Gujarati

System of circles Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · System of circles

373+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 46 of 373 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
જો $(\alpha, \beta)$ એ વર્તુળો $x^2+y^2=3$ અને $x^2+y^2-2x+4y+4=0$ નું બાહ્ય સમાનતાનું કેન્દ્ર હોય,તો $\frac{\beta}{\alpha}=$
A
$-3$
B
$-2$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળો $C_1: x^2+y^2=3$ અને $C_2: x^2+y^2-2x+4y+4=0$ છે.
$C_1$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{3}$.
$C_2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (1, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{1^2+(-2)^2-4} = \sqrt{1+4-4} = 1$.
બાહ્ય સમાનતાનું કેન્દ્ર એ કેન્દ્રોને જોડતા રેખાખંડનું $r_1 : r_2$ ગુણોત્તરમાં બાહ્ય વિભાજન કરે છે.
ધારો કે બાહ્ય કેન્દ્ર $(\alpha, \beta) = \left( \frac{r_1 x_2 - r_2 x_1}{r_1 - r_2}, \frac{r_1 y_2 - r_2 y_1}{r_1 - r_2} \right)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\alpha = \frac{\sqrt{3}(1) - 1(0)}{\sqrt{3}-1} = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{3}-1}$ અને $\beta = \frac{\sqrt{3}(-2) - 1(0)}{\sqrt{3}-1} = \frac{-2\sqrt{3}}{\sqrt{3}-1}$.
તેથી,$\frac{\beta}{\alpha} = \frac{-2\sqrt{3}}{\sqrt{3}-1} \div \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{3}-1} = -2$.
202
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-8x-8y+28=0$ અને $x^2+y^2-8x-6y+25-\alpha^2=0$ ને માત્ર એક જ સામાન્ય સ્પર્શક હોય,તો $\alpha=$
A
$\alpha=4$
B
$\alpha=2$
C
$\alpha=1$
D
$\alpha=5$

Solution

(C) પ્રથમ વર્તુળ $S_1: x^2+y^2-8x-8y+28=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (4, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{4^2+4^2-28} = 2$ છે.
બીજા વર્તુળ $S_2: x^2+y^2-8x-6y+25-\alpha^2=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (4, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{4^2+3^2-(25-\alpha^2)} = |\alpha|$ છે.
બે વર્તુળોને એક જ સામાન્ય સ્પર્શક હોય જો તેઓ એકબીજાને સ્પર્શતા હોય.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1 C_2 = \sqrt{(4-4)^2 + (4-3)^2} = 1$ છે.
આંતરિક સ્પર્શ માટે,$|r_1 - r_2| = C_1 C_2 \Rightarrow |2 - |\alpha|| = 1$.
આથી $|\alpha| = 1$ અથવા $|\alpha| = 3$ મળે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$\alpha = 1$ સાચો જવાબ છે.
203
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-2x+4y+c=0$ અને $x^2+y^2+2x-4y+c=0$ ને ચાર સામાન્ય સ્પર્શકો હોય,તો
A
$c < 0$
B
$-2 < c < 2$
C
$0 < c < 5$
D
$c > 0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$x^2+y^2-2x+4y+c=0$ ...$(i)$
$x^2+y^2+2x-4y+c=0$ ...(ii)
વર્તુળ $(i)$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (1, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{5-c}$.
વર્તુળ (ii) માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (-1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{5-c}$.
બે વર્તુળોને ચાર સામાન્ય સ્પર્શકો હોય જો તેઓ અલગ હોય,જેનો અર્થ છે કે તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા કરતા વધારે હોય: $d(C_1, C_2) > r_1 + r_2$.
કેન્દ્રો $C_1(1, -2)$ અને $C_2(-1, 2)$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$ છે.
તેથી,$2\sqrt{5} > 2\sqrt{5-c}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$5 > 5-c$,જેનો અર્થ છે $c > 0$.
વળી,ત્રિજ્યા વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે,$5-c > 0$,તેથી $c < 5$.
આમ,$0 < c < 5$.
204
MediumMCQ
$5$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતા અને $(5,5)$ બિંદુએ $x^2+y^2-2x-4y-20=0$ વર્તુળને સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-18x-16y+120=0$
B
$x^2+y^2+18x+16y-120=0$
C
$x^2+y^2-18x+16y-120=0$
D
$x^2+y^2+18x+16y+120=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x-4y-20=0$ છે.
પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં લખતા: $(x-1)^2+(y-2)^2=25$.
કેન્દ્ર $C_1(1,2)$ અને ત્રિજ્યા $r_1=5$ છે.
ધારો કે માંગેલ વર્તુળનું કેન્દ્ર $C_2(h,k)$ અને ત્રિજ્યા $r_2=5$ છે.
વર્તુળો $P(5,5)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે,તેથી $P$ એ $C_1C_2$ રેખાખંડ પર આવેલું છે.
$r_1=r_2=5$ હોવાથી,$P$ એ $C_1C_2$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1+h}{2}=5 \Rightarrow h=9$ અને $\frac{2+k}{2}=5 \Rightarrow k=8$.
આમ,કેન્દ્ર $C_2(9,8)$ છે.
બીજા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-9)^2+(y-8)^2=5^2$ થશે.
વિસ્તરણ કરતા: $x^2-18x+81+y^2-16y+64=25$.
સાદું રૂપ આપતા: $x^2+y^2-18x-16y+120=0$.
205
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+4x-6y-12=0$ અને $x^2+y^2-8x+10y+5=0$ ના સામાન્ય સ્પર્શકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$S_1: x^2+y^2+4x-6y-12=0$
$S_2: x^2+y^2-8x+10y+5=0$
$S_1$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (-2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{(-2)^2 + 3^2 - (-12)} = 5$.
$S_2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (4, -5)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{4^2 + (-5)^2 - 5} = 6$.
કેન્દ્રો $C_1$ અને $C_2$ વચ્ચેનું અંતર:
$C_1C_2 = \sqrt{(4 - (-2))^2 + (-5 - 3)^2} = \sqrt{6^2 + (-8)^2} = 10$.
અહીં,$|r_1 - r_2| < C_1C_2 < r_1 + r_2$ એટલે કે $1 < 10 < 11$ છે.
તેથી,બંને વર્તુળો એકબીજાને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે.
આમ,સામાન્ય સ્પર્શકોની સંખ્યા $2$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
206
MediumMCQ
રેખા $x-2=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-8x-2y+8=0$ ને $A$ અને $B$ માં છેદે છે. $A$ અને $B$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને ન્યૂનતમ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-4x+2y-1=0$
B
$x^2+y^2-4x-2y=0$
C
$x^2+y^2-4x-2y+1=0$
D
$x^2+y^2-4x+4y=0$

Solution

(B) રેખા $x-2=0$ અને વર્તુળ $x^2+y^2-8x-2y+8=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોનું કુળ નીચે મુજબ છે:
$(x^2+y^2-8x-2y+8) + \lambda(x-2) = 0$
$x^2+y^2+(\lambda-8)x-2y+(8-2\lambda) = 0$ ... $(i)$
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-\frac{\lambda-8}{2}, 1)$ છે.
ન્યૂનતમ ત્રિજ્યા માટે,જીવા $AB$ એ વર્તુળનો વ્યાસ હોવો જોઈએ. આનો અર્થ એ છે કે વર્તુળનું કેન્દ્ર રેખા $x-2=0$ પર હોવું જોઈએ.
કેન્દ્રના x-યામને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$-\frac{\lambda-8}{2} = 2$
$-\lambda+8 = 4$
$\lambda = 4$
$\lambda=4$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$x^2+y^2+(4-8)x-2y+(8-2(4)) = 0$
$x^2+y^2-4x-2y=0$
207
MediumMCQ
જો $x^2+y^2=a^2$ અને $x \cos \alpha+y \sin \alpha=p, 0 < p < a$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતું સૌથી નાનું વર્તુળ $x^2+y^2-a^2+\lambda(x \cos \alpha+y \sin \alpha-p)=0$ હોય,તો $\lambda=$
A
$1$
B
$-1$
C
$-p$
D
$-2p$

Solution

(D) વર્તુળ $S: x^2+y^2-a^2=0$ અને રેખા $L: x \cos \alpha+y \sin \alpha-p=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા કોઈપણ વર્તુળનું સમીકરણ $S+\lambda L=0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે $x^2+y^2-a^2+\lambda(x \cos \alpha+y \sin \alpha-p)=0$ છે.
આને $x^2+\lambda x \cos \alpha+y^2+\lambda y \sin \alpha-(a^2+\lambda p)=0$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય છે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-\frac{\lambda \cos \alpha}{2}, -\frac{\lambda \sin \alpha}{2})$ છે.
વર્તુળ અને રેખાના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતું સૌથી નાનું વર્તુળ એ છે જેનો છેદતી જીવા વ્યાસ તરીકે હોય છે.
રેખા $x \cos \alpha+y \sin \alpha=p$ એ છેદતી જીવા છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર આ રેખા પર હોવું જોઈએ.
કેન્દ્રને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $(-\frac{\lambda \cos \alpha}{2}) \cos \alpha + (-\frac{\lambda \sin \alpha}{2}) \sin \alpha = p$.
$-\frac{\lambda}{2} (\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha) = p$.
$-\frac{\lambda}{2} = p$.
$\lambda = -2p$.
208
EasyMCQ
એક વર્તુળ $S$ એ વર્તુળો $x^2+y^2-2x+2y-2=0$ અને $x^2+y^2+2x-2y+1=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે. જો આ વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર રેખા $x-y+6=0$ પર આવેલું હોય,તો વર્તુળ $S$ ની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\sqrt{5}$
B
$5$
C
$\sqrt{41}$
D
$\sqrt{14}$

