Gujarati

Chord of contact of tangent and common chord Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Chord of contact of tangent and common chord

165+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 165 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
જો $OA$ અને $OB$ એ ઉગમબિંદુ $O$ માંથી દોરેલા વર્તુળ $x^2 + y^2 - 6x - 8y + 21 = 0$ ના સ્પર્શકો હોય,તો $AB =$
A
$11$
B
$\frac{4}{5}\sqrt{21}$
C
$\sqrt{\frac{17}{3}}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6x - 8y + 21 = 0$ છે. કેન્દ્ર $C(3, 4)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{3^2 + 4^2 - 21} = \sqrt{9 + 16 - 21} = \sqrt{4} = 2$ છે.
ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ માંથી સ્પર્શક જીવા $AB$ નું સમીકરણ $T = 0$ દ્વારા મળે છે:
$x(0) + y(0) - 3(x + 0) - 4(y + 0) + 21 = 0$
$3x + 4y - 21 = 0$ ... $(i)$
ધારો કે $M$ એ $OC$ અને $AB$ નું છેદબિંદુ છે. $CM$ એ $C(3, 4)$ થી રેખા $3x + 4y - 21 = 0$ નું લંબ અંતર છે:
$CM = \frac{|3(3) + 4(4) - 21|}{\sqrt{3^2 + 4^2}} = \frac{|9 + 16 - 21|}{\sqrt{25}} = \frac{4}{5}$
$\triangle AMC$ માં,$\angle AMC = 90^\circ$. પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$AM = \sqrt{AC^2 - CM^2} = \sqrt{2^2 - (\frac{4}{5})^2} = \sqrt{4 - \frac{16}{25}} = \sqrt{\frac{100 - 16}{25}} = \sqrt{\frac{84}{25}} = \frac{2\sqrt{21}}{5}$
તેથી $AB = 2AM$ હોવાથી:
$AB = 2 \times \frac{2\sqrt{21}}{5} = \frac{4}{5}\sqrt{21}$
Solution diagram
2
DifficultMCQ
$x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ વર્તુળ પર ઉગમબિંદુમાંથી દોરેલા સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ શું છે?
A
$gx + fy + c(x^2 + y^2) = 0$
B
$(gx + fy)^2 = x^2 + y^2$
C
$(gx + fy)^2 = c^2(x^2 + y^2)$
D
$(gx + fy)^2 = c(x^2 + y^2)$

Solution

(D) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $S = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ $SS_1 = T^2$ છે.
અહીં,બિંદુ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ છે,તેથી $x_1 = 0$ અને $y_1 = 0$.
$S = x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$
$S_1 = c$
$T = gx + fy + c$
$SS_1 = T^2$ માં કિંમતો મૂકતા:
$c(x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c) = (gx + fy + c)^2$
$c(x^2 + y^2) + 2gcx + 2fcy + c^2 = (gx + fy)^2 + 2c(gx + fy) + c^2$
$c(x^2 + y^2) = (gx + fy)^2$.
3
DifficultMCQ
બિંદુ $(h, k)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ પર દોરેલા સ્પર્શકો અને તેમના સ્પર્શબિંદુઓને જોડતી રેખા દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$a \frac{(h^2 + k^2 - a^2)^{3/2}}{h^2 + k^2}$
B
$a \frac{(h^2 + k^2 - a^2)^{1/2}}{h^2 + k^2}$
C
$\frac{(h^2 + k^2 - a^2)^{3/2}}{h^2 + k^2}$
D
$\frac{(h^2 + k^2 - a^2)^{1/2}}{h^2 + k^2}$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(h, k)$ છે અને વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ છે. સ્પર્શક જીવા $AB$ નું સમીકરણ $xh + yk = a^2$ છે.
કેન્દ્ર $O(0, 0)$ થી જીવા $AB$ પરના લંબ $OM$ ની લંબાઈ $OM = \frac{a^2}{\sqrt{h^2 + k^2}}$ છે.
કાટ્રાયેંગલ $OAM$ માં,$AM = \sqrt{OA^2 - OM^2} = \frac{a\sqrt{h^2 + k^2 - a^2}}{\sqrt{h^2 + k^2}}$.
$AB = 2AM$ હોવાથી,$AB = \frac{2a\sqrt{h^2 + k^2 - a^2}}{\sqrt{h^2 + k^2}}$.
બિંદુ $P(h, k)$ થી જીવા $AB$ પરના લંબ $PM$ ની લંબાઈ $PM = OP - OM = \frac{h^2 + k^2 - a^2}{\sqrt{h^2 + k^2}}$ છે.
ત્રિકોણ $PAB$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times AB \times PM = \frac{a(h^2 + k^2 - a^2)^{3/2}}{h^2 + k^2}$ થાય.
Solution diagram
4
DifficultMCQ
$x^2 + y^2 = a^2$ વર્તુળની જીવાના અંત્યબિંદુઓ પર દોરેલા સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ,જે $x^2 + y^2 = 2ax$ વર્તુળને સ્પર્શે છે,તે શોધો.
A
$y^2 = a(a - 2x)$
B
$x^2 = a(a - 2y)$
C
$x^2 + y^2 = (y - a)^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $P(h, k)$ છે.
$P(h, k)$ માંથી $x^2 + y^2 = a^2$ વર્તુળ પરના સ્પર્શકોની જીવાનું સમીકરણ $hx + ky = a^2$ અથવા $hx + ky - a^2 = 0$ છે.
આ જીવા $x^2 + y^2 - 2ax = 0$ વર્તુળને સ્પર્શે છે,જેનું કેન્દ્ર $(a, 0)$ અને ત્રિજ્યા $a$ છે.
કેન્દ્ર $(a, 0)$ થી રેખા $hx + ky - a^2 = 0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $a$ જેટલું હોવું જોઈએ:
$\frac{|h(a) + k(0) - a^2|}{\sqrt{h^2 + k^2}} = a$
$|ah - a^2| = a\sqrt{h^2 + k^2}$
$|h - a| = \sqrt{h^2 + k^2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(h - a)^2 = h^2 + k^2$
$h^2 - 2ah + a^2 = h^2 + k^2$
$k^2 = a^2 - 2ah = a(a - 2h)$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2 = a(a - 2x)$ મળે છે.
Solution diagram
5
MediumMCQ
આપેલ વર્તુળો $x^2 + y^2 - 4x - 5 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 6x - 2y + 6 = 0$ છે. ધારો કે $P$ એ એક બિંદુ $(\alpha, \beta)$ છે જેથી $P$ માંથી બંને વર્તુળો પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈ સમાન છે,તો:
A
$2\alpha + 10\beta + 11 = 0$
B
$2\alpha - 10\beta + 11 = 0$
C
$10\alpha - 2\beta + 11 = 0$
D
$10\alpha + 2\beta + 11 = 0$

Solution

(C) બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ થી વર્તુળ $S = 0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S(\alpha, \beta)}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ વર્તુળ $S_1: x^2 + y^2 - 4x - 5 = 0$ માટે,સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{\alpha^2 + \beta^2 - 4\alpha - 5}$ છે.
બીજા વર્તુળ $S_2: x^2 + y^2 + 6x - 2y + 6 = 0$ માટે,સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{\alpha^2 + \beta^2 + 6\alpha - 2\beta + 6}$ છે.
સ્પર્શકોની લંબાઈ સમાન હોવાથી:
$\alpha^2 + \beta^2 - 4\alpha - 5 = \alpha^2 + \beta^2 + 6\alpha - 2\beta + 6$
બંને બાજુથી $\alpha^2 + \beta^2$ બાદ કરતા:
$-4\alpha - 5 = 6\alpha - 2\beta + 6$
પદોને એક બાજુ ગોઠવતા:
$10\alpha - 2\beta + 11 = 0$.
6
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 = 9$ અને $x^2 + y^2 - 12y + 27 = 0$ એકબીજાને સ્પર્શે છે. તેમના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$4y = 9$
B
$y = 3$
C
$y = -3$
D
$x = 3$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2 + y^2 - 9 = 0$ અને $S_2: x^2 + y^2 - 12y + 27 = 0$ છે.
બે સ્પર્શતા વર્તુળો માટે સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(x^2 + y^2 - 9) - (x^2 + y^2 - 12y + 27) = 0$
$x^2 + y^2 - 9 - x^2 - y^2 + 12y - 27 = 0$
$12y - 36 = 0$
$12y = 36$
$y = 3$.
7
DifficultMCQ
બે વર્તુળો $x^2 + y^2 - 2x + 6y + 6 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 5x + 6y + 15 = 0$ એકબીજાને સ્પર્શે છે. તેમના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$x = 3$
B
$y = 6$
C
$7x - 12y - 21 = 0$
D
$7x + 12y + 21 = 0$

