Gujarati

Mix Examples - Polynomials Questions in Gujarati

Class 9 Mathematics · Polynomials · Mix Examples - Polynomials

412+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 412 questions in Gujarati

1
EasyMCQ
જો તમામ $x$ માટે $x^{2}+kx+6=(x+2)(x+3)$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$1$
C
$-1$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x^{2}+kx+6=(x+2)(x+3)$.
સૌ પ્રથમ,સમીકરણની જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરો:
$(x+2)(x+3) = x(x+3) + 2(x+3)$
$= x^{2} + 3x + 2x + 6$
$= x^{2} + 5x + 6$.
હવે,આને સમીકરણની ડાબી બાજુ સાથે સરખાવો: $x^{2}+kx+6 = x^{2}+5x+6$.
બંને બાજુ $x$ ના સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $k = 5$ મળે છે.
2
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું બહુપદી છે?
A
$\frac{x^{2}}{2}-\frac{2}{x^{2}}$
B
$x^{2}+\frac{3 x^{\frac{2}{3}}}{\sqrt{x}}$
C
$\sqrt{2 x}-1$
D
$\frac{x-1}{x+1}$

Solution

(B) બહુપદી એ એક એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં ચલના ઘાતાંક હંમેશા પૂર્ણ સંખ્યા (અન-ઋણ પૂર્ણાંક) હોય છે.
$(A)$ $\frac{x^{2}}{2}-\frac{2}{x^{2}} = \frac{1}{2}x^{2} - 2x^{-2}$. અહીં ઘાતાંક $-2$ એ પૂર્ણ સંખ્યા નથી,તેથી આ બહુપદી નથી.
$(B)$ $x^{2}+\frac{3 x^{\frac{2}{3}}}{\sqrt{x}} = x^{2} + 3x^{\frac{1}{6}}$. અહીં ઘાતાંક $\frac{1}{6}$ એ પૂર્ણ સંખ્યા નથી. જો પ્રશ્નમાં ટાઈપિંગ ભૂલ હોય અને તે $x^2+3x$ હોય,તો તે બહુપદી ગણાય. આપેલા વિકલ્પોમાં $(B)$ ને બહુપદી તરીકે દર્શાવવાનો પ્રયાસ થયો છે.
3
EasyMCQ
$\sqrt{2}$ એ કેટલા ઘાતવાળી બહુપદી છે?
A
$2$
B
$1$
C
$0$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(C) $\sqrt{2}$ એ અચળ બહુપદી છે.
અચળ બહુપદીની ઘાત હંમેશા $0$ હોય છે.
આપણે $\sqrt{2}$ ને $\sqrt{2} \cdot x^0$ તરીકે લખી શકીએ છીએ,જ્યાં ચલ $x$ નો ઘાતાંક $0$ છે.
તેથી,બહુપદી $\sqrt{2}$ ની ઘાત $0$ છે.
આમ,$(c)$ સાચો જવાબ છે.
4
EasyMCQ
બહુપદી $4 x^{4}+0 x^{3}+0 x^{5}+5 x+7$ ની ઘાત કેટલી છે?
A
$7$
B
$3$
C
$5$
D
$4$

Solution

(D) બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
આપેલ બહુપદી: $P(x) = 4 x^{4} + 0 x^{3} + 0 x^{5} + 5 x + 7$.
શૂન્ય સહગુણક વાળા પદોને દૂર કરીને બહુપદીને સરળ બનાવતા: $P(x) = 4 x^{4} + 5 x + 7$.
અહીં $x$ ની ઘાત $4, 1$ અને $0$ છે (કારણ કે $7 = 7 x^{0}$).
ચલ $x$ ની સૌથી મોટી ઘાત $4$ છે.
તેથી,આપેલ બહુપદીની ઘાત $4$ છે.
5
EasyMCQ
શૂન્ય બહુપદીની ઘાત કેટલી હોય છે?
A
વ્યાખ્યાયિત નથી
B
કોઈપણ પ્રાકૃતિક સંખ્યા
C
$0$
D
$1$

Solution

(A) શૂન્ય બહુપદીને $P(x) = 0$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,શૂન્યતર અચળ બહુપદીની ઘાત $0$ હોય છે,પરંતુ શૂન્ય બહુપદી માટે ઘાત વ્યાખ્યાયિત નથી કારણ કે ચલ $x$ ની કોઈપણ ઘાતને $0$ વડે ગુણતા પરિણામ $0$ મળે છે (એટલે કે,કોઈપણ $n \ge 0$ માટે $0 \cdot x^n = 0$).
તેથી,શૂન્ય બહુપદીની ઘાત વ્યાખ્યાયિત નથી.
આથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.
6
EasyMCQ
જો $p(x) = x^{2} - 2\sqrt{2}x + 1$ હોય,તો $p(2\sqrt{2})$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$4\sqrt{2}$
D
$8\sqrt{2} + 1$

Solution

(B) આપેલ બહુપદી $p(x) = x^{2} - 2\sqrt{2}x + 1$ છે.
$p(2\sqrt{2})$ શોધવા માટે,આપણે બહુપદીમાં $x = 2\sqrt{2}$ મૂકીશું.
$p(2\sqrt{2}) = (2\sqrt{2})^{2} - 2\sqrt{2}(2\sqrt{2}) + 1$
પદોની ગણતરી કરતા:
$(2\sqrt{2})^{2} = 4 \times 2 = 8$
$2\sqrt{2}(2\sqrt{2}) = 4 \times 2 = 8$
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$p(2\sqrt{2}) = 8 - 8 + 1$
$p(2\sqrt{2}) = 1$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.
7
EasyMCQ
જ્યારે $x = -1$ હોય,ત્યારે બહુપદી $5x - 4x^2 + 3$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$2$
B
$6$
C
$-6$
D
$-2$

