Gujarati

Variable separable type differential equations Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Differential Equations · Variable separable type differential equations

419+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 419 questions in Gujarati

51
EasyMCQ
જો $\frac{dy}{dx} = e^{-2y}$ અને જ્યારે $x = 5$ હોય ત્યારે $y = 0$ હોય,તો $y = 3$ માટે $x$ ની કિંમત શોધો.
A
$e^5$
B
$e^6 + 1$
C
$\frac{e^6 + 9}{2}$
D
$\log_e 6$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = e^{-2y}$ છે.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $e^{2y} dy = dx$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int e^{2y} dy = \int dx$,જે $\frac{e^{2y}}{2} = x + C$ આપે છે.
શરત $y = 0$ જ્યારે $x = 5$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકીએ: $\frac{e^{2(0)}}{2} = 5 + C$.
$\frac{1}{2} = 5 + C$,જેનો અર્થ છે કે $C = \frac{1}{2} - 5 = -\frac{9}{2}$.
તેથી,સમીકરણ $\frac{e^{2y}}{2} = x - \frac{9}{2}$ બને છે.
હવે,$y = 3$ હોય ત્યારે $x$ શોધવા માટે,આપણે $y = 3$ ને સમીકરણમાં મૂકીએ: $\frac{e^{2(3)}}{2} = x - \frac{9}{2}$.
$\frac{e^6}{2} = x - \frac{9}{2}$,જે $x = \frac{e^6}{2} + \frac{9}{2} = \frac{e^6 + 9}{2}$ આપે છે.
52
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $dy - \sin x \sin y \, dx = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$e^{\cos x} \tan \frac{y}{2} = c$
B
$e^{\cos x} \tan y = c$
C
$\cos x \tan y = c$
D
$\cos x \sin y = c$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $dy - \sin x \sin y \, dx = 0$.
પદોને અલગ કરતા: $dy = \sin x \sin y \, dx$.
બંને બાજુ $\sin y$ વડે ભાગતા: $\frac{dy}{\sin y} = \sin x \, dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \csc y \, dy = \int \sin x \, dx$.
પ્રમાણિત સંકલન $\int \csc y \, dy = \ln |\tan \frac{y}{2}|$ નો ઉપયોગ કરતા: $\ln |\tan \frac{y}{2}| = -\cos x + C$.
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા: $\tan \frac{y}{2} = e^{-\cos x + C} = e^{-\cos x} \cdot e^C$.
ધારો કે $e^C = c_1$,તેથી $\tan \frac{y}{2} = c_1 e^{-\cos x}$.
બંને બાજુ $e^{\cos x}$ વડે ગુણતા: $e^{\cos x} \tan \frac{y}{2} = c_1$.
53
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ ${e^y}\frac{{dy}}{{dx}} + ({e^y} + 1)\cot x = 0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$({e^y} + 1)\cos x = K$
B
$({e^y} + 1)\text{cosec} x = K$
C
$({e^y} + 1)\sin x = K$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: ${e^y}\frac{{dy}}{{dx}} + ({e^y} + 1)\cot x = 0$
ચલને અલગ કરતા:
${e^y}\frac{{dy}}{{dx}} = -({e^y} + 1)\cot x$
$\frac{{{e^y}}}{{{e^y} + 1}}dy = -\cot x dx$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{{{e^y}}}{{{e^y} + 1}}dy = -\int \cot x dx$
ધારો કે $u = {e^y} + 1$,તેથી $du = {e^y} dy$. સંકલન નીચે મુજબ થશે:
$\int \frac{1}{u} du = -\int \cot x dx$
$\ln|{e^y} + 1| = -\ln|\sin x| + C$
$\ln|{e^y} + 1| + \ln|\sin x| = C$
$\ln A + \ln B = \ln(AB)$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$\ln|({e^y} + 1)\sin x| = C$
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા:
$({e^y} + 1)\sin x = K$ (જ્યાં $K = e^C$ એ અચળાંક છે).
54
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \sin x + 2x$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y = x^2 - \cos x + c$
B
$y = \cos x + x^2 + c$
C
$y = \cos x + 2$
D
$y = \cos x + 2 + c$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \sin x + 2x$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા:
$\int dy = \int (\sin x + 2x) dx$.
પ્રમાણિત સંકલન $\int \sin x dx = -\cos x$ અને $\int x^n dx = \frac{x^{n+1}}{n+1}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$y = -\cos x + 2 \cdot \frac{x^2}{2} + c$.
પદને સાદું રૂપ આપતા:
$y = x^2 - \cos x + c$.
55
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = 2xy$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y = Ce^{x^2}$
B
$y^2 = 2x^2 + C$
C
$y = e^{-x^2} + C$
D
$y = x^2 + C$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = 2xy$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{dy}{y} = 2x \, dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{y} = \int 2x \, dx$.
આથી મળે: $\ln|y| = x^2 + C_1$.
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા: $|y| = e^{x^2 + C_1} = e^{C_1} e^{x^2}$.
ધારો કે $C = \pm e^{C_1}$,તેથી સામાન્ય ઉકેલ $y = Ce^{x^2}$ છે.
56
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $ydx - xdy = x^2 ydx$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y e^{x^2} = c x^2$
B
$y e^{-x^2} = c x^2$
C
$y^2 e^{x^2} = c x^2$
D
$y^2 e^{-x^2} = c x^2$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $ydx - xdy = x^2 ydx$.
પદોને ગોઠવતા: $-xdy = y(x^2 - 1)dx$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{dy}{y} = (\frac{1}{x} - x) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{y} = \int (\frac{1}{x} - x) dx$.
$\ln|y| = \ln|x| - \frac{x^2}{2} + C$.
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા: $2 \ln|y| = 2 \ln|x| - x^2 + 2C$.
$\ln(y^2) = \ln(x^2) - x^2 + K$.
$\ln(\frac{y^2}{x^2}) = -x^2 + K$.
ઘાતાંકીય સ્વરૂપમાં લખતા: $\frac{y^2}{x^2} = e^{-x^2} e^K$.
તેથી,$y^2 e^{x^2} = c x^2$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.
57
MediumMCQ
$\frac{dy}{dx} = (4x + y + 1)$ ઉકેલવા માટે,યોગ્ય આદેશ (substitution) કયો છે?
A
$y = vx$
B
$y = 4x + v$
C
$y = 4x$
D
$y + 4x + 1 = v$

