Gujarati

Pole and Polar Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Pole and Polar

65+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 65 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
બિંદુ $(-1, 2)$ માંથી વર્તુળો $S_1 \equiv x^2 + y^2 + 6y + 7 = 0$ અને $S_2 \equiv x^2 + y^2 + 6x + 1 = 0$ પર દોરેલા ધ્રુવો (polars) શું છે?
A
સમાંતર
B
સમાન
C
લંબ
D
એક બિંદુએ છેદે છે

Solution

(D) વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 + g(x + x_1) + f(y + y_1) + c = 0$ છે.
વર્તુળ $S_1$ માટે,ધ્રુવનું સમીકરણ $x - 5y - 13 = 0$ મળે છે.
વર્તુળ $S_2$ માટે,ધ્રુવનું સમીકરણ $x + y - 1 = 0$ મળે છે.
બંને રેખાઓના ઢાળ અલગ હોવાથી,તેઓ એક બિંદુએ છેદે છે.
2
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ ના સંદર્ભમાં રેખા $lx + my + n = 0$ ના ધ્રુવના યામ શોધો:
A
$\left( \frac{l}{n}, \frac{m}{n} \right)$
B
$\left( -\frac{l}{n}, -\frac{m}{n} \right)$
C
$\left( \frac{l}{n}, -\frac{m}{n} \right)$
D
$\left( -\frac{l}{n}, \frac{m}{n} \right)$

Solution

(B) ધારો કે ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $x x_1 + y y_1 = 1$ છે.
આપેલ રેખા $lx + my + n = 0$ ને $x(\frac{l}{-n}) + y(\frac{m}{-n}) = 1$ તરીકે લખી શકાય.
બંને સમીકરણોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે:
$x_1 = -\frac{l}{n}$ અને $y_1 = -\frac{m}{n}$.
તેથી,ધ્રુવના યામ $\left( -\frac{l}{n}, -\frac{m}{n} \right)$ છે.
3
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 5$ ના સંદર્ભમાં સુરેખા $x + 2y = 1$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$(5, 5)$
B
$(5, 10)$
C
$(10, 5)$
D
$(10, 10)$

Solution

(B) ધારો કે ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ છે. વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 = a^2$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 5$ માટે,ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 = 5$ થશે.
આપણને રેખા $x + 2y = 1$ આપેલ છે,જેને $5$ વડે ગુણતા $5x + 10y = 5$ મળે છે.
$xx_1 + yy_1 = 5$ અને $5x + 10y = 5$ ની સરખામણી કરતા,આપણને $x_1 = 5$ અને $y_1 = 10$ મળે છે.
તેથી,ધ્રુવ $(5, 10)$ છે.
4
DifficultMCQ
વર્તુળ ${x^2} + {y^2} + 2\lambda x + 2\mu y + c = 0$ ના સંદર્ભમાં ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ નો ધ્રુવ (polar) એ વર્તુળ ${x^2} + {y^2} = {r^2}$ ને સ્પર્શે છે,જો
A
$c = r({\lambda ^2} + {\mu ^2})$
B
$r = c({\lambda ^2} + {\mu ^2})$
C
${c^2} = {r^2}({\lambda ^2} + {\mu ^2})$
D
${r^2} = {c^2}({\lambda ^2} + {\mu ^2})$

Solution

(C) વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 + g(x + x_1) + f(y + y_1) + c = 0$ છે.
બિંદુ $(0, 0)$ અને વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2\lambda x + 2\mu y + c = 0$ માટે,ધ્રુવ $\lambda(x + 0) + \mu(y + 0) + c = 0$ થશે,જે $\lambda x + \mu y + c = 0$ માં પરિણમે છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = r^2$ ને સ્પર્શે છે જો કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોય.
$(0, 0)$ થી $\lambda x + \mu y + c = 0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|c|}{\sqrt{\lambda^2 + \mu^2}}$ છે.
$d = r$ લેતા,$\frac{|c|}{\sqrt{\lambda^2 + \mu^2}} = r$ મળે છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{c^2}{\lambda^2 + \mu^2} = r^2$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $c^2 = r^2(\lambda^2 + \mu^2)$.
5
DifficultMCQ
વર્તુળ $2x^2 + 2y^2 - 3x + 5y - 7 = 0$ ના સંદર્ભમાં સુરેખા $9x + y - 28 = 0$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$(3, 1)$
B
$(1, 3)$
C
$(3, -1)$
D
$(-3, 1)$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $2x^2 + 2y^2 - 3x + 5y - 7 = 0$ છે. તેને $2$ વડે ભાગતા,$x^2 + y^2 - \frac{3}{2}x + \frac{5}{2}y - \frac{7}{2} = 0$ મળે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 + g(x + x_1) + f(y + y_1) + c = 0$ છે.
અહીં $g = -\frac{3}{4}$,$f = \frac{5}{4}$,અને $c = -\frac{7}{2}$ છે.
ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $x(x_1 - \frac{3}{4}) + y(y_1 + \frac{5}{4}) - \frac{3}{4}x_1 + \frac{5}{4}y_1 - \frac{7}{2} = 0$ થાય.
આ રેખા $9x + y - 28 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x_1 = 3$ અને $y_1 = -1$ મળે છે.
તેથી,ધ્રુવ $(3, -1)$ છે.
6
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ ની બિંદુ $(x', y')$ ની સાપેક્ષમાં ધ્રુવીય રેખા $Ax + By + C = 0$ હોય,તો તેનો ધ્રુવ શું હશે?
A
$\left( \frac{a^2 A}{-C}, \frac{a^2 B}{-C} \right)$
B
$\left( \frac{a^2 A}{C}, \frac{a^2 B}{C} \right)$
C
$\left( \frac{a^2 C}{A}, \frac{a^2 C}{B} \right)$
D
$\left( \frac{a^2 C}{-A}, \frac{a^2 C}{-B} \right)$

Solution

(A) બિંદુ $(x', y')$ ની સાપેક્ષમાં વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ ની ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx' + yy' = a^2$ છે,જેને $x'x + y'y - a^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આપેલ છે કે ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $Ax + By + C = 0$ છે.
બંને સમીકરણોના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{x'}{A} = \frac{y'}{B} = \frac{-a^2}{C}$
આથી,આપણને મળે છે:
$x' = \frac{a^2 A}{-C}$
$y' = \frac{a^2 B}{-C}$
તેથી,ધ્રુવ $(x', y')$ એ $\left( \frac{a^2 A}{-C}, \frac{a^2 B}{-C} \right)$ છે.
7
DifficultMCQ
વર્તુળ $(x - 2)^2 + y^2 = 4$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(5, -1/2)$ ની પોલર રેખા શોધો.
A
$5x - 10y + 2 = 0$
B
$6x - y - 20 = 0$
C
$10x - y - 10 = 0$
D
$x - 10y - 2 = 0$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 2)^2 + y^2 = 4$ છે,જેનું વિસ્તરણ $x^2 + y^2 - 4x = 0$ થાય છે.
અહીં $g = -2$,$f = 0$ અને $c = 0$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ માટે પોલર રેખાનું સૂત્ર $xx_1 + yy_1 + g(x + x_1) + f(y + y_1) + c = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $5x - \frac{1}{2}y - 2(x + 5) = 0$
$5x - \frac{y}{2} - 2x - 10 = 0$
$3x - \frac{y}{2} - 10 = 0$
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા,$6x - y - 20 = 0$ મળે છે.
8
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 64$ ના સંદર્ભમાં રેખા $2x + 3y = 4$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$(32, 48)$
B
$(48, 32)$
C
$(-32, 48)$
D
$(48, -32)$

Solution

(A) ધારો કે ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ છે. વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 = a^2$ છે.
અહીં,$a^2 = 64$,તેથી ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 = 64$ $... (i)$ છે.
આપેલ છે કે રેખા $2x + 3y = 4$ એ ધ્રુવીય રેખા સમાન છે,તેથી:
$\frac{x_1}{2} = \frac{y_1}{3} = \frac{-64}{-4}$
$\frac{x_1}{2} = 16 \Rightarrow x_1 = 32$
$\frac{y_1}{3} = 16 \Rightarrow y_1 = 48$
આમ,ધ્રુવ $(32, 48)$ છે.
9
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 7$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(1, 2)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ શું છે?
A
$x + 2y - 7 = 0$
B
$x + 2y = 7$
C
$x - 2y = 7$
D
$x - 2y + 7 = 0$

