 = 0$
D
$12x^2 + 4y^2 + 24ax + 9a^2 = 0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ ને બહારથી સ્પર્શતું હોવાથી,તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું થાય:
$\sqrt{h^2 + k^2} = r + a \implies r = \sqrt{h^2 + k^2} - a$ $(i)$
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4ax = 0$ (જે $(x-2a)^2 + y^2 = (2a)^2$ છે) ને બહારથી સ્પર્શતું હોવાથી,તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર:
$\sqrt{(h-2a)^2 + k^2} = r + 2a$ $(ii)$
$(i)$ માંથી $r$ ની કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$\sqrt{(h-2a)^2 + k^2} = (\sqrt{h^2 + k^2} - a) + 2a$
$\sqrt{(h-2a)^2 + k^2} = \sqrt{h^2 + k^2} + a$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(h-2a)^2 + k^2 = (h^2 + k^2) + a^2 + 2a\sqrt{h^2 + k^2}$
$h^2 - 4ah + 4a^2 + k^2 = h^2 + k^2 + a^2 + 2a\sqrt{h^2 + k^2}$
$3a^2 - 4ah = 2a\sqrt{h^2 + k^2}$
$a$ વડે ભાગતા:
$3a - 4h = 2\sqrt{h^2 + k^2}$
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$(3a - 4h)^2 = 4(h^2 + k^2)$
$9a^2 - 24ah + 16h^2 = 4h^2 + 4k^2$
$12h^2 - 4k^2 - 24ah + 9a^2 = 0$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $12x^2 - 4y^2 - 24ax + 9a^2 = 0$ મળે છે.
Solution diagram
22
MediumMCQ
જો સમાન ત્રિજ્યા $a$ અને કેન્દ્રો $(2, 3)$ અને $(5, 6)$ ધરાવતા વર્તુળો એકબીજાને લંબરૂપે છેદતા હોય,તો $a =$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) બે વર્તુળો જેમની ત્રિજ્યા $r_1$ અને $r_2$ છે અને કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d$ હોય,તો તેઓ લંબરૂપે છેદે જો $d^2 = r_1^2 + r_2^2$ હોય.
અહીં,$r_1 = r_2 = a$.
કેન્દ્રો $(2, 3)$ અને $(5, 6)$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(5-2)^2 + (6-3)^2} = \sqrt{3^2 + 3^2} = \sqrt{18}$ છે.
તેથી,$d^2 = 18$.
શરતમાં કિંમત મૂકતા: $18 = a^2 + a^2$.
$18 = 2a^2$.
$a^2 = 9$.
ત્રિજ્યા હોવાથી,$a = 3$.
23
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા અને વર્તુળો $x^2 + y^2 = a^2$ અને $x^2 + y^2 + 2ax = 2a^2$ સાથે સહ-અક્ષીય (co-axial) હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 = 1$
B
$x^2 + y^2 + 2ax = 0$
C
$x^2 + y^2 - 2ax = 0$
D
$x^2 + y^2 = 2a^2$

