Gujarati

Tangent and normal to a circle Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Tangent and normal to a circle

313+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 313 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
જો $3x + y + k = 0$ એ વર્તુળ $x^{2} + y^{2} = 10$ નો સ્પર્શક હોય,તો $k$ ની કિંમતો શોધો.
A
$\pm 7$
B
$\pm 5$
C
$\pm 10$
D
$\pm 9$

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $3x + y + k = 0$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2} + y^{2} = 10$ છે,જેનું કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{10}$ છે.
જો રેખા $Ax + By + C = 0$ એ વર્તુળનો સ્પર્શક હોય,તો કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા જેટલું હોય:
$\left| \frac{Ax_{1} + By_{1} + C}{\sqrt{A^{2} + B^{2}}} \right| = r$
કિંમતો મૂકતા:
$\left| \frac{3(0) + 1(0) + k}{\sqrt{3^{2} + 1^{2}}} \right| = \sqrt{10}$
$\left| \frac{k}{\sqrt{10}} \right| = \sqrt{10}$
$|k| = 10$
તેથી,$k = \pm 10$.
202
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ ના બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળના અભિલંબનો ઢાળ શોધો.
A
$-\frac{x_1+g}{y_1+f}$
B
$-\frac{y_1+f}{x_1+g}$
C
$\frac{x_1+g}{y_1+f}$
D
$\frac{y_1+f}{x_1+g}$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(-g, -f)$ છે.
વર્તુળના કોઈપણ બિંદુ $P(x_1, y_1)$ આગળનો અભિલંબ હંમેશા કેન્દ્ર $C(-g, -f)$ માંથી પસાર થાય છે.
અભિલંબનો ઢાળ એ રેખાખંડ $CP$ નો ઢાળ છે.
ઢાળ $m = \frac{y_1 - (-f)}{x_1 - (-g)} = \frac{y_1+f}{x_1+g}$ થાય.
આમ,અભિલંબનો ઢાળ $\frac{y_1+f}{x_1+g}$ છે.
203
EasyMCQ
રેખા $3x + y - 5 = 0$ એ વર્તુળ $S$ ને $(1, 2)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. જો $(h, k)$ એ વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર હોય અને $h^2 + hk + k^2 = 37$ તથા વર્તુળ $S$ ની ત્રિજ્યા $\sqrt{10}$ હોય,તો $k =$
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે $h^2 + hk + k^2 = 37$ ... $(i)$
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{10}$.
વર્તુળ $S$ નું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = 10$ છે ... $(ii)$
બિંદુ $(1, 2)$ વર્તુળ પર હોવાથી,$(1 - h)^2 + (2 - k)^2 = 10$.
વિસ્તરણ કરતા,$1 - 2h + h^2 + 4 - 4k + k^2 = 10$,જે $h^2 + k^2 - 2h - 4k = 5$ માં પરિણમે છે.
$(i)$ માંથી $h^2 + k^2 = 37 - hk$ ને આ સમીકરણમાં મૂકતા:
$37 - hk - 2h - 4k = 5 \Rightarrow hk + 2h + 4k = 32$ ... $(iii)$
કેન્દ્ર $(h, k)$ થી સ્પર્શક રેખા $3x + y - 5 = 0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $\sqrt{10}$ જેટલું થાય:
$\frac{|3h + k - 5|}{\sqrt{3^2 + 1^2}} = \sqrt{10} \Rightarrow |3h + k - 5| = 10$.
ધારો કે $3h + k - 5 = 10$,તેથી $3h + k = 15 \Rightarrow k = 15 - 3h$.
$k = 15 - 3h$ ને $(iii)$ માં મૂકતા:
$h(15 - 3h) + 2h + 4(15 - 3h) = 32$
$15h - 3h^2 + 2h + 60 - 12h = 32$
$-3h^2 + 5h + 28 = 0 \Rightarrow 3h^2 - 5h - 28 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $(3h + 7)(h - 4) = 0$ ઉકેલતા,$h = 4$ અથવા $h = -7/3$ મળે.
જો $h = 4$ હોય,તો $k = 15 - 3(4) = 3$.
આમ,$k = 3$.
204
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-4x-8y+16=0$ એ $(2+\sqrt{3}, 3)$ આગળ દોરેલા સ્પર્શક પર $2$ એકમ ગબડે છે. નવી સ્થિતિમાં વર્તુળનું સમીકરણ શું હશે?
A
$x^2+y^2-6x-2(4+\sqrt{3})y+(24+8\sqrt{3})=0$
B
$x^2+y^2-6x+2(4+\sqrt{3})y+(24+8\sqrt{3})=0$
C
$x^2+y^2+6x-2(4+\sqrt{3})y+(24+8\sqrt{3})=0$
D
$x^2+y^2+6x+2(4+\sqrt{3})y+(24+8\sqrt{3})=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-4x-8y+16=0$ છે. તેનું કેન્દ્ર $C(2, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2$ છે.
સ્પર્શક બિંદુ $P(2+\sqrt{3}, 3)$ છે.
ત્રિજ્યા $CP$ નો ઢાળ $m_{CP} = \frac{-1}{\sqrt{3}}$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m_t = \sqrt{3}$ છે,જે $\tan 60^{\circ}$ દર્શાવે છે.
નવું કેન્દ્ર $C'(2+2\cos 60^{\circ}, 4+2\sin 60^{\circ}) = (3, 4+\sqrt{3})$ મળે છે.
નવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-3)^2 + (y-(4+\sqrt{3}))^2 = 2^2$ થશે.
જેનું સાદું રૂપ $x^2+y^2-6x-2(4+\sqrt{3})y + (24+8\sqrt{3}) = 0$ મળે છે.
Solution diagram
205
MediumMCQ
જેના અભિલંબ $(x-1)(y-2)=0$ હોય અને સ્પર્શક $3x+4y=6$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$(x-1)^2+(y-2)^2=1$
B
$(x-2)^2+(y-1)^2=1$
C
$(x+1)^2+(y+2)^2=1$
D
$(x+2)^2+(y+1)^2=1$

