Gujarati

Mix Examples - Polynomials Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Polynomials · Mix Examples - Polynomials

412+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 412 questions in Gujarati

201
Easy
ચકાસો કે $2$ અને $5$ એ બહુપદી $x^{2}-2x-15$ ના શૂન્યો છે કે નહીં.

Solution

(D) ધારો કે બહુપદી $p(x) = x^{2} - 2x - 15$ છે.
$2$ એ શૂન્ય છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આપણે $p(2)$ ની ગણતરી કરીએ:
$p(2) = (2)^{2} - 2(2) - 15 = 4 - 4 - 15 = -15$.
અહીં $p(2) \neq 0$ હોવાથી,$2$ એ બહુપદીનું શૂન્ય નથી.
$5$ એ શૂન્ય છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આપણે $p(5)$ ની ગણતરી કરીએ:
$p(5) = (5)^{2} - 2(5) - 15 = 25 - 10 - 15 = 0$.
અહીં $p(5) = 0$ હોવાથી,$5$ એ બહુપદીનું શૂન્ય છે.
202
EasyMCQ
ચકાસો કે $3$ અને $7$ એ બહુપદી $p(x) = x^{2} - 5x - 14$ ના શૂન્યો છે કે નહીં.
A
$3$ અને $7$ બંને શૂન્યો છે.
B
$3$ શૂન્ય છે,પરંતુ $7$ નથી.
C
$7$ શૂન્ય છે,પરંતુ $3$ નથી.
D
$3$ કે $7$ બંનેમાંથી એક પણ શૂન્ય નથી.

Solution

(C) કોઈ કિંમત બહુપદી $p(x) = x^{2} - 5x - 14$ નું શૂન્ય છે કે નહીં તે ચકાસવા માટે,આપણે તે કિંમતને બહુપદીમાં મૂકીએ છીએ અને તપાસીએ છીએ કે પરિણામ $0$ મળે છે કે નહીં.
$x = 3$ માટે:
$p(3) = (3)^{2} - 5(3) - 14$
$p(3) = 9 - 15 - 14$
$p(3) = -20$
અહીં $p(3) \neq 0$ હોવાથી,$3$ એ બહુપદીનું શૂન્ય નથી.
$x = 7$ માટે:
$p(7) = (7)^{2} - 5(7) - 14$
$p(7) = 49 - 35 - 14$
$p(7) = 49 - 49$
$p(7) = 0$
અહીં $p(7) = 0$ હોવાથી,$7$ એ બહુપદીનું શૂન્ય છે.
203
Easy
નીચેના કિસ્સામાં બહુપદીનું શૂન્ય શોધો:
$p(x) = 3x - 4$

Solution

(A) બહુપદી $p(x) = 3x - 4$ નું શૂન્ય શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
$3x - 4 = 0$
બંને બાજુ $4$ ઉમેરતા,આપણને મળે છે:
$3x = 4$
બંને બાજુ $3$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$x = \frac{4}{3}$
તેથી,બહુપદીનું શૂન્ય $\frac{4}{3}$ છે.
204
EasyMCQ
નીચેના કિસ્સામાં બહુપદીનું શૂન્ય શોધો:
$p(t) = 7t - 21$
A
$15$
B
$11$
C
$6$
D
$3$

Solution

(D) બહુપદી $p(t)$ નું શૂન્ય શોધવા માટે,આપણે $p(t) = 0$ લઈએ છીએ.
આપેલ છે કે $p(t) = 7t - 21$.
બહુપદીને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$7t - 21 = 0$
બંને બાજુ $21$ ઉમેરતા:
$7t = 21$
બંને બાજુ $7$ વડે ભાગતા:
$t = \frac{21}{7}$
$t = 3$
તેથી,બહુપદીનું શૂન્ય $3$ છે.
205
Easy
નીચેના કિસ્સામાં બહુપદીનું શૂન્ય શોધો:
$q(y) = \pi y + 3.14$

Solution

(N/A) બહુપદી $q(y)$ નું શૂન્ય શોધવા માટે,આપણે $q(y) = 0$ લઈએ છીએ.
તેથી,$\pi y + 3.14 = 0$.
બંને બાજુથી $3.14$ બાદ કરતાં,આપણને $\pi y = -3.14$ મળે છે.
બંને બાજુને $\pi$ વડે ભાગતા,આપણને $y = -\frac{3.14}{\pi}$ મળે છે.
આમ,બહુપદીનું શૂન્ય $-\frac{3.14}{\pi}$ છે.
206
Easy
નીચે આપેલા કિસ્સામાં બહુપદીનું શૂન્ય શોધો:
$p(x) = \frac{2}{3}x + \frac{5}{4}$

Solution

(D) બહુપદી $p(x)$ નું શૂન્ય શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
$\frac{2}{3}x + \frac{5}{4} = 0$
બંને બાજુથી $\frac{5}{4}$ બાદ કરતા:
$\frac{2}{3}x = -\frac{5}{4}$
$x$ ની કિંમત શોધવા માટે બંને બાજુ $\frac{3}{2}$ વડે ગુણતા:
$x = -\frac{5}{4} \times \frac{3}{2}$
$x = -\frac{15}{8}$
207
EasyMCQ
નીચેના કિસ્સામાં બહુપદીનું શૂન્ય શોધો:
$q(m) = 0.3m - 0.15$
A
$2.4$
B
$2.6$
C
$0.5$
D
$0.8$

Solution

(C) બહુપદી $q(m)$ નું શૂન્ય શોધવા માટે,આપણે $q(m) = 0$ લઈએ છીએ.
$0.3m - 0.15 = 0$
$0.3m = 0.15$
$m = \frac{0.15}{0.3}$
$m = \frac{15}{30}$
$m = 0.5$
તેથી,બહુપદીનું શૂન્ય $0.5$ છે.
208
EasyMCQ
જો $p(x) = x^{2} - 4x + 3$ હોય,તો $p(2) - p(-1) + p(1/2)$ ની કિંમત શોધો. ($/4$ માં)
A
$3$
B
$-31$
C
$7$
D
$-7$

Solution

(B) આપેલ બહુપદી $p(x) = x^{2} - 4x + 3$ છે.
સૌ પ્રથમ,$p(2)$ ની ગણતરી કરો:
$p(2) = (2)^{2} - 4(2) + 3 = 4 - 8 + 3 = -1$.
ત્યારબાદ,$p(-1)$ ની ગણતરી કરો:
$p(-1) = (-1)^{2} - 4(-1) + 3 = 1 + 4 + 3 = 8$.
પછી,$p(1/2)$ ની ગણતરી કરો:
$p(1/2) = (1/2)^{2} - 4(1/2) + 3 = 1/4 - 2 + 3 = 1/4 + 1 = 5/4$.
અંતે,આ કિંમતોને $p(2) - p(-1) + p(1/2)$ પદાવલિમાં મૂકો:
$-1 - 8 + 5/4 = -9 + 5/4 = (-36 + 5) / 4 = -31/4$.
209
Medium
$p(x)=21+10 x+x^{2}$ ને $g(x)=2+x$ વડે ભાગો અને ભાગફળ તથા શેષ શોધો.