Solution

(C) ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સામાન્ય સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy = 0$ છે.
સહ-અક્ષીય વર્તુળોની સિસ્ટમ માટે,કોઈપણ બે વર્તુળોની રેડિકલ અક્ષ સમાન હોવી જોઈએ.
આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2 + y^2 - a^2 = 0$ અને $S_2: x^2 + y^2 + 2ax - 2a^2 = 0$ છે.
$S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$ છે,જે $2ax - a^2 = 0$ એટલે કે $x = \frac{a}{2}$ આપે છે.
ધારો કે જરૂરી વર્તુળ $S_3: x^2 + y^2 + 2gx + 2fy = 0$ છે.
$S_1$ અને $S_3$ ની રેડિકલ અક્ષ $2gx + 2fy + a^2 = 0$ છે.
વર્તુળો સહ-અક્ષીય હોવાથી,આ રેડિકલ અક્ષ $x = \frac{a}{2}$ હોવી જોઈએ.
સરખામણી કરતા,$f = 0$ અને $g = -a$ મળે છે.
તેથી,વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2ax = 0$ છે.
24
DifficultMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ જે વર્તુળો $x^2 + y^2 - 8x - 2y + 7 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 4x + 10y + 8 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને તેનું કેન્દ્ર $y$-અક્ષ પર છે,તે શોધો:
A
$x^2 + y^2 + 22x + 9 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 22x - 9 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 22y + 9 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 22y - 9 = 0$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળોની ફેમિલીનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
$(x^2 + y^2 - 8x - 2y + 7) + \lambda(x^2 + y^2 - 4x + 10y + 8) = 0$
કેન્દ્ર $y$-અક્ષ પર હોવાથી,$x$-યામ શૂન્ય થશે.
$\frac{4 + 2\lambda}{1 + \lambda} = 0 \implies \lambda = -2$.
કિંમત મૂકતા,$x^2 + y^2 + 22y + 9 = 0$ મળે છે.
25
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ પરના કોઈપણ બિંદુમાંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2 \sin^2 \alpha$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. તેમની વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\alpha}{2}$
B
$\alpha$
C
$2\alpha$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $P$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે. ધારો કે $PQ$ અને $PR$ એ $P$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2 \sin^2 \alpha$ પર દોરેલા સ્પર્શકો છે,જ્યાં $Q$ અને $R$ એ સ્પર્શબિંદુઓ છે.
ધારો કે $O$ એ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ છે. અંદરના વર્તુળની ત્રિજ્યા $OQ = a \sin \alpha$ છે.
અંતર $OP$ એ બહારના વર્તુળની ત્રિજ્યા છે,તેથી $OP = a$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OQP$ માં,$\sin(\angle OPQ) = \frac{OQ}{OP} = \frac{a \sin \alpha}{a} = \sin \alpha$.
તેથી,$\angle OPQ = \alpha$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\angle QPR = 2 \times \angle OPQ = 2\alpha$ છે.
Solution diagram
26
DifficultMCQ
વર્તુળો ${x^2} + {y^2} - 8x - 2y + 7 = 0$ અને ${x^2} + {y^2} - 4x + 10y + 8 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી અને $(3, -3)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$23{x^2} + 23{y^2} - 156x + 38y + 168 = 0$
B
$23{x^2} + 23{y^2} + 156x + 38y + 168 = 0$
C
${x^2} + {y^2} + 156x + 38y + 168 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $S_1: {x^2} + {y^2} - 8x - 2y + 7 = 0$ અને $S_2: {x^2} + {y^2} - 4x + 10y + 8 = 0$ છે.
સમીકરણ $({x^2} + {y^2} - 8x - 2y + 7) + \lambda ({x^2} + {y^2} - 4x + 10y + 8) = 0$ છે.
વર્તુળ $(3, -3)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$x = 3$ અને $y = -3$ મૂકતા:
$(9 + 9 - 24 + 6 + 7) + \lambda (9 + 9 - 12 - 30 + 8) = 0$
$7 + \lambda (-16) = 0$
$16\lambda = 7 \Rightarrow \lambda = \frac{7}{16}$.
$\lambda = \frac{7}{16}$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$16({x^2} + {y^2} - 8x - 2y + 7) + 7({x^2} + {y^2} - 4x + 10y + 8) = 0$
$23{x^2} + 23{y^2} - 156x + 38y + 168 = 0$.
27
DifficultMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ જે બિંદુ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને આપેલ વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2x + 4y + 6 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 4x + 6y + 2 = 0$ ને લંબચ્છેદી છે,તે છે:
A
$x^2 + y^2 + 16x + 12y + 2 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 16x - 12y - 2 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 16x + 12y + 2 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
તે આપેલ વર્તુળોને લંબચ્છેદી હોવાથી,લંબચ્છેદી વર્તુળોની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ નો ઉપયોગ કરતા:
પ્રથમ વર્તુળ માટે: $2g + 4f - c = 6$.
બીજા વર્તુળ માટે: $4g + 6f - c = 2$.
વર્તુળ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $2g + 2f + c = -2$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા આપણને $g = -8, f = 6$ અને $c = 2$ મળે છે.
તેથી,વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 16x + 12y + 2 = 0$ છે.
28
MediumMCQ
બે વર્તુળો $S_1 = x^2 + y^2 + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને $S_2 = x^2 + y^2 + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ એકબીજાને લંબરૂપે છેદે છે,તો:
A
$2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$
B
$2g_1g_2 - 2f_1f_2 = c_1 + c_2$
C
$2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 - c_2$
D
$2g_1g_2 - 2f_1f_2 = c_1 - c_2$

Solution

(A) બે વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ લંબરૂપે છેદે તેની શરત નીચે મુજબ છે:
$2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$
આ એક પ્રમાણિત પરિણામ છે જે વર્તુળોના કેન્દ્રો અને તેમના છેદબિંદુ દ્વારા બનતા ત્રિકોણ પર પાયથાગોરસના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને મેળવવામાં આવે છે.
29
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2g'x + 2f'y = 0$ એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે છે જો:
A
$f'g = g'f$
B
$fg = f'g'$
C
$f'g' + fg = 0$
D
$f'g + g'f = 0$

