MHT CET 2024 Mathematics Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

769 QuestionsGujaratiWith Solutions

MathematicsQ501550 of 769 questions

Page 11 of 12 · Gujarati

501
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\bar{a} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,$\bar{b} = 4\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}$,અને $\bar{c} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ હોય,તો $6$ એકમ માન ધરાવતો સદિશ,જે સદિશ $2\bar{a} - \bar{b} + 3\bar{c}$ ને સમાંતર હોય,તે શોધો.
A
$2\hat{i} - 4\hat{j} + 4\hat{k}$
B
$\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$
C
$4\hat{i} + 4\hat{j} - 2\hat{k}$
D
$2\hat{i} + 4\hat{j} + 4\hat{k}$

Solution

(A) ધારો કે $\bar{v} = 2\bar{a} - \bar{b} + 3\bar{c}$.
આપેલ સદિશોની કિંમત મૂકતા:
$\bar{v} = 2(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) - (4\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}) + 3(\hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k})$
$\bar{v} = (2 - 4 + 3)\hat{i} + (2 + 2 - 6)\hat{j} + (2 - 3 + 3)\hat{k}$
$\bar{v} = \hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$
$\bar{v}$ નું માન $|\bar{v}| = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
$\bar{v}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{v} = \frac{\bar{v}}{|\bar{v}|} = \frac{1}{3}(\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k})$ છે.
$6$ એકમ માન ધરાવતો જરૂરી સદિશ $6 \times \hat{v} = 6 \times \frac{1}{3}(\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}) = 2(\hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}) = 2\hat{i} - 4\hat{j} + 4\hat{k}$ થાય.
502
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2024
ધારો કે બે અસમરેખ એકમ સદિશો $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ લઘુકોણ બનાવે છે. એક બિંદુ $P$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી કોઈપણ સમયે $t$ પર સ્થાન સદિશ $\overline{OP}$ (જ્યાં $O$ ઉગમબિંદુ છે) $\hat{a} \cos t + \hat{b} \sin t$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. જ્યારે $P$ ઉગમબિંદુ $O$ થી સૌથી દૂર હોય,ત્યારે $M$ એ $\overline{OP}$ ની લંબાઈ હોય અને $\hat{u}$ એ $\overline{OP}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ હોય,તો
A
$\hat{u}=\frac{\hat{a}+\hat{b}}{|\hat{a}+\hat{b}|}$ અને $M=(1+\hat{a} \cdot \hat{b})^{\frac{1}{2}}$
B
$\hat{u}=\frac{\hat{a}-\hat{b}}{|\hat{a}-\hat{b}|}$ અને $M=(1+\hat{a} \cdot \hat{b})^{\frac{1}{2}}$
C
$\hat{u}=\frac{\hat{a}+\hat{b}}{|\hat{a}+\hat{b}|}$ અને $M=(1+2 \hat{a} \cdot \hat{b})^{\frac{1}{2}}$
D
$\hat{u}=\frac{\hat{a}-\hat{b}}{|\hat{a}-\hat{b}|}$ અને $M=(1-2 \hat{a} \cdot \hat{b})^{\frac{1}{2}}$

Solution

(A) સ્થાન સદિશ $\overline{OP} = \hat{a} \cos t + \hat{b} \sin t$ છે.
લંબાઈ $M = |\overline{OP}|$ નીચે મુજબ મળે છે:
$M^2 = |\hat{a} \cos t + \hat{b} \sin t|^2 = |\hat{a}|^2 \cos^2 t + |\hat{b}|^2 \sin^2 t + 2(\hat{a} \cdot \hat{b}) \sin t \cos t$.
કારણ કે $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\hat{a}| = |\hat{b}| = 1$.
$M^2 = \cos^2 t + \sin^2 t + (\hat{a} \cdot \hat{b}) \sin 2t = 1 + (\hat{a} \cdot \hat{b}) \sin 2t$.
$M$ મહત્તમ હોવા માટે,$\sin 2t = 1$ હોવું જોઈએ,તેથી $2t = \frac{\pi}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $t = \frac{\pi}{4}$.
તેથી $M = \sqrt{1 + \hat{a} \cdot \hat{b}}$.
$\overline{OP}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{\overline{OP}}{|\overline{OP}|}$ છે.
$t = \frac{\pi}{4}$ પર,$\overline{OP} = \hat{a} \cos(\frac{\pi}{4}) + \hat{b} \sin(\frac{\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}(\hat{a} + \hat{b})$.
આમ,$\hat{u} = \frac{\frac{1}{\sqrt{2}}(\hat{a} + \hat{b})}{|\frac{1}{\sqrt{2}}(\hat{a} + \hat{b})|} = \frac{\hat{a} + \hat{b}}{|\hat{a} + \hat{b}|}$.
503
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2024
જો $\bar{x}=\frac{\bar{b} \times \bar{c}}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]}, \bar{y}=\frac{\bar{c} \times \bar{a}}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]}$ અને $\bar{z}=\frac{\bar{a} \times \bar{b}}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]}$ જ્યાં $\bar{a}, \bar{b}, \bar{c}$ એ અસમતલીય સદિશો હોય,તો $\bar{x} \cdot(\bar{a}+\bar{b})+\bar{y} \cdot(\bar{b}+\bar{c})+\bar{z} \cdot(\bar{c}+\bar{a})$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$1$
C
$-1$
D
$0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\bar{x}=\frac{\bar{b} \times \bar{c}}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]}, \bar{y}=\frac{\bar{c} \times \bar{a}}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]}, \bar{z}=\frac{\bar{a} \times \bar{b}}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]}$.
આપણે $S = \bar{x} \cdot(\bar{a}+\bar{b})+\bar{y} \cdot(\bar{b}+\bar{c})+\bar{z} \cdot(\bar{c}+\bar{a})$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\bar{x}, \bar{y}, \bar{z}$ ની કિંમતો મૂકતા:
$S = \frac{(\bar{b} \times \bar{c}) \cdot (\bar{a}+\bar{b})}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]} + \frac{(\bar{c} \times \bar{a}) \cdot (\bar{b}+\bar{c})}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]} + \frac{(\bar{a} \times \bar{b}) \cdot (\bar{c}+\bar{a})}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]}$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\bar{a} \bar{b} \bar{c}] = (\bar{a} \times \bar{b}) \cdot \bar{c}$ ના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા અને જો કોઈપણ બે સદિશો સમાન હોય તો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય થાય છે તે હકીકતનો ઉપયોગ કરતા:
$S = \frac{[\bar{b} \bar{c} \bar{a}] + [\bar{b} \bar{c} \bar{b}] + [\bar{c} \bar{a} \bar{b}] + [\bar{c} \bar{a} \bar{c}] + [\bar{a} \bar{b} \bar{c}] + [\bar{a} \bar{b} \bar{a}]}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]}$.
કારણ કે $[\bar{b} \bar{c} \bar{b}] = 0, [\bar{c} \bar{a} \bar{c}] = 0, [\bar{a} \bar{b} \bar{a}] = 0$ અને $[\bar{b} \bar{c} \bar{a}] = [\bar{c} \bar{a} \bar{b}] = [\bar{a} \bar{b} \bar{c}]$,તેથી આપણને મળે છે:
$S = \frac{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}] + 0 + [\bar{a} \bar{b} \bar{c}] + 0 + [\bar{a} \bar{b} \bar{c}] + 0}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]} = \frac{3[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]}{[\bar{a} \bar{b} \bar{c}]} = 3$.
504
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\overline{a}, \overline{b}$ અને $\overline{c}$ ત્રણ શૂન્યતર સદિશો છે કે જેથી તેમાંથી કોઈ પણ બે સદિશો સમરેખ નથી. જો સદિશ $\overline{a}+2\overline{b}$ એ $\overline{c}$ સાથે સમરેખ હોય અને $\overline{b}+3\overline{c}$ એ $\overline{a}$ સાથે સમરેખ હોય,તો $\overline{a}+2\overline{b}+6\overline{c}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\lambda \overline{c}$ ($\lambda$ એ કોઈ શૂન્યતર અદિશ છે)
B
$\lambda \overline{b}$ ($\lambda$ એ કોઈ શૂન્યતર અદિશ છે)
C
$\lambda \overline{a}$ ($\lambda$ એ કોઈ શૂન્યતર અદિશ છે)
D
$\overline{0}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\overline{a}+2\overline{b}$ એ $\overline{c}$ સાથે સમરેખ છે,તેથી $\overline{a}+2\overline{b} = n\overline{c}$ જ્યાં $n$ એ શૂન્યતર અદિશ છે. $(i)$
તે જ રીતે,$\overline{b}+3\overline{c}$ એ $\overline{a}$ સાથે સમરેખ છે,તેથી $\overline{b}+3\overline{c} = m\overline{a}$ જ્યાં $m$ એ શૂન્યતર અદિશ છે. (ii)
(ii) પરથી,$\overline{b} = m\overline{a} - 3\overline{c}$ મળે.
આ કિંમત $(i)$ માં મૂકતા: $\overline{a} + 2(m\overline{a} - 3\overline{c}) = n\overline{c}$.
આથી $(1+2m)\overline{a} = (n+6)\overline{c}$ મળે.
કારણ કે $\overline{a}$ અને $\overline{c}$ સમરેખ નથી,તેથી સહગુણકો શૂન્ય થવા જોઈએ: $1+2m = 0 \Rightarrow m = -1/2$ અને $n+6 = 0 \Rightarrow n = -6$.
હવે,$\overline{a}+2\overline{b}+6\overline{c}$ પદને ધ્યાનમાં લો.
$(i)$ પરથી,$\overline{a}+2\overline{b} = n\overline{c} = -6\overline{c}$.
તેથી,$\overline{a}+2\overline{b}+6\overline{c} = -6\overline{c} + 6\overline{c} = \overline{0}$.
505
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણની એક બાજુ અને એક વિકર્ણ અનુક્રમે $3 \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ અને $2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,તો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ ચોરસ એકમમાં કેટલું થાય?
A
$2 \sqrt{3}$
B
$3 \sqrt{2}$
C
$6 \sqrt{2}$
D
$4 \sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે બાજુનો સદિશ $\vec{a} = 3 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ છે અને વિકર્ણનો સદિશ $\vec{c} = 2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}$ છે.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણ $ABCD$ માં,ધારો કે $\vec{a} = \vec{AB}$ અને $\vec{c} = \vec{AC}$ છે.
$\triangle ABC$ માં સદિશ સરવાળાના ત્રિકોણના નિયમ મુજબ,$\vec{AB} + \vec{BC} = \vec{AC}$ થાય.
ધારો કે $\vec{b} = \vec{BC}$. તેથી $\vec{a} + \vec{b} = \vec{c}$,જેનો અર્થ છે કે $\vec{b} = \vec{c} - \vec{a}$.
$\vec{b} = (2 \hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}) - (3 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) = -\hat{i} - \hat{k}$.
સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ તેની બે પાસપાસેની બાજુઓના સદિશ ગુણાકારના માન જેટલું હોય છે,એટલે કે $|\vec{a} \times \vec{b}|$.
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & -1 \\ -1 & 0 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-1 - 0) - \hat{j}(-3 - 1) + \hat{k}(0 - (-1)) = -\hat{i} + 4 \hat{j} + \hat{k}$.
ક્ષેત્રફળ $= |-\hat{i} + 4 \hat{j} + \hat{k}| = \sqrt{(-1)^2 + 4^2 + 1^2} = \sqrt{1 + 16 + 1} = \sqrt{18} = 3 \sqrt{2} \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
506
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ ના સ્થાન સદિશો અનુક્રમે $\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$-2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}$ અને $-8 \hat{i}+13 \hat{j}$ હોય,તો આ બિંદુઓ
A
સમરેખ છે અને $Q$ એ $P$ અને $R$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
B
સમરેખ છે અને $R$ એ $P$ અને $Q$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
C
સમરેખ છે અને $P$ એ $Q$ અને $R$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
D
અસમરેખ છે.