Solution

(N/A) $p(x)=21+10 x+x^{2}$
$\therefore p(x)=x^{2}+10 x+21$ અને $g(x)=2+x$
$\therefore g(x)=x+2$
$\therefore$ ભાગફળ $=x+8$ અને શેષ $=5$
ભાગાકારની પ્રક્રિયાના પગલાં:
પગલું $1:$ આપણે ભાજ્ય $21+10 x+x^{2}$ અને ભાજક $2+x$ ને પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં લખીએ છીએ,એટલે કે,પદોને તેમની ઘાતના ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવ્યા પછી. તેથી,ભાજ્ય $x^{2}+10 x+21$ છે અને ભાજક $x+2$ છે.
પગલું $2:$ આપણે ભાજ્યના પ્રથમ પદને ભાજકના પ્રથમ પદ વડે ભાગીએ છીએ,એટલે કે,આપણે $x^{2}$ ને $x$ વડે ભાગીએ છીએ અને $x$ મેળવીએ છીએ. આ આપણને ભાગફળનું પ્રથમ પદ આપે છે.
$\frac{x^{2}}{x}=x=$ ભાગફળનું પ્રથમ પદ.
પગલું $3:$ આપણે ભાજકને ભાગફળના પ્રથમ પદ વડે ગુણીએ છીએ અને આ ગુણાકારને ભાજ્યમાંથી બાદ કરીએ છીએ,એટલે કે,આપણે $x+2$ ને $x$ વડે ગુણીએ છીએ અને ગુણાકાર $x^{2}+2 x$ ને ભાજ્ય $x^{2}+10 x+21$ માંથી બાદ કરીએ છીએ. આ આપણને શેષ $8 x+21$ તરીકે આપે છે.
પગલું $4:$ આપણે શેષ $8 x+21$ ને નવા ભાજ્ય તરીકે ગણીએ છીએ. ભાજક સમાન રહે છે. આપણે ભાગફળનું આગલું પદ મેળવવા માટે પગલું $2$ નું પુનરાવર્તન કરીએ છીએ,એટલે કે,આપણે (નવા) ભાજ્યના પ્રથમ પદ $8 x$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $x$ વડે ભાગીએ છીએ અને $8$ મેળવીએ છીએ.
આમ,$8$ એ ભાગફળનું બીજું પદ છે.
$\frac{8 x}{x}=8=$ ભાગફળનું બીજું પદ.
નવું ભાગફળ $=x+8$
પગલું $5:$ આપણે ભાજકને ભાગફળના બીજા પદ વડે ગુણીએ છીએ અને ગુણાકારને ભાજ્યમાંથી બાદ કરીએ છીએ. એટલે કે,આપણે $x+2$ ને $8$ વડે ગુણીએ છીએ અને ગુણાકાર $8 x+16$ ને ભાજ્ય $8 x+21$ માંથી બાદ કરીએ છીએ. આ આપણને શેષ તરીકે $5$ આપે છે.
આ પ્રક્રિયા ત્યાં સુધી ચાલુ રહે છે જ્યાં સુધી શેષ $0$ ન મળે અથવા નવા ભાજ્યની ઘાત ભાજકની ઘાત કરતા ઓછી ન થાય. આ તબક્કે,આ નવો ભાજ્ય શેષ બને છે અને ભાગફળોનો સરવાળો આપણને સંપૂર્ણ ભાગફળ આપે છે.
પગલું $6:$ આમ,સંપૂર્ણ ભાગફળ $x+8$ છે અને શેષ $5$ છે.
Solution diagram
210
Medium
$p(x) = x^{3} + 7x^{2} + 14x + 1$ ને $x + 3$ વડે ભાગો અને ભાગફળ તથા શેષ શોધો.

Solution

(N/A) $p(x) = x^{3} + 7x^{2} + 14x + 1$ ને $x + 3$ વડે ભાગવા માટે,આપણે બહુપદીના ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$1$. ભાજ્યના પ્રથમ પદ $(x^{3})$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(x)$ વડે ભાગતા $x^{2}$ મળે છે.
$2$. $x^{2}$ ને $(x + 3)$ સાથે ગુણતા $x^{3} + 3x^{2}$ મળે છે. તેને ભાજ્યમાંથી બાદ કરતા $4x^{2} + 14x + 1$ મળે છે.
$3$. $4x^{2}$ ને $x$ વડે ભાગતા $4x$ મળે છે. $4x$ ને $(x + 3)$ સાથે ગુણતા $4x^{2} + 12x$ મળે છે. તેને બાદ કરતા $2x + 1$ મળે છે.
$4$. $2x$ ને $x$ વડે ભાગતા $2$ મળે છે. $2$ ને $(x + 3)$ સાથે ગુણતા $2x + 6$ મળે છે. તેને બાદ કરતા $-5$ મળે છે.
આમ,ભાગફળ $x^{2} + 4x + 2$ છે અને શેષ $-5$ છે.
Solution diagram
211
MediumMCQ
શેષ પ્રમેયની મદદથી,જ્યારે બહુપદી $x^{3}+7x^{2}+17x+25$ ને $x+4$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) ધારો કે બહુપદી $p(x) = x^{3} + 7x^{2} + 17x + 25$ છે.
શેષ પ્રમેય મુજબ,જ્યારે $p(x)$ ને $(x - a)$ વડે ભાગવામાં આવે,ત્યારે શેષ $p(a)$ મળે છે.
અહીં,ભાજક $x + 4$ છે,જેને $x - (-4)$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,આપણે $x + 4 = 0$ લઈએ,જે આપણને $x = -4$ આપે છે.
હવે,આપણે $p(-4)$ ની કિંમત શોધીએ:
$p(-4) = (-4)^{3} + 7(-4)^{2} + 17(-4) + 25$
$p(-4) = -64 + 7(16) - 68 + 25$
$p(-4) = -64 + 112 - 68 + 25$
$p(-4) = 137 - 132$
$p(-4) = 5$
આમ,શેષ $5$ છે.
212
Medium
શેષ પ્રમેયની મદદથી તપાસો કે $x+2$ એ બહુપદી $x^{3}+9x^{2}+26x+24$ નો અવયવ છે કે નહીં.

Solution

(A) ધારો કે $p(x) = x^{3} + 9x^{2} + 26x + 24$ એ આપેલી બહુપદી છે.
$(x+2)$ એ અવયવ છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે સુરેખ બહુપદી $x+2$ નું શૂન્ય શોધીએ છીએ,$x+2 = 0$ લેતા $x = -2$ મળે છે.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(-2) = 0$ હોય,તો $(x+2)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
હવે,$p(x)$ માં $x = -2$ મૂકતા:
$p(-2) = (-2)^{3} + 9(-2)^{2} + 26(-2) + 24$
$p(-2) = -8 + 9(4) - 52 + 24$
$p(-2) = -8 + 36 - 52 + 24$
$p(-2) = 60 - 60 = 0$
અહીં $p(-2) = 0$ હોવાથી,અવયવ પ્રમેય મુજબ,$(x+2)$ એ $x^{3} + 9x^{2} + 26x + 24$ નો અવયવ છે.
213
MediumMCQ
ચકાસો કે બહુપદી $p(x) = x^{3} + 9x^{2} + 26x + 24$ એ $x + 2$ નો ગુણક છે કે નહીં.
A
હા,તે ગુણક છે.
B
ના,તે ગુણક નથી.
C
નિર્ધારિત કરી શકાતું નથી.
D
આમાંથી કોઈ નહીં.

