Gujarati

System of circles Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · System of circles

373+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 44 of 373 questions in Gujarati

251
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-4x+6y+13-a^2=0$ અને $x^2+y^2-10x-2y+17=0$ બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે,તો '$a$' ની કિંમત શું થાય?
A
$-8 < a < -2$
B
$a > 8$
C
$a < -8$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો $x^2+y^2-4x+6y+13-a^2=0$ અને $x^2+y^2-10x-2y+17=0$ છે.
પ્રથમ વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (2, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = |a|$.
બીજા વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (5, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 3$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = C_1C_2 = 5$.
બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદવા માટેની શરત $|r_1 - r_2| < d < r_1 + r_2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$||a| - 3| < 5 < |a| + 3$.
$5 < |a| + 3$ પરથી $|a| > 2$ મળે,એટલે કે $a \in (-\infty, -2) \cup (2, \infty)$.
$||a| - 3| < 5$ પરથી $-2 < |a| < 8$ મળે,એટલે કે $a \in (-8, 8)$.
બંને શરતોને જોડતા,$a \in (-8, -2) \cup (2, 8)$.
252
MediumMCQ
જો $P$ એ વર્તુળો $x^2+y^2+4x+4y-10=0$ અને $x^2+y^2-6x-6y+10=0$ નો સ્પર્શબિંદુ હોય અને $Q$ એ તેમનું બાહ્ય સમરૂપતાનું કેન્દ્ર હોય,તો $P$ અને $Q$ ને વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+14x+14y-26=0$
B
$x^2+y^2+5x+5y-8=0$
C
$x^2+y^2-5x-5y+8=0$
D
$x^2+y^2-14x-14y+26=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+4x+4y-10=0$ અને $S_2: x^2+y^2-6x-6y+10=0$ છે.
$S_1$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (-2, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 3\sqrt{2}$.
$S_2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (3, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 2\sqrt{2}$.
સ્પર્શબિંદુ $P$ એ રેખાખંડ $C_1C_2$ નું $3:2$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે.
$P = (1, 1)$.
બાહ્ય સમરૂપતાનું કેન્દ્ર $Q$ એ રેખાખંડ $C_1C_2$ નું $3:2$ ગુણોત્તરમાં બહિર્વિભાજન કરે છે.
$Q = (13, 13)$.
$P(1, 1)$ અને $Q(13, 13)$ ને વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ તરીકે લેતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-1)(x-13) + (y-1)(y-13) = 0$ થાય.
$x^2 + y^2 - 14x - 14y + 26 = 0$.
Solution diagram
253
MediumMCQ
જો $(h, k)$ એ વર્તુળો $x^2+y^2+2x-6y+1=0$ અને $x^2+y^2-4x+2y+4=0$ નું આંતરિક સમાનતાનું કેન્દ્ર હોય,તો $4h=$
A
$0$
B
$3$
C
$1$
D
$5$

Solution

(D) વર્તુળ $x^2+y^2+2x-6y+1=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (-1, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{(-1)^2 + 3^2 - 1} = 3$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-4x+2y+4=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (2, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{2^2 + (-1)^2 - 4} = 1$ છે.
આંતરિક સમાનતાનું કેન્દ્ર $(h, k)$ એ કેન્દ્રો $C_1$ અને $C_2$ ને જોડતા રેખાખંડનું $r_1 : r_2 = 3 : 1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$(h, k) = \left( \frac{3(2) + 1(-1)}{3+1}, \frac{3(-1) + 1(3)}{3+1} \right) = \left( \frac{5}{4}, 0 \right)$.
આમ,$h = \frac{5}{4}$,તેથી $4h = 5$.
Solution diagram
254
MediumMCQ
ધારો કે $x+y=0$ એ વર્તુળો $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ અને $S' \equiv x^2+y^2-6x-4y+4=0$ ની રેડિકલ ધરી છે. જો વર્તુળ $S=0$ ની ત્રિજ્યા $1$ હોય,તો $g+f$ ની કિંમત શોધો.
A
$\pm 5$
B
$\pm 3$
C
$\pm 2$
D
$\pm 1$

Solution

(B) બે વર્તુળો $S=0$ અને $S'=0$ ની રેડિકલ ધરી $S-S'=0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ અને $S' \equiv x^2+y^2-6x-4y+4=0$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(2g+6)x + (2f+4)y + (c-4) = 0$.
આને આપેલ રેડિકલ ધરી $x+y=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે $\frac{2g+6}{1} = \frac{2f+4}{1} = \frac{c-4}{0}$.
$\frac{c-4}{0}$ પરથી,$c-4=0$,તેથી $c=4$.
$\frac{2g+6}{1} = \frac{2f+4}{1}$ પરથી,$2g+6 = 2f+4$,જેનું સાદું રૂપ $2g-2f = -2$ અથવા $g-f = -1$ થાય છે.
વળી,વર્તુળ $S$ ની ત્રિજ્યા $1$ છે,તેથી $\sqrt{g^2+f^2-c} = 1$,જેનો અર્થ છે $g^2+f^2-4 = 1$ અથવા $g^2+f^2 = 5$.
$f = g+1$ હોવાથી,ત્રિજ્યાના સમીકરણમાં મૂકતા: $g^2 + (g+1)^2 = 5$.
$g^2 + g^2 + 2g + 1 = 5 \implies 2g^2 + 2g - 4 = 0 \implies g^2 + g - 2 = 0$.
$(g+2)(g-1) = 0$,તેથી $g=1$ અથવા $g=-2$.
જો $g=1$,તો $f=2$,તેથી $g+f=3$.
જો $g=-2$,તો $f=-1$,તેથી $g+f=-3$.
આમ,$g+f = \pm 3$.
255
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-16x-20y+164=r^2$ $(r>0)$ અને $x^2+y^2-8x-14y+29=0$ બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદતા હોય,તો $r$ ની મહત્તમ શક્ય પૂર્ણાંક કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$10$
C
$-2$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-16x-20y+164-r^2=0$ અને $S_2: x^2+y^2-8x-14y+29=0$ છે.
$S_1$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (8, 10)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = r$ છે.
$S_2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (4, 7)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 6$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(8-4)^2+(10-7)^2} = 5$ છે.
બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદવા માટેની શરત $|r_1-r_2| < d < r_1+r_2$ છે.
તેથી,$|r-6| < 5 < r+6$.
આ ઉકેલતા $1 < r < 11$ મળે છે.
તેથી $r$ ની મહત્તમ પૂર્ણાંક કિંમત $10$ છે.
256
EasyMCQ
જો સીધી રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = P$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ ને $A$ અને $B$ માં છેદે,તો વ્યાસ $\overline{AB}$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2 + y^2 - 2Px \cos \alpha - 2Py \sin \alpha + 2P^2 - a^2 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 2Px \cos \alpha - 2Py \sin \alpha + 2P^2 + a^2 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 2Px \cos \alpha + 2Py \sin \alpha - 2P^2 - a^2 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 2Px \cos \alpha - 2Py \sin \alpha - 2P^2 + a^2 = 0$

