Gujarati

Fundamental trigonometrical ratios and functions, Trigonometrical ratio of allied angles Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Trigonometrical Ratios, Functions and Identities · Fundamental trigonometrical ratios and functions, Trigonometrical ratio of allied angles

199+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 199 questions in Gujarati

51
DifficultMCQ
પદાવલિ $[1 - \sin(3\pi - \alpha) + \cos(3\pi + \alpha)] [1 - \sin(\frac{3\pi}{2} - \alpha) + \cos(\frac{5\pi}{2} - \alpha)]$ નું સાદું રૂપ આપતા શું મળે?
A
$ \sin 2\alpha $
B
$ - \sin 2\alpha $
C
$ 1 - \sin 2\alpha $
D
$ 1 + \sin 2\alpha $

Solution

(B) પ્રથમ,દરેક ત્રિકોણમિતીય પદને રિડક્શન સૂત્રોનો ઉપયોગ કરીને સરળ બનાવો:
$ \sin(3\pi - \alpha) = \sin(\pi - \alpha) = \sin \alpha $
$ \cos(3\pi + \alpha) = -\cos \alpha $
$ \sin(\frac{3\pi}{2} - \alpha) = -\cos \alpha $
$ \cos(\frac{5\pi}{2} - \alpha) = \cos(\frac{\pi}{2} - \alpha) = \sin \alpha $
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$ [1 - \sin \alpha - \cos \alpha] [1 - (-\cos \alpha) + \sin \alpha ] $
$ = [1 - (\sin \alpha + \cos \alpha)] [1 + (\sin \alpha + \cos \alpha)] $
$ (a - b)(a + b) = a^2 - b^2 $ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$ = 1^2 - (\sin \alpha + \cos \alpha)^2 $
$ = 1 - (\sin^2 \alpha + \cos^2 \alpha + 2 \sin \alpha \cos \alpha) $
$ = 1 - (1 + \sin 2\alpha) $
$ = - \sin 2\alpha $
52
AdvancedMCQ
નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$sin\ 95^{\circ} > sin\ 63^{\circ} > sin\ 1^{\circ}$
B
$sin\ 95^{\circ} > sin\ 1^{\circ} > sin\ 63^{\circ}$
C
$sin\ 1^{\circ} > sin\ 95^{\circ} > sin\ 63^{\circ}$
D
$sin\ 63^{\circ} > sin\ 95^{\circ} > sin\ 1^{\circ}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે વિધેય $f(x) = sin\ x$ એ અંતરાલ $[0^{\circ}, 90^{\circ}]$ માં વધતું વિધેય છે.
$90^{\circ}$ થી મોટા ખૂણાઓ માટે,આપણે નિત્યસમ $sin\ \theta = sin(180^{\circ} - \theta)$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
તેથી,$sin\ 95^{\circ} = sin(180^{\circ} - 95^{\circ}) = sin\ 85^{\circ}$.
હવે આપણે $sin\ 85^{\circ}$,$sin\ 63^{\circ}$ અને $sin\ 1^{\circ}$ ની સરખામણી કરીએ.
કારણ કે $85^{\circ} > 63^{\circ} > 1^{\circ}$ અને સાઈન વિધેય પ્રથમ ચરણમાં વધતું હોવાથી,આપણને $sin\ 85^{\circ} > sin\ 63^{\circ} > sin\ 1^{\circ}$ મળે છે.
તેથી,$sin\ 95^{\circ} > sin\ 63^{\circ} > sin\ 1^{\circ}$.
53
AdvancedMCQ
જો $\sin \left( x + \frac{4\pi}{9} \right) = a$ અને $\frac{\pi}{9} < x < \frac{\pi}{3}$ હોય,તો $\cos \left( x + \frac{7\pi}{9} \right)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{\sqrt{1 - a^2} - a\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{1 - a^2 + a\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{a\sqrt{3} - \sqrt{1 - a^2}}{2}$
D
$\frac{-\sqrt{1 - a^2} - a\sqrt{3}}{2}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\sin \left( x + \frac{4\pi}{9} \right) = a$.
આપણે $\cos \left( x + \frac{7\pi}{9} \right)$ શોધવાનું છે.
નોંધો કે $\frac{7\pi}{9} = \frac{4\pi}{9} + \frac{\pi}{3}$.
તેથી,$\cos \left( x + \frac{7\pi}{9} \right) = \cos \left( \left( x + \frac{4\pi}{9} \right) + \frac{\pi}{3} \right)$.
સૂત્ર $\cos(A + B) = \cos A \cos B - \sin A \sin B$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos \left( \left( x + \frac{4\pi}{9} \right) + \frac{\pi}{3} \right) = \cos \left( x + \frac{4\pi}{9} \right) \cos \frac{\pi}{3} - \sin \left( x + \frac{4\pi}{9} \right) \sin \frac{\pi}{3}$.
અંતરાલ $\frac{\pi}{9} < x < \frac{\pi}{3}$ માટે,$\cos \left( x + \frac{4\pi}{9} \right) = -\sqrt{1 - a^2}$ થશે.
કિંમતો મૂકતા:
$-\sqrt{1 - a^2} \cdot \frac{1}{2} - a \cdot \frac{\sqrt{3}}{2} = \frac{-\sqrt{1 - a^2} - a\sqrt{3}}{2}$.
54
AdvancedMCQ
$\frac{\sin 81^o + \cos 81^o}{\sin 81^o - \cos 81^o}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\cot 9^o$
B
$\tan 9^o$
C
$\cot 54^o$
D
$\tan 54^o$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ $E = \frac{\sin 81^o + \cos 81^o}{\sin 81^o - \cos 81^o}$ છે.
અંશ અને છેદને $\cos 81^o$ વડે ભાગતા:
$E = \frac{\tan 81^o + 1}{\tan 81^o - 1}$.
અંશ અને છેદને $-1$ વડે ગુણતા:
$E = \frac{1 + \tan 81^o}{1 - \tan 81^o}$.
$\tan(A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $A = 45^o$ અને $B = 81^o$:
$E = \tan(45^o + 81^o) = \tan 126^o$.
વૈકલ્પિક રીતે,$\sin 81^o = \cos 9^o$ અને $\cos 81^o = \sin 9^o$ હોવાથી:
$E = \frac{\cos 9^o + \sin 9^o}{\cos 9^o - \sin 9^o} = \frac{1 + \tan 9^o}{1 - \tan 9^o} = \tan(45^o + 9^o) = \tan 54^o$.
55
AdvancedMCQ
જો $A = \sin 45^{\circ} + \cos 45^{\circ}$ અને $B = \sin 44^{\circ} + \cos 44^{\circ}$ હોય,તો
A
$A > B$
B
$A < B$
C
$A = B$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin \theta + \cos \theta = \sqrt{2} \sin(\theta + 45^{\circ})$.
$A$ માટે,$\theta = 45^{\circ}$,તેથી $A = \sqrt{2} \sin(45^{\circ} + 45^{\circ}) = \sqrt{2} \sin 90^{\circ} = \sqrt{2}(1) = \sqrt{2}$.
$B$ માટે,$\theta = 44^{\circ}$,તેથી $B = \sqrt{2} \sin(44^{\circ} + 45^{\circ}) = \sqrt{2} \sin 89^{\circ}$.
કારણ કે $\sin 89^{\circ} < \sin 90^{\circ}$,તેથી $\sqrt{2} \sin 89^{\circ} < \sqrt{2} \sin 90^{\circ}$.
તેથી,$B < A$ અથવા $A > B$.
56
MediumMCQ
જો $\alpha$ બીજા ચરણમાં હોય,તો $\sqrt{\frac{1 - \sin \alpha}{1 + \sin \alpha}} - \sqrt{\frac{1 + \sin \alpha}{1 - \sin \alpha}} = $
A
$2 \tan \alpha$
B
$-2 \tan \alpha$
C
$2 \cot \alpha$
D
$-2 \cot \alpha$