Solution

(A) વર્તુળના અભિલંબ હંમેશા તેના કેન્દ્રમાં છેદે છે. આપેલ અભિલંબ $(x-1)(y-2)=0$ પરથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(1, 2)$ છે.
જેহেতু $3x+4y=6$ એ વર્તુળનો સ્પર્શક છે,તેથી ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $(1, 2)$ થી રેખા $3x+4y-6=0$ નું લંબ અંતર છે.
$r = \frac{|3(1) + 4(2) - 6|}{\sqrt{3^2 + 4^2}} = \frac{|3 + 8 - 6|}{\sqrt{9 + 16}} = \frac{5}{5} = 1$.
કેન્દ્ર $(h, k) = (1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = 1$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2$ છે.
$(x-1)^2 + (y-2)^2 = 1^2$,જેનું સાદું રૂપ $(x-1)^2 + (y-2)^2 = 1$ થાય છે.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
206
MediumMCQ
$3x + 4y - 43 = 0$ એ વર્તુળ $S \equiv x^2 + y^2 - 6x + 8y + k = 0$ નો બિંદુ $P$ આગળનો સ્પર્શક છે. જો $C$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર હોય અને $Q$ એવું બિંદુ હોય જે $CP$ ને $-1:2$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે,તો વર્તુળ $S = 0$ ની સાપેક્ષે બિંદુ $Q$ ની પાવર શોધો.
A
$50$
B
$21$
C
$0$
D
$5$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6x + 8y + k = 0$ છે. કેન્દ્ર $C(3, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{25 - k}$ છે.
સ્પર્શકનું અંતર કેન્દ્રથી ત્રિજ્યા જેટલું હોય,તેથી $r = 10$ અને $k = -75$.
બિંદુ $Q$ એ $CP$ ને $-1:2$ ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે,તેથી $CQ = r$ થાય.
કોઈપણ બિંદુ $Q$ માટે પાવર $CQ^2 - r^2$ થાય છે,જે $r^2 - r^2 = 0$ થશે.
207
MediumMCQ
જો રેખા $4x - 3y + 7 = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 6x + 4y - 12 = 0$ ને $(\alpha, \beta)$ બિંદુએ સ્પર્શતી હોય,તો $\alpha + 2\beta =$
A
$3$
B
$-1$
C
$1$
D
$-3$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6x + 4y - 12 = 0$ છે. કેન્દ્ર $(3, -2)$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m_1 = \frac{4}{3}$ છે.
અભિલંબનો ઢાળ $m_2 = \frac{\beta + 2}{\alpha - 3}$ છે.
$m_1 \times m_2 = -1$ હોવાથી,$3\alpha + 4\beta = 1$ મળે.
બિંદુ $(\alpha, \beta)$ રેખા $4\alpha - 3\beta + 7 = 0$ પર છે.
સમીકરણો ઉકેલતા $\alpha = -1$ અને $\beta = 1$ મળે.
તેથી,$\alpha + 2\beta = -1 + 2(1) = 1$.
208
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2+2x-12y-132=0$ ને સ્પર્શતી રેખાનું સમીકરણ શોધો જે રેખા $12x+5y+k=0$ ને લંબ હોય.
A
$5x-12y+92=0$
B
$5x-12y-246=0$
C
$5x-12y-169=0$
D
$5x-12y+246=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2x-12y-132=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$(x+1)^2+(y-6)^2 = 169 = 13^2$ મળે.
તેથી,કેન્દ્ર $(-1, 6)$ અને ત્રિજ્યા $r = 13$ છે.
રેખા $12x+5y+k=0$ નો ઢાળ $m_1 = -\frac{12}{5}$ છે.
આ રેખાને લંબ સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \frac{5}{12}$ થાય.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $5x-12y+c = 0$ સ્વરૂપમાં લખી શકાય.
કેન્દ્ર $(-1, 6)$ થી સ્પર્શકનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $13$ જેટલું હોય:
$\frac{|5(-1)-12(6)+c|}{\sqrt{5^2+(-12)^2}} = 13$
$\frac{|-5-72+c|}{13} = 13$
$|c-77| = 169$
$c-77 = 169 \Rightarrow c = 246$ અથવા $c-77 = -169 \Rightarrow c = -92$.
તેથી,સ્પર્શકોના સમીકરણો $5x-12y+246=0$ અને $5x-12y-92=0$ છે.
209
EasyMCQ
રેખા $ax + by + c = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + d = 0$ નો અભિલંબ હોય તો
A
$ag + bf + c = 0$
B
$ag + bf - c = 0$
C
$ag - bf + c = 0$
D
$ag - bf - c = 0$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + d = 0$ છે.
તેનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
વર્તુળનો અભિલંબ હંમેશા તેના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
આપેલ રેખાનું સમીકરણ $ax + by + c = 0$ છે.
જો રેખા અભિલંબ હોય,તો તે કેન્દ્ર $(-g, -f)$ માંથી પસાર થવી જોઈએ.
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ ને રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા:
$a(-g) + b(-f) + c = 0$
$-ag - bf + c = 0$
$-1$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$ag + bf - c = 0$
Solution diagram
210
MediumMCQ
બિંદુ $(3, 4)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ પર દોરેલા બિન-શિરોલંબ સ્પર્શકનો ઢાળ શોધો.
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{7}{24}$
D
$\frac{24}{7}$

Solution

(C) ધારો કે સ્પર્શકનો ઢાળ $m$ છે. બિંદુ $(3, 4)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 4 = m(x - 3)$ છે,જે $mx - y + (4 - 3m) = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = 9$ (કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = 3$) ને સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા જેટલું હોવું જોઈએ.
સૂત્ર $d = \frac{|ax_0 + by_0 + c|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ નો ઉપયોગ કરતા,$3 = \frac{|m(0) - 1(0) + 4 - 3m|}{\sqrt{m^2 + (-1)^2}}$.
$3\sqrt{m^2 + 1} = |4 - 3m|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $9(m^2 + 1) = (4 - 3m)^2$.
$9m^2 + 9 = 16 - 24m + 9m^2$.
$9 = 16 - 24m$.
$24m = 7$.
$m = \frac{7}{24}$.
211
DifficultMCQ
બિંદુ $(2, 2)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 + 4x + 4y + c = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\frac{7}{16}\right)$ છે. જો આવા બે વર્તુળો અસ્તિત્વ ધરાવતા હોય,તો $c$ ના મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$16$
B
$20$
C
$-20$
D
$-16$

Solution

(C) ધારો કે સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2\theta = \cos^{-1}\left(\frac{7}{16}\right)$ છે.
તેથી $\cos(2\theta) = \frac{7}{16}$.
નિત્યસમ $\cos(2\theta) = 2\cos^2\theta - 1$ નો ઉપયોગ કરતા,$2\cos^2\theta - 1 = \frac{7}{16}$,જેનો અર્થ છે કે $2\cos^2\theta = \frac{23}{16}$,તેથી $\cos^2\theta = \frac{23}{32}$.
આમ,$\sin^2\theta = 1 - \frac{23}{32} = \frac{9}{32}$,અને $\tan^2\theta = \frac{9/32}{23/32} = \frac{9}{23}$.
વર્તુળ $x^2 + y^2 + 4x + 4y + c = 0$ માટે,કેન્દ્ર $O(-2, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{8 - c}$ છે.
બિંદુ $P(2, 2)$ થી કેન્દ્ર $O(-2, -2)$ સુધીનું અંતર $d = \sqrt{32}$ છે.
કાટ.
$\tan^2\theta = \frac{r^2}{d^2 - r^2} = \frac{8 - c}{24 + c}$.
$\frac{8 - c}{24 + c} = \frac{9}{23}$ ને ઉકેલતા $c = -1$ મળે છે.
212
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-4x+6y-4=0$ પર બિંદુ $(1,1)$ આગળ દોરેલ અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$4x+3y=7$
B
$4x+y=5$
C
$x+y=2$
D
$4x-y=3$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x+6y-4=0$ છે.
સામાન્ય સ્વરૂપ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-2$ અને $f=3$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (2, -3)$ છે.
વર્તુળ પરના કોઈપણ બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળનો અભિલંબ હંમેશા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
તેથી,અભિલંબ એ $(1, 1)$ અને $(2, -3)$ માંથી પસાર થતી રેખા છે.
આ રેખાનો ઢાળ $m = \frac{-3-1}{2-1} = \frac{-4}{1} = -4$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $(y-1) = -4(x-1)$ છે.
$y-1 = -4x+4$.
$4x+y = 5$.
213
EasyMCQ
કોઈપણ બે શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $a$ અને $b$ માટે,જો રેખા $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ નો સ્પર્શક હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$\left(\frac{1}{a}, \frac{1}{b}\right)$ વર્તુળની અંદર આવેલું છે
B
$(a, b)$ વર્તુળની અંદર આવેલું છે
C
$\left(\frac{1}{a}, \frac{1}{b}\right)$ વર્તુળ પર આવેલું છે
D
$(a, b)$ વર્તુળ પર આવેલું છે