Solution

(D) વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = 4x + y + 1$ ને ઉકેલવા માટે,આપણે જોઈએ છીએ કે જમણી બાજુ $x$ અને $y$ નું સુરેખ વિધેય છે.
ધારો કે $v = 4x + y + 1$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા,આપણને $\frac{dv}{dx} = 4 + \frac{dy}{dx}$ મળે છે.
આમ,$\frac{dy}{dx} = \frac{dv}{dx} - 4$.
આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $\frac{dv}{dx} - 4 = v$ મળે છે,જે ચલ વિયોજનીય (variable separable) વિકલ સમીકરણ છે.
તેથી,યોગ્ય આદેશ $y + 4x + 1 = v$ છે.
58
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $(x + y - 1)dx + (2x + 2y - 3)dy = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y + x + \log (x + y - 2) = c$
B
$y + 2x + \log (x + y - 2) = c$
C
$2y + x + \log (x + y - 2) = c$
D
$2y + 2x + \log (x + y - 2) = c$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $(x + y - 1)dx + (2x + 2y - 3)dy = 0$ છે,જેને $\frac{dy}{dx} = - \frac{x + y - 1}{2(x + y) - 3}$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $x + y = t$. તેથી $1 + \frac{dy}{dx} = \frac{dt}{dx}$,એટલે કે $\frac{dy}{dx} = \frac{dt}{dx} - 1$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{dt}{dx} - 1 = - \frac{t - 1}{2t - 3}$.
$\frac{dt}{dx} = 1 - \frac{t - 1}{2t - 3} = \frac{2t - 3 - t + 1}{2t - 3} = \frac{t - 2}{2t - 3}$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{2t - 3}{t - 2} dt = dx$.
$\frac{2(t - 2) + 1}{t - 2} dt = dx \implies (2 + \frac{1}{t - 2}) dt = dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int (2 + \frac{1}{t - 2}) dt = \int dx$.
$2t + \log |t - 2| = x + c$.
$t = x + y$ મૂકતા: $2(x + y) + \log |x + y - 2| = x + c$.
$2x + 2y + \log |x + y - 2| = x + c \implies x + 2y + \log |x + y - 2| = c$.
59
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\sin \left( \frac{dy}{dx} \right) = a$ નો ઉકેલ,જ્યાં $y(0) = 1$ છે,તે શોધો.
A
$\sin^{-1} \left( \frac{y - 1}{x} \right) = a$
B
$\sin \left( \frac{y - 1}{x} \right) = a$
C
$\sin \left( \frac{1 - y}{1 + x} \right) = a$
D
$\sin \left( \frac{y}{x + 1} \right) = a$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\sin \left( \frac{dy}{dx} \right) = a$ છે.
બંને બાજુ પ્રતિવિધેય લેતા,$\frac{dy}{dx} = \sin^{-1}(a)$ મળે.
આ ચલ વિયોજનીય પ્રકારનું વિકલ સમીકરણ છે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા,$\int dy = \int \sin^{-1}(a) \, dx$ મળે.
અહીં $\sin^{-1}(a)$ અચળ હોવાથી,$y = x \sin^{-1}(a) + c$ મળે.
શરત $y(0) = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = 0$ અને $y = 1$ મૂકતા:
$1 = 0 \cdot \sin^{-1}(a) + c \implies c = 1$.
આમ,સમીકરણ $y = x \sin^{-1}(a) + 1$ બને છે.
પદોને ગોઠવતા,$y - 1 = x \sin^{-1}(a)$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{y - 1}{x} = \sin^{-1}(a)$.
બંને બાજુ $\sin$ લેતા,આપણને $\sin \left( \frac{y - 1}{x} \right) = a$ મળે છે.
60
MediumMCQ
$\cos (x + y) \, dy = dx$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y = \tan \left( \frac{x + y}{2} \right) + c$
B
$y + \cos^{-1} \left( \frac{y}{x} \right) = c$
C
$y = x \sec \left( \frac{y}{x} \right) + c$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\cos (x + y) \, dy = dx$ ... $(i)$
ધારો કે $x + y = v$. $x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા,$1 + \frac{dy}{dx} = \frac{dv}{dx}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{dy}{dx} = \frac{dv}{dx} - 1$.
આ કિંમતોને $(i)$ માં મૂકતા,આપણને મળે $\cos v \left( \frac{dv}{dx} - 1 \right) = 1$.
આનું સાદું રૂપ $\cos v \frac{dv}{dx} = 1 + \cos v$ થાય,અથવા $\frac{\cos v}{1 + \cos v} \, dv = dx$.
નિત્યસમ $\cos v = 2 \cos^2(v/2) - 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$\frac{2 \cos^2(v/2) - 1}{2 \cos^2(v/2)} \, dv = dx$,જેનું સાદું રૂપ $\left( 1 - \frac{1}{2} \sec^2(v/2) \right) \, dv = dx$ થાય છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$v - \tan(v/2) = x + c$ મળે છે.
$v = x + y$ પાછા મૂકતા,$(x + y) - \tan \left( \frac{x + y}{2} \right) = x + c$,જેનું સાદું રૂપ $y = \tan \left( \frac{x + y}{2} \right) + c$ થાય છે.
61
EasyMCQ
$\frac{dy}{dx} + \sqrt{\frac{1 - y^2}{1 - x^2}} = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$\sin^{-1} x + \sin^{-1} y = c$
B
$\sin^{-1} x - \sin^{-1} y = c$
C
$\cos^{-1} x + \cos^{-1} y = c$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + \sqrt{\frac{1 - y^2}{1 - x^2}} = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $\frac{dy}{dx} = -\frac{\sqrt{1 - y^2}}{\sqrt{1 - x^2}}$ મળે છે.
ચલને અલગ કરતા,$\frac{dy}{\sqrt{1 - y^2}} = -\frac{dx}{\sqrt{1 - x^2}}$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{\sqrt{1 - y^2}} = -\int \frac{dx}{\sqrt{1 - x^2}}$.
આથી,$\sin^{-1} y = -\sin^{-1} x + c$ મળે છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,$\sin^{-1} x + \sin^{-1} y = c$ મળે છે.
62
EasyMCQ
$\frac{dy}{dx} = 2^{y - x}$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$2^x + 2^y = c$
B
$2^x - 2^y = c$
C
$\frac{1}{2^x} - \frac{1}{2^y} = c$
D
$x + y = c$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = 2^{y - x}$ છે.
ઘાતાંકના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,આપણે તેને $\frac{dy}{dx} = \frac{2^y}{2^x}$ તરીકે લખી શકીએ.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $\frac{dy}{2^y} = \frac{dx}{2^x}$ મળે છે,જે $2^{-y} dy = 2^{-x} dx$ છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int 2^{-y} dy = \int 2^{-x} dx$ મળે.
$\int a^u du = \frac{a^u}{\ln a}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{2^{-y}}{-\ln 2} = \frac{2^{-x}}{-\ln 2} + C_1$ મળે.
$-\ln 2$ વડે ગુણતા,$2^{-y} = 2^{-x} - C_1 \ln 2$ મળે.
પદોને ગોઠવતા,$2^{-x} - 2^{-y} = C_1 \ln 2$ મળે.
ધારો કે $C = C_1 \ln 2$,તો $\frac{1}{2^x} - \frac{1}{2^y} = c$ થાય.
63
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + \sin \left( \frac{x + y}{2} \right) = \sin \left( \frac{x - y}{2} \right)$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$\log \tan \left( \frac{y}{2} \right) = c - 2\sin x$
B
$\log \tan \left( \frac{y}{4} \right) = c - 2\sin \left( \frac{x}{2} \right)$
C
$\log \tan \left( \frac{y}{2} + \frac{\pi}{4} \right) = c - 2\sin x$
D
$\log \tan \left( \frac{y}{4} + \frac{\pi}{4} \right) = c - 2\sin \left( \frac{x}{2} \right)$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} + \sin \left( \frac{x + y}{2} \right) = \sin \left( \frac{x - y}{2} \right)$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$\frac{dy}{dx} = \sin \left( \frac{x - y}{2} \right) - \sin \left( \frac{x + y}{2} \right)$ મળે.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin A - \sin B = 2 \cos \left( \frac{A + B}{2} \right) \sin \left( \frac{A - B}{2} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin \left( \frac{x - y}{2} \right) - \sin \left( \frac{x + y}{2} \right) = 2 \cos \left( \frac{x}{2} \right) \sin \left( -\frac{y}{2} \right) = -2 \cos \left( \frac{x}{2} \right) \sin \left( \frac{y}{2} \right)$ થાય.