Solution

(A) બહુપદી $p(x)$ એ $x + 2$ નો ગુણક ત્યારે જ કહેવાય જો $x + 2$ વડે $p(x)$ ને ભાગતા શેષ $0$ મળે.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(a) = 0$ હોય,તો $(x - a)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
$x + 2 = 0$ લેતા,આપણને $x = -2$ મળે છે.
હવે,આપણે $p(-2)$ ની કિંમત શોધીએ:
$p(-2) = (-2)^{3} + 9(-2)^{2} + 26(-2) + 24$
$p(-2) = -8 + 9(4) - 52 + 24$
$p(-2) = -8 + 36 - 52 + 24$
$p(-2) = (-8 - 52) + (36 + 24)$
$p(-2) = -60 + 60$
$p(-2) = 0$
અહીં શેષ $0$ હોવાથી,$(x + 2)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
તેથી,$p(x)$ એ $x + 2$ નો ગુણક છે.
214
Easy
$2x^2 - 7x - 15$ ને $x + 1$ વડે ભાગતા મળતું ભાગફળ અને શેષ શોધો.

Solution

(N/A) ભાગફળ અને શેષ શોધવા માટે,આપણે $2x^2 - 7x - 15$ નો $x + 1$ વડે બહુપદીનો ભાગાકાર કરીશું.
$1$. ભાજ્યના પ્રથમ પદ $(2x^2)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(x)$ વડે ભાગો: $2x^2 / x = 2x$. આ ભાગફળનું પ્રથમ પદ છે.
$2$. ભાજક $(x + 1)$ ને $2x$ વડે ગુણો: $2x(x + 1) = 2x^2 + 2x$.
$3$. આને ભાજ્યમાંથી બાદ કરો: $(2x^2 - 7x - 15) - (2x^2 + 2x) = -9x - 15$.
$4$. નવી પદાવલિના પ્રથમ પદ $(-9x)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(x)$ વડે ભાગો: $-9x / x = -9$. આ ભાગફળનું બીજું પદ છે.
$5$. ભાજક $(x + 1)$ ને $-9$ વડે ગુણો: $-9(x + 1) = -9x - 9$.
$6$. આને વર્તમાન પદાવલિમાંથી બાદ કરો: $(-9x - 15) - (-9x - 9) = -9x - 15 + 9x + 9 = -6$.
આમ,ભાગફળ $2x - 9$ છે અને શેષ $-6$ છે.
215
Medium
$2x^{2}-7x-15$ ને $2x+1$ વડે ભાગતા મળતા ભાગફળ અને શેષ શોધો.

Solution

(N/A) ભાગફળ અને શેષ શોધવા માટે,આપણે બહુપદીનો ભાગાકાર કરીશું:
$1$. ભાજ્યના પ્રથમ પદ $(2x^2)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(2x)$ વડે ભાગો: $2x^2 / 2x = x$. આ ભાગફળનું પ્રથમ પદ છે.
$2$. ભાજક $(2x+1)$ ને $x$ વડે ગુણો: $x(2x+1) = 2x^2 + x$.
$3$. આને ભાજ્યમાંથી બાદ કરો: $(2x^2 - 7x - 15) - (2x^2 + x) = -8x - 15$.
$4$. નવી પદાવલિના પ્રથમ પદ $(-8x)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(2x)$ વડે ભાગો: $-8x / 2x = -4$. આ ભાગફળનું બીજું પદ છે.
$5$. ભાજક $(2x+1)$ ને $-4$ વડે ગુણો: $-4(2x+1) = -8x - 4$.
$6$. આને વર્તમાન પદાવલિમાંથી બાદ કરો: $(-8x - 15) - (-8x - 4) = -8x - 15 + 8x + 4 = -11$.
તેથી,ભાગફળ $x-4$ છે અને શેષ $-11$ છે.
216
Medium
$2x^2 - 7x - 15$ ને $2x + 3$ વડે ભાગતા મળતું ભાગફળ અને શેષ શોધો.

Solution

(N/A) $2x^2 - 7x - 15$ ને $2x + 3$ વડે ભાગવા માટે,આપણે બહુપદીના ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીશું:
$1$. ભાજ્યના પ્રથમ પદ $(2x^2)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(2x)$ વડે ભાગો: $2x^2 / 2x = x$. આ ભાગફળનું પ્રથમ પદ છે.
$2$. ભાજક $(2x + 3)$ ને $x$ વડે ગુણો: $x(2x + 3) = 2x^2 + 3x$.
$3$. આને ભાજ્યમાંથી બાદ કરો: $(2x^2 - 7x - 15) - (2x^2 + 3x) = -10x - 15$.
$4$. નવી પદાવલિના પ્રથમ પદ $(-10x)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(2x)$ વડે ભાગો: $-10x / 2x = -5$. આ ભાગફળનું બીજું પદ છે.
$5$. ભાજક $(2x + 3)$ ને $-5$ વડે ગુણો: $-5(2x + 3) = -10x - 15$.
$6$. આને વર્તમાન પદાવલિમાંથી બાદ કરો: $(-10x - 15) - (-10x - 15) = 0$.
આમ,ભાગફળ $x - 5$ છે અને શેષ $0$ છે.
217
MediumMCQ
જ્યારે $2x^2 - 7x - 15$ ને $2x - 3$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે ભાગફળ અને શેષ શોધો.
A
ભાગફળ $= x - 2$,શેષ $= -21$
B
ભાગફળ $= x + 2$,શેષ $= -21$
C
ભાગફળ $= x - 2$,શેષ $= 21$
D
ભાગફળ $= x + 2$,શેષ $= 21$

Solution

(A) $2x^2 - 7x - 15$ ને $2x - 3$ વડે ભાગવા માટે,આપણે લાંબી ભાગાકારની રીતનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$1$. ભાજ્યના પ્રથમ પદ $(2x^2)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(2x)$ વડે ભાગો: $2x^2 / 2x = x$. આ ભાગફળનું પ્રથમ પદ છે.
$2$. ભાજક $(2x - 3)$ ને $x$ વડે ગુણો: $x(2x - 3) = 2x^2 - 3x$.
$3$. આને ભાજ્યમાંથી બાદ કરો: $(2x^2 - 7x - 15) - (2x^2 - 3x) = -4x - 15$.
$4$. નવી પદાવલિના પ્રથમ પદ $(-4x)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(2x)$ વડે ભાગો: $-4x / 2x = -2$. આ ભાગફળનું બીજું પદ છે.
$5$. ભાજક $(2x - 3)$ ને $-2$ વડે ગુણો: $-2(2x - 3) = -4x + 6$.
$6$. આને વર્તમાન પદાવલિમાંથી બાદ કરો: $(-4x - 15) - (-4x + 6) = -4x - 15 + 4x - 6 = -21$.
આમ,ભાગફળ $x - 2$ છે અને શેષ $-21$ છે.
218
Medium
જ્યારે $2x^2 - 7x - 15$ ને $x - 2$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે ભાગફળ અને શેષ શોધો.