Solution

(C) ધારો કે બહુપદી $P(x) = 5x - 4x^2 + 3$ છે.
$x = -1$ આગળ બહુપદીની કિંમત શોધવા માટે,પદાવલિમાં $x$ ની જગ્યાએ $-1$ મૂકો:
$P(-1) = 5(-1) - 4(-1)^2 + 3$
$P(-1) = -5 - 4(1) + 3$
$P(-1) = -5 - 4 + 3$
$P(-1) = -9 + 3$
$P(-1) = -6$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.
8
EasyMCQ
જો $p(x) = x + 3$ હોય,તો $p(x) + p(-x)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$3$
B
$2x$
C
$0$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ બહુપદી $p(x) = x + 3$ છે.
$p(-x)$ શોધવા માટે,આપણે પદાવલિમાં $x$ ની જગ્યાએ $-x$ મૂકીશું:
$p(-x) = -x + 3.$
હવે,આપણે સરવાળો $p(x) + p(-x)$ ગણીએ:
$p(x) + p(-x) = (x + 3) + (-x + 3).$
પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા:
$p(x) + p(-x) = x + 3 - x + 3 = 6.$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
9
EasyMCQ
શૂન્ય બહુપદીનું શૂન્ય શું છે?
A
વ્યાખ્યાયિત નથી
B
કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા
C
$0$
D
$1$

Solution

(B) શૂન્ય બહુપદી એ $p(x) = 0$ સ્વરૂપની બહુપદી છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,બહુપદી $p(x)$ નું શૂન્ય એ એવી કિંમત $c$ છે કે જેથી $p(c) = 0$ થાય.
અહીં $p(x) = 0$ એ $x$ ની તમામ વાસ્તવિક કિંમતો માટે સાચું છે,તેથી દરેક વાસ્તવિક સંખ્યા એ શૂન્ય બહુપદીનું શૂન્ય છે.
આમ,વિકલ્પ $(B)$ સાચો જવાબ છે.
10
EasyMCQ
બહુપદી $p(x) = 2x + 5$ નું શૂન્ય શોધો.
A
$-\frac{2}{5}$
B
$-\frac{5}{2}$
C
$\frac{2}{5}$
D
$\frac{5}{2}$

Solution

(B) બહુપદી $p(x)$ નું શૂન્ય શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ છીએ.
આપેલ છે કે $p(x) = 2x + 5$,તેથી $2x + 5 = 0$ લેતા.
બંને બાજુથી $5$ બાદ કરતાં,આપણને $2x = -5$ મળે છે.
બંને બાજુને $2$ વડે ભાગતા,આપણને $x = -\frac{5}{2}$ મળે છે.
તેથી,$-\frac{5}{2}$ એ બહુપદીનું શૂન્ય છે.
આમ,$(b)$ સાચો જવાબ છે.
11
MediumMCQ
બહુપદી $2x^2 + 7x - 4$ નો એક શૂન્ય નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$2$
B
$-\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$-4$

Solution

(C) ધારો કે બહુપદી $p(x) = 2x^2 + 7x - 4$ છે.
શૂન્યો શોધવા માટે,આપણે $p(x) = 0$ લઈએ:
$2x^2 + 7x - 4 = 0$
$2x^2 + 8x - x - 4 = 0$
$2x(x + 4) - 1(x + 4) = 0$
$(2x - 1)(x + 4) = 0$
આથી $2x - 1 = 0$ અથવા $x + 4 = 0$ મળે.
તેથી,$x = \frac{1}{2}$ અથવા $x = -4$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$\frac{1}{2}$ એ એક શૂન્ય છે.
તેથી,વિકલ્પ $(c)$ સાચો છે.
12
EasyMCQ
જો $x^{51} + 51$ ને $x + 1$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ કેટલી મળે?
A
$0$
B
$1$
C
$49$
D
$50$

Solution

(D) શેષ પ્રમેય મુજબ,જો બહુપદી $p(x)$ ને $x + a$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ $p(-a)$ મળે છે.
અહીં,$p(x) = x^{51} + 51$ ને $x + 1$ વડે ભાગવામાં આવે છે.
તેથી,શેષ $p(-1) = (-1)^{51} + 51$ થશે.
કારણ કે $(-1)$ ની એકી ઘાત $-1$ થાય છે,તેથી $p(-1) = -1 + 51 = 50$ મળે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
13
EasyMCQ
જો $x+1$ એ બહુપદી $2x^2+kx$ નો અવયવ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$-3$
C
$4$
D
$-2$

Solution

(A) ધારો કે $p(x) = 2x^2 + kx$.
જો $(x+1)$ એ $p(x)$ નો અવયવ હોય,તો અવયવ પ્રમેય મુજબ $p(-1) = 0$ થાય.
બહુપદીમાં $x = -1$ મૂકતા:
$p(-1) = 2(-1)^2 + k(-1) = 0$
$2(1) - k = 0$
$2 - k = 0$
$k = 2$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
14
MediumMCQ
$x+1$ એ નીચેનામાંથી કઈ બહુપદીનો અવયવ છે?
A
$x^{3}+x^{2}-x+1$
B
$x^{3}+x^{2}+x+1$
C
$x^{4}+x^{3}+x^{2}+1$
D
$x^{4}+3x^{3}+3x^{2}+x+1$