Solution

(A) બે વર્તુળો જેના કેન્દ્રો $C_1(-g, -f)$ અને $C_2(-g', -f')$ છે અને ત્રિજ્યાઓ $r_1 = \sqrt{g^2 + f^2}$ અને $r_2 = \sqrt{g'^2 + f'^2}$ છે,તેઓ બહારથી સ્પર્શે તે માટે તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું હોવું જોઈએ.
$C_1C_2 = r_1 + r_2$
$\sqrt{(-g + g')^2 + (-f + f')^2} = \sqrt{g^2 + f^2} + \sqrt{g'^2 + f'^2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(g' - g)^2 + (f' - f)^2 = (g^2 + f^2) + (g'^2 + f'^2) + 2\sqrt{g^2 + f^2}\sqrt{g'^2 + f'^2}$
$g'^2 - 2gg' + g^2 + f'^2 - 2ff' + f^2 = g^2 + f^2 + g'^2 + f'^2 + 2\sqrt{(g^2 + f^2)(g'^2 + f'^2)}$
$-2(gg' + ff') = 2\sqrt{(g^2 + f^2)(g'^2 + f'^2)}$
$-(gg' + ff') = \sqrt{(g^2 + f^2)(g'^2 + f'^2)}$
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$(gg' + ff')^2 = (g^2 + f^2)(g'^2 + f'^2)$
$g^2g'^2 + f^2f'^2 + 2gg'ff' = g^2g'^2 + g^2f'^2 + f^2g'^2 + f^2f'^2$
$2gg'ff' = g^2f'^2 + f^2g'^2$
$g^2f'^2 + f^2g'^2 - 2(gf')(fg') = 0$
$(gf' - fg')^2 = 0$
$gf' = fg'$
Solution diagram
30
MediumMCQ
બે વર્તુળો $x^2 + y^2 - 2x - 3 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 4x - 6y - 8 = 0$ એવા છે કે:
A
તેઓ એકબીજાને સ્પર્શે છે
B
તેઓ એકબીજાને છેદે છે
C
એક વર્તુળ બીજાની અંદર આવેલું છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) પ્રથમ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x - 3 = 0$ માટે:
કેન્દ્ર $C_1 = (1, 0)$,ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{1^2 + 0^2 - (-3)} = \sqrt{4} = 2$.
બીજા વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4x - 6y - 8 = 0$ માટે:
કેન્દ્ર $C_2 = (2, 3)$,ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{2^2 + 3^2 - (-8)} = \sqrt{4 + 9 + 8} = \sqrt{21}$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(2-1)^2 + (3-0)^2} = \sqrt{1^2 + 3^2} = \sqrt{10}$.
છેદન માટેની શરત $|r_1 - r_2| < d < r_1 + r_2$ ચકાસતા:
$|2 - \sqrt{21}| < \sqrt{10} < 2 + \sqrt{21}$.
આ શરત સંતોષાય છે,તેથી વર્તુળો એકબીજાને છેદે છે.
31
DifficultMCQ
$x^2 + y^2 - 6x - 6y + 4 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 2x - 4y + 3 = 0$ ધરાવતી વર્તુળોની કોએક્સિયલ સિસ્ટમનું એક લિમિટ પોઈન્ટ કયું છે?
A
$(-1, 1)$
B
$(-1, 2)$
C
$(-2, 1)$
D
$(-2, 2)$

Solution

(A) ધારો કે $S_1 = x^2 + y^2 - 6x - 6y + 4 = 0$ અને $S_2 = x^2 + y^2 - 2x - 4y + 3 = 0$.
રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે,જે $(x^2 + y^2 - 6x - 6y + 4) - (x^2 + y^2 - 2x - 4y + 3) = 0$ છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા,આપણને $-4x - 2y + 1 = 0$ અથવા $4x + 2y - 1 = 0$ મળે છે.
કોએક્સિયલ સિસ્ટમનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(4x + 2y - 1) = 0$ છે,જે $x^2 + y^2 - (6 - 4\lambda)x - (6 - 2\lambda)y + (4 - \lambda) = 0$ થાય છે.
આ વર્તુળોનું કેન્દ્ર $(3 - 2\lambda, 3 - \lambda)$ છે અને ત્રિજ્યા $r$ એ $r^2 = (3 - 2\lambda)^2 + (3 - \lambda)^2 - (4 - \lambda)$ દ્વારા મળે છે.
લિમિટ પોઈન્ટ માટે,ત્રિજ્યા $r = 0$ થાય.
તેથી,$(3 - 2\lambda)^2 + (3 - \lambda)^2 - (4 - \lambda) = 0$.
$5\lambda^2 - 17\lambda + 14 = 0$.
$\lambda$ માટે ઉકેલતા,આપણને $\lambda = 2$ અથવા $\lambda = 7/5$ મળે છે.
$\lambda = 2$ માટે,કેન્દ્ર $(-1, 1)$ છે.
$\lambda = 7/5$ માટે,કેન્દ્ર $(1/5, 8/5)$ છે.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચું લિમિટ પોઈન્ટ $(-1, 1)$ છે.
32
DifficultMCQ
એક વર્તુળ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને તેનું કેન્દ્ર $y = x$ પર છે. જો તે ${x^2} + {y^2} - 4x - 6y + 10 = 0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદે,તો વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
${x^2} + {y^2} - x - y = 0$
B
${x^2} + {y^2} - 6x - 4y = 0$
C
${x^2} + {y^2} - 2x - 2y = 0$
D
${x^2} + {y^2} + 2x + 2y = 0$