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 1$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ વર્તુળ $x^2 + y^2 = r^2$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $x x_1 + y y_1 = r^2$ છે.
અહીં $r^2 = 1$ હોવાથી,સ્પર્શકનું સમીકરણ $x x_1 + y y_1 = 1$ થાય.
આપણને આપેલ છે કે રેખા $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ એ વર્તુળનો સ્પર્શક છે.
આને $x x_1 + y y_1 = 1$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x_1 = \frac{1}{a}$ અને $y_1 = \frac{1}{b}$ મળે છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ એ સ્પર્શબિંદુ હોવાથી,તે વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ પર આવેલું હોય.
તેથી,બિંદુ $\left(\frac{1}{a}, \frac{1}{b}\right)$ વર્તુળ પર આવેલું છે.
214
DifficultMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2+6x+6y=2$ પરના બિંદુ $P$ આગળનો સ્પર્શક,$Y$-અક્ષ પરના બિંદુ $Q$ આગળ રેખા $5x-2y+6=0$ ને મળે છે,તો $PQ$ ની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$4$
B
$2\sqrt{5}$
C
$5$
D
$3\sqrt{5}$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $S: x^2+y^2+6x+6y-2=0$ છે.
બિંદુ $Q$ એ $Y$-અક્ષ પર છે અને રેખા $5x-2y+6=0$ પર છે.
રેખાના સમીકરણમાં $x=0$ મૂકતા: $5(0)-2y+6=0$ $\Rightarrow -2y=-6$ $\Rightarrow y=3$.
તેથી,$Q$ ના યામ $(0, 3)$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ થી વર્તુળ $S=0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S_1}$ દ્વારા મળે છે.
વર્તુળના સમીકરણ $S(x, y) = x^2+y^2+6x+6y-2$ માં $Q(0, 3)$ મૂકતા:
$S_1 = 0^2 + 3^2 + 6(0) + 6(3) - 2 = 0 + 9 + 0 + 18 - 2 = 25$.
તેથી,સ્પર્શકની લંબાઈ $PQ = \sqrt{S_1} = \sqrt{25} = 5$.
215
DifficultMCQ
ધારો કે બિંદુ $P(16, 7)$ માંથી $C(1, 2)$ કેન્દ્રિત વર્તુળ પર બે સ્પર્શકો $PA$ અને $PB$ દોરવામાં આવ્યા છે. જો ચતુષ્કોણ $PACB$ નું ક્ષેત્રફળ $75$ ચોરસ એકમ હોય,તો વર્તુળની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$5$
B
$25$
C
$225$
D
$\sqrt{5}$

Solution

(A) કેન્દ્ર $C(1, 2)$ અને બિંદુ $P(16, 7)$ વચ્ચેનું અંતર $PC = \sqrt{(16-1)^2 + (7-2)^2} = \sqrt{250}$ છે.
ચતુષ્કોણ $PACB$ નું ક્ષેત્રફળ $AP \times r = 75$ થાય.
ધારો કે $AP = x$,તેથી $x = \frac{75}{r}$.
કાટ્રાયેંગલ $\triangle PAC$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ:
$x^2 + r^2 = PC^2 \Rightarrow (\frac{75}{r})^2 + r^2 = 250$
$r^4 - 250r^2 + 5625 = 0$
$(r^2 - 225)(r^2 - 25) = 0$
તેથી $r^2 = 225$ અથવા $r^2 = 25$.
આમ,$r = 15$ અથવા $r = 5$ મળે. વિકલ્પ મુજબ સાચો જવાબ $5$ છે.
216
EasyMCQ
જો રેખા $3x - 4y = 1$ એ વર્તુળ $(x - 1)^2 + (y + 2)^2 = 4$ ને $(\alpha, \beta)$ બિંદુએ સ્પર્શતી હોય,તો $\alpha$ અને $\beta$ ની કિંમતો શોધો.
A
$\alpha = \frac{1}{5}, \beta = -\frac{1}{10}$
B
$\alpha = -\frac{1}{5}, \beta = -\frac{2}{5}$
C
$\alpha = -\frac{2}{5}, \beta = -\frac{11}{20}$
D
$\alpha = \frac{2}{5}, \beta = \frac{1}{20}$

Solution

(B) કારણ કે $(\alpha, \beta)$ રેખા $3x - 4y = 1$ પર આવેલું છે,તેથી $3\alpha - 4\beta = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\beta = \frac{3\alpha - 1}{4}$.
કારણ કે $(\alpha, \beta)$ વર્તુળ $(x - 1)^2 + (y + 2)^2 = 4$ પર પણ આવેલું છે,આપણે $\beta$ ની કિંમત મૂકીએ:
$(\alpha - 1)^2 + (\frac{3\alpha - 1}{4} + 2)^2 = 4$
$(\alpha - 1)^2 + (\frac{3\alpha + 7}{4})^2 = 4$
$16(\alpha - 1)^2 + (3\alpha + 7)^2 = 64$
$16(\alpha^2 - 2\alpha + 1) + (9\alpha^2 + 42\alpha + 49) = 64$
$16\alpha^2 - 32\alpha + 16 + 9\alpha^2 + 42\alpha + 49 = 64$
$25\alpha^2 + 10\alpha + 1 = 0$
$(5\alpha + 1)^2 = 0$
$\alpha = -\frac{1}{5}$.
$\alpha$ ની કિંમત રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $\beta = \frac{3(-\frac{1}{5}) - 1}{4} = \frac{-\frac{3}{5} - 1}{4} = \frac{-\frac{8}{5}}{4} = -\frac{2}{5}$.
આમ,$(\alpha, \beta) = (-\frac{1}{5}, -\frac{2}{5})$.
217
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=1$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ,જે રેખા $y=mx+1$ ને લંબ છે,તે છે:
A
$x+my \pm \sqrt{1+m^2}=0$
B
$mx-y \pm \sqrt{1+m^2}=0$
C
$x-my \pm \sqrt{1+m^2}=0$
D
$mx+y \pm \sqrt{1+m^2}=0$

Solution

(A) રેખા $y=mx+1$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ $x+my+k=0$ સ્વરૂપમાં હોય છે,અથવા $y=-\frac{1}{m}x+c$.
વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ માટે,રેખા $y=m_1x+c$ સ્પર્શક હોવાની શરત $c^2=r^2(1+m_1^2)$ છે.
અહીં,સ્પર્શકનો ઢાળ $m_1 = -\frac{1}{m}$ અને $r=1$ છે.
આ શરતમાં કિંમતો મૂકતા: $c^2 = 1 \cdot (1 + (-\frac{1}{m})^2) = 1 + \frac{1}{m^2} = \frac{m^2+1}{m^2}$.
તેથી,$c = \pm \frac{\sqrt{m^2+1}}{m}$.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = -\frac{1}{m}x \pm \frac{\sqrt{m^2+1}}{m}$ છે.
$m$ વડે ગુણતા,આપણને $my = -x \pm \sqrt{m^2+1}$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x+my \pm \sqrt{1+m^2}=0$ થાય છે.
218
EasyMCQ
$X$-અક્ષ સાથે $60^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતા વર્તુળ $x^2+y^2-9=0$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$\frac{1}{\sqrt{3}} x-y \pm 6=0$
B
$\sqrt{3} x-y \pm 6=0$
C
$\sqrt{3} x+y \pm 6=0$
D
$\frac{1}{\sqrt{3}} x+y \pm 6=0$

Solution

(B) સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \tan 60^{\circ} = \sqrt{3}$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm a\sqrt{1+m^2}$ છે.
અહીં,ત્રિજ્યા $a = \sqrt{9} = 3$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$y = \sqrt{3}x \pm 3\sqrt{1+(\sqrt{3})^2}$.
$y = \sqrt{3}x \pm 3\sqrt{1+3}$.
$y = \sqrt{3}x \pm 3(2)$.
$y = \sqrt{3}x \pm 6$.
પદોને ગોઠવતા,$\sqrt{3}x - y \pm 6 = 0$ મળે છે.
219
EasyMCQ
બિંદુ $(4,0)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2=4$ પર દોરેલા સ્પર્શકોના સમીકરણો કયા છે?
A
$y = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}(x-4)$
B
$y = \pm \frac{2}{\sqrt{3}}(x-4)$
C
$x = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}(y-4)$
D
$x = \pm \frac{2}{\sqrt{3}}(y-4)$