આમ,$\frac{dy}{dx} = -2 \cos \left( \frac{x}{2} \right) \sin \left( \frac{y}{2} \right)$.
ચલને અલગ કરતા,$\text{cosec} \left( \frac{y}{2} \right) dy = -2 \cos \left( \frac{x}{2} \right) dx$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \text{cosec} \left( \frac{y}{2} \right) dy = -2 \int \cos \left( \frac{x}{2} \right) dx + c$.
$\int \text{cosec} (ax) dx = \frac{1}{a} \log \tan \left( \frac{ax}{2} \right)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{\log \tan (y/4)}{1/2} = -2 \frac{\sin (x/2)}{1/2} + c$ મળે.
આથી,$2 \log \tan (y/4) = -4 \sin (x/2) + c$,એટલે કે $\log \tan (y/4) = c - 2 \sin (x/2)$ મળે.
64
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $(x + y)^2 \frac{dy}{dx} = a^2$ નો ઉકેલ શું છે?
A
$(x + y)^2 = \frac{a^2}{2}x + c$
B
$(x + y)^2 = a^2x + c$
C
$(x + y)^2 = 2a^2x + c$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(x + y)^2 \frac{dy}{dx} = a^2$ છે.
ધારો કે $x + y = v$.
$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા,$1 + \frac{dy}{dx} = \frac{dv}{dx}$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{dy}{dx} = \frac{dv}{dx} - 1$.
આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$v^2 (\frac{dv}{dx} - 1) = a^2$
$\frac{dv}{dx} - 1 = \frac{a^2}{v^2}$
$\frac{dv}{dx} = \frac{a^2}{v^2} + 1 = \frac{a^2 + v^2}{v^2}$
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{v^2}{a^2 + v^2} dv = dx$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{v^2 + a^2 - a^2}{a^2 + v^2} dv = \int dx$
$\int (1 - \frac{a^2}{a^2 + v^2}) dv = x + c$
$v - a \tan^{-1}(\frac{v}{a}) = x + c$
$v = x + y$ પાછા મૂકતા:
$(x + y) - a \tan^{-1}(\frac{x + y}{a}) = x + c$
$y - a \tan^{-1}(\frac{x + y}{a}) = c$
આમ,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
65
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dx}{x} + \frac{dy}{y} = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$xy = c$
B
$x + y = c$
C
$\log x \cdot \log y = c$
D
$x^2 + y^2 = c$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dx}{x} + \frac{dy}{y} = 0$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dx}{x} + \int \frac{dy}{y} = \int 0$.
આથી આપણને મળે છે: $\log |x| + \log |y| = C_1$.
લઘુગણકના ગુણધર્મ $\log a + \log b = \log(ab)$ નો ઉપયોગ કરતા: $\log |xy| = C_1$.
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા: $|xy| = e^{C_1}$.
ધારો કે $e^{C_1} = c$,તેથી અંતિમ ઉકેલ: $xy = c$ મળે છે.
66
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $y - x\frac{dy}{dx} = a\left(y^2 + \frac{dy}{dx}\right)$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$(x + a)(x + ay) = cy$
B
$(x + a)(1 - ay) = cy$
C
$(x + a)(1 - ay) = c$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $y - x\frac{dy}{dx} = a(y^2 + \frac{dy}{dx})$
પદોને ગોઠવતા:
$y - ay^2 = a\frac{dy}{dx} + x\frac{dy}{dx}$
$y(1 - ay) = (a + x)\frac{dy}{dx}$
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{dx}{a + x} = \frac{dy}{y(1 - ay)}$
જમણી બાજુ માટે આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{y(1 - ay)} = \frac{1}{y} + \frac{a}{1 - ay}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{dx}{a + x} = \int \left(\frac{1}{y} + \frac{a}{1 - ay}\right) dy$
$\ln|a + x| = \ln|y| - \ln|1 - ay| + \ln|c|$
$\ln|a + x| = \ln|\frac{cy}{1 - ay}|$
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા:
$a + x = \frac{cy}{1 - ay}$
$(x + a)(1 - ay) = cy$
67
MediumMCQ
$\log \left( \frac{dy}{dx} \right) = ax + by$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$\frac{e^{by}}{b} = \frac{e^{ax}}{a} + c$
B
$\frac{e^{-by}}{-b} = \frac{e^{ax}}{a} + c$
C
$\frac{e^{-by}}{a} = \frac{e^{ax}}{b} + c$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\log \left( \frac{dy}{dx} \right) = ax + by$
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા: $\frac{dy}{dx} = e^{ax + by}$
ઘાતાંકના નિયમ $e^{m+n} = e^m \cdot e^n$ નો ઉપયોગ કરતા: $\frac{dy}{dx} = e^{ax} \cdot e^{by}$
ચલ $x$ અને $y$ ને અલગ કરતા: $e^{-by} \, dy = e^{ax} \, dx$
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int e^{-by} \, dy = \int e^{ax} \, dx$
સંકલન કરતા આપણને મળે છે: $\frac{e^{-by}}{-b} = \frac{e^{ax}}{a} + c$
આમ,ઉકેલ $\frac{e^{-by}}{-b} = \frac{e^{ax}}{a} + c$ છે.
68
EasyMCQ
$\frac{dy}{dx} = \left( \frac{y}{x} \right)^{1/3}$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$x^{2/3} + y^{2/3} = c$
B
$x^{1/3} + y^{1/3} = c$
C
$y^{2/3} - x^{2/3} = c$
D
$y^{1/3} - x^{1/3} = c$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \left( \frac{y}{x} \right)^{1/3}$.
ચલને અલગ કરતા,આપણને મળે: $\frac{dy}{y^{1/3}} = \frac{dx}{x^{1/3}}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int y^{-1/3} dy = \int x^{-1/3} dx$.
સંકલન માટે ઘાતનો નિયમ $\int x^n dx = \frac{x^{n+1}}{n+1} + c$ વાપરતા:
$\frac{y^{2/3}}{2/3} = \frac{x^{2/3}}{2/3} + c$.
$\frac{2}{3}$ વડે ગુણતા,આપણને મળે: $y^{2/3} = x^{2/3} + c'$,જ્યાં $c'$ એ અચળાંક છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે: $y^{2/3} - x^{2/3} = c$.
69
EasyMCQ
સમીકરણ $(2y - 1) \, dx - (2x + 3) \, dy = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$\frac{2x - 1}{2y + 3} = c$
B
$\frac{2y + 1}{2x - 3} = c$
C
$\frac{2x + 3}{2y - 1} = c$
D
$\frac{2x - 1}{2y - 1} = c$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(2y - 1) \, dx = (2x + 3) \, dy$
ચલને અલગ કરતા,આપણને મળે છે: $\frac{dx}{2x + 3} = \frac{dy}{2y - 1}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dx}{2x + 3} = \int \frac{dy}{2y - 1}$
$\frac{1}{2} \ln|2x + 3| = \frac{1}{2} \ln|2y - 1| + C'$
$2$ વડે ગુણતા: $\ln|2x + 3| = \ln|2y - 1| + 2C'$
$\ln|2x + 3| - \ln|2y - 1| = \ln c$ (જ્યાં $\ln c = 2C'$)
$\ln \left| \frac{2x + 3}{2y - 1} \right| = \ln c$
તેથી,$\frac{2x + 3}{2y - 1} = c$.
70
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $\cot y \, dx = x \, dy$ નો ઉકેલ કયા સ્વરૂપમાં છે?
A
$y = \cos x$
B
$x = c \sec y$
C
$x = \sin y$
D
$y = \sin x$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\cot y \, dx = x \, dy$
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{dx}{x} = \frac{dy}{\cot y}$
કારણ કે $\frac{1}{\cot y} = \tan y$,તેથી:
$\frac{dx}{x} = \tan y \, dy$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{dx}{x} = \int \tan y \, dy$
$\ln |x| = \ln |\sec y| + \ln |c|$
લઘુગણકના ગુણધર્મ $\ln a + \ln b = \ln(ab)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\ln |x| = \ln |c \sec y|$
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા:
$x = c \sec y$
71
MediumMCQ
$\frac{dy}{dx} = \frac{x \log(x^2) + x}{\sin y + y \cos y}$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y \sin y = x^2 \log x + c$