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ ના સ્થાન સદિશો $\vec{p} = \hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\vec{q} = -2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}$ અને $\vec{r} = -8 \hat{i}+13 \hat{j}$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશો $\vec{PQ}$ અને $\vec{QR}$ શોધીએ:
$\vec{PQ} = \vec{q} - \vec{p} = (-2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}) - (\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}) = -3 \hat{i}+5 \hat{j}-\hat{k}$.
$\vec{QR} = \vec{r} - \vec{q} = (-8 \hat{i}+13 \hat{j}) - (-2 \hat{i}+3 \hat{j}+2 \hat{k}) = -6 \hat{i}+10 \hat{j}-2 \hat{k}$.
આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $\vec{QR} = 2(-3 \hat{i}+5 \hat{j}-\hat{k}) = 2 \vec{PQ}$.
જેથી $\vec{QR}$ એ $\vec{PQ}$ નો અદિશ ગુણાંક હોવાથી,સદિશો $\vec{PQ}$ અને $\vec{QR}$ સમાંતર છે.
તેઓ સામાન્ય બિંદુ $Q$ ધરાવતા હોવાથી,બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ સમરેખ છે.
અને $\vec{QR} = 2 \vec{PQ}$ હોવાથી,બિંદુ $Q$ એ $P$ અને $R$ ની વચ્ચે આવેલું છે.
507
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
જો સદિશો $\overline{AB}=3 \hat{i}+4 \hat{k}$ અને $\overline{AC}=5 \hat{i}-2 \hat{j}+4 \hat{k}$ એ ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓ હોય,તો $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{45}$ એકમ.
B
$\sqrt{18}$ એકમ.
C
$\sqrt{72}$ એકમ.
D
$\sqrt{33}$ એકમ.

Solution

(D) ધારો કે $AD$ એ $\triangle ABC$ ની શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા છે.
$D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,સદિશ $\overline{AD}$ એ સૂત્ર $\overline{AD} = \frac{\overline{AB} + \overline{AC}}{2}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ સદિશોની કિંમતો મૂકતા:
$\overline{AD} = \frac{(3 \hat{i} + 4 \hat{k}) + (5 \hat{i} - 2 \hat{j} + 4 \hat{k})}{2}$
$\overline{AD} = \frac{(3+5) \hat{i} + (-2) \hat{j} + (4+4) \hat{k}}{2}$
$\overline{AD} = \frac{8 \hat{i} - 2 \hat{j} + 8 \hat{k}}{2}$
$\overline{AD} = 4 \hat{i} - \hat{j} + 4 \hat{k}$
હવે,મધ્યગાની લંબાઈ એ સદિશ $\overline{AD}$ નું માન છે:
$|\overline{AD}| = \sqrt{4^2 + (-1)^2 + 4^2}$
$|\overline{AD}| = \sqrt{16 + 1 + 16}$
$|\overline{AD}| = \sqrt{33} \text{ એકમ}$.
508
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ ત્રણ સદિશો એવા હોય કે જેથી $\overline{a} \neq \overline{0}$ અને $\overline{a} \times \overline{b} = 2 \overline{a} \times \overline{c}$,$|\overline{a}| = |\overline{c}| = 1$,$|\overline{b}| = 4$ અને $|\overline{b} \times \overline{c}| = \sqrt{15}$ થાય. જો $\overline{b} - 2 \overline{c} = \lambda \overline{a}$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-4$
C
$3$
D
$-2$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\overline{a} \times \overline{b} = 2 \overline{a} \times \overline{c}$,તેથી આપણે લખી શકીએ કે $\overline{a} \times (\overline{b} - 2 \overline{c}) = \overline{0}$.
આનો અર્થ એ છે કે સદિશ $(\overline{b} - 2 \overline{c})$ એ $\overline{a}$ ને સમાંતર છે,જે $\overline{b} - 2 \overline{c} = \lambda \overline{a}$ સાથે સુસંગત છે.
ધારો કે $\overline{b}$ અને $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ છે.
$|\overline{b} \times \overline{c}| = \sqrt{15}$ આપેલ હોવાથી,$|\overline{b}| |\overline{c}| \sin \alpha = \sqrt{15}$ થાય.
કિંમતો મૂકતા,$(4)(1) \sin \alpha = \sqrt{15}$,તેથી $\sin \alpha = \frac{\sqrt{15}}{4}$.
હવે,$\cos \alpha = \sqrt{1 - \sin^2 \alpha} = \sqrt{1 - \frac{15}{16}} = \sqrt{\frac{1}{16}} = \frac{1}{4}$.
હવે,$|\overline{b} - 2 \overline{c}|^2 = |\lambda \overline{a}|^2$ લેતા.
$|\overline{b}|^2 + 4|\overline{c}|^2 - 4(\overline{b} \cdot \overline{c}) = \lambda^2 |\overline{a}|^2$.
$16 + 4(1) - 4(|\overline{b}| |\overline{c}| \cos \alpha) = \lambda^2 (1)^2$.
$20 - 4(4 \times 1 \times \frac{1}{4}) = \lambda^2$.
$20 - 4 = \lambda^2$,તેથી $\lambda^2 = 16$.
આમ,$\lambda = \pm 4$. વિકલ્પોમાં $-4$ આપેલ હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
509
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\bar{a}=2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\bar{b}=-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{c}=3 \hat{i}+\hat{j}$ એવા સદિશો હોય કે જેથી $\bar{a}+\lambda \bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$-6$
C
$8$
D
$-8$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $\bar{a}=2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\bar{b}=-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{c}=3 \hat{i}+\hat{j}$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે સદિશ $\bar{a}+\lambda \bar{b}$ શોધીએ:
$\bar{a}+\lambda \bar{b} = (2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}) + \lambda(-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
$= (2-\lambda) \hat{i} + (2+2\lambda) \hat{j} + (3+\lambda) \hat{k}$.
કારણ કે $\bar{a}+\lambda \bar{b}$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થવો જોઈએ:
$(\bar{a}+\lambda \bar{b}) \cdot \bar{c} = 0$
$((2-\lambda) \hat{i} + (2+2\lambda) \hat{j} + (3+\lambda) \hat{k}) \cdot (3 \hat{i} + 1 \hat{j} + 0 \hat{k}) = 0$
$(2-\lambda)(3) + (2+2\lambda)(1) + (3+\lambda)(0) = 0$
$6 - 3\lambda + 2 + 2\lambda = 0$
$8 - \lambda = 0$
$\lambda = 8$.
510
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\bar{a}=2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$,$\bar{b}=\hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\bar{c}=4 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$ હોય,તો $3 \bar{a}+\bar{b}-2 \bar{c}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{6}}(-\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})$
B
$\frac{1}{\sqrt{6}}(\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
C
$\frac{1}{\sqrt{6}}(2 \hat{i}-\hat{j}-\hat{k})$
D
$\frac{1}{\sqrt{6}}(-\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k})$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,સદિશ $\vec{v} = 3 \bar{a} + \bar{b} - 2 \bar{c}$ ની ગણતરી કરો.
$\vec{v} = 3(2 \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + (\hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}) - 2(4 \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k})$
$\vec{v} = (6 \hat{i} - 3 \hat{j} + 3 \hat{k}) + (\hat{i} + \hat{j} - 2 \hat{k}) - (8 \hat{i} - 4 \hat{j} + 2 \hat{k})$
$\vec{v} = (6 + 1 - 8) \hat{i} + (-3 + 1 + 4) \hat{j} + (3 - 2 - 2) \hat{k}$
$\vec{v} = -\hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}$
હવે,$\vec{v}$ નું માન શોધો:
$|\vec{v}| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{1 + 4 + 1} = \sqrt{6}$
$\vec{v}$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\frac{\vec{v}}{|\vec{v}|} = \frac{-\hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k}}{\sqrt{6}} = \frac{1}{\sqrt{6}}(-\hat{i} + 2 \hat{j} - \hat{k})$ છે.
511
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
બધા જ વાસ્તવિક $x$ માટે,સદિશો $Cx \hat{i} - 6 \hat{j} - 3 \hat{k}$ અને $x \hat{i} + 2 \hat{j} + 2Cx \hat{k}$ એકબીજા સાથે ગુરુકોણ બનાવે છે,તો $C$ ની કિંમત કયા અંતરાલમાં હોઈ શકે?
A
$(0, 1)$
B
$(-2, -\frac{4}{3})$
C
$(-\frac{4}{3}, 0)$
D
$(0, \frac{4}{3})$

Solution

(C) ધારો કે $\vec{a} = Cx \hat{i} - 6 \hat{j} - 3 \hat{k}$ અને $\vec{b} = x \hat{i} + 2 \hat{j} + 2Cx \hat{k}$ છે.
સદિશો $\vec{a}$ અને $\vec{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો ગુરુકોણ હોવાથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર ઋણ હોવો જોઈએ,એટલે કે $\vec{a} \cdot \vec{b} < 0$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા: $(Cx)(x) + (-6)(2) + (-3)(2Cx) < 0$.
$Cx^2 - 12 - 6Cx < 0$.
$Cx^2 - 6Cx - 12 < 0$.
બધા જ વાસ્તવિક $x$ માટે આ દ્વિઘાત પદાવલિ ઋણ રહે તે માટે,$x^2$ નો સહગુણક ઋણ $(C < 0)$ હોવો જોઈએ અને વિવેચક $D$ ઋણ $(D < 0)$ હોવો જોઈએ.
$D = (-6C)^2 - 4(C)(-12) = 36C^2 + 48C < 0$.
$12$ વડે ભાગતા: $3C^2 + 4C < 0$.
$C(3C + 4) < 0$.
આ અસમતા ત્યારે જ સાચી ઠરે જ્યારે $-\frac{4}{3} < C < 0$ હોય.
આમ,$C$ ની કિંમત $(-\frac{4}{3}, 0)$ અંતરાલમાં હોઈ શકે.
512
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2024
જો $x_0$ એ $f(x) = \bar{a} \cdot (\bar{b} \times \bar{c})$ નું સ્થાનિક ન્યૂનતમ બિંદુ હોય,જ્યાં $\bar{a} = x \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$,$\bar{b} = -2 \hat{i} + x \hat{j} - \hat{k}$,$\bar{c} = 7 \hat{i} - 2 \hat{j} + x \hat{k}$ હોય,તો $x = x_0$ આગળ $\bar{a} \cdot \bar{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-3$
B
$-15$
C
$-12$
D
$-9$

