NEET 2021 Chemistry Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(B) ન્યુટનના શીતલનનો નિયમ મુજબ,ઠંડા થવાનો દર $\frac{dT}{dt} = K(T_{avg} - T_0)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $T_{avg}$ એ પદાર્થનું સરેરાશ તાપમાન છે અને $T_0$ એ આસપાસનું તાપમાન છે.
પ્રથમ કિસ્સા માટે,$t$ સમયમાં $90^{\circ} C$ થી $80^{\circ} C$ સુધી ઠંડુ થતા:
$\frac{90 - 80}{t} = K \left( \frac{90 + 80}{2} - 20 \right)$
$\frac{10}{t} = K(85 - 20) = 65K$ --- $(1)$
બીજા કિસ્સા માટે,$t'$ સમયમાં $80^{\circ} C$ થી $60^{\circ} C$ સુધી ઠંડુ થતા:
$\frac{80 - 60}{t'} = K \left( \frac{80 + 60}{2} - 20 \right)$
$\frac{20}{t'} = K(70 - 20) = 50K$ --- $(2)$
સમીકરણ $(1)$ ને $(2)$ વડે ભાગતા:
$\frac{10/t}{20/t'} = \frac{65K}{50K}$
$\frac{10}{t} \times \frac{t'}{20} = \frac{13}{10}$
$\frac{t'}{2t} = \frac{13}{10}$
$t' = \frac{13}{5} t$

(A) ધારો કે કણ પૃથ્વીની સપાટીથી $h$ ઊંચાઈ પર છે.
યાંત્રિક ઉર્જા સંરક્ષણના નિયમ મુજબ, $S$ ઊંચાઈ પરની કુલ ઉર્જા અને $h$ ઊંચાઈ પરની કુલ ઉર્જા સમાન હોય છે.
કુલ ઉર્જા $E = mgS$.
$h$ ઊંચાઈ પર, સ્થિતિઊર્જા $PE = mgh$ અને ગતિઊર્જા $KE = mg(S-h)$ છે.
આપેલ છે કે $KE = 3 PE$, તેથી $mg(S-h) = 3 mgh$.
$mg$ વડે ભાગતા, આપણને $S-h = 3h$ મળે છે, જેનો અર્થ છે કે $S = 4h$ અથવા $h = S/4$.
હવે, આ ઊંચાઈ પર ઝડપ $V$ શોધવા માટે, આપણે $KE = \frac{1}{2} mV^2$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
કારણ કે $KE = 3 PE = 3 mgh = 3 mg(S/4) = \frac{3 mgS}{4}$.
$KE$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા: $\frac{1}{2} mV^2 = \frac{3 mgS}{4}$.
$V$ માટે ઉકેલતા, આપણને $V^2 = \frac{3 gS}{2}$ મળે છે, તેથી $V = \sqrt{\frac{3 gS}{2}}$.
આમ, ઊંચાઈ $S/4$ છે અને ઝડપ $\sqrt{\frac{3 gS}{2}}$ છે.

(D) ફાજાનના નિયમ મુજબ,સહસંયોજક લાક્ષણિકતા એ કેટાયનની ધ્રુવીભવન શક્તિના સીધા પ્રમાણમાં હોય છે.
ધ્રુવીભવન શક્તિ એ કેટાયનના કદના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે $(Polarising \ power \propto \frac{1}{\text{size of cation}})$.
આપેલ આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ આયનોમાં,કદનો ક્રમ $Be^{2+} < Mg^{2+} < Ca^{2+} < Sr^{2+}$ છે.
$Be^{2+}$ નું કદ સૌથી નાનું હોવાથી,તેની ધ્રુવીભવન શક્તિ સૌથી વધુ છે,જે $BeCl_2$ ને સૌથી વધુ સહસંયોજક બનાવે છે.
તેના સહસંયોજક સ્વભાવને કારણે,$BeCl_2$ કાર્બનિક દ્રાવકોમાં દ્રાવ્ય છે.