Solution

(A) ધારો કે $S_1 \equiv x^2 + y^2 - 2x + 6y + 6 = 0$ અને $S_2 \equiv x^2 + y^2 - 5x + 6y + 15 = 0$.
આપેલ વર્તુળો એકબીજાને સ્પર્શતા હોવાથી,તેમનો સામાન્ય સ્પર્શક રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$(x^2 + y^2 - 2x + 6y + 6) - (x^2 + y^2 - 5x + 6y + 15) = 0$
$3x - 9 = 0$
$x = 3$.
આમ,સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $x = 3$ છે.
8
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 + 4x + 1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 6x + 2y + 3 = 0$ ની સામાન્ય જીવા (common chord) શોધો.
A
$x + y + 1 = 0$
B
$5x + y + 2 = 0$
C
$2x + 2y + 5 = 0$
D
$3x + y + 3 = 0$

Solution

(A) પ્રથમ વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 = x^2 + y^2 + 4x + 1 = 0$ છે.
બીજા વર્તુળનું સમીકરણ $S_2 = x^2 + y^2 + 6x + 2y + 3 = 0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2 + y^2 + 4x + 1) - (x^2 + y^2 + 6x + 2y + 3) = 0$.
$(4x - 6x) + (0 - 2y) + (1 - 3) = 0$.
$-2x - 2y - 2 = 0$.
$-2$ વડે ભાગતા,આપણને $x + y + 1 = 0$ મળે છે.
9
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2 + y^2 + x - y - 1 = 0$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ $(1, 1)$ હોય,તો જીવાની લંબાઈ શોધો.
A
$4$
B
$2$
C
$5$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + x - y - 1 = 0$ છે.
આને સામાન્ય સ્વરૂપ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g = 1/2$,$f = -1/2$,અને $c = -1$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(-g, -f) = (-1/2, 1/2)$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{(1/2)^2 + (-1/2)^2 - (-1)} = \sqrt{1/4 + 1/4 + 1} = \sqrt{3/2}$ છે.
ધારો કે $M(1, 1)$ એ જીવાનું મધ્યબિંદુ છે. કેન્દ્ર $C(-1/2, 1/2)$ થી મધ્યબિંદુ $M(1, 1)$ સુધીનું અંતર $d$ અંતર સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$d = \sqrt{(1 - (-1/2))^2 + (1 - 1/2)^2} = \sqrt{(3/2)^2 + (1/2)^2} = \sqrt{9/4 + 1/4} = \sqrt{10/4} = \sqrt{5/2}$.
જીવા અસ્તિત્વમાં હોવા માટે,કેન્દ્રથી મધ્યબિંદુનું અંતર $d$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ કરતા ઓછું હોવું જોઈએ.
અહીં,$d = \sqrt{5/2}$ અને $r = \sqrt{3/2}$ છે.
$d > r$ હોવાથી,બિંદુ $(1, 1)$ વર્તુળની બહાર આવેલું છે.
તેથી,આવી કોઈ જીવા અસ્તિત્વમાં નથી.
Solution diagram
10
DifficultMCQ
$y = mx$ એ $a$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળની જીવા છે. વર્તુળનો વ્યાસ $x$-અક્ષ પર આવેલો છે અને આ જીવાનો એક અંત્યબિંદુ ઉગમબિંદુ પર છે. આ જીવાને વ્યાસ તરીકે લઈને દોરેલા વર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
$(1 + m^2)(x^2 + y^2) - 2ax = 0$
B
$(1 + m^2)(x^2 + y^2) - 2a(x + my) = 0$
C
$(1 + m^2)(x^2 + y^2) + 2a(x + my) = 0$
D
$(1 + m^2)(x^2 + y^2) - 2a(x - my) = 0$

Solution

(B) વર્તુળની ત્રિજ્યા $a$ છે અને તેનો વ્યાસ $x$-અક્ષ પર છે,જેનું એક અંત્યબિંદુ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ છે. તેથી,કેન્દ્ર $(a, 0)$ છે અને વ્યાસનું બીજું અંત્યબિંદુ $(2a, 0)$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - a)^2 + y^2 = a^2$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 2ax = 0$ થાય.
જીવા $y = mx$ વર્તુળને ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ અને બિંદુ $B$ પર છેદે છે. વર્તુળના સમીકરણમાં $y = mx$ મૂકતા:
$x^2 + (mx)^2 - 2ax = 0$
$x^2(1 + m^2) - 2ax = 0$
$x(x(1 + m^2) - 2a) = 0$
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = \frac{2a}{1 + m^2}$.
$x = \frac{2a}{1 + m^2}$ માટે,$y = m \left( \frac{2a}{1 + m^2} \right) = \frac{2am}{1 + m^2}$.
આમ,$B = \left( \frac{2a}{1 + m^2}, \frac{2am}{1 + m^2} \right)$.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
$O(0, 0)$ અને $B\left( \frac{2a}{1 + m^2}, \frac{2am}{1 + m^2} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x\left( x - \frac{2a}{1 + m^2} \right) + y\left( y - \frac{2am}{1 + m^2} \right) = 0$
$x^2 + y^2 - \frac{2ax}{1 + m^2} - \frac{2amy}{1 + m^2} = 0$
$(1 + m^2)(x^2 + y^2) - 2a(x + my) = 0$.
Solution diagram
11
DifficultMCQ
$x^2 + y^2 = 4$ વર્તુળની એવી જીવાઓ કે જે ઉગમબિંદુ પર કાટખૂણો આંતરે છે,તેમના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 2x - 2y = 0$
B
$x^2 + y^2 = 4$
C
$x^2 + y^2 = 2$
D
$(x - 1)^2 + (y - 2)^2 = 5$

Solution

(C) ધારો કે જીવાનું મધ્યબિંદુ $C(h, k)$ છે.
જીવા ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ પર કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી ઉગમબિંદુ અને જીવાના અંત્યબિંદુઓ દ્વારા બનતો ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ કાટકોણ ત્રિકોણ છે.
ઉગમબિંદુથી મધ્યબિંદુ $C(h, k)$ નું અંતર $d = \sqrt{h^2 + k^2}$ છે.
ઉગમબિંદુ,મધ્યબિંદુ અને જીવાના એક અંત્યબિંદુ દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,ઉગમબિંદુ પાસેનો ખૂણો $45^\circ$ છે.
ત્રિકોણમિતિનો ઉપયોગ કરતા,$\cos(45^\circ) = \frac{d}{r}$,જ્યાં $r$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે.
અહીં $r = 2$ આપેલ છે,તેથી $\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{h^2 + k^2}}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{1}{2} = \frac{h^2 + k^2}{4}$,જેનું સાદું રૂપ $h^2 + k^2 = 2$ થાય છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2 + y^2 = 2$ મળે છે.
Solution diagram
12
MediumMCQ
જો રેખા $x - 2y = k$ એ વર્તુળ ${x^2} + {y^2} = 3$ માંથી $2$ લંબાઈની જીવા કાપે,તો $k =$
A
$0$
B
$\pm 1$
C
$\pm \sqrt{10}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ ${x^2} + {y^2} = 3$ છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = \sqrt{3}$ અને કેન્દ્ર $C(0, 0)$ છે.
ધારો કે જીવા $AB$ ની લંબાઈ $2$ છે. કેન્દ્ર $C(0, 0)$ થી જીવા $x - 2y - k = 0$ પરનું લંબ અંતર $d$ જીવાને દુભાગે છે.
તેથી,અંતર $d = \sqrt{r^2 - (\text{અડધી જીવાની લંબાઈ})^2} = \sqrt{(\sqrt{3})^2 - (1)^2} = \sqrt{3 - 1} = \sqrt{2}$.
$(0, 0)$ થી $x - 2y - k = 0$ પરનું લંબ અંતર $d = \frac{|0 - 2(0) - k|}{\sqrt{1^2 + (-2)^2}} = \frac{|-k|}{\sqrt{5}}$ છે.
$d$ માટેના બંને પદોને સરખાવતા: $\frac{|k|}{\sqrt{5}} = \sqrt{2}$.
$|k| = \sqrt{10}$,જેનો અર્થ છે કે $k = \pm \sqrt{10}$.
Solution diagram
13
EasyMCQ
વર્તુળો $(x - a)^2 + (y - b)^2 = c^2$ અને $(x - b)^2 + (y - a)^2 = c^2$ ની સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ શું છે?
A
$x - y = 0$
B
$x + y = 0$
C
$x + y = a^2 + b^2$
D
$x - y = a^2 - b^2$