B
$y \sin y = x^2 + c$
C
$y \sin y = x^2 + \log x + c$
D
$y \sin y = x \log x + c$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \frac{x \log(x^2) + x}{\sin y + y \cos y}$.
ચલને અલગ કરતા:
$(\sin y + y \cos y) dy = (x \log(x^2) + x) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int (\sin y + y \cos y) dy = \int (x \log(x^2) + x) dx$.
ડાબી બાજુ માટે,$\int y \cos y dy$ પર ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા:
$\int \sin y dy + (y \sin y - \int \sin y dy) = y \sin y$.
જમણી બાજુ માટે,નોંધો કે $\log(x^2) = 2 \log x$:
$\int (2x \log x + x) dx = 2 \int x \log x dx + \int x dx$.
$\int x \log x dx$ માટે ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા:
$2 [\frac{x^2}{2} \log x - \int \frac{x^2}{2} \cdot \frac{1}{x} dx] + \frac{x^2}{2} = 2 [\frac{x^2}{2} \log x - \frac{x^2}{4}] + \frac{x^2}{2} = x^2 \log x - \frac{x^2}{2} + \frac{x^2}{2} = x^2 \log x$.
આમ,ઉકેલ $y \sin y = x^2 \log x + c$ છે.
72
MediumMCQ
જો $\left( \frac{2 + \sin x}{1 + y} \right) \frac{dy}{dx} = - \cos x$ અને $y(0) = 1$ હોય,તો $y\left( \frac{\pi}{2} \right) = $
A
$1$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\left( \frac{2 + \sin x}{1 + y} \right) \frac{dy}{dx} = - \cos x$ છે.
ચલને અલગ કરતા,આપણને મળે છે:
$\frac{dy}{1 + y} = - \frac{\cos x}{2 + \sin x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{dy}{1 + y} = - \int \frac{\cos x}{2 + \sin x} dx$.
ધારો કે $u = 2 + \sin x$,તો $du = \cos x dx$.
તેથી,$\ln|1 + y| = - \ln|2 + \sin x| + C$.
આને $\ln|1 + y| + \ln|2 + \sin x| = C$,અથવા $\ln|(1 + y)(2 + \sin x)| = C$ તરીકે લખી શકાય.
આમ,$(1 + y)(2 + \sin x) = K$ (જ્યાં $K = e^C$).
આપેલ $y(0) = 1$ માટે,આપણે $x = 0$ અને $y = 1$ મૂકીએ:
$(1 + 1)(2 + \sin 0) = K \implies 2(2 + 0) = K \implies K = 4$.
તેથી,$(1 + y)(2 + \sin x) = 4$.
$y\left( \frac{\pi}{2} \right)$ શોધવા માટે,$x = \frac{\pi}{2}$ મૂકો:
$(1 + y)(2 + \sin \frac{\pi}{2}) = 4
(1 + y)(2 + 1) = 4
3(1 + y) = 4
1 + y = \frac{4}{3}
y = \frac{4}{3} - 1 = \frac{1}{3}$.
73
MediumMCQ
${e^{dy/dx}} = (x + 1)$,$y(0) = 3$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y = x\log x - x + 2$
B
$y = (x + 1)\log |x + 1| - x + 3$
C
$y = (x + 1)\log |x + 1| + x + 3$
D
$y = x\log x + x + 3$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: ${e^{dy/dx}} = (x + 1)$.
બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા: $\frac{dy}{dx} = \log(x + 1)$.
ચલને અલગ કરતા: $dy = \log(x + 1) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $y = \int \log(x + 1) dx$.
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા,$u = \log(x + 1)$ અને $dv = dx$ લેતા,$du = \frac{1}{x+1} dx$ અને $v = x + 1$ મળે.
$y = (x + 1)\log(x + 1) - \int \frac{x+1}{x+1} dx$.
$y = (x + 1)\log(x + 1) - \int 1 dx$.
$y = (x + 1)\log(x + 1) - x + C$.
આપેલ પ્રારંભિક શરત $y(0) = 3$ માટે,$x = 0$ અને $y = 3$ મૂકતા:
$3 = (0 + 1)\log(0 + 1) - 0 + C$.
$3 = 1 \cdot \log(1) + C$.
$\log(1) = 0$ હોવાથી,$C = 3$ મળે.
તેથી,ઉકેલ $y = (x + 1)\log |x + 1| - x + 3$ છે.
74
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} \tan y = \sin(x + y) + \sin(x - y)$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$\sec y + 2 \cos x = c$
B
$\sec y - 2 \cos x = c$
C
$\cos y - 2 \sin x = c$
D
$\tan y - 2 \sec y = c$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} \tan y = \sin(x + y) + \sin(x - y)$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin(A + B) + \sin(A - B) = 2 \sin A \cos B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{dy}{dx} \tan y = 2 \sin x \cos y$.
$\tan y$ ને $\frac{\sin y}{\cos y}$ તરીકે લખતા:
$\frac{dy}{dx} \cdot \frac{\sin y}{\cos y} = 2 \sin x \cos y$.
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{\sin y}{\cos^2 y} dy = 2 \sin x dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{\sin y}{\cos^2 y} dy = 2 \int \sin x dx$.
ધારો કે $u = \cos y$,તો $du = -\sin y dy$,તેથી $\int -u^{-2} du = u^{-1} = \frac{1}{\cos y} = \sec y$.
આમ,$\sec y = -2 \cos x + c$,જે $\sec y + 2 \cos x = c$ તરીકે લખી શકાય છે.
75
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $y\,dx + (x + x^2y)dy = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$\log y = cx$
B
$-\frac{1}{xy} + \log y = c$
C
$\frac{1}{xy} - \log y = c$
D
$\frac{1}{xy} + \log y = c$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $y\,dx + (x + x^2y)dy = 0$
પદોને ફરીથી ગોઠવતા: $y\,dx + x\,dy + x^2y\,dy = 0$
$(y\,dx + x\,dy) = -x^2y\,dy$
બંને બાજુ $x^2y^2$ વડે ભાગતા ($x, y \neq 0$ ધારીને):
$\frac{y\,dx + x\,dy}{x^2y^2} = -\frac{dy}{y}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $d(xy) = y\,dx + x\,dy$,તેથી સમીકરણ આ મુજબ બનશે:
$\frac{d(xy)}{(xy)^2} = -\frac{dy}{y}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int (xy)^{-2} d(xy) = -\int \frac{1}{y} dy$
$-\frac{1}{xy} = -\log|y| + c$
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$-\frac{1}{xy} + \log|y| = c$
76
MediumMCQ
$(x - y^3)dx + 3xy^2dy = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$\log x + \frac{x}{y} = k$
B
$\log x + \frac{y^3}{x} = k$
C
$\log x - \frac{x}{y^3} = k$
D
$\log xy - y^3 = k$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $(x - y^3)dx + 3xy^2dy = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $x dx - y^3 dx + 3xy^2 dy = 0$ મળે છે.
ધારો કે $t = y^3$,તો $dt = 3y^2 dy$ થાય.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $x dx - t dx + x dt = 0$ મળે છે.
બંને બાજુ $x^2$ વડે ભાગતા,$\frac{x dx - t dx + x dt}{x^2} = 0$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{dx}{x} + \frac{x dt - t dx}{x^2} = 0$ થાય છે.
આ $d(\log x) + d(\frac{t}{x}) = 0$ ને સમાન છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,આપણને $\log x + \frac{t}{x} = k$ મળે છે.
$t = y^3$ પાછું મૂકતા,ઉકેલ $\log x + \frac{y^3}{x} = k$ મળે છે.
77
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ $x \, dy + y \, dx - \sqrt{1 - x^2 y^2} \, dx = 0$ નો ઉકેલ શું છે?
A
$\sin^{-1}(xy) = c - x$
B
$xy = \sin(x + c)$
C
$\log(1 - x^2 y^2) = x + c$
D
$y = x \sin x + c$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x \, dy + y \, dx - \sqrt{1 - x^2 y^2} \, dx = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $x \, dy + y \, dx = \sqrt{1 - x^2 y^2} \, dx$ મળે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $d(xy) = x \, dy + y \, dx$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $d(xy) = \sqrt{1 - (xy)^2} \, dx$ મળે છે.
બંને બાજુને $\sqrt{1 - (xy)^2}$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{d(xy)}{\sqrt{1 - (xy)^2}} = dx$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,આપણને $\int \frac{d(xy)}{\sqrt{1 - (xy)^2}} = \int dx$ મળે છે.
આથી,$\sin^{-1}(xy) = x + c$ મળે છે.