Solution

(B) $f(x) = \bar{a} \cdot (\bar{b} \times \bar{c}) = \begin{vmatrix} x & -2 & 3 \\ -2 & x & -1 \\ 7 & -2 & x \end{vmatrix}$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$f(x) = x(x^2 - 2) + 2(-2x + 7) + 3(4 - 7x)$
$f(x) = x^3 - 2x - 4x + 14 + 12 - 21x$
$f(x) = x^3 - 27x + 26$
સ્થાનિક ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,$f'(x) = 0$ લેતા:
$f'(x) = 3x^2 - 27 = 0$
$3(x^2 - 9) = 0 \Rightarrow x = \pm 3$
દ્વિતીય વિકલિત કસોટીનો ઉપયોગ કરતા:
$f''(x) = 6x$
$f''(3) = 18 > 0$,તેથી $x_0 = 3$ એ સ્થાનિક ન્યૂનતમ બિંદુ છે.
$x = 3$ આગળ:
$\bar{a} = 3 \hat{i} - 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$
$\bar{b} = -2 \hat{i} + 3 \hat{j} - \hat{k}$
$\bar{a} \cdot \bar{b} = (3)(-2) + (-2)(3) + (3)(-1)$
$\bar{a} \cdot \bar{b} = -6 - 6 - 3 = -15$
513
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
જો $\bar{a}=(2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k})$,$\bar{b}=(-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$ અને $\bar{c}=(3 \hat{i}+\hat{j})$ હોય,જેથી $(\bar{a}+\lambda \bar{b})$ એ $\bar{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
-$8$
B
$8$
C
$10$
D
$\frac{8}{3}$

Solution

(B) આપેલ સદિશો $\bar{a}=(2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k})$,$\bar{b}=(-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$,અને $\bar{c}=(3 \hat{i}+\hat{j})$ છે.
પ્રથમ,સદિશ $(\bar{a}+\lambda \bar{b})$ ની ગણતરી કરો:
$(\bar{a}+\lambda \bar{b}) = (2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}) + \lambda(-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
$= (2-\lambda) \hat{i} + (2+2\lambda) \hat{j} + (3+\lambda) \hat{k}$.
કારણ કે $(\bar{a}+\lambda \bar{b})$ એ $\bar{c}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(\bar{a}+\lambda \bar{b}) \cdot \bar{c} = 0$
$((2-\lambda) \hat{i} + (2+2\lambda) \hat{j} + (3+\lambda) \hat{k}) \cdot (3 \hat{i}+1 \hat{j}+0 \hat{k}) = 0$
$(2-\lambda)(3) + (2+2\lambda)(1) + (3+\lambda)(0) = 0$
$6 - 3\lambda + 2 + 2\lambda = 0$
$8 - \lambda = 0$
$\lambda = 8$.
514
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો સદિશો $\bar{a}=\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$,$\bar{b}=2\hat{i}+4\hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{c}=m\hat{i}+\hat{j}+n\hat{k}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $(m, n)$ શું થાય?
A
$(3, -2)$
B
$(-2, 3)$
C
$(2, -3)$
D
$(-3, 2)$

Solution

(D) આપેલ સદિશો $\bar{a}=\hat{i}-\hat{j}+2\hat{k}$,$\bar{b}=2\hat{i}+4\hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{c}=m\hat{i}+\hat{j}+n\hat{k}$ છે.
સદિશો પરસ્પર લંબ હોવાથી,$\bar{a} \cdot \bar{c} = 0$ અને $\bar{b} \cdot \bar{c} = 0$ થાય.
$\bar{a} \cdot \bar{c} = 0$ માટે:
$(1)(m) + (-1)(1) + (2)(n) = 0$
$m - 1 + 2n = 0$
$m + 2n = 1$ ... $(i)$
$\bar{b} \cdot \bar{c} = 0$ માટે:
$(2)(m) + (4)(1) + (1)(n) = 0$
$2m + n = -4$ ... $(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ ને $2$ વડે ગુણતા,$4m + 2n = -8$ ... $(iii)$ મળે.
સમીકરણ $(iii)$ માંથી $(i)$ બાદ કરતા:
$(4m + 2n) - (m + 2n) = -8 - 1$
$3m = -9 \implies m = -3$.
$m = -3$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$-3 + 2n = 1 \implies 2n = 4 \implies n = 2$.
આમ,$(m, n) = (-3, 2)$.
515
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો,જેના શિરોબિંદુઓ $A \equiv(1,-1,2)$,$B \equiv(2,1,-1)$ અને $C \equiv(3,-1,2)$ છે.
A
$2 \sqrt{3}$ ચોરસ એકમ
B
$4 \sqrt{13}$ ચોરસ એકમ
C
$\sqrt{13}$ ચોરસ એકમ
D
$4 \sqrt{3}$ ચોરસ એકમ

Solution

(C) શિરોબિંદુઓ $A(1, -1, 2)$,$B(2, 1, -1)$,અને $C(3, -1, 2)$ છે.
સ્થાન સદિશો $\vec{a} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,$\vec{b} = 2\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$,અને $\vec{c} = 3\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
સદિશો $\vec{AB}$ અને $\vec{AC}$ મેળવીએ:
$\vec{AB} = \vec{b} - \vec{a} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$
$\vec{AC} = \vec{c} - \vec{a} = 2\hat{i} + 0\hat{j} + 0\hat{k}$
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{AB} \times \vec{AC}|$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{AB} \times \vec{AC} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -3 \\ 2 & 0 & 0 \end{vmatrix} = -6\hat{j} - 4\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{AB} \times \vec{AC}| = \sqrt{(-6)^2 + (-4)^2} = \sqrt{36 + 16} = \sqrt{52} = 2\sqrt{13}$ છે.
તેથી,ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 2\sqrt{13} = \sqrt{13}$ ચોરસ એકમ થાય.
516
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $C$ એ આપેલ શૂન્યતર અદિશ હોય અને $\overline{A}$ તથા $\overline{B}$ એ આપેલ શૂન્યતર સદિશો છે કે જેથી $\overline{A}$ એ $\overline{B}$ ને લંબ છે. જો સદિશ $\overline{X}$ એવો હોય કે $\overline{A} \cdot \overline{X} = C$ અને $\overline{A} \times \overline{X} = \overline{B}$,તો $\overline{X}$ શું થાય?
A
$\frac{C \overline{A} + \overline{A} \times \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$
B
$\frac{C \overline{A} \times \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$
C
$\frac{C \overline{A} - \overline{A} \times \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$
D
$\frac{C \overline{A} + \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overline{A} \times \overline{X} = \overline{B}$.
બંને બાજુ $\overline{A}$ સાથે સદિશ ગુણાકાર લેતા:
$\overline{A} \times (\overline{A} \times \overline{X}) = \overline{A} \times \overline{B}$.
સદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના નિત્યસમ $\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c}) = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{c}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\overline{A} \cdot \overline{X}) \overline{A} - (\overline{A} \cdot \overline{A}) \overline{X} = \overline{A} \times \overline{B}$.
$\overline{A} \cdot \overline{X} = C$ અને $\overline{A} \cdot \overline{A} = |\overline{A}|^2$ કિંમત મૂકતા:
$C \overline{A} - |\overline{A}|^2 \overline{X} = \overline{A} \times \overline{B}$.
$\overline{X}$ ને કર્તા બનાવતા:
$|\overline{A}|^2 \overline{X} = C \overline{A} - \overline{A} \times \overline{B}$.
$\overline{X} = \frac{C \overline{A} - \overline{A} \times \overline{B}}{|\overline{A}|^2}$.
517
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\overline{A}=2 \hat{i}+\hat{k}$,$\overline{B}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\overline{C}=4 \hat{i}-3 \hat{j}+7 \hat{k}$ છે. જો સદિશ $\overline{R}$ એ $\overline{R} \times \overline{B}=\overline{C} \times \overline{B}$ અને $\overline{R} \cdot \overline{A}=0$ નું પાલન કરતો હોય,તો $\overline{R}$ શોધો.
A
$\hat{i}-8 \hat{j}+2 \hat{k}$
B
$\hat{i}+8 \hat{j}+2 \hat{k}$
C
$-\hat{i}-8 \hat{j}+2 \hat{k}$
D
$-\hat{i}-8 \hat{j}-2 \hat{k}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overline{R} \times \overline{B} = \overline{C} \times \overline{B}$,તેથી આપણે લખી શકીએ કે $(\overline{R} - \overline{C}) \times \overline{B} = 0$.
આનો અર્થ એ છે કે $(\overline{R} - \overline{C})$ એ $\overline{B}$ ને સમાંતર છે,તેથી કોઈ અદિશ $k$ માટે $\overline{R} - \overline{C} = k\overline{B}$.
તેથી,$\overline{R} = \overline{C} + k\overline{B}$.
આપેલ છે કે $\overline{R} \cdot \overline{A} = 0$,તેથી $\overline{R}$ ની કિંમત મૂકતા:
$(\overline{C} + k\overline{B}) \cdot \overline{A} = 0
\Rightarrow \overline{C} \cdot \overline{A} + k(\overline{B} \cdot \overline{A}) = 0$.
અદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરતા:
$\overline{A} \cdot \overline{C} = (2 \hat{i} + \hat{k}) \cdot (4 \hat{i} - 3 \hat{j} + 7 \hat{k}) = 2(4) + 0(-3) + 1(7) = 8 + 7 = 15$.
$\overline{A} \cdot \overline{B} = (2 \hat{i} + \hat{k}) \cdot (\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = 2(1) + 0(1) + 1(1) = 2 + 1 = 3$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$15 + k(3) = 0
\Rightarrow 3k = -15
\Rightarrow k = -5$.
હવે,$\overline{R}$ શોધીએ:
$\overline{R} = \overline{C} - 5\overline{B} = (4 \hat{i} - 3 \hat{j} + 7 \hat{k}) - 5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})
= (4-5)\hat{i} + (-3-5)\hat{j} + (7-5)\hat{k}
= -\hat{i} - 8\hat{j} + 2\hat{k}$.
518
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $|\vec{a}| = \sqrt{27}$,$|\vec{b}| = 7$ અને $|\vec{a} \times \vec{b}| = 35$ હોય,તો $\vec{a} \cdot \vec{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{\frac{35}{2}}$
B
$\frac{\sqrt{35}}{2}$
C
$7 \sqrt{2}$
D
$\sqrt{35}$