Solution

(A) બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ની સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ વર્તુળો છે:
$S_1: (x - a)^2 + (y - b)^2 - c^2 = 0$
$S_2: (x - b)^2 + (y - a)^2 - c^2 = 0$
$S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરતા:
$((x - a)^2 - (x - b)^2) + ((y - b)^2 - (y - a)^2) = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x^2 - 2ax + a^2 - (x^2 - 2bx + b^2)) + (y^2 - 2by + b^2 - (y^2 - 2ay + a^2)) = 0$
$(-2ax + a^2 + 2bx - b^2) + (-2by + b^2 + 2ay - a^2) = 0$
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$2bx - 2ax + 2ay - 2by = 0$
$2(b - a)x - 2(b - a)y = 0$
$2(b - a)$ વડે ભાગતા (ધારો કે $a \neq b$):
$x - y = 0$
14
MediumMCQ
વર્તુળો $(x - a)^2 + y^2 = a^2$ અને $x^2 + (y - b)^2 = b^2$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$2\sqrt{a^2 + b^2}$
B
$\frac{ab}{\sqrt{a^2 + b^2}}$
C
$\frac{2ab}{\sqrt{a^2 + b^2}}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2 + y^2 - 2ax = 0$ અને $S_2: x^2 + y^2 - 2by = 0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ એટલે કે $ax - by = 0$ છે.
પ્રથમ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(a, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = a$ છે.
કેન્દ્ર $(a, 0)$ થી રેખા $ax - by = 0$ પરનું લંબ અંતર $p = \frac{a^2}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r_1^2 - p^2} = 2\sqrt{a^2 - \frac{a^4}{a^2 + b^2}} = \frac{2ab}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ થાય.
15
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 = 12$ અને $x^2 + y^2 - 4x + 3y - 2 = 0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ શોધો. ($\sqrt{2}$ માં)
A
$4$
B
$5$
C
$2$
D
$6$

Solution

(A) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2 + y^2 - 12 = 0$ અને $S_2: x^2 + y^2 - 4x + 3y - 2 = 0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2 + y^2 - 12) - (x^2 + y^2 - 4x + 3y - 2) = 0$
$4x - 3y - 10 = 0$.
પ્રથમ વર્તુળ $S_1$ નું કેન્દ્ર $C_1(0, 0)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $R_1 = \sqrt{12} = 2\sqrt{3}$ છે.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખા $4x - 3y - 10 = 0$ પરનું લંબ અંતર $p_1$:
$p_1 = \frac{|4(0) - 3(0) - 10|}{\sqrt{4^2 + (-3)^2}} = \frac{|-10|}{\sqrt{16 + 9}} = \frac{10}{5} = 2$.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{R_1^2 - p_1^2}$ છે.
લંબાઈ $= 2\sqrt{12 - 2^2} = 2\sqrt{12 - 4} = 2\sqrt{8} = 2(2\sqrt{2}) = 4\sqrt{2}$.
Solution diagram
16
MediumMCQ
વર્તુળો $(x - a)^2 + (y - b)^2 = c^2$ અને $(x - b)^2 + (y - a)^2 = c^2$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{4c^2 - 2(a - b)^2}$
B
$\sqrt{4c^2 + 2(a - b)^2}$
C
$\sqrt{4c^2 - 2(a + b)^2}$
D
$\sqrt{4c^2 + 2(a + b)^2}$

Solution

(A) વર્તુળોના સમીકરણો:
$S_1: (x - a)^2 + (y - b)^2 = c^2$
$S_2: (x - b)^2 + (y - a)^2 = c^2$
$S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરતા સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ મળે છે:
$(x - a)^2 - (x - b)^2 + (y - b)^2 - (y - a)^2 = 0$
જેનું સાદુરૂપ આપતા $y = x$ મળે છે.
પ્રથમ વર્તુળમાં $y = x$ મૂકતા:
$(x - a)^2 + (x - b)^2 = c^2$
કેન્દ્ર $(a, b)$ થી રેખા $x - y = 0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|a - b|}{\sqrt{2}}$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r^2 - d^2}$:
$= 2\sqrt{c^2 - \frac{(a - b)^2}{2}} = \sqrt{4c^2 - 2(a - b)^2}$
Solution diagram
17
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ માટે ઉગમબિંદુ અને બિંદુ $(g, f)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકોની સંપર્ક જીવાઓ વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{1}{2} \left( \frac{g^2 + f^2 - c}{\sqrt{g^2 + f^2}} \right)$
B
$\frac{g^2 + f^2 - c}{\sqrt{g^2 + f^2}}$
C
$\frac{1}{2} \left( \frac{g^2 + f^2 - c}{g^2 + f^2} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ ની સંપર્ક જીવાનું સમીકરણ $gx + fy + c = 0$ છે.
બિંદુ $(g, f)$ થી સંપર્ક જીવાનું સમીકરણ $gx + fy + g(x + g) + f(y + f) + c = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2gx + 2fy + g^2 + f^2 + c = 0$ અથવા $gx + fy + \frac{g^2 + f^2 + c}{2} = 0$ થાય છે.
બે સમાંતર રેખાઓ $Ax + By + C_1 = 0$ અને $Ax + By + C_2 = 0$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|C_1 - C_2|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ છે.
અહીં,$A = g$,$B = f$,$C_1 = c$,અને $C_2 = \frac{g^2 + f^2 + c}{2}$ છે.
તેથી,$d = \frac{|c - \frac{g^2 + f^2 + c}{2}|}{\sqrt{g^2 + f^2}} = \frac{1}{2} \left( \frac{g^2 + f^2 - c}{\sqrt{g^2 + f^2}} \right)$.
18
DifficultMCQ
એક રેખા $lx + my + n = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ ને $P$ અને $Q$ બિંદુઓમાં મળે છે. $P$ અને $Q$ બિંદુઓ પર દોરેલા સ્પર્શકો $R$ માં મળે છે,તો $R$ ના યામ શું છે?
A
$\left( \frac{a^2l}{n}, \frac{a^2m}{n} \right)$
B
$\left( \frac{-a^2l}{n}, \frac{-a^2m}{n} \right)$
C
$\left( \frac{a^2n}{l}, \frac{a^2n}{m} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $R$ ના યામ $(h, k)$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ માટે બિંદુ $R(h, k)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકોની સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $hx + ky = a^2$ અથવા $hx + ky - a^2 = 0$ છે.
આપેલ છે કે આ સ્પર્શક જીવા એ રેખા $lx + my + n = 0$ છે.
બંને સમીકરણો એક જ રેખા દર્શાવતા હોવાથી,તેમના સહગુણકો પ્રમાણમાં હશે:
$\frac{h}{l} = \frac{k}{m} = \frac{-a^2}{n}$.
આથી,આપણને મળે છે:
$h = \frac{-a^2l}{n}$ અને $k = \frac{-a^2m}{n}$.
તેથી,$R$ ના યામ $\left( \frac{-a^2l}{n}, \frac{-a^2m}{n} \right)$ છે.
19
DifficultMCQ
બિંદુ $A(0, 1)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 4y + 1 = 0$ પર સ્પર્શકો $AB$ અને $AC$ દોરવામાં આવ્યા છે. $A, B$ અને $C$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 + x + y - 2 = 0$
B
$x^2 + y^2 - x + y - 2 = 0$
C
$x^2 + y^2 + x - y - 2 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $S \equiv x^2 + y^2 - 2x + 4y + 1 = 0$ છે.
બિંદુ $A(0, 1)$ માટે સ્પર્શક જીવા $BC$ નું સમીકરણ $T = 0$ દ્વારા મળે છે:
$x(0) + y(1) - (x + 0) + 2(y + 1) + 1 = 0$
$-x + 3y + 3 = 0$.
$B$ અને $C$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S + \lambda(BC) = 0$ છે:
$(x^2 + y^2 - 2x + 4y + 1) + \lambda(-x + 3y + 3) = 0$.
આ વર્તુળ $A(0, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x=0, y=1$ મૂકતા:
$6 + 6\lambda = 0 \implies \lambda = -1$.
આમ,માંગેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - x + y - 2 = 0$ છે.
20
DifficultMCQ
વર્તુળો ${x^2} + {y^2} + 5x + 7y + 9 = 0$ અને ${x^2} + {y^2} + 7x + 5y + 9 = 0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ શોધો.
A
$9$
B
$8$
C
$7$
D
$6$