Solution

(D) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + kS_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(x^2+y^2-2x+2y-2) + k(x^2+y^2+2x-2y+1) = 0$
$(1+k)x^2 + (1+k)y^2 + (2k-2)x + (2-2k)y + (k-2) = 0$
$(1+k)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે $x^2 + y^2 + \frac{2(k-1)}{k+1}x + \frac{2(1-k)}{k+1}y + \frac{k-2}{k+1} = 0$.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $\left(-\frac{k-1}{k+1}, -\frac{1-k}{k+1}\right) = \left(\frac{1-k}{k+1}, \frac{k-1}{k+1}\right)$ છે.
કેન્દ્ર રેખા $x-y+6=0$ પર હોવાથી,આપણે યામ મૂકીએ:
$\frac{1-k}{k+1} - \frac{k-1}{k+1} + 6 = 0$
$\frac{1-k-k+1}{k+1} = -6 \Rightarrow 2-2k = -6k-6$
$4k = -8 \Rightarrow k = -2$.
$k=-2$ મૂકતા: $x^2+y^2+6x-6y+4=0$.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{3^2+(-3)^2-4} = \sqrt{14}$.
209
MediumMCQ
જો વર્તુળો $S_1: x^2 - 2x + y^2 - 4y - 4 = 0$ અને $S_2: x^2 + 2x + y^2 + 4y - 4 = 0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ બિંદુ $(3, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,અને તેનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + \alpha x + \beta y + \gamma = 0$ છે,તો $3(\alpha + \beta + \gamma)$ ની કિંમત શોધો.
A
$32$
B
$-32$
C
$-26$
D
$26$

Solution

(C) $S_1$ અને $S_2$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$x^2 - 2x + y^2 - 4y - 4 + \lambda(x^2 + 2x + y^2 + 4y - 4) = 0$.
$(1 + \lambda)x^2 + (1 + \lambda)y^2 + 2(\lambda - 1)x + 4(\lambda - 1)y - 4(1 + \lambda) = 0$.
$(1 + \lambda)$ વડે ભાગતા,આપણને $x^2 + y^2 + \frac{2(\lambda - 1)}{1 + \lambda}x + \frac{4(\lambda - 1)}{1 + \lambda}y - 4 = 0$ મળે છે.
તે $(3, 3)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$x = 3, y = 3$ મૂકતા:
$9 + 9 + \frac{6(\lambda - 1)}{1 + \lambda} + \frac{12(\lambda - 1)}{1 + \lambda} - 4 = 0$.
$14 + \frac{18(\lambda - 1)}{1 + \lambda} = 0 \Rightarrow 14(1 + \lambda) + 18(\lambda - 1) = 0$.
$14 + 14\lambda + 18\lambda - 18 = 0$ $\Rightarrow 32\lambda = 4$ $\Rightarrow \lambda = \frac{1}{8}$.
હવે,$\alpha = \frac{2(\frac{1}{8} - 1)}{1 + \frac{1}{8}} = -\frac{14}{9}$.
$\beta = \frac{4(\frac{1}{8} - 1)}{1 + \frac{1}{8}} = -\frac{28}{9}$.
$\gamma = -4$.
$3(\alpha + \beta + \gamma) = 3(-\frac{14}{9} - \frac{28}{9} - 4) = -26$.
210
DifficultMCQ
જો $S \equiv 2x^2+2y^2-8x+8y-7=0$ એ વર્તુળો $x^2+y^2+kx-ky+1=0$ અને $x^2+y^2-kx+ky-2=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતું વર્તુળ હોય,તો બિંદુ $(k, k)$ માંથી વર્તુળ $S$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ શોધો.
A
$\frac{3}{\sqrt{2}}$
B
$3$
C
$\sqrt{\frac{23}{2}}$
D
$\sqrt{23}$

Solution

(A) $S_1$ અને $S_2$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(S_2 - S_1) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ $S_1: x^2+y^2+kx-ky+1=0$ અને $S_2: x^2+y^2-kx+ky-2=0$.
$S_2 - S_1 = -2kx + 2ky - 3 = 0$.
તેથી,સમીકરણ $x^2+y^2+kx-ky+1 + \lambda(-2kx+2ky-3) = 0$ છે.
$x^2+y^2 + k(1-2\lambda)x - k(1-2\lambda)y + (1-3\lambda) = 0$.
આને આપેલ વર્તુળ $S: x^2+y^2-4x+4y-\frac{7}{2} = 0$ સાથે સરખાવતા:
$k(1-2\lambda) = -4$ અને $1-3\lambda = -\frac{7}{2}$.
$1-3\lambda = -\frac{7}{2}$ પરથી,$3\lambda = \frac{9}{2} \Rightarrow \lambda = \frac{3}{2}$ મળે.
$\lambda = \frac{3}{2}$ ને $k(1-2\lambda) = -4$ માં મૂકતા:
$k(1-2(\frac{3}{2})) = -4$ $\Rightarrow k(1-3) = -4$ $\Rightarrow -2k = -4$ $\Rightarrow k = 2$.
બિંદુ $(k, k) = (2, 2)$ છે.
વર્તુળ $S$ એ $x^2+y^2-4x+4y-\frac{7}{2} = 0$ છે. કેન્દ્ર $C$ એ $(2, -2)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2^2+(-2)^2 - (-\frac{7}{2})} = \sqrt{4+4+\frac{7}{2}} = \sqrt{\frac{23}{2}}$.
$(2, 2)$ માંથી $S$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S(2, 2)} = \sqrt{2^2+2^2-4(2)+4(2)-\frac{7}{2}} = \sqrt{4+4-8+8-\frac{7}{2}} = \sqrt{8-\frac{7}{2}} = \sqrt{\frac{9}{2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$ થાય.
211
MediumMCQ
રેખા $x+y+2=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+4x-4y-4=0$ ને બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે. ધારો કે $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ એ બિંદુઓ $A$ અને $B$ માંથી પસાર થતું એક અલગ વર્તુળ છે. જો $S=0$ ના કેન્દ્રનું $AB$ થી અંતર $\sqrt{2}$ હોય,તો $g+f+c=$
A
$12$
B
$8$
C
$6$
D
$0$

Solution

(B) રેખા $x+y+2=0$ અને વર્તુળ $x^2+y^2+4x-4y-4=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+4x-4y-4+\lambda(x+y+2)=0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$x^2+y^2+(4+\lambda)x+(\lambda-4)y+(2\lambda-4)=0$ મળે.
આને $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$2g = 4+\lambda$,$2f = \lambda-4$,અને $c = 2\lambda-4$ મળે.
વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર $(-g, -f) = \left(-\frac{4+\lambda}{2}, -\frac{\lambda-4}{2}\right)$ છે.
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ નું રેખા $x+y+2=0$ થી અંતર $\sqrt{2}$ આપેલું છે.
અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\left|\frac{-g-f+2}{\sqrt{1^2+1^2}}\right| = \sqrt{2}$ મળે.
આથી $|-g-f+2| = 2$,એટલે કે $-g-f+2 = 2$ અથવા $-g-f+2 = -2$.
કિસ્સો $1$: $g+f = 0$. $g$ અને $f$ ની કિંમત મૂકતા,$\frac{4+\lambda}{2} + \frac{\lambda-4}{2} = 0 \Rightarrow \lambda = 0$.
જો $\lambda=0$ હોય,તો તે મૂળ વર્તુળ જ રહે,પરંતુ પ્રશ્નમાં $S$ અલગ વર્તુળ છે.
કિસ્સો $2$: $g+f = 4$. $g$ અને $f$ ની કિંમત મૂકતા,$\frac{4+\lambda}{2} + \frac{\lambda-4}{2} = 4 \Rightarrow \lambda = 4$.
$\lambda=4$ માટે,$g = 4$,$f = 0$,અને $c = 4$ મળે.
આમ,$g+f+c = 4+0+4 = 8$.
212
DifficultMCQ
તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો જે $x^2+y^2-2x+3y-7=0$,$x^2+y^2+5x-5y+9=0$ અને $x^2+y^2+7x-9y+29=0$ ત્રણેય વર્તુળોને લંબછેદી રીતે છેદે છે.
A
$x^2+y^2-16x-18y-4=0$
B
$x^2+y^2=16$
C
$x^2+y^2-16x=0$
D
$y^2-x^2+2x=0$