Solution

(A) ધારો કે પદાવલિ $E = \sqrt{\frac{1 - \sin \alpha}{1 + \sin \alpha}} - \sqrt{\frac{1 + \sin \alpha}{1 - \sin \alpha}}$ છે.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$E = \frac{|1 - \sin \alpha| - |1 + \sin \alpha|}{\sqrt{\cos^2 \alpha}}$
$E = \frac{(1 - \sin \alpha) - (1 + \sin \alpha)}{|\cos \alpha|}$
$E = \frac{-2 \sin \alpha}{|\cos \alpha|}$.
બીજા ચરણમાં $\cos \alpha < 0$ હોવાથી,$|\cos \alpha| = -\cos \alpha$ થાય.
$E = \frac{-2 \sin \alpha}{-\cos \alpha} = 2 \tan \alpha$.
57
DifficultMCQ
જો $A, B, C, D$ એ ચક્રીય ચતુષ્કોણના ક્રમમાં લીધેલા ખૂણાઓ હોય,તો $\cos(180^{\circ} + A) + \cos(180^{\circ} - B) + \cos(180^{\circ} - C) - \sin(90^{\circ} - D) =$
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ચક્રીય ચતુષ્કોણમાં,સામસામેના ખૂણાઓનો સરવાળો $180^{\circ}$ થાય છે. તેથી,$A + C = 180^{\circ}$ અને $B + D = 180^{\circ}$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos(180^{\circ} + A) = -\cos A$
$\cos(180^{\circ} - B) = -\cos B$
$\cos(180^{\circ} - C) = -\cos C$
$\sin(90^{\circ} - D) = \cos D$
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$-\cos A - \cos B - \cos C - \cos D = -(\cos A + \cos C) - (\cos B + \cos D)$
કારણ કે $C = 180^{\circ} - A$,તેથી $\cos C = \cos(180^{\circ} - A) = -\cos A$,એટલે કે $\cos A + \cos C = 0$.
તે જ રીતે,$D = 180^{\circ} - B$,તેથી $\cos D = \cos(180^{\circ} - B) = -\cos B$,એટલે કે $\cos B + \cos D = 0$.
તેથી,પદાવલિની કિંમત $-(0) - (0) = 0$ થાય છે.
58
AdvancedMCQ
$\sin ^2 \frac{\pi}{8} + \sin ^2 \frac{3\pi}{8} + \sin ^2 \frac{5\pi}{8} + \sin ^2 \frac{7\pi}{8}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$1\frac{1}{8}$
D
$2\frac{1}{8}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin(\pi - \theta) = \sin \theta$.
$\sin \frac{7\pi}{8} = \sin(\pi - \frac{\pi}{8}) = \sin \frac{\pi}{8}$
$\sin \frac{5\pi}{8} = \sin(\pi - \frac{3\pi}{8}) = \sin \frac{3\pi}{8}$
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\text{પદાવલિ} = \sin ^2 \frac{\pi}{8} + \sin ^2 \frac{3\pi}{8} + \sin ^2 \frac{3\pi}{8} + \sin ^2 \frac{\pi}{8}$
$= 2(\sin ^2 \frac{\pi}{8} + \sin ^2 \frac{3\pi}{8})$
કારણ કે $\sin \frac{3\pi}{8} = \sin(\frac{\pi}{2} - \frac{\pi}{8}) = \cos \frac{\pi}{8}$,તેથી:
$= 2(\sin ^2 \frac{\pi}{8} + \cos ^2 \frac{\pi}{8})$
નિત્યસમ $\sin ^2 \theta + \cos ^2 \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= 2(1) = 2$
59
AdvancedMCQ
નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$sin 1 > sin 2 > sin 3$
B
$sin 1 < sin 2 < sin 3$
C
$sin 1 < sin 3 < sin 2$
D
$sin 3 < sin 1 < sin 2$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 \text{ radian} \approx 57.295^\circ$.
$\sin 1 \text{ rad} = \sin 57.295^\circ \approx 0.841$
$\sin 2 \text{ rad} = \sin 114.591^\circ = \sin(180^\circ - 114.591^\circ) = \sin 65.409^\circ \approx 0.909$
$\sin 3 \text{ rad} = \sin 171.887^\circ = \sin(180^\circ - 171.887^\circ) = \sin 8.113^\circ \approx 0.141$
કિંમતોની સરખામણી કરતા: $0.141 < 0.841 < 0.909$.
તેથી,$\sin 3 < \sin 1 < \sin 2$.
60
DifficultMCQ
$\cos 255^o + \sin 195^o$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3} - 1}{2\sqrt{2}}$
B
$\frac{\sqrt{3} - 1}{\sqrt{2}}$
C
$-\frac{\sqrt{3} - 1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{\sqrt{3} + 1}{\sqrt{2}}$

Solution

(C) $\cos 255^o + \sin 195^o$ ધ્યાનમાં લો.
રિડક્શન સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 255^o = \cos(270^o - 15^o) = -\sin 15^o$.
$\sin 195^o = \sin(180^o + 15^o) = -\sin 15^o$.
તેથી,પદાવલિ નીચે મુજબ થશે:
$-\sin 15^o - \sin 15^o = -2 \sin 15^o$.
$\sin 15^o = \frac{\sqrt{3} - 1}{2\sqrt{2}}$ કિંમત મૂકતા:
$-2 \left( \frac{\sqrt{3} - 1}{2\sqrt{2}} \right) = -\frac{\sqrt{3} - 1}{\sqrt{2}}$.
61
EasyMCQ
$40^{\circ} 20^{\prime}$ ને રેડિયન માપમાં ફેરવો.
A
$\frac{121 \pi}{540}$
B
$\frac{121 \pi}{270}$
C
$\frac{121 \pi}{180}$
D
$\frac{121 \pi}{360}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $180^{\circ} = \pi \text{ રેડિયન}$.
પ્રથમ,$40^{\circ} 20^{\prime}$ ને અંશમાં ફેરવો:
$20^{\prime} = (\frac{20}{60})^{\circ} = (\frac{1}{3})^{\circ}$.
તેથી,$40^{\circ} 20^{\prime} = (40 + \frac{1}{3})^{\circ} = (\frac{120+1}{3})^{\circ} = (\frac{121}{3})^{\circ}$.
હવે,અંશને $\frac{\pi}{180}$ વડે ગુણીને રેડિયનમાં ફેરવો:
$\text{રેડિયન માપ} = (\frac{121}{3}) \times \frac{\pi}{180} = \frac{121 \pi}{540} \text{ રેડિયન}$.
તેથી,$40^{\circ} 20^{\prime} = \frac{121 \pi}{540} \text{ રેડિયન}$.
62
EasyMCQ
$6$ રેડિયનને અંશ માપમાં ફેરવો.
A
$343^{\circ} 38^{\prime} 11^{\prime \prime}$
B
$343^{\circ} 38^{\prime} 12^{\prime \prime}$
C
$343^{\circ} 39^{\prime} 11^{\prime \prime}$
D
$342^{\circ} 38^{\prime} 11^{\prime \prime}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\pi \text{ રેડિયન} = 180^{\circ}$.
તેથી,$6 \text{ રેડિયન} = \frac{180}{\pi} \times 6 \text{ અંશ} = \frac{1080 \times 7}{22} \text{ અંશ} \approx 343.6363^{\circ}$.
દશાંશ ભાગને મિનિટમાં ફેરવતા: $0.6363^{\circ} = 0.6363 \times 60^{\prime} = 38.1818^{\prime} = 38^{\prime} + 0.1818^{\prime}$.
બાકીના દશાંશ ભાગને સેકન્ડમાં ફેરવતા: $0.1818^{\prime} = 0.1818 \times 60^{\prime \prime} \approx 10.9^{\prime \prime} \approx 11^{\prime \prime}$.
આમ,$6 \text{ રેડિયન} \approx 343^{\circ} 38^{\prime} 11^{\prime \prime}$.
63
MediumMCQ
જો બે વર્તુળોમાં સમાન લંબાઈના ચાપ કેન્દ્ર આગળ $65^{\circ}$ અને $110^{\circ}$ ના ખૂણા આંતરે,તો તેમની ત્રિજ્યાઓનો ગુણોત્તર શોધો.
A
$13: 22$
B
$22: 13$
C
$11: 6$
D
$6: 11$