Solution

(A) વર્તુળ $S: x^2 + y^2 - a^2 = 0$ અને રેખા $L: x \cos \alpha + y \sin \alpha - P = 0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S + \lambda L = 0$ છે.
$x^2 + y^2 - a^2 + \lambda(x \cos \alpha + y \sin \alpha - P) = 0$
$x^2 + y^2 + \lambda x \cos \alpha + \lambda y \sin \alpha - a^2 - \lambda P = 0$ $(i)$
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $\left(-\frac{\lambda \cos \alpha}{2}, -\frac{\lambda \sin \alpha}{2}\right)$ છે.
કારણ કે રેખા $x \cos \alpha + y \sin \alpha = P$ એ વ્યાસ $\overline{AB}$ છે,તેથી વર્તુળનું કેન્દ્ર આ રેખા પર હોવું જોઈએ.
કેન્દ્રને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\left(-\frac{\lambda \cos \alpha}{2}\right) \cos \alpha + \left(-\frac{\lambda \sin \alpha}{2}\right) \sin \alpha = P$
$-\frac{\lambda}{2} (\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha) = P$
$-\frac{\lambda}{2} = P \Rightarrow \lambda = -2P$
સમીકરણ $(i)$ માં $\lambda = -2P$ મૂકતા:
$x^2 + y^2 - 2Px \cos \alpha - 2Py \sin \alpha - a^2 - (-2P)P = 0$
$x^2 + y^2 - 2Px \cos \alpha - 2Py \sin \alpha + 2P^2 - a^2 = 0$
257
DifficultMCQ
જો $C_1$ અને $C_2$ એ વર્તુળો $x^2+y^2-14 x+6 y+33=0$ અને $x^2+y^2+30 x-2 y+1=0$ ના સમાનતાના કેન્દ્રો હોય,તો $C_1 C_2$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
$2 x^2+2 y^2+30 x-33 y-17=0$
B
$2 x^2+2 y^2-14 x+9 y-13=0$
C
$2 x^2+2 y^2-39 x+14 y+74=0$
D
$2 x^2+2 y^2-24 x+8 y-5=0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$x^2+y^2-14 x+6 y+33=0$ $(i)$
$x^2+y^2+30 x-2 y+1=0$ $(ii)$
વર્તુળ $(i)$ માટે,કેન્દ્ર $O_1(7, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{7^2 + (-3)^2 - 33} = \sqrt{49+9-33} = \sqrt{25} = 5$ છે.
વર્તુળ $(ii)$ માટે,કેન્દ્ર $O_2(-15, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{(-15)^2 + 1^2 - 1} = \sqrt{225+1-1} = \sqrt{225} = 15$ છે.
સમાનતાના કેન્દ્રો $C_1$ અને $C_2$ એ કેન્દ્રો $O_1$ અને $O_2$ ને જોડતા રેખાખંડનું તેમની ત્રિજ્યાઓના ગુણોત્તર $r_1 : r_2 = 5 : 15 = 1 : 3$ માં અંતઃવિભાજન અને બહિર્વિભાજન કરે છે.
અંતઃવિભાજન બિંદુ $C_1 = \left( \frac{1(-15) + 3(7)}{1+3}, \frac{1(1) + 3(-3)}{1+3} \right) = \left( \frac{-15+21}{4}, \frac{1-9}{4} \right) = \left( \frac{6}{4}, \frac{-8}{4} \right) = \left( \frac{3}{2}, -2 \right)$.
બહિર્વિભાજન બિંદુ $C_2 = \left( \frac{1(-15) - 3(7)}{1-3}, \frac{1(1) - 3(-3)}{1-3} \right) = \left( \frac{-15-21}{-2}, \frac{1+9}{-2} \right) = \left( \frac{-36}{-2}, \frac{10}{-2} \right) = (18, -5)$.
$C_1 C_2$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
યામો મૂકતા,$(x - \frac{3}{2})(x - 18) + (y + 2)(y + 5) = 0$ મળે.
$2$ વડે ગુણતા,$(2x - 3)(x - 18) + 2(y^2 + 7y + 10) = 0$ મળે.
$2x^2 - 36x - 3x + 54 + 2y^2 + 14y + 20 = 0$.
$2x^2 + 2y^2 - 39x + 14y + 74 = 0$.
Solution diagram
258
MediumMCQ
બિંદુ $(1,1)$ માંથી પસાર થતા અને વર્તુળો $x^2+y^2+3x-5y+7=0$ અને $x^2+y^2-6x-10y+9=0$ ને લંબ હોય તેવા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(-\frac{19}{52}, \frac{71}{52}\right)$
B
$\left(\frac{19}{52}, -\frac{55}{52}\right)$
C
$\left(-\frac{55}{52}, \frac{19}{52}\right)$
D
$\left(-\frac{19}{52}, \frac{55}{52}\right)$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
વર્તુળ $(1,1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $1+1+2g+2f+c=0$,જે $2g+2f+c+2=0$ $(i)$ માં પરિણમે છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+3x-5y+7=0$ ને લંબ હોવાથી,$2g(3/2) + 2f(-5/2) = c+7$,જે $3g-5f-c-7=0$ (ii) માં પરિણમે છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-6x-10y+9=0$ ને લંબ હોવાથી,$2g(-3) + 2f(-5) = c+9$,જે $6g+10f+c+9=0$ (iii) માં પરિણમે છે.
$(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા: $5g-3f-5=0$ (iv).
$(i)$ માંથી $c = -2g-2f-2$ મેળવીને (iii) માં મૂકતા: $4g+8f+7=0$ $(v)$.
(iv) અને $(v)$ ઉકેલતા,$g = 19/52$ અને $f = -55/52$ મળે છે.
તેથી કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-19/52, 55/52)$ છે.
આમ,વિકલ્પ $(d)$ સાચો છે.
259
EasyMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ નો વ્યાસ એ વર્તુળ $S$ ની જીવા હોય,જેનું કેન્દ્ર $(-3, 2)$ પર છે,તો $S$ ની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$5 \sqrt{3}$
B
$4 \sqrt{3}$
C
$2 \sqrt{3}$
D
$5$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-12=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g=-2$,$f=3$,અને $c=-12$ મળે છે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $C$ એ $(-g, -f) = (2, -3)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-2)^2+(3)^2-(-12)} = \sqrt{4+9+12} = \sqrt{25} = 5$ છે.
ધારો કે $O(-3, 2)$ એ વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર છે. પ્રથમ વર્તુળનો વ્યાસ એ વર્તુળ $S$ ની જીવા છે.
કેન્દ્રો $O(-3, 2)$ અને $C(2, -3)$ વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(2 - (-3))^2 + (-3 - 2)^2} = \sqrt{5^2 + (-5)^2} = \sqrt{25+25} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$ છે.
$S$ ના કેન્દ્ર,પ્રથમ વર્તુળના કેન્દ્ર અને જીવા પરના બિંદુ દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં,વર્તુળ $S$ ની ત્રિજ્યા $R$ એ $R^2 = r^2 + d^2$ દ્વારા મળે છે.
$R^2 = 5^2 + (5\sqrt{2})^2 = 25 + 50 = 75$.
$R = \sqrt{75} = 5\sqrt{3}$.
Solution diagram
260
MediumMCQ
રેખા $2x+3y+1=0$ ને બિંદુ $(1,-1)$ આગળ સ્પર્શતું અને જેનો વ્યાસ $(0,-1)$ અને $(-2,3)$ બિંદુઓ ધરાવતો રેખાખંડ હોય તેવા વર્તુળને લંબ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-10x+5y+1=0$
B
$x^2+y^2+5x-10y-1=0$
C
$2x^2+2y^2+10x-5y-1=0$
D
$2x^2+2y^2-10x-5y+1=0$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
તે $(1,-1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $1+1+2g-2f+c=0$,એટલે કે $2g-2f+c=-2$ $(i)$.
$(1,-1)$ આગળનો અભિલંબ સ્પર્શક $2x+3y+1=0$ ને લંબ છે. સ્પર્શકનો ઢાળ $-2/3$ છે,તેથી અભિલંબનો ઢાળ $3/2$ છે.
અભિલંબનું સમીકરણ $y-(-1) = \frac{3}{2}(x-1)$,એટલે કે $3x-2y-5=0$ છે.
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ અભિલંબ પર છે,તેથી $-3g+2f=5$ (ii).
વર્તુળ એ $(0,-1)$ અને $(-2,3)$ વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ ધરાવતા વર્તુળ $x^2+y^2+2x-2y-3=0$ ને લંબ છે.
લંબતાની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1+c_2$ મુજબ $2g(1) + 2f(-1) = c-3$,એટલે કે $2g-2f-c=-3$ (iii).
$(i)$ અને (iii) નો સરવાળો કરતા $4g-4f=-5$ મળે છે.
સમીકરણો ઉકેલતા $g=-5/2, f=-5/4, c=1/2$ મળે છે.
આ કિંમતો મૂકતા વર્તુળનું સમીકરણ $2x^2+2y^2-10x-5y+1=0$ મળે છે.
Solution diagram
261
MediumMCQ
જો $C_1$ અને $C_2$ એ વર્તુળો $x^2+y^2+6x+8y+24=0$ અને $x^2+y^2-6x-8y+9=0$ ના સમાનતાના કેન્દ્રો (centres of similitude) હોય,તો $C_1C_2=$
A
$10$
B
$5$
C
$\frac{16}{3}$
D
$\frac{19}{3}$