Solution

(N/A) ભાગફળ અને શેષ શોધવા માટે,આપણે $2x^2 - 7x - 15$ નો $x - 2$ વડે બહુપદીનો ભાગાકાર કરીશું.
પગલું $1$: ભાજ્યના પ્રથમ પદ $(2x^2)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(x)$ વડે ભાગતા $2x$ મળે છે.
પગલું $2$: $2x$ નો $(x - 2)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $2x^2 - 4x$ મળે છે.
પગલું $3$: $(2x^2 - 7x)$ માંથી $(2x^2 - 4x)$ બાદ કરતા $-3x$ મળે છે.
પગલું $4$: બાકી રહેલું પદ $-15$ નીચે ઉતારતા $-3x - 15$ મળે છે.
પગલું $5$: નવી પદાવલિના પ્રથમ પદ $(-3x)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(x)$ વડે ભાગતા $-3$ મળે છે.
પગલું $6$: $-3$ નો $(x - 2)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $-3x + 6$ મળે છે.
પગલું $7$: $(-3x - 15)$ માંથી $(-3x + 6)$ બાદ કરતા $-15 - 6 = -21$ મળે છે.
આમ,ભાગફળ $= 2x - 3$ અને શેષ $= -21$ છે.
219
MediumMCQ
જ્યારે $x^{3}+x^{2}-10x+8$ ને $x-1$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે ભાગફળ અને શેષ શોધો.
A
ભાગફળ $= x^{2}+2x-8$,શેષ $= 0$
B
ભાગફળ $= x^{2}-2x+8$,શેષ $= 0$
C
ભાગફળ $= x^{2}+2x+8$,શેષ $= 1$
D
ભાગફળ $= x^{2}-2x-8$,શેષ $= 0$

Solution

(A) ભાગફળ અને શેષ શોધવા માટે,આપણે $(x^{3}+x^{2}-10x+8)$ નો $(x-1)$ વડે બહુપદીનો ભાગાકાર કરીશું.
પગલું $1$: ભાજ્યના પ્રથમ પદ $x^3$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $x$ વડે ભાગતા $x^2$ મળે છે.
પગલું $2$: $x^2$ નો $(x-1)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $(x^3-x^2)$ મળે છે. તેને ભાજ્યમાંથી બાદ કરતા: $(x^3+x^{2}-10x+8) - (x^3-x^2) = 2x^2-10x+8$.
પગલું $3$: નવી બહુપદીના પ્રથમ પદ $2x^2$ ને $x$ વડે ભાગતા $2x$ મળે છે.
પગલું $4$: $2x$ નો $(x-1)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $(2x^2-2x)$ મળે છે. તેને બાદ કરતા: $(2x^2-10x+8) - (2x^2-2x) = -8x+8$.
પગલું $5$: પ્રથમ પદ $-8x$ ને $x$ વડે ભાગતા $-8$ મળે છે.
પગલું $6$: $-8$ નો $(x-1)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $(-8x+8)$ મળે છે. તેને બાદ કરતા: $(-8x+8) - (-8x+8) = 0$.
આમ,ભાગફળ $x^{2}+2x-8$ છે અને શેષ $0$ છે.
220
Medium
જ્યારે $x^{3}+x^{2}-10x+8$ ને $x-2$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે ભાગફળ અને શેષ શોધો.

Solution

(A) ભાગફળ અને શેષ શોધવા માટે,આપણે $(x^{3}+x^{2}-10x+8)$ નો $(x-2)$ વડે બહુપદીનો ભાગાકાર કરીશું:
$1$. ભાજ્યના પ્રથમ પદ $(x^{3})$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(x)$ વડે ભાગતા $x^{2}$ મળે છે.
$2$. $x^{2}$ નો $(x-2)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $x^{3}-2x^{2}$ મળે છે.
$3$. $(x^{3}+x^{2}-10x+8)$ માંથી $(x^{3}-2x^{2})$ બાદ કરતા $3x^{2}-10x+8$ મળે છે.
$4$. $3x^{2}$ ને $x$ વડે ભાગતા $3x$ મળે છે. $3x$ નો $(x-2)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $3x^{2}-6x$ મળે છે.
$5$. $(3x^{2}-10x+8)$ માંથી $(3x^{2}-6x)$ બાદ કરતા $-4x+8$ મળે છે.
$6$. $-4x$ ને $x$ વડે ભાગતા $-4$ મળે છે. $-4$ નો $(x-2)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $-4x+8$ મળે છે.
$7$. $(-4x+8)$ માંથી $(-4x+8)$ બાદ કરતા $0$ મળે છે.
આમ,ભાગફળ $= x^{2}+3x-4$ અને શેષ $= 0$ છે.
221
Medium
જ્યારે $x^{3}+x^{2}-10x+8$ ને $x+3$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે ભાગફળ અને શેષ શોધો.

Solution

(N/A) ભાગફળ અને શેષ શોધવા માટે,આપણે $(x^{3}+x^{2}-10x+8)$ ને $(x+3)$ વડે બહુપદીનો ભાગાકાર કરીશું:
$1$. ભાજ્યના પ્રથમ પદ $(x^3)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(x)$ વડે ભાગતા $x^2$ મળે છે.
$2$. $x^2$ નો $(x+3)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $x^3+3x^2$ મળે છે. તેને ભાજ્યમાંથી બાદ કરતા: $(x^3+x^{2}-10x+8) - (x^3+3x^2) = -2x^2-10x+8$ મળે છે.
$3$. નવા પ્રથમ પદ $(-2x^2)$ ને $x$ વડે ભાગતા $-2x$ મળે છે.
$4$. $-2x$ નો $(x+3)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $-2x^2-6x$ મળે છે. તેને બાદ કરતા: $(-2x^2-10x+8) - (-2x^2-6x) = -4x+8$ મળે છે.
$5$. નવા પ્રથમ પદ $(-4x)$ ને $x$ વડે ભાગતા $-4$ મળે છે.
$6$. $-4$ નો $(x+3)$ સાથે ગુણાકાર કરતા $-4x-12$ મળે છે. તેને બાદ કરતા: $(-4x+8) - (-4x-12) = 20$ મળે છે.
આમ,ભાગફળ $= x^{2}-2x-4$ અને શેષ $= 20$ છે.
222
Difficult
જ્યારે $x^{3}+x^{2}-10x+8$ ને $x+4$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે ભાગફળ અને શેષ શોધો.

Solution

(A) ભાગફળ અને શેષ શોધવા માટે,આપણે $(x^{3}+x^{2}-10x+8)$ નો $(x+4)$ વડે બહુપદીનો ભાગાકાર કરીશું:
$1$. ભાજ્યના પ્રથમ પદ $(x^3)$ ને ભાજકના પ્રથમ પદ $(x)$ વડે ભાગતા $x^2$ મળે છે.
$2$. $x^2$ ને $(x+4)$ સાથે ગુણતા $x^3+4x^2$ મળે છે. તેને ભાજ્યમાંથી બાદ કરતા: $(x^3+x^{2}-10x+8) - (x^3+4x^2) = -3x^2-10x+8$.
$3$. નવા પ્રથમ પદ $(-3x^2)$ ને $x$ વડે ભાગતા $-3x$ મળે છે.
$4$. $-3x$ ને $(x+4)$ સાથે ગુણતા $-3x^2-12x$ મળે છે. તેને વર્તમાન શેષમાંથી બાદ કરતા: $(-3x^2-10x+8) - (-3x^2-12x) = 2x+8$.
$5$. નવા પ્રથમ પદ $(2x)$ ને $x$ વડે ભાગતા $2$ મળે છે.
$6$. $2$ ને $(x+4)$ સાથે ગુણતા $2x+8$ મળે છે. તેને બાદ કરતા: $(2x+8) - (2x+8) = 0$.
આમ,ભાગફળ $= x^{2}-3x+2$ અને શેષ $= 0$ છે.
223
MediumMCQ
શેષ પ્રમેયની મદદથી,જ્યારે બહુપદી $p(x) = x^3 + x^2 - 26x + 24$ ને ભાજક $x + 1$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ શોધો.
A
$45$
B
$60$
C
$50$
D
$20$