Solution

(A) ધારો કે માંગેલ વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0 \dots(1)$ છે.
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબછેદી હોય જો $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ હોય.
આ શરત વર્તુળ $(1)$ અને આપેલ વર્તુળો પર લાગુ પાડતા:
વર્તુળ $x^2+y^2-2x+3y-7=0$ માટે: $2g(-1)+2f(3/2)=c-7 \Rightarrow -2g+3f-c=-7 \dots(2)$.
વર્તુળ $x^2+y^2+5x-5y+9=0$ માટે: $2g(5/2)+2f(-5/2)=c+9 \Rightarrow 5g-5f-c=9 \dots(3)$.
વર્તુળ $x^2+y^2+7x-9y+29=0$ માટે: $2g(7/2)+2f(-9/2)=c+29 \Rightarrow 7g-9f-c=29 \dots(4)$.
સમીકરણ $(3)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતા: $(5g-5f-c) - (-2g+3f-c) = 9 - (-7) \Rightarrow 7g-8f=16 \dots(5)$.
સમીકરણ $(4)$ માંથી $(3)$ બાદ કરતા: $(7g-9f-c) - (5g-5f-c) = 29 - 9$ $\Rightarrow 2g-4f=20$ $\Rightarrow g-2f=10$ $\Rightarrow g=2f+10$.
$g$ ની કિંમત $(5)$ માં મૂકતા: $7(2f+10)-8f=16$ $\Rightarrow 14f+70-8f=16$ $\Rightarrow 6f=-54$ $\Rightarrow f=-9$.
તેથી $g=2(-9)+10=-8$.
$(2)$ પરથી: $-2(-8)+3(-9)-c=-7$ $\Rightarrow 16-27-c=-7$ $\Rightarrow -11-c=-7$ $\Rightarrow c=-4$.
$g, f, c$ ની કિંમત $(1)$ માં મૂકતા: $x^2+y^2-16x-18y-4=0$.
213
MediumMCQ
વર્તુળોના પરિવાર $x^2+y^2-2x-2\lambda y-8=0$ ને ધ્યાનમાં લો. આ પરિવાર બે નિશ્ચિત બિંદુઓ $A$ અને $B$ માંથી પસાર થાય છે. આ બે બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$4$
B
$4\sqrt{2}$
C
$6$
D
$8$

Solution

(C) વર્તુળોના પરિવારનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x-8-\lambda(2y)=0$ છે.
આ $S+\lambda L=0$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $S=x^2+y^2-2x-8=0$ અને $L=2y=0$ છે.
નિશ્ચિત બિંદુઓ $A$ અને $B$ એ વર્તુળ $S=0$ અને રેખા $L=0$ ના છેદબિંદુઓ છે.
$x^2+y^2-2x-8=0$ માં $y=0$ મૂકતા,આપણને $x^2-2x-8=0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(x-4)(x+2)=0$,જે $x=4$ અને $x=-2$ આપે છે.
આમ,બિંદુઓ $A(4, 0)$ અને $B(-2, 0)$ છે.
$A$ અને $B$ વચ્ચેનું અંતર $|4 - (-2)| = |6| = 6$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
214
MediumMCQ
$x^2+y^2+4x+6y-12=0$ અને $x^2+y^2-6x-4y-12=0$ વર્તુળોના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતું અને $x^2+y^2-4x+4y+8=0$ વર્તુળને લંબચ્છેદતું વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+6x+8y+12=0$
B
$x^2+y^2+8x+6y-12=0$
C
$x^2+y^2+6x+8y-12=0$
D
$x^2+y^2-6x-8y-12=0$

Solution

(C) વર્તુળોના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
$(x^2+y^2+4x+6y-12) + \lambda(x^2+y^2-6x-4y-12) = 0$
લંબચ્છેદવાની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\lambda$ ની કિંમત મળે છે.
અંતિમ સમીકરણ $x^2+y^2+6x+8y-12=0$ મળે છે.
215
MediumMCQ
જો $x-y+1=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+y-1=0$ ને $A$ અને $B$ માં મળે છે,તો $AB$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શું છે?
A
$2(x^2+y^2)+3x-y+1=0$
B
$2(x^2+y^2)+3x-y+2=0$
C
$2(x^2+y^2)+3x-y+3=0$
D
$x^2+y^2+3x-y+4=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $S: x^2+y^2+y-1=0$ અને રેખા $L: x-y+1=0$ છે.
$S$ અને $L$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના કુળનું સમીકરણ $S+\lambda L=0$ છે.
$(x^2+y^2+y-1)+\lambda(x-y+1)=0$
$x^2+y^2+\lambda x+(1-\lambda)y+(\lambda-1)=0$.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-\frac{\lambda}{2}, \frac{\lambda-1}{2})$ છે.
$AB$ વ્યાસ હોવાથી,કેન્દ્ર રેખા $x-y+1=0$ પર હોવું જોઈએ.
$-\frac{\lambda}{2} - (\frac{\lambda-1}{2}) + 1 = 0$.
$-\lambda + 1 + 2 = 0 \Rightarrow \lambda = 3$.
$\lambda=3$ મૂકતા:
$(x^2+y^2+y-1)+3(x-y+1)=0$.
$x^2+y^2+3x-2y+2=0$.
216
MediumMCQ
જો $x^2+y^2-4x-2y+5=0$ અને $x^2+y^2-6x-4y-3=0$ એ વર્તુળોની કોએક્સિયલ સિસ્ટમના સભ્યો હોય,તો સિસ્ટમમાં રહેલા બિંદુ વર્તુળનું કેન્દ્ર કયું છે?
A
$(-5, -6)$
B
$(5, 6)$
C
$(3, 5)$
D
$(-8, -13)$

Solution

(A) વર્તુળોની કોએક્સિયલ સિસ્ટમનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(S_1 - S_2) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $S_1 = x^2+y^2-4x-2y+5$ અને $S_2 = x^2+y^2-6x-4y-3$ છે.
પ્રથમ,રેડિકલ અક્ષ શોધો: $S_1 - S_2 = 2x + 2y + 8 = 0$,જે $x + y + 4 = 0$ માં સરળ બને છે.
વર્તુળોનું કુટુંબ $x^2+y^2-4x-2y+5 + \lambda(x+y+4) = 0$ છે.
આ વર્તુળોનું કેન્દ્ર $(-\frac{\lambda-4}{2}, -\frac{\lambda-2}{2})$ છે.
બિંદુ વર્તુળ માટે ત્રિજ્યા $r = 0$ હોય છે,તેથી $g^2 + f^2 - c = 0$.
$\lambda = 14$ માટે,કેન્દ્ર $(-5, -6)$ મળે છે.
217
MediumMCQ
જો $P(\alpha, \beta)$ એ વર્તુળો $S \equiv x^2+y^2+4x+7=0$,$S^{\prime} \equiv 2x^2+2y^2+3x+5y+9=0$ અને $S^{\prime \prime} \equiv x^2+y^2+y=0$ નું રેડિકલ કેન્દ્ર હોય,તો $P$ માંથી $S^{\prime}=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ શોધો.
A
$5$
B
$8$
C
$4$
D
$2$

Solution

(D) સૌ પ્રથમ,વર્તુળોના સમીકરણોને $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સ્વરૂપમાં પ્રમાણિત કરીએ:
$S \equiv x^2+y^2+4x+7=0$
$S^{\prime} \equiv x^2+y^2+\frac{3}{2}x+\frac{5}{2}y+\frac{9}{2}=0$
$S^{\prime \prime} \equiv x^2+y^2+y=0$
$S$ અને $S^{\prime \prime}$ ની રેડિકલ ધરી $S-S^{\prime \prime}=0$ છે,જે $4x-y+7=0$ આપે છે (સમીકરણ $1$).
$S^{\prime \prime}$ અને $S^{\prime}$ ની રેડિકલ ધરી $S^{\prime \prime}-S^{\prime}=0$ છે,જે $-\frac{3}{2}x-\frac{3}{2}y-\frac{9}{2}=0$ અથવા $x+y+3=0$ આપે છે (સમીકરણ $2$).
$4x-y+7=0$ અને $x+y+3=0$ ને ઉકેલતા:
બંનેનો સરવાળો કરતા: $5x+10=0 \implies x=-2$.
$x=-2$ ને $x+y+3=0$ માં મૂકતા: $-2+y+3=0 \implies y=-1$.
આમ,રેડિકલ કેન્દ્ર $P$ એ $(-2, -1)$ છે.
$P(\alpha, \beta)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{\alpha^2+\beta^2+2g\alpha+2f\beta+c}$ છે.
$S^{\prime} \equiv x^2+y^2+\frac{3}{2}x+\frac{5}{2}y+\frac{9}{2}=0$ માટે,લંબાઈ $\sqrt{(-2)^2+(-1)^2+\frac{3}{2}(-2)+\frac{5}{2}(-1)+\frac{9}{2}} = \sqrt{4+1-3-2.5+4.5} = \sqrt{4} = 2$.
218
DifficultMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ અને $2x^2+2y^2+3x+8y+2c=0$ ની રેડિકલ ધરી વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ ને સ્પર્શતી હોય,તો
A
$g=\frac{3}{4}$ અથવા $f=2$
B
$g \neq \frac{3}{4}$ અથવા $f=2$
C
$g=\frac{3}{4}$ અથવા $f \neq 2$
D
$g=\frac{1}{2}$ અથવા $f=\frac{3}{4}$