Solution

(A) બિંદુ $(4,0)$ માંથી પસાર થતી અને $m$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 0 = m(x - 4)$ એટલે કે $mx - y - 4m = 0$ છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4$ (કેન્દ્ર $(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2$) ને સ્પર્શતી હોવાથી,કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા જેટલું થાય.
લંબ અંતરના સૂત્ર $d = \frac{|ax_0 + by_0 + c|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ મુજબ,$\frac{|m(0) - (0) - 4m|}{\sqrt{m^2 + (-1)^2}} = 2$.
$| -4m | = 2\sqrt{m^2 + 1}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $16m^2 = 4(m^2 + 1)$ $\Rightarrow 4m^2 = m^2 + 1$ $\Rightarrow 3m^2 = 1$ $\Rightarrow m = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$.
આમ,સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}(x - 4)$ મળે છે.
220
MediumMCQ
જો $P(-9,-1)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+4x+8y-38=0$ પરનું બિંદુ હોય,તો $P$ માંથી પસાર થતા વ્યાસના બીજા અંત્યબિંદુએ દોરેલા સ્પર્શકનું સમીકરણ શોધો.
A
$7x-3y=60$
B
$7x-3y=56$
C
$7x+3y=56$
D
$7x+3y=60$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2+4x+8y-38=0$ છે.
વર્ગ પૂર્ણ કરતા,$(x+2)^2+(y+4)^2=58$ મળે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(-2,-4)$ છે.
ધારો કે $Q(x_1, y_1)$ એ $P(-9,-1)$ માંથી પસાર થતા વ્યાસનું બીજું અંત્યબિંદુ છે.
$C$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\frac{x_1-9}{2}=-2 \Rightarrow x_1=5$ અને $\frac{y_1-1}{2}=-4 \Rightarrow y_1=-7$ મળે.
આમ,$Q$ એ $(5,-7)$ છે.
$Q$ આગળનો સ્પર્શક $P$ આગળના સ્પર્શકને સમાંતર હોય છે.
ત્રિજ્યા $CP$ નો ઢાળ $m_{CP} = \frac{-1-(-4)}{-9-(-2)} = \frac{3}{-7} = -\frac{3}{7}$ છે.
$P$ (અને $Q$) આગળના સ્પર્શકનો ઢાળ ત્રિજ્યાના ઢાળનો વ્યસ્ત વિરોધી થાય,એટલે કે $m = -\frac{1}{-3/7} = \frac{7}{3}$.
$Q(5,-7)$ આગળના સ્પર્શકનું સમીકરણ $y - (-7) = \frac{7}{3}(x - 5)$ છે.
$3(y+7) = 7(x-5)$ $\Rightarrow 3y+21 = 7x-35$ $\Rightarrow 7x-3y=56$.
221
MediumMCQ
વર્તુળ $5x^2 + 5y^2 = 1$ ને સમાંતર રેખા $3x + 4y = 1$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$3x + 4y = \pm 2\sqrt{5}$
B
$3x + 4y = \pm \sqrt{5}$
C
$6x + 8y = \pm \sqrt{5}$
D
$3x + 4y = \pm 3\sqrt{5}$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $5x^2 + 5y^2 = 1$ છે.
$5$ વડે ભાગતા,આપણને $x^2 + y^2 = \frac{1}{5} = \left(\frac{1}{\sqrt{5}}\right)^2$ મળે છે.
આમ,કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = \frac{1}{\sqrt{5}}$ છે.
આપેલ રેખા $3x + 4y = 1$ છે,જેનો ઢાળ $m = -\frac{3}{4}$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = r^2$ માટે $m$ ઢાળવાળા સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm r\sqrt{1 + m^2}$ છે.
$m = -\frac{3}{4}$ અને $r = \frac{1}{\sqrt{5}}$ મૂકતા:
$y = -\frac{3}{4}x \pm \frac{1}{\sqrt{5}} \sqrt{1 + \left(-\frac{3}{4}\right)^2}$
$y = -\frac{3}{4}x \pm \frac{1}{\sqrt{5}} \sqrt{1 + \frac{9}{16}}$
$y = -\frac{3}{4}x \pm \frac{1}{\sqrt{5}} \sqrt{\frac{25}{16}}$
$y = -\frac{3}{4}x \pm \frac{1}{\sqrt{5}} \cdot \frac{5}{4}$
$y = -\frac{3}{4}x \pm \frac{\sqrt{5}}{4}$
$4$ વડે ગુણતા:
$4y = -3x \pm \sqrt{5}$
$3x + 4y = \pm \sqrt{5}$.
Solution diagram
222
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 - x - 3y - 4 = 0$ માટે બિંદુ $(1, 1)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$x + y - 2 = 0$
B
$2x - y - 1 = 0$
C
$x - y + 2 = 0$
D
$x - y - 2 = 0$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - x - 3y - 4 = 0$ છે.
બિંદુ $(1, 1)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ શોધવા માટે,આપણે સમીકરણનું $x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરીએ:
$2x + 2yy' - 1 - 3y' = 0$
$y'(2y - 3) = 1 - 2x$
$y' = \frac{1 - 2x}{2y - 3}$
બિંદુ $(1, 1)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m_T$ છે:
$m_T = \frac{1 - 2(1)}{2(1) - 3} = \frac{-1}{-1} = 1$.
અભિલંબનો ઢાળ $m_N = -\frac{1}{m_T} = -\frac{1}{1} = -1$ થાય.
બિંદુ $(1, 1)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ:
$y - 1 = -1(x - 1)$
$y - 1 = -x + 1$
$x + y - 2 = 0$.
223
EasyMCQ
જો $3x + y + k = 0$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 10$ નો સ્પર્શક હોય,તો $k = . . . . . . $.
A
$\pm 7$
B
$\pm 5$
C
$\pm 9$
D
$\pm 10$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 10$ છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર $(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{10}$ છે.
રેખા $3x + y + k = 0$ એ વર્તુળનો સ્પર્શક હોવાથી,કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખાનું લંબ અંતર તેની ત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોવું જોઈએ.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી $3x + y + k = 0$ નું લંબ અંતર $\left| \frac{3(0) + 1(0) + k}{\sqrt{3^2 + 1^2}} \right| = \left| \frac{k}{\sqrt{10}} \right|$ છે.
તેને ત્રિજ્યા સાથે સરખાવતા: $\left| \frac{k}{\sqrt{10}} \right| = \sqrt{10}$.
$\Rightarrow |k| = \sqrt{10} \times \sqrt{10} = 10$.
તેથી,$k = \pm 10$.
Solution diagram
224
EasyMCQ
બિંદુ $(4,-2)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2=10$ પર દોરેલા સ્પર્શકોના સમીકરણો કયા છે?
A
$x+y=2, 3x+2y=16$
B
$5x+y=18, 3x-y=4$
C
$3x+y=10, x-3y=10$
D
$5x-y=4, x+y=0$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $(4, -2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y - (-2) = m(x - 4)$ છે,જે $mx - y - (4m + 2) = 0$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખા વર્તુળ $x^2 + y^2 = 10$ નો સ્પર્શક હોય,તો કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r = \sqrt{10}$ જેટલું હોવું જોઈએ.
અંતરના સૂત્ર $d = \frac{|ax_0 + by_0 + c|}{\sqrt{a^2 + b^2}}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sqrt{10} = \frac{|m(0) - 1(0) - (4m + 2)|}{\sqrt{m^2 + (-1)^2}}$.
$\sqrt{10} = \frac{|4m + 2|}{\sqrt{m^2 + 1}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $10(m^2 + 1) = (4m + 2)^2$.
$10m^2 + 10 = 16m^2 + 16m + 4$.
$6m^2 + 16m - 6 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $3m^2 + 8m - 3 = 0$ થાય.
$(3m - 1)(m + 3) = 0$,તેથી $m = \frac{1}{3}$ અથવા $m = -3$.
$m = \frac{1}{3}$ માટે,રેખા $y + 2 = \frac{1}{3}(x - 4) \implies 3y + 6 = x - 4 \implies x - 3y = 10$ મળે.
$m = -3$ માટે,રેખા $y + 2 = -3(x - 4) \implies y + 2 = -3x + 12 \implies 3x + y = 10$ મળે.
આમ,સમીકરણો $3x + y = 10$ અને $x - 3y = 10$ છે.
225
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=16$ ના બિંદુ $\left(\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}\right)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$x+y=0$
B
$x-y=\frac{\sqrt{3}}{4}$
C
$x-y=0$
D
$x+y=\frac{\sqrt{3}}{4}$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=16$ છે,જેનું કેન્દ્ર $C(0,0)$ છે.
વર્તુળનો કોઈપણ અભિલંબ હંમેશા તેના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
તેથી,બિંદુ $P\left(\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}\right)$ આગળનો અભિલંબ એ $C(0,0)$ અને $P\left(\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}\right)$ માંથી પસાર થતી રેખા છે.
રેખા $CP$ નો ઢાળ $m = \frac{\frac{1}{\sqrt{3}} - 0}{\frac{1}{\sqrt{3}} - 0} = 1$ છે.
$(0,0)$ માંથી પસાર થતી અને $m=1$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $y - 0 = 1(x - 0)$ છે,જે $x - y = 0$ થાય છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
226
MediumMCQ
જો $y=\sqrt{3}x+k_1$ અને $y=\sqrt{3}x+k_2$ એ $2 \text{ units}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના બે સમાંતર સ્પર્શકો હોય,તો $|k_1-k_2|$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$8$
C
$4$
D
$2$