Solution

(C) શેષ પ્રમેય મુજબ,જો બહુપદી $p(x)$ ને $(x - a)$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ $p(a)$ મળે છે.
અહીં,ભાજક $x + 1$ છે,જેને $x - (-1)$ તરીકે લખી શકાય છે.
તેથી,આપણે $p(-1)$ શોધવાની જરૂર છે.
આપેલ છે કે $p(x) = x^3 + x^2 - 26x + 24$.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$p(-1) = (-1)^3 + (-1)^2 - 26(-1) + 24$
$p(-1) = -1 + 1 + 26 + 24$
$p(-1) = 0 + 50$
$p(-1) = 50$.
આમ,શેષ $50$ છે.
224
MediumMCQ
શેષ પ્રમેયની મદદથી,જ્યારે બહુપદી $p(x) = x^{3} + x^{2} - 26x + 24$ ને ભાજક $x - 1$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$4$
D
$0$

Solution

(D) શેષ પ્રમેય મુજબ,જો બહુપદી $p(x)$ ને $(x - a)$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ $p(a)$ મળે છે.
અહીં,$p(x) = x^{3} + x^{2} - 26x + 24$ અને ભાજક $(x - 1)$ છે,તેથી $a = 1$ થશે.
શેષ શોધવા માટે,આપણે $p(1)$ ની કિંમત શોધીશું:
$p(1) = (1)^{3} + (1)^{2} - 26(1) + 24$
$p(1) = 1 + 1 - 26 + 24$
$p(1) = 2 - 26 + 24$
$p(1) = -24 + 24 = 0$.
તેથી,શેષ $0$ છે.
225
EasyMCQ
શેષ પ્રમેયની મદદથી,જ્યારે બહુપદી $p(x) = x^3 + x^2 - 26x + 24$ ને ભાજક $x + 4$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ શોધો.
A
$80$
B
$71$
C
$52$
D
$65$

Solution

(A) શેષ પ્રમેય મુજબ,જો બહુપદી $p(x)$ ને $(x - a)$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ $p(a)$ મળે છે.
અહીં,ભાજક $x + 4$ છે,જેને $x - (-4)$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,$a = -4$.
હવે,બહુપદી $p(x) = x^3 + x^2 - 26x + 24$ માં $x = -4$ મૂકતા:
$p(-4) = (-4)^3 + (-4)^2 - 26(-4) + 24$
$p(-4) = -64 + 16 + 104 + 24$
$p(-4) = -64 + 144$
$p(-4) = 80$.
આમ,શેષ $80$ છે.
226
EasyMCQ
શેષ પ્રમેયની મદદથી,જ્યારે બહુપદી $p(x) = x^{3} + x^{2} - 26x + 24$ ને ભાજક $x - 4$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ શોધો.
A
$6$
B
$0$
C
$2$
D
$9$

Solution

(B) શેષ પ્રમેય મુજબ,જો બહુપદી $p(x)$ ને $(x - a)$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ $p(a)$ મળે છે.
અહીં,$p(x) = x^{3} + x^{2} - 26x + 24$ અને ભાજક $x - 4$ છે,તેથી $a = 4$ લેતા.
શેષ શોધવા માટે,આપણે $p(4)$ ની ગણતરી કરીશું:
$p(4) = (4)^{3} + (4)^{2} - 26(4) + 24$
$p(4) = 64 + 16 - 104 + 24$
$p(4) = 80 - 104 + 24$
$p(4) = -24 + 24 = 0$.
તેથી,શેષ $0$ મળે છે.
227
EasyMCQ
શેષ પ્રમેયની મદદથી,જ્યારે બહુપદી $p(x) = x^{3} + x^{2} - 26x + 24$ ને ભાજક $x + 6$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ શોધો.
A
$12$
B
$8$
C
$0$
D
$3$

Solution

(C) શેષ પ્રમેય મુજબ,જો બહુપદી $p(x)$ ને $(x - a)$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ $p(a)$ મળે છે.
અહીં,ભાજક $x + 6$ છે,જેને $x - (-6)$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,આપણે $p(-6)$ ની કિંમત શોધવી પડશે.
આપેલ છે કે $p(x) = x^{3} + x^{2} - 26x + 24$.
બહુપદીમાં $x = -6$ મૂકતા:
$p(-6) = (-6)^{3} + (-6)^{2} - 26(-6) + 24$
$p(-6) = -216 + 36 + 156 + 24$
$p(-6) = -216 + 216$
$p(-6) = 0$.
આમ,શેષ $0$ મળે છે.
228
EasyMCQ
શેષ પ્રમેયની મદદથી,જ્યારે બહુપદી $p(x) = x^{3} + x^{2} - 26x + 24$ ને ભાજક $x - 6$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ શોધો.
A
$140$
B
$110$
C
$95$
D
$120$

Solution

(D) શેષ પ્રમેય મુજબ,જો બહુપદી $p(x)$ ને $(x - a)$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ $p(a)$ મળે છે.
અહીં,$p(x) = x^{3} + x^{2} - 26x + 24$ અને ભાજક $x - 6$ છે,તેથી $a = 6$ થશે.
હવે,બહુપદીમાં $x = 6$ મૂકતા:
$p(6) = (6)^{3} + (6)^{2} - 26(6) + 24$
$p(6) = 216 + 36 - 156 + 24$
$p(6) = 252 - 156 + 24$
$p(6) = 96 + 24$
$p(6) = 120$
તેથી,શેષ $120$ છે.
229
MediumMCQ
જો $x+5$ એ $x^{3}+13x^{2}+ax+35$ નો એક અવયવ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$a = 47$
B
$a = 45$
C
$a = 49$
D
$a = 51$

Solution

(A) ધારો કે $p(x) = x^{3} + 13x^{2} + ax + 35$.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $x+5$ એ $p(x)$ નો અવયવ હોય,તો $p(-5) = 0$ થાય.
બહુપદીમાં $x = -5$ મૂકતા:
$(-5)^{3} + 13(-5)^{2} + a(-5) + 35 = 0$
$-125 + 13(25) - 5a + 35 = 0$
$-125 + 325 - 5a + 35 = 0$
$235 - 5a = 0$
$5a = 235$
$a = 47$.
230
DifficultMCQ
જો $x+2$ એ $x^{3}+ax^{2}-x+30$ નો એક અવયવ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$a = -6$
B
$a = 6$
C
$a = -8$
D
$a = 8$

Solution

(A) ધારો કે બહુપદી $p(x) = x^{3} + ax^{2} - x + 30$ છે.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $(x+2)$ એ $p(x)$ નો અવયવ હોય,તો $p(-2) = 0$ થાય.
બહુપદીમાં $x = -2$ મૂકતા:
$p(-2) = (-2)^{3} + a(-2)^{2} - (-2) + 30 = 0$
$-8 + 4a + 2 + 30 = 0$
$4a + 24 = 0$
$4a = -24$
$a = -6$.
231
DifficultMCQ
$x^{3} + ax^{2} + 19x + 20$ ને $(x + 3)$ વડે ભાગતા,જો શેષ $a$ મળે,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$8$
C
$9$
D
$10$

Solution

(B) ધારો કે $p(x) = x^{3} + ax^{2} + 19x + 20$ છે.
શેષ પ્રમેય મુજબ,જ્યારે $p(x)$ ને $(x + 3)$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે શેષ $p(-3)$ મળે છે.
આપેલ છે કે શેષ $a$ છે,તેથી $p(-3) = a$.
બહુપદીમાં $x = -3$ મૂકતા:
$(-3)^{3} + a(-3)^{2} + 19(-3) + 20 = a$
$-27 + 9a - 57 + 20 = a$
$9a - 64 = a$
$8a = 64$
$a = 8$.
232
Difficult
જો $p(x) = 2x^3 - 3x^2 + ax - 3a + 9$ ને $(x + 1)$ વડે ભાગવામાં આવે અને શેષ $16$ મળે,તો $a$ ની કિંમત શોધો. ત્યારબાદ,$p(x)$ ને $(x + 2)$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધો.