Solution

(C) ધારો કે જરૂરી વર્તુળ ${x^2} + {y^2} + 2gx + 2fy + c = 0$ $(i)$ છે.
તે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $c = 0$.
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ એ $y = x$ પર હોવાથી,$-f = -g$ એટલે કે $f = g$ મળે.
બે વર્તુળો ${x^2} + {y^2} + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને ${x^2} + {y^2} + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ લંબચ્છેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
અહીં,$g_1 = g, f_1 = f, c_1 = 0$ અને $g_2 = -2, f_2 = -3, c_2 = 10$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$2(g)(-2) + 2(f)(-3) = 0 + 10$.
$f = g$ હોવાથી,$-4g - 6g = 10$,એટલે કે $-10g = 10$,તેથી $g = -1$.
આમ,$f = -1$.
વર્તુળનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} - 2x - 2y = 0$ છે.
33
MediumMCQ
ત્રિકોણની ત્રણ બાજુઓને વ્યાસ તરીકે લઈને દોરવામાં આવેલા ત્રણ વર્તુળોનું રેડિકલ કેન્દ્ર કયું છે?
A
લંબકેન્દ્ર
B
પરિકેન્દ્ર
C
ત્રિકોણનું અંતઃકેન્દ્ર
D
મધ્યકેન્દ્ર

Solution

(A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A, B,$ અને $C$ છે. બાજુઓ $AB, BC,$ અને $CA$ ને વ્યાસ તરીકે લઈને ત્રણ વર્તુળો ધ્યાનમાં લો.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
આ વર્તુળોમાંથી કોઈપણ બેનું રેડિકલ અક્ષ એ બે વર્તુળોની સામાન્ય જીવા છે. ત્રિકોણની બાજુઓને વ્યાસ તરીકે લઈને દોરેલા વર્તુળો માટે,કોઈપણ બે વર્તુળોનું રેડિકલ અક્ષ એ બે બાજુઓના સામાન્ય શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતો ત્રિકોણનો વેધ (altitude) છે.
રેડિકલ કેન્દ્ર એ ત્રણ વર્તુળોના રેડિકલ અક્ષોનું છેદબિંદુ હોવાથી,તે ત્રિકોણના ત્રણ વેધનું છેદબિંદુ છે.
તેથી,રેડિકલ કેન્દ્ર એ ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર છે.
Solution diagram
34
AdvancedMCQ
એક કોએક્સિયલ સિસ્ટમના ત્રણ વર્તુળો પર એક નિશ્ચિત બિંદુથી દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈ $t_1, t_2, t_3$ છે. જો $P, Q$ અને $R$ એ આ વર્તુળોના કેન્દ્રો હોય,તો $QRt_1^2 + RPt_2^2 + PQt_3^2$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$0$

Solution

(D) ધારો કે કોએક્સિયલ વર્તુળોની સિસ્ટમ $x^2 + y^2 + 2g_i x + c = 0$ છે,જ્યાં $i = 1, 2, 3$.
નિશ્ચિત બિંદુ $(h, k)$ થી સ્પર્શકની લંબાઈનો વર્ગ $t_i^2 = h^2 + k^2 + 2g_i h + c$ છે.
કેન્દ્રો $P(-g_1, 0)$,$Q(-g_2, 0)$ અને $R(-g_3, 0)$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $QR = |g_3 - g_2|$,$RP = |g_1 - g_3|$,અને $PQ = |g_2 - g_1|$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,$QRt_1^2 + RPt_2^2 + PQt_3^2 = (g_3 - g_2)(h^2 + k^2 + 2g_1 h + c) + (g_1 - g_3)(h^2 + k^2 + 2g_2 h + c) + (g_2 - g_1)(h^2 + k^2 + 2g_3 h + c) = 0$ થાય છે.
35
AdvancedMCQ
$P, Q$ અને $R$ એ ત્રણ સહ-અક્ષીય વર્તુળોના કેન્દ્રો છે અને $r_1, r_2, r_3$ તેમની ત્રિજ્યાઓ છે. તો $QRr_1^2 + RP r_2^2 + PQ r_3^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$PQ \cdot QR \cdot RP$
B
$-PQ \cdot QR \cdot RP$
C
$PQ^2 \cdot QR^2 \cdot RP^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ત્રણ સહ-અક્ષીય વર્તુળો માટે જેમનાં કેન્દ્રો $P, Q, R$ અને ત્રિજ્યાઓ $r_1, r_2, r_3$ છે,તેમનો રેડિકલ અક્ષ સમાન હોય છે.
ધારો કે કેન્દ્રો $x$-અક્ષ પર $x_1, x_2, x_3$ છે.
રેડિકલ અક્ષ પરના બિંદુની પાવર અચળ હોવાથી,$x_i^2 - r_i^2 = k$ થાય.
તેથી,$r_i^2 = x_i^2 - k$.
પદાવલિ $QR r_1^2 + RP r_2^2 + PQ r_3^2$ એ $(x_3 - x_2)(x_1^2 - k) + (x_1 - x_3)(x_2^2 - k) + (x_2 - x_1)(x_3^2 - k)$ બને છે.
ચક્રીય ગુણધર્મ મુજબ,આનું મૂલ્ય $-(x_1 - x_2)(x_2 - x_3)(x_3 - x_1)$ થાય છે.
આમ,જવાબ $-PQ \cdot QR \cdot RP$ છે.
36
DifficultMCQ
વર્તુળ ${x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0}$ એ વર્તુળ ${x^2 + y^2 + 2g'x + 2f'y + c' = 0}$ ના પરિઘને દુભાગે છે,જો
A
$2g'(g - g') + 2f'(f - f') = c - c'$
B
$g'(g - g') + f'(f - f') = c - c'$
C
$f(g - g') + g(f - f') = c - c'$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બે વર્તુળો ${S_1: x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0}$ અને ${S_2: x^2 + y^2 + 2g'x + 2f'y + c' = 0}$ છે.
જો ${S_1}$ એ ${S_2}$ ના પરિઘને દુભાગે,તો બંને વર્તુળોની સામાન્ય જીવા ${S_2}$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થવી જોઈએ.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ ${S_1 - S_2 = 0}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે ${2(g - g')x + 2(f - f')y + (c - c') = 0}$ છે.
${S_2}$ નું કેન્દ્ર ${(-g', -f')}$ છે.
કેન્દ્ર ${(-g', -f')}$ ને સામાન્ય જીવાના સમીકરણમાં મૂકતા:
${2(g - g')(-g') + 2(f - f')(-f') + (c - c') = 0}$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને ${2g'(g - g') + 2f'(f - f') = c - c'}$ મળે છે.
37
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 + 4x + 6y + 3 = 0$ અને $2(x^2 + y^2) + 6x + 4y + C = 0$ એકબીજાને લંબછેદી હોય,તો $C$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$18$
C
$12$
D
$16$