Solution

(C) આપેલ છે: $|\vec{a}| = \sqrt{27}$,$|\vec{b}| = 7$,અને $|\vec{a} \times \vec{b}| = 35$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\vec{a} \times \vec{b}| = |\vec{a}| |\vec{b}| \sin \theta$.
તેથી,$\sin \theta = \frac{|\vec{a} \times \vec{b}|}{|\vec{a}| |\vec{b}|} = \frac{35}{\sqrt{27} \times 7} = \frac{5}{\sqrt{27}}$.
હવે,$\cos^2 \theta = 1 - \sin^2 \theta = 1 - \frac{25}{27} = \frac{2}{27}$.
તેથી,$\cos \theta = \sqrt{\frac{2}{27}}$ (ધારો કે $\theta$ લઘુકોણ છે).
અંતે,$\vec{a} \cdot \vec{b} = |\vec{a}| |\vec{b}| \cos \theta = \sqrt{27} \times 7 \times \sqrt{\frac{2}{27}} = 7 \sqrt{2}$.
519
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\overline{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\overline{b}=\hat{i}+\hat{j}$ છે. ધારો કે $\overline{c}$ એક એવો સદિશ છે કે જેથી $|\bar{c}-\bar{a}|=3$ અને $|(\bar{a} \times \bar{b}) \times \bar{c}|=3$ થાય અને $\overline{c}$ તથા $\overline{a} \times \overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^{\circ}$ હોય,તો $\overline{a} \cdot \overline{c}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2 \sqrt{2}}{3}$
B
$5$
C
$-\frac{1}{8}$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ છે: $\overline{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\overline{b}=\hat{i}+\hat{j}$.
પ્રથમ,$\overline{a}$ નું માન શોધો:
$|\overline{a}|=\sqrt{2^2+1^2+(-2)^2}=\sqrt{4+1+4}=3$.
હવે,સદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \times \overline{b}$ શોધો:
$\overline{a} \times \overline{b}=\begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = 2 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$.
તેનું માન $|\overline{a} \times \overline{b}|=\sqrt{2^2+(-2)^2+1^2}=3$ છે.
આપેલ છે કે $|(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c}|=3$ અને ખૂણો $\theta = 30^{\circ}$ છે.
સૂત્ર $|\overline{u} \times \overline{v}| = |\overline{u}||\overline{v}| \sin \theta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$3 = 3 \times |\overline{c}| \times \sin 30^{\circ} \Rightarrow 3 = 3 \times |\overline{c}| \times \frac{1}{2} \Rightarrow |\overline{c}| = 2$.
હવે,શરત $|\overline{c}-\overline{a}|=3$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|\overline{c}-\overline{a}|^2 = 9 \Rightarrow |\overline{c}|^2 + |\overline{a}|^2 - 2(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 9$.
કિંમતો મૂકતા: $2^2 + 3^2 - 2(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 9 \Rightarrow 4 + 9 - 2(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 9$.
$13 - 2(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 9 \Rightarrow 2(\overline{a} \cdot \overline{c}) = 4 \Rightarrow \overline{a} \cdot \overline{c} = 2$.
520
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ અસમતલીય સદિશો હોય અને $\overline{p}=\frac{\overline{b} \times \overline{c}}{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]}, \overline{q}=\frac{\overline{c} \times \overline{a}}{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]}, \overline{r}=\frac{\overline{a} \times \overline{b}}{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]}, \quad$ તો $2 \overline{a} \cdot \overline{p}+\overline{b} \cdot \overline{q}+\overline{c} \cdot \overline{r}=$
A
$0$
B
$3$
C
$4$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ અસમતલીય સદિશો છે,તેથી અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $[\overline{a} \overline{b} \overline{c}] \neq 0$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\overline{a} \cdot \overline{p} = \overline{a} \cdot \frac{\overline{b} \times \overline{c}}{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]} = \frac{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]}{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]} = 1$.
તે જ રીતે,$\overline{b} \cdot \overline{q} = \overline{b} \cdot \frac{\overline{c} \times \overline{a}}{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]} = \frac{[\overline{b} \overline{c} \overline{a}]}{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]} = 1$.
અને $\overline{c} \cdot \overline{r} = \overline{c} \cdot \frac{\overline{a} \times \overline{b}}{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]} = \frac{[\overline{c} \overline{a} \overline{b}]}{[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]} = 1$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$2 \overline{a} \cdot \overline{p} + \overline{b} \cdot \overline{q} + \overline{c} \cdot \overline{r} = 2(1) + 1 + 1 = 4$.
521
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\bar{a}=\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\bar{b}=2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો સદિશો $(2 \bar{a}+\bar{b})$ અને $(\bar{a}+2 \bar{b})$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\bar{a}=\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\bar{b}=2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}$.
સૌ પ્રથમ,સદિશો $(2 \bar{a}+\bar{b})$ અને $(\bar{a}+2 \bar{b})$ ની ગણતરી કરો:
$2 \bar{a}+\bar{b} = 2(\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}) + (2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}) = 4 \hat{i}-\hat{j}+5 \hat{k}$.
$\bar{a}+2 \bar{b} = (\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}) + 2(2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}) = 5 \hat{i}+4 \hat{j}+\hat{k}$.
હવે,તેમના માન (magnitudes) શોધો:
$|2 \bar{a}+\bar{b}| = \sqrt{4^2+(-1)^2+5^2} = \sqrt{42}$.
$|\bar{a}+2 \bar{b}| = \sqrt{5^2+4^2+1^2} = \sqrt{42}$.
ડોટ પ્રોડક્ટ (અદિશ ગુણાકાર) શોધો:
$(2 \bar{a}+\bar{b}) \cdot (\bar{a}+2 \bar{b}) = (4)(5) + (-1)(4) + (5)(1) = 20 - 4 + 5 = 21$.
સૂત્ર $\cos \theta = \frac{(2 \bar{a}+\bar{b}) \cdot (\bar{a}+2 \bar{b})}{|2 \bar{a}+\bar{b}| |\bar{a}+2 \bar{b}|}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos \theta = \frac{21}{\sqrt{42} \cdot \sqrt{42}} = \frac{21}{42} = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}(\frac{1}{2}) = \frac{\pi}{3}$.
522
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $15$ ચોરસ એકમ હોય,તો $3 \bar{a} + 2 \bar{b}$ અને $\bar{a} + 3 \bar{b}$ પાસપાસેની બાજુઓ હોય તેવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$45$
B
$75$
C
$105$
D
$120$

Solution

(C) પાસપાસેની બાજુઓ $\bar{a}$ અને $\bar{b}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\bar{a} \times \bar{b}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $|\bar{a} \times \bar{b}| = 15$.
નવા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ જેની પાસપાસેની બાજુઓ $(3 \bar{a} + 2 \bar{b})$ અને $(\bar{a} + 3 \bar{b})$ છે,તે તેમના સદિશ ગુણાકારના માન દ્વારા મળે છે:
$|(3 \bar{a} + 2 \bar{b}) \times (\bar{a} + 3 \bar{b})|$
$= |3(\bar{a} \times \bar{a}) + 9(\bar{a} \times \bar{b}) + 2(\bar{b} \times \bar{a}) + 6(\bar{b} \times \bar{b})|$
કારણ કે $\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$,અને $\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$,તેથી:
$= |0 + 9(\bar{a} \times \bar{b}) - 2(\bar{a} \times \bar{b}) + 0|$
$= |7(\bar{a} \times \bar{b})| = 7 |\bar{a} \times \bar{b}|$
$= 7 \times 15 = 105$ ચોરસ એકમ.
523
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$,$\overline{a} \cdot \overline{b}=1$ અને $\overline{a} \times \overline{b}=\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો $\overline{b}$ શું છે?
A
$\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$
B
$2 \hat{j}-\hat{k}$
C
$\hat{i}$
D
$2 \hat{i}$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$\overline{a}=\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\overline{a} \times \overline{b}=\hat{j}-\hat{k}$.
વળી,$\overline{a} \cdot \overline{b}=1$.
ધારો કે $\overline{b}=x \hat{i}+y \hat{j}+z \hat{k}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = (z-y)\hat{i} - (z-x)\hat{j} + (y-x)\hat{k}$.
આને $\hat{j}-\hat{k}$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$z-y=0 \implies z=y$ $(i)$
$-(z-x)=1 \implies x-z=1$ $(ii)$
$y-x=-1$ $(iii)$
ડોટ પ્રોડક્ટ પરથી,$\overline{a} \cdot \overline{b} = x+y+z=1$ $(iv)$.
$z=y$ અને $x=z+1$ ને $(iv)$ માં મૂકતા:
$(z+1) + z + z = 1 \implies 3z = 0 \implies z=0$.
આમ,$y=0$ અને $x=0+1=1$.
તેથી,$\overline{b} = 1\hat{i} + 0\hat{j} + 0\hat{k} = \hat{i}$.
524
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\overline{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\overline{b}=\hat{i}+\hat{j}$ છે. જો $\overline{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\overline{a} \cdot \overline{c}=|\overline{c}|$,$|\overline{c}-\overline{a}|=2 \sqrt{2}$ અને $(\overline{a} \times \overline{b})$ તથા $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $60^{\circ}$ હોય,તો $|(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c}|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{3 \sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{5 \sqrt{3}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{4}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \times \overline{b}$ ની ગણતરી કરો:
$\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = 2 \hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}$.
તેનું માન $|\overline{a} \times \overline{b}| = \sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2} = 3$ ...$(i)$.
આપેલ છે કે $|\overline{c} - \overline{a}| = 2 \sqrt{2}$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $|\overline{c}|^2 + |\overline{a}|^2 - 2(\overline{c} \cdot \overline{a}) = 8$ મળે.
અહીં $|\overline{a}| = 3$ હોવાથી $|\overline{a}|^2 = 9$.
શરત $\overline{a} \cdot \overline{c} = |\overline{c}|$ નો ઉપયોગ કરતા,$|\overline{c}|^2 + 9 - 2|\overline{c}| = 8$ મળે.
આ સમીકરણ $|\overline{c}|^2 - 2|\overline{c}| + 1 = 0$ એટલે કે $(|\overline{c}| - 1)^2 = 0$ થાય,તેથી $|\overline{c}| = 1$ ...$(ii)$.
હવે,સદિશ ગુણાકારનું માન $|(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c}| = |\overline{a} \times \overline{b}| |\overline{c}| \sin(60^{\circ})$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(3)(1)(\frac{\sqrt{3}}{2}) = \frac{3 \sqrt{3}}{2}$.
525
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}, \overline{b}$ અને $\overline{c}$ ત્રણ અસમતલીય સદિશો હોય,તો $(\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}) \cdot[(\overline{a}+\overline{b}) \times(\overline{a}+\overline{c})]$ બરાબર શું થાય?
A
$0$
B
$[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]$
C
$2[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]$
D
$-[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]$