Solution

(A) પ્રથમ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
બીજા વર્તુળનું સમીકરણ $2x^2+2y^2+3x+8y+2c=0$ છે,જેને $x^2+y^2+\frac{3}{2}x+4y+c=0$ તરીકે લખી શકાય.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા રેડિકલ ધરી $(2g-\frac{3}{2})x + (2f-4)y = 0$ મળે છે.
આ રેખા ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે.
ત્રીજું વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ છે,જે $(x+1)^2+(y+1)^2=1$ છે. તેનું કેન્દ્ર $(-1,-1)$ અને ત્રિજ્યા $1$ છે.
રેખા $(2g-\frac{3}{2})x + (2f-4)y = 0$ આ વર્તુળને સ્પર્શે છે જો $(-1,-1)$ થી રેખાનું લંબ અંતર $1$ હોય.
$\frac{|-(2g-\frac{3}{2})-(2f-4)|}{\sqrt{(2g-\frac{3}{2})^2+(2f-4)^2}} = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(-2g+\frac{3}{2}-2f+4)^2 = (2g-\frac{3}{2})^2+(2f-4)^2$.
ધારો કે $A = 2g-\frac{3}{2}$ અને $B = 2f-4$. તો $(-A-B)^2 = A^2+B^2$,જેનો અર્થ છે $A^2+B^2+2AB = A^2+B^2$,તેથી $2AB=0$.
આમ,$A=0$ અથવા $B=0$.
$2g-\frac{3}{2}=0 \implies g=\frac{3}{4}$ અથવા $2f-4=0 \implies f=2$.
219
MediumMCQ
જો $(a, b)$ અને $(c, d)$ એ વર્તુળો $x^2+y^2+4x-5=0$ અને $x^2+y^2-6y+8=0$ ના અનુક્રમે આંતરિક અને બાહ્ય સમાનતાના કેન્દ્રો હોય,તો $(a+d)(b+c)=$
A
$4$
B
$9$
C
$13$
D
$22$

Solution

(C) આપેલ બે વર્તુળોના સમીકરણો:
$x^2+y^2+4x-5=0 \Rightarrow (x+2)^2+y^2=3^2$
$x^2+y^2-6y+8=0 \Rightarrow x^2+(y-3)^2=1$
તેથી,$C_1=(-2, 0), r_1=3$ અને $C_2=(0, 3), r_2=1$.
આંતરિક સમાનતાનું કેન્દ્ર $\left(\frac{r_2x_1+r_1x_2}{r_1+r_2}, \frac{r_2y_1+r_1y_2}{r_1+r_2}\right)$ દ્વારા મળે છે:
$(a, b) = \left(\frac{1(-2)+3(0)}{3+1}, \frac{1(0)+3(3)}{3+1}\right) = \left(-\frac{1}{2}, \frac{9}{4}\right)$.
બાહ્ય સમાનતાનું કેન્દ્ર $\left(\frac{r_1x_2-r_2x_1}{r_1-r_2}, \frac{r_1y_2-r_2y_1}{r_1-r_2}\right)$ દ્વારા મળે છે:
$(c, d) = \left(\frac{3(0)-1(-2)}{3-1}, \frac{3(3)-1(0)}{3-1}\right) = \left(1, \frac{9}{2}\right)$.
હવે,$(a+d)(b+c) = \left(-\frac{1}{2} + \frac{9}{2}\right) \left(\frac{9}{4} + 1\right) = 4 \times \frac{13}{4} = 13$.
220
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2x+3y+1=0$,$x^2+y^2+x-y+3=0$,અને $x^2+y^2-3x+2y+5=0$ નું રેડિકલ કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(-\frac{7}{38}, \frac{6}{19}\right)$
B
$\left(\frac{6}{19}, \frac{14}{19}\right)$
C
$\left(\frac{14}{19}, \frac{6}{19}\right)$
D
$\left(\frac{2}{19}, \frac{3}{19}\right)$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળોના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$S_1: x^2+y^2+2x+3y+1=0$
$S_2: x^2+y^2+x-y+3=0$
$S_3: x^2+y^2-3x+2y+5=0$
$S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2+y^2+2x+3y+1) - (x^2+y^2+x-y+3) = 0$
$x + 4y - 2 = 0 \quad \dots (i)$
$S_2$ અને $S_3$ ની રેડિકલ ધરી $S_2 - S_3 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2+y^2+x-y+3) - (x^2+y^2-3x+2y+5) = 0$
$4x - 3y - 2 = 0 \quad \dots (ii)$
સમીકરણો $(i)$ અને $(ii)$ ઉકેલતા:
$(i)$ પરથી,$x = 2 - 4y$. તેને $(ii)$ માં મૂકતા:
$4(2 - 4y) - 3y - 2 = 0$
$8 - 16y - 3y - 2 = 0$
$6 - 19y = 0 \Rightarrow y = \frac{6}{19}$
$y = \frac{6}{19}$ ને $x = 2 - 4y$ માં મૂકતા:
$x = 2 - 4\left(\frac{6}{19}\right) = 2 - \frac{24}{19} = \frac{14}{19}$
તેથી,રેડિકલ કેન્દ્ર $\left(\frac{14}{19}, \frac{6}{19}\right)$ છે.
221
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ અને $2x^2+2y^2+3x+8y+2c=0$ ની રેડિકલ અક્ષ વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ ને સ્પર્શે છે. તો
A
$g=\frac{3}{8}$ અથવા $f=1$
B
$g=\frac{2}{3}$ અથવા $f=3$
C
$g=\frac{1}{2}$ અથવા $f=1$
D
$g=\frac{3}{4}$ અથવા $f=2$

Solution

(D) પ્રથમ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
બીજા વર્તુળના સમીકરણ $2x^2+2y^2+3x+8y+2c=0$ ને $2$ વડે ભાગતા,આપણને $x^2+y^2+\frac{3}{2}x+4y+c=0$ મળે છે.
રેડિકલ અક્ષ બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરવાથી મળે છે: $(2g-\frac{3}{2})x + (2f-4)y = 0$.
આ રેખા ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ ને $(x+1)^2+(y+1)^2=1$ તરીકે લખી શકાય,જેનું કેન્દ્ર $(-1,-1)$ અને ત્રિજ્યા $r=1$ છે.
રેખા $Ax+By=0$ આ વર્તુળને સ્પર્શે તે માટે,કેન્દ્ર $(-1,-1)$ થી રેખાનું લંબ અંતર $1$ હોવું જોઈએ.
$\frac{|(2g-\frac{3}{2})(-1) + (2f-4)(-1)|}{\sqrt{(2g-\frac{3}{2})^2 + (2f-4)^2}} = 1$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(-(2g-\frac{3}{2}) - (2f-4))^2 = (2g-\frac{3}{2})^2 + (2f-4)^2$.
ધારો કે $A = 2g-\frac{3}{2}$ અને $B = 2f-4$. તો $(-A-B)^2 = A^2+B^2$,જે $2AB = 0$ માં પરિણમે છે.
આમ,$A=0$ અથવા $B=0$.
જો $A=0$,તો $2g-\frac{3}{2}=0 \Rightarrow g=\frac{3}{4}$.
જો $B=0$,તો $2f-4=0 \Rightarrow f=2$.
222
EasyMCQ
જો $x-4=0$ એ બે લંબવર્તી વર્તુળોની રેડિકલ ધરી હોય,જેમાંથી એક $x^2+y^2=36$ છે,તો બીજા વર્તુળનું કેન્દ્ર શું છે?
A
$(8,0)$
B
$(9,0)$
C
$(6,0)$
D
$(12,0)$