Solution

(C) વર્તુળ $x^2+y^2+6x+8y+24=0$ માટે,કેન્દ્ર $O_1 = (-3, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 1$.
વર્તુળ $x^2+y^2-6x-8y+9=0$ માટે,કેન્દ્ર $O_2 = (3, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 4$.
કેન્દ્રો $O_1$ અને $O_2$ વચ્ચેનું અંતર $d = 10$ છે.
સમાનતાના કેન્દ્રો $C_1$ અને $C_2$ વચ્ચેનું અંતર $\frac{2 d r_1 r_2}{|r_1^2 - r_2^2|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $d = 10, r_1 = 1, r_2 = 4$.
અંતર $= \frac{2 \times 10 \times 1 \times 4}{|1^2 - 4^2|} = \frac{80}{15} = \frac{16}{3}$.
262
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-2x-2(3+\sqrt{7})y+8+6\sqrt{7}=0$ અને $x^2+y^2-8x-6y+k^2=0, k \in \mathbb{Z}$ ને બરાબર બે સામાન્ય સ્પર્શકો હોય,તો $k$ ના શક્ય મૂલ્યોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$8$
B
$5$
C
$9$
D
$11$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળોના કેન્દ્રો $C_1(1, 3+\sqrt{7})$ અને $C_2(4, 3)$ છે.
તેમની ત્રિજ્યાઓ $r_1 = 3$ અને $r_2 = \sqrt{25-k^2}$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = 4$ છે.
બે સામાન્ય સ્પર્શકો માટે,શરત $|r_1 - r_2| < C_1C_2 < r_1 + r_2$ હોવી જોઈએ.
આ શરત ઉકેલતા $k^2 < 24$ મળે છે.
$k \in \mathbb{Z}$ હોવાથી,$k$ ના શક્ય મૂલ્યો $0, \pm 1, \pm 2, \pm 3, \pm 4$ છે.
આમ,કુલ $9$ મૂલ્યો શક્ય છે.
263
MediumMCQ
જો $x^2+y^2-a^2+\lambda(x \cos \alpha+y \sin \alpha-p)=0$ એ $x^2+y^2=a^2$ અને $x \cos \alpha+y \sin \alpha=p$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતું સૌથી નાનું વર્તુળ હોય,જ્યાં $0 < p < a$,તો $\lambda=$
A
$1$
B
$-p$
C
$-2p$
D
$-3p$

Solution

(C) વર્તુળ $x^2+y^2-a^2=0$ અને રેખા $x \cos \alpha+y \sin \alpha-p=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $x^2+y^2-a^2+\lambda(x \cos \alpha+y \sin \alpha-p)=0$ છે.
આ સૌથી નાનું વર્તુળ હોવા માટે,તેનું કેન્દ્ર રેખા $x \cos \alpha+y \sin \alpha=p$ પર હોવું જોઈએ.
વર્તુળ $x^2+y^2+\lambda x \cos \alpha+\lambda y \sin \alpha-(a^2+\lambda p)=0$ નું કેન્દ્ર $\left(-\frac{\lambda \cos \alpha}{2}, -\frac{\lambda \sin \alpha}{2}\right)$ છે.
કેન્દ્રને રેખાના સમીકરણ $x \cos \alpha+y \sin \alpha=p$ માં મૂકતા:
$\left(-\frac{\lambda \cos \alpha}{2}\right) \cos \alpha + \left(-\frac{\lambda \sin \alpha}{2}\right) \sin \alpha = p$
$-\frac{\lambda}{2} (\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha) = p$
$-\frac{\lambda}{2} (1) = p$
$\lambda = -2p$.
264
EasyMCQ
જો બિંદુ $P$ માંથી વર્તુળો $x^2+y^2-8x+40=0$,$5x^2+5y^2-25x+80=0$ અને $x^2+y^2-8x+16y+160=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈ સમાન હોય,તો બિંદુ $P$ શું છે?
A
$\left(8, \frac{15}{2}\right)$
B
$\left(-8, \frac{15}{2}\right)$
C
$\left(8, -\frac{15}{2}\right)$
D
$\left(-8, -\frac{15}{2}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $P(x_1, y_1)$ એ બિંદુ છે. વર્તુળ $S=0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S}$ છે.
આપેલ વર્તુળોને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં ફેરવતા:
$S_1: x^2+y^2-8x+40=0$
$S_2: x^2+y^2-5x+16=0$
$S_3: x^2+y^2-8x+16y+160=0$
સ્પર્શકોની લંબાઈ સમાન હોવાથી,$S_1 = S_2 = S_3$:
$S_1 = S_3$ લેતા:
$-8x_1+40 = -8x_1+16y_1+160$ $\Rightarrow 16y_1 = -120$ $\Rightarrow y_1 = -\frac{15}{2}$
$S_1 = S_2$ લેતા:
$-8x_1+40 = -5x_1+16$ $\Rightarrow 3x_1 = 24$ $\Rightarrow x_1 = 8$
તેથી,બિંદુ $P$ એ $\left(8, -\frac{15}{2}\right)$ છે.
265
MediumMCQ
જો $T_1 T_1^{\prime}$ અને $T_2 T_2^{\prime}$ એ વર્તુળો $S = x^2 + y^2 - 2x - 4y - 4 = 0$ અને $S^{\prime} = x^2 + y^2 + 4x + 4y + 4 = 0$ ના સામાન્ય સ્પર્શકો હોય, જ્યાં $T_1, T_1^{\prime}, T_2, T_2^{\prime}$ એ સ્પર્શબિંદુઓ છે, તો $T_1$ અને $T_1^{\prime}$ વચ્ચેનું અંતર શોધો. ($\sqrt{6}$ માં)
A
$6$
B
$5$
C
$10$
D
$2$

Solution

(D) વર્તુળ $S = x^2 + y^2 - 2x - 4y - 4 = 0$ માટે, કેન્દ્ર $C_1 = (1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{1^2 + 2^2 - (-4)} = 3$ છે.
વર્તુળ $S^{\prime} = x^2 + y^2 + 4x + 4y + 4 = 0$ માટે, કેન્દ્ર $C_2 = (-2, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{(-2)^2 + (-2)^2 - 4} = 2$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1 C_2 = \sqrt{(1 - (-2))^2 + (2 - (-2))^2} = \sqrt{3^2 + 4^2} = 5$ છે.
સીધા સામાન્ય સ્પર્શકની લંબાઈ $L = \sqrt{(C_1 C_2)^2 - (r_1 - r_2)^2}$ દ્વારા મળે છે.
$L = \sqrt{5^2 - (3 - 2)^2} = \sqrt{25 - 1} = \sqrt{24} = 2 \sqrt{6}$.
તેથી, $T_1$ અને $T_1^{\prime}$ વચ્ચેનું અંતર $2 \sqrt{6}$ છે.
Solution diagram
266
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y+9=0$ પરના બિંદુ $P$ માંથી,વર્તુળ $x^2+y^2-4x-6y+12=0$ ને $Q$ અને $R$ આગળ સ્પર્શતા સ્પર્શકોની જોડી $PQ$ અને $PR$ દોરવામાં આવે છે. જો $C$ એ સમકેન્દ્રી વર્તુળોનું કેન્દ્ર હોય,તો $\triangle CQR$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{4}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(C) બે સમકેન્દ્રી વર્તુળોના સમીકરણો $x^2+y^2-4x-6y+9=0$ અને $x^2+y^2-4x-6y+12=0$ છે.
પ્રથમ વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C(2, 3)$ છે અને ત્રિજ્યા $R = \sqrt{2^2+3^2-9} = \sqrt{4+9-9} = 2$ છે.
બીજા વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C(2, 3)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2^2+3^2-12} = \sqrt{4+9-12} = 1$ છે.
બિંદુ $P$ એ બહારના વર્તુળ પર છે,તેથી $PC = R = 2$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PQC$ માં (જ્યાં $\angle PQC = 90^\circ$ છે કારણ કે $PQ$ સ્પર્શક છે),આપણી પાસે $\cos \theta = \frac{QC}{PC} = \frac{r}{R} = \frac{1}{2}$ છે.
આમ,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
$\triangle CQR$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times (CQ) \times (CR) \times \sin(2\theta)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કારણ કે $CQ = CR = r = 1$,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 1^2 \times \sin(2 \times \frac{\pi}{3}) = \frac{1}{2} \times \sin(\frac{2\pi}{3}) = \frac{1}{2} \times \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{\sqrt{3}}{4}$ ચોરસ એકમ થાય.
Solution diagram
267
EasyMCQ
જો $2x+y=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-6y+3=0$ ની જીવા (chord) નું સમીકરણ હોય,તો આ જીવાને વ્યાસ તરીકે ધરાવતું વર્તુળ કયા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(-3, 2)$
B
$(5, -2)$
C
$(-5, 3)$
D
$(-2, 1)$