Solution

(B) ધારો કે $r_{1}$ અને $r_{2}$ એ બે વર્તુળોની ત્રિજ્યાઓ છે અને $l$ એ બંને કિસ્સામાં ચાપની લંબાઈ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે ચાપની લંબાઈનું સૂત્ર $l = r \theta$ છે,જ્યાં $\theta$ રેડિયનમાં છે.
આપેલ છે કે $\theta_{1} = 65^{\circ}$ અને $\theta_{2} = 110^{\circ}$.
ચાપની લંબાઈ સમાન હોવાથી,$l = r_{1} \theta_{1} = r_{2} \theta_{2}$.
તેથી,$\frac{r_{1}}{r_{2}} = \frac{\theta_{2}}{\theta_{1}}$.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{r_{1}}{r_{2}} = \frac{110^{\circ}}{65^{\circ}} = \frac{110}{65} = \frac{22}{13}$.
આમ,તેમની ત્રિજ્યાઓનો ગુણોત્તર $22: 13$ છે.
64
EasyMCQ
નીચે આપેલા અંશ માપને અનુરૂપ રેડિયન માપ શોધો: $25^{\circ}$
A
$\frac{5 \pi}{36}$
B
$\frac{5 \pi}{18}$
C
$\frac{5 \pi}{9}$
D
$\frac{5 \pi}{72}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $180^{\circ} = \pi \text{ રેડિયન}$.
તેથી,$1^{\circ} = \frac{\pi}{180} \text{ રેડિયન}$.
$25^{\circ}$ ને રેડિયનમાં ફેરવવા માટે,આપણે $\frac{\pi}{180}$ વડે ગુણાકાર કરીશું:
$25^{\circ} = 25 \times \frac{\pi}{180} \text{ રેડિયન}$.
અંશ અને છેદને $5$ વડે ભાગતા:
$25^{\circ} = \frac{5 \pi}{36} \text{ રેડિયન}$.
65
EasyMCQ
નીચે આપેલા અંશ માપને અનુરૂપ રેડિયન માપ શોધો: $-47^{\circ} 30^{\prime}$.
A
$-\frac{19}{72} \pi$
B
$-\frac{19}{36} \pi$
C
$-\frac{19}{24} \pi$
D
$-\frac{19}{18} \pi$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $1^{\circ} = 60^{\prime}$,તેથી $30^{\prime} = (\frac{30}{60})^{\circ} = 0.5^{\circ}$.
આમ,$-47^{\circ} 30^{\prime} = -(47 + 0.5)^{\circ} = -47.5^{\circ} = -\frac{95}{2}^{\circ}$.
કારણ કે $180^{\circ} = \pi \text{ રેડિયન}$,તેથી $1^{\circ} = \frac{\pi}{180} \text{ રેડિયન}$.
તેથી,$-\frac{95}{2}^{\circ} = (-\frac{95}{2}) \times \frac{\pi}{180} \text{ રેડિયન}$.
પદને સાદું રૂપ આપતા: $(-\frac{95}{360}) \pi = -\frac{19}{72} \pi \text{ રેડિયન}$.
આમ,$-47^{\circ} 30^{\prime} = -\frac{19}{72} \pi \text{ રેડિયન}$.
66
EasyMCQ
નીચે આપેલા અંશ માપને અનુરૂપ રેડિયન માપ શોધો: $240^{\circ}$
A
$\frac{4}{3} \pi$
B
$\frac{3}{4} \pi$
C
$\frac{2}{3} \pi$
D
$\frac{5}{6} \pi$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $180^{\circ} = \pi \text{ રેડિયન}$.
અંશને રેડિયનમાં ફેરવવા માટે,આપણે આ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: $\text{રેડિયન માપ} = \text{અંશ માપ} \times \frac{\pi}{180^{\circ}}$.
તેથી,$240^{\circ} = 240 \times \frac{\pi}{180} \text{ રેડિયન}$.
અપૂર્ણાંકનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{240}{180} \pi = \frac{4}{3} \pi \text{ રેડિયન}$.
67
EasyMCQ
નીચે આપેલા અંશ માપને અનુરૂપ રેડિયન માપ શોધો: $520^{\circ}$
A
$\frac{26 \pi}{9}$
B
$\frac{25 \pi}{9}$
C
$\frac{28 \pi}{9}$
D
$\frac{23 \pi}{9}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $180^{\circ} = \pi \text{ રેડિયન}$.
અંશ માપને રેડિયનમાં ફેરવવા માટે,આપણે અંશ માપને $\frac{\pi}{180}$ વડે ગુણીએ છીએ.
$\therefore 520^{\circ} = 520 \times \frac{\pi}{180} \text{ રેડિયન}$.
$= \frac{520}{180} \pi \text{ રેડિયન}$.
$= \frac{52}{18} \pi \text{ રેડિયન} = \frac{26 \pi}{9} \text{ રેડિયન}$.
68
EasyMCQ
નીચે આપેલા રેડિયન માપને અંશ માપમાં ફેરવો ($\pi = \frac{22}{7}$ નો ઉપયોગ કરો): $\frac{11}{16}$ રેડિયન.
A
$39^{\circ} 22^{\prime} 30^{\prime \prime}$
B
$39^{\circ} 22^{\prime} 45^{\prime \prime}$
C
$39^{\circ} 25^{\prime} 30^{\prime \prime}$
D
$39^{\circ} 20^{\prime} 30^{\prime \prime}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\pi \text{ રેડિયન} = 180^{\circ}$.
$\therefore \frac{11}{16} \text{ રેડિયન} = \frac{180}{\pi} \times \frac{11}{16} \text{ અંશ}$.
$\pi = \frac{22}{7}$ લેતા: $\frac{180 \times 7}{22} \times \frac{11}{16} = \frac{315}{8} \text{ અંશ}$.
$= 39 \frac{3}{8} \text{ અંશ} = 39^{\circ} + \frac{3}{8} \times 60^{\prime} \quad [\because 1^{\circ} = 60^{\prime}]$.
$= 39^{\circ} + 22.5^{\prime} = 39^{\circ} + 22^{\prime} + 0.5 \times 60^{\prime \prime} \quad [\because 1^{\prime} = 60^{\prime \prime}]$.
$= 39^{\circ} 22^{\prime} 30^{\prime \prime}$.
69
MediumMCQ
નીચે આપેલા રેડિયન માપને અંશ માપમાં ફેરવો ($\pi = \frac{22}{7}$ લો):
$-4$ રેડિયન
A
$-229^{\circ} 5^{\prime} 27^{\prime \prime}$
B
$-229^{\circ} 5^{\prime} 28^{\prime \prime}$
C
$-229^{\circ} 6^{\prime} 27^{\prime \prime}$
D
$-228^{\circ} 5^{\prime} 27^{\prime \prime}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\pi \text{ રેડિયન} = 180^{\circ}$.
$-4 \text{ રેડિયન} = \frac{180}{\pi} \times (-4) \text{ અંશ}$.
$\pi = \frac{22}{7}$ લેતા:
$= \frac{180 \times 7 \times (-4)}{22} \text{ અંશ} = \frac{-2520}{11} \text{ અંશ} = -229 \frac{1}{11} \text{ અંશ}$.
$= -229^{\circ} + \left( \frac{1}{11} \times 60 \right) \text{ મિનિટ} \quad [\because 1^{\circ} = 60^{\prime}]$.
$= -229^{\circ} + 5 \frac{5}{11} \text{ મિનિટ} = -229^{\circ} 5^{\prime} + \left( \frac{5}{11} \times 60 \right) \text{ સેકન્ડ} \quad [\because 1^{\prime} = 60^{\prime \prime}]$.
$= -229^{\circ} 5^{\prime} + 27.27^{\prime \prime} \approx -229^{\circ} 5^{\prime} 27^{\prime \prime}$.
70
EasyMCQ
નીચે આપેલા રેડિયન માપને અનુરૂપ અંશ માપ શોધો ($\pi = \frac{22}{7}$ નો ઉપયોગ કરો):
$\frac{5 \pi}{3}$ ($^{\circ}$ માં)
A
$300$
B
$270$
C
$240$
D
$330$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 \text{ રેડિયન} = \left( \frac{180}{\pi} \right)^{\circ}$.
તેથી,$\frac{5 \pi}{3}$ રેડિયનને અંશમાં ફેરવવા માટે,આપણે તેને $\frac{180}{\pi}$ વડે ગુણીશું:
$\text{અંશ માપ} = \frac{5 \pi}{3} \times \left( \frac{180}{\pi} \right)^{\circ}$
$= \frac{5}{3} \times 180^{\circ}$
$= 5 \times 60^{\circ}$
$= 300^{\circ}$
71
EasyMCQ
નીચે આપેલા રેડિયન માપને અંશ માપમાં ફેરવો ($\pi = \frac{22}{7}$ લો): $\frac{7 \pi}{6}$ ($^{\circ}$ માં)
A
$210$
B
$220$
C
$200$
D
$190$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\pi \text{ રેડિયન} = 180^{\circ}$.
રેડિયનને અંશમાં ફેરવવા માટે,આપણે $\frac{180}{\pi}$ વડે ગુણાકાર કરીએ છીએ.
$\frac{7 \pi}{6} \text{ રેડિયન} = \frac{7 \pi}{6} \times \frac{180}{\pi}^{\circ}$.
$= \frac{7}{6} \times 180^{\circ}$.
$= 7 \times 30^{\circ} = 210^{\circ}$.
72
EasyMCQ
એક પૈડું એક મિનિટમાં $360$ પરિભ્રમણ કરે છે. તો તે એક સેકન્ડમાં કેટલા રેડિયન જેટલું ફરે છે ($\pi$ માં)?
A
$6$
B
$12$
C
$18$
D
$24$