Solution

(D) સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ ${S_1} - {S_2} = 0$ દ્વારા મળે છે.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $({x^2} + {y^2} + 5x + 7y + 9) - ({x^2} + {y^2} + 7x + 5y + 9) = 0$.
આ સાદું રૂપ આપતા $-2x + 2y = 0$ અથવા $x - y = 0$ મળે છે.
વર્તુળ ${x^2} + {y^2} + 5x + 7y + 9 = 0$ માટે,કેન્દ્ર ${C_1}$ એ $(-\frac{5}{2}, -\frac{7}{2})$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{\frac{19}{2}}$ છે.
કેન્દ્ર ${C_1}$ થી રેખા $x - y = 0$ પરના લંબનું અંતર $d = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r^2 - d^2} = 2\sqrt{\frac{19}{2} - \frac{1}{2}} = 6$ થાય છે.
21
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ એ રેખા $y = mx + c$ માંથી $2b$ લંબાઈની જીવા કાપે,તો
A
$(1 - m^2)(a^2 + b^2) = c^2$
B
$(1 + m^2)(a^2 - b^2) = c^2$
C
$(1 - m^2)(a^2 - b^2) = c^2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) વર્તુળના કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખા $mx - y + c = 0$ સુધીનું લંબ અંતર $d = \left| \frac{c}{\sqrt{1 + m^2}} \right|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ત્રિજ્યા $a$,અંતર $d$ અને જીવાની અડધી લંબાઈ $b$ દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,આપણી પાસે $a^2 = d^2 + b^2$ છે.
આમ,$d^2 = a^2 - b^2$.
$d$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને $\frac{c^2}{1 + m^2} = a^2 - b^2$ મળે છે.
તેથી,$(1 + m^2)(a^2 - b^2) = c^2$.
Solution diagram
22
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2x + 3y + 1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 4x + 3y + 2 = 0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ શોધો.
A
$9/2$
B
$2\sqrt{2}$
C
$3\sqrt{2}$
D
$3/2$

Solution

(B) સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ બે વર્તુળોના સમીકરણોની બાદબાકી કરીને મેળવવામાં આવે છે: $(x^2 + y^2 + 4x + 3y + 2) - (x^2 + y^2 + 2x + 3y + 1) = 0$.
આ સાદું રૂપ આપતા $2x + 1 = 0$ અથવા $x = -1/2$ મળે છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2x + 3y + 1 = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1$ એ $(-1, -3/2)$ છે અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{(-1)^2 + (-3/2)^2 - 1} = \sqrt{1 + 9/4 - 1} = 3/2$ છે.
કેન્દ્ર $C_1(-1, -3/2)$ થી રેખા $x + 1/2 = 0$ નું લંબ અંતર $d = |-1 - (-1/2)| = |-1/2| = 1/2$ છે.
સામાન્ય જીવાની અડધી લંબાઈ $PM = \sqrt{r_1^2 - d^2} = \sqrt{(3/2)^2 - (1/2)^2} = \sqrt{9/4 - 1/4} = \sqrt{8/4} = \sqrt{2}$ છે.
તેથી,સામાન્ય જીવાની કુલ લંબાઈ $PQ = 2 \times PM = 2\sqrt{2}$ છે.
Solution diagram
23
MediumMCQ
સીધી રેખા $\frac{x}{3} + \frac{y}{4} = 1$ એ વર્તુળ ${x^2} + {y^2} = \frac{169}{25}$ ને જે બિંદુઓમાં છેદે છે,તે બિંદુઓને જોડતી જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ રેખા $\frac{x}{3} + \frac{y}{4} = 1$ છે,જેને $4x + 3y - 12 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
વર્તુળ ${x^2} + {y^2} = \frac{169}{25}$ છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = \sqrt{\frac{169}{25}} = \frac{13}{5}$ છે.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખા $4x + 3y - 12 = 0$ સુધીનું લંબ અંતર $d = \frac{|4(0) + 3(0) - 12|}{\sqrt{4^2 + 3^2}} = \frac{12}{5}$ છે.
જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r^2 - d^2} = 2\sqrt{(\frac{13}{5})^2 - (\frac{12}{5})^2} = 2\sqrt{\frac{169 - 144}{25}} = 2\sqrt{\frac{25}{25}} = 2(1) = 2$ છે.
Solution diagram
24
MediumMCQ
વર્તુળો ${x^2 + y^2 + 2x - 3y + 6 = 0}$ અને ${x^2 + y^2 + x - 8y - 13 = 0}$ ની સામાન્ય જીવા પરનું બિંદુ નીચેનામાંથી કયું છે?
A
$(1, -2)$
B
$(1, 4)$
C
$(1, 2)$
D
$(1, -4)$

Solution

(D) વર્તુળોના સમીકરણો છે:
${S_1 = x^2 + y^2 + 2x - 3y + 6 = 0}$ .....$(i)$
${S_2 = x^2 + y^2 + x - 8y - 13 = 0}$ .....$(ii)$
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ ${S_1 - S_2 = 0}$ દ્વારા મળે છે.
સમીકરણ $(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
${(x^2 + y^2 + 2x - 3y + 6) - (x^2 + y^2 + x - 8y - 13) = 0}$
${x + 5y + 19 = 0}$ .....$(iii)$
હવે,આપણે ચકાસીએ કે કયું બિંદુ સમીકરણ ${x + 5y + 19 = 0}$ નું સમાધાન કરે છે:
બિંદુ $(1, -4)$ માટે:
${1 + 5(-4) + 19 = 1 - 20 + 19 = 0}$.
આમ,બિંદુ $(1, -4)$ સામાન્ય જીવા પર આવેલું છે.
25
MediumMCQ
જો બિંદુ $(5, -3)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = 10$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે,તો સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ શું થાય?
A
$5x - 3y = 10$
B
$5x + 3y = 10$
C
$3x + 5y = 10$
D
$3x - 5y = 10$

Solution

(A) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 = a^2$ છે.
અહીં બિંદુ $(x_1, y_1) = (5, -3)$ અને વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 10$ છે,જ્યાં $a^2 = 10$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$x(5) + y(-3) = 10$
$5x - 3y = 10$.
26
DifficultMCQ
$(2, 1)$ કેન્દ્ર ધરાવતા અને $x^2 + y^2 - 2x - 6y + 6 = 0$ વર્તુળનો વ્યાસ જેની જીવા હોય તેવા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x - 6y + 6 = 0$ છે.
તેનું કેન્દ્ર $C(1, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2$ છે.
ધારો કે માંગેલ વર્તુળનું કેન્દ્ર $D(2, 1)$ છે.
આપેલ વર્તુળનો વ્યાસ એ માંગેલ વર્તુળની જીવા છે,જેની લંબાઈ $2 \times 2 = 4$ છે.
તેથી,કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ACD$ માં,$AC = 2$ અને $CD = \sqrt{(2-1)^2 + (1-3)^2} = \sqrt{5}$ છે.
માંગેલ વર્તુળની ત્રિજ્યા $R = AD = \sqrt{AC^2 + CD^2} = \sqrt{2^2 + (\sqrt{5})^2} = \sqrt{4 + 5} = \sqrt{9} = 3$.
Solution diagram
27
DifficultMCQ
વર્તુળ ${x^2} + {y^2} - 2x = 0$ દ્વારા રેખા $y = x$ પર બનતો અંતઃખંડ $AB$ છે. $AB$ ને વ્યાસ તરીકે લેતા વર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
${x^2} + {y^2} + x - y = 0$
B
${x^2} + {y^2} - x + y = 0$
C
${x^2} + {y^2} + x + y = 0$
D
${x^2} + {y^2} - x - y = 0$