Solution

(B) બે સમાંતર રેખાઓ $y=mx+k_1$ અને $y=mx+k_2$ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|k_1-k_2|}{\sqrt{1+m^2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ રેખાઓ $r=2$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના સમાંતર સ્પર્શકો હોવાથી,તેમની વચ્ચેનું અંતર વર્તુળના વ્યાસ જેટલું એટલે કે $2r = 2 \times 2 = 4$ થાય.
અહીં,$m = \sqrt{3}$,તેથી $m^2 = 3$.
આ કિંમતોને અંતરના સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{|k_1-k_2|}{\sqrt{1+3}} = 4$
$\frac{|k_1-k_2|}{\sqrt{4}} = 4$
$\frac{|k_1-k_2|}{2} = 4$
$|k_1-k_2| = 8$.
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
Solution diagram
227
MediumMCQ
ઉગમબિંદુ અને બિંદુ $(4, -4)$ ને જોડતી રેખાના મધ્યબિંદુમાંથી વર્તુળ $2x^2 + 2y^2 - y = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ ........... એકમ છે.
A
$3 \sqrt{2}$
B
$\sqrt{2}$
C
$\sqrt{10}$
D
$3$

Solution

(D) ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ અને બિંદુ $(4, -4)$ ને જોડતી રેખાનું મધ્યબિંદુ $P = (\frac{0+4}{2}, \frac{0-4}{2}) = (2, -2)$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $2x^2 + 2y^2 - y = 0$ છે. તેને $2$ વડે ભાગતા,$x^2 + y^2 - \frac{1}{2}y = 0$ મળે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{x_1^2 + y_1^2 + 2gx_1 + 2fy_1 + c}$ છે.
$x_1 = 2, y_1 = -2, g = 0, f = -\frac{1}{4}, c = 0$ મૂકતા:
લંબાઈ $= \sqrt{(2)^2 + (-2)^2 - \frac{1}{2}(-2)} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3 \text{ એકમ.}$
228
MediumMCQ
$(6,8)$ બિંદુથી $x^2+y^2=4$ વર્તુળ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\sqrt{6}$
B
$2 \sqrt{6}$
C
$4 \sqrt{6}$
D
$5 \sqrt{6}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P = (6, 8)$ છે અને વર્તુળનું સમીકરણ $S: x^2 + y^2 - 4 = 0$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ થી વર્તુળ $S = 0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S_1} = \sqrt{x_1^2 + y_1^2 - 4}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(6, 8)$ યામોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$\text{લંબાઈ} = \sqrt{6^2 + 8^2 - 4} = \sqrt{36 + 64 - 4} = \sqrt{100 - 4} = \sqrt{96}$.
$\sqrt{96} = \sqrt{16 \times 6} = 4 \sqrt{6}$ નું સાદું રૂપ આપતા.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
229
EasyMCQ
$(-3, 4)$ બિંદુએ વર્તુળ $x^2+y^2=25$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$3x-4y+25=0$
B
$4x-3y+25=0$
C
$3x+4y=0$
D
$x+y-1=0$

Solution

(A) $(x_1, y_1)$ બિંદુએ વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ ના સ્પર્શકનું સમીકરણ $xx_1+yy_1=r^2$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2=25$ માટે,$r^2=25$ છે.
સ્પર્શબિંદુ $(x_1, y_1) = (-3, 4)$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$x(-3) + y(4) = 25$
$-3x + 4y = 25$
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$3x - 4y + 25 = 0$.
230
DifficultMCQ
જો $(3,-1)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+4y=0$ ના વ્યાસનું એક અંત્યબિંદુ હોય,તો તે વ્યાસના બીજા અંત્યબિંદુએ દોરેલા સ્પર્શકનું સમીકરણ શું થાય?
A
$2x+y-5=0$
B
$2x+y+5=0$
C
$x+2y+5=0$
D
$x+2y-5=0$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x+4y=0$ છે.
વ્યાપક સ્વરૂપ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-1$ અને $f=2$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(-g, -f) = (1, -2)$ છે.
ધારો કે $A(3, -1)$ એ વ્યાસનું એક અંત્યબિંદુ છે અને $B(x_1, y_1)$ એ બીજું અંત્યબિંદુ છે.
કેન્દ્ર $C$ એ વ્યાસ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$(1, -2) = (\frac{3+x_1}{2}, \frac{-1+y_1}{2})$.
$B$ માટે ઉકેલતા,$x_1=-1$ અને $y_1=-3$ મળે છે.
તેથી,વ્યાસનું બીજું અંત્યબિંદુ $B(-1, -3)$ છે.
$B(-1, -3)$ આગળનો સ્પર્શક ત્રિજ્યા $CB$ ને લંબ હોય છે.
ત્રિજ્યા $CB$ નો ઢાળ $m_{CB} = \frac{-3-(-2)}{-1-1} = \frac{1}{2}$ છે.
સ્પર્શકનો ઢાળ $m = -2$ થાય.
$B(-1, -3)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $y+3 = -2(x+1)$ એટલે કે $2x+y+5=0$ મળે છે.
231
DifficultMCQ
$\sqrt{2}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ $S=0$ એ રેખા $x+y-2=0$ ને $(1,1)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. તો,$(1,2)$ બિંદુમાંથી $S=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ શોધો.
A
$1$
B
$\sqrt{2}$
C
$\sqrt{3}$
D
$2$