Solution

(B) આપણે અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $(\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}) \cdot [(\overline{a}+\overline{b}) \times (\overline{a}+\overline{c})]$ ની ગણતરી કરવાની છે.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરો: $(\overline{a}+\overline{b}) \times (\overline{a}+\overline{c}) = \overline{a} \times \overline{a} + \overline{a} \times \overline{c} + \overline{b} \times \overline{a} + \overline{b} \times \overline{c} = 0 + \overline{a} \times \overline{c} + \overline{b} \times \overline{a} + \overline{b} \times \overline{c}$.
હવે,$(\overline{a}+\overline{b}+\overline{c})$ સાથે ડોટ પ્રોડક્ટ લો:
$(\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}) \cdot (\overline{a} \times \overline{c} + \overline{b} \times \overline{a} + \overline{b} \times \overline{c})$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારના ગુણધર્મ $[\overline{x} \overline{y} \overline{z}] = \overline{x} \cdot (\overline{y} \times \overline{z})$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= [\overline{a} \overline{a} \overline{c}] + [\overline{a} \overline{b} \overline{a}] + [\overline{a} \overline{b} \overline{c}] + [\overline{b} \overline{a} \overline{c}] + [\overline{b} \overline{b} \overline{a}] + [\overline{b} \overline{b} \overline{c}] + [\overline{c} \overline{a} \overline{c}] + [\overline{c} \overline{b} \overline{a}] + [\overline{c} \overline{b} \overline{c}]$.
કોઈપણ અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર જેમાં બે સદિશો સમાન હોય તે $0$ થાય છે:
$= 0 + 0 + [\overline{a} \overline{b} \overline{c}] - [\overline{a} \overline{b} \overline{c}] + 0 + 0 + 0 + [\overline{a} \overline{b} \overline{c}] + 0 = [\overline{a} \overline{b} \overline{c}]$.
526
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ બે એકમ સદિશો છે. જો સદિશો $\bar{c}=\hat{a}+2 \hat{b}$ અને $\bar{d}=5 \hat{a}-4 \hat{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{4}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
આપેલ છે કે $\bar{c}=\hat{a}+2 \hat{b}$ અને $\bar{d}=5 \hat{a}-4 \hat{b}$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય.
$\bar{c} \cdot \bar{d} = 0$
$(\hat{a}+2 \hat{b}) \cdot (5 \hat{a}-4 \hat{b}) = 0$
$5(\hat{a} \cdot \hat{a}) - 4(\hat{a} \cdot \hat{b}) + 10(\hat{b} \cdot \hat{a}) - 8(\hat{b} \cdot \hat{b}) = 0$
અહીં $\hat{a}$ અને $\hat{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી $|\hat{a}|=1$ અને $|\hat{b}|=1$,અને $\hat{a} \cdot \hat{a} = 1$,$\hat{b} \cdot \hat{b} = 1$.
$5(1) + 6(\hat{a} \cdot \hat{b}) - 8(1) = 0$
$6(\hat{a} \cdot \hat{b}) - 3 = 0$
$6 \cos \theta = 3$
$\cos \theta = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$
$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) = \frac{\pi}{3}$
527
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\overline{a}=3 \hat{i}-\alpha \hat{j}+\hat{k}$ અને $\overline{b}=\hat{i}+\alpha \hat{j}+3 \hat{k}$ છે. જો સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ,જેની પાસપાસેની બાજુઓ સદિશો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,તે $8 \sqrt{3}$ ચોરસ એકમ હોય,તો $\overline{a} \cdot \overline{b}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) પાસપાસેની બાજુઓ $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ ધરાવતા સમાંતરબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $|\overline{a} \times \overline{b}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,આપણે સદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \times \overline{b}$ શોધીએ:
$\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -\alpha & 1 \\ 1 & \alpha & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(-3\alpha - \alpha) - \hat{j}(9 - 1) + \hat{k}(3\alpha + \alpha) = -4\alpha \hat{i} - 8 \hat{j} + 4\alpha \hat{k}$.
તેનું માન $|\overline{a} \times \overline{b}| = \sqrt{(-4\alpha)^2 + (-8)^2 + (4\alpha)^2} = \sqrt{16\alpha^2 + 64 + 16\alpha^2} = \sqrt{32\alpha^2 + 64}$ છે.
ક્ષેત્રફળ $8\sqrt{3}$ આપેલ હોવાથી,$\sqrt{32\alpha^2 + 64} = 8\sqrt{3}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $32\alpha^2 + 64 = 64 \times 3 = 192$.
$32\alpha^2 = 128 \Rightarrow \alpha^2 = 4$.
હવે,અદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \cdot \overline{b} = (3\hat{i} - \alpha\hat{j} + \hat{k}) \cdot (\hat{i} + \alpha\hat{j} + 3\hat{k}) = 3(1) - \alpha(\alpha) + 1(3) = 3 - \alpha^2 + 3 = 6 - \alpha^2$.
$\alpha^2 = 4$ મૂકતા,આપણને $\overline{a} \cdot \overline{b} = 6 - 4 = 2$ મળે છે.
528
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\overline{a}, \overline{b}$ અને $\overline{c}$ એ અનુક્રમે $2, 3$ અને $4$ માન ધરાવતા સદિશો છે. જો $\overline{a}$ એ $(\overline{b}+\overline{c})$ ને લંબ હોય,$\overline{b}$ એ $(\overline{c}+\overline{a})$ ને લંબ હોય અને $\overline{c}$ એ $(\overline{a}+\overline{b})$ ને લંબ હોય,તો $\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}$ નું માન કેટલું થાય?
A
$29$
B
$\sqrt{29}$
C
$26$
D
$\sqrt{26}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\overline{a}| = 2, |\overline{b}| = 3, |\overline{c}| = 4$.
કારણ કે $\overline{a} \perp (\overline{b}+\overline{c})$,તેથી $\overline{a} \cdot (\overline{b}+\overline{c}) = 0 \Rightarrow \overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{a} \cdot \overline{c} = 0$.
કારણ કે $\overline{b} \perp (\overline{c}+\overline{a})$,તેથી $\overline{b} \cdot (\overline{c}+\overline{a}) = 0 \Rightarrow \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{b} \cdot \overline{a} = 0$.
કારણ કે $\overline{c} \perp (\overline{a}+\overline{b})$,તેથી $\overline{c} \cdot (\overline{a}+\overline{b}) = 0 \Rightarrow \overline{c} \cdot \overline{a} + \overline{c} \cdot \overline{b} = 0$.
આ ત્રણેય સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2(\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a}) = 0 \Rightarrow \overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a} = 0$.
હવે,સરવાળાના માનનો વર્ગ ધ્યાનમાં લો:
$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = |\overline{a}|^2 + |\overline{b}|^2 + |\overline{c}|^2 + 2(\overline{a} \cdot \overline{b} + \overline{b} \cdot \overline{c} + \overline{c} \cdot \overline{a})$.
જાણીતી કિંમતો મૂકતા:
$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}|^2 = 2^2 + 3^2 + 4^2 + 2(0) = 4 + 9 + 16 = 29$.
તેથી,$|\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}| = \sqrt{29}$.
529
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\overline{A}, \overline{B}, \overline{C}$ એ અનુક્રમે $3$ એકમ,$4$ એકમ અને $5$ એકમ લંબાઈના સદિશો છે. જો $\overline{A}$ એ $\overline{B}+\overline{C}$ ને લંબ હોય,$\overline{B}$ એ $\overline{C}+\overline{A}$ ને લંબ હોય અને $\overline{C}$ એ $\overline{A}+\overline{B}$ ને લંબ હોય,તો સદિશ $\overline{A}+\overline{B}+\overline{C}$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$2 \sqrt{5}$
B
$\sqrt{30}$
C
$\sqrt{45}$
D
$5 \sqrt{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|\overline{A}|=3, |\overline{B}|=4, |\overline{C}|=5$.
કારણ કે $\overline{A} \perp (\overline{B}+\overline{C})$,તેથી $\overline{A} \cdot (\overline{B}+\overline{C}) = 0 \Rightarrow \overline{A} \cdot \overline{B} + \overline{A} \cdot \overline{C} = 0$.
કારણ કે $\overline{B} \perp (\overline{C}+\overline{A})$,તેથી $\overline{B} \cdot (\overline{C}+\overline{A}) = 0 \Rightarrow \overline{B} \cdot \overline{C} + \overline{B} \cdot \overline{A} = 0$.
કારણ કે $\overline{C} \perp (\overline{A}+\overline{B})$,તેથી $\overline{C} \cdot (\overline{A}+\overline{B}) = 0 \Rightarrow \overline{C} \cdot \overline{A} + \overline{C} \cdot \overline{B} = 0$.
આ ત્રણેય સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,આપણને $2(\overline{A} \cdot \overline{B} + \overline{B} \cdot \overline{C} + \overline{C} \cdot \overline{A}) = 0$ મળે છે.
હવે,$|\overline{A}+\overline{B}+\overline{C}|^2 = |\overline{A}|^2 + |\overline{B}|^2 + |\overline{C}|^2 + 2(\overline{A} \cdot \overline{B} + \overline{B} \cdot \overline{C} + \overline{C} \cdot \overline{A})$ ધ્યાનમાં લો.
કિંમતો મૂકતા,$|\overline{A}+\overline{B}+\overline{C}|^2 = 3^2 + 4^2 + 5^2 + 0 = 9 + 16 + 25 = 50$.
તેથી,$|\overline{A}+\overline{B}+\overline{C}| = \sqrt{50} = 5 \sqrt{2}$.
530
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $|\bar{a}|=2, |\bar{b}|=3$ અને $\bar{a}, \bar{b}$ પરસ્પર લંબ સદિશો હોય,તો જેમના શિરોબિંદુઓ $0, \bar{a}+2\bar{b}, \bar{a}-2\bar{b}$ હોય તેવા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$6 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$12 \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$24 \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$8 \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $O(0), A(\bar{a}+2\bar{b}), B(\bar{a}-2\bar{b})$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{OA} \times \vec{OB}|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\vec{OA} = \bar{a}+2\bar{b}$ અને $\vec{OB} = \bar{a}-2\bar{b}$.
$\vec{OA} \times \vec{OB} = (\bar{a}+2\bar{b}) \times (\bar{a}-2\bar{b})$
$= \bar{a} \times \bar{a} - 2(\bar{a} \times \bar{b}) + 2(\bar{b} \times \bar{a}) - 4(\bar{b} \times \bar{b})$
કારણ કે $\bar{a} \times \bar{a} = 0$ અને $\bar{b} \times \bar{b} = 0$,અને $\bar{b} \times \bar{a} = -(\bar{a} \times \bar{b})$:
$= 0 - 2(\bar{a} \times \bar{b}) - 2(\bar{a} \times \bar{b}) - 0 = -4(\bar{a} \times \bar{b})$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |-4(\bar{a} \times \bar{b})| = 2 |\bar{a} \times \bar{b}|$.
કારણ કે $\bar{a} \perp \bar{b}$,$|\bar{a} \times \bar{b}| = |\bar{a}| |\bar{b}| \sin(90^{\circ}) = 2 \times 3 \times 1 = 6$.
ક્ષેત્રફળ $= 2 \times 6 = 12 \text{ ચોરસ એકમ}$.
531
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\bar{a}, \bar{b}$ અને $\bar{c}$ ત્રણ સદિશો છે જેમના માન અનુક્રમે $1, 1$ અને $2$ છે. જો $\bar{a} \times(\bar{a} \times \bar{c})+\bar{b}=\bar{0}$ હોય,તો $\bar{a}$ અને $\bar{c}$ વચ્ચેનો લઘુકોણ શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{\pi}{4}$
D
$\frac{\pi}{12}$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$|\bar{a}|=1, |\bar{b}|=1$ અને $|\bar{c}|=2$.
સદિશ ત્રિગુણન સૂત્ર $\bar{a} \times (\bar{a} \times \bar{c}) = (\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{a} - (\bar{a} \cdot \bar{a})\bar{c}$ નો ઉપયોગ કરતા.
આપેલ સમીકરણ: $(\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{a} - |\bar{a}|^2\bar{c} + \bar{b} = \bar{0}$.
કારણ કે $|\bar{a}|=1$,તેથી $(\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{a} - \bar{c} = -\bar{b}$.
બંને બાજુ માનનો વર્ગ લેતા: $|(\bar{a} \cdot \bar{c})\bar{a} - \bar{c}|^2 = |-\bar{b}|^2$.
$(\bar{a} \cdot \bar{c})^2 |\bar{a}|^2 + |\bar{c}|^2 - 2(\bar{a} \cdot \bar{c})(\bar{a} \cdot \bar{c}) = |\bar{b}|^2$.
$(\bar{a} \cdot \bar{c})^2(1) + 4 - 2(\bar{a} \cdot \bar{c})^2 = 1$.
$-(\bar{a} \cdot \bar{c})^2 = -3 \Rightarrow (\bar{a} \cdot \bar{c})^2 = 3$.
આમ,$\bar{a} \cdot \bar{c} = \sqrt{3}$ (લઘુકોણ માટે).
$|\bar{a}||\bar{c}| \cos \theta = \sqrt{3} \Rightarrow (1)(2) \cos \theta = \sqrt{3}$.
$\cos \theta = \frac{\sqrt{3}}{2} \Rightarrow \theta = \frac{\pi}{6}$.
532
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}=2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}$,$\overline{b}=-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\overline{c}=3 \hat{i}+\hat{j}$ હોય અને $\overline{b}+\lambda \overline{a}$ એ $\overline{c}$ ને લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{6}$
D
$\frac{1}{8}$