Solution

(B) પૈડા દ્વારા $1$ મિનિટમાં કરવામાં આવતા પરિભ્રમણની સંખ્યા $= 360$.
$1$ મિનિટ $= 60$ સેકન્ડ હોવાથી,$1$ સેકન્ડમાં પૈડા દ્વારા કરવામાં આવતા પરિભ્રમણની સંખ્યા $= \frac{360}{60} = 6$.
એક પૂર્ણ પરિભ્રમણમાં,પૈડું $2 \pi$ રેડિયન જેટલો ખૂણો ફરે છે.
તેથી,$6$ પૂર્ણ પરિભ્રમણમાં,તે $6 \times 2 \pi = 12 \pi$ રેડિયન જેટલો ખૂણો ફરશે.
આમ,એક સેકન્ડમાં,પૈડું $12 \pi$ રેડિયન જેટલો ખૂણો ફરે છે.
73
EasyMCQ
$100 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના કેન્દ્ર આગળ $22 \, cm$ લંબાઈના ચાપ દ્વારા આંતરાતા ખૂણાનું અંશમાપ શોધો ($\pi = \frac{22}{7}$ લો).
A
$12^{\circ} 36^{\prime}$
B
$11^{\circ} 36^{\prime}$
C
$13^{\circ} 36^{\prime}$
D
$12^{\circ} 46^{\prime}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $r$ ત્રિજ્યાવાળા વર્તુળમાં,જો $l$ લંબાઈનો ચાપ કેન્દ્ર આગળ $\theta$ રેડિયનનો ખૂણો આંતરે,તો $\theta = \frac{l}{r}$.
અહીં $r = 100 \, cm$ અને $l = 22 \, cm$ આપેલ છે,તેથી:
$\theta = \frac{22}{100} \, \text{રેડિયન}$.
રેડિયનને અંશમાં ફેરવવા માટે,આપણે $1 \, \text{રેડિયન} = \frac{180^{\circ}}{\pi}$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$\theta = \frac{22}{100} \times \frac{180}{\pi} \, \text{અંશ}$.
$\pi = \frac{22}{7}$ મુકતા:
$\theta = \frac{22}{100} \times 180 \times \frac{7}{22} = \frac{180 \times 7}{100} = \frac{1260}{100} = 12.6^{\circ}$.
$0.6^{\circ}$ ને મિનિટમાં ફેરવતા:
$0.6^{\circ} = 0.6 \times 60^{\prime} = 36^{\prime}$.
આમ,માંગેલ ખૂણો $12^{\circ} 36^{\prime}$ છે.
74
EasyMCQ
જો લોલકની લંબાઈ $75 \, cm$ હોય અને તેનો છેડો $10 \, cm$ લંબાઈનો ચાપ બનાવે,તો લોલક કેટલા રેડિયન ખૂણે દોલન કરે છે તે શોધો.
A
$2/15 \, {\text{રેડિયન}}$
B
$3/15 \, {\text{રેડિયન}}$
C
$4/15 \, {\text{રેડિયન}}$
D
$5/15 \, {\text{રેડિયન}}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $r$ એકમ ત્રિજ્યાવાળા વર્તુળમાં,જો $l$ એકમ લંબાઈનો ચાપ કેન્દ્ર પર $\theta$ રેડિયનનો ખૂણો આંતરે,તો $\theta = \frac{l}{r}$ થાય.
અહીં લોલકની લંબાઈ $r = 75 \, cm$ અને ચાપની લંબાઈ $l = 10 \, cm$ આપેલ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\theta = \frac{10}{75} \, {\text{રેડિયન}}$.
અપૂર્ણાંકનું સાદું રૂપ આપતા,$\theta = \frac{2}{15} \, {\text{રેડિયન}}$ મળે છે.
75
EasyMCQ
જો લોલકની લંબાઈ $75\, cm$ હોય અને તેનો છેડો $15\, cm$ લંબાઈનો ચાપ બનાવે,તો લોલક કેટલા રેડિયન ખૂણે દોલન કરે છે તે શોધો.
A
$1/5$
B
$1/4$
C
$1/3$
D
$1/2$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $r$ એકમ ત્રિજ્યાવાળા વર્તુળમાં,જો $l$ એકમ લંબાઈનો ચાપ કેન્દ્ર આગળ $\theta$ રેડિયનનો ખૂણો આંતરે,તો $\theta = \frac{l}{r}$ થાય.
અહીં લોલકની લંબાઈ $r = 75\, cm$ અને ચાપની લંબાઈ $l = 15\, cm$ આપેલ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\theta = \frac{15}{75} \text{ radian}$.
$\theta = \frac{1}{5} \text{ radian}$.
76
EasyMCQ
જો લોલકની લંબાઈ $75 \, cm$ હોય અને તેનો છેડો $21 \, cm$ લંબાઈનો ચાપ બનાવે,તો લોલક દ્વારા કપાતો ખૂણો રેડિયનમાં શોધો.
A
$7/25 \, \text{રેડિયન}$
B
$25/7 \, \text{રેડિયન}$
C
$1/3 \, \text{રેડિયન}$
D
$3/10 \, \text{રેડિયન}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળમાં,જો $l$ લંબાઈનો ચાપ કેન્દ્ર પર $\theta$ રેડિયનનો ખૂણો આંતરે,તો $\theta = \frac{l}{r}$ થાય.
અહીં લોલકની લંબાઈ $r = 75 \, cm$ અને ચાપની લંબાઈ $l = 21 \, cm$ આપેલ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\theta = \frac{21}{75} \, \text{રેડિયન}$.
અંશ અને છેદને $3$ વડે ભાગતા:
$\theta = \frac{7}{25} \, \text{રેડિયન}$.
77
Medium
જો $\cos x = -\frac{3}{5}$ અને $x$ ત્રીજા ચરણમાં હોય,તો બાકીના પાંચ ત્રિકોણમિતીય વિધેયોની કિંમત શોધો.