(A) હાઈડ્રોહેલિક એસિડ $(HX)$ ની એસિડિક પ્રબળતા $H-X$ બંધની બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી પર આધાર રાખે છે.
જેમ આપણે સમૂહમાં $F$ થી $I$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ પરમાણુ કદ વધે છે,જેના પરિણામે બંધ લંબાઈ વધે છે અને બંધ વિયોજન એન્થાલ્પી ઘટે છે.
પરિણામે,$H-X$ બંધ નબળો બને છે,જેનાથી $H^+$ આયનો મુક્ત કરવાનું સરળ બને છે.
તેથી,એસિડિક પ્રબળતા $HF < HCl < HBr < HI$ ના ક્રમમાં વધે છે.
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે.

(A) બેન્ઝોઈલ પેરોક્સાઈડ $((C_6H_5CO)_2O_2)$ જેવા પેરોક્સાઈડની હાજરીમાં,અસમપ્રમાણ આલ્કીન પર $HBr$ નો ઉમેરો એન્ટી-માર્કોવનીકોવના નિયમ (જેને પેરોક્સાઈડ અસર અથવા ખરાશ અસર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ને અનુસરે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બ્રોમીન રેડિકલ દ્વિબંધના ઓછા વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુ પર હુમલો કરે છે જેથી વધુ સ્થિર રેડિકલ મધ્યવર્તી બને છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3-CH(CH_3)-CH=CH_2 + HBr \xrightarrow{\text{Peroxide}} CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-Br$ ($1$-બ્રોમો$-3-$મિથાઈલબ્યુટેન).

(A) ઘન અવસ્થામાં,$BeCl_2$ એ પોલીમેરિક ચેઈન બંધારણ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે જ્યાં દરેક $Be$ પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને ચાર $Cl$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
બાષ્પ અવસ્થામાં,ઊંચા તાપમાને $(1200 \ K)$,$BeCl_2$ એક મોનોમેરિક રેખીય અણુ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જ્યારે નીચા તાપમાને $(1000 \ K)$,તે ડાયમેરિક બંધારણ $(Be_2Cl_4)$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

(C) $1$. હાઇડ્રોજનની ટકાવારીની ગણતરી કરો: $100\% - 78\% = 22\%$.
$2$. તત્વોના મોલ ગુણોત્તર નક્કી કરો:
$C$ માટે: $\frac{78}{12} = 6.5$.
$H$ માટે: $\frac{22}{1} = 22$.
$3$. સૌથી નાની કિંમત $(6.5)$ વડે ભાગો:
$C$ માટે: $\frac{6.5}{6.5} = 1$.
$H$ માટે: $\frac{22}{6.5} \approx 3.38 \approx 3$.
$4$. પ્રમાણસૂચક સૂત્ર $CH_{3}$ છે.

(C) $2,6-$Dimethyldec$-4-$ene નું બંધારણ નક્કી કરવા માટે નીચેના પગલાં અનુસરો:
$1$. મુખ્ય શૃંખલા $decene$ છે,જેમાં $10$ કાર્બન પરમાણુઓ છે.
$2$. દ્વિબંધ $4^{th}$ સ્થાન પર છે ($C4$ અને $C5$ ની વચ્ચે).
$3$. $2^{nd}$ અને $6^{th}$ સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહો છે.
$4$. વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ કરતા,આપણે એવી $10$ કાર્બન વાળી શૃંખલા શોધીએ છીએ જેમાં દ્વિબંધ $C4$ પર શરૂ થાય છે અને મિથાઈલ વિસ્થાપકો $C2$ અને $C6$ પર છે.
$5$. બંધારણ $C$ એ $10$ કાર્બન વાળી શૃંખલા દર્શાવે છે જેમાં $4^{th}$ સ્થાન પર દ્વિબંધ છે અને $2^{nd}$ તથા $6^{th}$ સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહો છે,જે $2,6-$Dimethyldec$-4-$ene ના $IUPAC$ નામ સાથે સુસંગત છે.