Solution

(B) ધારો કે પ્રથમ વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 \equiv x^2+y^2-36=0$ છે.
ધારો કે બીજા વર્તુળનું સમીકરણ $S_2 \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ની રેડિકલ ધરી $S_1-S_2=0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આમ,$(x^2+y^2-36) - (x^2+y^2+2gx+2fy+c) = 0$,જેનું સાદું રૂપ $-2gx-2fy-36-c=0$ થાય છે.
આપેલ રેડિકલ ધરી $x-4=0$ છે,જેને $x+0y-4=0$ તરીકે લખી શકાય.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$\frac{-2g}{1} = \frac{-2f}{0} = \frac{-36-c}{-4} = k$ મળે છે.
આનાથી $f=0$ અને $2g = -k$ મળે છે,તેથી $g = -k/2$. તેમજ $36+c = 4k$,તેથી $c = 4k-36$.
વર્તુળો લંબવર્તી હોવાથી,શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1+c_2$ છે.
અહીં $g_1=0, f_1=0, c_1=-36$ અને $g_2=g, f_2=f, c_2=c$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,$2(0)(g) + 2(0)(f) = -36 + c$.
તેથી,$0 = -36 + c$,જેનો અર્થ છે કે $c = 36$.
$c = 4k-36$ પરથી,$36 = 4k-36$,તેથી $4k = 72$,જે $k = 18$ આપે છે.
તેથી $g = -k/2 = -18/2 = -9$.
બીજા વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (9, 0)$ છે.
223
MediumMCQ
ત્રણ વર્તુળો $x^2+y^2-1=0$,$x^2+y^2-8x+15=0$ અને $x^2+y^2+10y+24=0$ નું રેડિકલ કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(2, -\frac{5}{2}\right)$
B
$\left(2, \frac{5}{2}\right)$
C
$\left(-2, \frac{5}{2}\right)$
D
$\left(-2, -\frac{5}{2}\right)$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળોના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$S_1: x^2+y^2-1=0$ ...$(i)$
$S_2: x^2+y^2-8x+15=0$ ...(ii)
$S_3: x^2+y^2+10y+24=0$ ...(iii)
$S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2+y^2-1) - (x^2+y^2-8x+15) = 0$
$8x - 16 = 0 \Rightarrow x = 2$
$S_1$ અને $S_3$ ની રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_3 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2+y^2-1) - (x^2+y^2+10y+24) = 0$
$-10y - 25 = 0$ $\Rightarrow 10y = -25$ $\Rightarrow y = -\frac{5}{2}$
આમ,રેડિકલ કેન્દ્ર $\left(2, -\frac{5}{2}\right)$ છે.
224
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+3x+2y+1=0$,$x^2+y^2-x+6y+5=0$ અને $x^2+y^2+5x-8y+15=0$ નું રેડિકલ કેન્દ્ર શોધો.
A
$(3,2)$
B
$(-3,-2)$
C
$(2,3)$
D
$(-2,-3)$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળોના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$S_1: x^2+y^2+3x+2y+1=0$
$S_2: x^2+y^2-x+6y+5=0$
$S_3: x^2+y^2+5x-8y+15=0$
રેડિકલ કેન્દ્ર એ વર્તુળોની જોડીના રેડિકલ અક્ષોનું છેદબિંદુ છે.
$S_1$ અને $S_2$ નો રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2+y^2+3x+2y+1) - (x^2+y^2-x+6y+5) = 0$
$4x - 4y - 4 = 0$ $\Rightarrow x - y - 1 = 0$ $\Rightarrow x = y + 1$ (સમીકરણ $1$)
$S_2$ અને $S_3$ નો રેડિકલ અક્ષ $S_2 - S_3 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2+y^2-x+6y+5) - (x^2+y^2+5x-8y+15) = 0$
$-6x + 14y - 10 = 0 \Rightarrow 3x - 7y + 5 = 0$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ માંથી $x = y + 1$ ની કિંમત સમીકરણ $2$ માં મૂકતા:
$3(y + 1) - 7y + 5 = 0$
$3y + 3 - 7y + 5 = 0$
$-4y + 8 = 0 \Rightarrow y = 2$
$y = 2$ ની કિંમત $x = y + 1$ માં મૂકતા:
$x = 2 + 1 = 3$
આમ,રેડિકલ કેન્દ્ર $(3,2)$ છે.
225
DifficultMCQ
જે બિંદુ $x^2+y^2-8x+40=0$,$x^2+y^2-5x+16=0$ અને $x^2+y^2-8x+16y+160=0$ વર્તુળોની સાપેક્ષ સમાન પાવર ધરાવે છે તે બિંદુ કયું છે?
A
$\left(-8, -\frac{15}{2}\right)$
B
$\left(8, -\frac{15}{2}\right)$
C
$\left(8, \frac{15}{2}\right)$
D
$\left(-8, \frac{15}{2}\right)$

Solution

(B) ત્રણ વર્તુળોની સાપેક્ષ સમાન પાવર ધરાવતું બિંદુ તેમનું રેડિકલ કેન્દ્ર છે.
રેડિકલ કેન્દ્ર શોધવા માટે,આપણે વર્તુળના સમીકરણોની બાદબાકી કરીને રેડિકલ અક્ષોના સમીકરણો મેળવીએ છીએ.
ધારો કે $S_1: x^2+y^2-8x+40=0$
$S_2: x^2+y^2-5x+16=0$
$S_3: x^2+y^2-8x+16y+160=0$
રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_2 = 0$:
$(-8x+5x) + (40-16) = 0 \implies -3x + 24 = 0 \implies x = 8$.
રેડિકલ અક્ષ $S_1 - S_3 = 0$:
$(-8x+8x) - 16y + (40-160) = 0 \implies -16y - 120 = 0 \implies 16y = -120 \implies y = -\frac{120}{16} = -\frac{15}{2}$.
રેડિકલ કેન્દ્ર આ અક્ષોનું છેદબિંદુ છે,જે $\left(8, -\frac{15}{2}\right)$ છે.
226
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+4x+6y+7=0$ અને $4x^2+4y^2+8x+12y-9=0$ ની રેડિકલ અક્ષનું સમીકરણ શું છે?
A
$x+y+1=0$
B
$8x+12y=0$
C
$8x+12y+37=0$
D
$2x+3y+7=0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+4x+6y+7=0$ અને $S_2: 4x^2+4y^2+8x+12y-9=0$ છે.
રેડિકલ અક્ષ શોધવા માટે,આપણે $S_2$ ને $4$ વડે ભાગીને પ્રમાણિત કરીએ:
$S_2: x^2+y^2+2x+3y-\frac{9}{4}=0$.
રેડિકલ અક્ષનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2+4x+6y+7) - (x^2+y^2+2x+3y-\frac{9}{4}) = 0$.
$(4x-2x) + (6y-3y) + (7 + \frac{9}{4}) = 0$.
$2x + 3y + \frac{37}{4} = 0$.
$4$ વડે ગુણતા,આપણને $8x + 12y + 37 = 0$ મળે છે.
227
DifficultMCQ
વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-4x+6y-10=0$ અને $S_2: x^2+y^2+2x-6y+2=0$ ની રેડિકલ ધરી વર્તુળ $S_1$ ને કયા બિંદુઓમાં છેદે છે?
A
બે વાસ્તવિક અને ભિન્ન બિંદુઓ
B
એક વાસ્તવિક બિંદુ
C
કાલ્પનિક બિંદુઓ
D
નિશ્ચિત કરી શકાતું નથી

Solution

(A) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ની રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$ (x^2+y^2-4x+6y-10) - (x^2+y^2+2x-6y+2) = 0 $
$ -6x + 12y - 12 = 0 $
$ x - 2y + 2 = 0 $
આ રેડિકલ ધરીનું સમીકરણ છે.
$S_1$ સાથે છેદબિંદુ શોધવા માટે,આપણે $x = 2y - 2$ ને $S_1$ માં મૂકીએ:
$ (2y-2)^2 + y^2 - 4(2y-2) + 6y - 10 = 0 $
$ 4y^2 - 8y + 4 + y^2 - 8y + 8 + 6y - 10 = 0 $
$ 5y^2 - 10y + 2 = 0 $
વિવેચક $D = b^2 - 4ac = (-10)^2 - 4(5)(2) = 100 - 40 = 60$.
$D > 0$ હોવાથી,દ્વિઘાત સમીકરણને $y$ માટે બે વાસ્તવિક અને ભિન્ન ઉકેલો મળે છે,જેનો અર્થ છે કે રેડિકલ ધરી વર્તુળ $S_1$ ને બે વાસ્તવિક અને ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે.
228
MediumMCQ
જો $L_1$ એ વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y+5=0$ અને $x^2+y^2-2x-4y-1=0$ ની રેડિકલ અક્ષ દર્શાવે છે અને $L_2$ એ $x^2+y^2+2x+2y-7=0$ અને $x^2+y^2+x+y+9=0$ ની રેડિકલ અક્ષ દર્શાવે છે,તો:
A
$L_1$ એ $L_2$ ને સમાંતર છે.
B
$L_1$ એ $L_2$ ને લંબ છે.
C
$L_1$ અને $L_2$ $30^{\circ}$ ના ખૂણે છેદે છે.
D
$L_1$ અને $L_2$ $(1,7)$ બિંદુએ છેદે છે.

Solution

(A) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ની રેડિકલ અક્ષ $S_1-S_2=0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$L_1$ માટે: $(x^2+y^2-4x-6y+5) - (x^2+y^2-2x-4y-1) = 0$.
સાદું રૂપ આપતા,આપણને $-2x-2y+6=0$ મળે છે,જે $x+y-3=0$ છે.
$L_2$ માટે: $(x^2+y^2+2x+2y-7) - (x^2+y^2+x+y+9) = 0$.
સાદું રૂપ આપતા,આપણને $x+y-16=0$ મળે છે.
$L_1$ અને $L_2$ ના ઢાળ બંને $m = -1$ છે.
ઢાળ સમાન હોવાથી,$L_1$ એ $L_2$ ને સમાંતર છે.
229
MediumMCQ
જો $S = x^2 + y^2 + 2x + 17y + 4 = 0$,$S' = x^2 + y^2 + 7x + 6y + 11 = 0$ અને $S'' = x^2 + y^2 - x + 22y + 3 = 0$ ત્રણ વર્તુળો હોય,તો તેમના રેડિકલ કેન્દ્રથી $S = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ ......... એકમ છે.
A
$\sqrt{53}$
B
$\sqrt{57}$
C
$\sqrt{15}$
D
$\sqrt{17}$