Solution

આપેલ છે $\cos x = -\frac{3}{5}$.
$\sec x = \frac{1}{\cos x}$ હોવાથી,$\sec x = -\frac{5}{3}$ મળે.
નિત્યસમ $\sin^2 x + \cos^2 x = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin^2 x = 1 - (-\frac{3}{5})^2 = 1 - \frac{9}{25} = \frac{16}{25}$.
તેથી,$\sin x = \pm \frac{4}{5}$.
$x$ ત્રીજા ચરણમાં હોવાથી,$\sin x$ ઋણ હોય,તેથી $\sin x = -\frac{4}{5}$.
પરિણામે,$\csc x = \frac{1}{\sin x} = -\frac{5}{4}$.
હવે,$\tan x = \frac{\sin x}{\cos x} = \frac{-4/5}{-3/5} = \frac{4}{3}$.
અંતે,$\cot x = \frac{1}{\tan x} = \frac{3}{4}$.
78
MediumMCQ
જો $\cot x = -\frac{5}{12}$ અને $x$ બીજા ચરણમાં હોય,તો બાકીના પાંચ ત્રિકોણમિતીય વિધેયોની કિંમત શોધો.
A
$\sin x = \frac{12}{13}, \cos x = -\frac{5}{13}, \tan x = -\frac{12}{5}, \csc x = \frac{13}{12}, \sec x = -\frac{13}{5}$
B
$\sin x = -\frac{12}{13}, \cos x = \frac{5}{13}, \tan x = -\frac{12}{5}, \csc x = -\frac{13}{12}, \sec x = \frac{13}{5}$
C
$\sin x = \frac{12}{13}, \cos x = \frac{5}{13}, \tan x = \frac{12}{5}, \csc x = \frac{13}{12}, \sec x = \frac{13}{5}$
D
$\sin x = -\frac{12}{13}, \cos x = -\frac{5}{13}, \tan x = \frac{12}{5}, \csc x = -\frac{13}{12}, \sec x = -\frac{13}{5}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\cot x = -\frac{5}{12}$. $x$ બીજા ચરણમાં હોવાથી,$\tan x = \frac{1}{\cot x} = -\frac{12}{5}$.
નિત્યસમ $\sec^2 x = 1 + \tan^2 x = 1 + (-\frac{12}{5})^2 = 1 + \frac{144}{25} = \frac{169}{25}$ નો ઉપયોગ કરતા.
$x$ બીજા ચરણમાં હોવાથી,$\sec x$ ઋણ હશે,તેથી $\sec x = -\frac{13}{5}$.
પરિણામે,$\cos x = \frac{1}{\sec x} = -\frac{5}{13}$.
હવે,$\sin x = \tan x \cdot \cos x = (-\frac{12}{5}) \cdot (-\frac{5}{13}) = \frac{12}{13}$.
અંતે,$\csc x = \frac{1}{\sin x} = \frac{13}{12}$.
79
EasyMCQ
$\sin \frac{31 \pi}{3}$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$-\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$-\frac{1}{2}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin x$ નું મૂલ્ય $2 \pi$ ના અંતરાલ પછી પુનરાવર્તિત થાય છે.
તેથી,આપણે લખી શકીએ:
$\sin \frac{31 \pi}{3} = \sin \left( 10 \pi + \frac{\pi}{3} \right)$
કારણ કે $\sin(2n \pi + \theta) = \sin \theta$ કોઈપણ પૂર્ણાંક $n$ માટે,આપણી પાસે છે:
$\sin \left( 10 \pi + \frac{\pi}{3} \right) = \sin \frac{\pi}{3}$
અંતે,મૂલ્ય છે:
$\sin \frac{\pi}{3} = \frac{\sqrt{3}}{2}$
80
EasyMCQ
$\cos \left(-1710^{\circ}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$1/2$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos(x)$ ની કિંમત $2\pi$ અથવા $360^{\circ}$ ના અંતરાલ પછી પુનરાવર્તિત થાય છે.
તેથી,$\cos \left(-1710^{\circ}\right) = \cos \left(-1710^{\circ} + n \times 360^{\circ}\right)$.
$-1710^{\circ}$ સાથે સુસંગત સૌથી નાનો ધન ખૂણો શોધવા માટે,આપણે $360^{\circ}$ ના ગુણાંક ઉમેરીએ છીએ:
$-1710^{\circ} + 5 \times 360^{\circ} = -1710^{\circ} + 1800^{\circ} = 90^{\circ}$.
આમ,$\cos \left(-1710^{\circ}\right) = \cos(90^{\circ})$.
કારણ કે $\cos(90^{\circ}) = 0$,તેથી કિંમત $0$ છે.
81
Easy
જો $\cos x = -\frac{1}{2}$ અને $x$ ત્રીજા ચરણમાં હોય,તો બાકીના પાંચ ત્રિકોણમિતીય વિધેયોની કિંમત શોધો.