Solution

(D) આપેલ શરત મુજબ,$\overline{b}+\lambda \overline{a}$ એ $\overline{c}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $(\overline{b}+\lambda \overline{a}) \cdot \overline{c} = 0$.
પ્રથમ,$\overline{b}+\lambda \overline{a}$ ની ગણતરી કરીએ:
$\overline{b}+\lambda \overline{a} = (-\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k}) + \lambda(2 \hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k}) = (-1+2\lambda)\hat{i} + (2+2\lambda)\hat{j} + (1+3\lambda)\hat{k}$.
હવે,$\overline{c} = 3 \hat{i}+\hat{j}$ સાથે અદિશ ગુણાકાર લેતા:
$((-1+2\lambda)\hat{i} + (2+2\lambda)\hat{j} + (1+3\lambda)\hat{k}) \cdot (3 \hat{i}+\hat{j}) = 0$.
$3(-1+2\lambda) + 1(2+2\lambda) + 0(1+3\lambda) = 0$.
$-3 + 6\lambda + 2 + 2\lambda = 0$.
$8\lambda - 1 = 0$.
$8\lambda = 1$.
$\lambda = \frac{1}{8}$.
533
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
જો $\bar{a}=\hat{j}-\hat{k}$ અને $\bar{c}=\hat{i}-\hat{j}-\hat{k}$ હોય,તો $\bar{a} \times \bar{b}+\bar{c}=\vec{0}$ અને $\bar{a} \cdot \bar{b}=3$ નું સમાધાન કરતો સદિશ $\bar{b}$ શોધો.
A
$-\hat{i}+2\hat{j}-2\hat{k}$
B
$-\hat{i}+\hat{j}-2\hat{k}$
C
$-\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$
D
$\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$

Solution

(B) આપેલ છે: $\bar{a} = \hat{j} - \hat{k}$ અને $\bar{c} = \hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$.
ધારો કે $\bar{b} = x\hat{i} + y\hat{j} + z\hat{k}$.
$\bar{a} \times \bar{b} + \bar{c} = \vec{0}$ પરથી,$\bar{a} \times \bar{b} = -\bar{c} = -\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$.
$\bar{a} \times \bar{b}$ ની ગણતરી કરતા:
$\bar{a} \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 1 & -1 \\ x & y & z \end{vmatrix} = (y + z)\hat{i} - z\hat{j} - x\hat{k}$.
સરખાવતા: $y + z = -1$,$-z = 1 \Rightarrow z = -1$,$-x = 1 \Rightarrow x = -1$.
$z = -1$ મુકતા,$y - 1 = -1 \Rightarrow y = 0$.
હવે,$\bar{a} \cdot \bar{b} = 3$ ચકાસતા:
$\bar{a} \cdot \bar{b} = y - z = 0 - (-1) = 1$.
અહીં $1 \neq 3$ હોવાથી,પ્રશ્નમાં આપેલી શરતો સુસંગત નથી.
534
MathematicsDifficultMCQMHT CET · 2024
રેખાઓ $\bar{r}=(\hat{i}+2 \hat{j}-\hat{k})+\lambda(2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k})$ અને $\bar{r}=(2 \hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k})+\mu(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\frac{4 \sqrt{2}}{19}$ એકમ
B
$\frac{3 \sqrt{2}}{\sqrt{19}}$ એકમ
C
$\frac{5 \sqrt{2}}{\sqrt{19}}$ એકમ
D
$\frac{2 \sqrt{2}}{\sqrt{19}}$ એકમ

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $\bar{r} = \bar{a}_1 + \lambda \bar{b}_1$ અને $\bar{r} = \bar{a}_2 + \mu \bar{b}_2$ છે.
અહીં,$\bar{a}_1 = \hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$,$\bar{b}_1 = 2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$,$\bar{a}_2 = 2\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,અને $\bar{b}_2 = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$.
પ્રથમ,$\bar{a}_2 - \bar{a}_1 = (2-1)\hat{i} + (-1-2)\hat{j} + (2-(-1))\hat{k} = \hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k}$ શોધો.
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $\bar{b}_1 \times \bar{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1-3) - \hat{j}(2+3) + \hat{k}(-2-1) = -2\hat{i} - 5\hat{j} - 3\hat{k}$ શોધો.
તેનું માન $|\bar{b}_1 \times \bar{b}_2| = \sqrt{(-2)^2 + (-5)^2 + (-3)^2} = \sqrt{4 + 25 + 9} = \sqrt{38}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \left| \frac{(\bar{b}_1 \times \bar{b}_2) \cdot (\bar{a}_2 - \bar{a}_1)}{|\bar{b}_1 \times \bar{b}_2|} \right| = \left| \frac{(-2\hat{i} - 5\hat{j} - 3\hat{k}) \cdot (\hat{i} - 3\hat{j} + 3\hat{k})}{\sqrt{38}} \right| = \left| \frac{-2 + 15 - 9}{\sqrt{38}} \right| = \frac{4}{\sqrt{38}} = \frac{2 \sqrt{2}}{\sqrt{19}}$ એકમ થાય.
535
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
$6$ એકમ માન ધરાવતો અને સદિશો $2 \hat{i}+\hat{j}-3 \hat{k}$ અને $\hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$ ને લંબ હોય તેવો સદિશ કયો છે?
A
$2 \sqrt{3}(-\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$
B
$2 \sqrt{3}(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$
C
$2 \sqrt{3}(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})$
D
$2 \sqrt{3}(-\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$

Solution

(C) ધારો કે માંગેલ સદિશ $\vec{r}$ છે. કારણ કે $\vec{r}$ એ $\vec{a} = 2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{b} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ ને લંબ છે,તેથી તે $\vec{a} \times \vec{b}$ ને સમાંતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{a} \times \vec{b}$ ની ગણતરી કરો:
$\vec{a} \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & -2 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1 - 6) - \hat{j}(2 + 3) + \hat{k}(-4 - 1) = -5\hat{i} - 5\hat{j} - 5\hat{k} = -5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
બંનેને લંબ એકમ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{-5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})}{|-5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})|} = \pm \frac{-5(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})}{5\sqrt{3}} = \mp \frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
$6$ માન ધરાવતો માંગેલ સદિશ $\vec{r} = 6 \times \hat{n} = \pm \frac{6}{\sqrt{3}}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}) = \pm 2\sqrt{3}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો સદિશ $2\sqrt{3}(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
536
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો સદિશો $\overline{a}=\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$,$\overline{b}=2 \hat{i}+4 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\overline{c}=\lambda \hat{i}+\hat{j}+\mu \hat{k}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $(\lambda, \mu) = $
A
$(-3, 2)$
B
$(-2, 3)$
C
$(2, -3)$
D
$(3, -2)$

Solution

(A) સદિશો $\overline{a}$,$\overline{b}$ અને $\overline{c}$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $\overline{a} \cdot \overline{c} = 0$ અને $\overline{b} \cdot \overline{c} = 0$.
$\overline{a} \cdot \overline{c} = 0$ માટે:
$(\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}) \cdot (\lambda \hat{i}+\hat{j}+\mu \hat{k}) = 0$
$\lambda - 1 + 2\mu = 0 \implies \lambda + 2\mu = 1 \quad ...(i)$
$\overline{b} \cdot \overline{c} = 0$ માટે:
$(2 \hat{i}+4 \hat{j}+\hat{k}) \cdot (\lambda \hat{i}+\hat{j}+\mu \hat{k}) = 0$
$2\lambda + 4 + \mu = 0 \implies 2\lambda + \mu = -4 \quad ...(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ ને $2$ વડે ગુણતા,$4\lambda + 2\mu = -8 \quad ...(iii)$ મળે.
સમીકરણ $(iii)$ માંથી $(i)$ બાદ કરતા:
$(4\lambda + 2\mu) - (\lambda + 2\mu) = -8 - 1$
$3\lambda = -9 \implies \lambda = -3$.
$\lambda = -3$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$-3 + 2\mu = 1
2\mu = 4
\mu = 2$.
આમ,$(\lambda, \mu) = (-3, 2)$.
537
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
$\overline{a}=(1,1,0)$ અને $\overline{b}=(0,1,1)$ ને લંબ એકમ સદિશોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
એક.
B
બે.
C
ત્રણ.
D
અનંત.

Solution

(B) $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ ને લંબ સદિશ તેમના સદિશ ગુણાકાર $\overline{a} \times \overline{b}$ દ્વારા મળે છે.
$\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(1-0) - \hat{j}(1-0) + \hat{k}(1-0) = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$.
આ સદિશનું માન $|\overline{a} \times \overline{b}| = \sqrt{1^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{3}$ છે.
$\overline{a}$ અને $\overline{b}$ બંનેને લંબ એકમ સદિશો $\pm \frac{\overline{a} \times \overline{b}}{|\overline{a} \times \overline{b}|} = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$ દ્વારા મળે છે.
આમ,આવા કુલ બે એકમ સદિશો છે.
538
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
જો $\hat{a}=\frac{1}{\sqrt{10}}(3 \hat{i}+\hat{k})$ અને $\hat{b}=\frac{1}{7}(2 \hat{i}+3 \hat{j}-6 \hat{k})$ હોય,તો $(2 \hat{a}-\hat{b}) \cdot[(\hat{a} \times \hat{b}) \times(\hat{a}+2 \hat{b})]$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$3$
C
-$5$
D
-$3$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\hat{a}=\frac{1}{\sqrt{10}}(3 \hat{i}+\hat{k})$ અને $\hat{b}=\frac{1}{7}(2 \hat{i}+3 \hat{j}-6 \hat{k})$.
પ્રથમ,ડોટ પ્રોડક્ટ $\hat{a} \cdot \hat{b} = \frac{1}{7\sqrt{10}}(3 \times 2 + 0 \times 3 + 1 \times (-6)) = \frac{1}{7\sqrt{10}}(6 - 6) = 0$ ગણો.
કારણ કે $\hat{a} \cdot \hat{b} = 0$,$\hat{a}$ અને $\hat{b}$ લંબ એકમ સદિશો છે,તેથી $|\hat{a}| = 1, |\hat{b}| = 1$ અને $\hat{a} \times \hat{b}$ એ બંનેને લંબ એકમ સદિશ છે.
આપણે $(2 \hat{a}-\hat{b}) \cdot [(\hat{a} \times \hat{b}) \times (\hat{a}+2 \hat{b})]$ ની કિંમત શોધવાની છે.
સ્કેલર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટના ગુણધર્મ $[\vec{u} \quad \vec{v} \quad \vec{w}] = \vec{u} \cdot (\vec{v} \times \vec{w})$ નો ઉપયોગ કરતા,પદ $[2 \hat{a}-\hat{b} \quad \hat{a} \times \hat{b} \quad \hat{a}+2 \hat{b}]$ બને છે.
સ્કેલર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટના ગુણધર્મ $[\vec{u} \quad \vec{v} \quad \vec{w}] = -[\vec{v} \quad \vec{u} \quad \vec{w}]$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $-[\hat{a} \times \hat{b} \quad 2 \hat{a}-\hat{b} \quad \hat{a}+2 \hat{b}]$ મળે છે.
અંદરના ક્રોસ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા: $(2 \hat{a}-\hat{b}) \times (\hat{a}+2 \hat{b}) = 2(\hat{a} \times \hat{a}) + 4(\hat{a} \times \hat{b}) - (\hat{b} \times \hat{a}) - 2(\hat{b} \times \hat{b})$.
કારણ કે $\hat{a} \times \hat{a} = 0$,$\hat{b} \times \hat{b} = 0$,અને $\hat{b} \times \hat{a} = -(\hat{a} \times \hat{b})$,આ $0 + 4(\hat{a} \times \hat{b}) + (\hat{a} \times \hat{b}) - 0 = 5(\hat{a} \times \hat{b})$ બને છે.
આમ,પદ $-(\hat{a} \times \hat{b}) \cdot [5(\hat{a} \times \hat{b})] = -5 |\hat{a} \times \hat{b}|^2$ થાય છે.
કારણ કે $\hat{a} \perp \hat{b}$ અને તે એકમ સદિશો છે,$|\hat{a} \times \hat{b}| = |\hat{a}| |\hat{b}| \sin(90^{\circ}) = 1 \times 1 \times 1 = 1$.
તેથી,$-5(1)^2 = -5$.
539
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\bar{u}=\hat{i}+\hat{j}$,$\bar{v}=\hat{i}-\hat{j}$ અને $\bar{w}=\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$. જો $\hat{n}$ એક એવો એકમ સદિશ હોય કે જેથી $\bar{u} \cdot \hat{n}=0$ અને $\bar{v} \cdot \hat{n}=0$ થાય,તો $|\bar{w} \cdot \hat{n}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\bar{u} \cdot \hat{n}=0$ અને $\bar{v} \cdot \hat{n}=0$.
આનો અર્થ એ છે કે એકમ સદિશ $\hat{n}$ એ $\bar{u}$ અને $\bar{v}$ બંનેને લંબ છે.
તેથી,$\hat{n}$ એ સદિશ ગુણાકાર $\bar{u} \times \bar{v}$ ને સમાંતર છે.
આમ,$\hat{n} = \pm \frac{\bar{u} \times \bar{v}}{|\bar{u} \times \bar{v}|}$.
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકારની ગણતરી કરીએ:
$\bar{u} \times \bar{v} = (\hat{i}+\hat{j}) \times (\hat{i}-\hat{j}) = \hat{i} \times \hat{i} - \hat{i} \times \hat{j} + \hat{j} \times \hat{i} - \hat{j} \times \hat{j} = 0 - \hat{k} - \hat{k} - 0 = -2\hat{k}$.
તેનું માન $|\bar{u} \times \bar{v}| = |-2\hat{k}| = 2$ છે.
તેથી,$\hat{n} = \pm \frac{-2\hat{k}}{2} = \pm \hat{k}$.
હવે,$|\bar{w} \cdot \hat{n}|$ ની ગણતરી કરીએ:
$|\bar{w} \cdot \hat{n}| = |(\hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}) \cdot (\pm \hat{k})| = |\pm 3| = 3$.
540
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
જો સદિશો $\bar{a}=\hat{i}-\hat{j}+2 \hat{k}$,$\bar{b}=2 \hat{i}+4 \hat{j}+\hat{k}$ અને $\bar{c}=p \hat{i}+\hat{j}+q \hat{k}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $(p, q)$ ની કિંમત શોધો.
A
$(3, -2)$
B
$(-2, 3)$
C
$(-3, 2)$
D
$(2, -3)$