Solution

(A) વર્તુળ $x^2 + y^2 = r^2$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 = r^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ બિંદુ $(x_1, y_1) = (1, 2)$ અને વર્તુળ $x^2 + y^2 = 7$ છે,તેથી $r^2 = 7$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને $x(1) + y(2) = 7$ મળે છે.
આનું સાદું રૂપ $x + 2y = 7$ અથવા $x + 2y - 7 = 0$ થાય છે.
10
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ ના અભિલંબ જીવાઓના ધ્રુવોનો બિંદુપથ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$\frac{a^6}{x^2} + \frac{b^6}{y^2} = (a^2 - b^2)^2$
B
$\frac{a^3}{x^2} + \frac{b^3}{y^2} = (a^2 - b^2)^2$
C
$\frac{a^6}{x^2} + \frac{b^6}{y^2} = (a^2 + b^2)^2$
D
$\frac{a^3}{x^2} + \frac{b^3}{y^2} = (a^2 + b^2)^2$

Solution

(A) ધારો કે ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(i)$ છે.
ધારો કે $(h, k)$ એ જીવાનો ધ્રુવ છે.
$(h, k)$ નો ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $\frac{xh}{a^2} + \frac{yk}{b^2} = 1$ $(ii)$ છે.
જો આ જીવા બિંદુ $\theta$ આગળ અભિલંબ હોય,તો તેનું સમીકરણ $ax \sec \theta - by \csc \theta = a^2 - b^2$ $(iii)$ થાય.
$(ii)$ અને $(iii)$ ની સરખામણી કરતા:
$\frac{h/a^2}{a \sec \theta} = \frac{k/b^2}{-b \csc \theta} = \frac{1}{a^2 - b^2}$.
આથી $\cos \theta = \frac{a^3}{h(a^2 - b^2)}$ અને $\sin \theta = \frac{-b^3}{k(a^2 - b^2)}$ મળે.
$\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{a^6}{h^2(a^2 - b^2)^2} + \frac{b^6}{k^2(a^2 - b^2)^2} = 1$.
તેથી $(h, k)$ નો બિંદુપથ $\frac{a^6}{x^2} + \frac{b^6}{y^2} = (a^2 - b^2)^2$ છે.
11
MediumMCQ
જો $Q$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-2y+1=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $P(2, 3)$ નું પ્રતિવર્તી બિંદુ હોય,તો $PQ$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતું વર્તુળ કયું છે?
A
$3x^2+3y^2-14x-16y+37=0$
B
$x^2+y^2-4x-6y+13=0$
C
$5x^2+5y^2-16x-22y+33=0$
D
$2x^2+2y^2-3x-3y-11=0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-2y+1=0$ છે,જેને $(x-1)^2+(y-1)^2=1$ તરીકે લખી શકાય. કેન્દ્ર $O(1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r=1$ છે.
ધારો કે $Q$ એ $P(2, 3)$ નું પ્રતિવર્તી બિંદુ છે. પ્રતિવર્તી બિંદુ $Q$ એ રેખા $OP$ પર આવેલું છે જેથી $OP \times OQ = r^2$.
$OP$ નો ઢાળ $\frac{3-1}{2-1} = 2$ છે. રેખા $OP$ નું સમીકરણ $y-1 = 2(x-1)$ છે,જે $2x-y-1=0$ માં પરિણમે છે.
$OP = \sqrt{(2-1)^2+(3-1)^2} = \sqrt{1+4} = \sqrt{5}$.
કારણ કે $OP \times OQ = r^2 = 1$,તેથી $OQ = \frac{1}{\sqrt{5}}$.
ધારો કે $Q$ એ $(h, k)$ છે. $Q$ એ $2x-y-1=0$ પર હોવાથી,$k = 2h-1$. ઉપરાંત,અંતર $OQ = \sqrt{(h-1)^2+(k-1)^2} = \frac{1}{\sqrt{5}}$.
$k-1 = 2h-2$ મૂકતા,આપણને મળે $\sqrt{(h-1)^2+(2h-2)^2} = \frac{1}{\sqrt{5}}$ $\Rightarrow \sqrt{5(h-1)^2} = \frac{1}{\sqrt{5}}$ $\Rightarrow 5(h-1)^2 = 1$ $\Rightarrow (h-1)^2 = \frac{1}{5}$.
$h-1 = \pm \frac{1}{\sqrt{5}} \Rightarrow h = 1 \pm \frac{1}{\sqrt{5}}$.
$h = 1 + \frac{1}{\sqrt{5}}$ માટે,$k = 2(1 + \frac{1}{\sqrt{5}}) - 1 = 1 + \frac{2}{\sqrt{5}}$.
આમ $Q = (1 + \frac{1}{\sqrt{5}}, 1 + \frac{2}{\sqrt{5}})$.
$PQ$ વ્યાસવાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-2)(x-(1+\frac{1}{\sqrt{5}})) + (y-3)(y-(1+\frac{2}{\sqrt{5}})) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $5x^2+5y^2-16x-22y+33=0$ મળે છે.
Solution diagram
12
MediumMCQ
$x^2+y^2-10x-10y+25=0$ ના સંદર્ભમાં $(1, -2)$ નું ધ્રુવ (polar) શું છે?
A
$4x+7y+30=0$
B
$4x+7y-30=0$
C
$4x-7y+30=0$
D
$x+y=0$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-10x-10y+25=0$ છે.
આપેલ બિંદુ $P$ એ $(1, -2)$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $xx_1+yy_1+g(x+x_1)+f(y+y_1)+c=0$ છે.
અહીં,$g = -5$,$f = -5$,$c = 25$,$x_1 = 1$,અને $y_1 = -2$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા:
$x(1) + y(-2) - 5(x+1) - 5(y-2) + 25 = 0$
$x - 2y - 5x - 5 - 5y + 10 + 25 = 0$
$-4x - 7y + 30 = 0$
$-1$ વડે ગુણતા,આપણને $4x + 7y - 30 = 0$ મળે છે.
13
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-2x-2y+1=0$ ના સંદર્ભમાં $P(2,3)$ ના પોલર અને તે જ વર્તુળના સંદર્ભમાં $P$ ના વ્યસ્ત બિંદુના પોલર વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$0$
B
$\frac{4}{\sqrt{5}}$
C
$\frac{12}{\sqrt{5}}$
D
$1$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2+y^2-2x-2y+1=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $P(2,3)$ ના પોલરનું સમીકરણ $T=0$ દ્વારા મળે છે:
$x(2)+y(3)-(x+2)-(y+3)+1=0$
$x+2y-4=0$ $\ldots(i)$
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(1,1)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = 1$ છે.
$P(2,3)$ અને $C(1,1)$ ને જોડતી રેખા $2x-y-1=0$ છે $\ldots(ii)$.
$P$ નું વ્યસ્ત બિંદુ $Q$ એ રેખા $CP$ અને $P$ ના પોલરનું છેદબિંદુ છે. $(i)$ અને $(ii)$ ઉકેલતા:
$Q = (\frac{6}{5}, \frac{7}{5})$.
$Q(\frac{6}{5}, \frac{7}{5})$ ના પોલરનું સમીકરણ:
$x+2y-8=0$ $\ldots(iii)$.
સમાંતર રેખાઓ $x+2y-4=0$ અને $x+2y-8=0$ વચ્ચેનું અંતર:
$d = \frac{|-4 - (-8)|}{\sqrt{1^2+2^2}} = \frac{4}{\sqrt{5}}$.
તેથી,વિકલ્પ $(b)$ સાચો છે.
14
MediumMCQ
જો $2x - 3y + 3 = 0$ અને $x + 2y + k = 0$ એ વર્તુળ $S \equiv x^2 + y^2 + 8x - 6y - 24 = 0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી રેખાઓ હોય,તો બિંદુ $\left(\frac{k}{4}, \frac{k}{3}\right)$ માંથી વર્તુળ $S = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ શોધો.
A
$7$
B
$1$
C
$12$
D
$24$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 8x - 6y - 24 = 0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$(x + 4)^2 + (y - 3)^2 = 49$ મળે.
તેથી,કેન્દ્ર $C(-4, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r = 7$ છે.
બે રેખાઓ $l_1: a_1x + b_1y + c_1 = 0$ અને $l_2: a_2x + b_2y + c_2 = 0$ એ કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ વાળા વર્તુળના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી હોય જો $r^2(a_1a_2 + b_1b_2) = (a_1h + b_1k + c_1)(a_2h + b_2k + c_2)$ થાય.
અહીં,$a_1 = 2, b_1 = -3, c_1 = 3$ અને $a_2 = 1, b_2 = 2, c_2 = k$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $49(2(1) + (-3)(2)) = (2(-4) - 3(3) + 3)(1(-4) + 2(3) + k)$.
$49(-4) = (-14)(2 + k)$.
$196 = 14(2 + k)$ $\Rightarrow 14 = 2 + k$ $\Rightarrow k = 12$.
બિંદુ $\left(\frac{12}{4}, \frac{12}{3}\right) = (3, 4)$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $S = 0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S(x_1, y_1)}$ છે.
$L = \sqrt{3^2 + 4^2 + 8(3) - 6(4) - 24} = \sqrt{9 + 16 + 24 - 24 - 24} = \sqrt{1} = 1$.
Solution diagram
15
MediumMCQ
વર્તુળ $2x^2 + 2y^2 - 3x + 5y - 7 = 0$ ના સંદર્ભમાં સુરેખા $9x + y - 28 = 0$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$(3, 1)$
B
$(3, -1)$
C
$(-3, 1)$
D
$(4, -8)$