Solution

(A) શેષ પ્રમેય મુજબ,જો $p(x)$ ને $(x + 1)$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ $p(-1)$ મળે.
આપેલ છે કે $p(-1) = 16$,તેથી:
$2(-1)^3 - 3(-1)^2 + a(-1) - 3a + 9 = 16$
$-2 - 3 - a - 3a + 9 = 16$
$4 - 4a = 16$
$-4a = 12$
$a = -3$.
હવે,$a = -3$ ને $p(x)$ માં મૂકતા:
$p(x) = 2x^3 - 3x^2 - 3x - 3(-3) + 9 = 2x^3 - 3x^2 - 3x + 18$.
$p(x)$ ને $(x + 2)$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવા માટે,આપણે $p(-2)$ ની ગણતરી કરીશું:
$p(-2) = 2(-2)^3 - 3(-2)^2 - 3(-2) + 18$
$p(-2) = 2(-8) - 3(4) + 6 + 18$
$p(-2) = -16 - 12 + 6 + 18 = -4$.
આમ,$a = -3$ અને શેષ $-4$ છે.
233
Difficult
$p(x) = x^{3} + 2x^{2} - 5ax - 7$ ને $(x + 1)$ વડે ભાગતા શેષ $R_{1}$ મળે છે અને $q(x) = x^{3} + ax^{2} - 12x + 6$ ને $(x - 2)$ વડે ભાગતા શેષ $R_{2}$ મળે છે. જો $2R_{1} + R_{2} = 6$ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.

Solution

(A) શેષ પ્રમેય મુજબ,જો બહુપદી $f(x)$ ને $(x - c)$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ $f(c)$ મળે છે.
$p(x) = x^{3} + 2x^{2} - 5ax - 7$ ને $(x + 1)$ વડે ભાગતા,$R_{1} = p(-1) = (-1)^{3} + 2(-1)^{2} - 5a(-1) - 7 = -1 + 2 + 5a - 7 = 5a - 6$.
$q(x) = x^{3} + ax^{2} - 12x + 6$ ને $(x - 2)$ વડે ભાગતા,$R_{2} = q(2) = (2)^{3} + a(2)^{2} - 12(2) + 6 = 8 + 4a - 24 + 6 = 4a - 10$.
આપેલ છે કે $2R_{1} + R_{2} = 6$,તેથી $R_{1}$ અને $R_{2}$ ની કિંમતો મૂકતા:
$2(5a - 6) + (4a - 10) = 6$
$10a - 12 + 4a - 10 = 6$
$14a - 22 = 6$
$14a = 28$
$a = 2$.
234
DifficultMCQ
તપાસો કે $2x + 3$ એ $2x^3 + 21x^2 + 67x + 60$ નો અવયવ છે કે નહીં.
A
હા
B
ના
C
નક્કી કરી શકાય નહીં
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $p(x) = 2x^3 + 21x^2 + 67x + 60$.
$2x + 3$ અવયવ છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,આપણે તેનું શૂન્ય શોધીએ,$2x + 3 = 0$ લેતા $x = -\frac{3}{2}$ મળે છે.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(-\frac{3}{2}) = 0$ થાય,તો $2x + 3$ એ અવયવ છે.
$p(-\frac{3}{2}) = 2(-\frac{3}{2})^3 + 21(-\frac{3}{2})^2 + 67(-\frac{3}{2}) + 60$
$= 2(-\frac{27}{8}) + 21(\frac{9}{4}) - \frac{201}{2} + 60$
$= -\frac{27}{4} + \frac{189}{4} - \frac{402}{4} + \frac{240}{4}$
$= \frac{-27 + 189 - 402 + 240}{4}$
$= \frac{429 - 429}{4} = 0$.
અહીં $p(-\frac{3}{2}) = 0$ હોવાથી,$2x + 3$ એ આપેલ બહુપદીનો અવયવ છે.
235
Medium
અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને $x^{2}-7x+12$ ના અવયવ પાડો.

Solution

(N/A) ધારો કે $p(x) = x^{2}-7x+12$.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $(x-a)$ એ $p(x)$ નો અવયવ હોય,તો $p(a) = 0$ થાય.
આપણે અચળ પદ $12$ ના અવયવો શોધીએ છીએ. શક્ય અવયવો $\pm 1, \pm 2, \pm 3, \pm 4, \pm 6, \pm 12$ છે.
$x = 3$ માટે ચકાસણી કરતા:
$p(3) = (3)^{2} - 7(3) + 12 = 9 - 21 + 12 = 0$.
તેથી $p(3) = 0$ હોવાથી,$(x-3)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
$x = 4$ માટે ચકાસણી કરતા:
$p(4) = (4)^{2} - 7(4) + 12 = 16 - 28 + 12 = 0$.
તેથી $p(4) = 0$ હોવાથી,$(x-4)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
આમ,$x^{2}-7x+12$ ના અવયવો $(x-3)(x-4)$ છે.
236
EasyMCQ
મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને $10 x^{2}-x-24$ ના અવયવ પાડો.
A
$(2 x+3)(5 x-8)$
B
$(2 x-3)(5 x+8)$
C
$(2 x+3)(5 x+8)$
D
$(2 x-3)(5 x-8)$

Solution

(A) મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને $10 x^{2}-x-24$ ના અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ $p$ અને $q$ શોધવાની જરૂર છે કે જેથી $p+q = -1$ ($x$ નો સહગુણક) અને $p \times q = 10 \times (-24) = -240$ ($x^{2}$ નો સહગુણક અને અચળ પદનો ગુણાકાર) થાય.
આપણે $-240$ ના એવા અવયવો શોધીએ જેનો સરવાળો $-1$ થાય. આ સંખ્યાઓ $15$ અને $-16$ છે,કારણ કે $15 + (-16) = -1$ અને $15 \times (-16) = -240$ થાય છે.
હવે,મધ્યમ પદ $-x$ ને $15x - 16x$ તરીકે ફરીથી લખો:
$10 x^{2} - x - 24 = 10 x^{2} + 15 x - 16 x - 24$
સામાન્ય અવયવો બહાર કાઢવા માટે પદોને જૂથમાં ગોઠવો:
$= (10 x^{2} + 15 x) - (16 x + 24)$
$= 5 x(2 x + 3) - 8(2 x + 3)$
અંતે,સામાન્ય દ્વિપદી $(2 x + 3)$ ને સામાન્ય કાઢતા:
$= (2 x + 3)(5 x - 8)$
237
MediumMCQ
$x^{3}+x^{2}-26 x+24$ ના અવયવ પાડો.
A
(x-$1$)(x+$6$)(x-$4$)
B
(x+$1$)(x-$6$)(x+$4$)
C
(x-$1$)(x-$6$)(x+$4$)
D
(x+$1$)(x+$6$)(x-$4$)