Solution

(D) વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-2x-6y+3=0$ અને રેખા $L \equiv 2x+y=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S + \lambda L = 0$ છે.
$x^2+y^2-2x-6y+3 + \lambda(2x+y) = 0$
$x^2+y^2 + x(2\lambda-2) + y(\lambda-6) + 3 = 0$.
આ જીવા $2x+y=0$ એ નવા વર્તુળનો વ્યાસ હોવાથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર રેખા $2x+y=0$ પર હોવું જોઈએ.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(1-\lambda, \frac{6-\lambda}{2})$ છે.
કેન્દ્રને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $2(1-\lambda) + \frac{6-\lambda}{2} = 0$.
$4 - 4\lambda + 6 - \lambda = 0$ $\Rightarrow 5\lambda = 10$ $\Rightarrow \lambda = 2$.
$\lambda = 2$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2+y^2 + x(4-2) + y(2-6) + 3 = 0$.
$x^2+y^2+2x-4y+3 = 0$.
વિકલ્પો તપાસતા,બિંદુ $(-2, 1)$ માટે: $(-2)^2 + (1)^2 + 2(-2) - 4(1) + 3 = 4 + 1 - 4 - 4 + 3 = 0$.
આમ,વર્તુળ બિંદુ $(-2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે.
268
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-2x+ky+1=0$ અને $x^2+y^2-kx-2y+1=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}(\frac{1}{4})$ હોય અને $k < 0$ હોય,તો આપેલ વર્તુળોની રેડિકલ ધરી પર આવેલું બિંદુ કયું છે?
A
$(1, -3)$
B
$(-1, 3)$
C
$(-1, -3)$
D
$(1, 3)$

Solution

(D) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2-2x+ky+1=0$ અને $S_2: x^2+y^2-kx-2y+1=0$ છે.
રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે,જે $(-2+k)x + (k+2)y = 0$ છે.
આપેલ વિકલ્પો તપાસતા,સાચો વિકલ્પ $(1, 3)$ છે.
269
DifficultMCQ
બિંદુ $(1, 1)$ માંથી પસાર થતું વર્તુળ $C$,વર્તુળ $x^2+y^2-2x=0$ ના પરિઘને દુભાગે છે. જો $C$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+2y-3=0$ ને લંબ હોય,તો વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર શું છે?
A
$\left(-\frac{1}{2}, 0\right)$
B
$\left(\frac{5}{2}, 0\right)$
C
$\left(0, \frac{5}{2}\right)$
D
$\left(0, -\frac{1}{2}\right)$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ $C$ નું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
$C$ એ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $2g+2f+c = -2$ (સમીકરણ $1$).
વર્તુળ $C$ એ $x^2+y^2-2x=0$ ના પરિઘને દુભાગે છે. સામાન્ય જીવા એ રેડિકલ અક્ષ $2(g+1)x+2fy+c=0$ છે.
આ રેખા $x^2+y^2-2x=0$ ના કેન્દ્ર $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
તેથી $2(g+1)(1)+c=0$,એટલે કે $2g+c = -2$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $1$ અને $2$ પરથી $f=0$ મળે છે.
$C$ એ $x^2+y^2+2y-3=0$ ને લંબ હોવાથી,$2g_1g_2+2f_1f_2 = c_1+c_2$ શરત મુજબ $c=3$ મળે છે.
સમીકરણ $2$ માં $c=3$ મૂકતા $g = -\frac{5}{2}$ મળે છે.
તેથી વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (\frac{5}{2}, 0)$ છે.
270
MediumMCQ
જો $(1,1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતું વર્તુળ,વર્તુળો $x^2+y^2+4x-5=0$ અને $x^2+y^2-4y+3=0$ ને લંબચ્છેદી હોય,તો તે વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(\frac{3}{4}, \frac{5}{4}\right)$
B
$\left(\frac{3}{2}, \frac{5}{2}\right)$
C
$\left(-\frac{3}{2}, -\frac{5}{2}\right)$
D
$\left(-\frac{3}{4}, -\frac{5}{2}\right)$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+C=0 \quad (i)$ છે.
વર્તુળ $(1,1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $2g+2f+C=-2 \quad (ii)$.
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+C_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+C_2=0$ લંબચ્છેદી હોવાની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2=C_1+C_2$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2+4x-5=0$ માટે,$4g=C-5 \quad (iii)$.
વર્તુળ $x^2+y^2-4y+3=0$ માટે,$-4f=C+3 \quad (iv)$.
$(iii)$ અને $(iv)$ પરથી,$g+f=-2 \quad (v)$.
$(ii)$ અને $(v)$ પરથી,$g=-\frac{3}{4}$ અને $f=-\frac{5}{4}$ મળે છે.
તેથી,કેન્દ્ર $(-g, -f) = \left(\frac{3}{4}, \frac{5}{4}\right)$ થાય.
271
EasyMCQ
જો $(p, q)$ એ એવા વર્તુળનું કેન્દ્ર હોય જે ત્રણ વર્તુળો $x^2+y^2-2x-4y+4=0$,$x^2+y^2+2x-4y+1=0$ અને $x^2+y^2-4x-2y-11=0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદે છે,તો $p+q=$
A
$9$
B
$35$/$4$
C
$15$/$2$
D
$7$

Solution

(A) ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2px-2qy+C=0$ છે.
આ વર્તુળ આપેલા વર્તુળોને લંબચ્છેદી રીતે છેદે છે,તેથી આપણે શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
પ્રથમ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-4y+4=0$ માટે: $2(-p)(-1) + 2(-q)(-2) = C+4 \Rightarrow 2p+4q = C+4$ $(i)$.
બીજા વર્તુળ $x^2+y^2+2x-4y+1=0$ માટે: $2(-p)(1) + 2(-q)(-2) = C+1 \Rightarrow -2p+4q = C+1$ $(ii)$.
ત્રીજા વર્તુળ $x^2+y^2-4x-2y-11=0$ માટે: $2(-p)(-2) + 2(-q)(-1) = C-11 \Rightarrow 4p+2q = C-11$ $(iii)$.
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા: $(2p+4q) - (-2p+4q) = (C+4) - (C+1)$ $\Rightarrow 4p = 3$ $\Rightarrow p = 3/4$.
$p=3/4$ ને $(i)$ અને $(iii)$ માં મૂકતા:
$(i)$ $\Rightarrow 2(3/4) + 4q = C+4$ $\Rightarrow 3/2 + 4q = C+4$ $\Rightarrow 4q - C = 5/2$.
$(iii)$ $\Rightarrow 4(3/4) + 2q = C-11$ $\Rightarrow 3 + 2q = C-11$ $\Rightarrow 2q - C = -14$.
આ બંનેની બાદબાકી કરતા: $(4q-C) - (2q-C) = 5/2 - (-14)$ $\Rightarrow 2q = 33/2$ $\Rightarrow q = 33/4$.
આમ,$p+q = 3/4 + 33/4 = 36/4 = 9$.
272
EasyMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા અને વર્તુળો $x^2+y^2+6x-15=0$ અને $x^2+y^2-8y-10=0$ ને લંબચ્છેદતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x^2+2y^2-5x+10y=0$
B
$2x^2+2y^2-10x+5y=0$
C
$x^2+y^2-2x+5y=0$
D
$x^2+y^2-5x+2y=0$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy=0$ છે (કારણ કે તે ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે).
વર્તુળ $S_1 \equiv x^2+y^2+6x-15=0$ માટે,$2g_1=6, 2f_1=0, c_1=-15$. લંબચ્છેદતાની શરત $2gg_1+2ff_1=c+c_1$ છે,જે $2g(3)+2f(0)=0-15$ $\Rightarrow 6g=-15$ $\Rightarrow g=-\frac{5}{2}$ આપે છે.
વર્તુળ $S_2 \equiv x^2+y^2-8y-10=0$ માટે,$2g_2=0, 2f_2=-8, c_2=-10$. લંબચ્છેદતાની શરત $2gg_2+2ff_2=c+c_2$ છે,જે $2g(0)+2f(-4)=0-10$ $\Rightarrow -8f=-10$ $\Rightarrow f=\frac{5}{4}$ આપે છે.
$g$ અને $f$ ની કિંમતો $S$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $x^2+y^2+2(-\frac{5}{2})x+2(\frac{5}{4})y=0$ મળે છે.
$2$ વડે ગુણતા,આપણને $2x^2+2y^2-10x+5y=0$ મળે છે.
273
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-2x+2y+1=0$ અને $x^2+y^2+2x-2y+k=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ હોય,તો
A
$k$ એ સંમેય સંખ્યા છે પણ પૂર્ણાંક નથી
B
$k$ એ અસંમેય સંખ્યા છે
C
આપેલ શરતનું પાલન કરતી કોઈ વાસ્તવિક સંખ્યા $k$ નથી
D
$k$ એ પૂર્ણાંક છે