Solution

(B) ધારો કે $(h, k)$ એ રેખા $9x + y - 28 = 0$ નો વર્તુળ $x^2 + y^2 - \frac{3}{2}x + \frac{5}{2}y - \frac{7}{2} = 0$ ના સંદર્ભમાં ધ્રુવ છે.
ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $hx + ky - \frac{3}{4}(x + h) + \frac{5}{4}(y + k) - \frac{7}{2} = 0$ છે.
આને સાદું રૂપ આપતા $x(4h - 3) + y(4k + 5) - 3h + 5k - 14 = 0$ મળે છે.
આ રેખા અને $9x + y - 28 = 0$ સમાન હોવાથી,સહગુણકો પ્રમાણમાં હશે:
$\frac{4h - 3}{9} = \frac{4k + 5}{1} = \frac{-3h + 5k - 14}{-28} = \lambda$.
ઉકેલતા $\lambda = 1$ મળે છે,જેનાથી $h = 3$ અને $k = -1$ મળે છે.
તેથી,ધ્રુવ $(3, -1)$ છે.
16
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y+1=0$ ના સંદર્ભમાં ચલ બિંદુ $(2t, t-4)$,જ્યાં $t \in R$,ના ધ્રુવોનું સંગામી બિંદુ કયું છે?
A
$(1,3)$
B
$(1,-3)$
C
$(-3,1)$
D
$(3,1)$

Solution

(D) વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 + g(x+x_1) + f(y+y_1) + c = 0$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y+1=0$ માટે,$g=-2, f=-3, c=1$ છે.
બિંદુ $(2t, t-4)$ નો ધ્રુવ:
$x(2t) + y(t-4) - 2(x+2t) - 3(y+t-4) + 1 = 0$
$2tx + ty - 4y - 2x - 4t - 3y - 3t + 12 + 1 = 0$
$2tx + ty - 2x - 7y - 7t + 13 = 0$
$t$ ના પદોને અલગ કરતા:
$t(2x + y - 7) + (-2x - 7y + 13) = 0$
બધા $t \in R$ માટે આ સંગામી હોવા માટે,બંને ભાગ શૂન્ય હોવા જોઈએ:
$2x + y - 7 = 0$ (સમીકરણ $1$)
$-2x - 7y + 13 = 0$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને $2$ નો સરવાળો કરતા:
$-6y + 6 = 0 \implies y = 1$
$y=1$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$2x + 1 - 7 = 0 \implies 2x = 6 \implies x = 3$
સંગામી બિંદુ $(3, 1)$ છે.
17
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=4$ ના સ્પર્શકોના ધ્રુવો,વર્તુળ $(x+2)^2+y^2=8$ ની સાપેક્ષે કયા પર આવેલા છે?
A
$y^2+8x=0$
B
$x^2+8y=0$
C
$y^2-8x=0$
D
$x^2-8y=0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળ $x^2+y^2=4$ નો સ્પર્શક $x \cos \theta + y \sin \theta = 2$ છે.
આ રેખાને $x \cos \theta + y \sin \theta - 2 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $(x_1, y_1)$ એ વર્તુળ $(x+2)^2+y^2=8$ ની સાપેક્ષે આ સ્પર્શકનો ધ્રુવ છે,જેનું વિસ્તરણ $x^2+y^2+4x-4=0$ થાય છે.
$(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવીયનું સમીકરણ $x x_1 + y y_1 + 2(x+x_1) - 4 = 0$ છે.
તેને ફરીથી ગોઠવતા,$(x_1+2)x + y_1 y + (2x_1-4) = 0$ મળે છે.
આ બંને રેખાઓ સમાન હોવાથી,સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{\cos \theta}{x_1+2} = \frac{\sin \theta}{y_1} = \frac{-1}{x_1-2}$.
આમ,$\cos \theta = -\frac{x_1+2}{x_1-2}$ અને $\sin \theta = -\frac{y_1}{x_1-2}$.
નિત્યસમ $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$(x_1+2)^2 + y_1^2 = (x_1-2)^2$ મળે છે.
$x_1^2 + 4x_1 + 4 + y_1^2 = x_1^2 - 4x_1 + 4$.
$y_1^2 + 8x_1 = 0$.
$(x_1, y_1)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2+8x=0$ મળે છે.
18
MediumMCQ
જો $2x - 3y + 1 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 4y + 3 = 0$ ના સાપેક્ષ બિંદુ $P(x_1, y_1)$ ની ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ હોય,તો $3x_1 - y_1 =$
A
$1/3$
B
$-3$
C
$3$
D
$-1/3$

Solution

(C) વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ ના સાપેક્ષ બિંદુ $P(x_1, y_1)$ ની ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 + g(x + x_1) + f(y + y_1) + c = 0$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 4y + 3 = 0$ માટે,$g = -1$,$f = 2$ અને $c = 3$ છે.
કિંમતો મૂકતા,ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 - 1(x + x_1) + 2(y + y_1) + 3 = 0$ મળે.
પદોને ગોઠવતા,$x(x_1 - 1) + y(y_1 + 2) - x_1 + 2y_1 + 3 = 0$ મળે.
આપેલ સમીકરણ $2x - 3y + 1 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{x_1 - 1}{2} = \frac{y_1 + 2}{-3} = \frac{-x_1 + 2y_1 + 3}{1} = k$ (ધારો).
પ્રથમ બે ગુણોત્તર પરથી,$x_1 = 2k + 1$ અને $y_1 = -3k - 2$.
ત્રીજા ગુણોત્તરમાં કિંમત મૂકતા: $- (2k + 1) + 2(-3k - 2) + 3 = k$.
$-8k - 2 = k \implies 9k = -2 \implies k = -2/9$.
તેથી,$x_1 = 5/9$ અને $y_1 = -4/3$.
અંતે,$3x_1 - y_1 = 3(5/9) - (-4/3) = 5/3 + 4/3 = 3$.
19
DifficultMCQ
જો $2kx + 3y - 1 = 0$ અને $2x + y + 5 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x - 4y - 4 = 0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી રેખાઓ હોય,તો $k =$
A
$3$
B
$4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x - 4y - 4 = 0$ છે. કેન્દ્ર $(1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = 3$ છે.
બે રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ વર્તુળના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી હોય જો $L_1$ નો ધ્રુવ $L_2$ પર આવેલો હોય.
રેખા $2kx + 3y - 1 = 0$ નો ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ શોધતા અને તેને $2x + y + 5 = 0$ માં મૂકતા,આપણને $k = 1$ મળે છે.
Solution diagram
20
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y-12=0$ ના સાપેક્ષમાં બિંદુ $(\alpha, -1)$ ના પોલરનું સમીકરણ $y=\beta$ હોય,તો $4(\alpha+\beta)=$
A
$-5$
B
$7$
C
$-6$
D
$0$