Solution

(C) આપેલ સદિશો $\bar{a}$,$\bar{b}$ અને $\bar{c}$ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય.
પ્રથમ,$\bar{a} \cdot \bar{b} = (1)(2) + (-1)(4) + (2)(1) = 2 - 4 + 2 = 0$.
હવે,$\bar{a} \cdot \bar{c} = 0$ લેતા:
$(1)(p) + (-1)(1) + (2)(q) = p - 1 + 2q = 0 \implies p + 2q = 1$ ... $(i)$
ત્યારબાદ,$\bar{b} \cdot \bar{c} = 0$ લેતા:
$(2)(p) + (4)(1) + (1)(q) = 2p + 4 + q = 0 \implies 2p + q = -4$ ... $(ii)$
સમીકરણ $(ii)$ પરથી,$q = -4 - 2p$. આ કિંમતને $(i)$ માં મૂકતા:
$p + 2(-4 - 2p) = 1$
$p - 8 - 4p = 1$
$-3p = 9 \implies p = -3$.
$p = -3$ ની કિંમત $q = -4 - 2p$ માં મૂકતા:
$q = -4 - 2(-3) = -4 + 6 = 2$.
આમ,$(p, q) = (-3, 2)$.
541
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ બે એકમ સદિશો હોય કે જેથી $5 \overline{a} + 4 \overline{b}$ અને $\overline{a} - 2 \overline{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{2 \pi}{3}$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$

Solution

(B) ધારો કે $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\overline{a}$ અને $\overline{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\overline{a}| = 1$ અને $|\overline{b}| = 1$ થાય.
આપેલ છે કે $(5 \overline{a} + 4 \overline{b})$ અને $(\overline{a} - 2 \overline{b})$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય.
$(5 \overline{a} + 4 \overline{b}) \cdot (\overline{a} - 2 \overline{b}) = 0$
$5(\overline{a} \cdot \overline{a}) - 10(\overline{a} \cdot \overline{b}) + 4(\overline{b} \cdot \overline{a}) - 8(\overline{b} \cdot \overline{b}) = 0$
$5|\overline{a}|^2 - 6(\overline{a} \cdot \overline{b}) - 8|\overline{b}|^2 = 0$
$|\overline{a}| = 1$ અને $|\overline{b}| = 1$ કિંમતો મૂકતા,$5(1)^2 - 6(1)(1)\cos \theta - 8(1)^2 = 0$.
$5 - 6 \cos \theta - 8 = 0$
$-6 \cos \theta = 3$
$\cos \theta = -\frac{3}{6} = -\frac{1}{2}$
તેથી,$\theta = \frac{2\pi}{3}$ મળે.
542
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ બે એકમ સદિશો હોય કે જેથી $\overline{a}+2\overline{b}$ અને $5\overline{a}-4\overline{b}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{7}\right)$

Solution

(B) ધારો કે $\overline{a}$ અને $\overline{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે.
$\overline{a}$ અને $\overline{b}$ એકમ સદિશો હોવાથી,$|\overline{a}| = 1$ અને $|\overline{b}| = 1$ થાય.
આપેલ છે કે $\overline{c} = \overline{a} + 2\overline{b}$ અને $\overline{d} = 5\overline{a} - 4\overline{b}$ પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$\overline{c} \cdot \overline{d} = 0$
$(\overline{a} + 2\overline{b}) \cdot (5\overline{a} - 4\overline{b}) = 0$
$5(\overline{a} \cdot \overline{a}) - 4(\overline{a} \cdot \overline{b}) + 10(\overline{b} \cdot \overline{a}) - 8(\overline{b} \cdot \overline{b}) = 0$
$5|\overline{a}|^2 + 6(\overline{a} \cdot \overline{b}) - 8|\overline{b}|^2 = 0$
અહીં $|\overline{a}| = 1, |\overline{b}| = 1$ અને $\overline{a} \cdot \overline{b} = \cos \theta$ મૂકતા:
$5(1) + 6 \cos \theta - 8(1) = 0$
$6 \cos \theta - 3 = 0$
$6 \cos \theta = 3$
$\cos \theta = \frac{1}{2}$
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{2}\right) = \frac{\pi}{3}$.
543
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}=\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}$ અને $\overline{b}=2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}$ બે સદિશો હોય,તો સદિશો $3 \bar{a}+5 \bar{b}$ અને $5 \bar{a}+3 \bar{b}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos ^{-1}\left(\frac{10}{19}\right)$
B
$\cos ^{-1}\left(\frac{11}{19}\right)$
C
$\cos ^{-1}\left(\frac{13}{19}\right)$
D
$\cos ^{-1}\left(\frac{14}{19}\right)$

Solution

(C) ધારો કે $\overline{u} = 3 \overline{a} + 5 \overline{b}$ અને $\overline{v} = 5 \overline{a} + 3 \overline{b}$.
$\overline{u} = 3(\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}) + 5(2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}) = (3+10)\hat{i} + (-6+15)\hat{j} + (9-5)\hat{k} = 13 \hat{i} + 9 \hat{j} + 4 \hat{k}$.
$\overline{v} = 5(\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k}) + 3(2 \hat{i}+3 \hat{j}-\hat{k}) = (5+6)\hat{i} + (-10+9)\hat{j} + (15-3)\hat{k} = 11 \hat{i} - \hat{j} + 12 \hat{k}$.
$\overline{u}$ અને $\overline{v}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{\overline{u} \cdot \overline{v}}{|\overline{u}| |\overline{v}|}$.
$\overline{u} \cdot \overline{v} = (13)(11) + (9)(-1) + (4)(12) = 143 - 9 + 48 = 182$.
$|\overline{u}| = \sqrt{13^2 + 9^2 + 4^2} = \sqrt{169 + 81 + 16} = \sqrt{266}$.
$|\overline{v}| = \sqrt{11^2 + (-1)^2 + 12^2} = \sqrt{121 + 1 + 144} = \sqrt{266}$.
$\cos \theta = \frac{182}{\sqrt{266} \cdot \sqrt{266}} = \frac{182}{266} = \frac{13}{19}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{13}{19}\right)$.
544
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
સદિશો $\hat{i} + m \hat{j} + \hat{k}$,$\hat{j} + m \hat{k}$ અને $m \hat{i} + \hat{k}$ દ્વારા બનતા સમાંતરફલકનું ઘનફળ ન્યૂનતમ થાય ત્યારે $m$ ની કિંમત શું હોય?
A
$2$
B
$3$
C
$\sqrt{3}$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}}$

Solution

(D) સદિશો $\vec{a}, \vec{b}, \vec{c}$ દ્વારા બનતા સમાંતરફલકનું ઘનફળ $V$ એ અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $|[\vec{a} \vec{b} \vec{c}]|$ દ્વારા મળે છે.
$V = \begin{vmatrix} 1 & m & 1 \\ 0 & 1 & m \\ m & 0 & 1 \end{vmatrix} = 1(1 - 0) - m(0 - m^2) + 1(0 - m) = 1 + m^3 - m$.
ઘનફળ ન્યૂનતમ શોધવા માટે,આપણે $V$ નું $m$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરીએ:
$\frac{dV}{dm} = 3m^2 - 1$.
$\frac{dV}{dm} = 0$ લેતા,આપણને $3m^2 = 1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $m^2 = \frac{1}{3}$,તેથી $m = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આપણે ઘનફળ (જે ધન હોવું જોઈએ) શોધી રહ્યા છીએ,તેથી $m > 0$ માટે $m = \frac{1}{\sqrt{3}}$ લઈએ.
દ્વિતીય વિકલન તપાસતા: $\frac{d^2V}{dm^2} = 6m$.
$m = \frac{1}{\sqrt{3}}$ માટે,$\frac{d^2V}{dm^2} = 6(\frac{1}{\sqrt{3}}) > 0$,જે સાબિત કરે છે કે $m = \frac{1}{\sqrt{3}}$ પર ઘનફળ ન્યૂનતમ છે.
545
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
અદિશ $\overline{a} \cdot [(\overline{b} + \overline{c}) \times (\overline{a} + \overline{b} + \overline{c})]$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$[\overline{a} \overline{b} \overline{c}] + [\overline{b} \overline{c} \overline{a}]$
C
$[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ પદ: $\overline{a} \cdot [(\overline{b} + \overline{c}) \times (\overline{a} + \overline{b} + \overline{c})]$
ક્રોસ ગુણાકારના વિભાજનના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$(\overline{b} + \overline{c}) \times (\overline{a} + \overline{b} + \overline{c}) = \overline{b} \times \overline{a} + \overline{b} \times \overline{b} + \overline{b} \times \overline{c} + \overline{c} \times \overline{a} + \overline{c} \times \overline{b} + \overline{c} \times \overline{c}$
કારણ કે $\overline{x} \times \overline{x} = 0$ અને $\overline{c} \times \overline{b} = -(\overline{b} \times \overline{c})$,તેથી:
$= \overline{b} \times \overline{a} + 0 + \overline{b} \times \overline{c} + \overline{c} \times \overline{a} - (\overline{b} \times \overline{c}) + 0 = \overline{b} \times \overline{a} + \overline{c} \times \overline{a}$
હવે,$\overline{a}$ સાથે ડોટ ગુણાકાર કરતા:
$\overline{a} \cdot (\overline{b} \times \overline{a} + \overline{c} \times \overline{a}) = \overline{a} \cdot (\overline{b} \times \overline{a}) + \overline{a} \cdot (\overline{c} \times \overline{a})$
$= [\overline{a} \overline{b} \overline{a}] + [\overline{a} \overline{c} \overline{a}]$
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારમાં જો બે સદિશો સમાન હોય તો તેનું મૂલ્ય શૂન્ય થાય છે:
$= 0 + 0 = 0$
546
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
ધારો કે $\overline{a}=2 \hat{i}+\hat{j}-2 \hat{k}$ અને $\overline{b}=\hat{i}+\hat{j}$. જો $\overline{c}$ એવો સદિશ હોય કે જેથી $\overline{a} \cdot \overline{c}=|\overline{c}|$,$|\overline{c}-\overline{a}|=2 \sqrt{2}$ અને $(\overline{a} \times \overline{b})$ તથા $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $30^{\circ}$ હોય,તો $|(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c}|$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{4}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $|\overline{c}-\overline{a}|=2 \sqrt{2}$. બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $|\overline{c}|^2+|\overline{a}|^2-2(\overline{a} \cdot \overline{c})=8$ મળે છે.
કારણ કે $|\overline{a}|^2 = 2^2+1^2+(-2)^2 = 9$ અને $\overline{a} \cdot \overline{c}=|\overline{c}|$,તેથી સમીકરણ $|\overline{c}|^2+9-2|\overline{c}|=8$ બને છે.
આનું સાદું રૂપ $(|\overline{c}|-1)^2=0$ થાય છે,તેથી $|\overline{c}|=1$.
હવે,$\overline{a} \times \overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 1 & 1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-2)) - \hat{j}(0 - (-2)) + \hat{k}(2 - 1) = 2\hat{i}-2\hat{j}+\hat{k}$.
તેનું માન $|\overline{a} \times \overline{b}| = \sqrt{2^2+(-2)^2+1^2} = \sqrt{4+4+1} = 3$ છે.
અંતે,$|(\overline{a} \times \overline{b}) \times \overline{c}| = |\overline{a} \times \overline{b}| |\overline{c}| \sin(30^{\circ}) = 3 \times 1 \times \frac{1}{2} = \frac{3}{2}$.
547
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}$ અને $\overline{c}$ એ $\frac{\pi}{3}$ ના ખૂણે નમેલા એકમ સદિશો હોય અને $(\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c})) \cdot (\overline{a} \times \overline{c}) = 5$ હોય,તો $5[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]$ ની કિંમત શોધો.
A
-$10$
B
$10$
C
$50$
D
-$50$