Solution

(B) વર્તુળોના સમીકરણો $x^2+y^2-2x+2y+1=0$ અને $x^2+y^2+2x-2y+k=0$ છે.
પ્રથમ વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (1, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{1^2+(-1)^2-1} = 1$.
બીજા વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (-1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{(-1)^2+1^2-k} = \sqrt{2-k}$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(1 - (-1))^2 + (-1 - 1)^2} = \sqrt{2^2 + (-2)^2} = \sqrt{8} = 2\sqrt{2}$.
વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{r_1^2 + r_2^2 - d^2}{2r_1r_2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $\theta = \frac{\pi}{3}$,તેથી $\cos \frac{\pi}{3} = \frac{1}{2}$.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{1}{2} = \frac{1^2 + (\sqrt{2-k})^2 - (2\sqrt{2})^2}{2(1)(\sqrt{2-k})} = \frac{1 + 2 - k - 8}{2\sqrt{2-k}} = \frac{-5-k}{2\sqrt{2-k}}$.
તેથી,$\sqrt{2-k} = -5-k$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $2-k = (-5-k)^2 = 25 + k^2 + 10k$.
$k^2 + 11k + 23 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$k = \frac{-11 \pm \sqrt{121 - 4(23)}}{2} = \frac{-11 \pm \sqrt{121 - 92}}{2} = \frac{-11 \pm \sqrt{29}}{2}$.
કારણ કે $\sqrt{29}$ અસંમેય છે,તેથી $k$ એ અસંમેય સંખ્યા છે.
274
MediumMCQ
એક વર્તુળ $S = x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + 4 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4x - 4y - 4 = 0$ ને લંબચ્છેદી છે અને વર્તુળ $x^2 + y^2 + 4x + 4y + 4 = 0$ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. તો વર્તુળ $S = 0$ ની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$4$
B
$3$
C
$5$
D
$1$

Solution

(A) બે વર્તુળો $x^2 + y^2 + 2g_1x + 2f_1y + c_1 = 0$ અને $x^2 + y^2 + 2g_2x + 2f_2y + c_2 = 0$ લંબચ્છેદી હોય તો શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
આપેલ $S: x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + 4 = 0$ અને $C_1: x^2 + y^2 - 4x - 4y - 4 = 0$.
શરત લાગુ પાડતા: $2g(-2) + 2f(-2) = 4 - 4$ $\Rightarrow -4g - 4f = 0$ $\Rightarrow g + f = 0$.
ધારો કે $r_1$ એ $S$ ની ત્રિજ્યા છે,તેથી $r_1^2 = g^2 + f^2 - 4$.
આપેલ છે કે $S$ એ $C_2: x^2 + y^2 + 4x + 4y + 4 = 0$ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
કેન્દ્રો $O_1 = (-g, -f)$ અને $O_2 = (-2, -2)$ છે. અંતર $d^2 = (-g + 2)^2 + (-f + 2)^2 = (g - 2)^2 + (f - 2)^2$.
$C_2$ ની ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{2^2 + 2^2 - 4} = 2$ છે.
વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{r_1^2 + r_2^2 - d^2}{2r_1r_2}$.
$\cos 60^{\circ} = \frac{1}{2} = \frac{r_1^2 + 4 - ((g - 2)^2 + (f - 2)^2)}{2r_1(2)}$.
$2r_1 = r_1^2 + 4 - (g^2 - 4g + 4 + f^2 - 4f + 4) = r_1^2 + 4 - (g^2 + f^2 - 4(g + f) + 8)$.
$g + f = 0$ અને $g^2 + f^2 = r_1^2 + 4$ હોવાથી,$2r_1 = r_1^2 + 4 - (r_1^2 + 4 - 0 + 8) = r_1^2 + 4 - r_1^2 - 12 = -8$.
માનાંક લેતા,$2r_1 = 8$,તેથી $r_1 = 4$.
275
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y+k=0$ અને $x^2+y^2+8x-4y+11=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$-3$
B
$3$
C
$-15$
D
$15$

Solution

(C) બે વર્તુળો લંબકોણીય હોય જો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ હોય.
વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ માટે,લંબકોણીયતાની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
આપેલ સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
વર્તુળ $1$: $g_1 = -2, f_1 = -3, c_1 = k$.
વર્તુળ $2$: $g_2 = 4, f_2 = -2, c_2 = 11$.
આ કિંમતોને શરતમાં મૂકતા:
$2(-2)(4) + 2(-3)(-2) = k + 11$
$-16 + 12 = k + 11$
$-4 = k + 11$
$k = -15$.
276
EasyMCQ
$x^2+y^2+6x+4y-12=0$ અને $x^2+y^2-4x-6y-12=0$ વર્તુળોના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને $\sqrt{13}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-2x-12=0$
B
$x^2+y^2-4x-6y=0$
C
$x^2+y^2-2y-12=0$
D
$x^2+y^2+6x-4y=0$

Solution

(C) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(x^2+y^2+6x+4y-12) + \lambda(x^2+y^2-4x-6y-12) = 0$
$(1+\lambda)x^2 + (1+\lambda)y^2 + (6-4\lambda)x + (4-6\lambda)y - 12(1+\lambda) = 0$
$(1+\lambda)$ વડે ભાગતા,$x^2 + y^2 + 2\left(\frac{3-2\lambda}{1+\lambda}\right)x + 2\left(\frac{2-3\lambda}{1+\lambda}\right)y - 12 = 0$ મળે.
વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c}$ છે.
અહીં $r = \sqrt{13}$ આપેલ છે,તેથી $g^2+f^2-c = 13$.
$\left(\frac{3-2\lambda}{1+\lambda}\right)^2 + \left(\frac{2-3\lambda}{1+\lambda}\right)^2 - (-12) = 13$
$\frac{9+4\lambda^2-12\lambda + 4+9\lambda^2-12\lambda}{(1+\lambda)^2} = 1$
$13\lambda^2 - 24\lambda + 13 = 1 + 2\lambda + \lambda^2$
$12\lambda^2 - 26\lambda + 12 = 0 \Rightarrow 6\lambda^2 - 13\lambda + 6 = 0$.
$\lambda$ માટે ઉકેલતા: $(2\lambda-3)(3\lambda-2) = 0$,તેથી $\lambda = \frac{3}{2}$ અથવા $\lambda = \frac{2}{3}$.
$\lambda = \frac{2}{3}$ માટે,સમીકરણ $x^2+y^2+2x-12=0$ છે.
$\lambda = \frac{3}{2}$ માટે,સમીકરણ $x^2+y^2-2y-12=0$ છે.
277
MediumMCQ
$(1,1)$ માંથી પસાર થતા અને $x^2+y^2+13x-3y=0$ તથા $2x^2+2y^2+4x-7y-25=0$ વર્તુળોના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$4x^2+4y^2+30x-13y-25=0$
B
$2x^2+2y^2+15x-19y=0$
C
$4x^2+4y^2+25x+12y-45=0$
D
$4x^2+4y^2+13x-30y+9=0$

Solution

(A) વર્તુળોના સમૂહનો ઉપયોગ કરતા,$S_1: x^2+y^2+13x-3y=0$ અને $S_2: 2x^2+2y^2+4x-7y-25=0$ ના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_2 + \lambda S_1 = 0$ છે.
સમીકરણો મૂકતા,આપણને મળે છે:
$2x^2+2y^2+4x-7y-25 + \lambda(x^2+y^2+13x-3y) = 0$.
વર્તુળ $(1,1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x=1$ અને $y=1$ મૂકતા:
$2(1)^2+2(1)^2+4(1)-7(1)-25 + \lambda(1^2+1^2+13(1)-3(1)) = 0$.
$-24 + 12\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = 2$.
$\lambda = 2$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$2x^2+2y^2+4x-7y-25 + 2(x^2+y^2+13x-3y) = 0$.
$4x^2+4y^2+30x-13y-25 = 0$.
278
EasyMCQ
બે વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y+12=0$ અને $x^2+y^2+4x-2y-4=0$ નું આંતરિક સમાનતા કેન્દ્ર શોધો.
A
$(4,4)$
B
$\left(4, \frac{5}{2}\right)$
C
$\left(1, \frac{5}{2}\right)$
D
$\left(2, \frac{3}{2}\right)$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળો:
$x^2+y^2-4x-6y+12=0 \dots(1)$
કેન્દ્ર $C_1 = (2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 1$.
$x^2+y^2+4x-2y-4=0 \dots(2)$
કેન્દ્ર $C_2 = (-2, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 3$.
આંતરિક સમાનતા કેન્દ્ર એ કેન્દ્રોને જોડતા રેખાખંડનું $r_1 : r_2 = 1 : 3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્ર મુજબ:
$C = \left(\frac{1(-2) + 3(2)}{1+3}, \frac{1(1) + 3(3)}{1+3}\right) = \left(1, \frac{5}{2}\right)$.
279
DifficultMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y+k=0$ અને $x^2+y^2+8x-4y+11=0$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$-36$
B
$36$
C
$3$
D
$2$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-4x-6y+k=0$ અને $S_2: x^2+y^2+8x-4y+11=0$ છે.
$S_1$ માટે,કેન્દ્ર $C_1(2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{13-k}$.
$S_2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2(-4, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 3$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{37}$.
બે વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \left| \frac{r_1^2 + r_2^2 - d^2}{2r_1r_2} \right|$.
$\theta = \frac{\pi}{3}$ હોવાથી,$\cos \frac{\pi}{3} = \frac{1}{2}$.
$\frac{1}{2} = \left| \frac{13-k + 9 - 37}{6\sqrt{13-k}} \right| \Rightarrow 3\sqrt{13-k} = |15+k|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $9(13-k) = (15+k)^2$.
$k^2 + 39k + 108 = 0 \Rightarrow (k+36)(k+3) = 0$.
તેથી $k = -36$ અથવા $k = -3$. વિકલ્પ મુજબ જવાબ $-36$ છે.
Solution diagram
280
EasyMCQ
ધારો કે વર્તુળ $S: x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ એ બે વર્તુળો $S': x^2+y^2-4x-6y+11=0$ અને $S'': x^2+y^2-10x-4y+21=0$ ને લંબચ્છેદી છે. જો $S=0$ નું કેન્દ્ર ધન યામ અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાના દ્વિભાજક પર આવેલું હોય,તો $2g+2f+c=$
A
$12$
B
$8$
C
$4$
D
$0$