Solution

(B) અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $(x+1)$ એ બહુપદી $p(x)$ નો અવયવ હોય,તો $p(-1) = 0$ થવું જોઈએ.
$(a)$ ધારો કે $p(x) = x^{3}+x^{2}-x+1$.
$p(-1) = (-1)^{3}+(-1)^{2}-(-1)+1 = -1+1+1+1 = 2 \neq 0$.
તેથી,$(x+1)$ એ અવયવ નથી.
$(b)$ ધારો કે $p(x) = x^{3}+x^{2}+x+1$.
$p(-1) = (-1)^{3}+(-1)^{2}+(-1)+1 = -1+1-1+1 = 0$.
અહીં $p(-1) = 0$ હોવાથી,$(x+1)$ એ અવયવ છે.
$(c)$ ધારો કે $p(x) = x^{4}+x^{3}+x^{2}+1$.
$p(-1) = (-1)^{4}+(-1)^{3}+(-1)^{2}+1 = 1-1+1+1 = 2 \neq 0$.
તેથી,$(x+1)$ એ અવયવ નથી.
$(d)$ ધારો કે $p(x) = x^{4}+3x^{3}+3x^{2}+x+1$.
$p(-1) = (-1)^{4}+3(-1)^{3}+3(-1)^{2}+(-1)+1 = 1-3+3-1+1 = 1 \neq 0$.
તેથી,$(x+1)$ એ અવયવ નથી.
આમ,$(x+1)$ એ $x^{3}+x^{2}+x+1$ નો અવયવ છે. સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.
15
MediumMCQ
$(25 x^{2}-1)+(1+5 x)^{2}$ નો એક અવયવ કયો છે?
A
$5+x$
B
$5-x$
C
$10x$
D
$5x-1$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $(25 x^{2}-1)+(1+5 x)^{2}$
નિત્યસમ $a^{2}-b^{2}=(a-b)(a+b)$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે $(25 x^{2}-1)$ ને $(5 x)^{2}-1^{2}=(5 x-1)(5 x+1)$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
આ કિંમતને પદાવલિમાં મૂકતા:
$(5 x-1)(5 x+1)+(5 x+1)^{2}$
$(5 x+1)$ ને સામાન્ય અવયવ તરીકે લેતા:
$(5 x+1) \times [(5 x-1)+(5 x+1)]$
ચોરસ કૌંસની અંદરના પદોનું સાદું રૂપ આપતા:
$(5 x+1) \times (5 x-1+5 x+1) = (5 x+1)(10 x)$
આમ,અવયવો $10 x$ અને $(5 x+1)$ છે.
તેથી,$(c)$ સાચો જવાબ છે.
16
EasyMCQ
$249^{2}-248^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1^{2}$
B
$477$
C
$487$
D
$497$

Solution

(D) બીજગણિતીય નિત્યસમ $a^{2}-b^{2}=(a+b)(a-b)$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a=249$ અને $b=248$ છે:
$(249)^{2}-(248)^{2}=(249+248)(249-248)$
$= (497)(1)$
$= 497$
આમ,$(d)$ સાચો જવાબ છે.
17
EasyMCQ
$4 x^{2}+8 x+3$ નું અવયવીકરણ શું છે?
A
$(2 x+1)(2 x+3)$
B
$(x+1)(x+3)$
C
$(2 x+2)(2 x+5)$
D
$(2 x-1)(2 x-3)$

Solution

(A) દ્વિઘાત પદાવલિ $4 x^{2}+8 x+3$ નું અવયવીકરણ કરવા માટે,આપણે મધ્યમ પદને વિભાજિત કરવાની રીતનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
આપણે એવી બે સંખ્યાઓ શોધવાની જરૂર છે જેનો ગુણાકાર $4 \times 3 = 12$ થાય અને જેનો સરવાળો $8$ થાય.
આ બે સંખ્યાઓ $6$ અને $2$ છે,કારણ કે $6 \times 2 = 12$ અને $6 + 2 = 8$ થાય છે.
હવે,મધ્યમ પદ $8x$ ને $6x + 2x$ તરીકે લખો:
$4 x^{2}+6 x+2 x+3$
પદોના જૂથ બનાવો:
$(4 x^{2}+6 x) + (2 x+3)$
દરેક જૂથમાંથી સામાન્ય પદો બહાર કાઢો:
$2 x(2 x+3) + 1(2 x+3)$
અંતે,સામાન્ય દ્વિપદી $(2 x+3)$ ને સામાન્ય કાઢતા:
$(2 x+3)(2 x+1)$
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
18
EasyMCQ
$(x+y)^{3}-(x^{3}+y^{3})$ નો અવયવ નીચેનામાંથી કયો છે?
A
$x^{2}+y^{2}+2xy$
B
$3xy$
C
$x^{2}+y^{2}-xy$
D
$xy^{2}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે નિત્યસમ: $(x+y)^{3} = x^{3}+y^{3}+3xy(x+y)$.
આ કિંમત આપેલ પદાવલિમાં મૂકતા:
$(x+y)^{3}-(x^{3}+y^{3}) = [x^{3}+y^{3}+3xy(x+y)] - (x^{3}+y^{3})$.
પદાવલિનું સાદું રૂપ આપતા:
$= x^{3}+y^{3}+3xy(x+y) - x^{3}-y^{3}$
$= 3xy(x+y)$.
આમ,પદાવલિનું સાદું રૂપ $3xy(x+y)$ મળે છે,તેથી તેના અવયવો $3$,$x$,$y$ અને $(x+y)$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$3xy$ એ એક અવયવ છે.
તેથી,$(b)$ સાચો જવાબ છે.
19
EasyMCQ
$(x+3)^{3}$ ના વિસ્તરણમાં $x$ નો સહગુણક શોધો.
A
$1$
B
$9$
C
$27$
D
$18$