Solution

(D) આપેલ છે કે $|\overline{a}| = |\overline{c}| = 1$ અને $\overline{a}$ તથા $\overline{c}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{3}$ છે.
$\overline{a} \cdot \overline{c} = |\overline{a}||\overline{c}| \cos \frac{\pi}{3} = 1 \times 1 \times \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
સદિશ ત્રિગુણન સૂત્ર $\overline{a} \times (\overline{b} \times \overline{c}) = (\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{c}$ નો ઉપયોગ કરતા.
આ કિંમત આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા: $((\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} - (\overline{a} \cdot \overline{b}) \overline{c}) \cdot (\overline{a} \times \overline{c}) = 5$.
કારણ કે $(\overline{c} \cdot (\overline{a} \times \overline{c})) = 0$ (કારણ કે બે સમાન સદિશો સાથેનો અદિશ ત્રિગુણન શૂન્ય થાય છે),તેથી સમીકરણ સરળ બને છે:
$(\overline{a} \cdot \overline{c}) \overline{b} \cdot (\overline{a} \times \overline{c}) = 5$.
$\frac{1}{2} [\overline{b} \overline{a} \overline{c}] = 5 \Rightarrow [\overline{b} \overline{a} \overline{c}] = 10$.
અદિશ ત્રિગુણનના ગુણધર્મ મુજબ,$[\overline{b} \overline{a} \overline{c}] = -[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]$.
તેથી,$-[\overline{a} \overline{b} \overline{c}] = 10 \Rightarrow [\overline{a} \overline{b} \overline{c}] = -10$.
અંતે,$5[\overline{a} \overline{b} \overline{c}] = 5 \times (-10) = -50$.
548
MathematicsEasyMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}=\hat{i}-\hat{k}$,$\overline{b}=x \hat{i}+\hat{j}+(1-x) \hat{k}$ અને $\overline{c}=y \hat{i}+x \hat{j}+(1+x-y) \hat{k}$ હોય,તો $\overline{a} \cdot(\overline{b} \times \overline{c})$ કોના પર આધાર રાખે છે?
A
માત્ર $x$
B
માત્ર $y$
C
$x$ કે $y$ બંનેમાંથી કોઈ પણ નહીં
D
$x$ અને $y$ બંને

Solution

(C) અદિશ ત્રિગુણક ગુણાકાર $\overline{a} \cdot(\overline{b} \times \overline{c})$ એ સદિશો $\overline{a}, \overline{b},$ અને $\overline{c}$ ના ઘટકોના નિશ્ચાયક દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$[\overline{a} \overline{b} \overline{c}] = \begin{vmatrix} 1 & 0 & -1 \\ x & 1 & 1-x \\ y & x & 1+x-y \end{vmatrix}$
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_3 \rightarrow C_3 + C_1$ લાગુ પાડતા:
$[\overline{a} \overline{b} \overline{c}] = \begin{vmatrix} 1 & 0 & -1+1 \\ x & 1 & 1-x+x \\ y & x & 1+x-y+y \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 \\ x & 1 & 1 \\ y & x & 1+x \end{vmatrix}$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$= 1 \times \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ x & 1+x \end{vmatrix} - 0 + 0$
$= 1 \times ((1+x) - x) = 1 \times 1 = 1$
પરિણામ $1$ મળે છે,જે અચળ છે અને $x$ કે $y$ પર આધારિત નથી,તેથી $\overline{a} \cdot(\overline{b} \times \overline{c})$ એ $x$ કે $y$ બંનેમાંથી કોઈ પણ પર આધાર રાખતું નથી.
549
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
જો $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ પરસ્પર લંબ સદિશો હોય અને તેમના માન અનુક્રમે $1, 2, 3$ હોય,તો $[\overline{a}+\overline{b}+\overline{c} \quad \overline{b}-\overline{a} \quad \overline{c}]$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$6$
C
$12$
D
$18$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ પરસ્પર લંબ સદિશો છે,તેથી $\overline{a} \cdot \overline{b} = 0, \overline{b} \cdot \overline{c} = 0, \overline{c} \cdot \overline{a} = 0$ અને તેમના માન $|\overline{a}|=1, |\overline{b}|=2, |\overline{c}|=3$ છે.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકારની વ્યાખ્યા મુજબ,$[\overline{a}+\overline{b}+\overline{c} \quad \overline{b}-\overline{a} \quad \overline{c}] = (\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}) \cdot ((\overline{b}-\overline{a}) \times \overline{c})$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટનું વિસ્તરણ કરતા: $(\overline{b}-\overline{a}) \times \overline{c} = \overline{b} \times \overline{c} - \overline{a} \times \overline{c}$.
હવે,આ કિંમત મૂકતા: $(\overline{a}+\overline{b}+\overline{c}) \cdot (\overline{b} \times \overline{c} - \overline{a} \times \overline{c})$.
કારણ કે $\overline{a}, \overline{b}, \overline{c}$ પરસ્પર લંબ છે,$\overline{a} \cdot (\overline{b} \times \overline{c}) = |\overline{a}| |\overline{b}| |\overline{c}| = 1 \times 2 \times 3 = 6$.
તેમજ,$\overline{b} \cdot (\overline{b} \times \overline{c}) = 0$ અને $\overline{c} \cdot (\overline{b} \times \overline{c}) = 0$.
તેવી જ રીતે,$\overline{a} \cdot (\overline{a} \times \overline{c}) = 0, \overline{b} \cdot (\overline{a} \times \overline{c}) = 0, \overline{c} \cdot (\overline{a} \times \overline{c}) = 0$.
પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા: $\overline{a} \cdot (\overline{b} \times \overline{c}) - \overline{a} \cdot (\overline{a} \times \overline{c}) + \overline{b} \cdot (\overline{b} \times \overline{c}) - \overline{b} \cdot (\overline{a} \times \overline{c}) + \overline{c} \cdot (\overline{b} \times \overline{c}) - \overline{c} \cdot (\overline{a} \times \overline{c})$.
આ પદાવલિ $\overline{a} \cdot (\overline{b} \times \overline{c}) - (-\overline{b} \cdot (\overline{a} \times \overline{c})) = [\overline{a} \overline{b} \overline{c}] + [\overline{b} \overline{a} \overline{c}] = [\overline{a} \overline{b} \overline{c}] + [\overline{a} \overline{b} \overline{c}] = 2[\overline{a} \overline{b} \overline{c}]$ માં પરિણમે છે.
કારણ કે $[\overline{a} \overline{b} \overline{c}] = 1 \times 2 \times 3 = 6$,અંતિમ મૂલ્ય $2 \times 6 = 12$ મળે છે.
550
MathematicsMediumMCQMHT CET · 2024
જો ચતુષ્ફલકનું ઘનફળ જેના શિરોબિંદુઓ $A \equiv (1, -6, 10)$,$B \equiv (-1, -3, 7)$,$C \equiv (5, -1, k)$ અને $D \equiv (7, -4, 7)$ હોય,તે $11$ ઘન એકમ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$5$
C
$3$
D
$1$

Solution

(A) ચતુષ્ફલકનું ઘનફળ $V = \frac{1}{6} |[\vec{AB}, \vec{AC}, \vec{AD}]|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ: $A(1, -6, 10)$,$B(-1, -3, 7)$,$C(5, -1, k)$,$D(7, -4, 7)$.
સદિશો:
$\vec{AB} = -2\hat{i} + 3\hat{j} - 3\hat{k}$
$\vec{AC} = 4\hat{i} + 5\hat{j} + (k-10)\hat{k}$
$\vec{AD} = 6\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$
ઘનફળ $= \frac{1}{6} |\det(\vec{AB}, \vec{AC}, \vec{AD})| = 11$.
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $= \begin{vmatrix} -2 & 3 & -3 \\ 4 & 5 & k-10 \\ 6 & 2 & -3 \end{vmatrix} = 22k - 88$.
તેથી,$\frac{1}{6} |22k - 88| = 11 \Rightarrow |22k - 88| = 66$.
કિસ્સો $1$: $22k - 88 = 66 \Rightarrow 22k = 154 \Rightarrow k = 7$.
કિસ્સો $2$: $22k - 88 = -66 \Rightarrow 22k = 22 \Rightarrow k = 1$.
વિકલ્પો મુજબ,$k=7$ એ સાચો જવાબ છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real MHT CET style covering Mathematics with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D Mathematics papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Run live MHT CET mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo

Frequently Asked Questions

How many Mathematics questions are in MHT CET 2024?

There are 769 Mathematics questions from the MHT CET 2024 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.

Are MHT CET 2024 Mathematics solutions available in Gujarati?

Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.

Can I practice MHT CET 2024 Mathematics as a timed test?

Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full MHT CET mock test covering Mathematics with time limits and instant score analysis.

Can teachers create Mathematics papers from MHT CET previous year questions?

Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix MHT CET Mathematics questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.

For Teachers & Institutes

Build a Custom Mathematics Paper

Pick MHT CET 2024 Mathematics questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.