Solution

(B) બે વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ લંબછેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
પ્રથમ,સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં લખો:
વર્તુળ $1$: $x^2 + y^2 + 4x + 6y + 3 = 0$. અહીં,$g_1 = 2, f_1 = 3, c_1 = 3$.
વર્તુળ $2$: $x^2 + y^2 + 3x + 2y + \frac{C}{2} = 0$. અહીં,$g_2 = \frac{3}{2}, f_2 = 1, c_2 = \frac{C}{2}$.
શરત લાગુ પાડતા: $2(2)(\frac{3}{2}) + 2(3)(1) = 3 + \frac{C}{2}$.
$6 + 6 = 3 + \frac{C}{2}$ $\Rightarrow 12 = 3 + \frac{C}{2}$ $\Rightarrow 9 = \frac{C}{2}$ $\Rightarrow C = 18$.
38
DifficultMCQ
કોઈપણ વર્તુળ રેખાઓ $x + \sqrt{3}y = 1$ અને $\sqrt{3}x - y = 2$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે. જો તે આ રેખાઓને $P$ અને $Q$ બિંદુઓમાં છેદે,તો ચાપ $PQ$ દ્વારા તેના કેન્દ્ર પર આંતરેલો ખૂણો ............ $^o$ છે.
A
$180$
B
$90$
C
$120$
D
કેન્દ્ર અને ત્રિજ્યા પર આધાર રાખે છે