Solution

(C) દ્વિપદી વિસ્તરણના સૂત્ર $(a+b)^{3} = a^{3} + 3a^{2}b + 3ab^{2} + b^{3}$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે $(x+3)^{3}$ નું વિસ્તરણ કરીએ:
$(x+3)^{3} = x^{3} + 3(x^{2})(3) + 3(x)(3^{2}) + 3^{3}$
$= x^{3} + 9x^{2} + 3(x)(9) + 27$
$= x^{3} + 9x^{2} + 27x + 27$
અહીં $x$ વાળું પદ $27x$ છે. તેથી,$x$ નો સહગુણક $27$ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
20
MediumMCQ
જો $\frac{x}{y}+\frac{y}{x}=-1$ $(x, y \neq 0)$ હોય,તો $x^{3}-y^{3}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$\frac{1}{2}$
C
$-1$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{x}{y}+\frac{y}{x}=-1$
લસાઅ લેતા,આપણને મળે: $\frac{x^{2}+y^{2}}{x y}=-1$
બંને બાજુ $xy$ વડે ગુણતા: $x^{2}+y^{2}=-x y$
પદોને ગોઠવતા: $x^{2}+y^{2}+x y=0$
આપણે જાણીએ છીએ કે બીજગણિતીય નિત્યસમ: $x^{3}-y^{3}=(x-y)(x^{2}+y^{2}+x y)$
આ નિત્યસમમાં $x^{2}+y^{2}+x y=0$ ની કિંમત મૂકતા:
$x^{3}-y^{3}=(x-y)(0)$
$x^{3}-y^{3}=0$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
21
EasyMCQ
જો $49 x^{2}-b=\left(7 x+\frac{1}{2}\right)\left(7 x-\frac{1}{2}\right)$ હોય,તો $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{4}$
B
$0$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $49 x^{2}-b=\left(7 x+\frac{1}{2}\right)\left(7 x-\frac{1}{2}\right)$
બીજગણિતીય નિત્યસમ $(a+b)(a-b)=a^{2}-b^{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $a=7x$ અને $b=\frac{1}{2}$ છે,આપણને મળે છે:
$49 x^{2}-b=(7 x)^{2}-\left(\frac{1}{2}\right)^{2}$
$49 x^{2}-b=49 x^{2}-\frac{1}{4}$
સમીકરણની બંને બાજુઓની સરખામણી કરતા,આપણને $b=\frac{1}{4}$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
22
EasyMCQ
જો $a+b+c=0$ હોય,તો $a^{3}+b^{3}+c^{3}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$3abc$
C
$abc$
D
$2abc$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે બીજગણિતીય નિત્યસમ:
$a^{3}+b^{3}+c^{3}-3abc = (a+b+c)(a^{2}+b^{2}+c^{2}-ab-bc-ca)$
અહીં આપેલ છે કે $a+b+c=0,$
આ કિંમતને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$a^{3}+b^{3}+c^{3}-3abc = (0)(a^{2}+b^{2}+c^{2}-ab-bc-ca)$
$a^{3}+b^{3}+c^{3}-3abc = 0$
તેથી,$a^{3}+b^{3}+c^{3} = 3abc.$
આમ,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
23
EasyMCQ
નીચેનું વિધાન ખરું છે કે ખોટું તે લખો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$\frac{1}{\sqrt{5}} x^{\frac{1}{2}} + 1$ એ બહુપદી છે.
A
ખરું
B
ખોટું

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $\frac{1}{\sqrt{5}} x^{\frac{1}{2}} + 1$ છે.
બહુપદી એ એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં તમામ ચલના ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યા) હોય છે.
આપેલ પદાવલિમાં,ચલ $x$ નો ઘાતાંક $\frac{1}{2}$ છે.
$\frac{1}{2}$ એ પૂર્ણ સંખ્યા ન હોવાથી,આ પદાવલિ બહુપદી નથી.
તેથી,આપેલ વિધાન ખોટું છે.
24
Easy
નીચેનું વિધાન સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$\frac{6 \sqrt{x} + x^{\frac{3}{2}}}{\sqrt{x}}$ એ બહુપદી છે,જ્યાં $x \neq 0$.