Solution

(B) $S$ અને $S'$ ની રેડિકલ ધરી $S - S' = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2 + y^2 + 2x + 17y + 4) - (x^2 + y^2 + 7x + 6y + 11) = 0$
$-5x + 11y - 7 = 0 \implies 5x - 11y + 7 = 0$ ...$(i)$
$S'$ અને $S''$ ની રેડિકલ ધરી $S' - S'' = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2 + y^2 + 7x + 6y + 11) - (x^2 + y^2 - x + 22y + 3) = 0$
$8x - 16y + 8 = 0 \implies x - 2y + 1 = 0$ ...(ii)
સમીકરણો $(i)$ અને (ii) ઉકેલતા:
(ii) પરથી,$x = 2y - 1$. $(i)$ માં મૂકતા:
$5(2y - 1) - 11y + 7 = 0
10y - 5 - 11y + 7 = 0
-y + 2 = 0 \implies y = 2$.
તેથી $x = 2(2) - 1 = 3$.
રેડિકલ કેન્દ્ર $(3, 2)$ છે.
$(3, 2)$ થી $S = 0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S(3, 2)}$ છે:
$\sqrt{3^2 + 2^2 + 2(3) + 17(2) + 4} = \sqrt{9 + 4 + 6 + 34 + 4} = \sqrt{57}$.
230
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y+5=0$,$x^2+y^2-2x-4y-1=0$ અને $x^2+y^2-6x-2y=0$ નું રેડિકલ સેન્ટર (radical centre) શોધો.
A
$\left(\frac{33}{4}, \frac{20}{3}\right)$
B
$\left(\frac{33}{4}, \frac{10}{3}\right)$
C
$\left(\frac{33}{4}, \frac{-20}{3}\right)$
D
$\left(\frac{7}{6}, \frac{11}{6}\right)$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$S_1: x^2+y^2-4x-6y+5=0$
$S_2: x^2+y^2-2x-4y-1=0$
$S_3: x^2+y^2-6x-2y=0$
$S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$-2x - 2y + 6 = 0 \Rightarrow x+y=3$ ... $(i)$
$S_2$ અને $S_3$ ની રેડિકલ ધરી $S_2 - S_3 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$4x - 2y - 1 = 0$ ... (ii)
રેડિકલ સેન્ટર મેળવવા માટે,સમીકરણ $(i)$ અને (ii) ઉકેલો:
સમીકરણ $(i)$ પરથી,$y = 3 - x$. તેને (ii) માં મૂકતા:
$4x - 2(3 - x) - 1 = 0$
$6x = 7 \Rightarrow x = \frac{7}{6}$
$x = \frac{7}{6}$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$y = 3 - \frac{7}{6} = \frac{11}{6}$
આમ,રેડિકલ સેન્ટર $\left(\frac{7}{6}, \frac{11}{6}\right)$ છે.
231
EasyMCQ
$(a, 0)$ અને $(b, 0)$ એ બે વર્તુળોના કેન્દ્રો છે જે એક કોએક્સિયલ સિસ્ટમનો ભાગ છે,જેની રેડિકલ ધરી $y$-અક્ષ છે. જો એક વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ હોય,તો બીજા વર્તુળની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$(r^2+b^2+a^2)^{1/2}$
B
$(r^2+b^2-a^2)^{1/2}$
C
$(r^2+b^2-a^2)^{1/3}$
D
$(r^2+b^2+a^2)^{1/3}$

Solution

(B) ધારો કે $(a, 0)$ કેન્દ્ર અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-a)^2 + y^2 = r^2$ છે,જે $S_1 \equiv x^2 + y^2 - 2ax + a^2 - r^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $(b, 0)$ કેન્દ્ર અને $R$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-b)^2 + y^2 = R^2$ છે,જે $S_2 \equiv x^2 + y^2 - 2bx + b^2 - R^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
બે વર્તુળોની રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
સમીકરણો મૂકતા,આપણને $(x^2 + y^2 - 2ax + a^2 - r^2) - (x^2 + y^2 - 2bx + b^2 - R^2) = 0$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $2(b-a)x + a^2 - b^2 - r^2 + R^2 = 0$ થાય છે.
રેડિકલ ધરી $y$-અક્ષ હોવાથી,તેનું સમીકરણ $x = 0$ હોવું જોઈએ.
સમીકરણ $2(b-a)x + (a^2 - b^2 - r^2 + R^2) = 0$ એ $x = 0$ દર્શાવે તે માટે અચળ પદ શૂન્ય હોવું જોઈએ.
તેથી,$a^2 - b^2 - r^2 + R^2 = 0$.
$R$ માટે ઉકેલતા,$R^2 = r^2 + b^2 - a^2$,જેનો અર્થ છે કે $R = (r^2 + b^2 - a^2)^{1/2}$.
232
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+5x+4y-5=0$ અને $x^2+y^2-3x+5y-6=0$ ની રેડિકલ અક્ષ (radical axis) શોધો.
A
$8y-x+1=0$
B
$8x-y+1=0$
C
$8x-8y+1=0$
D
$y-8x+1=0$

Solution

(B) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ની રેડિકલ અક્ષ $S_1-S_2=0$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે $S_1: x^2+y^2+5x+4y-5=0$ અને $S_2: x^2+y^2-3x+5y-6=0$.
$S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરતા:
$(x^2+y^2+5x+4y-5) - (x^2+y^2-3x+5y-6) = 0$
$(x^2-x^2) + (y^2-y^2) + (5x - (-3x)) + (4y - 5y) + (-5 - (-6)) = 0$
$8x - y + 1 = 0$.
આમ,રેડિકલ અક્ષ $8x-y+1=0$ છે.
233
MediumMCQ
જો બે વર્તુળો $x^2+y^2+\alpha_1(x-y)+c=0$ અને $x^2+y^2+\alpha_2(x-y)+c=0$ પૈકી એક બીજાની અંદર આવેલું હોય,તો (જ્યાં $\alpha_1, \alpha_2 \in R, \alpha_1 \neq \alpha_2$):
A
$c < 0$
B
$c = 0$
C
$c > 0$
D
$c \geq 0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો $x^2+y^2+\alpha_1(x-y)+c=0$ અને $x^2+y^2+\alpha_2(x-y)+c=0$ છે.
કેન્દ્રો $C_1 = (-\frac{\alpha_1}{2}, \frac{\alpha_1}{2})$ અને $C_2 = (-\frac{\alpha_2}{2}, \frac{\alpha_2}{2})$ છે.
ત્રિજ્યાઓ $r_1 = \sqrt{\frac{\alpha_1^2}{2} - c}$ અને $r_2 = \sqrt{\frac{\alpha_2^2}{2} - c}$ છે.
એક વર્તુળ બીજાની અંદર હોય તે માટેની શરત $d(C_1, C_2) < |r_1 - r_2|$ છે.
આ શરતનું સાદુરૂપ આપતા $c > 0$ મળે છે.
234
MediumMCQ
$(1, 2)$ અને $(-2, 1)$ સીમિત બિંદુઓ ધરાવતી વર્તુળોની સહ-અક્ષીય પ્રણાલીની રેડિકલ ધરી (radical axis) કઈ છે?
A
$x + 3y = 0$
B
$2x + 3y = 0$
C
$3x + 2y = 0$
D
$3x + y = 0$

Solution

(D) $A(1, 2)$ અને $B(-2, 1)$ સીમિત બિંદુઓ ધરાવતી વર્તુળોની સહ-અક્ષીય પ્રણાલીની રેડિકલ ધરી એ $AB$ રેખાખંડનો લંબદ્વિભાજક છે.
રેખાખંડ $AB$ નો ઢાળ: $m_{AB} = \frac{1 - 2}{-2 - 1} = \frac{1}{3}$.
લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $m_{\perp} = -3$ થશે.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left(-\frac{1}{2}, \frac{3}{2}\right)$ છે.
રેડિકલ ધરીનું સમીકરણ: $y - \frac{3}{2} = -3(x + \frac{1}{2})$
$y - \frac{3}{2} = -3x - \frac{3}{2}$
$3x + y = 0$.
આમ,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
235
MediumMCQ
કોઈપણ બે વર્તુળોની રેડિકલ ધરી (radical axis) તેમના કેન્દ્રોને જોડતી રેખાને $ \dots $ હોય છે.
A
સમાંતર
B
લંબ
C
છેદતી પરંતુ લંબ નહીં
D
નિર્ધારિત કરી શકાતું નથી