બંને બાજુ સાઈન લેતા,આપણને $xy = \sin(x + c)$ મળે છે.
78
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $y \, dx - x \, dy + x y^2 \, dx = 0$ નો ઉકેલ શું છે?
A
$2x + x^2 y = \lambda y$
B
$2y + y^2 x = \lambda y$
C
$2y - y^2 x = \lambda y$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $y \, dx - x \, dy + x y^2 \, dx = 0$.
આખા સમીકરણને $y^2$ વડે ભાગતા ($y \neq 0$ ધારીને):
$\frac{y \, dx - x \, dy}{y^2} + x \, dx = 0$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{y \, dx - x \, dy}{y^2} = d\left( \frac{x}{y} \right)$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$d\left( \frac{x}{y} \right) + x \, dx = 0$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int d\left( \frac{x}{y} \right) = - \int x \, dx$.
$\frac{x}{y} = - \frac{x^2}{2} + c$,જ્યાં $c$ એ સંકલનનો અચળાંક છે.
બંને બાજુ $2y$ વડે ગુણતા:
$2x = -x^2 y + 2cy$.
પદોને ગોઠવતા:
$2x + x^2 y = (2c)y$.
ધારો કે $\lambda = 2c$,તો ઉકેલ $2x + x^2 y = \lambda y$ મળે છે.
79
MediumMCQ
જો $c$ કોઈ સ્વૈચ્છિક અચળાંક હોય,તો વિકલ સમીકરણ $ydx - xdy = xy\,dx$ નો વ્યાપક ઉકેલ શું મળે?
A
$y = cx\,{e^{ - x}}$
B
$x = cy{e^{ - x}}$
C
$y + {e^x} = cx$
D
$y{e^x} = cx$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $ydx - xdy = xy\,dx$
બંને બાજુ $xy$ વડે ભાગતા ($x, y \neq 0$ ધારીને):
$\frac{ydx - xdy}{xy} = dx$
$\frac{1}{x}dx - \frac{1}{y}dy = dx$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{1}{x}dx - \int \frac{1}{y}dy = \int dx$
$\ln|x| - \ln|y| = x + C$
$\ln|\frac{x}{y}| = x + C$
બંને બાજુ ઘાતાંકીય લેતા:
$\frac{x}{y} = e^{x+C} = e^C \cdot e^x$
ધારો કે $e^C = \frac{1}{c}$ (જ્યાં $c$ એ સ્વૈચ્છિક અચળાંક છે):
$\frac{x}{y} = \frac{1}{c} e^x$
$cx = y e^x$
આમ,વ્યાપક ઉકેલ $y e^x = cx$ છે.
80
MediumMCQ
વક્રનું સમીકરણ શોધો જે બિંદુ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને જેનો ઢાળ $\frac{2y}{x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
A
$y = x^2$
B
$x^2 - y^2 = 0$
C
$2x^2 + y^2 = 3$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે વક્રનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{2y}{x}$ છે.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $\frac{dy}{y} = \frac{2dx}{x}$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{y} = 2 \int \frac{dx}{x}$ મળે.
આનાથી $\ln|y| = 2 \ln|x| + C$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $\ln|y| = \ln|x^2| + C$ થાય છે.
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા,આપણને $y = c x^2$ મળે છે.
વક્ર બિંદુ $(1, 1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે સમીકરણમાં $x = 1$ અને $y = 1$ મૂકીએ છીએ:
$1 = c(1)^2$,જેનો અર્થ છે કે $c = 1$.
તેથી,વક્રનું સમીકરણ $y = x^2$ છે.
81
MediumMCQ
જે વક્ર બિંદુ $(1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{-2xy}{x^2 + 1}$ નું સમાધાન કરે છે,તેનું સમીકરણ શોધો.
A
$y(x^2 + 1) = 4$
B
$y(x^2 + 1) + 4 = 0$
C
$y(x^2 - 1) = 4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \frac{-2xy}{x^2 + 1}$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{dy}{y} = \frac{-2x}{x^2 + 1} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{y} = -\int \frac{2x}{x^2 + 1} dx$.
આથી: $\ln|y| = -\ln(x^2 + 1) + C$.
લઘુગણકના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા: $\ln|y| + \ln(x^2 + 1) = C$,જે $\ln|y(x^2 + 1)| = C$ માં પરિણમે છે.
તેથી,$y(x^2 + 1) = e^C = k$ (જ્યાં $k$ એક અચળાંક છે).
વક્ર બિંદુ $(1, 2)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$x = 1$ અને $y = 2$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(1^2 + 1) = k \implies 2(2) = k \implies k = 4$.
આમ,વક્રનું સમીકરણ $y(x^2 + 1) = 4$ છે.
82
MediumMCQ
બિંદુ $(1, 0)$ માંથી પસાર થતા અને વિકલ સમીકરણ $(1 + y^2)dx - xydy = 0$ નું સમાધાન કરતા વક્રનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 = 1$
B
$x^2 - y^2 = 1$
C
$2x^2 + y^2 = 2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(1 + y^2)dx - xydy = 0$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{dx}{x} = \frac{y dy}{1 + y^2}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dx}{x} = \int \frac{y dy}{1 + y^2}$.
ધારો કે $u = 1 + y^2$,તો $du = 2y dy$,તેથી $y dy = \frac{du}{2}$.
આમ,$\ln|x| = \frac{1}{2} \ln(1 + y^2) + C$.
આને $\ln|x| = \ln(\sqrt{1 + y^2}) + \ln c$ તરીકે લખી શકાય,જ્યાં $C = \ln c$.
તેથી,$|x| = c\sqrt{1 + y^2}$.
વક્ર $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1$ અને $y = 0$ મૂકતા: $1 = c\sqrt{1 + 0^2} \implies c = 1$.
તેથી,વક્રનું સમીકરણ $|x| = \sqrt{1 + y^2}$ છે,જે $x^2 = 1 + y^2$ અથવા $x^2 - y^2 = 1$ થાય છે.
83
MediumMCQ
$(3, 9)$ માંથી પસાર થતા અને વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = x + \frac{1}{x^2}$ નું સમાધાન કરતા વક્રનું સમીકરણ શોધો.
A
$6xy = 3x^2 - 6x + 29$
B
$6xy = 3x^3 - 29x + 6$
C
$6xy = 3x^3 + 29x - 6$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = x + \frac{1}{x^2}$ છે.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષે સંકલન કરતા:
$\int dy = \int (x + x^{-2}) dx$
$y = \frac{x^2}{2} - \frac{1}{x} + c$
વક્ર $(3, 9)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 3$ અને $y = 9$ મૂકતા:
$9 = \frac{3^2}{2} - \frac{1}{3} + c$
$9 = \frac{9}{2} - \frac{1}{3} + c$
$9 = \frac{27 - 2}{6} + c$
$9 = \frac{25}{6} + c$
$c = 9 - \frac{25}{6} = \frac{54 - 25}{6} = \frac{29}{6}$
$c$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$y = \frac{x^2}{2} - \frac{1}{x} + \frac{29}{6}$
આખા સમીકરણને $6x$ વડે ગુણતા:
$6xy = 3x^3 - 6 + 29x$
$6xy = 3x^3 + 29x - 6$.
84
MediumMCQ
બિંદુ $(1,0)$ માંથી પસાર થતા અને જેનો ઢાળ $\frac{y - 1}{x^2 + x}$ હોય તેવા વક્રનું સમીકરણ શોધો.
A
$(y - 1)(x + 1) + 2x = 0$
B
$2x(y - 1) + x + 1 = 0$
C
$x(y - 1)(x + 1) + 2 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે વક્રનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{y - 1}{x^2 + x}$ છે.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $\frac{dy}{y - 1} = \frac{dx}{x(x + 1)}$ મળે છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{x(x + 1)} = \frac{1}{x} - \frac{1}{x + 1}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{y - 1} = \int (\frac{1}{x} - \frac{1}{x + 1}) dx$.
$\ln|y - 1| = \ln|x| - \ln|x + 1| + C$.
$\ln|y - 1| = \ln|\frac{x}{x + 1}| + C$.
$y - 1 = k \cdot \frac{x}{x + 1}$,જ્યાં $k = e^C$.
વક્ર $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1$ અને $y = 0$ મૂકતા:
$0 - 1 = k \cdot \frac{1}{1 + 1} \implies -1 = \frac{k}{2} \implies k = -2$.
આમ,$y - 1 = -2 \cdot \frac{x}{x + 1}$.
$(y - 1)(x + 1) = -2x$.
$(y - 1)(x + 1) + 2x = 0$.
85
MediumMCQ
કોઈપણ બિંદુએ વક્રનો ઢાળ તે બિંદુના કોટિના બમણાનો વ્યસ્ત છે અને તે $(4, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે. વક્રનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2 = y + 5$
B
$y^2 = x - 5$
C
$y^2 = x + 5$
D
$x^2 = y - 5$