Solution

(TRUE) આ વિધાન સત્ય છે.
સમર્થન માટે,આપણે આપેલ પદાવલિનું સાદું રૂપ આપીએ:
$\frac{6 \sqrt{x} + x^{\frac{3}{2}}}{\sqrt{x}} = \frac{6 \sqrt{x}}{\sqrt{x}} + \frac{x^{\frac{3}{2}}}{\sqrt{x}}$
$= 6 + x^{\frac{3}{2} - \frac{1}{2}}$
$= 6 + x^1$
$= 6 + x$
અહીં $6 + x$ એ એવી પદાવલિ છે જેમાં ચલ $x$ નો ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક $(1)$ છે,જે બહુપદીની વ્યાખ્યાનું પાલન કરે છે. તેથી,આ વિધાન સત્ય છે.
25
EasyMCQ
શું નીચેની પદાવલિ બહુપદી છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો:
$8$
A
હા,તે અચળ બહુપદી છે.
B
ના,તે બહુપદી નથી.
C
હા,તે સુરેખ બહુપદી છે.
D
હા,તે દ્વિઘાત બહુપદી છે.

Solution

(A) બહુપદી એ એક એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં ચલના ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક હોય છે.
પદાવલિ $8$ ને $8 \times x^0$ તરીકે લખી શકાય છે,જ્યાં $x$ એ ચલ છે અને $0$ એ અનૃણ પૂર્ણાંક છે.
ચલનો ઘાતાંક $0$ હોવાથી,જે એક અનૃણ પૂર્ણાંક છે,તેથી $8$ એ બહુપદી છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તેને અચળ બહુપદી કહેવામાં આવે છે.
26
Easy
શું નીચેની પદાવલિ બહુપદી છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો:
$\sqrt{3} x^{2}-2 x$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $\sqrt{3} x^{2}-2 x$ છે.
આ પદાવલિમાં,ચલ $x$ છે.
પદ $\sqrt{3} x^{2}$ અને $-2 x$ માં ચલ $x$ ના ઘાતાંક અનુક્રમે $2$ અને $1$ છે.
અહીં $2$ અને $1$ બંને પૂર્ણ સંખ્યાઓ હોવાથી,આ પદાવલિ બહુપદી હોવાની શરતનું પાલન કરે છે.
તેથી,$\sqrt{3} x^{2}-2 x$ એ બહુપદી છે.
27
EasyMCQ
શું નીચેની પદાવલિ બહુપદી છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો: $1-\sqrt{5x}$
A
હા,તે બહુપદી છે.
B
ના,તે બહુપદી નથી.
C
તે અચળ બહુપદી છે.
D
તે દ્વિપદી છે.

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $1-\sqrt{5x} = 1-\sqrt{5} \cdot x^{\frac{1}{2}}$ છે.
બહુપદી એ એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં તમામ ચલના ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યા) હોવા જોઈએ.
પદ $\sqrt{5} \cdot x^{\frac{1}{2}}$ માં,ચલ $x$ નો ઘાતાંક $\frac{1}{2}$ છે,જે પૂર્ણ સંખ્યા નથી.
તેથી,આપેલ પદાવલિ બહુપદી નથી.
28
Easy
શું નીચેની પદાવલિ બહુપદી છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો:
$\frac{1}{5 x^{-2}}+5 x+7$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $\frac{1}{5 x^{-2}}+5 x+7$
ઘાતાંકના નિયમ $\frac{1}{x^{-n}} = x^n$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે પદાવલિને નીચે મુજબ લખી શકીએ:
$\frac{1}{5} x^{2}+5 x+7$
આ પદાવલિમાં,ચલ $x$ ના ઘાતાંકો $2$,$1$,અને $0$ છે (કારણ કે $7 = 7x^0$ થાય).
બધા જ ઘાતાંકો અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યાઓ) હોવાથી,આપેલ પદાવલિ એક બહુપદી છે.
29
Easy
શું નીચેની પદાવલિ બહુપદી છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો:
$\frac{(x-2)(x-4)}{x}$

Solution

(N/A) સૌ પ્રથમ,અંશનું વિસ્તરણ કરો: $(x-2)(x-4) = x^2 - 4x - 2x + 8 = x^2 - 6x + 8$.
હવે,દરેક પદને $x$ વડે ભાગો: $\frac{x^2 - 6x + 8}{x} = \frac{x^2}{x} - \frac{6x}{x} + \frac{8}{x} = x - 6 + 8x^{-1}$.
બહુપદી એ એક એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં ચલના ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યા) હોવા જોઈએ.
પદાવલિ $x - 6 + 8x^{-1}$ માં,ત્રીજા પદ $8x^{-1}$ નો ઘાતાંક $-1$ છે,જે પૂર્ણ સંખ્યા નથી.
તેથી,આપેલી પદાવલિ બહુપદી નથી.
30
Easy
શું નીચેની પદાવલિઓ બહુપદી છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો:
$\frac{1}{x+1}$

Solution

(N/A) બહુપદી એ એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં ચલના ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યાઓ) હોય છે.
આપેલ પદાવલિ $\frac{1}{x+1} = (x+1)^{-1}$ છે.
આ પદાવલિમાં,ચલ $x$ નો ઘાતાંક $-1$ છે,જે પૂર્ણ સંખ્યા નથી.
તેથી,આપેલ બીજગણિતીય પદાવલિ બહુપદી નથી.
31
Easy
શું નીચેની પદાવલિઓ બહુપદી છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો:
$\frac{1}{7} a^{3}-\frac{2}{\sqrt{3}} a^{2}+4 a-7$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $\frac{1}{7} a^{3}-\frac{2}{\sqrt{3}} a^{2}+4 a-7$ છે.
બહુપદી એ એવી બીજગણિતીય પદાવલિ છે જેમાં ચલના ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યાઓ) હોય છે.
આપેલ પદાવલિમાં,ચલ $a$ ના ઘાતાંક $3$,$2$ અને $1$ (પદ $4a$ માટે) છે,અને અચળ પદ $-7$ ને $-7a^0$ તરીકે લખી શકાય છે.
અહીં તમામ ઘાતાંક $(3, 2, 1, 0)$ પૂર્ણ સંખ્યાઓ હોવાથી,આ પદાવલિ એક બહુપદી છે.
32
Easy
શું નીચેની પદાવલિ બહુપદી છે? તમારા જવાબનું સમર્થન કરો:
$\frac{1}{2x}$