Solution

(D) આપેલ છે કે વર્તુળ ${x^2} + {y^2} - 2x = 0$ $(i)$ અને રેખા $y = x$ $(ii)$ છે.
$(i)$ માં $y = x$ મુકતા,આપણને મળે:
${x^2} + {x^2} - 2x = 0$
$2{x^2} - 2x = 0$
$2x(x - 1) = 0$
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = 1$.
$y = x$ હોવાથી,છેદબિંદુઓ $A = (0, 0)$ અને $B = (1, 1)$ છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
$A(0, 0)$ અને $B(1, 1)$ મુકતા:
$(x - 0)(x - 1) + (y - 0)(y - 1) = 0$
$x(x - 1) + y(y - 1) = 0$
${x^2} - x + {y^2} - y = 0$
${x^2} + {y^2} - x - y = 0$.
Solution diagram
28
EasyMCQ
વર્તુળો $3x^2 + 3y^2 - 2x + 12y - 9 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 6x + 2y - 15 = 0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$10x - 3y - 18 = 0$
B
$10x + 3y - 18 = 0$
C
$10x + 3y + 18 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ની સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ વર્તુળને $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સ્વરૂપમાં લખતા: $x^2 + y^2 - \frac{2}{3}x + 4y - 3 = 0$ $(S_1)$.
બીજું વર્તુળ: $x^2 + y^2 + 6x + 2y - 15 = 0$ $(S_2)$.
સામાન્ય જીવા $S_1 - S_2 = 0$:
$(x^2 + y^2 - \frac{2}{3}x + 4y - 3) - (x^2 + y^2 + 6x + 2y - 15) = 0$
$-\frac{20}{3}x + 2y + 12 = 0$
$-3$ વડે ગુણતા,$20x - 6y - 36 = 0$,એટલે કે $10x - 3y - 18 = 0$.
29
DifficultMCQ
જો વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2ax + cy + a = 0$ અને $x^2 + y^2 - 3ax + dy - 1 = 0$ બે ભિન્ન બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે,તો રેખા $5x + by - a = 0$ એ $P$ અને $Q$ માંથી પસાર થાય તે માટે
A
$a$ ની અસંખ્ય કિંમતો
B
$a$ ની બરાબર બે કિંમતો
C
$a$ ની બરાબર એક કિંમત
D
$a$ ની કોઈ કિંમત નહીં

Solution

(D) સામાન્ય જીવા $PQ$ નું સમીકરણ બંને વર્તુળોના સમીકરણોની બાદબાકી કરીને મળે છે: $(x^2 + y^2 + 2ax + cy + a) - (x^2 + y^2 - 3ax + dy - 1) = 0$.
આનું સાદું રૂપ $5ax + (c - d)y + (a + 1) = 0$ થાય છે.....$(i)$
$P$ અને $Q$ માંથી પસાર થતી રેખાનું આપેલ સમીકરણ $5x + by - a = 0$ છે.....$(ii)$
બંને સમીકરણો એક જ રેખા દર્શાવતા હોવાથી,તેમના સહગુણકો પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ:
$\frac{5a}{5} = \frac{c - d}{b} = \frac{a + 1}{-a}$
પ્રથમ અને ત્રીજા ભાગ પરથી: $a = \frac{a + 1}{-a}$
$-a^2 = a + 1$
$a^2 + a + 1 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણ $a^2 + a + 1 = 0$ માટે,વિવેચક $D = b^2 - 4ac = 1^2 - 4(1)(1) = -3$ છે.
$D < 0$ હોવાથી,$a$ ની કોઈ વાસ્તવિક કિંમત અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી.
30
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 25$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(3, 2)$ ની સ્પર્શક જીવા યામ અક્ષોને $A$ અને $B$ માં મળે છે. ત્રિકોણ $OAB$ નું પરિકેન્દ્ર શું છે?
A
$\left( \frac{25}{4}, \frac{25}{6} \right)$
B
$\left( \frac{2}{50}, \frac{3}{50} \right)$
C
$\left( \frac{25}{6}, \frac{25}{4} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 25$ છે.
બિંદુ $(3, 2)$ માટે,$S_1 = 3^2 + 2^2 - 25 = 9 + 4 - 25 = -12$.
$S_1 < 0$ હોવાથી,બિંદુ $(3, 2)$ વર્તુળની અંદર આવેલું છે.
સ્પર્શક જીવા ફક્ત વર્તુળની બહાર આવેલા બિંદુઓ માટે જ વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
તેથી,આવી કોઈ સ્પર્શક જીવા અસ્તિત્વમાં નથી અને પરિણામે,ત્રિકોણ $OAB$ બની શકતો નથી.
31
DifficultMCQ
બિંદુ $(4, 3)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. તેમના દ્વારા અને તેમના સંપર્ક બિંદુઓને જોડતી રેખા દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{24}{25}$
B
$\frac{64}{25}$
C
$\frac{192}{25}$
D
$\frac{192}{5}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P(4, 3)$ છે અને વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ છે. ત્રિજ્યા $r = 3$ છે.
સ્પર્શક જીવાની સમીકરણ $AB$ એ $T = 0$ છે,જે $4x + 3y = 9$ છે.
ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ થી જીવા $AB$ નું અંતર $OQ = \frac{|4(0) + 3(0) - 9|}{\sqrt{4^2 + 3^2}} = \frac{9}{5}$ છે.
$\triangle OAQ$ માં,$AQ = \sqrt{OA^2 - OQ^2} = \sqrt{3^2 - (\frac{9}{5})^2} = \sqrt{9 - \frac{81}{25}} = \sqrt{\frac{144}{25}} = \frac{12}{5}$ છે.
સ્પર્શક જીવાની લંબાઈ $AB = 2 \times AQ = 2 \times \frac{12}{5} = \frac{24}{5}$ છે.
અંતર $PQ$ એ બિંદુ $P(4, 3)$ થી રેખા $4x + 3y - 9 = 0$ નું અંતર છે,જે $PQ = \frac{|16 + 9 - 9|}{5} = \frac{16}{5}$ છે.
$\triangle PAB$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times \frac{24}{5} \times \frac{16}{5} = \frac{192}{25}$.
Solution diagram
32
DifficultMCQ
જો વર્તુળ ${C_1}: {x^2} + {y^2} = 16$ એ $5$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બીજા વર્તુળ ${C_2}$ ને એવી રીતે છેદે છે કે જેથી સામાન્ય જીવા મહત્તમ લંબાઈની હોય અને તેનો ઢાળ $\frac{3}{4}$ હોય,તો ${C_2}$ ના કેન્દ્રના યામ શોધો.
A
$\left( -\frac{9}{5}, \frac{12}{5} \right), \left( \frac{9}{5}, -\frac{12}{5} \right)$
B
$\left( -\frac{9}{5}, -\frac{12}{5} \right), \left( \frac{9}{5}, \frac{12}{5} \right)$
C
$\left( \frac{9}{5}, -\frac{12}{5} \right), \left( -\frac{9}{5}, -\frac{12}{5} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $(h, k)$ એ વર્તુળ ${C_2}$ ના કેન્દ્રના યામ છે.
તેનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = 5^2$ છે.
${C_1}$ નું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 4^2$ છે. ${C_1}$ અને ${C_2}$ ની સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $2hx + 2ky = h^2 + k^2 - 9$ $(i)$ છે.
ધારો કે $p$ એ ${C_1}$ ના કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી $(i)$ પરના લંબની લંબાઈ છે.
તેથી $p = \frac{|h^2 + k^2 - 9|}{\sqrt{4h^2 + 4k^2}}$.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{4^2 - p^2}$ છે,જે મહત્તમ ત્યારે જ હોય જો $p = 0$.
આથી $h^2 + k^2 - 9 = 0$ $(ii)$.
$(i)$ નો ઢાળ $\frac{3}{4}$ આપેલ છે.
તેથી,$-\frac{h}{k} = \frac{3}{4} \Rightarrow k = -\frac{4h}{3}$ $(iii)$.
$(iii)$ ની કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા,$h^2 + (-\frac{4h}{3})^2 = 9$ $\Rightarrow h^2 + \frac{16h^2}{9} = 9$ $\Rightarrow \frac{25h^2}{9} = 9$ $\Rightarrow h^2 = \frac{81}{25}$ $\Rightarrow h = \pm \frac{9}{5}$.
જો $h = \frac{9}{5}$,તો $k = -\frac{12}{5}$.
જો $h = -\frac{9}{5}$,તો $k = \frac{12}{5}$.
આમ,કેન્દ્રના યામ $\left( -\frac{9}{5}, \frac{12}{5} \right)$ અને $\left( \frac{9}{5}, -\frac{12}{5} \right)$ છે.
33
DifficultMCQ
રેખા $L$ એ વર્તુળો ${x^2} + {y^2} = 25$ અને ${x^2} + {y^2} - 8x + 7 = 0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે. બીજા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી રેખા $L$ પર દોરેલા લંબની લંબાઈ શોધો.
A
$4$
B
$3$
C
$1$
D
$0$