Solution

(A) ધારો કે $p(x) = x^{3}+x^{2}-26 x+24$.
બહુપદીના તમામ સહગુણકોનો સરવાળો $1+1-26+24 = 0$ છે.
જેથી,$(x-1)$ એ $p(x)$ નો એક અવયવ છે.
હવે,બહુપદીને અવયવ પાડવા માટે ફરીથી લખીએ:
$x^{3}+x^{2}-26 x+24 = x^{3}-x^{2}+2x^{2}-2x-24x+24$
$= x^{2}(x-1)+2x(x-1)-24(x-1)$
$= (x-1)(x^{2}+2x-24)$
હવે,દ્વિઘાત પદાવલિ $(x^{2}+2x-24)$ ના મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને અવયવ પાડીએ:
$x^{2}+6x-4x-24 = x(x+6)-4(x+6) = (x-4)(x+6)$
તેથી,અવયવો $(x-1)(x-4)(x+6)$ છે.
238
Medium
અવયવ પાડો $: x^{3}-x^{2}-17 x-15$

Solution

(D) ધારો કે $p(x) = x^{3}-x^{2}-17 x-15$.
અવયવ શોધવા માટે,આપણે અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને કિંમતો ચકાસીએ. ચાલો $x = -1$ માટે ચકાસીએ:
$p(-1) = (-1)^{3} - (-1)^{2} - 17(-1) - 15 = -1 - 1 + 17 - 15 = 0$.
કારણ કે $p(-1) = 0$ છે,તેથી $(x+1)$ એ $p(x)$ નો એક અવયવ છે.
હવે,આપણે $p(x)$ ને $(x+1)$ વડે ભાગીએ અથવા પદોને વિભાજિત કરીએ:
$x^{3}-x^{2}-17 x-15 = x^{3}+x^{2}-2x^{2}-2x-15x-15$
$= x^{2}(x+1) - 2x(x+1) - 15(x+1)$
$= (x+1)(x^{2}-2x-15)$
હવે,મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને દ્વિઘાત પદાવલિ $(x^{2}-2x-15)$ ના અવયવ પાડો:
$x^{2}-5x+3x-15 = x(x-5)+3(x-5) = (x-5)(x+3)$.
આમ,અવયવો $(x+1)(x-5)(x+3)$ છે.
239
MediumMCQ
ચકાસો કે શું $(x-1)$ એ બહુપદી $p(x) = x^{3}-7x^{2}+14x-8$ નો અવયવ છે.
A
હા
B
ના
C
નક્કી કરી શકાય નહીં
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(1) = 0$ હોય તો $(x-1)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
બહુપદીમાં $x = 1$ મૂકતા:
$p(1) = (1)^{3} - 7(1)^{2} + 14(1) - 8$
$p(1) = 1 - 7 + 14 - 8$
$p(1) = 15 - 15 = 0$
અહીં $p(1) = 0$ હોવાથી,$(x-1)$ એ આપેલી બહુપદીનો અવયવ છે.
240
Medium
નીચે આપેલ બહુપદીઓમાંથી કઈ બહુપદીનો અવયવ $(x-1)$ છે તે શોધો:
$x^{3}+4x^{2}+x-6$

Solution

(A) બહુપદી $p(x) = x^{3}+4x^{2}+x-6$ નો અવયવ $(x-1)$ છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(a) = 0$ હોય,તો $(x-a)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
અહીં,$a = 1$ છે.
બહુપદીમાં $x = 1$ મૂકતા:
$p(1) = (1)^{3} + 4(1)^{2} + (1) - 6$
$p(1) = 1 + 4(1) + 1 - 6$
$p(1) = 1 + 4 + 1 - 6$
$p(1) = 6 - 6 = 0$
અહીં $p(1) = 0$ હોવાથી,$(x-1)$ એ આપેલ બહુપદીનો અવયવ છે.
241
MediumMCQ
નીચે આપેલ બહુપદીઓમાંથી કઈ બહુપદીનો અવયવ $(x-1)$ છે તે શોધો:
$x^{3}+6x^{2}-9x-14$
A
હા
B
ના

Solution

(B) બહુપદી $p(x) = x^{3}+6x^{2}-9x-14$ નો અવયવ $(x-1)$ છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીશું.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(c) = 0$ હોય,તો $(x-c)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
અહીં,$c = 1$ છે.
બહુપદીમાં $x = 1$ મૂકતા:
$p(1) = (1)^{3} + 6(1)^{2} - 9(1) - 14$
$p(1) = 1 + 6 - 9 - 14$
$p(1) = 7 - 23$
$p(1) = -16$
અહીં $p(1) \neq 0$ હોવાથી,$(x-1)$ એ આપેલ બહુપદીનો અવયવ નથી.
242
MediumMCQ
નીચે આપેલ બહુપદીઓમાંથી કઈ બહુપદીનો અવયવ $(x-1)$ છે તે શોધો:
$p(x) = 2x^3 + 5x^2 - x - 6$
A
હા,તે અવયવ છે.
B
ના,તે અવયવ નથી.

Solution

(A) બહુપદી $p(x) = 2x^3 + 5x^2 - x - 6$ નો અવયવ $(x-1)$ છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(a) = 0$ હોય,તો $(x-a)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
અહીં,$a = 1$ છે.
બહુપદીમાં $x = 1$ મૂકતા:
$p(1) = 2(1)^3 + 5(1)^2 - (1) - 6$
$p(1) = 2(1) + 5(1) - 1 - 6$
$p(1) = 2 + 5 - 1 - 6$
$p(1) = 7 - 7 = 0$.
અહીં $p(1) = 0$ હોવાથી,$(x-1)$ એ આપેલી બહુપદીનો અવયવ છે.
243
MediumMCQ
નીચે આપેલ બહુપદીઓમાંથી કઈ બહુપદીનો અવયવ $(x+1)$ છે તે શોધો:
$x^{3} + 10x^{2} + 23x + 14$
A
હા
B
ના

Solution

(A) બહુપદી $p(x) = x^{3} + 10x^{2} + 23x + 14$ નો અવયવ $(x+1)$ છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,આપણે અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(-1) = 0$ હોય,તો $(x+1)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$p(-1) = (-1)^{3} + 10(-1)^{2} + 23(-1) + 14$
$p(-1) = -1 + 10(1) - 23 + 14$
$p(-1) = -1 + 10 - 23 + 14$
$p(-1) = 9 - 23 + 14$
$p(-1) = -14 + 14 = 0$
અહીં $p(-1) = 0$ હોવાથી,$(x+1)$ એ આપેલ બહુપદીનો અવયવ છે.
244
Medium
નીચે આપેલ બહુપદીઓમાંથી કઈ બહુપદીનો અવયવ $(x+1)$ છે તે શોધો:
$p(x) = x^{3} - 5x^{2} + 2x + 8$