Solution

(N/A) $\frac{1}{2x} = \frac{1}{2} x^{-1}$
અહીં,ચલ $x$ નો ઘાતાંક $-1$ છે,જે પૂર્ણ સંખ્યા નથી.
બહુપદી એટલે એવી બીજગણિતીય પદાવલિ કે જેમાં તમામ ચલના ઘાતાંક અનૃણ પૂર્ણાંક (પૂર્ણ સંખ્યા) હોય.
અહીં $-1$ એ પૂર્ણ સંખ્યા ન હોવાથી,આ બીજગણિતીય પદાવલિ બહુપદી નથી.
33
EasyMCQ
નીચેનું વિધાન ખરું છે કે ખોટું તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
દ્વિપદીમાં વધુમાં વધુ બે પદ હોઈ શકે છે.
A
ખરું
B
ખોટું

Solution

(B) આપેલ વિધાન $False$ (ખોટું) છે.
દ્વિપદીની વ્યાખ્યા એવી બહુપદી તરીકે કરવામાં આવે છે જેમાં બરાબર $2$ પદ હોય છે. જો બહુપદીમાં $2$ કરતા ઓછા પદ હોય,તો તેને એકપદી કહેવાય છે,અને જો તેમાં $2$ કરતા વધારે પદ હોય,તો તેને ત્રિપદી અથવા સામાન્ય બહુપદી કહેવાય છે. તેથી,દ્વિપદીમાં 'વધુમાં વધુ' બે પદ ન હોઈ શકે; તેમાં બરાબર $2$ પદ હોવા જ જોઈએ.
34
Easy
નીચેનું વિધાન સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
દરેક બહુપદી એ દ્વિપદી છે.

Solution

(FALSE) બહુપદી એકપદી,દ્વિપદી,ત્રિપદી હોઈ શકે છે અથવા તેમાં પદોની સંખ્યા નિશ્ચિત હોઈ શકે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$x^{4} + x^{3} + x^{2} + 1$ એ એક બહુપદી છે,પરંતુ તે દ્વિપદી નથી કારણ કે તેમાં ચાર પદો છે.
તેથી,આપેલ વિધાન અસત્ય છે.
35
EasyMCQ
નીચેનું વિધાન ખરું છે કે ખોટું તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
દ્વિપદીની ઘાત $5$ હોઈ શકે છે.
A
ખરું
B
ખોટું

Solution

(A) આ વિધાન ખરું છે.
દ્વિપદી એટલે એવી બહુપદી જેમાં બરાબર બે પદ હોય.
બહુપદીની ઘાત એટલે તેમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
દ્વિપદીની ઘાત પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી,સિવાય કે તે અનૃણ પૂર્ણાંક હોવી જોઈએ.
ઉદાહરણ તરીકે,પદાવલિ $x^{5} + 2$ એ એક દ્વિપદી છે કારણ કે તેમાં બે પદ છે અને તેની ઘાત $5$ છે.
36
Easy
આપેલ વિધાન સાચું છે કે ખોટું તે લખો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
બહુપદીનું શૂન્ય હંમેશા $0$ હોય છે.

Solution

(FALSE) આપેલ વિધાન ખોટું છે.
સમર્થન: બહુપદી $p(x)$ નું શૂન્ય એ એવી કિંમત $k$ છે કે જેના માટે $p(k) = 0$ થાય. ઉદાહરણ તરીકે,બહુપદી $p(x) = x - 2$ લો. $p(x) = 0$ લેતા,આપણને $x - 2 = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $x = 2$. અહીં,$2$ એ બહુપદીનું શૂન્ય છે,જે $0$ નથી. તેથી,બહુપદીનું શૂન્ય કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા હોઈ શકે છે,માત્ર $0$ જ હોય તે જરૂરી નથી.
37
EasyMCQ
નીચેનું વિધાન સત્ય છે કે અસત્ય તે જણાવો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
બહુપદીને એકથી વધુ શૂન્ય ન હોઈ શકે.
A
સત્ય
B
અસત્ય

Solution

(B) આપેલ વિધાન અસત્ય છે.
સમર્થન: બહુપદીને એકથી વધુ શૂન્ય હોઈ શકે છે. બહુપદીના શૂન્યોની સંખ્યા તેની ઘાત પર આધાર રાખે છે. બીજગણિતના મૂળભૂત પ્રમેય મુજબ,$n$ ઘાત ધરાવતી બહુપદીને વધુમાં વધુ $n$ વાસ્તવિક શૂન્યો હોઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે,દ્વિઘાત બહુપદી $(\text{degree} = 2)$ ને વધુમાં વધુ $2$ શૂન્યો હોઈ શકે છે,અને ત્રિઘાત બહુપદી $(\text{degree} = 3)$ ને વધુમાં વધુ $3$ શૂન્યો હોઈ શકે છે.
38
Easy
આપેલ વિધાન ખરું છે કે ખોટું તે લખો. તમારા જવાબનું સમર્થન કરો.
$5$ ઘાત ધરાવતી બે બહુપદીઓના સરવાળાની ઘાત હંમેશા $5$ જ હોય છે.