Solution

(C) $(1,1)$ આગળ રેખાનું સમીકરણ $x+y-2=0$ છે. આ રેખાનો ઢાળ $-1$ છે.
અભિલંબ એ સ્પર્શકને લંબ હોવાથી,અભિલંબનો ઢાળ $1$ છે.
તેથી,$\tan \theta = 1$,જે $\theta = \frac{\pi}{4}$ આપે છે.
ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે. કેન્દ્રના યામ $h = 1 \pm r \cos \theta$ અને $k = 1 \pm r \sin \theta$ દ્વારા મળે છે.
$r = \sqrt{2}$ અને $\theta = \frac{\pi}{4}$ આપેલ હોવાથી:
$h = 1 \pm \sqrt{2} \cos \frac{\pi}{4} = 1 \pm 1 = 2, 0$.
$k = 1 \pm \sqrt{2} \sin \frac{\pi}{4} = 1 \pm 1 = 2, 0$.
તેથી,શક્ય કેન્દ્રો $(2, 2)$ અથવા $(0, 0)$ છે.
વર્તુળના સમીકરણો $x^2 + y^2 = 2$ અથવા $(x-2)^2 + (y-2)^2 = 2$ છે.
$x^2 + y^2 - 2 = 0$ વર્તુળ માટે,$(1, 2)$ માંથી સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{1^2 + 2^2 - 2} = \sqrt{3}$ છે.
$(x-2)^2 + (y-2)^2 - 2 = 0$ વર્તુળ માટે,$(1, 2)$ માંથી સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{(1-2)^2 + (2-2)^2 - 2} = \sqrt{-1}$ મળે છે,જે શક્ય નથી.
તેથી,સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{3}$ છે.
Solution diagram
232
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-2x-2y-3=0$ પર બિંદુ $P(-1, 2)$ આગળ દોરેલો અભિલંબ વર્તુળને બીજા બિંદુ $Q$ માં મળે છે. તો,$Q$ ના યામ શોધો.
A
$(3, 0)$
B
$(-3, 0)$
C
$(2, 0)$
D
$(-2, 0)$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x-2y-3=0$ છે.
વ્યાપક સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g=-1$ અને $f=-1$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $O(-g, -f) = (1, 1)$ છે.
વર્તુળ પરના કોઈપણ બિંદુએ દોરેલો અભિલંબ હંમેશા કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે,તેથી રેખાખંડ $PQ$ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે.
તેથી,કેન્દ્ર $O(1, 1)$ એ વ્યાસ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
ધારો કે $Q$ ના યામ $(x, y)$ છે.
મધ્યબિંદુના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{-1+x}{2} = 1 \implies -1+x = 2 \implies x = 3$
$\frac{2+y}{2} = 1 \implies 2+y = 2 \implies y = 0$
આમ,$Q$ ના યામ $(3, 0)$ છે.
Solution diagram
233
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2+6x+4y-3=0$ ના બિંદુ $(1,-2)$ આગળના અભિલંબનું સમીકરણ શું છે?
A
$y+1=0$
B
$y+2=0$
C
$y+3=0$
D
$y-2=0$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2+6x+4y-3=0$ છે.
તેને વ્યાપક સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g=3$ અને $f=2$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-3, -2)$ છે.
વર્તુળના કોઈપણ બિંદુએ દોરેલો અભિલંબ હંમેશા વર્તુળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
અભિલંબ એ કેન્દ્ર $(-3, -2)$ અને બિંદુ $(1, -2)$ માંથી પસાર થતી રેખા છે.
બંને બિંદુઓના $y$-યામ સમાન $(-2)$ હોવાથી,આ રેખા $y = -2$ છે.
તેથી,અભિલંબનું સમીકરણ $y+2=0$ છે.
234
EasyMCQ
જો બિંદુ $(2,3)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2-6x+4y+12=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ હોય,તો $\theta=$
A
$\cos^{-1}\left(\frac{5}{13}\right)$
B
$\sin^{-1}\left(\frac{4}{5}\right)$
C
$2 \tan^{-1}\left(\frac{5}{12}\right)$
D
$\tan^{-1}\left(\frac{5}{12}\right)$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-6x+4y+12=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$(x-3)^2+(y+2)^2 = 1$ મળે.
આમ,કેન્દ્ર $O(3,-2)$ અને ત્રિજ્યા $r=1$ છે.
બિંદુ $A(2,3)$ થી કેન્દ્ર $O(3,-2)$ સુધીનું અંતર $d = \sqrt{(3-2)^2+(-2-3)^2} = \sqrt{26}$ છે.
ધારો કે સ્પર્શકો વચ્ચેનો અડધો ખૂણો $\alpha$ છે. કાટકોણ ત્રિકોણ $AOP$ માં,$\sin(\alpha) = \frac{r}{d} = \frac{1}{\sqrt{26}}$.
તેથી $\cos(\alpha) = \frac{5}{\sqrt{26}}$ અને $\tan(\alpha) = \frac{1}{5}$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો કુલ ખૂણો $\theta = 2\alpha$ છે.
$\tan(\theta) = \frac{2\tan(\alpha)}{1-\tan^2(\alpha)} = \frac{2(1/5)}{1-(1/5)^2} = \frac{5}{12}$.
તેથી,$\theta = \tan^{-1}\left(\frac{5}{12}\right)$.
Solution diagram
235
EasyMCQ
જો બિંદુ $(10,4)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડી પરસ્પર લંબ હોય,તો $a=$
A
$\sqrt{58}$
B
$58$
C
$2 \sqrt{63}$
D
$2 \sqrt{45}$

Solution

(A) વર્તુળના પરસ્પર લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુના બિંદુપથને નિયામક વર્તુળ કહેવામાં આવે છે.
વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ માટે,નિયામક વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=2a^2$ છે.
બિંદુ $(10,4)$ નિયામક વર્તુળ પર આવેલું હોવાથી,આપણને મળે છે:
$10^2+4^2 = 2a^2$
$100+16 = 2a^2$
$116 = 2a^2$
$a^2 = 58$
$a = \sqrt{58}$
Solution diagram
236
MediumMCQ
બિંદુ $(1, 1)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2x + 2y + 1 = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડીનું સમીકરણ શું છે?
A
$3x^2 - 8xy + 3y^2 - 2x - 2y + 6 = 0$
B
$11x^2 - 8xy + 11y^2 - 4x - 4y - 6 = 0$
C
$3x^2 - 8xy + 3y^2 + 2x + 2y - 2 = 0$
D
$x^2 - 4xy + y^2 + x + y = 0$