Solution

(D) બે વર્તુળો ${S_1} = 0$ અને ${S_2} = 0$ ની સામાન્ય જીવા (રેખા $L$) નું સમીકરણ ${S_1} - {S_2} = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ વર્તુળો છે:
${S_1}: {x^2} + {y^2} - 25 = 0$
${S_2}: {x^2} + {y^2} - 8x + 7 = 0$
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$({x^2} + {y^2} - 25) - ({x^2} + {y^2} - 8x + 7) = 0$
$8x - 32 = 0$
$x = 4$
આ રેખા $L$ નું સમીકરણ છે.
બીજું વર્તુળ ${x^2} + {y^2} - 8x + 7 = 0$ છે. તેને વ્યાપક સ્વરૂપ ${x^2} + {y^2} + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $2g = -8$ મળે છે,તેથી $g = -4$,અને $f = 0$.
બીજા વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (4, 0)$ છે.
બિંદુ $(4, 0)$ થી રેખા $x - 4 = 0$ પરના લંબની લંબાઈ:
$d = \frac{|4 - 4|}{\sqrt{1^2 + 0^2}} = \frac{0}{1} = 0$.
આમ,લંબની લંબાઈ $0$ છે.
Solution diagram
34
DifficultMCQ
બિંદુ $(6, -5)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 4y + 3 = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ શોધો:
A
$7x^2 + 23y^2 + 30xy - 66x - 50y - 73 = 0$
B
$7x^2 + 23y^2 - 30xy - 66x - 50y + 73 = 0$
C
$7x^2 + 23y^2 + 30xy - 66x + 50y - 73 = 0$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(D) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $S = 0$ પરના સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ $SS_1 = T^2$ છે.
અહીં,$S = x^2 + y^2 - 2x + 4y + 3 = 0$.
બિંદુ $(6, -5)$ માટે,$S_1 = (6)^2 + (-5)^2 - 2(6) + 4(-5) + 3 = 32$.
સ્પર્શક $T = 5x - 3y - 13 = 0$.
$SS_1 = T^2$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $(x^2 + y^2 - 2x + 4y + 3)(32) = (5x - 3y - 13)^2$.
સાદુરૂપ આપતા: $7x^2 + 23y^2 + 30xy + 66x + 50y - 73 = 0$.
35
MediumMCQ
બિંદુ $(2, -3)$ માંથી વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 4x - 6y - 12 = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x - 2y + 4 = 0$
B
$2x - 3y + 4 = 0$
C
$2x + 4y + 3 = 0$
D
$4x - 6y + 1 = 0$

Solution

(D) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ પરની સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 + g(x + x_1) + f(y + y_1) + c = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં બિંદુ $(x_1, y_1) = (2, -3)$ અને વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 4x - 6y - 12 = 0$ છે,તેથી $g = 2$,$f = -3$,અને $c = -12$ મળે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$x(2) + y(-3) + 2(x + 2) - 3(y - 3) - 12 = 0$
$2x - 3y + 2x + 4 - 3y + 9 - 12 = 0$
$4x - 6y + 1 = 0$
36
DifficultMCQ
બિંદુ $(0, 1)$ માંથી વર્તૂળ $x^2 + y^2 - 2x + 4y = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ . . . . . .
A
$4x^2 - 4y^2 + 6xy + 6x + 8y - 4 = 0$
B
$4x^2 - 4y^2 + 6xy - 6x + 8y - 4 = 0$
C
$x^2 - y^2 + 3xy - 3x + 2y - 1 = 0$
D
$x^2 - y^2 + 6xy - 6x + 8y - 4 = 0$

Solution

(B) ધારો કે $S = x^2 + y^2 - 2x + 4y = 0$. બિંદુ $(x_1, y_1) = (0, 1)$ માટે,$S_1 = 0^2 + 1^2 - 2(0) + 4(1) = 5$.
સ્પર્શક $T$ નું સમીકરણ $x x_1 + y y_1 - (x + x_1) + 2(y + y_1) = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(0, 1)$ મૂકતા,$T = x(0) + y(1) - (x + 0) + 2(y + 1) = -x + 3y + 2$.
સ્પર્શકોની જોડનું સમીકરણ $SS_1 = T^2$ છે.
$5(x^2 + y^2 - 2x + 4y) = (-x + 3y + 2)^2$.
$5x^2 + 5y^2 - 10x + 20y = x^2 + 9y^2 + 4 - 6xy - 4x + 12y$.
પદોને ગોઠવતા,$4x^2 - 4y^2 + 6xy - 6x + 8y - 4 = 0$ મળે છે.
37
DifficultMCQ
જો વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2ax + cy + a = 0$ અને $x^2 + y^2 - 3ax + dy - 1 = 0$ બે ભિન્ન બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે,તો $a$ ના કયા મૂલ્ય માટે રેખા $5x + 6y - a = 0$ એ બિંદુ $P$ અને $Q$ માંથી પસાર થાય?
A
$a$ ના એક ચોક્કસ મૂલ્ય માટે
B
$a$ ના એકપણ મૂલ્ય માટે નહીં
C
$a$ ના અનંત મૂલ્યો માટે
D
$a$ ના બે ચોક્કસ મૂલ્યો માટે

Solution

(B) સામાન્ય જીવા $PQ$ નું સમીકરણ બંને વર્તુળોના સમીકરણોની બાદબાકી કરવાથી મળે છે: $(x^2 + y^2 + 2ax + cy + a) - (x^2 + y^2 - 3ax + dy - 1) = 0$
જેનું સાદું રૂપ $5ax + (c - d)y + (a + 1) = 0$ થાય છે ...... $(i)$
આપણને આપેલ છે કે રેખા $PQ$ એ $5x + 6y - a = 0$ છે ...... (ii)
સમીકરણ $(i)$ અને (ii) ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા: $\frac{5a}{5} = \frac{c - d}{6} = \frac{a + 1}{-a}$
પ્રથમ અને ત્રીજા ભાગ પરથી: $a = \frac{a + 1}{-a} \implies -a^2 = a + 1 \implies a^2 + a + 1 = 0$
આ દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક $D = 1^2 - 4(1)(1) = -3$ છે
$D < 0$ હોવાથી,$a$ નું કોઈ વાસ્તવિક મૂલ્ય શક્ય નથી.
38
DifficultMCQ
$x^2 + y^2 - 4x - 4y = 0$ અને $x^2 + y^2 = 16$ ની સામાન્ય જીવા ઉગમબિંદુ આગળ કેટલાનો ખૂણો આંતરે છે?
A
$\pi /6$
B
$\pi /4$
C
$\pi /3$
D
$\pi /2$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2 + y^2 - 4x - 4y = 0$ અને $S_2: x^2 + y^2 - 16 = 0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ લેતા,$-4x - 4y + 16 = 0$ મળે,એટલે કે $x + y = 4$ અથવા $\frac{x + y}{4} = 1$.
વર્તુળ $S_2 = 0$ અને જીવાના છેદબિંદુઓને ઉગમબિંદુ સાથે જોડતી રેખાઓની જોડ મેળવવા માટે,વર્તુળના સમીકરણને જીવાના સમીકરણની મદદથી સમઘાતી બનાવતા:
$x^2 + y^2 - 16(1)^2 = 0$
$x^2 + y^2 - 16\left(\frac{x + y}{4}\right)^2 = 0$
$x^2 + y^2 - (x^2 + y^2 + 2xy) = 0$
$-2xy = 0$,જેનો અર્થ છે કે $xy = 0$.
આમ,રેખાઓ $x = 0$ અને $y = 0$ મળે છે.
રેખાઓ $x = 0$ અને $y = 0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે.
39
DifficultMCQ
બે વર્તુળો $2x^{2} + 2y^{2} + 7x - 5y + 2 = 0$ અને $x^{2} + y^{2} - 4x + 8y - 18 = 0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ શોધો.
A
$2 \sqrt{\frac{1102}{333}}$
B
$\frac{152}{\sqrt{666}}$
C
$2 \sqrt{\frac{152}{333}}$
D
$2 \sqrt{\frac{152}{666}}$