Solution

(C) આપેલ છે કે વક્રનો ઢાળ એ કોટિ $(y)$ ના બમણાનો વ્યસ્ત છે:
$\frac{dy}{dx} = \frac{1}{2y}$
ચલને અલગ કરતા,આપણને મળે છે:
$2y \, dy = dx$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int 2y \, dy = \int dx$
$y^2 = x + C$
વક્ર $(4, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 4$ અને $y = 3$ મૂકતા:
$3^2 = 4 + C$
$9 = 4 + C$
$C = 5$
$C$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$y^2 = x + 5$
86
MediumMCQ
એક કણ સીધી રેખામાં $\frac{dx}{dt} = x + 1$ વેગ સાથે ગતિ કરે છે (જ્યાં $x$ એ કાપેલું અંતર છે). કણ દ્વારા $99 \ m$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય કેટલો છે?
A
$\log_{10} e$
B
$2 \log_e 10$
C
$2 \log_{10} e$
D
$\frac{1}{2} \log_{10} e$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dx}{dt} = x + 1$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{dx}{x + 1} = dt$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dx}{x + 1} = \int dt$.
તેથી: $\ln(x + 1) = t + C$.
જ્યારે $t = 0$ હોય,ત્યારે અંતર $x = 0$ છે. આ કિંમતો મૂકતા: $\ln(0 + 1) = 0 + C \implies \ln(1) = C \implies C = 0$.
આમ,સમય માટેનું સમીકરણ: $t = \ln(x + 1)$.
$x = 99 \ m$ અંતર કાપવા માટે લાગતો સમય:
$t = \ln(99 + 1) = \ln(100)$.
કારણ કે $\ln(100) = \log_e(10^2) = 2 \log_e 10$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
87
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $x \, dy - y \, dx = 0$ નો ઉકેલ શું દર્શાવે છે?
A
લંબચોરસ અતિવલય
B
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખા
C
પરવલય જેનું શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ પર છે
D
વર્તુળ જેનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ પર છે

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x \, dy - y \, dx = 0$ છે.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $x \, dy = y \, dx$ મળે છે.
ચલને અલગ કરતા,$\frac{dy}{y} = \frac{dx}{x}$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{y} = \int \frac{dx}{x}$.
આનાથી $\ln |y| = \ln |x| + \ln |c|$ મળે છે,જ્યાં $\ln |c|$ એ સંકલનનો અચળાંક છે.
લઘુગણકના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,$\ln |y| = \ln |cx|$.
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા,$y = cx$.
આ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી સીધી રેખાનું સમીકરણ છે.
88
DifficultMCQ
એક કણ ઉગમબિંદુથી શરૂ થાય છે અને $x$-અક્ષ પર એવી રીતે ગતિ કરે છે કે બિંદુ $(x, 0)$ પર તેનો વેગ $\frac{dx}{dt} = \cos^2(\pi x)$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે. તો કણ કયા બિંદુએ ક્યારેય પહોંચશે નહીં?
A
$x = \frac{1}{4}$
B
$x = \frac{3}{4}$
C
$x = \frac{1}{2}$
D
$x = 1$

Solution

(C) કણનો વેગ $\frac{dx}{dt} = \cos^2(\pi x)$ આપેલ છે.
સ્થાન $x$ સુધી પહોંચવા માટે લાગતો સમય $t$ શોધવા માટે,આપણે ચલને અલગ કરીએ:
$dt = \frac{dx}{\cos^2(\pi x)} = \sec^2(\pi x) dx$.
બંને બાજુ ઉગમબિંદુ $(x=0, t=0)$ થી સમય $t$ પરના સ્થાન $x$ સુધી સંકલન કરતા:
$\int_0^t dt = \int_0^x \sec^2(\pi u) du$.
$t = \left[ \frac{\tan(\pi u)}{\pi} \right]_0^x = \frac{\tan(\pi x)}{\pi}$.
જેમ $x \to \frac{1}{2}$,તેમ $\tan(\pi x) \to \tan(\frac{\pi}{2}) \to \infty$.
તેથી,જેમ $x \to \frac{1}{2}$,તેમ $t \to \infty$.
આનો અર્થ એ છે કે કણને $x = \frac{1}{2}$ બિંદુ સુધી પહોંચવામાં અનંત સમય લાગે છે,એટલે કે તે આ બિંદુએ ક્યારેય પહોંચશે નહીં.
89
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $y - x\frac{dy}{dx} = a\left( y^2 + \frac{dy}{dx} \right)$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y = c(x + a)(1 + ay)$
B
$y = c(x + a)(1 - ay)$
C
$y = c(x - a)(1 + ay)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $y - x\frac{dy}{dx} = a(y^2 + \frac{dy}{dx})$
$\frac{dy}{dx}$ વાળા પદોને એક તરફ લેતા:
$y - ay^2 = x\frac{dy}{dx} + a\frac{dy}{dx}$
$y(1 - ay) = (x + a)\frac{dy}{dx}$
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{dy}{y(1 - ay)} = \frac{dx}{x + a}$
ડાબી બાજુ માટે આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{1}{y(1 - ay)} = \frac{1}{y} + \frac{a}{1 - ay}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int (\frac{1}{y} + \frac{a}{1 - ay}) dy = \int \frac{1}{x + a} dx$
$\ln|y| - \ln|1 - ay| = \ln|x + a| + \ln|c|$
$\ln|\frac{y}{1 - ay}| = \ln|c(x + a)|$
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા:
$\frac{y}{1 - ay} = c(x + a)$
$y = c(x + a)(1 - ay)$
90
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\sqrt{a + x} \frac{dy}{dx} + xy = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y = A e^{\frac{2}{3}(2a - x)\sqrt{x + a}}$
B
$y = A e^{-\frac{2}{3}(a - x)\sqrt{x + a}}$
C
$y = A e^{\frac{2}{3}(2a + x)\sqrt{x + a}}$
D
$y = A e^{-\frac{2}{3}(2a - x)\sqrt{x + a}}$ (જ્યાં $A$ એ સ્વૈર અચળાંક છે.)