(B) ધાતુ વિસ્થાપન પ્રક્રિયામાં સંયોજનમાં રહેલી ધાતુનું અન્ય મુક્ત ધાતુ દ્વારા વિસ્થાપન થાય છે.
પ્રક્રિયા $Cr_{2}O_{3} + 2 Al \stackrel{\Delta}{\longrightarrow} Al_{2}O_{3} + 2 Cr$ માં,ધાતુ $Al$ એ $Cr_{2}O_{3}$ માંથી ધાતુ $Cr$ નું વિસ્થાપન કરે છે.
તેથી,આ એક ધાતુ વિસ્થાપન પ્રક્રિયા છે.

(D) મેટામેરિઝમ એવા સંયોજનો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં પોલિવલેન્ટ ક્રિયાશીલ સમૂહ (જેમ કે ઈથર,થાયોઈથર અથવા એમાઈન) હોય છે,જ્યાં ક્રિયાશીલ સમૂહ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ સમૂહો અલગ હોય છે.
$C_4H_{10}O$ એ ડાયઈથાઈલ ઈથર $(CH_3CH_2-O-CH_2CH_3)$ અને મિથાઈલ પ્રોપાઈલ ઈથર $(CH_3-O-CH_2CH_2CH_3)$ દર્શાવી શકે છે.
આ બે આઈસોમર્સમાં ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ સમૂહો અલગ હોવાથી,તેઓ મેટામર્સ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) ઈથેનનું સૌથી ઓછું સ્થાયી સંરૂપણ ગ્રસ્ત (eclipsed) સ્વરૂપ છે.
ગ્રસ્ત સંરૂપણમાં,આગળના કાર્બન પરના હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ પાછળના કાર્બન પરના હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે સીધી રેખામાં હોય છે,જેના પરિણામે મહત્તમ ટોર્શનલ તાણ ઉદભવે છે.
આ $0^{\circ}$ ના ડાયહેડ્રલ ખૂણાને અનુરૂપ છે.

(D) આદર્શ વાયુ સમીકરણ મુજબ,$PV = nRT$.
વાયુના નિશ્ચિત જથ્થા માટે,$P = \frac{nRT}{V}$.
અચળ કદ $V$ પર,$P \propto T$.
આનો અર્થ એ છે કે આપેલ કદ માટે,ઊંચા તાપમાને દબાણ વધારે હોય છે.
તેથી,જો $T_1 > T_2 > T_3$ હોય,તો અચળ કદ પર અનુરૂપ દબાણ $P_1 > P_2 > P_3$ હશે.
આલેખ જોતા,સૌથી વધુ તાપમાન $(600 \ K)$ માટેનો વક્ર સૌથી ઉપરનો વક્ર હોવો જોઈએ,ત્યારબાદ $400 \ K$ અને પછી સૌથી નીચે $200 \ K$ હોવો જોઈએ.
આ તે રજૂઆત સાથે મેળ ખાય છે જ્યાં $600 \ K$ માટેનો વક્ર $400 \ K$ ના વક્રની ઉપર છે,જે $200 \ K$ ના વક્રની ઉપર છે.

(C) ડાયમિથાઈલએમોનિયમ એસિટેટ એ નિર્બળ એસિડ (એસિટિક એસિડ) અને નિર્બળ બેઈઝ (ડાયમિથાઈલએમાઈન) નો ક્ષાર છે.
નિર્બળ એસિડ અને નિર્બળ બેઈઝના ક્ષાર માટે $pH$ નું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$pH = 7 + \frac{1}{2} pK_{a} - \frac{1}{2} pK_{b}$
આપેલ છે:
$pK_{a} = 4.77$
$pK_{b} = 3.27$
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$pH = 7 + \frac{1}{2} (4.77) - \frac{1}{2} (3.27)$
$pH = 7 + \frac{1}{2} (4.77 - 3.27)$
$pH = 7 + \frac{1}{2} (1.50)$
$pH = 7 + 0.75$
$pH = 7.75$