Solution

(A) વર્તુળોના સમીકરણો:
$S_1: x^2 + y^2 + \frac{7}{2}x - \frac{5}{2}y + 1 = 0$
$S_2: x^2 + y^2 - 4x + 8y - 18 = 0$
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ લેતા:
$15x - 21y + 38 = 0$
વર્તુળ $S_2$ નું કેન્દ્ર $C_2(2, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{38}$ છે.
કેન્દ્રથી જીવા પરના લંબની લંબાઈ $d = \frac{152}{\sqrt{666}}$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $= 2\sqrt{r^2 - d^2} = 2\sqrt{38 - \frac{152^2}{666}} = 2\sqrt{\frac{1102}{333}}$.
40
MediumMCQ
વર્તૂળો $(x - a)^{2} + y^{2} = c^{2}$ અને $x^{2} + (y - b)^{2} = c^{2}$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ .....
A
$\sqrt{c^{2} + a^{2} + b^{2}}$
B
$\sqrt{4c^{2} + a^{2} + b^{2}}$
C
$\sqrt{4c^{2} - a^{2} - b^{2}}$
D
$\sqrt{c^{2} - a^{2} - b^{2}}$

Solution

(C) સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ બે વર્તુળોના સમીકરણોની બાદબાકી કરીને મેળવી શકાય છે:
$[(x - a)^{2} + y^{2} - c^{2}] - [x^{2} + (y - b)^{2} - c^{2}] = 0$
$x^{2} - 2ax + a^{2} + y^{2} - c^{2} - x^{2} - y^{2} + 2by - b^{2} + c^{2} = 0$
$-2ax + 2by + a^{2} - b^{2} = 0$
$2ax - 2by - a^{2} + b^{2} = 0 \dots (1)$
પ્રથમ વર્તુળના કેન્દ્ર $(a, 0)$ થી રેખા $(1)$ નું અંતર $p$ છે:
$p = \frac{|2a(a) - 2b(0) - a^{2} + b^{2}|}{\sqrt{(2a)^{2} + (-2b)^{2}}} = \frac{|2a^{2} - a^{2} + b^{2}|}{\sqrt{4a^{2} + 4b^{2}}} = \frac{a^{2} + b^{2}}{2\sqrt{a^{2} + b^{2}}} = \frac{1}{2}\sqrt{a^{2} + b^{2}}$
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{c^{2} - p^{2}}$ છે:
$L = 2\sqrt{c^{2} - \left(\frac{\sqrt{a^{2} + b^{2}}}{2}\right)^{2}}$
$L = 2\sqrt{c^{2} - \frac{a^{2} + b^{2}}{4}}$
$L = \sqrt{4c^{2} - a^{2} - b^{2}}$
41
DifficultMCQ
જો વર્તુળ $C_1 : x^{2} + y^{2} = 16$ એ $5$ ત્રિજ્યાવાળા બીજા વર્તુળ $C_2$ ને એવી રીતે છેદે કે જેથી સામાન્ય જીવાની લંબાઈ મહત્તમ થાય અને તેનો ઢાળ $3/4$ હોય,તો $C_2$ ના કેન્દ્રના યામ શું હશે?
A
$(-9/5, 12/5)$
B
$(9/5, -12/5)$
C
$(\pm 9/5, \pm 12/5)$
D
એકપણ નહીં

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળ $C_2$ ના કેન્દ્રના યામ $(h, k)$ છે. તેનું સમીકરણ $(x - h)^{2} + (y - k)^{2} = 25$ છે.
$C_1$ નું સમીકરણ $x^{2} + y^{2} = 16$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ મુજબ $2hx + 2ky = h^{2} + k^{2} - 9$ મળે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ ત્યારે મહત્તમ થાય જ્યારે તે $C_1$ ના કેન્દ્ર $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય.
તેથી,$h^{2} + k^{2} - 9 = 0$ અથવા $h^{2} + k^{2} = 9$.
સામાન્ય જીવા $2hx + 2ky = 9$ નો ઢાળ $-h/k = 3/4$ છે,જેનો અર્થ છે કે $k = -4h/3$.
$k$ ની કિંમત $h^{2} + k^{2} = 9$ માં મૂકતા,$h^{2} + (-4h/3)^{2} = 9$,એટલે કે $h^{2} + 16h^{2}/9 = 9$,જે $25h^{2}/9 = 9$ આપે છે,તેથી $h^{2} = 81/25$.
આમ,$h = \pm 9/5$. જો $h = 9/5$ હોય,તો $k = -12/5$. જો $h = -9/5$ હોય,તો $k = 12/5$.
તેથી,કેન્દ્રના શક્ય યામ $(9/5, -12/5)$ અને $(-9/5, 12/5)$ છે.
42
DifficultMCQ
જો ઉગમબિંદુમાંથી વર્તુળ $x^{2} + y^{2} - 6x - 8y + 21 = 0$ ના સ્પર્શકો $OA$ અને $OB$ હોય,તો $AB = \dots$
A
$\sqrt{\frac{17}{3}}$
B
$\frac{4}{5}\sqrt{21}$
C
$11$
D
એકપણ નહિ

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2} + y^{2} - 6x - 8y + 21 = 0$ છે. કેન્દ્ર $C(3, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{3^{2} + 4^{2} - 21} = \sqrt{9 + 16 - 21} = \sqrt{4} = 2$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી સ્પર્શ જીવા $AB$ નું સમીકરણ $T = 0$ દ્વારા મળે છે,જે $x(0) + y(0) - 3(x + 0) - 4(y + 0) + 21 = 0$ એટલે કે $3x + 4y - 21 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $C(3, 4)$ થી રેખા $3x + 4y - 21 = 0$ પરનું લંબઅંતર $CM = \frac{|3(3) + 4(4) - 21|}{\sqrt{3^{2} + 4^{2}}} = \frac{|9 + 16 - 21|}{5} = \frac{4}{5}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle AMC$ માં,$AM = \sqrt{AC^{2} - CM^{2}} = \sqrt{2^{2} - (\frac{4}{5})^{2}} = \sqrt{4 - \frac{16}{25}} = \sqrt{\frac{100 - 16}{25}} = \sqrt{\frac{84}{25}} = \frac{2\sqrt{21}}{5}$ છે.
તેથી $AB = 2AM = 2 \times \frac{2\sqrt{21}}{5} = \frac{4}{5}\sqrt{21}$ થાય.
Solution diagram
43
DifficultMCQ
ઉગમબિંદુ અને રેખા $y = mx + c$ તથા વર્તુળ $x^{2} + y^{2} = a^{2}$ ના છેદબિંદુઓને જોડતી રેખાઓની જોડ એકબીજાને કાટખૂણે છેદતી હોય,તો તે માટેની શરત શોધો.
A
$2c^{2} = a^{2}(1 + m^{2})$
B
$2c^{2} = 2a(1 + m)$
C
$c^{2} = a^{2}(2 + 2m^{2})$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) રેખાનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે,જેને $\frac{y - mx}{c} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2} + y^{2} = a^{2}$ છે.
ઉગમબિંદુ અને છેદબિંદુઓને જોડતી રેખાઓનું સંયુક્ત સમીકરણ મેળવવા માટે,આપણે રેખાના સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને વર્તુળના સમીકરણને સમઘાત બનાવીએ:
$x^{2} + y^{2} = a^{2} \left( \frac{y - mx}{c} \right)^{2}$
$c^{2}(x^{2} + y^{2}) = a^{2}(y^{2} - 2mxy + m^{2}x^{2})$
$x^{2}(c^{2} - a^{2}m^{2}) + 2a^{2}mxy + y^{2}(c^{2} - a^{2}) = 0$.
આ રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોય તે માટે,$x^{2}$ અને $y^{2}$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થવો જોઈએ:
$(c^{2} - a^{2}m^{2}) + (c^{2} - a^{2}) = 0$
$2c^{2} - a^{2}(1 + m^{2}) = 0$
$2c^{2} = a^{2}(1 + m^{2})$.
44
DifficultMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ માટે બિંદુઓ $(0, 0)$ અને $(g, f)$ ની સાપેક્ષે મળતી સ્પર્શ જીવાઓ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$\frac{1}{2} (g^2 + f^2 + c)$
B
$g^2 + f^2$
C
$\frac{g^2 + f^2 + c}{2 \sqrt{g^2 - f^2}}$
D
$\frac{g^2 + f^2 - c}{2 \sqrt{g^2 + f^2}}$