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\sqrt{a + x} \frac{dy}{dx} + xy = 0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$\frac{dy}{dx} = -\frac{xy}{\sqrt{a + x}}$ મળે.
ચલને અલગ કરતા,$\frac{dy}{y} = -\frac{x}{\sqrt{a + x}} dx$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{y} = -\int \frac{x}{\sqrt{x + a}} dx$.
ધારો કે $u = x + a$,તો $x = u - a$ અને $dx = du$.
$\ln y = -\int \frac{u - a}{\sqrt{u}} du = -\int (u^{1/2} - a u^{-1/2}) du$.
$\ln y = -(\frac{2}{3} u^{3/2} - 2a u^{1/2}) + C$.
$\ln y = -\frac{2}{3} (x + a)^{3/2} + 2a(x + a)^{1/2} + \ln A$.
$\ln y = -\frac{2}{3} (x + a)^{1/2} (x + a) + 2a(x + a)^{1/2} + \ln A$.
$\ln y = \sqrt{x + a} [-\frac{2}{3}x - \frac{2}{3}a + 2a] + \ln A$.
$\ln y = \sqrt{x + a} [\frac{-2x - 2a + 6a}{3}] + \ln A = \frac{2}{3} \sqrt{x + a} (2a - x) + \ln A$.
બંને બાજુ ઘાતાંકીય લેતા,$y = A e^{\frac{2}{3}(2a - x)\sqrt{x + a}}$ મળે.
91
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ ${x^4}\frac{{dy}}{{dx}} + {x^3}y + \text{cosec}(xy) = 0$ નો ઉકેલ શું થાય?
A
$2\cos(xy) + x^{-2} = c$
B
$2\cos(xy) + y^{-2} = c$
C
$2\sin(xy) + x^{-2} = c$
D
$2\sin(xy) + y^{-2} = c$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: ${x^4}\frac{{dy}}{{dx}} + {x^3}y + \text{cosec}(xy) = 0$
$dx$ વડે ગુણતા: ${x^4}dy + {x^3}y\,dx + \text{cosec}(xy)\,dx = 0$
પદોને ગોઠવતા: ${x^3}(x\,dy + y\,dx) + \text{cosec}(xy)\,dx = 0$
ગુણાકારના વિકલનને ઓળખતા: ${x^3}d(xy) + \text{cosec}(xy)\,dx = 0$
ચલને અલગ કરતા: $\frac{d(xy)}{\text{cosec}(xy)} + \frac{dx}{x^3} = 0$
આનું સાદું રૂપ: $\sin(xy)\,d(xy) + x^{-3}\,dx = 0$
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \sin(xy)\,d(xy) + \int x^{-3}\,dx = \int 0$
સંકલનનું પરિણામ: $-\cos(xy) + \frac{x^{-2}}{-2} = C_1$
$-2$ વડે ગુણતા: $2\cos(xy) + x^{-2} = c$ (જ્યાં $c = -2C_1$).
92
MediumMCQ
$(1, 0)$ માંથી પસાર થતા અને $\frac{y - 1}{x^2 + x}$ જેટલો ઢાળ ધરાવતા વક્રનું સમીકરણ શોધો.
A
$(y - 1)(x + 1) + 2x = 0$
B
$2x(y - 1) + x + 1 = 0$
C
$x(y - 1)(x + 1) + 2 = 0$
D
આમાંથી એક પણ નહીં

Solution

(A) વક્રનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = \frac{y - 1}{x^2 + x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
ચલને અલગ કરતા,$\frac{dy}{y - 1} = \frac{dx}{x(x + 1)}$ મળે છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{1}{x(x + 1)} = \frac{1}{x} - \frac{1}{x + 1}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{y - 1} = \int (\frac{1}{x} - \frac{1}{x + 1}) dx$.
$\ln|y - 1| = \ln|x| - \ln|x + 1| + C$.
$\ln|y - 1| = \ln|\frac{x}{x + 1}| + C$,જેનો અર્થ છે કે $y - 1 = k \cdot \frac{x}{x + 1}$.
વક્ર $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 1$ અને $y = 0$ મૂકતા: $0 - 1 = k \cdot \frac{1}{1 + 1} \Rightarrow -1 = \frac{k}{2} \Rightarrow k = -2$.
આમ,$y - 1 = -2 \cdot \frac{x}{x + 1} \Rightarrow (y - 1)(x + 1) = -2x$.
તેથી,$(y - 1)(x + 1) + 2x = 0$.
93
MediumMCQ
કોઈપણ બિંદુ આગળ વક્રનો ઢાળ તે બિંદુના $y$-યામના બમણાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે. જો વક્ર $(4, 3)$ માંથી પસાર થતો હોય,તો વક્રનું સમીકરણ શોધો:
A
$x^2 = y + 5$
B
$y^2 = x - 5$
C
$y^2 = x + 5$
D
$x^2 = y - 5$

Solution

(C) આપેલ છે કે વક્રનો ઢાળ $\frac{dy}{dx}$ એ $2y$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં છે,તેથી:
$\frac{dy}{dx} = \frac{1}{2y}$
ચલને અલગ કરતાં:
$2y \, dy = dx$
બંને બાજુ સંકલન કરતાં:
$\int 2y \, dy = \int dx$
$y^2 = x + C$
વક્ર $(4, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x = 4$ અને $y = 3$ મૂકતા:
$(3)^2 = 4 + C$
$9 = 4 + C$
$C = 5$
$C$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને મળે છે:
$y^2 = x + 5$
94
MediumMCQ
જો $\frac{dy}{dx} = y + 3 > 0$ અને $y(0) = 2$ હોય,તો $y(\ln 2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$5$
B
$13$
C
$-2$
D
$7$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = y + 3$ છે.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $\frac{dy}{y + 3} = dx$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{y + 3} = \int dx$,જે $\ln|y + 3| = x + C$ આપે છે.
કારણ કે $y + 3 > 0$,તેથી $y + 3 = e^{x + C} = e^C \cdot e^x$ થાય.
ધારો કે $e^C = A$,તેથી $y + 3 = A e^x$.
પ્રારંભિક શરત $y(0) = 2$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = 0$ અને $y = 2$ મૂકતા:
$2 + 3 = A e^0 \Rightarrow A = 5$.
આમ,વિશિષ્ટ ઉકેલ $y + 3 = 5 e^x$ અથવા $y = 5 e^x - 3$ છે.
$y(\ln 2)$ શોધવા માટે,$x = \ln 2$ મૂકતા:
$y(\ln 2) = 5 e^{\ln 2} - 3$.
કારણ કે $e^{\ln 2} = 2$,તેથી $y(\ln 2) = 5(2) - 3 = 10 - 3 = 7$.
95
DifficultMCQ
જો વક્ર $y = f(x)$ બિંદુ $(1, -1)$ માંથી પસાર થાય અને વિકલ સમીકરણ $y(1 + xy)dx = xdy$ નું સમાધાન કરે,તો $f(-\frac{1}{2}) = $ . . . . .
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{4}{11}$
C
$-\frac{2}{5}$
D
$-\frac{4}{5}$