(A) ભૌમિતિક આકાર નક્કી કરવા માટે,આપણે સ્ટેરિક નંબર $(SN)$ ની ગણતરી કરીએ છીએ: $SN = \sigma \text{ બંધની સંખ્યા} + \text{અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા}$.
$1$. $PCl_{5}$: $SN = 5 + 0 = 5$. આકાર: Trigonal bipyramidal $(iv)$.
$2$. $SF_{6}$: $SN = 6 + 0 = 6$. આકાર: Octahedral $(iii)$.
$3$. $BrF_{5}$: $SN = 5 + 1 = 6$. આકાર: Square pyramidal $(i)$.
$4$. $BF_{3}$: $SN = 3 + 0 = 3$. આકાર: Trigonal planar $(ii)$.
આમ,સાચી જોડ $(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.

(C) $BF_3$ માં,મધ્યસ્થ પરમાણુ બોરોન $(B)$ છે.
બોરોન પાસે $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે અને તે $3$ ફ્લોરિન પરમાણુઓ સાથે $3$ $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
મધ્યસ્થ પરમાણુ પર અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ $(lp)$ ની સંખ્યા = $0$.
સ્ટેરિક નંબર = ($\sigma$-બંધની સંખ્યા) + (અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની સંખ્યા) = $3 + 0 = 3$.
$3$ નો સ્ટેરિક નંબર $sp^2$ સંકરણ સૂચવે છે.
મધ્યસ્થ બોરોન પરમાણુની આસપાસ કુલ ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $3 \times 2 = 6$ ઇલેક્ટ્રોન છે ($3$ સહસંયોજક બંધને કારણે).
આમ,સંકરણ $sp^2$ છે અને ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $6$ છે.

(A) આવૃત્તિ $(\nu)$,તરંગલંબાઇ $(\lambda)$ અને પ્રકાશની ઝડપ $(c)$ વચ્ચેનો સંબંધ નીચે મુજબ છે: $\nu = \frac{c}{\lambda}$.
તરંગલંબાઇ શોધવા માટે સૂત્ર: $\lambda = \frac{c}{\nu}$.
આપેલ છે: $c = 3.0 \times 10^{8} \, m \, s^{-1}$ અને $\nu = 1,368 \, kHz = 1,368 \times 10^{3} \, Hz$.
કિંમતો મૂકતા: $\lambda = \frac{3.0 \times 10^{8} \, m \, s^{-1}}{1,368 \times 10^{3} \, s^{-1}}$.
$\lambda = \frac{300,000,000}{1,368,000} \, m \approx 219.29 \, m$.
એક દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,$\lambda \approx 219.3 \, m$ મળે છે.

(B) એક મોલ આદર્શ વાયુ માટે,અચળ દબાણે મોલર ઉષ્મા ધારિતા $(C_{P})$ અને અચળ કદે મોલર ઉષ્મા ધારિતા $(C_{V})$ વચ્ચેનો સંબંધ મેયરના સંબંધ દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$C_{P} - C_{V} = R$
જ્યાં $R$ એ સાર્વત્રિક વાયુ અચળાંક છે.

(C) આદર્શ વાયુ માટે,આંતરિક ઉર્જા $ \Delta U $ માત્ર તાપમાન પર આધાર રાખે છે. પ્રક્રિયા સમતાપી $( \Delta T = 0 )$ હોવાથી,$ \Delta U = 0 $ થાય છે.
કોઈપણ અપ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા માટે,વિશ્વના કુલ એન્ટ્રોપી ફેરફાર હંમેશા ધન હોય છે,એટલે કે $ \Delta S_{total} > 0 $.
તેથી,$ \Delta S_{total} \neq 0 $.
આમ,સાચી શરત $ \Delta U = 0 $ અને $ \Delta S_{total} \neq 0 $ છે.