Solution

(FALSE) આપેલ વિધાન ખોટું છે.
સમર્થન: બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
ધારો કે બે બહુપદીઓ $P(x) = -x^{5} + 3x^{2} + 4$ અને $Q(x) = x^{5} + x^{4} + 2x^{3} + 3$ છે.
આ બંને બહુપદીઓની ઘાત $5$ છે.
હવે,તેમનો સરવાળો કરીએ: $P(x) + Q(x) = (-x^{5} + 3x^{2} + 4) + (x^{5} + x^{4} + 2x^{3} + 3) = x^{4} + 2x^{3} + 3x^{2} + 7$.
પરિણામી બહુપદીની ઘાત $4$ છે,જે $5$ નથી. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
39
EasyMCQ
ચકાસો કે $p(x)$ એ $g(x)$ નો અવયવી છે કે નહીં,જ્યાં $p(x) = x^{3} - x + 1$ અને $g(x) = 2 - 3x$.
A
હા,તે અવયવી છે.
B
ના,તે અવયવી નથી.
C
નક્કી કરી શકાતું નથી.
D
તે ફક્ત ત્યારે જ અવયવી છે જો $x = 0$ હોય.

Solution

(B) બહુપદી $p(x)$ એ $g(x)$ નો અવયવી ત્યારે જ કહેવાય જો $g(x)$ એ $p(x)$ ને નિઃશેષ ભાગે,જેનો અર્થ છે કે શેષ $0$ હોવી જોઈએ.
જ્યારે $p(x)$ ને $g(x) = 2 - 3x$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે શેષ શોધવા માટે,આપણે $g(x) = 0$ લઈએ છીએ:
$2 - 3x = 0 \implies 3x = 2 \implies x = \frac{2}{3}$.
હવે,આપણે $p\left(\frac{2}{3}\right)$ ની કિંમત શોધીએ:
$p\left(\frac{2}{3}\right) = \left(\frac{2}{3}\right)^{3} - \left(\frac{2}{3}\right) + 1$
$= \frac{8}{27} - \frac{2}{3} + 1$
$= \frac{8 - 18 + 27}{27} = \frac{17}{27}$.
અહીં શેષ $\frac{17}{27} \neq 0$ હોવાથી,$p(x)$ એ $g(x)$ નો અવયવી નથી.
40
Medium
ચકાસો કે $g(x)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે કે નહીં,જ્યાં $p(x) = 8x^3 - 6x^2 - 4x + 3$ અને $g(x) = \frac{x}{3} - \frac{1}{4}$ છે.

Solution

(YES) અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $g(x)$ નું શૂન્ય $a$ હોય અને $p(a) = 0$ થાય,તો $g(x)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
પ્રથમ,$g(x)$ નું શૂન્ય શોધો:
$g(x) = \frac{x}{3} - \frac{1}{4} = 0$
$\frac{x}{3} = \frac{1}{4}$
$x = \frac{3}{4}$
હવે,$p\left(\frac{3}{4}\right)$ ની કિંમત શોધો:
$p\left(\frac{3}{4}\right) = 8\left(\frac{3}{4}\right)^3 - 6\left(\frac{3}{4}\right)^2 - 4\left(\frac{3}{4}\right) + 3$
$= 8 \times \frac{27}{64} - 6 \times \frac{9}{16} - 3 + 3$
$= \frac{27}{8} - \frac{54}{16} - 3 + 3$
$= \frac{27}{8} - \frac{27}{8} - 3 + 3 = 0$
અહીં $p\left(\frac{3}{4}\right) = 0$ હોવાથી,અવયવ પ્રમેય મુજબ $g(x)$ એ $p(x)$ નો અવયવ છે.
41
MediumMCQ
જો $x-a$ એ $x^{3}-a x^{2}+2 x+a-1$ નો અવયવ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$1/3$
B
$1$
C
$-1$
D
$1/2$