Solution

(NONE) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $y(1 + xy)dx = xdy$.
પદોને ગોઠવતા: $ydx + xy^2 dx = xdy$.
$xy^2 dx = xdy - ydx$.
બંને બાજુ $xy^2$ વડે ભાગતા: $dx = \frac{xdy - ydx}{xy^2} = \frac{1}{x} \cdot \frac{xdy - ydx}{y^2}$.
આને આ રીતે લખી શકાય: $dx = \frac{1}{x} d(\frac{x}{y})$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\frac{xdy - ydx}{y^2} = x dx$.
આ $d(\frac{x}{y}) = x dx$ છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\frac{x}{y} = \frac{x^2}{2} + C$.
વક્ર $(1, -1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $x=1, y=-1$ મૂકતા: $\frac{1}{-1} = \frac{1^2}{2} + C$.
$-1 = \frac{1}{2} + C \Rightarrow C = -\frac{3}{2}$.
તેથી,$\frac{x}{y} = \frac{x^2 - 3}{2} \Rightarrow y = \frac{2x}{x^2 - 3}$.
હવે,$f(-\frac{1}{2})$ શોધતા: $f(-\frac{1}{2}) = \frac{2(-\frac{1}{2})}{(-\frac{1}{2})^2 - 3} = \frac{-1}{\frac{1}{4} - 3} = \frac{-1}{-\frac{11}{4}} = \frac{4}{11}$.
96
DifficultMCQ
જો $(2 + \sin x) \frac{dy}{dx} + (y + 1) \cos x = 0$ અને $y(0) = 1$ હોય,તો $y(\frac{\pi}{2}) = \dots$
A
$\frac{4}{3}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$-\frac{2}{3}$
D
$-\frac{1}{3}$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(2 + \sin x) \frac{dy}{dx} + (y + 1) \cos x = 0$.
આને આ રીતે લખી શકાય: $\frac{d}{dx} [(2 + \sin x)(y + 1)] = 0$.
બંને બાજુ $x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા: $(2 + \sin x)(y + 1) = C$,જ્યાં $C$ એ અચળાંક છે.
પ્રારંભિક શરત $y(0) = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = 0$ અને $y = 1$ મૂકતા:
$(2 + \sin 0)(1 + 1) = C \Rightarrow (2 + 0)(2) = C \Rightarrow C = 4$.
આમ,સમીકરણ: $(2 + \sin x)(y + 1) = 4$ બને છે.
$y$ માટે ઉકેલતા: $y + 1 = \frac{4}{2 + \sin x} \Rightarrow y = \frac{4}{2 + \sin x} - 1$.
હવે,$y(\frac{\pi}{2})$ શોધતા:
$y(\frac{\pi}{2}) = \frac{4}{2 + \sin(\frac{\pi}{2})} - 1 = \frac{4}{2 + 1} - 1 = \frac{4}{3} - 1 = \frac{1}{3}$.
97
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\sec^2 x \tan y \, dx + \sec^2 y \tan x \, dy = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$\tan x = c \tan y$
B
$\tan x = c \tan(x + y)$
C
$\tan x = c \cot y$
D
$\tan x \sec y = c$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\sec^2 x \tan y \, dx + \sec^2 y \tan x \, dy = 0$
બંને બાજુ $\tan x \tan y$ વડે ભાગતા:
$\frac{\sec^2 x}{\tan x} \, dx + \frac{\sec^2 y}{\tan y} \, dy = 0$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{\sec^2 x}{\tan x} \, dx + \int \frac{\sec^2 y}{\tan y} \, dy = \int 0 \, dx$
આદેશ $u = \tan x$ $(du = \sec^2 x \, dx)$ અને $v = \tan y$ $(dv = \sec^2 y \, dy)$ લેતા:
$\ln|\tan x| + \ln|\tan y| = \ln|c|$
લઘુગણકના નિયમ $\ln A + \ln B = \ln(AB)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\ln|\tan x \tan y| = \ln|c|$
$\tan x \tan y = c$
$\tan y = \frac{1}{\cot y}$ હોવાથી,તેને આ રીતે લખી શકાય:
$\tan x = c \cot y$.
98
MediumMCQ
જો $\frac{dy}{dx} = 1 + x + y + xy$ અને $y(-1) = 0$ હોય,તો વિધેય $y$ શું છે?
A
$e^{(1 - x)^2/2}$
B
$e^{(1 + x)^2/2} - 1$
C
$\log_e(1 + x) - 1$
D
$1 + x$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = 1 + x + y + xy$ છે.
જમણી બાજુના પદોને અવયવ પાડતા: $\frac{dy}{dx} = (1 + x) + y(1 + x) = (1 + x)(1 + y)$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{dy}{1 + y} = (1 + x) dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{dy}{1 + y} = \int (1 + x) dx$.
આથી $\log_e(1 + y) = x + \frac{x^2}{2} + C$ મળે.
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા: $1 + y = e^{x + x^2/2 + C} = k e^{x + x^2/2}$,જ્યાં $k = e^C$.
તેથી,$y = k e^{x + x^2/2} - 1$.
શરત $y(-1) = 0$ નો ઉપયોગ કરતા: $0 = k e^{-1 + 1/2} - 1 \implies 0 = k e^{-1/2} - 1 \implies k = e^{1/2}$.
$k$ ની કિંમત મૂકતા: $y = e^{1/2} e^{x + x^2/2} - 1 = e^{(1 + 2x + x^2)/2} - 1 = e^{(1 + x)^2/2} - 1$.
99
MediumMCQ
$y' = 1 + x + y^2 + xy^2$,$y(0) = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y^2 = \exp \left( x + \frac{x^2}{2} \right) - 1$
B
$y^2 = 1 + c \exp \left( x + \frac{x^2}{2} \right)$
C
$y = \tan (c + x + x^2)$
D
$y = \tan \left( x + \frac{x^2}{2} \right)$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = 1 + x + y^2 + xy^2$ છે.
જમણી બાજુ અવયવ પાડતા,$\frac{dy}{dx} = (1 + x) + y^2(1 + x) = (1 + x)(1 + y^2)$ મળે.
ચલને અલગ કરતા,$\frac{dy}{1 + y^2} = (1 + x) dx$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{1 + y^2} = \int (1 + x) dx$.
આથી $\tan^{-1} y = x + \frac{x^2}{2} + c$ મળે.
પ્રારંભિક શરત $y(0) = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = 0$ અને $y = 0$ મૂકતા: $\tan^{-1}(0) = 0 + \frac{0^2}{2} + c$,જેથી $c = 0$ મળે.
તેથી,$\tan^{-1} y = x + \frac{x^2}{2}$,જેનો અર્થ છે કે $y = \tan \left( x + \frac{x^2}{2} \right)$.
100
MediumMCQ
એક વક્ર કે જેમાં કોઈ બિંદુ $(x, y)$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ એ તે જ બિંદુને ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ સાથે જોડતી રેખાના ઢાળ કરતા બમણો હોય,તો તે વક્ર શું છે?
A
વર્તુળ
B
ઉપવલય
C
પરવલય
D
અતિવલય

Solution

(C) ધારો કે વક્ર પરનું બિંદુ $(x, y)$ છે.
$(x, y)$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(x, y)$ ને ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ સાથે જોડતી રેખાનો ઢાળ $\frac{y - 0}{x - 0} = \frac{y}{x}$ છે.
આપેલ શરત મુજબ,$\frac{dy}{dx} = 2 \left( \frac{y}{x} \right)$.
આ ચલ વિયોજનીય વિકલ સમીકરણ છે: $\frac{dy}{y} = 2 \frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int \frac{dy}{y} = 2 \int \frac{dx}{x}$.
$\ln|y| = 2 \ln|x| + C$,જેને $\ln|y| = \ln|x^2| + \ln|c|$ તરીકે લખી શકાય.
આમ,$y = cx^2$,જે પરવલય દર્શાવે છે.

Differential Equations — Variable separable type differential equations · Frequently Asked Questions

1Are these Differential Equations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Differential Equations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.