Solution

(A) વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ના સાપેક્ષમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના પોલરનું સમીકરણ $xx_1+yy_1+g(x+x_1)+f(y+y_1)+c=0$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y-12=0$ માટે,$g=-2, f=-3, c=-12$ છે.
બિંદુ $(\alpha, -1)$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા: $x(\alpha)+y(-1)-2(x+\alpha)-3(y-1)-12=0$.
સાદુરૂપ આપતા: $\alpha x - y - 2x - 2\alpha - 3y + 3 - 12 = 0$.
$(\alpha-2)x - 4y - 2\alpha - 9 = 0$.
આપેલ છે કે આ સમીકરણ $y=\beta$ છે,એટલે કે $0x + y - \beta = 0$.
$x$ અને $y$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$x$ માટે: $\alpha-2 = 0 \implies \alpha = 2$.
$y$ માટે: $\frac{-4}{1} = \frac{-2\alpha-9}{-\beta}$.
$-4 = \frac{-2(2)-9}{-\beta} \implies -4 = \frac{-13}{-\beta} \implies -4 = \frac{13}{\beta}$.
$\beta = -\frac{13}{4}$.
હવે,$4(\alpha+\beta) = 4(2 - \frac{13}{4}) = 4(\frac{8-13}{4}) = 4(-\frac{5}{4}) = -5$.
21
MediumMCQ
જો રેખા $x+2by-5=0$ નો ધ્રુવ વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-4x-6y+4=0$ ની સાપેક્ષમાં રેખા $x+by+1=0$ પર આવેલો હોય,તો વર્તુળ $S=0$ ની સાપેક્ષમાં બિંદુ $(b,-b)$ નો ધ્રુવીય શું થાય?
A
$5y-6=0$
B
$y-6=0$
C
$x+5y-6=0$
D
$5x+y-6=0$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $S \equiv x^2+y^2-4x-6y+4=0$ છે. ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ માટે ધ્રુવીયનું સમીકરણ $x(x_1-2) + y(y_1-3) - 2x_1 - 3y_1 + 4 = 0$ છે. આપેલ રેખા સાથે સરખાવતા અને $b=1$ મેળવતા,બિંદુ $(1, -1)$ મળે છે. બિંદુ $(1, -1)$ નો ધ્રુવીય $5x+y-6=0$ મળે છે.
22
MediumMCQ
ધારો કે $P$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=25$ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે. ધારો કે $L$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=9$ ના સંદર્ભમાં $P$ ની સ્પર્શક જીવા છે. વર્તુળ $x^2+y^2=36$ ના સંદર્ભમાં રેખાઓ $L$ ના ધ્રુવોનો બિંદુપથ શોધો.
A
$y^2=20x$
B
$\frac{x^2}{9}+\frac{y^2}{36}=1$
C
$x^2+y^2=400$
D
$\frac{x^2}{25}-\frac{y^2}{16}=1$

Solution

(C) ધારો કે $P(r, s)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=25$ પરનું બિંદુ છે,તેથી $r^2+s^2=25$ $(i)$.
વર્તુળ $x^2+y^2=9$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $P$ ની સ્પર્શક જીવા $L$ નું સમીકરણ $xr+ys=9$ $(ii)$ છે.
ધારો કે $(h, k)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=36$ ના સંદર્ભમાં રેખા $L$ નો ધ્રુવ છે. $(h, k)$ નો ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xh+yk=36$ $(iii)$ છે.
સમીકરણો $(ii)$ અને $(iii)$ ની સરખામણી કરતા,આપણને $\frac{r}{h} = \frac{s}{k} = \frac{9}{36} = \frac{1}{4}$ મળે છે.
આમ,$r = \frac{h}{4}$ અને $s = \frac{k}{4}$.
આ કિંમતોને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા,આપણને $(\frac{h}{4})^2 + (\frac{k}{4})^2 = 25$ મળે છે.
$\frac{h^2+k^2}{16} = 25 \Rightarrow h^2+k^2 = 400$.
તેથી,ધ્રુવ $(h, k)$ નો બિંદુપથ $x^2+y^2=400$ છે.
23
DifficultMCQ
જો બિંદુ $(-1, 1)$ નું વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y-1=0$ ની સાપેક્ષમાં વ્યસ્ત બિંદુ $(p, q)$ હોય,તો $p^2+q^2=$
A
$\frac{1}{16}$
B
$\frac{1}{8}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y-1=0$ માટે બિંદુ $(-1, 1)$ ની પોલર રેખાનું સમીકરણ $x(-1) + y(1) - (x-1) + (y+1) - 1 = 0$ છે.
આનું સાદું રૂપ $-2x + 2y + 1 = 0$ અથવા $2x - 2y - 1 = 0$ થાય છે.
વ્યસ્ત બિંદુ $(p, q)$ એ વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પોલર રેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(1, -1)$ છે.
રેખા $ax + by + c = 0$ પર બિંદુ $(x_0, y_0) = (1, -1)$ માંથી દોરેલા લંબનો લંબપાદ $(p, q)$ માટે $\frac{p-x_0}{a} = \frac{q-y_0}{b} = -\frac{ax_0+by_0+c}{a^2+b^2}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
અહીં $a=2, b=-2, c=-1$.
$\frac{p-1}{2} = \frac{q-(-1)}{-2} = -\frac{2(1)-2(-1)-1}{2^2+(-2)^2} = -\frac{3}{8}$.
તેથી $p = \frac{1}{4}$ અને $q = -\frac{1}{4}$ મળે.
આમ,$p^2+q^2 = (\frac{1}{4})^2 + (-\frac{1}{4})^2 = \frac{1}{8}$.
24
EasyMCQ
વર્તુળ $2x^2 + 2y^2 - 3x + 5y - 7 = 0$ ના સાપેક્ષમાં રેખા $9x + y - 28 = 0$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$(-1, 3)$
B
$(2, -3)$
C
$(3, -1)$
D
$(3, -3)$

Solution

(C) ધારો કે $(h, k)$ એ રેખા $9x + y - 28 = 0$ નો વર્તુળ $2x^2 + 2y^2 - 3x + 5y - 7 = 0$ ના સાપેક્ષમાં ધ્રુવ છે.
વર્તુળના સાપેક્ષમાં બિંદુ $(h, k)$ ની ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $T = 0$ છે.
સમીકરણ $2hx + 2ky - \frac{3(x + h)}{2} + \frac{5(y + k)}{2} - 7 = 0$ છે.
$2$ વડે ગુણતા,$4hx + 4ky - 3x - 3h + 5y + 5k - 14 = 0$ મળે.
પદોને ગોઠવતા,$(4h - 3)x + (4k + 5)y + (5k - 3h - 14) = 0$ મળે.
આપેલ રેખા $9x + y - 28 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{4h - 3}{9} = \frac{4k + 5}{1} = \frac{5k - 3h - 14}{-28}$.
સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $(h, k) = (3, -1)$ મળે છે.
25
EasyMCQ
રેખા $2x+y=1$ પર બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ ધ્યાનમાં લો. જો $P$ અને $(3,2)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=4$ ની સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી બિંદુઓ હોય,તો $\alpha+\beta=$
A
$3$
B
$-1$
C
$-5$
D
$7$

Solution

(A) વર્તુળ $x^2+y^2=4$ ની સાપેક્ષમાં બિંદુ $(3,2)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $T=0$ છે,જે $3x+2y=4$ થાય છે.
કારણ કે $P(\alpha, \beta)$ અને $(3,2)$ સંયુગ્મી બિંદુઓ છે,તેથી $(3,2)$ નો ધ્રુવ $P(\alpha, \beta)$ માંથી પસાર થાય છે.
આમ,$3\alpha+2\beta=4$ ...$(i)$.
આપેલ છે કે $P(\alpha, \beta)$ એ રેખા $2x+y=1$ પર છે,તેથી $2\alpha+\beta=1$ ...(ii).
સમીકરણો $(i)$ અને (ii) ઉકેલતા:
(ii) પરથી,$\beta = 1-2\alpha$.
$(i)$ માં મૂકતા: $3\alpha + 2(1-2\alpha) = 4$ $\Rightarrow 3\alpha + 2 - 4\alpha = 4$ $\Rightarrow -\alpha = 2$ $\Rightarrow \alpha = -2$.
તેથી $\beta = 1 - 2(-2) = 5$.
તેથી,$\alpha+\beta = -2+5 = 3$.
26
DifficultMCQ
$x^2+y^2-10x+12y-3=0$ વર્તુળના સંદર્ભમાં એક બિંદુની ધ્રુવીય રેખા (polar),જે સ્પર્શક નથી અને સંપર્કની જીવા પણ નથી,તે કઈ છે?
A
$2x+3y+8=0$
B
$3x+4y+5=0$
C
$5x-12y+7=0$
D
$6x-8y+15=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-10x+12y-3=0$ છે.
સરખામણી કરતા $g=-5, f=6, c=-3$ મળે.
કેન્દ્ર $(5, -6)$ અને ત્રિજ્યા $r = 8$ છે.
રેખા $Ax+By+C=0$ એ બિંદુ $(x_1, y_1)$ ની ધ્રુવીય રેખા છે જો $\frac{x_1+g}{A} = \frac{y_1+f}{B} = \frac{gx_1+fy_1+c}{-C}$ થાય.
વિકલ્પ $(d)$ $6x-8y+15=0$ માટે ચકાસતા,કેન્દ્રથી રેખાનું અંતર $d = 9.3$ મળે છે.
અહીં $d > r$ હોવાથી,આ રેખા વર્તુળની બહારની રેખા છે જે વર્તુળની અંદરના બિંદુ માટે ધ્રુવીય રેખા હોઈ શકે છે.
27
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = c^2$ ના સંદર્ભમાં રેખા $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$\left(\frac{c^2}{a}, \frac{c^2}{b}\right)$
B
$\left(\frac{c^2}{b}, \frac{c^2}{a}\right)$
C
$\left(\frac{c}{a}, \frac{c}{b}\right)$
D
$\left(\frac{c}{b}, \frac{c}{a}\right)$