Solution

(A) ધારો કે $p(x) = x^{3} - ax^{2} + 2x + a - 1$.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,જો $(x - a)$ એ $p(x)$ નો અવયવ હોય,તો $p(a) = 0$ થાય.
બહુપદીમાં $x = a$ મૂકતા:
$p(a) = (a)^{3} - a(a)^{2} + 2(a) + a - 1 = 0$.
$a^{3} - a^{3} + 2a + a - 1 = 0$.
$3a - 1 = 0$.
$3a = 1$.
તેથી,$a = 1/3$.
42
AdvancedMCQ
ઘનનું વાસ્તવિક ગણતરી કર્યા વગર,$48^{3}-30^{3}-18^{3}$ ની કિંમત શોધો.
A
$77700$
B
$77760$
C
$70000$
D
$35730$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે બીજગણિતીય નિત્યસમ: $x^{3}+y^{3}+z^{3}-3xyz = (x+y+z)(x^{2}+y^{2}+z^{2}-xy-yz-zx)$.
જો $x+y+z = 0$ હોય,તો $x^{3}+y^{3}+z^{3} = 3xyz$ થાય.
આપણે $48^{3}-30^{3}-18^{3}$ ની કિંમત શોધવાની છે,જેને $48^{3}+(-30)^{3}+(-18)^{3}$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $x = 48$,$y = -30$,અને $z = -18$.
સરવાળો તપાસો: $x+y+z = 48 + (-30) + (-18) = 48 - 48 = 0$.
કારણ કે સરવાળો $0$ છે,આપણે $x^{3}+y^{3}+z^{3} = 3xyz$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરી શકીએ છીએ.
તેથી,$48^{3}+(-30)^{3}+(-18)^{3} = 3 \times 48 \times (-30) \times (-18)$.
ગુણાકાર કરતા: $3 \times 48 = 144$,અને $(-30) \times (-18) = 540$.
$144 \times 540 = 77760$.
43
Difficult
ઘન શોધ્યા વગર,$(x-y)^{3}+(y-z)^{3}+(z-x)^{3}$ ના અવયવ પાડો.

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે નિત્યસમ: $a^{3}+b^{3}+c^{3}-3abc = (a+b+c)(a^{2}+b^{2}+c^{2}-ab-bc-ca)$.
જો $a+b+c = 0$ હોય,તો $a^{3}+b^{3}+c^{3} = 3abc$ થાય.
ધારો કે $a = (x-y)$,$b = (y-z)$,અને $c = (z-x)$.
હવે,તેમનો સરવાળો $a+b+c = (x-y) + (y-z) + (z-x) = x - x + y - y + z - z = 0$ મળે છે.
અહીં સરવાળો $0$ હોવાથી,આપણે $a^{3}+b^{3}+c^{3} = 3abc$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરી શકીએ.
તેથી,$(x-y)^{3}+(y-z)^{3}+(z-x)^{3} = 3(x-y)(y-z)(z-x)$.
44
Easy
નીચે આપેલી બહુપદીને એક ચલવાળી બહુપદી,બે ચલવાળી બહુપદી વગેરેમાં વર્ગીકૃત કરો.
$x^{2}+x+1$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $x^{2}+x+1$ છે.
આ પદાવલિમાં માત્ર એક જ ચલ $x$ નો ઉપયોગ થયો છે.
તેથી,આ એક ચલવાળી બહુપદી છે.
45
Easy
નીચે આપેલી બહુપદીને એક ચલવાળી બહુપદી,બે ચલવાળી બહુપદી વગેરેમાં વર્ગીકૃત કરો.
$y^{3}-5y$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $y^{3}-5y$ છે.
આ પદાવલિમાં માત્ર એક જ ચલ $y$ રહેલો છે.
તેથી,આ એક ચલવાળી બહુપદી છે.
46
Easy
નીચે આપેલી બહુપદીને એક ચલ,બે ચલ વગેરેમાં વર્ગીકૃત કરો:
$x y + y z + z x$

Solution

(N/A) પદાવલિ $x y + y z + z x$ માં ત્રણ અલગ-અલગ ચલ $x$,$y$ અને $z$ નો સમાવેશ થાય છે. તેથી,આ ત્રણ ચલવાળી બહુપદી છે.
47
Easy
નીચેની બહુપદીને એક ચલ,બે ચલ વગેરે બહુપદી તરીકે વર્ગીકૃત કરો:
$x^{2}-2xy+y^{2}+1$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $x^{2}-2xy+y^{2}+1$ છે.
આ પદાવલિમાં $x$ અને $y$ એમ બે ચલ રહેલા છે.
તેથી,આ બે ચલવાળી બહુપદી છે.
48
Easy
નીચે આપેલી બહુપદીની ઘાત નક્કી કરો:
$2x - 1$

Solution

(1) બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
આપેલ બહુપદી $2x - 1$ માં,ચલ $x$ છે.
પદ $2x$ ને $2x^1$ તરીકે લખી શકાય છે.
અહીં ચલ $x$ ની સૌથી મોટી ઘાત $1$ હોવાથી,બહુપદી $2x - 1$ ની ઘાત $1$ છે.
49
Easy
નીચે આપેલી બહુપદીની ઘાત નક્કી કરો:
$-10$

Solution

(0) આપેલ પદ $-10$ છે.
$-10$ ને $-10 \times x^0$ તરીકે લખી શકાય છે.
અહીં ચલ $x$ નો ઘાતાંક $0$ હોવાથી,શૂન્યતર અચળ બહુપદીની ઘાત $0$ થાય છે.
50
EasyMCQ
નીચે આપેલી બહુપદીની ઘાત નક્કી કરો:
$x^{3}-9x+3x^{5}$
A
$3$
B
$5$
C
$1$
D
$0$

Solution

(B) બહુપદીની ઘાત એટલે બહુપદીમાં રહેલા ચલની સૌથી મોટી ઘાત.
આપેલ બહુપદી $x^{3}-9x+3x^{5}$ માં,$x$ ની ઘાત $3$,$1$ અને $5$ છે.
આ ઘાતાંકોમાં સૌથી મોટી ઘાત $5$ છે.
તેથી,બહુપદી $x^{3}-9x+3x^{5}$ ની ઘાત $5$ છે.

Polynomials — Mix Examples - Polynomials · Frequently Asked Questions

1Are these Polynomials questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Polynomials Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.