Solution

(B) કોઈપણ બે વર્તુળોની રેડિકલ ધરી તેમના કેન્દ્રોને જોડતી રેખાને લંબ હોય છે।
ધારો કે બે વર્તુળોના સમીકરણો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ છે।
રેડિકલ ધરીનું સમીકરણ $2(g_1-g_2)x + 2(f_1-f_2)y + (c_1-c_2) = 0$ છે।
આ રેખાનો ઢાળ $m_1 = -\frac{g_1-g_2}{f_1-f_2}$ છે।
કેન્દ્રોને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m_2 = \frac{f_1-f_2}{g_1-g_2}$ છે।
અહીં $m_1 \times m_2 = -1$ હોવાથી,રેડિકલ ધરી કેન્દ્રોને જોડતી રેખાને લંબ છે।
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે।
236
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-8x-10y-8=0$ અને $x^2+y^2+2x-2y-2=0$ માટે બાહ્ય સમાનતા કેન્દ્રનું ઉગમબિંદુથી અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{3 \sqrt{26}}{5}$
B
$\frac{\sqrt{290}}{9}$
C
$\frac{\sqrt{290}}{5}$
D
$\frac{\sqrt{26}}{3}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-8x-10y-8=0$ અને $S_2: x^2+y^2+2x-2y-2=0$ છે.
$S_1$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (4, 5)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{16+25+8} = 7$.
$S_2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (-1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{1+1+2} = 2$.
બાહ્ય સમાનતા કેન્દ્ર $Q$ એ $C_1$ અને $C_2$ ને જોડતા રેખાખંડનું $r_1 : r_2$ ગુણોત્તરમાં બાહ્ય વિભાજન કરે છે.
$Q = \left( \frac{7(-1) - 2(4)}{7-2}, \frac{7(1) - 2(5)}{7-2} \right) = \left( -3, -\frac{3}{5} \right)$.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી $Q$ નું અંતર $D = \sqrt{(-3)^2 + (-3/5)^2} = \sqrt{9 + 9/25} = \frac{3\sqrt{26}}{5}$.
237
MediumMCQ
જો વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2+2gx+4y+1=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-3=0$ ના પરિઘને દુભાગે,તો વર્તુળ $S=0$ ની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$5$
B
$\sqrt{12}$
C
$25$
D
$12$

Solution

(B) વર્તુળ $S_1 \equiv x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ એ વર્તુળ $S_2 \equiv x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ ના પરિઘને દુભાગે તેની શરત એ છે કે બંને વર્તુળોની સામાન્ય જીવા એ જે વર્તુળ દુભાગાય છે તેના કેન્દ્રમાંથી પસાર થવી જોઈએ.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ છે.
આપેલ છે $S_1 \equiv x^2+y^2+2gx+4y+1=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2-2x-3=0$.
સામાન્ય જીવા $(2g+2)x + 4y + 4 = 0$ છે.
વર્તુળ $S_2$ નું કેન્દ્ર $(1, 0)$ છે.
સામાન્ય જીવા $(1, 0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$x=1$ અને $y=0$ મૂકતા: $(2g+2)(1) + 4(0) + 4 = 0$.
$2g + 6 = 0 \implies g = -3$.
વર્તુળ $S$ એ $x^2+y^2-6x+4y+1=0$ છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-3)^2 + (2)^2 - 1} = \sqrt{9 + 4 - 1} = \sqrt{12}$.
238
MediumMCQ
એક વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-16=0$ એ $5$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતા બીજા વર્તુળ $S^{\prime}=0$ ને એવી રીતે છેદે છે કે જેથી તેમની સામાન્ય જીવા મહત્તમ લંબાઈની હોય. જો તે જીવાનો ઢાળ $\frac{3}{4}$ હોય,તો આવા વર્તુળ $S^{\prime}=0$ નું કેન્દ્ર શું હશે?
A
$\left(\frac{9}{5}, \frac{12}{5}\right)$
B
$\left(\frac{5}{9}, \frac{-12}{5}\right)$
C
$\left(\frac{-9}{5}, \frac{12}{5}\right)$
D
$\left(\frac{3}{5}, \frac{4}{5}\right)$

Solution

(C) વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2=16$ નું કેન્દ્ર $C_1(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1=4$ છે.
સામાન્ય જીવા મહત્તમ લંબાઈની હોવા માટે,તે વર્તુળ $S$ નો વ્યાસ હોવો જોઈએ. તેથી,સામાન્ય જીવા $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે.
સામાન્ય જીવાનો ઢાળ $m = \frac{3}{4}$ છે. જીવા ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $3x - 4y = 0$ છે.
વર્તુળ $S^{\prime}$ નું કેન્દ્ર $C_2(h, k)$ એ સામાન્ય જીવાને લંબ રેખા પર હોવું જોઈએ જે $S$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
કેન્દ્રોને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m_{\perp} = -\frac{4}{3}$ છે. રેખાનું સમીકરણ $4x + 3y = 0$ છે.
$C_2$ થી જીવાનું અંતર $d = \sqrt{5^2 - 4^2} = 3$ છે.
$|3h - 4k| = 15$ અને $k = -\frac{4}{3}h$ નો ઉપયોગ કરતા,$|h| = \frac{9}{5}$ મળે છે.
તેથી કેન્દ્ર $\left(-\frac{9}{5}, \frac{12}{5}\right)$ મળે છે.
239
DifficultMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-2 \lambda x-2 y-7=0$ અને $3(x^2+y^2)-8 x+29 y=0$ લંબકોણીય હોય,તો $\lambda=$
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(D) બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબકોણીય હોવાની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ છે.
પ્રથમ,સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ માં લખો.
પ્રથમ વર્તુળ માટે: $x^2+y^2-2\lambda x-2y-7=0$,આપણી પાસે $g_1=-\lambda, f_1=-1, c_1=-7$ છે.
બીજા વર્તુળ માટે: $3(x^2+y^2)-8x+29y=0$,$3$ વડે ભાગતા $x^2+y^2-\frac{8}{3}x+\frac{29}{3}y=0$ મળે. તેથી,$g_2=-\frac{4}{3}, f_2=\frac{29}{6}, c_2=0$.
શરત $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ લાગુ પાડતા:
$2(-\lambda)(-\frac{4}{3}) + 2(-1)(\frac{29}{6}) = -7 + 0$
$\frac{8\lambda}{3} - \frac{29}{3} = -7$
$3$ વડે ગુણતા: $8\lambda - 29 = -21$
$8\lambda = 8$
$\lambda = 1$.
240
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2x+4y+1=0$ અને $x^2+y^2-2x-4y-4=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને વર્તુળ $x^2+y^2=6$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદતા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\sqrt{19}$
B
$5$
C
$\sqrt{39}$
D
$4$

Solution

(C) વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+2x+4y+1=0$ અને $S_2: x^2+y^2-2x-4y-4=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
$(1+\lambda)x^2 + (1+\lambda)y^2 + (2-2\lambda)x + (4-4\lambda)y + (1-4\lambda) = 0$.
$(1+\lambda)$ વડે ભાગતા,$x^2+y^2 + \frac{2(1-\lambda)}{1+\lambda}x + \frac{4(1-\lambda)}{1+\lambda}y + \frac{1-4\lambda}{1+\lambda} = 0$.
આ વર્તુળ $x^2+y^2-6=0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદે છે. લંબચ્છેદી હોવાની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1+c_2$ છે.
અહીં $g_1 = \frac{1-\lambda}{1+\lambda}, f_1 = \frac{2(1-\lambda)}{1+\lambda}, c_1 = \frac{1-4\lambda}{1+\lambda}$ અને $g_2=0, f_2=0, c_2=-6$.
કિંમતો મૂકતા,$0 = \frac{1-4\lambda}{1+\lambda} - 6 \implies 1-4\lambda-6-6\lambda = 0 \implies \lambda = -1/2$.
$\lambda = -1/2$ મૂકતા,$x^2+y^2+6x+12y+6=0$ મળે છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{3^2+6^2-6} = \sqrt{9+36-6} = \sqrt{39}$.
241
MediumMCQ
જે વર્તુળ ત્રણેય વર્તુળો $4(x-1)^2+4(y-1)^2=1$,$4(x+1)^2+4(y-1)^2=1$ અને $4(x+1)^2+4(y+1)^2=1$ ને લંબચ્છેદી રીતે કાપે છે તેનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x^2+4y^2=49$
B
$4(x-1)^2+4(y+1)^2=1$
C
$(x-1)^2+(y+1)^2=4$
D
$4x^2+4y^2=7$