Solution

(A) ધારો કે $P(x_1, y_1)$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = c^2$ ના સંદર્ભમાં ધ્રુવ છે.
ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $T = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે $x x_1 + y y_1 = c^2$ છે.
આને $\frac{x x_1}{c^2} + \frac{y y_1}{c^2} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
આ સમીકરણની સરખામણી આપેલ રેખા $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ સાથે કરતા,આપણને મળે છે:
$\frac{x_1}{c^2} = \frac{1}{a} \Rightarrow x_1 = \frac{c^2}{a}$
$\frac{y_1}{c^2} = \frac{1}{b} \Rightarrow y_1 = \frac{c^2}{b}$
આમ,ધ્રુવ $\left(\frac{c^2}{a}, \frac{c^2}{b}\right)$ છે.
28
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2+4x+6y-3=0$ ના સંદર્ભમાં $(1, 1)$ ના ધ્રુવીય (polar) નું સમીકરણ શું છે?
A
$2x + 3y - 1 = 0$
B
$3x + 4y + 8 = 0$
C
$4x + 3y + 2 = 0$
D
$3x + 4y + 2 = 0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+4x+6y-3=0$ છે.
આપેલ બિંદુ $P(1, 1)$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવીયનું સમીકરણ $x \cdot x_1 + y \cdot y_1 + g(x+x_1) + f(y+y_1) + c = 0$ છે.
અહીં,$g=2$,$f=3$,$c=-3$,$x_1=1$,અને $y_1=1$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$x(1) + y(1) + 2(x+1) + 3(y+1) - 3 = 0$
$x + y + 2x + 2 + 3y + 3 - 3 = 0$
$3x + 4y + 2 = 0$.
29
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 + 6x + 8y - 96 = 0$ ના સંદર્ભમાં રેખા $5x + 7y - 78 = 0$ ની તમામ સંયુગ્મી રેખાઓનું સંગામી બિંદુ કયું છે?
A
$(-2, 3)$
B
$(3, -2)$
C
$(3, 2)$
D
$(2, 3)$

Solution

(D) વર્તુળ $x^2 + y^2 + 6x + 8y - 96 = 0$ ના સંદર્ભમાં રેખા $5x + 7y - 78 = 0$ ની તમામ સંયુગ્મી રેખાઓ આપેલ રેખાના ધ્રુવ (pole) માંથી પસાર થાય છે.
ધારો કે જરૂરી ધ્રુવ $P(x_1, y_1)$ છે. આપેલ વર્તુળના સંદર્ભમાં બિંદુ $P(x_1, y_1)$ ની ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $T = 0$ છે.
$xx_1 + yy_1 + 3(x + x_1) + 4(y + y_1) - 96 = 0$
$(x_1 + 3)x + (y_1 + 4)y + (3x_1 + 4y_1 - 96) = 0 \quad \dots (i)$
આપેલ રેખા $5x + 7y - 78 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{x_1 + 3}{5} = \frac{y_1 + 4}{7} = \frac{3x_1 + 4y_1 - 96}{-78} = k$ (ધારો)
$x_1 = 5k - 3, y_1 = 7k - 4$ અને $3x_1 + 4y_1 - 96 = -78k$
$k$ ની કિંમત શોધતા $k = 1$ મળે છે.
તેથી,$x_1 = 2$ અને $y_1 = 3$.
આમ,જરૂરી સંગામી બિંદુ $(2, 3)$ છે. તેથી,વિકલ્પ $(D)$ સાચો છે.
30
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ ના સંદર્ભમાં રેખા $x+y+2=0$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$(23,28)$
B
$(-23,28)$
C
$(23,-28)$
D
$(-23,-28)$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ છે. ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ માટે ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1+yy_1-2(x+x_1)+3(y+y_1)-12=0$ થાય. આપેલ રેખા $x+y+2=0$ સાથે સરખાવતા,ઉકેલ મેળવી શકાય છે.
31
MediumMCQ
જો $A(2, c)$ અને $B(d, 2)$ એ બે બિંદુઓ છે કે જેથી વર્તુળ $x^2+y^2=16$ ના સાપેક્ષમાં એક બિંદુનો ધ્રુવ બીજા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તો $c+d=$
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$10$

Solution

(C) વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ ના સાપેક્ષમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $xx_1+yy_1=r^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,વર્તુળ $x^2+y^2=16$ છે,તેથી $r^2=16$.
બિંદુ $A(2, c)$ નો ધ્રુવ $2x+cy=16$ છે.
આ ધ્રુવ $B(d, 2)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે સમીકરણમાં $x=d$ અને $y=2$ મૂકીએ છીએ:
$2(d)+c(2)=16$
$2d+2c=16$
$2$ વડે ભાગતા,આપણને $d+c=8$ મળે છે.
તેથી,$c+d=8$.
32
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y+1=0$ પરના બિંદુ $(1,0)$ માંથી જો આ વર્તુળ માટે જીવાઓ દોરવામાં આવે,તો વર્તુળ $x^2+y^2=4$ ની સાપેક્ષમાં આ જીવાઓના ધ્રુવોનો બિંદુપથ શું છે?
A
$x=4$
B
$x+2y=5$
C
$x^2+y^2-x-y=0$
D
$2y^2=(x+1)$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y+1=0$ પરનું બિંદુ $P(1,0)$ છે.
$P(1,0)$ માંથી પસાર થતી કોઈપણ જીવાને $P(1,0)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
વર્તુળ $x^2+y^2=4$ ની સાપેક્ષમાં જીવાનો ધ્રુવ એ બિંદુ $Q(h,k)$ છે,જેથી આ જીવા એ $x^2+y^2=4$ ની સાપેક્ષમાં $Q$ ની ધ્રુવીય રેખા બને.
$x^2+y^2=4$ ની સાપેક્ષમાં $Q(h,k)$ ની ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $hx+ky=4$ છે.
આ ધ્રુવીય રેખા $P(1,0)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણને $h(1)+k(0)=4$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $h=4$.
આમ,ધ્રુવો $(h,k)$ નો બિંદુપથ $x=4$ છે.
Solution diagram
33
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y-2=0$ ના સ્પર્શકોના ધ્રુવોનો બિંદુપથ,વર્તુળ $x^2+y^2=4$ ની સાપેક્ષમાં શું છે?
A
$3x^2+3y^2+2xy+8x-8y-16=0$
B
$x^2-2xy+y^2-4x+4y+8=0$
C
$3x^2-2xy-3y^2+4x+4y+16=0$
D
$x^2+y^2-4x+4y-8=0$