Solution

આપેલ છે $\cos x = -\frac{1}{2}$.
$\sec x = \frac{1}{\cos x} = \frac{1}{(-1/2)} = -2$.
નિત્યસમ $\sin^2 x + \cos^2 x = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sin^2 x = 1 - \cos^2 x = 1 - (-1/2)^2 = 1 - 1/4 = 3/4$.
$x$ ત્રીજા ચરણમાં હોવાથી,$\sin x$ ઋણ હશે.
$\sin x = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
$\csc x = \frac{1}{\sin x} = -\frac{2}{\sqrt{3}}$.
$\tan x = \frac{\sin x}{\cos x} = \frac{-\sqrt{3}/2}{-1/2} = \sqrt{3}$.
$\cot x = \frac{1}{\tan x} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
82
Medium
જો $\sin x = \frac{3}{5}$ અને $x$ બીજા ચરણમાં હોય,તો બાકીના પાંચ ત્રિકોણમિતીય વિધેયોની કિંમત શોધો.

Solution

આપેલ છે $\sin x = \frac{3}{5}$.
$\csc x = \frac{1}{\sin x} = \frac{1}{\left(\frac{3}{5}\right)} = \frac{5}{3}$.
નિત્યસમ $\sin^{2} x + \cos^{2} x = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos^{2} x = 1 - \sin^{2} x = 1 - \left(\frac{3}{5}\right)^{2} = 1 - \frac{9}{25} = \frac{16}{25}$.
$x$ બીજા ચરણમાં હોવાથી,$\cos x$ ઋણ થશે:
$\cos x = -\frac{4}{5}$.
$\sec x = \frac{1}{\cos x} = \frac{1}{(-\frac{4}{5})} = -\frac{5}{4}$.
$\tan x = \frac{\sin x}{\cos x} = \frac{(\frac{3}{5})}{(-\frac{4}{5})} = -\frac{3}{4}$.
$\cot x = \frac{1}{\tan x} = -\frac{4}{3}$.
83
Easy
જો $\cot x = \frac{3}{4}$ અને $x$ ત્રીજા ચરણમાં હોય,તો બાકીના પાંચ ત્રિકોણમિતીય વિધેયોની કિંમત શોધો.

Solution

આપેલ છે $\cot x = \frac{3}{4}$.
$\tan x = \frac{1}{\cot x} = \frac{1}{3/4} = \frac{4}{3}$.
નિત્યસમ $1 + \tan^2 x = \sec^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$1 + (4/3)^2 = \sec^2 x$
$1 + \frac{16}{9} = \sec^2 x$
$\frac{25}{9} = \sec^2 x$
$\sec x = \pm \frac{5}{3}$.
$x$ ત્રીજા ચરણમાં હોવાથી,$\sec x$ ઋણ થશે:
$\sec x = -\frac{5}{3}$.
$\cos x = \frac{1}{\sec x} = -\frac{3}{5}$.
$\tan x = \frac{\sin x}{\cos x}$ હોવાથી,$\sin x = \tan x \cdot \cos x$:
$\sin x = \left(\frac{4}{3}\right) \cdot \left(-\frac{3}{5}\right) = -\frac{4}{5}$.
$\csc x = \frac{1}{\sin x} = -\frac{5}{4}$.
84
Difficult
જો $\sec x = \frac{13}{5}$ અને $x$ ચોથા ચરણમાં હોય,તો બાકીના પાંચ ત્રિકોણમિતીય વિધેયોની કિંમત શોધો.

Solution

(N/A) આપેલ છે $\sec x = \frac{13}{5}$.
$\cos x = \frac{1}{\sec x}$ હોવાથી,$\cos x = \frac{5}{13}$ મળે.
નિત્યસમ $\sin^2 x + \cos^2 x = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sin^2 x = 1 - \cos^2 x = 1 - (\frac{5}{13})^2 = 1 - \frac{25}{169} = \frac{144}{169}$ મળે.
તેથી,$\sin x = \pm \frac{12}{13}$.
$x$ ચોથા ચરણમાં હોવાથી,$\sin x$ ઋણ હોય,તેથી $\sin x = -\frac{12}{13}$.
હવે,$\csc x = \frac{1}{\sin x} = -\frac{13}{12}$.
$\tan x = \frac{\sin x}{\cos x} = \frac{-12/13}{5/13} = -\frac{12}{5}$.
$\cot x = \frac{1}{\tan x} = -\frac{5}{12}$.
85
Difficult
જો $\tan x = -\frac{5}{12}$ અને $x$ બીજા ચરણમાં હોય,તો બાકીના પાંચ ત્રિકોણમિતીય વિધેયોની કિંમત શોધો.

Solution

આપેલ છે $\tan x = -\frac{5}{12}$.
$\cot x = \frac{1}{\tan x} = \frac{1}{(-\frac{5}{12})} = -\frac{12}{5}$.
નિત્યસમ $1 + \tan^2 x = \sec^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા:
$1 + (-\frac{5}{12})^2 = \sec^2 x$
$1 + \frac{25}{144} = \sec^2 x$
$\frac{169}{144} = \sec^2 x$
$\sec x = \pm \frac{13}{12}$.
$x$ એ બીજા ચરણમાં હોવાથી,$\sec x$ ઋણ થશે.
$\therefore \sec x = -\frac{13}{12}$.
$\cos x = \frac{1}{\sec x} = \frac{1}{(-\frac{13}{12})} = -\frac{12}{13}$.
$\tan x = \frac{\sin x}{\cos x}$ હોવાથી:
$\sin x = \tan x \times \cos x = (-\frac{5}{12}) \times (-\frac{12}{13}) = \frac{5}{13}$.
$\csc x = \frac{1}{\sin x} = \frac{1}{(\frac{5}{13})} = \frac{13}{5}$.
86
EasyMCQ
ત્રિકોણમિતીય વિધેય $\sin 765^{\circ}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$1$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin x$ ની કિંમતો $360^{\circ}$ ના અંતરાલ પછી પુનરાવર્તિત થાય છે.
$\sin 765^{\circ} = \sin (2 \times 360^{\circ} + 45^{\circ})$
$\sin (n \times 360^{\circ} + \theta) = \sin \theta$ હોવાથી,
$\sin 765^{\circ} = \sin 45^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
87
EasyMCQ
ત્રિકોણમિતીય વિધેય $\csc(-1410^{\circ})$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$-1$
D
$-2$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે ત્રિકોણમિતીય વિધેય $\csc(x)$ નું આવર્તમાન $360^{\circ}$ છે.
તેથી,$\csc(-1410^{\circ}) = \csc(-1410^{\circ} + n \times 360^{\circ})$.
$n = 4$ માટે,$-1410^{\circ} + 4 \times 360^{\circ} = -1410^{\circ} + 1440^{\circ} = 30^{\circ}$ મળે છે.
આમ,$\csc(-1410^{\circ}) = \csc(30^{\circ})$.
$\csc(30^{\circ}) = \frac{1}{\sin(30^{\circ})} = \frac{1}{1/2} = 2$ થાય છે.
88
EasyMCQ
ત્રિકોણમિતીય વિધેય $\tan \frac{19 \pi}{3}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{3}$
B
$-\sqrt{3}$
C
$1/\sqrt{3}$
D
$-1/\sqrt{3}$