Solution

(A) ધારો કે બે રેખાઓનું છેદબિંદુ $A$ છે.
ચાપ $PQ$ દ્વારા કેન્દ્ર $C$ પર આંતરેલો ખૂણો એ પરિઘ પરના કોઈપણ બિંદુએ જીવા $PQ$ દ્વારા આંતરેલા ખૂણા કરતા બમણો હોય છે.
રેખા $x + \sqrt{3}y = 1$ માટે,ઢાળ $m_1 = -\frac{1}{\sqrt{3}}$ છે.
રેખા $\sqrt{3}x - y = 2$ માટે,ઢાળ $m_2 = \sqrt{3}$ છે.
કારણ કે $m_1 \times m_2 = (-\frac{1}{\sqrt{3}}) \times \sqrt{3} = -1$,તેથી બંને રેખાઓ એકબીજાને લંબ છે.
તેથી,તેમના છેદબિંદુ $A$ પર રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $90^o$ છે.
રેખાઓ લંબ હોવાથી,જીવા $PQ$ પરિઘના બિંદુ $A$ પર $90^o$ નો ખૂણો આંતરે છે. વર્તુળના પ્રમેય મુજબ,ચાપ $PQ$ દ્વારા કેન્દ્ર પર આંતરેલો ખૂણો $2 \times 90^o = 180^o$ થાય.
આમ,જીવા $PQ$ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે.
Solution diagram
39
DifficultMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ શોધો જે વર્તુળ $x^2 + y^2 + 14x + 6y + 2 = 0$ ને લંબછેદી છે અને જેનું કેન્દ્ર $(0, 2)$ છે.
A
$x^2 + y^2 - 4y - 6 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 4y - 14 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 4y + 14 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 4y - 14 = 0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળ: $x^2 + y^2 + 14x + 6y + 2 = 0$.
$x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$g = 7$,$f = 3$,અને $c = 2$ મળે છે.
ધારો કે માંગેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2g'x + 2f'y + c' = 0$ છે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g', -f') = (0, 2)$ છે,તેથી $g' = 0$ અને $f' = -2$ થાય.
વર્તુળો લંબછેદી હોવાથી,શરત $2gg' + 2ff' = c + c'$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $2(7)(0) + 2(3)(-2) = 2 + c'$.
$0 - 12 = 2 + c' \Rightarrow c' = -14$.
$g'$,$f'$,અને $c'$ ની કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2 + y^2 + 2(0)x + 2(-2)y - 14 = 0$.
આમ,સમીકરણ $x^2 + y^2 - 4y - 14 = 0$ છે.
40
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2 + y^2 = 4$ અને $x^2 + y^2 - 10x + \lambda = 0$ એકબીજાને બહારથી સ્પર્શતા હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$-16$
B
$9$
C
$16$
D
$25$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળો $x^2 + y^2 = 4$ અને $x^2 + y^2 - 10x + \lambda = 0$ છે.
પ્રથમ વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{4} = 2$ છે.
બીજા વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (5, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{5^2 - \lambda} = \sqrt{25 - \lambda}$ છે.
વર્તુળો બહારથી સ્પર્શતા હોવાથી,તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું થાય: $C_1C_2 = r_1 + r_2$.
અંતર $C_1C_2 = \sqrt{(5-0)^2 + (0-0)^2} = 5$.
તેથી,$5 = 2 + \sqrt{25 - \lambda}$.
$3 = \sqrt{25 - \lambda}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$9 = 25 - \lambda$.
આમ,$\lambda = 25 - 9 = 16$.
41
DifficultMCQ
વર્તુળોની સહ-અક્ષીય પ્રણાલી $x^2 + y^2 + 2gx + c = 0$ માં,જ્યાં $g$ એક પ્રાચલ (parameter) છે,જો $c > 0$ હોય,તો વર્તુળો કેવા પ્રકારના છે?
A
લંબકોણીય (Orthogonal)
B
સ્પર્શક પ્રકારના (Touching type)
C
છેદતા પ્રકારના (Intersecting type)
D
ન છેદતા પ્રકારના (Non-intersecting type)

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + c = 0$ છે,જ્યાં $c$ અચળાંક છે અને $g$ પ્રાચલ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, 0)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2 - c}$ છે.
સહ-અક્ષીય પ્રણાલી માટે,સીમિત બિંદુઓ તે છે જ્યાં ત્રિજ્યા શૂન્ય થાય છે,એટલે કે $g^2 - c = 0$,જે $g = \pm \sqrt{c}$ આપે છે.
$c > 0$ હોવાથી,સીમિત બિંદુઓ $(\sqrt{c}, 0)$ અને $(-\sqrt{c}, 0)$ વાસ્તવિક અને ભિન્ન છે.
વાસ્તવિક અને ભિન્ન સીમિત બિંદુઓ ધરાવતી સહ-અક્ષીય પ્રણાલીને ન છેદતા પ્રકારની પ્રણાલી કહેવામાં આવે છે.
42
MediumMCQ
$2x^2 + 2y^2 - 7x = 0$ અને $x^2 + y^2 - 4y - 7 = 0$ વર્તુળોની રેડિકલ અક્ષનું સમીકરણ શું છે?
A
$7x + 8y + 14 = 0$
B
$7x - 8y + 14 = 0$
C
$7x - 8y - 14 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ની રેડિકલ અક્ષનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,સમીકરણોને $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સ્વરૂપમાં લખો,જ્યાં $x^2$ અને $y^2$ નો સહગુણક $1$ હોય.
પ્રથમ વર્તુળ માટે: $2x^2 + 2y^2 - 7x = 0 \Rightarrow x^2 + y^2 - 3.5x = 0$.
બીજા વર્તુળ માટે: $x^2 + y^2 - 4y - 7 = 0$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(x^2 + y^2 - 3.5x) - (x^2 + y^2 - 4y - 7) = 0$.
$-3.5x + 4y + 7 = 0$.
દશાંશ દૂર કરવા માટે $-2$ વડે ગુણતા: $7x - 8y - 14 = 0$.
43
DifficultMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ જે ${x^2} + {y^2} + 13x - 3y = 0$ અને $2{x^2} + 2{y^2} + 4x - 7y - 25 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને જેનું કેન્દ્ર $13x + 30y = 0$ પર આવેલું છે,તે શોધો.
A
${x^2} + {y^2} + 30x - 13y - 25 = 0$
B
$4{x^2} + 4{y^2} + 30x - 13y - 25 = 0$
C
$2{x^2} + 2{y^2} + 30x - 13y - 25 = 0$
D
${x^2} + {y^2} + 30x - 13y + 25 = 0$