Solution

(A) ધારો કે ધ્રુવ $P(x_1, y_1)$ છે. વર્તુળ $x^2+y^2=4$ ની સાપેક્ષમાં $P$ નો ધ્રુવીય રેખાખંડ $xx_1+yy_1=4$ છે.
આ ધ્રુવીય રેખાખંડ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y-2=0$ નો સ્પર્શક હોવાથી,આ વર્તુળના કેન્દ્ર $(1, -1)$ થી રેખા $xx_1+yy_1-4=0$ નું લંબ અંતર તેની ત્રિજ્યા જેટલું હોવું જોઈએ.
કેન્દ્ર $(1, -1)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{1^2+(-1)^2-(-2)} = \sqrt{4} = 2$ છે.
લંબ અંતર $d = \frac{|1(x_1) + (-1)(y_1) - 4|}{\sqrt{x_1^2+y_1^2}} = 2$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{(x_1-y_1-4)^2}{x_1^2+y_1^2} = 4$
$(x_1-y_1-4)^2 = 4(x_1^2+y_1^2)$
$x_1^2+y_1^2+16-2x_1y_1-8x_1+8y_1 = 4x_1^2+4y_1^2$
$3x_1^2+3y_1^2+2x_1y_1+8x_1-8y_1-16=0$.
$(x_1, y_1)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $3x^2+3y^2+2xy+8x-8y-16=0$ મળે છે.
Solution diagram
34
MediumMCQ
$P(1,3)$ પર વર્તુળ $S=0$ નો અભિલંબ $x+2y=7$ છે અને $Q(3,5)$ પર બીજો અભિલંબ છે જે વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ ના સાપેક્ષ બિંદુ $A(7, -1/2)$ ની પોલર રેખા છે. તો,વર્તુળ $S=0$ નું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-10x-2y+6=0$
B
$x^2+y^2-5x-2y+1=0$
C
$x^2+y^2-8x+2y-8=0$
D
$x^2+y^2-7x+3y-12=0$

Solution

(A) વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ ના સાપેક્ષ બિંદુ $A(7, -1/2)$ ની પોલર રેખા $T=0$ દ્વારા મળે છે:
$7x - (1/2)y - 2(x+7) + 3(y - 1/2) - 12 = 0$
$7x - 0.5y - 2x - 14 + 3y - 1.5 - 12 = 0$
$5x + 2.5y - 27.5 = 0$
$2/5$ વડે ગુણતા,$2x + y - 11 = 0$,એટલે કે $2x + y = 11$.
વર્તુળના અભિલંબ હંમેશા તેના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે,તેથી કેન્દ્ર $(h, k)$ એ બે અભિલંબનું છેદબિંદુ છે:
$x + 2y = 7$ $(i)$
$2x + y = 11$ (ii)
$(i)$ ને $2$ વડે ગુણતા: $2x + 4y = 14$.
તેમાંથી (ii) બાદ કરતા: $3y = 3 \Rightarrow y = 1$.
$(i)$ માં $y=1$ મૂકતા: $x + 2(1) = 7 \Rightarrow x = 5$.
તેથી,કેન્દ્ર $(5, 1)$ છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ $(5, 1)$ થી $P(1, 3)$ સુધીનું અંતર છે:
$r^2 = (5-1)^2 + (1-3)^2 = 4^2 + (-2)^2 = 16 + 4 = 20$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-5)^2 + (y-1)^2 = 20$ છે.
$x^2 - 10x + 25 + y^2 - 2y + 1 = 20$
$x^2 + y^2 - 10x - 2y + 6 = 0$.
35
MediumMCQ
જો $(\alpha, \beta)$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 10x + 14y + 46 = 0$ ના સંદર્ભમાં રેખા $3x - 5y + 6 = 0$ નો ધ્રુવ (pole) હોય,તો $\alpha + \beta =$
A
-$1$
B
$8$
C
$3$
D
-$4$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 10x + 14y + 46 = 0$ છે. બિંદુ $(\alpha, \beta)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $x\alpha + y\beta - 5(x + \alpha) + 7(y + \beta) + 46 = 0$ છે.
આને $3x - 5y + 6 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 34/11$ અને $\beta = -42/11$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta = -8/11$.
36
EasyMCQ
જો $x+ky-4=0$ અને $x+y-5=0$ એ વર્તુળ $(x-1)^2+(y-1)^2=3$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી રેખાઓ હોય,તો $k=$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $L_1: x+ky-4=0$ અને $L_2: x+y-5=0$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)^2+(y-1)^2=3$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2+y^2-2x-2y-1=0$ થાય છે.
અહીં $g=-1, f=-1, c=-1$ છે.
સંયુગ્મી રેખાઓની શરત મુજબ,$k=1$ મળે છે.
37
MediumMCQ
જો $(4,2)$ અને $(k,-3)$ એ $x^2+y^2-5x+8y+6=0$ ની સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી બિંદુઓ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{28}{3}$
B
$-\frac{28}{3}$
C
$\frac{3}{28}$
D
$-\frac{3}{28}$

Solution

(A) વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ની સાપેક્ષમાં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $xx_1+yy_1+g(x+x_1)+f(y+y_1)+c=0$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-5x+8y+6=0$ માટે,$g = -\frac{5}{2}$,$f = 4$,અને $c = 6$ છે.
બિંદુ $(4,2)$ નો ધ્રુવ:
$x(4) + y(2) - \frac{5}{2}(x+4) + 4(y+2) + 6 = 0$
$4x + 2y - \frac{5}{2}x - 10 + 4y + 8 + 6 = 0$
$2$ વડે ગુણતા:
$8x + 4y - 5x - 20 + 8y + 16 + 12 = 0$
$3x + 12y + 8 = 0$
કારણ કે $(k,-3)$ એ સંયુગ્મી બિંદુ છે,તે ધ્રુવ પર આવેલું હોવું જોઈએ.
$(k,-3)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$3(k) + 12(-3) + 8 = 0$
$3k - 36 + 8 = 0$
$3k - 28 = 0$
$k = \frac{28}{3}$
38
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $(2,3)$ અને $(K,-2)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+4y-2=0$ ની સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી (conjugate) હોય,તો $K=$
A
$8$
B
$6$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x+4y-2=0$ છે.
આપેલ છે કે બિંદુઓ $P(2,3)$ અને $Q(K,-2)$ વર્તુળની સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી છે,તેથી બિંદુ $P$ ની ધ્રુવીય રેખા (polar) બિંદુ $Q$ માંથી પસાર થાય છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ ની ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $xx_1+yy_1+g(x+x_1)+f(y+y_1)+c=0$ છે.
કિંમતો $x_1=2, y_1=3, g=-1, f=2, c=-2$ મૂકતા:
$x(2)+y(3)-1(x+2)+2(y+3)-2=0$
$2x+3y-x-2+2y+6-2=0$
$x+5y+2=0$.
ધ્રુવીય રેખા $Q(K,-2)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$x=K$ અને $y=-2$ મૂકતા:
$K+5(-2)+2=0$
$K-10+2=0$
$K-8=0$
$K=8$.
39
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y+12=0$ ના સંદર્ભમાં $(1,1)$ નું પ્રતિવર્તી બિંદુ $(h, k)$ હોય,તો $h+k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{22}{5}$
B
$\frac{8}{5}$
C
$2$
D
$\frac{-6}{5}$

Solution

(A) વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y+12=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $(1,1)$ ની પોલર રેખાનું સમીકરણ $x(1) + y(1) - 2(x+1) - 3(y+1) + 12 = 0$ છે.
તેને સાદું રૂપ આપતા,$-x - 2y + 7 = 0$ અથવા $x + 2y - 7 = 0$ મળે છે.
પ્રતિવર્તી બિંદુ $(h, k)$ એ બિંદુ $(1,1)$ થી રેખા $x + 2y - 7 = 0$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે.
લંબપાદના સૂત્ર $\frac{h-x_1}{a} = \frac{k-y_1}{b} = -\frac{ax_1 + by_1 + c}{a^2 + b^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{h-1}{1} = \frac{k-1}{2} = -\frac{1(1) + 2(1) - 7}{1^2 + 2^2} = \frac{4}{5}$.
તેથી,$h = 1 + \frac{4}{5} = \frac{9}{5}$ અને $k = 1 + \frac{8}{5} = \frac{13}{5}$.
આમ,$h + k = \frac{9}{5} + \frac{13}{5} = \frac{22}{5}$.
40
EasyMCQ
નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$I$. જો $P(x_1, y_1)$ અને $Q(x_2, y_2)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી બિંદુઓ હોય,તો $x_1x_2+y_1y_2+g(x_1+x_2)+f(y_1+y_2)+c=0$.
$II$. વર્તુળ $x^2+y^2=9$ ના સાપેક્ષમાં રેખા $x+y+1=0$ નો ધ્રુવ $(9, 9)$ છે.
તો,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$I$ અને $II$ બંને સાચા છે
B
$I$ અને $II$ બંને ખોટા છે
C
$I$ ખોટું છે અને $II$ સાચું છે
D
$I$ સાચું છે અને $II$ ખોટું છે