Solution

(C) બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબચ્છેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ છે.
$S$ અને $S'$ માટે,$2g(-2)+2f(-3)=c+11 \implies -4g-6f=c+11$ $(i)$.
$S$ અને $S''$ માટે,$2g(-5)+2f(-2)=c+21 \implies -10g-4f=c+21$ $(ii)$.
$S$ નું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે. તે ધન યામ અક્ષો વચ્ચેના ખૂણાના દ્વિભાજક $(y=x)$ પર હોવાથી,$-f = -g$,એટલે કે $f=g$ $(iii)$.
$f=g$ ને $(i)$ અને $(ii)$ માં મૂકતા:
$-10f = c+11$ $(iv)$
$-14f = c+21$ $(v)$
$(iv)$ માંથી $(v)$ બાદ કરતા: $4f = -10 \implies f = -2.5$.
તેથી $g = -2.5$.
$(iv)$ પરથી,$c = -10(-2.5) - 11 = 25 - 11 = 14$.
અંતે,$2g+2f+c = 2(-2.5)+2(-2.5)+14 = -5-5+14 = 4$.
281
DifficultMCQ
$x^2+y^2-2x-4y-4=0$ અને $x^2+y^2-10x+12y+52=0$ વર્તુળોને લંબછેદી રીતે છેદતા સૌથી નાના વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$(1,2)$
B
$(-3,2)$
C
$(3,-2)$
D
$(3,4)$

Solution

(C) ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે. કેન્દ્ર $(-g,-f)$ છે.
આપેલ વર્તુળો $C_1: x^2+y^2-2x-4y-4=0$ અને $C_2: x^2+y^2-10x+12y+52=0$ છે.
$C_1$ માટે,$g_1=-1, f_1=-2, c_1=-4$. $C_2$ માટે,$g_2=-5, f_2=6, c_2=52$.
બે વર્તુળો લંબછેદી રીતે છેદે તેની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ છે.
$C_1$ માટે: $2g(-1)+2f(-2)=c-4 \Rightarrow 2g+4f=-c+4$ $(i)$.
$C_2$ માટે: $2g(-5)+2f(6)=c+52 \Rightarrow 10g-12f=-c-52$ (ii).
$(i)$ પરથી,$c = 4-2g-4f$. (ii) માં મૂકતા: $10g-12f = -(4-2g-4f)-52 = 2g+4f-56$.
$8g-16f = -56$ $\Rightarrow g-2f = -7$ $\Rightarrow g = 2f-7$ (iii).
$c = 18-8f$ મળે છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{5f^2-20f+31} = \sqrt{5(f-2)^2+11}$.
ન્યૂનતમ માટે $f=2$ લેતા,$g = -3$ મળે.
તેથી કેન્દ્ર $(-g,-f) = (3,-2)$ થાય.
282
MediumMCQ
જો વર્તુળનું સમીકરણ જે બિંદુ $(1,1)$ માંથી પસાર થાય છે અને બંને વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y+4=0$ અને $x^2+y^2+6x-4y+15=0$ ને લંબરૂપે છેદે છે,તે $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ હોય,તો $5g+2f+c=$
A
$0$
B
$1$
C
$3$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે જરૂરી વર્તુળ $S_3: x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-4x-6y+4=0$ અને $S_2: x^2+y^2+6x-4y+15=0$ છે.
$S_3$ એ $S_1$ ને લંબરૂપે છેદતું હોવાથી,$2g(-2) + 2f(-3) = c + 4 \implies 4g + 6f + c = -4 \dots(1)$.
$S_3$ એ $S_2$ ને લંબરૂપે છેદતું હોવાથી,$2g(3) + 2f(-2) = c + 15 \implies 6g - 4f - c = 15 \dots(2)$.
$S_3$ એ $(1,1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$2g + 2f + c = -2 \dots(3)$.
સમીકરણો ઉકેલતા,$g=\frac{4}{3}, f=-\frac{7}{6}, c=-\frac{7}{3}$ મળે છે.
તેથી,$5g + 2f + c = 5(\frac{4}{3}) + 2(-\frac{7}{6}) - \frac{7}{3} = 2$.
283
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+ax+4=0$ અને $x^2+y^2+by+4=0$ એકબીજાને સ્પર્શે તે માટેની શરત છે
A
$\frac{1}{a^2}-\frac{1}{b^2}=\frac{1}{16}$
B
$a^2+b^2=16$
C
$\frac{1}{a^2}+\frac{1}{b^2}=\frac{1}{16}$
D
$\frac{1}{a^2}+\frac{1}{b^2}=4$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+ax+4=0$ અને $S_2: x^2+y^2+by+4=0$ છે.
કેન્દ્રો $C_1 = (\frac{-a}{2}, 0)$ અને $C_2 = (0, \frac{-b}{2})$ છે.
ત્રિજ્યાઓ $r_1 = \frac{\sqrt{a^2-16}}{2}$ અને $r_2 = \frac{\sqrt{b^2-16}}{2}$ છે.
વર્તુળો એકબીજાને સ્પર્શે તે માટે,કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = r_1 + r_2$ થાય.
$\sqrt{a^2+b^2} = \sqrt{a^2-16} + \sqrt{b^2-16}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $a^2+b^2 = a^2-16 + b^2-16 + 2\sqrt{(a^2-16)(b^2-16)}$.
$32 = 2\sqrt{(a^2-16)(b^2-16)} \Rightarrow 16 = \sqrt{(a^2-16)(b^2-16)}$.
ફરીથી વર્ગ કરતા: $256 = a^2b^2 - 16a^2 - 16b^2 + 256$.
$a^2b^2 = 16(a^2+b^2)$.
$16a^2b^2$ વડે ભાગતા: $\frac{1}{16} = \frac{1}{b^2} + \frac{1}{a^2}$.
284
Difficult
વર્તુળો $S_\alpha: x^2+y^2+2\alpha x+k=0$ અને $S_\beta: x^2+y^2+2\beta y-k=0$ માટે,જ્યાં $k>0$ છે,List-$I$ ની વસ્તુઓને List-$II$ ની વસ્તુઓ સાથે જોડો.
List-$I$List-$II$
$(A)$ $S_\alpha=0$ ના બિંદુ વર્તુળો$(i)$ અસ્તિત્વ ધરાવતા નથી
$(B)$ $S_\beta=0$ ના બિંદુ વર્તુળો(ii) છેદતા
$(C)$ $S_\alpha=0$ માં વર્તુળો છે(iii) ન છેદતા
$(D)$ $S_\beta=0$ માં વર્તુળો છે(iv) $(\pm \sqrt{k}, 0)$
$(v)$ $(0, \pm \sqrt{k})$