Solution

(B) બે વર્તુળો ${S_1} = 0$ અને ${S_2} = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ ${S_1} + \lambda {S_2} = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ ${S_1} = {x^2} + {y^2} + 13x - 3y = 0$ અને ${S_2} = {x^2} + {y^2} + 2x - 3.5y - 12.5 = 0$ (બીજા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા).
સમીકરણ $({x^2} + {y^2} + 13x - 3y) + \lambda ({x^2} + {y^2} + 2x - 3.5y - 12.5) = 0$ છે.
$(1 + \lambda ){x^2} + (1 + \lambda ){y^2} + (13 + 2\lambda )x - (3 + 3.5\lambda )y - 12.5\lambda = 0$.
$(1 + \lambda )$ વડે ભાગતા,કેન્દ્ર $\left( { - \frac{{13 + 2\lambda }}{{2(1 + \lambda )}}, \frac{{3 + 3.5\lambda }}{{2(1 + \lambda )}}} \right)$ મળે છે.
કેન્દ્ર $13x + 30y = 0$ પર હોવાથી,$13\left( { - \frac{{13 + 2\lambda }}{{2(1 + \lambda )}}} \right) + 30\left( { \frac{{3 + 3.5\lambda }}{{2(1 + \lambda )}}} \right) = 0$.
$-169 - 26\lambda + 90 + 105\lambda = 0 \Rightarrow 79\lambda = 79 \Rightarrow \lambda = 1$.
$\lambda = 1$ મૂકતા: $2{x^2} + 2{y^2} + 15x - 6.5y - 12.5 = 0$.
$2$ વડે ગુણતા,$4{x^2} + 4{y^2} + 30x - 13y - 25 = 0$ મળે છે.
44
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 - 16x + 60 = 0$,$x^2 + y^2 - 12x + 27 = 0$,અને $x^2 + y^2 - 12y + 8 = 0$ નું રેડિકલ કેન્દ્ર શોધો.
A
$(13, 33/4)$
B
$(33/4, -13)$
C
$(33/4, 13)$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળોના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$S_1 \equiv x^2 + y^2 - 16x + 60 = 0$ $(i)$
$S_2 \equiv x^2 + y^2 - 12x + 27 = 0$ $(ii)$
$S_3 \equiv x^2 + y^2 - 12y + 8 = 0$ $(iii)$
વર્તુળ $(i)$ અને $(ii)$ ની રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2 + y^2 - 16x + 60) - (x^2 + y^2 - 12x + 27) = 0$
$-4x + 33 = 0 \Rightarrow x = \frac{33}{4}$ $(iv)$
વર્તુળ $(ii)$ અને $(iii)$ ની રેડિકલ ધરી $S_2 - S_3 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2 + y^2 - 12x + 27) - (x^2 + y^2 - 12y + 8) = 0$
$-12x + 12y + 19 = 0$ $(v)$
સમીકરણ $(v)$ માં $x = \frac{33}{4}$ મૂકતા:
$-12(\frac{33}{4}) + 12y + 19 = 0$
$-99 + 12y + 19 = 0$
$12y = 80 \Rightarrow y = \frac{20}{3}$
આમ,રેડિકલ કેન્દ્ર $(\frac{33}{4}, \frac{20}{3})$ છે. જે આપેલા વિકલ્પોમાં નથી,તેથી સાચો જવાબ $(d)$ છે.
45
MediumMCQ
વર્તુળો $3x^2 + 3y^2 - 7x + 8y + 11 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 3x - 4y + 5 = 0$ ની રેડિકલ ધરી (radical axis) શોધો.
A
$x + 10y + 2 = 0$
B
$x + 10y - 2 = 0$
C
$x + 10y + 8 = 0$
D
$x + 10y - 8 = 0$

Solution

(B) બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ની રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ વર્તુળને $x^2 + y^2 - \frac{7}{3}x + \frac{8}{3}y + \frac{11}{3} = 0$ તરીકે લખતા.
બીજું વર્તુળ $x^2 + y^2 - 3x - 4y + 5 = 0$ છે.
રેડિકલ ધરી: $\left( -\frac{7}{3} + 3 \right)x + \left( \frac{8}{3} + 4 \right)y + \left( \frac{11}{3} - 5 \right) = 0$.
$\frac{2}{3}x + \frac{20}{3}y - \frac{4}{3} = 0$.
$\frac{3}{2}$ વડે ગુણતા,$x + 10y - 2 = 0$ મળે છે.
46
DifficultMCQ
વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો,જે ત્રણ વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2x + 17y + 4 = 0$,$x^2 + y^2 + 7x + 6y + 11 = 0$,અને $x^2 + y^2 - x + 22y + 3 = 0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદે છે.
A
$(3, 2)$
B
$(1, 2)$
C
$(2, 3)$
D
$(0, 2)$