Solution

(D) વિધાન $I$: જો બિંદુ $P$ ની ધ્રુવીય રેખા બિંદુ $Q$ માંથી પસાર થાય,તો બે બિંદુઓ $P(x_1, y_1)$ અને $Q(x_2, y_2)$ વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી છે. આમ,$I$ સાચું છે.
વિધાન $II$: વર્તુળ $x^2+y^2=9$ માટે રેખા $x+y+1=0$ નો ધ્રુવ $(-9, -9)$ મળે છે. તેથી,$II$ ખોટું છે.
41
EasyMCQ
જો $5x + 6y - 34 = 0$ અને $2x + y + c = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 8x - 10y + 25 = 0$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી રેખાઓ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ રેખા $2x + y + c = 0$ પર આવેલું છે?
A
$(3, 3)$
B
$(2, 4)$
C
$(1, -5)$
D
$(-2, -2)$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 8x - 10y + 25 = 0$ છે. પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$(x - 4)^2 + (y - 5)^2 = 16$ મળે. કેન્દ્ર $(4, 5)$ અને ત્રિજ્યા $r = 4$ છે.
બે રેખાઓ $l_1x + m_1y + n_1 = 0$ અને $l_2x + m_2y + n_2 = 0$ એ વર્તુળ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ ના સાપેક્ષમાં સંયુગ્મી હોય જો $r^2(l_1l_2 + m_1m_2) = (l_1h + m_1k + n_1)(l_2h + m_2k + n_2)$ થાય.
અહીં,$l_1 = 5, m_1 = 6, n_1 = -34$ અને $l_2 = 2, m_2 = 1, n_2 = c$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $16(5 \times 2 + 6 \times 1) = (5(4) + 6(5) - 34)(2(4) + 1(5) + c)$.
$16(16) = (16)(13 + c)$.
$16 = 13 + c \implies c = 3$.
રેખા $2x + y + 3 = 0$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા,$(1, -5)$ માટે: $2(1) + (-5) + 3 = 2 - 5 + 3 = 0$.
આમ,બિંદુ $(1, -5)$ રેખા પર આવેલું છે.
42
EasyMCQ
વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-2x+4y+1=0$ ના સંદર્ભમાં રેખા $x-5y-7=0$ નો ધ્રુવ $P(a, b)$ છે. જો $C$ એ વર્તુળ $S=0$ નું કેન્દ્ર હોય,તો $PC=$
A
$\sqrt{a+b-1}$
B
$\sqrt{a^2+b^2-1}$
C
$\sqrt{a^3+b^3-1}$
D
$3ab$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $S \equiv x^2+y^2-2x+4y+1=0$ છે. કેન્દ્ર $C$ એ $(1, -2)$ છે.
રેખા $lx+my+n=0$ અને વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ માટે,ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ એ $\frac{x_1+g}{l} = \frac{y_1+f}{m} = \frac{gx_1+fy_1+c}{-n}$ નું પાલન કરે છે.
અહીં $g=-1, f=2, c=1, l=1, m=-5, n=-7$.
તેથી,$\frac{a-1}{1} = \frac{b+2}{-5} = \frac{-a+2b+1}{7}$.
ઉકેલતા,$a=0$ અને $b=3$ મળે છે.
ધ્રુવ $P$ એ $(0, 3)$ છે.
અંતર $PC = \sqrt{(0-1)^2 + (3-(-2))^2} = \sqrt{1+25} = \sqrt{26}$.
વિકલ્પ $C$ તપાસતા: $\sqrt{0^3+3^3-1} = \sqrt{26}$.
તેથી,$PC = \sqrt{a^3+b^3-1}$.
43
EasyMCQ
રેખાઓ $x=4, x=-2, y=5$ અને $y=-2$ દ્વારા એક લંબચોરસ રચાય છે. આ લંબચોરસના શિરોબિંદુઓમાંથી પસાર થતું એક વર્તુળ દોરવામાં આવે છે. આ વર્તુળના સંદર્ભમાં રેખા $y+2=0$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$\left(1, \frac{-85}{14}\right)$
B
$\left(1, \frac{-32}{7}\right)$
C
$(-2, -2)$
D
$(1, -4)$

Solution

(B) લંબચોરસના શિરોબિંદુઓ $(4, 5), (4, -2), (-2, 5)$ અને $(-2, -2)$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ વ્યાસ સ્વરૂપમાં: $(x-4)(x+2) + (y-5)(y+2) = 0$.
જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 2x - 3y - 18 = 0$ થાય છે.
ધારો કે ધ્રુવ $(h, k)$ છે. ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ: $(h-1)x + (k-1.5)y - (h + 1.5k + 18) = 0$.
આ રેખાને $0x + 1y + 2 = 0$ સાથે સરખાવતા,$h=1$ અને $k=\frac{-32}{7}$ મળે છે.
આમ,ધ્રુવ $\left(1, \frac{-32}{7}\right)$ છે.
44
MediumMCQ
જો વર્તુળના સંદર્ભમાં $P(-3, 5)$ નો વ્યસ્ત બિંદુ $(1, 3)$ હોય,તો તે વર્તુળના સંદર્ભમાં $P$ ની ધ્રુવીય રેખા (polar) શું હશે?
A
$x + 2y = 7$
B
$2x - 2y + 4 = 0$
C
$2x - y + 1 = 0$
D
$2x + y - 5 = 0$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળ $S = x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
આપેલ છે કે $P(-3, 5)$ નો વ્યસ્ત બિંદુ $A(1, 3)$ છે.
$P$ ની ધ્રુવીય રેખા એ $PA$ ને લંબ હોય છે.
$PA$ નો ઢાળ $m_{PA} = \frac{3 - 5}{1 - (-3)} = \frac{-2}{4} = -\frac{1}{2}$ છે.
તેથી,ધ્રુવીય રેખાનો ઢાળ $m = -\frac{1}{m_{PA}} = 2$ થશે.
ધ્રુવીય રેખા $A(1, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $y - 3 = 2(x - 1)$ થશે.
$y - 3 = 2x - 2$.
$2x - y + 1 = 0$.
45
EasyMCQ
વર્તુળ $2x^2 + 2y^2 - 3x + 5y - 7 = 0$ ના સંદર્ભમાં સુરેખા $9x + y - 28 = 0$ નો ધ્રુવ (pole) શોધો.
A
$(3, 1)$
B
$(-3, 1)$
C
$(-2, 1)$
D
$(3, -1)$

Solution

(D) ધારો કે ધ્રુવ $(h, k)$ છે.
વર્તુળ $2x^2 + 2y^2 - 3x + 5y - 7 = 0$ માટે ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ $T = 0$ છે.
સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા: $x^2 + y^2 - \frac{3}{2}x + \frac{5}{2}y - \frac{7}{2} = 0$.
ધ્રુવીય રેખાનું સમીકરણ: $hx + ky - \frac{3}{2}(\frac{x+h}{2}) + \frac{5}{2}(\frac{y+k}{2}) - \frac{7}{2} = 0$.
$4$ વડે ગુણતા: $(4h - 3)x + (4k + 5)y - 3h + 5k - 14 = 0$.
આપેલ રેખા $9x + y - 28 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{4h - 3}{9} = \frac{4k + 5}{1} = \frac{-3h + 5k - 14}{-28} = \lambda$.
ઉકેલતા,આપણને $\lambda = 1$ મળે છે.
તેથી,$4h - 3 = 9$ $\Rightarrow 4h = 12$ $\Rightarrow h = 3$.
$4k + 5 = 1$ $\Rightarrow 4k = -4$ $\Rightarrow k = -1$.
આમ,ધ્રુવ $(3, -1)$ છે.
46
DifficultMCQ
ધારો કે $S \equiv x^2+y^2-8x+10y+5=0$ એક વર્તુળ છે. ધારો કે $P(1,1)$ અને $Q(1,-1)$ બે બિંદુઓ છે. તો $S=0$ ના સંદર્ભમાં $P$ ના ધ્રુવ (polar) અને $Q$ ને મધ્યબિંદુ તરીકે ધરાવતી જીવા (chord) નું છેદબિંદુ શોધો.
A
$(2,2)$
B
$(11, 13/2)$
C
$(-4,-1)$
D
$(5, 7/2)$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળ $S: x^2+y^2-8x+10y+5=0$.
$P(1,1)$ ના ધ્રુવનું સમીકરણ $T=0$ મુજબ:
$x(1)+y(1)-4(x+1)+5(y+1)+5=0 \Rightarrow x-2y-2=0$ ...$(1)$
$Q(1,-1)$ ને મધ્યબિંદુ તરીકે ધરાવતી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ મુજબ:
$x(1)+y(-1)-4(x+1)+5(y-1)+5 = 1+1-8-10+5 \Rightarrow 3x-4y-7=0$ ...$(2)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા,આપણને $(11, 13/2)$ મળે છે.
47
MediumMCQ
બે વર્તુળો $S_1 \equiv x^2+y^2+6y+7=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2+6x+1=0$ ના સાપેક્ષમાં $(-1, 2)$ ના ધ્રુવો (polars) શું છે?
A
સમાંતર
B
સંપાતી
C
લંબ
D
શૂન્યતર બિંદુએ છેદતા