Solution

(C) બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $S = 0$ પરના સ્પર્શકોની જોડીનું સમીકરણ $SS_1 = T^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $S = x^2 + y^2 + 2x + 2y + 1 = 0$ અને બિંદુ $(1, 1)$ છે.
$S_1 = 1^2 + 1^2 + 2(1) + 2(1) + 1 = 7$.
$T = x(1) + y(1) + (x + 1) + (y + 1) + 1 = 2x + 2y + 3$.
$SS_1 = T^2$ માં કિંમતો મૂકતા:
$7(x^2 + y^2 + 2x + 2y + 1) = (2x + 2y + 3)^2$.
$7x^2 + 7y^2 + 14x + 14y + 7 = 4x^2 + 4y^2 + 9 + 8xy + 12x + 12y$.
પદોને ગોઠવતા:
$3x^2 - 8xy + 3y^2 + 2x + 2y - 2 = 0$.
237
MediumMCQ
જો ઉગમબિંદુથી વર્તુળ $x^2+y^2-4x-8y+4=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડી વચ્ચેનો લઘુકોણ $\alpha$ હોય,તો $\tan \alpha=$
A
$3/5$
B
$3/4$
C
$4/3$
D
$4/5$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $S \equiv x^2+y^2-4x-8y+4=0$ છે. કેન્દ્ર $(2, 4)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2^2+4^2-4} = \sqrt{16} = 4$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી કેન્દ્ર $(2,4)$ સુધીનું અંતર $d = \sqrt{2^2+4^2} = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$ છે.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ છે. તેથી,ઉગમબિંદુ અને કેન્દ્રને જોડતી રેખા તથા એક સ્પર્શક વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha/2$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણમાં,$\sin(\alpha/2) = r/d = 4/(2\sqrt{5}) = 2/\sqrt{5}$.
તેથી,$\cos(\alpha/2) = \sqrt{1 - \sin^2(\alpha/2)} = \sqrt{1 - 4/5} = 1/\sqrt{5}$.
આમ,$\tan(\alpha/2) = \sin(\alpha/2) / \cos(\alpha/2) = (2/\sqrt{5}) / (1/\sqrt{5}) = 2$.
સૂત્ર $\tan \alpha = \frac{2 \tan(\alpha/2)}{1 - \tan^2(\alpha/2)}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\tan \alpha = \frac{2(2)}{1 - 2^2} = \frac{4}{-3} = -4/3$.
$\alpha$ લઘુકોણ હોવાથી,આપણે તેનું મૂલ્ય લઈએ,તેથી $\tan \alpha = 4/3$.
Solution diagram
238
MediumMCQ
ધારો કે $(0,0)$ માંથી $(x+\lambda)^2+(y+1)^2=\lambda^2$ વર્તુળ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે. તો,$\lambda$ નીચેનામાંથી કઈ શરતનું પાલન કરે છે?
A
$\lambda^2=1$
B
$\lambda=0$
C
$\lambda^2=4$
D
$\lambda^2=9$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $(x+\lambda)^2+(y+1)^2=\lambda^2$ છે.
અહીં,કેન્દ્ર $C$ એ $(-\lambda, -1)$ છે અને ત્રિજ્યા $r$ એ $|\lambda|$ છે.
ધારો કે $O$ એ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ છે અને $P$ એ $O$ માંથી વર્તુળ પર દોરેલા સ્પર્શકનું સ્પર્શબિંદુ છે.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ છે,તેથી ખૂણો $\angle COP = \frac{1}{2} \times \frac{\pi}{2} = 45^{\circ}$ થાય.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OCP$ માં,$\tan(\angle COP) = \frac{CP}{OP} = \frac{r}{OP}$ થાય.
$\angle COP = 45^{\circ}$ હોવાથી,$\tan(45^{\circ}) = 1$,તેથી $OP = CP = |\lambda|$ મળે.
વળી,અંતર $OC = \sqrt{(-\lambda-0)^2 + (-1-0)^2} = \sqrt{\lambda^2+1}$ થાય.
$\triangle OCP$ માં પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,$OC^2 = OP^2 + CP^2$.
કિંમતો મૂકતા,$(\sqrt{\lambda^2+1})^2 = |\lambda|^2 + |\lambda|^2$.
$\lambda^2 + 1 = 2\lambda^2$.
તેથી,$\lambda^2 = 1$ મળે.
Solution diagram
239
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=50$ પર જે બિંદુઓએ રેખા $x+7=0$ તેને મળે છે,ત્યાં દોરેલા સ્પર્શકોના સમીકરણો શોધો.
A
$7x+y+50=0 \text{ અને } 7x-y+50=0$
B
$x+y=0 \text{ અને } x-y=0$
C
$x+7y+5=0 \text{ અને } y-7x+5=0$
D
$x+7y+50=0 \text{ અને } x-7y+50=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=50$ અને રેખા $x+7=0$ છે.
$x = -7$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-7)^2 + y^2 = 50$
$49 + y^2 = 50$
$y^2 = 1 \Rightarrow y = \pm 1$.
આમ,છેદબિંદુઓ $P_1(-7, 1)$ અને $P_2(-7, -1)$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ ના બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $xx_1 + yy_1 = r^2$ છે.
બિંદુ $(-7, 1)$ માટે: $-7x + y = 50 \Rightarrow 7x - y + 50 = 0$.
બિંદુ $(-7, -1)$ માટે: $-7x - y = 50 \Rightarrow 7x + y + 50 = 0$.
તેથી,જરૂરી સમીકરણો $7x+y+50=0$ અને $7x-y+50=0$ છે.
240
EasyMCQ
$(1,1)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2+4x+4y-1=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડી વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+4x+4y-1=0$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $O(-2, -2)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{4+4-(-1)} = 3$ છે.
બિંદુ $C(1, 1)$ થી કેન્દ્ર $O$ સુધીનું અંતર $OC = \sqrt{(1 - (-2))^2 + (1 - (-2))^2} = \sqrt{3^2 + 3^2} = 3\sqrt{2}$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OAC$ માં,$\sin \alpha = \frac{OA}{OC} = \frac{3}{3\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\alpha = \frac{\pi}{4}$.
સ્પર્શકોની જોડી વચ્ચેનો ખૂણો $2\alpha = 2 \times \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{2}$ થાય.
Solution diagram
241
EasyMCQ
ઉગમબિંદુથી વર્તુળ $x^2+y^2-14x+2y+25=0$ પર દોરેલા બે સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે ($^{\circ}$ માં)?
A
$0$
B
$45$
C
$90$
D
$60$