Solution

(A) ટેન્જેન્ટ વિધેય $\tan x$ નો આવર્તમાન $\pi$ છે.
આપણે $\frac{19 \pi}{3}$ ને $6 \pi + \frac{\pi}{3}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ.
$\tan(n \pi + \theta) = \tan \theta$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n \in \mathbb{Z}$:
$\tan \frac{19 \pi}{3} = \tan \left(6 \pi + \frac{\pi}{3}\right) = \tan \frac{\pi}{3}$.
કારણ કે $\tan \frac{\pi}{3} = \tan 60^{\circ} = \sqrt{3}$,તેથી કિંમત $\sqrt{3}$ છે.
89
EasyMCQ
ત્રિકોણમિતીય વિધેય $\sin \left(-\frac{11 \pi}{3}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$-\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$-\frac{1}{2}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે સાઈન વિધેયનું આવર્તમાન $2\pi$ છે. તેથી,કોઈપણ પૂર્ણાંક $n$ માટે $\sin(x + 2n\pi) = \sin(x)$ થાય.
$\sin \left(-\frac{11 \pi}{3}\right) = \sin \left(-\frac{11 \pi}{3} + 4\pi\right)$
$= \sin \left(\frac{-11\pi + 12\pi}{3}\right)$
$= \sin \left(\frac{\pi}{3}\right)$
$= \frac{\sqrt{3}}{2}$
90
EasyMCQ
ત્રિકોણમિતીય વિધેય $\cot \left(-\frac{15 \pi}{4}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે ત્રિકોણમિતીય વિધેય $\cot(x)$ નું આવર્તમાન $\pi$ છે.
$\therefore \cot \left(-\frac{15 \pi}{4}\right) = \cot \left(-\frac{15 \pi}{4} + 4 \pi\right)$
$= \cot \left(\frac{-15 \pi + 16 \pi}{4}\right)$
$= \cot \left(\frac{\pi}{4}\right)$
$= 1$
91
Easy
સાબિત કરો કે $3 \sin \frac{\pi}{6} \sec \frac{\pi}{3} - 4 \sin \frac{5 \pi}{6} \cot \frac{\pi}{4} = 1$.

Solution

(N/A) આપણી પાસે $L.H.S. = 3 \sin \frac{\pi}{6} \sec \frac{\pi}{3} - 4 \sin \frac{5 \pi}{6} \cot \frac{\pi}{4}$ છે.
કિંમતો મૂકતા $\sin \frac{\pi}{6} = \frac{1}{2}$,$\sec \frac{\pi}{3} = 2$,$\sin \frac{5 \pi}{6} = \sin(\pi - \frac{\pi}{6}) = \sin \frac{\pi}{6} = \frac{1}{2}$,અને $\cot \frac{\pi}{4} = 1$:
$L.H.S. = 3 \times \frac{1}{2} \times 2 - 4 \times \frac{1}{2} \times 1$
$L.H.S. = 3 - 2 = 1$
આમ,$L.H.S. = R.H.S. = 1$,તેથી સાબિત થાય છે.
92
Easy
સાબિત કરો કે: $\sin ^{2} \frac{\pi}{6}+\cos ^{2} \frac{\pi}{3}-\tan ^{2} \frac{\pi}{4}=-\frac{1}{2}$

Solution

(N/A) આપણે $L.H.S$ થી શરૂઆત કરીએ: $\sin ^{2} \frac{\pi}{6}+\cos ^{2} \frac{\pi}{3}-\tan ^{2} \frac{\pi}{4}$
પ્રમાણિત ત્રિકોણમિતીય મૂલ્યો મૂકતા: $\sin \frac{\pi}{6} = \frac{1}{2}$,$\cos \frac{\pi}{3} = \frac{1}{2}$,અને $\tan \frac{\pi}{4} = 1$
$= (\frac{1}{2})^{2} + (\frac{1}{2})^{2} - (1)^{2}$
$= \frac{1}{4} + \frac{1}{4} - 1$
$= \frac{2}{4} - 1 = \frac{1}{2} - 1 = -\frac{1}{2}$
$= R.H.S$
આમ,નિત્યસમ સાબિત થાય છે.
93
Medium
સાબિત કરો કે:
$2 \sin ^{2} \frac{\pi}{6}+\csc ^{2} \frac{7 \pi}{6} \cos ^{2} \frac{\pi}{3}=\frac{3}{2}$

Solution

$L.H.S. = 2 \sin ^{2} \frac{\pi}{6} + \csc ^{2} \frac{7 \pi}{6} \cos ^{2} \frac{\pi}{3}$
$= 2 \left( \frac{1}{2} \right)^{2} + \csc ^{2} \left( \pi + \frac{\pi}{6} \right) \left( \frac{1}{2} \right)^{2}$
$= 2 \times \frac{1}{4} + \left( -\csc \frac{\pi}{6} \right)^{2} \left( \frac{1}{4} \right)$
$= \frac{1}{2} + (-2)^{2} \left( \frac{1}{4} \right)$
$= \frac{1}{2} + \frac{4}{4} = \frac{1}{2} + 1 = \frac{3}{2}$
$= R.H.S.$
94
Easy
સાબિત કરો કે: $\cot ^{2} \frac{\pi}{6} + \csc \frac{5 \pi}{6} + 3 \tan ^{2} \frac{\pi}{6} = 6$

Solution

(N/A) $L.H.S. = \cot ^{2} \frac{\pi}{6} + \csc \frac{5 \pi}{6} + 3 \tan ^{2} \frac{\pi}{6}$
$= (\sqrt{3})^{2} + \csc \left(\pi - \frac{\pi}{6}\right) + 3 \left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)^{2}$
$= 3 + \csc \frac{\pi}{6} + 3 \times \frac{1}{3}$
$= 3 + 2 + 1 = 6$
$= R.H.S.$
95
Medium
સાબિત કરો કે $2 \sin ^{2} \frac{3 \pi}{4} + 2 \cos ^{2} \frac{\pi}{4} + 2 \sec ^{2} \frac{\pi}{3} = 10$.

Solution

(N/A) $L.H.S. = 2 \sin ^{2} \frac{3 \pi}{4} + 2 \cos ^{2} \frac{\pi}{4} + 2 \sec ^{2} \frac{\pi}{3}$
$= 2 \left\{ \sin \left( \pi - \frac{\pi}{4} \right) \right\}^{2} + 2 \left( \frac{1}{\sqrt{2}} \right)^{2} + 2 (2)^{2}$
$= 2 \left( \sin \frac{\pi}{4} \right)^{2} + 2 \times \frac{1}{2} + 2(4)$
$= 2 \left( \frac{1}{\sqrt{2}} \right)^{2} + 1 + 8$
$= 2 \left( \frac{1}{2} \right) + 1 + 8$
$= 1 + 1 + 8 = 10$
$= R.H.S.$
96
Easy
સાબિત કરો કે $\frac{\cos (\pi+x) \cos (-x)}{\sin (\pi-x) \cos (\frac{\pi}{2}+x)} = \cot^{2} x$.