Solution

(A-IV, B-I, C-III, D-II) આપેલ વર્તુળો $S_\alpha: x^2+y^2+2\alpha x+k=0$ અને $S_\beta: x^2+y^2+2\beta y-k=0$ છે,જ્યાં $k>0$.
$(A)$ $S_\alpha=0$ માટે,ત્રિજ્યા $r = \sqrt{\alpha^2-k}$ છે. બિંદુ વર્તુળ માટે,$r=0$,તેથી $\alpha^2-k=0 \Rightarrow \alpha = \pm \sqrt{k}$. કેન્દ્ર $(-\alpha, 0) = (\mp \sqrt{k}, 0)$ છે. આમ,બિંદુ વર્તુળો $(\pm \sqrt{k}, 0)$ છે. જે (iv) સાથે સુસંગત છે.
$(B)$ $S_\beta=0$ માટે,ત્રિજ્યા $r = \sqrt{\beta^2-(-k)} = \sqrt{\beta^2+k}$ છે. $k>0$ હોવાથી,તમામ વાસ્તવિક $\beta$ માટે $\beta^2+k > 0$ છે. તેથી,$r$ ક્યારેય $0$ હોઈ શકે નહીં. બિંદુ વર્તુળો અસ્તિત્વ ધરાવતા નથી. જે $(i)$ સાથે સુસંગત છે.
$(C)$ $S_\alpha=0$ માટે,ત્રિજ્યા $r = \sqrt{\alpha^2-k}$ છે. જો $\alpha^2 < k$ હોય,તો ત્રિજ્યા કાલ્પનિક છે,એટલે કે વર્તુળો અસ્તિત્વમાં નથી. જો $\alpha^2 > k$ હોય,તો વર્તુળો વાસ્તવિક છે અને ન છેદતા છે. જે (iii) સાથે સુસંગત છે.
$(D)$ $S_\beta=0$ માટે,ત્રિજ્યા $r = \sqrt{\beta^2+k}$ છે. આ $y$-અક્ષ પર કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળોનું કુટુંબ છે. વિવિધ $\beta$ માટે તેમની ત્રિજ્યા અલગ હોવાથી,તેઓ છેદતા છે. જે (ii) સાથે સુસંગત છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-(iv), B-(i), C-(iii), D-(ii)$ છે.
285
MediumMCQ
$x^2 + y^2 - 2 x + 6 y = 0$,$x^2 + y^2 - 4 x - 2 y + 6 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 12 x + 2 y + 3 = 0$ વર્તુળોને લંબચ્છેદી હોય તેવા વર્તુળ પરના બિંદુ $(0, 3)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો.
A
$y = 3$
B
$x = 0$
C
$3 x + y - 3 = 0$
D
$x + 3 y - 9 = 0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2 g x + 2 f y + c = 0$ છે.
તે આપેલા વર્તુળોને લંબચ્છેદી હોવાથી,આપણે શરત $2 g g_1 + 2 f f_1 = c + c_1$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$S_1: x^2 + y^2 - 2 x + 6 y = 0$ માટે,$-2 g + 6 f = c$ મળે.
$S_2: x^2 + y^2 - 4 x - 2 y + 6 = 0$ માટે,$-4 g - 2 f = c + 6$ મળે.
$S_3: x^2 + y^2 - 12 x + 2 y + 3 = 0$ માટે,$-12 g + 2 f = c + 3$ મળે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $g = 0$,$f = -3/4$,અને $c = -9/2$ મળે છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 3/2 y - 9/2 = 0$ છે.
બિંદુ $(0, 3)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $x x_1 + y y_1 + g(x + x_1) + f(y + y_1) + c = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x_1, y_1) = (0, 3)$,$g = 0$,$f = -3/4$,અને $c = -9/2$ મૂકતા:
$x(0) + y(3) + 0(x + 0) - 3/4(y + 3) - 9/2 = 0$.
$3 y - 3/4 y - 9/4 - 18/4 = 0$.
$9/4 y = 27/4$.
$y = 3$.
286
MediumMCQ
બિંદુ $(1,0)$ માંથી પસાર થતું અને વર્તુળો $x^2+y^2-2x+4y+1=0$ અને $x^2+y^2+6x-2y+1=0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદતા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(-\frac{2}{3}, \frac{2}{3}\right)$
B
$\left(\frac{1}{2}, \frac{1}{2}\right)$
C
$(0,1)$
D
$(0,0)$

Solution

(D) ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
તે $(1,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $1^2+0^2+2g(1)+2f(0)+c=0$,જે $2g+c=-1$ આપે છે (સમીકરણ $1$).
વર્તુળ $x^2+y^2-2x+4y+1=0$ ને લંબ છે. લંબચ્છેદી હોવાની શરત $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ મુજબ $-2g+4f=c+1$ (સમીકરણ $2$).
વર્તુળ $x^2+y^2+6x-2y+1=0$ ને પણ લંબ છે. આથી $6g-2f=c+1$ (સમીકરણ $3$).
સમીકરણ $3$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા $8g-6f=0$ મળે,એટલે કે $f = \frac{4}{3}g$.
આ કિંમત સમીકરણ $1$ અને $2$ માં મૂકતા $g=0, f=0, c=-1$ મળે છે.
તેથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (0,0)$ છે.
287
MediumMCQ
$a$ જેટલી સમાન ત્રિજ્યા ધરાવતા બે વર્તુળો એકબીજાને લંબરૂપે છેદે છે. જો તેમના કેન્દ્રો $(2, 3)$ અને $(5, 6)$ હોય,તો આ વર્તુળોની રેડિકલ ધરી કયા બિંદુમાંથી પસાર થાય છે?
A
$(3a, 5a)$
B
$(2a, a)$
C
$\left(a, \frac{5a}{3}\right)$
D
$(a, a)$

Solution

(C) ધારો કે $S_1$ એ $(2, 3)$ કેન્દ્ર અને $a$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે. તેનું સમીકરણ $(x-2)^2 + (y-3)^2 = a^2$ છે,જે $x^2 + y^2 - 4x - 6y + 13 - a^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $S_2$ એ $(5, 6)$ કેન્દ્ર અને $a$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે. તેનું સમીકરણ $(x-5)^2 + (y-6)^2 = a^2$ છે,જે $x^2 + y^2 - 10x - 12y + 61 - a^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય.
રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે:
$(x^2 + y^2 - 4x - 6y + 13 - a^2) - (x^2 + y^2 - 10x - 12y + 61 - a^2) = 0$
$6x + 6y - 48 = 0 \Rightarrow x + y = 8$.
વર્તુળો લંબરૂપે છેદતા હોવાથી,$2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$.
અહીં $g_1 = -2, f_1 = -3, c_1 = 13 - a^2$ અને $g_2 = -5, f_2 = -6, c_2 = 61 - a^2$.
$2(-2)(-5) + 2(-3)(-6) = (13 - a^2) + (61 - a^2)$
$20 + 36 = 74 - 2a^2$ $\Rightarrow 56 = 74 - 2a^2$ $\Rightarrow 2a^2 = 18$ $\Rightarrow a^2 = 9$ $\Rightarrow a = 3$.
$a = 3$ ને વિકલ્પોમાં મૂકતા:
$(C)$ $(3, 5) \Rightarrow 3 + 5 = 8$. જે સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ સાચો છે.
288
MediumMCQ
$(1,2)$ માંથી પસાર થતા અને $x^2+y^2-8x-6y+21=0$ તથા $x^2+y^2-2x-15=0$ વર્તુળોના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+6x-2y+9=0$
B
$x^2+y^2-6x-2y+9=0$
C
$x^2+y^2-6x-4y+9=0$
D
$x^2+y^2-6x+4y+9=0$