Solution

(D) વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ માટે ધ્રુવ $(x_1, y_1)$ ના સાપેક્ષમાં ધ્રુવરેખા $xx_1+yy_1+g(x+x_1)+f(y+y_1)+c=0$ દ્વારા મળે છે.
$S_1 \equiv x^2+y^2+6y+7=0$ માટે $(-1, 2)$ ના સાપેક્ષમાં ધ્રુવરેખા:
$-x+2y+3(y+2)+7=0 \Rightarrow -x+5y+13=0$ (સમીકરણ $1$).
$S_2 \equiv x^2+y^2+6x+1=0$ માટે $(-1, 2)$ ના સાપેક્ષમાં ધ્રુવરેખા:
$-x+2y+3(x-1)+1=0$ $\Rightarrow 2x+2y-2=0$ $\Rightarrow x+y-1=0$ (સમીકરણ $2$).
છેદબિંદુ શોધવા માટે:
$-x+5y+13=0$
$x+y-1=0$
બંનેનો સરવાળો કરતા $6y+12=0$,તેથી $y=-2$.
$x+y-1=0$ માં $y=-2$ મુકતા $x=3$ મળે છે.
આમ,ધ્રુવરેખાઓ $(3, -2)$ બિંદુએ છેદે છે,જે શૂન્યતર બિંદુ છે.
48
MediumMCQ
વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+2x+8y-23=0$ અને $S_2: x^2+y^2-4x+10y+19=0$ ધ્યાનમાં લો. જો એક વર્તુળના કેન્દ્રના બીજા વર્તુળની સાપેક્ષ ધ્રુવીય રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ હોય,તો $L_1$ અને $L_2$ છે
A
સમાંતર અને $4\sqrt{10}$ એકમ જેટલા અંતરે
B
લંબ અને $(1,3)$ પર છેદે છે
C
લંબ અને $(1,-5)$ પર છેદે છે
D
સમાંતર અને $2\sqrt{10}$ એકમ જેટલા અંતરે

Solution

(A) વર્તુળોના કેન્દ્રો $C_1(-1, -4)$ અને $C_2(2, -5)$ છે.
$S_2$ ની સાપેક્ષ $C_1(-1, -4)$ ની ધ્રુવીય રેખા $L_1: -3x + y + 1 = 0$ છે.
$S_1$ ની સાપેક્ષ $C_2(2, -5)$ ની ધ્રુવીય રેખા $L_2: 3x - y - 41 = 0$ છે.
આ રેખાઓ સમાંતર છે અને તેમની વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|1 - (-41)|}{\sqrt{3^2 + (-1)^2}} = \frac{42}{\sqrt{10}} = 4.2\sqrt{10}$ છે.
49
MediumMCQ
જો $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ જે યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે અને પ્રથમ ચરણમાં આવેલું છે,તેના સાપેક્ષમાં બિંદુ $P$ ની પોલર રેખા $x+2y=4r$ હોય,તો બિંદુ $P$ શું છે?
A
$(r, 2r)$
B
$(2r, r)$
C
$(2r, 3r)$
D
$(-r, 4r)$

Solution

(C) ધારો કે $P$ એ $(x_1, y_1)$ છે.
$r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ જે યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે અને પ્રથમ ચરણમાં છે તે $(x-r)^2 + (y-r)^2 = r^2$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 2xr - 2yr + r^2 = 0$ થાય છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2xr - 2yr + r^2 = 0$ ના સાપેક્ષમાં બિંદુ $P(x_1, y_1)$ ની પોલર રેખા $xx_1 + yy_1 - r(x+x_1) - r(y+y_1) + r^2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $(x_1-r)x + (y_1-r)y = r(x_1+y_1-r)$ મળે છે.
આપેલ છે કે પોલર રેખા $x+2y=4r$ છે,તેથી સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{x_1-r}{1} = \frac{y_1-r}{2} = \frac{x_1+y_1-r}{4}$.
$\frac{x_1-r}{1} = \frac{y_1-r}{2}$ પરથી,$2x_1 - 2r = y_1 - r$,એટલે કે $y_1 = 2x_1 - r$.
$\frac{x_1-r}{1} = \frac{x_1+y_1-r}{4}$ પરથી,$4x_1 - 4r = x_1 + y_1 - r$,એટલે કે $3x_1 - 3r = y_1$.
$y_1$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $2x_1 - r = 3x_1 - 3r$,જે $x_1 = 2r$ આપે છે.
$x_1 = 2r$ ને $y_1 = 2x_1 - r$ માં મૂકતા,$y_1 = 2(2r) - r = 3r$ મળે છે.
આમ,બિંદુ $P$ એ $(2r, 3r)$ છે.
50
DifficultMCQ
એક ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ જેની ઉત્કેન્દ્રતા $e=\frac{2 \sqrt{2}}{3}$ છે,તે વર્તુળ $x^2+y^2=18$ માં એવી રીતે અંતર્ગત છે કે તેની મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ આ વર્તુળના વ્યાસ જેટલી છે. ઉપવલયની સાપેક્ષમાં વર્તુળના તમામ સ્પર્શકોના ધ્રુવોનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2+y^2=\frac{8}{9}$
B
$18x+\frac{2y}{9}=1$
C
$\frac{x^2}{18}+\frac{y^2}{9}=1$
D
$\frac{x^2}{18}+\frac{9y^2}{2}=1$

Solution

(D) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{b^2}=1$ છે.
આપેલ ઉત્કેન્દ્રતા $e=\frac{2 \sqrt{2}}{3}$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2=18$ છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $R=\sqrt{18}=3 \sqrt{2}$ અને વ્યાસ $D=6 \sqrt{2}$ છે.
મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ $2a=6 \sqrt{2}$ હોવાથી,$a=3 \sqrt{2}$ અને $a^2=18$ મળે.
$e^2=1-\frac{b^2}{a^2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{8}{9}=1-\frac{b^2}{18}$ મળે,જેનું સાદુંરૂપ આપતા $\frac{b^2}{18}=\frac{1}{9}$ એટલે કે $b^2=2$ મળે.
તેથી ઉપવલય $\frac{x^2}{18}+\frac{y^2}{2}=1$ છે.
ધારો કે $(h, k)$ એ સ્પર્શકનો ધ્રુવ છે. ઉપવલયની સાપેક્ષમાં ધ્રુવીય રેખા $\frac{xh}{18}+\frac{yk}{2}=1$ છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2+y^2=18$ નો સ્પર્શક છે. રેખા $lx+my=1$ એ $x^2+y^2=R^2$ નો સ્પર્શક હોય તેની શરત $R^2(l^2+m^2)=1$ છે.
અહીં $l=\frac{h}{18}$ અને $m=\frac{k}{2}$ છે,તેથી $18(\frac{h^2}{18^2}+\frac{k^2}{4})=1$.
સાદુંરૂપ આપતા,$\frac{h^2}{18}+\frac{18k^2}{4}=1$,એટલે કે $\frac{h^2}{18}+\frac{9k^2}{2}=1$.
આમ,બિંદુપથ $\frac{x^2}{18}+\frac{9y^2}{2}=1$ છે.

10-1.Circle and System of Circles — Pole and Polar · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.