Solution

(N/A) અમે $L.H.S.$ થી શરૂ કરીએ છીએ: $\frac{\cos (\pi+x) \cos (-x)}{\sin (\pi-x) \cos (\frac{\pi}{2}+x)}$
સંબંધિત ખૂણાઓના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos (\pi+x) = -\cos x$
$\cos (-x) = \cos x$
$\sin (\pi-x) = \sin x$
$\cos (\frac{\pi}{2}+x) = -\sin x$
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$= \frac{(-\cos x)(\cos x)}{(\sin x)(-\sin x)}$
$= \frac{-\cos^{2} x}{-\sin^{2} x}$
$= \frac{\cos^{2} x}{\sin^{2} x}$
$= \cot^{2} x = R.H.S.$
97
Easy
સાબિત કરો કે $\cos \left(\frac{3 \pi}{2}+x\right) \cos (2 \pi+x)\left[\cot \left(\frac{3 \pi}{2}-x\right)+\cot (2 \pi+x)\right]=1$.

Solution

(N/A) $L.H.S. = \cos \left(\frac{3 \pi}{2}+x\right) \cos (2 \pi+x) \left[\cot \left(\frac{3 \pi}{2}-x\right)+\cot (2 \pi+x)\right]$
સંબંધિત ખૂણાઓના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\cos \left(\frac{3 \pi}{2}+x\right) = \sin x$
$\cos (2 \pi+x) = \cos x$
$\cot \left(\frac{3 \pi}{2}-x\right) = \tan x$
$\cot (2 \pi+x) = \cot x$
આ કિંમતો મૂકતા:
$= \sin x \cos x [\tan x + \cot x]$
$= \sin x \cos x \left(\frac{\sin x}{\cos x} + \frac{\cos x}{\sin x}\right)$
$= \sin x \cos x \left[\frac{\sin^2 x + \cos^2 x}{\sin x \cos x}\right]$
$= \sin^2 x + \cos^2 x = 1 = R.H.S.$
98
AdvancedMCQ
ધારો કે $ABC$ એક ત્રિકોણ છે અને $D, E$ એ અનુક્રમે બાજુઓ $AB$ અને $AC$ પરના બિંદુઓ છે. જો $AD : AB = 3 : 5$ અને $AE : AC = 2 : 3$ હોય,તો ત્રિકોણ $ABC$ અને $ADE$ ના ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર કયા અંતરાલમાં આવે છે?
A
$(1, 2]$
B
$\left(2, \frac{5}{2}\right]$
C
$\left(\frac{5}{2}, 3\right]$
D
$\left(3, \frac{7}{2}\right]$

Solution

(B) ધારો કે $\angle A = \theta$.
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\text{ar}(\triangle ABC) = \frac{1}{2} \cdot AB \cdot AC \cdot \sin \theta$ છે.
$\triangle ADE$ નું ક્ષેત્રફળ $\text{ar}(\triangle ADE) = \frac{1}{2} \cdot AD \cdot AE \cdot \sin \theta$ છે.
તેથી,ક્ષેત્રફળનો ગુણોત્તર:
$\frac{\text{ar}(\triangle ABC)}{\text{ar}(\triangle ADE)} = \frac{\frac{1}{2} \cdot AB \cdot AC \cdot \sin \theta}{\frac{1}{2} \cdot AD \cdot AE \cdot \sin \theta} = \frac{AB}{AD} \times \frac{AC}{AE}$.
આપેલ છે કે $AD : AB = 3 : 5$,તેથી $\frac{AB}{AD} = \frac{5}{3}$.
આપેલ છે કે $AE : AC = 2 : 3$,તેથી $\frac{AC}{AE} = \frac{3}{2}$.
આમ,ગુણોત્તર $\frac{5}{3} \times \frac{3}{2} = \frac{5}{2} = 2.5$ છે.
કિંમત $2.5$ એ અંતરાલ $\left(2, \frac{5}{2}\right]$ માં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
99
MediumMCQ
જો $\sin x = -\frac{3}{5}$,જ્યાં $\pi < x < \frac{3\pi}{2}$ હોય,તો $80(\tan^2 x - \cos x)$ ની કિંમત શોધો:
A
$109$
B
$108$
C
$18$
D
$19$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\sin x = -\frac{3}{5}$ અને $\pi < x < \frac{3\pi}{2}$ (જે ત્રીજું ચરણ છે).
ત્રીજા ચરણમાં $\tan x$ ધન છે અને $\cos x$ ઋણ છે.
$\cos^2 x = 1 - \sin^2 x$ નો ઉપયોગ કરતા,$\cos^2 x = 1 - (-\frac{3}{5})^2 = 1 - \frac{9}{25} = \frac{16}{25}$.
ત્રીજા ચરણમાં હોવાથી,$\cos x = -\frac{4}{5}$.
હવે,$\tan x = \frac{\sin x}{\cos x} = \frac{-3/5}{-4/5} = \frac{3}{4}$.
તેથી,$\tan^2 x = (\frac{3}{4})^2 = \frac{9}{16}$.
આ કિંમતોને $80(\tan^2 x - \cos x)$ માં મૂકતા:
$80(\frac{9}{16} - (-\frac{4}{5})) = 80(\frac{9}{16} + \frac{4}{5})$.
$= 80(\frac{45 + 64}{80}) = 45 + 64 = 109$.
100
DifficultMCQ
જો $\frac{3 \cos 36^{\circ}+5 \sin 18^{\circ}}{5 \cos 36^{\circ}-3 \sin 18^{\circ}}$ ની કિંમત $\frac{a \sqrt{5}-b}{c}$ હોય,જ્યાં $a, b, c$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ છે અને $\gcd(a, c)=1$,તો $a+b+c$ ની કિંમત શોધો:
A
$50$
B
$40$
C
$52$
D
$54$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos 36^{\circ} = \frac{\sqrt{5}+1}{4}$ અને $\sin 18^{\circ} = \frac{\sqrt{5}-1}{4}$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{3(\frac{\sqrt{5}+1}{4}) + 5(\frac{\sqrt{5}-1}{4})}{5(\frac{\sqrt{5}+1}{4}) - 3(\frac{\sqrt{5}-1}{4})} = \frac{3\sqrt{5}+3+5\sqrt{5}-5}{5\sqrt{5}+5-3\sqrt{5}+3} = \frac{8\sqrt{5}-2}{2\sqrt{5}+8} = \frac{4\sqrt{5}-1}{\sqrt{5}+4}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા:
$\frac{4\sqrt{5}-1}{\sqrt{5}+4} \times \frac{4-\sqrt{5}}{4-\sqrt{5}} = \frac{16\sqrt{5}-20-4+\sqrt{5}}{16-5} = \frac{17\sqrt{5}-24}{11}$.
આને $\frac{a\sqrt{5}-b}{c}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=17, b=24, c=11$ મળે છે.
અહીં $\gcd(17, 11)=1$ હોવાથી,આ કિંમતો યોગ્ય છે.
તેથી,$a+b+c = 17+24+11 = 52$.

Trigonometrical Ratios, Functions and Identities — Fundamental trigonometrical ratios and functions, Trigonometrical ratio of allied angles · Frequently Asked Questions

1Are these Trigonometrical Ratios, Functions and Identities questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Trigonometrical Ratios, Functions and Identities Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.