Solution

(C) વર્તુળનું આપેલ સમીકરણ $x^2+y^2-14x+2y+25=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$(x^2-14x+49) + (y^2+2y+1) - 49 - 1 + 25 = 0$,જે $(x-7)^2 + (y+1)^2 = 25 = 5^2$ માં પરિણમે છે.
આમ,ત્રિજ્યા $r = 5$ અને કેન્દ્ર $P = (7, -1)$ છે.
ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ થી કેન્દ્ર $P(7,-1)$ વચ્ચેનું અંતર $OP = \sqrt{7^2 + (-1)^2} = \sqrt{49+1} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$ છે.
ધારો કે ઉગમબિંદુથી દોરેલા સ્પર્શકો વર્તુળને $A$ અને $B$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OAP$ માં,$\sin \theta = \frac{AP}{OP} = \frac{5}{5\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = 45^{\circ}$.
તે જ રીતે,$\triangle OBP$ માટે,$\sin \alpha = \frac{BP}{OP} = \frac{5}{5\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$,તેથી $\alpha = 45^{\circ}$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો કુલ ખૂણો $\theta + \alpha = 45^{\circ} + 45^{\circ} = 90^{\circ}$ છે.
Solution diagram
242
MediumMCQ
$(1,3)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2-2x+4y-11=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની જોડી વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\sin^{-1}\left(\frac{24}{25}\right)$
B
$\sin^{-1}\left(\frac{7}{25}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{24}{25}\right)$
D
$\tan^{-1}\left(\frac{7}{24}\right)$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x+4y-11=0$ છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{(-1)^2+2^2-(-11)} = 4$.
બિંદુ $(1,3)$ થી સ્પર્શકની લંબાઈ $L_T = \sqrt{1^2+3^2-2(1)+4(3)-11} = 3$.
ધારો કે સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2\theta$ છે.
$\tan\theta = \frac{r}{L_T} = \frac{4}{3}$.
$\sin(2\theta) = \frac{2\tan\theta}{1+\tan^2\theta} = \frac{2(4/3)}{1+(4/3)^2} = \frac{24}{25}$.
તેથી,$2\theta = \sin^{-1}\left(\frac{24}{25}\right)$.
243
MediumMCQ
$A$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-4y-20=0$ નું કેન્દ્ર છે. જો વર્તુળ પરના બિંદુઓ $B(1,7)$ અને $D(4,-2)$ આગળ દોરેલા સ્પર્શકો બિંદુ $C$ માં મળે,તો ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$75$
B
$64$
C
$56$
D
$45$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x-4y-20=0$ ... $(i)$ છે.
કેન્દ્ર $A$ એ $(1, 2)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{1^2+2^2+20} = \sqrt{25} = 5$ છે.
બિંદુ $B(1, 7)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $x(1) + y(7) - (x+1) - 2(y+7) - 20 = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $5y = 35$ અથવા $y = 7$ ... $(ii)$ થાય છે.
બિંદુ $D(4, -2)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $x(4) + y(-2) - (x+4) - 2(y-2) - 20 = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $3x - 4y = 20$ ... $(iii)$ થાય છે.
સ્પર્શકોના છેદબિંદુ $C$ માટે $(ii)$ અને $(iii)$ ઉકેલતા: $y=7$ ને $(iii)$ માં મૂકતા,$3x - 4(7) = 20$ $\Rightarrow 3x = 48$ $\Rightarrow x = 16$. તેથી,$C = (16, 7)$.
ચતુષ્કોણ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ $2 \times \text{Area}(\triangle ABC) = 2 \times (\frac{1}{2} \times r \times L)$ છે,જ્યાં $L$ એ $C$ થી વર્તુળ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ છે.
$L = \sqrt{S_1} = \sqrt{16^2 + 7^2 - 2(16) - 4(7) - 20} = \sqrt{256 + 49 - 32 - 28 - 20} = \sqrt{225} = 15$.
ક્ષેત્રફળ $= r \times L = 5 \times 15 = 75$ ચોરસ એકમ.
આમ,વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે.
244
MediumMCQ
$(4,3)$ બિંદુમાંથી $x^2+y^2-2x-4y=0$ વર્તુળ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2x-4y=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=-1$,$f=-2$,અને $c=0$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(-g, -f) = (1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{(-1)^2+(-2)^2-0} = \sqrt{5}$ છે.
બિંદુ $P(4,3)$ થી કેન્દ્ર $C(1,2)$ સુધીનું અંતર $d = \sqrt{(4-1)^2+(3-2)^2} = \sqrt{10}$ છે.
ધારો કે સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. ત્રિજ્યા અને સ્પર્શક વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha = \frac{\theta}{2}$ છે.
કાટ
કાટ્રાયંગલના ગુણધર્મ મુજબ,$\sin(\alpha) = \frac{r}{d} = \frac{\sqrt{5}}{\sqrt{10}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\alpha = \frac{\pi}{4}$.
સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta = 2\alpha = 2 \times \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{2}$ છે.
245
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી વર્તુળ $x^2+y^2+4x-6y+4=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો છે
A
$2 \tan^{-1} \left(\frac{3}{2}\right)$
B
$2 \tan^{-1} \left(\frac{2}{3}\right)$
C
$\tan^{-1} \left(\frac{12}{5}\right)$
D
$\tan^{-1} \left(\frac{5}{12}\right)$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ: $x^2+y^2+4x-6y+4=0$.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=2, f=-3, c=4$ મળે છે.
કેન્દ્ર $O = (-g, -f) = (-2, 3)$.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{4+9-4} = \sqrt{9} = 3$.
ઉગમબિંદુ $P(0,0)$ થી કેન્દ્ર $O(-2,3)$ સુધીનું અંતર $d = \sqrt{(-2-0)^2 + (3-0)^2} = \sqrt{4+9} = \sqrt{13}$ છે.
ધારો કે $\alpha$ એ સ્પર્શક અને ઉગમબિંદુને કેન્દ્ર સાથે જોડતી રેખા વચ્ચેનો ખૂણો છે.
કાટ્રાયંગલના ગુણધર્મ મુજબ,$\sin \alpha = \frac{r}{d} = \frac{3}{\sqrt{13}}$.
તેથી $\cos \alpha = \sqrt{1-\sin^2 \alpha} = \sqrt{1-\frac{9}{13}} = \sqrt{\frac{4}{13}} = \frac{2}{\sqrt{13}}$.
આમ,$\tan \alpha = \frac{\sin \alpha}{\cos \alpha} = \frac{3/\sqrt{13}}{2/\sqrt{13}} = \frac{3}{2}$.
બંને સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2\alpha = 2 \tan^{-1} \left(\frac{3}{2}\right)$ છે.
Solution diagram
246
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-4x+12y-216=0$ અને $x^2+y^2+6x-12y+36=0$ ને દોરેલા સામાન્ય સ્પર્શકનો ઢાળ કેટલો છે?
A
$1$
B
$-1$
C
$\frac{5}{12}$
D
$\frac{12}{7}$

Solution

(C) વર્તુળ $C_1: x^2+y^2-4x+12y-216=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1$ $(2, -6)$ છે અને ત્રિજ્યા $r_1 = 16$ છે.
વર્તુળ $C_2: x^2+y^2+6x-12y+36=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2$ $(-3, 6)$ છે અને ત્રિજ્યા $r_2 = 3$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = 13$ છે.
અહીં $r_1 - r_2 = d$ હોવાથી,વર્તુળો એકબીજાને અંતઃસ્પર્શે છે.
સામાન્ય સ્પર્શકનો ઢાળ એ કેન્દ્રોને જોડતી રેખાના ઢાળને લંબ હોય છે.
કેન્દ્રોને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m_{C_1C_2} = -\frac{12}{5}$ છે.
તેથી,સામાન્ય સ્પર્શકનો ઢાળ $m = \frac{5}{12}$ થાય.
247
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2x-2y-2=0$ અને $x^2+y^2-2x+2y+1=0$ ને દોરેલા સામાન્ય સ્પર્શકોના ઢાળનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$-1$
B
$3$
C
$\frac{-8}{3}$
D
$1$

Solution

(D) ધારો કે $S_1: x^2+y^2+2x-2y-2=0$. કેન્દ્ર $C_1 = (-1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 2$.
ધારો કે $S_2: x^2+y^2-2x+2y+1=0$. કેન્દ્ર $C_2 = (1, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 1$.
સામાન્ય સ્પર્શકો બિંદુ $P$ માં છેદે છે જે કેન્દ્રોને જોડતી રેખાનું $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં બાહ્ય વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્ર મુજબ,$P$ ના યામ $(3, -3)$ મળે છે.
$P(3, -3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $mx - y - 3m - 3 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $C_2(1, -1)$ થી આ રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r_2=1$ જેટલું હોય.
$\left| \frac{-2m - 2}{\sqrt{m^2 + 1}} \right| = 1 \Rightarrow 3m^2 + 8m + 3 = 0$.
ઢાળનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = \frac{3}{3} = 1$ થાય.
Solution diagram
248
EasyMCQ
એક વર્તુળ એવું છે કે $(x-2) \cos \theta + (y-2) \sin \theta = 1$ એ $\theta$ ની તમામ કિંમતો માટે તેને સ્પર્શે છે. તો,તે વર્તુળ છે
A
$x^2+y^2-4x-4y+7=0$
B
$x^2+y^2+4x+4y+7=0$
C
$x^2+y^2-4x-4y-7=0$
D
$x^2+y^2+4x+4y-7=0$

Solution

(A) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $(x-2) \cos \theta + (y-2) \sin \theta = 1$ છે.
આ રેખા $\theta$ ની તમામ કિંમતો માટે વર્તુળનો સ્પર્શક છે.
વર્તુળના કેન્દ્ર $(h, k)$ થી સ્પર્શક રેખાનું અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું હોવું જોઈએ.
રેખાને $(x-2) \cos \theta + (y-2) \sin \theta - 1 = 0$ તરીકે લખતા,$(h, k)$ થી અંતર $\frac{|(h-2) \cos \theta + (k-2) \sin \theta - 1|}{\sqrt{\cos^2 \theta + \sin^2 \theta}} = r$ થાય.
આ $\theta$ ની તમામ કિંમતો માટે સાચું હોવાથી,$h-2 = 0$ અને $k-2 = 0$ હોવું જોઈએ,જે કેન્દ્ર $(2, 2)$ આપે છે.
ત્યારબાદ,અંતર $|-1| = r$ થાય,તેથી $r = 1$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-2)^2 + (y-2)^2 = 1^2$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2 - 4x + 4 + y^2 - 4y + 4 = 1$ મળે.
આમ,$x^2 + y^2 - 4x - 4y + 7 = 0$.

10-1.Circle and System of Circles — Tangent and normal to a circle · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.