Solution

(C) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
અહીં,$S_1 = x^2+y^2-8x-6y+21$ અને $S_2 = x^2+y^2-2x-15$.
સમીકરણ: $(x^2+y^2-8x-6y+21) + \lambda(x^2+y^2-2x-15) = 0$.
વર્તુળ $(1,2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x=1$ અને $y=2$ મૂકતા:
$(1+4-8-12+21) + \lambda(1+4-2-15) = 0$
$6 - 12\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = \frac{1}{2}$.
$\lambda = \frac{1}{2}$ મૂકતા:
$(x^2+y^2-8x-6y+21) + \frac{1}{2}(x^2+y^2-2x-15) = 0$
$2$ વડે ગુણતા:
$2x^2+2y^2-16x-12y+42 + x^2+y^2-2x-15 = 0$
$3x^2+3y^2-18x-12y+27 = 0$
$3$ વડે ભાગતા:
$x^2+y^2-6x-4y+9 = 0$.
289
EasyMCQ
જે બિંદુએ વર્તુળો $x^2+y^2-4x-4y+7=0$ અને $x^2+y^2-12x-10y+45=0$ એકબીજાને સ્પર્શે છે,તે બિંદુ છે:
A
$\left(\frac{13}{5}, \frac{14}{5}\right)$
B
$\left(\frac{2}{5}, \frac{5}{6}\right)$
C
$\left(\frac{14}{5}, \frac{13}{5}\right)$
D
$\left(\frac{12}{5}, 2+\frac{\sqrt{21}}{5}\right)$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો $x^2+y^2-4x-4y+7=0$ અને $x^2+y^2-12x-10y+45=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,કેન્દ્રો અને ત્રિજ્યાઓ નીચે મુજબ છે:
પ્રથમ વર્તુળ માટે: $C_1 = (2, 2)$ અને $r_1 = \sqrt{2^2+2^2-7} = \sqrt{8-7} = 1$.
બીજા વર્તુળ માટે: $C_2 = (6, 5)$ અને $r_2 = \sqrt{6^2+5^2-45} = \sqrt{36+25-45} = \sqrt{16} = 4$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = \sqrt{(6-2)^2+(5-2)^2} = \sqrt{4^2+3^2} = \sqrt{16+9} = 5$.
અહીં $C_1C_2 = r_1+r_2 = 1+4 = 5$ હોવાથી,વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે છે.
સ્પર્શબિંદુ $P$ એ રેખાખંડ $C_1C_2$ નું $r_1:r_2 = 1:4$ ના ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P = \left(\frac{1(6)+4(2)}{1+4}, \frac{1(5)+4(2)}{1+4}\right) = \left(\frac{6+8}{5}, \frac{5+8}{5}\right) = \left(\frac{14}{5}, \frac{13}{5}\right)$.
Solution diagram
290
DifficultMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને $x^2+y^2-6x+8=0$ તથા $x^2+y^2-2x-2y-7=0$ વર્તુળોને લંબચ્છેદી છે,તે શોધો.
A
$3x^2+3y^2-8x-13y=0$
B
$3x^2+3y^2+8x+29y=0$
C
$3x^2+3y^2-8x+29y=0$
D
$3x^2+3y^2-8x-29y=0$

Solution

(C) ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy=0$ છે.
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબચ્છેદી હોય તો $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ થાય.
પ્રથમ વર્તુળ $x^2+y^2-6x+8=0$ માટે,$g_1=-3, f_1=0, c_1=8$. તેથી,$2g(-3)+2f(0)=0+8$ $\Rightarrow -6g=8$ $\Rightarrow g=-\frac{4}{3}$.
બીજા વર્તુળ $x^2+y^2-2x-2y-7=0$ માટે,$g_2=-1, f_2=-1, c_2=-7$. તેથી,$2g(-1)+2f(-1)=0-7 \Rightarrow -2g-2f=-7$.
$g=-\frac{4}{3}$ મૂકતા,$-2(-\frac{4}{3})-2f=-7$ $\Rightarrow \frac{8}{3}+7=2f$ $\Rightarrow 2f=\frac{29}{3}$.
સમીકરણમાં $g$ અને $f$ ની કિંમત મૂકતા: $x^2+y^2+2(-\frac{4}{3})x+2(\frac{29}{6})y=0 \Rightarrow x^2+y^2-\frac{8}{3}x+\frac{29}{3}y=0$.
$3$ વડે ગુણતા,$3x^2+3y^2-8x+29y=0$ મળે.
291
DifficultMCQ
બિંદુ $(3, -4)$ એ બંને વર્તુળો $x^2 + y^2 - 2x + 8y + 13 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 4x + 6y + 11 = 0$ પર આવેલું છે. તો,વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$60^{\circ}$
B
$\tan^{-1}\left(\frac{1}{2}\right)$
C
$\tan^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$
D
$135^{\circ}$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2 + y^2 - 2x + 8y + 13 = 0$ અને $S_2: x^2 + y^2 - 4x + 6y + 11 = 0$ છે.
$S_1$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (1, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{1^2 + (-4)^2 - 13} = 2$.
$S_2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (2, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{2^2 + (-3)^2 - 11} = \sqrt{2}$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = C_1C_2 = \sqrt{(2 - 1)^2 + (-3 - (-4))^2} = \sqrt{2}$.
વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{d^2 - r_1^2 - r_2^2}{2r_1r_2}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos \theta = \frac{2 - 4 - 2}{4\sqrt{2}} = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = 135^{\circ}$.
292
DifficultMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2+6x-2y+k=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+2x-6y-15=0$ ના પરિઘને દુભાગતું હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
A
$21$
B
-$21$
C
$23$
D
-$23$

Solution

(D) આપેલ છે કે,વર્તુળ $S_1 \equiv x^2+y^2+6x-2y+k=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2+2x-6y-15=0$.
જ્યારે $S_1$ એ $S_2$ ના પરિઘને દુભાગે છે,ત્યારે $S_1$ અને $S_2$ ની સામાન્ય જીવા એ $S_2$ નો વ્યાસ બને છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ છે.
$(x^2+y^2+6x-2y+k) - (x^2+y^2+2x-6y-15) = 0$.
$4x + 4y + k + 15 = 0$.
આ જીવા $S_2$ નો વ્યાસ હોવાથી,તે $S_2$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
$S_2$ નું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-1, 3)$ છે.
$(-1, 3)$ ને જીવાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$4(-1) + 4(3) + k + 15 = 0$.
$-4 + 12 + k + 15 = 0$.
$8 + k + 15 = 0$.
$k + 23 = 0$.
$k = -23$.
293
DifficultMCQ
જો $m_1$ અને $m_2$ એ $x^2+y^2-2x-8y+8=0$ અને $x^2+y^2-8x+15=0$ વર્તુળોને દોરેલા સામાન્ય સ્પર્શકોના ઢાળ હોય,તો $m_1+m_2=$
A
$-\frac{24}{5}$
B
$\frac{12}{5}$
C
$\frac{24}{5}$
D
$-\frac{12}{5}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $C_1: x^2+y^2-2x-8y+8=0$ છે,જેનું કેન્દ્ર $C_1(1, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 3$ છે.
બીજું વર્તુળ $C_2: x^2+y^2-8x+15=0$ છે,જેનું કેન્દ્ર $C_2(4, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 1$ છે.
બહારનું સમાનતાનું કેન્દ્ર $P$ એ કેન્દ્રો $C_1(1, 4)$ અને $C_2(4, 0)$ ને જોડતી રેખાનું $3:1$ ના ગુણોત્તરમાં બહારથી વિભાજન કરે છે.
$P = \left(\frac{11}{2}, -2\right)$.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m$ ધારો. $P$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $2mx - 2y - 11m - 4 = 0$ છે.
$C_2(4, 0)$ થી આ રેખાનું અંતર $r_2 = 1$ છે:
$\left|\frac{-3m-4}{\sqrt{4m^2+4}}\right| = 1$
$(3m+4)^2 = 4(m^2+1)$
$5m^2 + 24m + 12 = 0$.
બીજના સરવાળાના સૂત્ર મુજબ,$m_1+m_2 = -\frac{24}{5}$.
Solution diagram
294
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-4x+6y+4=0$ અને $x^2+y^2+2x-2y-2=0$ ના તેમના સંપર્ક બિંદુ પરના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $ax+by+c=0$ હોય,તો $\frac{a}{c}=$
A
$-\frac{3}{4}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(D) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2-4x+6y+4=0$ અને $S_2: x^2+y^2+2x-2y-2=0$ છે.
$S_1$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (2, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{2^2+(-3)^2-4} = 3$ છે.
$S_2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (-1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{(-1)^2+1^2-(-2)} = 2$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = \sqrt{(2 - (-1))^2 + (-3 - 1)^2} = 5$ છે.
$r_1 + r_2 = 3 + 2 = 5 = C_1C_2$ હોવાથી,વર્તુળો એકબીજાને $P$ બિંદુએ બહારથી સ્પર્શે છે.
સંપર્ક બિંદુ $P$ એ $C_1C_2$ ને $3:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
$P = \left( \frac{1}{5}, -\frac{3}{5} \right)$.
$P$ આગળનો સામાન્ય સ્પર્શક એ બંને વર્તુળોની રેડિકલ અક્ષ છે,જે $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2-4x+6y+4) - (x^2+y^2+2x-2y-2) = 0$
$-6x + 8y + 6 = 0$
$-2$ વડે ભાગતા,$3x - 4y - 3 = 0$ મળે છે.
$ax+by+c=0$ સાથે સરખાવતા,$a=3, b=-4, c=-3$.
તેથી,$\frac{a}{c} = \frac{3}{-3} = -1$.
Solution diagram

10-1.Circle and System of Circles — System of circles · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.