Solution

(A) ધારો કે માંગેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે $... (i)$
બે વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ લંબચ્છેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
આ શરતનો ઉપયોગ કરતા:
$1$) $2g + 17f = c + 4$ $... (ii)$
$2$) $7g + 6f = c + 11$ $... (iii)$
$3$) $-g + 22f = c + 3$ $... (iv)$
સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $g = -3$ અને $f = -2$ મળે છે.
તેથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (3, 2)$ છે.
47
MediumMCQ
વર્તુળો ${x^2} + {y^2} - 3x - 4y + 5 = 0$ અને $2{x^2} + 2{y^2} - 10x - 12y + 12 = 0$ ની રેડિકલ અક્ષનું સમીકરણ શું છે?
A
$2x + 2y - 1 = 0$
B
$2x + 2y + 1 = 0$
C
$x + y + 7 = 0$
D
$x + y - 7 = 0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો:
${S_1} = {x^2} + {y^2} - 3x - 4y + 5 = 0$ .....$(i)$
બીજા વર્તુળ માટે,${x^2}$ અને ${y^2}$ ના સહગુણકો $1$ બનાવવા માટે $2$ વડે ભાગતા:
${S_2} = {x^2} + {y^2} - 5x - 6y + 6 = 0$ .....$(ii)$
રેડિકલ અક્ષનું સમીકરણ ${S_1} - {S_2} = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
$({x^2} + {y^2} - 3x - 4y + 5) - ({x^2} + {y^2} - 5x - 6y + 6) = 0$
$2x + 2y - 1 = 0$.
48
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 = 25$ અને $x^2 + y^2 - 8x + 7 = 0$ ના છેદબિંદુઓ કયા છે?
A
$(4, 3)$ અને $(4, -3)$
B
$(4, -3)$ અને $(-4, -3)$
C
$(-4, 3)$ અને $(4, 3)$
D
$(4, 3)$ અને $(3, 4)$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$x^2 + y^2 = 25$ $(i)$
$x^2 + y^2 - 8x + 7 = 0$ $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી સમીકરણ $(ii)$ બાદ કરતા:
$(x^2 + y^2) - (x^2 + y^2 - 8x + 7) = 25 - 0$
$8x - 7 = 25$
$8x = 32$
$x = 4$
$x = 4$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$(4)^2 + y^2 = 25$
$16 + y^2 = 25$
$y^2 = 9$
$y = \pm 3$
આમ,છેદબિંદુઓ $(4, 3)$ અને $(4, -3)$ છે.
49
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2ax + c = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2by + c = 0$ એકબીજાને સ્પર્શતા હોય,તો:
A
$\frac{1}{a} + \frac{1}{b} = \frac{1}{c}$
B
$\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{c^2}$
C
$\frac{1}{a} + \frac{1}{b} = c^2$
D
$\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{c}$

Solution

(D) વર્તુળોના કેન્દ્રો $C_1(-a, 0)$ અને $C_2(0, -b)$ છે.
વર્તુળોની ત્રિજ્યાઓ $R_1 = \sqrt{a^2 - c}$ અને $R_2 = \sqrt{b^2 - c}$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = \sqrt{a^2 + b^2}$ છે.
વર્તુળો એકબીજાને સ્પર્શતા હોવાથી,$R_1 + R_2 = C_1C_2$ થાય.
$\sqrt{a^2 - c} + \sqrt{b^2 - c} = \sqrt{a^2 + b^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(a^2 - c) + (b^2 - c) + 2\sqrt{(a^2 - c)(b^2 - c)} = a^2 + b^2$.
$2\sqrt{(a^2 - c)(b^2 - c)} = 2c$.
$(a^2 - c)(b^2 - c) = c^2$.
$a^2b^2 - a^2c - b^2c + c^2 = c^2$.
$a^2b^2 = a^2c + b^2c$.
બંને બાજુ $a^2b^2c$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{c} = \frac{1}{b^2} + \frac{1}{a^2}$.
50
MediumMCQ
જો $d$ એ બે વર્તુળોના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર હોય,$r_1$ અને $r_2$ તેમની ત્રિજ્યાઓ હોય,અને $d = r_1 + r_2$ હોય,તો
A
વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે છે
B
વર્તુળો એકબીજાને અંદરથી સ્પર્શે છે
C
વર્તુળો એકબીજાને છેદે છે
D
વર્તુળો અલગ છે

Solution

(A) જ્યારે બે વર્તુળોના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું હોય,એટલે કે $d = r_1 + r_2$,ત્યારે વર્તુળો એકબીજાને બહારથી એક બિંદુએ સ્પર્શે છે.
Solution diagram

10-1.Circle and System of Circles — System of circles · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.