Solution

(D) વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ ની સાપેક્ષે સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 + g(x + x_1) + f(y + y_1) + c = 0$ છે.
બિંદુ $(0, 0)$ માટે સ્પર્શ જીવા: $g(x + 0) + f(y + 0) + c = 0 \Rightarrow gx + fy + c = 0$ (સમીકરણ $1$).
બિંદુ $(g, f)$ માટે સ્પર્શ જીવા: $xg + yf + g(x + g) + f(y + f) + c = 0$ $\Rightarrow 2gx + 2fy + g^2 + f^2 + c = 0$ $\Rightarrow gx + fy + \frac{1}{2}(g^2 + f^2 + c) = 0$ (સમીકરણ $2$).
બે સમાંતર રેખાઓ $Ax + By + C_1 = 0$ અને $Ax + By + C_2 = 0$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|C_1 - C_2|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ છે.
અહીં $A = g, B = f, C_1 = c, C_2 = \frac{1}{2}(g^2 + f^2 + c)$.
અંતર $d = \frac{|\frac{1}{2}(g^2 + f^2 + c) - c|}{\sqrt{g^2 + f^2}} = \frac{g^2 + f^2 - c}{2 \sqrt{g^2 + f^2}}$.
45
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 - 6x - 16 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 8y - 9 = 0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ શોધો:
A
$10 \sqrt{3}$
B
$5 \sqrt{3}$
C
$\frac{5 \sqrt{3}}{2}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(B) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$C_1: x^2 + y^2 - 6x - 16 = 0$
$C_2: x^2 + y^2 - 8y - 9 = 0$
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $C_1 - C_2 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2 + y^2 - 6x - 16) - (x^2 + y^2 - 8y - 9) = 0$
$-6x + 8y - 7 = 0$ અથવા $6x - 8y + 7 = 0$
વર્તુળ $C_1$ માટે,કેન્દ્ર $(3, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{3^2 + 0^2 - (-16)} = \sqrt{9 + 16} = 5$ છે.
કેન્દ્ર $(3, 0)$ થી સામાન્ય જીવા $6x - 8y + 7 = 0$ પરના લંબનું અંતર $d$:
$d = \frac{|6(3) - 8(0) + 7|}{\sqrt{6^2 + (-8)^2}} = \frac{|18 + 7|}{\sqrt{36 + 64}} = \frac{25}{10} = \frac{5}{2}$
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2 \sqrt{r_1^2 - d^2}$:
$= 2 \sqrt{5^2 - (\frac{5}{2})^2} = 2 \sqrt{25 - \frac{25}{4}} = 2 \sqrt{\frac{75}{4}} = 5 \sqrt{3}$
46
AdvancedMCQ
એકમ ત્રિજ્યાનું વર્તૂળ $C_1$ પ્રથમ ચરણમાં આવેલું છે અને બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શેં છે. બીજા એવા વર્તૂળની ત્રિજ્યા જે બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શેં છે અને $C_1$ ને એવી રીતે છેદે છે કે જેથી સામાન્ય જીવા મહત્તમ લંબાઈની થાય,તે છે:
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) વર્તૂળ $C_1$ ની ત્રિજ્યા $r_1 = 1$ છે અને તે પ્રથમ ચરણમાં બંને અક્ષોને સ્પર્શેં છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર $(1, 1)$ છે. તેનું સમીકરણ $(x-1)^2 + (y-1)^2 = 1$ છે.
ધારો કે બીજા વર્તૂળ $C_2$ ની ત્રિજ્યા $r$ અને કેન્દ્ર $(r, r)$ છે. તેનું સમીકરણ $(x-r)^2 + (y-r)^2 = r^2$ છે.
બે છેદતા વર્તૂળોની સામાન્ય જીવા તેમના કેન્દ્રોને જોડતી રેખાને લંબ હોય છે. સામાન્ય જીવાની લંબાઈ ત્યારે મહત્તમ થાય છે જ્યારે તે નાના વર્તૂળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય.
રેડિકલ અક્ષનું સમીકરણ $2(r-1)(x+y) + 1 - r^2 = 0$ મળે છે.
જ્યારે આ રેખા $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય,ત્યારે $2(r-1)(2) + 1 - r^2 = 0 \implies r^2 - 4r + 3 = 0$ મળે છે.
તેથી $r = 3$.
47
EasyMCQ
જો બિંદુ $(5, -3)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = 10$ પર સ્પર્શકો દોરવામાં આવે,તો સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ શું થાય?
A
$5x - 3y = 10$
B
$3x + 5y = 10$
C
$5x + 3y = 10$
D
$3x - 5y = 10$

Solution

(A) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = r^2$ પર દોરેલી સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 = r^2$ છે.
અહીં,બિંદુ $(x_1, y_1) = (5, -3)$ છે અને વર્તુળ $x^2 + y^2 = 10$ છે,તેથી $r^2 = 10$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$x(5) + y(-3) = 10$
$5x - 3y = 10$
આમ,સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ $5x - 3y = 10$ છે.
48
MediumMCQ
બિંદુ $(2, 3)$ ની સાપેક્ષે વર્તુળ $x^2 + y^2 + 4x + 6y - 12 = 0$ ની સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ શોધો:
A
$4x + 4y = 1$
B
$4x + 9y = 1$
C
$4x + 9y = 12$
D
એકપણ નહિ

Solution

(D) વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી દોરેલી સ્પર્શ જીવાનું સમીકરણ $T = 0$ છે,જ્યાં $T = xx_1 + yy_1 + g(x + x_1) + f(y + y_1) + c = 0$.
અહીં $g = 2$,$f = 3$,$c = -12$ અને બિંદુ $(x_1, y_1) = (2, 3)$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$x(2) + y(3) + 2(x + 2) + 3(y + 3) - 12 = 0$
$2x + 3y + 2x + 4 + 3y + 9 - 12 = 0$
$4x + 6y + 1 = 0$
$4x + 6y = -1$
આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ સાચું નથી,તેથી જવાબ 'એકપણ નહિ' આવશે.
49
MediumMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 = 2x$ ના કેન્દ્રથી બે વર્તૂળો $x^2 + y^2 + 5x - 8y + 1 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 3x + 7y - 25 = 0$ ની સામાન્ય જીવાનું અંતર શોધો.
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$1/3$

Solution

(C) ધારો કે બે આપેલા વર્તૂળો $C_1: x^2 + y^2 + 5x - 8y + 1 = 0$ અને $C_2: x^2 + y^2 - 3x + 7y - 25 = 0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $C_1 - C_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2 + y^2 + 5x - 8y + 1) - (x^2 + y^2 - 3x + 7y - 25) = 0$
$8x - 15y + 26 = 0$.
આપેલ વર્તૂળ $x^2 + y^2 - 2x = 0$ છે. તેને $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$g = -1, f = 0$ મળે છે.
આ વર્તૂળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (1, 0)$ છે.
બિંદુ $(x_0, y_0) = (1, 0)$ થી રેખા $ax + by + c = 0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|ax_0 + by_0 + c|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $d = \frac{|8(1) - 15(0) + 26|}{\sqrt{8^2 + (-15)^2}} = \frac{|8 + 26|}{\sqrt{64 + 225}} = \frac{34}{\sqrt{289}} = \frac{34}{17} = 2$.

10-1.Circle and System of Circles — Chord of contact of tangent and common chord · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.