Solution

(A) અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને તપાસીએ કે $(x+1)$ એ $p(x) = x^{3} - 5x^{2} + 2x + 8$ નો અવયવ છે કે નહીં.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $p(-1) = 0$ હોય,તો $(x+1)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$p(-1) = (-1)^{3} - 5(-1)^{2} + 2(-1) + 8$
$p(-1) = -1 - 5(1) - 2 + 8$
$p(-1) = -1 - 5 - 2 + 8$
$p(-1) = -8 + 8 = 0$
અહીં $p(-1) = 0$ હોવાથી,$(x+1)$ એ આપેલ બહુપદીનો અવયવ છે.
245
MediumMCQ
શું $(x+1)$ એ બહુપદી $p(x) = x^{3} - 2x^{2} - 5x + 6$ નો અવયવ છે કે નહીં તે નક્કી કરો.
A
હા
B
ના
C
નક્કી કરી શકાતું નથી
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) જો $(x+1)$ એ $p(x) = x^{3} - 2x^{2} - 5x + 6$ નો અવયવ હોય,તો અવયવ પ્રમેય મુજબ $p(-1) = 0$ થવું જોઈએ.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$p(-1) = (-1)^{3} - 2(-1)^{2} - 5(-1) + 6$
$p(-1) = -1 - 2(1) + 5 + 6$
$p(-1) = -1 - 2 + 5 + 6$
$p(-1) = 8$
અહીં $p(-1) \neq 0$ હોવાથી,$(x+1)$ એ આપેલી બહુપદીનો અવયવ નથી.
246
MediumMCQ
નીચે આપેલ બહુપદીઓમાંથી કઈ બહુપદીનો અવયવ $(x+1)$ છે તે શોધો:
$P(x) = 6x^3 + 11x^2 - 5x - 12$
A
$6x^3 + 11x^2 - 5x - 12$

Solution

(A) અવયવ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને આપણે ચકાસી શકીએ કે $(x+1)$ એ $P(x) = 6x^3 + 11x^2 - 5x - 12$ નો અવયવ છે કે નહીં.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $P(-1) = 0$ થાય,તો જ $(x+1)$ એ $P(x)$ નો અવયવ કહેવાય.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$P(-1) = 6(-1)^3 + 11(-1)^2 - 5(-1) - 12$
$P(-1) = 6(-1) + 11(1) + 5 - 12$
$P(-1) = -6 + 11 + 5 - 12$
$P(-1) = 5 + 5 - 12$
$P(-1) = 10 - 12$
$P(-1) = -2$
અહીં $P(-1) \neq 0$ હોવાથી,$(x+1)$ એ આપેલી બહુપદીનો અવયવ નથી.
247
Easy
મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને નીચેની દ્વિઘાત બહુપદીના અવયવ પાડો:
$x^{2}+10x+16$

Solution

(A) દ્વિઘાત બહુપદી $x^{2}+10x+16$ ના મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધવાની જરૂર છે જેનો સરવાળો $10$ ($x$ નો સહગુણક) થાય અને જેનો ગુણાકાર $16$ (અચળ પદ) થાય.
$1$. $16$ ના અવયવો શોધો: $(1, 16), (2, 8), (4, 4)$.
$2$. આમાંથી,$(2, 8)$ જોડીનો સરવાળો $10$ થાય છે.
$3$. મધ્યમ પદ $10x$ ને $2x + 8x$ તરીકે ફરીથી લખો:
$x^{2} + 2x + 8x + 16$
$4$. પદોના જૂથ બનાવો અને સામાન્ય અવયવો બહાર કાઢો:
$x(x + 2) + 8(x + 2)$
$5$. સામાન્ય દ્વિપદી $(x + 2)$ ને સામાન્ય કાઢતા:
$(x + 2)(x + 8)$
248
Easy
નીચે આપેલી દ્વિઘાત બહુપદીના મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને અવયવ પાડો:
$x^{2}-12x+20$

Solution

(A) દ્વિઘાત બહુપદી $x^{2}-12x+20$ ના અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધવાની જરૂર છે જેનો ગુણાકાર $20$ થાય અને જેનો સરવાળો $-12$ થાય.
આ બે સંખ્યાઓ $-2$ અને $-10$ છે,કારણ કે $(-2) \times (-10) = 20$ અને $(-2) + (-10) = -12$ થાય છે.
હવે,મધ્યમ પદ $-12x$ ને $-2x - 10x$ તરીકે વિભાજિત કરો:
$x^{2} - 2x - 10x + 20$
પદોના જૂથ બનાવો:
$(x^{2} - 2x) - (10x - 20)$
દરેક જૂથમાંથી સામાન્ય પદો બહાર કાઢો:
$x(x - 2) - 10(x - 2)$
છેલ્લે,સામાન્ય દ્વિપદી $(x - 2)$ ને સામાન્ય કાઢો:
$(x - 2)(x - 10)$
249
MediumMCQ
નીચેની દ્વિઘાત બહુપદીના મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને અવયવ પાડો:
$6x^2 + 19x + 10$
A
$ (2x + 5)(3x + 2) $
B
$ (3x + 5)(2x + 2) $
C
$ (6x + 5)(x + 2) $
D
$ (2x + 1)(3x + 10) $

Solution

(A) $6x^2 + 19x + 10$ ના મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધવી પડશે જેનો ગુણાકાર $6 \times 10 = 60$ થાય અને જેનો સરવાળો $19$ થાય.
આ બે સંખ્યાઓ $15$ અને $4$ છે,કારણ કે $15 \times 4 = 60$ અને $15 + 4 = 19$ થાય છે.
હવે,મધ્યમ પદ $19x$ ને $15x + 4x$ તરીકે લખો:
$6x^2 + 15x + 4x + 10$
સામાન્ય અવયવો બહાર કાઢવા માટે પદોના જૂથ બનાવો:
$(6x^2 + 15x) + (4x + 10)$
$3x(2x + 5) + 2(2x + 5)$
અંતે,સામાન્ય દ્વિપદી $(2x + 5)$ ને સામાન્ય કાઢતા:
$(2x + 5)(3x + 2)$
250
Medium
મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને નીચેની દ્વિઘાત બહુપદીના અવયવ પાડો:
$x^{2}+14x+33$

Solution

(N/A) મધ્યમ પદને વિભાજિત કરીને દ્વિઘાત બહુપદી $x^{2}+14x+33$ ના અવયવ પાડવા માટે,આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધવી પડશે જેનો સરવાળો $14$ થાય અને ગુણાકાર $33$ થાય.
$1$. સહગુણકો ઓળખો: $a=1, b=14, c=33$.
$2$. એવી બે સંખ્યાઓ $p$ અને $q$ શોધો કે જેથી $p+q=14$ અને $p \times q=33$ થાય.
$3$. $33$ ના અવયવો $(1, 33)$ અને $(3, 11)$ છે.
$4$. કારણ કે $3+11=14$ થાય છે,તેથી તે સંખ્યાઓ $3$ અને $11$ છે.
$5$. મધ્યમ પદને ફરીથી લખો: $x^{2}+3x+11x+33$.
$6$. જૂથ બનાવીને અવયવ પાડો: $x(x+3)+11(x+3)$.
$7$. અંતિમ અવયવ સ્વરૂપ: $(x+3)(x+11)$.

Polynomials — Mix Examples - Polynomials · Frequently Asked Questions

1Are these Polynomials questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Polynomials Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.