Solution

(D) ધારો કે માંગેલ વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબચ્છેદી હોય તો $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ થાય.
આપેલ વર્તુળો છે:
$C_1: x^2+y^2-2x-2y+\frac{7}{4}=0$
$C_2: x^2+y^2+2x-2y+\frac{7}{4}=0$
$C_3: x^2+y^2+2x+2y+\frac{7}{4}=0$
$C_1$ માટે લંબચ્છેદની શરત લાગુ પાડતા: $2g(-1)+2f(-1)=c+\frac{7}{4} \implies -2g-2f=c+\frac{7}{4}$
$C_2$ માટે: $2g(1)+2f(-1)=c+\frac{7}{4} \implies 2g-2f=c+\frac{7}{4}$
$C_3$ માટે: $2g(1)+2f(1)=c+\frac{7}{4} \implies 2g+2f=c+\frac{7}{4}$
આને ઉકેલતા,આપણને $g=0, f=0$ અને $c=-\frac{7}{4}$ મળે છે.
આમ,સમીકરણ $x^2+y^2-\frac{7}{4}=0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $4x^2+4y^2=7$ થાય છે.
242
DifficultMCQ
ધારો કે $a=1+i$ અને $z=x+iy$. જો વક્ર $z\bar{z}+az+\bar{a}\bar{z}-4=0$ ને સીધી રેખા $(z+\bar{z})-i(z-\bar{z})+2=0$ દ્વારા બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં કાપવામાં આવે, તો ઉગમબિંદુ, $A$ અને $B$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+3x-4y=0$
B
$x^2+y^2+x+y=0$
C
$x^2+y^2+6x+2y=0$
D
$x^2+y^2-7x-12y=0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $z\bar{z}+az+\bar{a}\bar{z}-4=0$ છે. કારણ કે $z\bar{z}=|z|^2=x^2+y^2$ અને $a=1+i$, તેથી $az=(1+i)(x+iy)=(x-y)+i(x+y)$.
આમ, $az+\bar{a}\bar{z}=2\operatorname{Re}(az)=2(x-y)$.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2(x-y)-4=0$ બને છે, જે $S: x^2+y^2+2x-2y-4=0$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $(z+\bar{z})-i(z-\bar{z})+2=0$ છે. કારણ કે $z+\bar{z}=2x$ અને $z-\bar{z}=2iy$, તેથી $2x-i(2iy)+2=0$, જેનું સાદું રૂપ $2x+2y+2=0$ અથવા $L: x+y+1=0$ થાય છે.
$S$ અને $L$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $S+\lambda L=0$ છે, એટલે કે $(x^2+y^2+2x-2y-4)+\lambda(x+y+1)=0$.
વર્તુળ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી, આપણે સમીકરણમાં $x=0, y=0$ મૂકીએ છીએ: $-4+\lambda(1)=0$, જે $\lambda=4$ આપે છે.
$\lambda=4$ ને સમૂહના સમીકરણમાં પાછું મૂકતા: $x^2+y^2+2x-2y-4+4(x+y+1)=0$.
સાદું રૂપ આપતા, આપણને $x^2+y^2+6x+2y=0$ મળે છે.
243
MediumMCQ
$C_1$ અને $C_2$ એ વર્તુળો $x^2+y^2-2x+4y+1=0$ અને $x^2+y^2+4x-6y+12=0$ ના બાહ્ય અને આંતરિક સમાનતાના કેન્દ્રો છે. જો $C_1C_2$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ હોય,તો $\frac{9}{2}r=$
A
$\sqrt{15}$
B
$3\sqrt{15}$
C
$2\sqrt{34}$
D
$3\sqrt{34}$

Solution

(D) વર્તુળ $S_1: x^2+y^2-2x+4y+1=0$ માટે,કેન્દ્ર $O_1 = (1, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 2$ છે.
વર્તુળ $S_2: x^2+y^2+4x-6y+12=0$ માટે,કેન્દ્ર $O_2 = (-2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 1$ છે.
બાહ્ય સમાનતાનું કેન્દ્ર $C_1$ એ $O_1O_2$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં બાહ્ય વિભાજન કરે છે.
$C_1 = (-5, 8)$.
આંતરિક સમાનતાનું કેન્દ્ર $C_2$ એ $O_1O_2$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં આંતરિક વિભાજન કરે છે.
$C_2 = (-1, 4/3)$.
વ્યાસ $C_1C_2 = \sqrt{(-4)^2 + (20/3)^2} = \frac{4\sqrt{34}}{3}$.
વ્યાસ $2r = \frac{4\sqrt{34}}{3}$ હોવાથી,$r = \frac{2\sqrt{34}}{3}$.
તેથી,$\frac{9}{2}r = 3\sqrt{34}$.
244
MediumMCQ
એક વર્તુળ $S$ એ વર્તુળો $x^2+y^2-2x-3=0$ અને $x^2+y^2-2y=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થાય છે. જો $x+y+1=0$ એ વર્તુળ $S$ નો સ્પર્શક હોય,તો $S$ નું સમીકરણ શું છે?
A
$2x^2+2y^2+2x+2y+3=0$
B
$2x^2+2y^2-2x-2y+3=0$
C
$x^2+y^2-2x-2y+3=0$
D
$2x^2+2y^2-2x-2y-3=0$

Solution

(D) વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-2x-3=0$ અને $S_2: x^2+y^2-2y=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
$(1+\lambda)x^2 + (1+\lambda)y^2 - 2x - 2\lambda y - 3 = 0$.
કેન્દ્ર $C = (\frac{1}{1+\lambda}, \frac{\lambda}{1+\lambda})$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{\frac{1+\lambda^2+3+3\lambda}{(1+\lambda)^2}}$ છે.
સ્પર્શક $x+y+1=0$ હોવાથી,કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર $r$ જેટલું થાય.
ગણતરી કરતા $\lambda=1$ અથવા $\lambda=-2$ મળે છે.
$\lambda=1$ માટે,$2x^2+2y^2-2x-2y-3=0$ મળે છે.
245
EasyMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2+2kx+4y-4=0$ નું કેન્દ્ર $4^{\text{th}}$ ચરણમાં હોય અને તે વર્તુળ $x^2+y^2+6x-2y+6=0$ ને સ્પર્શતું હોય,તો $k=$
A
$-5$
B
$\frac{-15}{7}$
C
$\frac{-23}{5}$
D
$-1$

Solution

(D) વર્તુળ $x^2+y^2+2kx+4y-4=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (-k, -2)$ અને ત્રિજ્યા $R_1 = \sqrt{k^2+8}$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+6x-2y+6=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (-3, 1)$ અને ત્રિજ્યા $R_2 = 2$ છે.
બંને વર્તુળો એકબીજાને સ્પર્શતા હોવાથી,$C_1C_2 = R_1 + R_2$.
$\sqrt{(-3+k)^2 + (1+2)^2} = \sqrt{k^2+8} + 2$.
$\sqrt{k^2-6k+18} = \sqrt{k^2+8} + 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $k^2-6k+18 = k^2+8 + 4 + 4\sqrt{k^2+8}$.
$6-6k = 4\sqrt{k^2+8} \Rightarrow 3(1-k) = 2\sqrt{k^2+8}$.
ફરીથી વર્ગ કરતા: $9(1-2k+k^2) = 4(k^2+8) \Rightarrow 5k^2-18k-23 = 0$.
$(k+1)(5k-23) = 0$,તેથી $k = -1$ અથવા $k = \frac{23}{5}$.
કેન્દ્ર $(-k, -2)$ એ $4^{\text{th}}$ ચરણમાં હોવાથી,$-k > 0$ એટલે કે $k < 0$.
તેથી,$k = -1$.
246
DifficultMCQ
વર્તુળોની સિસ્ટમ $x^2+y^2+2fy+\lambda(x^2+y^2+2gx+k)=0$ ધ્યાનમાં લો,જ્યાં $g \neq 0, f \neq 0$ અને $\lambda$ એક પેરામીટર છે. જો $A$ અને $B$ આ સિસ્ટમના બિંદુ વર્તુળો છે જેથી $\angle AOB = \frac{\pi}{2}$ થાય,તો $g^2$ ની કિંમત શું થાય?
A
$-k$
B
$\frac{k}{2}$
C
$0$
D
$f^2$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળોની સિસ્ટમ $x^2+y^2+2fy+\lambda(x^2+y^2+2gx+k)=0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $(1+\lambda)x^2+(1+\lambda)y^2+2g\lambda x+2fy+\lambda k=0$ મળે છે.
$(1+\lambda)$ વડે ભાગતા,આપણને $x^2+y^2+2\left(\frac{g\lambda}{1+\lambda}\right)x+2\left(\frac{f}{1+\lambda}\right)y+\frac{\lambda k}{1+\lambda}=0$ મળે છે.
બિંદુ વર્તુળ માટે,ત્રિજ્યા $r=0$ હોવી જોઈએ,તેથી $g'^2+f'^2-c'=0$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\left(\frac{g\lambda}{1+\lambda}\right)^2+\left(\frac{f}{1+\lambda}\right)^2-\frac{\lambda k}{1+\lambda}=0$ મળે છે.
$(1+\lambda)^2$ વડે ગુણતા,આપણને $g^2\lambda^2+f^2-\lambda k(1+\lambda)=0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $(g^2-k)\lambda^2-k\lambda+f^2=0$ થાય છે.
ધારો કે બીજ $\lambda_1$ અને $\lambda_2$ છે. બિંદુ વર્તુળોના કેન્દ્રો $A\left(\frac{-g\lambda_1}{1+\lambda_1}, \frac{-f}{1+\lambda_1}\right)$ અને $B\left(\frac{-g\lambda_2}{1+\lambda_2}, \frac{-f}{1+\lambda_2}\right)$ છે.
કારણ કે $\angle AOB = \frac{\pi}{2}$,ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = -1$ થાય.
$m_1 = \frac{-f/(1+\lambda_1)}{-g\lambda_1/(1+\lambda_1)} = \frac{f}{g\lambda_1}$.
તેથી,$\left(\frac{f}{g\lambda_1}\right)\left(\frac{f}{g\lambda_2}\right) = -1$ $\Rightarrow \frac{f^2}{g^2\lambda_1\lambda_2} = -1$.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી,$\lambda_1\lambda_2 = \frac{f^2}{g^2-k}$.
આ કિંમત મૂકતા,$\frac{f^2}{g^2(f^2/(g^2-k))} = -1 \Rightarrow \frac{g^2-k}{g^2} = -1$.
$g^2-k = -g^2$ $\Rightarrow 2g^2 = k$ $\Rightarrow g^2 = \frac{k}{2}$.

10-1.Circle and System of Circles — System of circles · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.