(C) કુલ દબાણ આદર્શ વાયુ સમીકરણ $PV = n_{total}RT$ નો ઉપયોગ કરીને ગણવામાં આવે છે.
પ્રથમ,દરેક વાયુના મોલની સંખ્યા ગણો:
$n_{O_2} = \frac{4 \ g}{32 \ g/mol} = 0.125 \ mol$
$n_{H_2} = \frac{2 \ g}{2 \ g/mol} = 1.0 \ mol$
કુલ મોલ $n_{total} = 0.125 + 1.0 = 1.125 \ mol$.
$V = 1 \ L$,$R = 0.082 \ L \ atm \ mol^{-1} \ K^{-1}$,અને $T = 273 \ K$ સાથે $PV = nRT$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P \times 1 = 1.125 \times 0.082 \times 273$
$P = 25.18 \ atm$.

(C) જો અણુનો ચોખ્ખો દ્વિધ્રુવ આઘૂર્ણ (net dipole moment) શૂન્ય હોય તો તે અધ્રુવીય છે.
$SbCl_5$ નો આકાર ટ્રાયગોનલ બાયપિરામિડલ છે,જેમાં ત્રણ વિષુવવૃત્તીય $Sb-Cl$ બંધો એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે અને બે અક્ષીય $Sb-Cl$ બંધો પણ એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે,પરિણામે ચોખ્ખો દ્વિધ્રુવ આઘૂર્ણ શૂન્ય થાય છે.
$POCl_3$,$CH_2O$ અને $NO_2$ એ ધ્રુવીય અણુઓ છે કારણ કે તેમની અસમપ્રમાણ રચના અને અલગ પરમાણુઓ અથવા અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મની હાજરીને કારણે તેમનો ચોખ્ખો દ્વિધ્રુવ આઘૂર્ણ શૂન્ય હોતો નથી.

(D) આઈસો-ઈલેક્ટ્રોનિક સ્પીસીઝ એટલે કે જેમાં ઈલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય.
$O^{2-}$ માં $8 + 2 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે; $F^{-}$ માં $9 + 1 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે. (આઈસો-ઈલેક્ટ્રોનિક)
$Na^{+}$ માં $11 - 1 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે; $Mg^{2+}$ માં $12 - 2 = 10$ ઈલેક્ટ્રોન છે. (આઈસો-ઈલેક્ટ્રોનિક)
$Mn^{2+}$ માં $25 - 2 = 23$ ઈલેક્ટ્રોન છે; $Fe^{3+}$ માં $26 - 3 = 23$ ઈલેક્ટ્રોન છે. (આઈસો-ઈલેક્ટ્રોનિક)
$Fe^{2+}$ માં $26 - 2 = 24$ ઈલેક્ટ્રોન છે; $Mn^{2+}$ માં $25 - 2 = 23$ ઈલેક્ટ્રોન છે. (આઈસો-ઈલેક્ટ્રોનિક નથી)
તેથી,જોડી $Fe^{2+}, Mn^{2+}$ આઈસો-ઈલેક્ટ્રોનિક નથી.

(C) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $2 SO_{2(g)} + O_{2(g)} \rightarrow 2 SO_{3(g)}$ એ $SO_3$ ના નિર્માણને દર્શાવે છે જે એસિડ વર્ષા તરફ દોરી જાય છે,તેથી $(a)-(iv)$ (કારણ કે તે ટ્રોપોસ્ફેરિક પ્રદૂષણનો એક ભાગ છે).
$(b)$ $HOCl_{(g)} \stackrel{h \nu}{\longrightarrow} \dot{O}H + \dot{Cl}$ એ ઓઝોન સ્તરના ક્ષયનમાં સામેલ પ્રક્રિયા છે,તેથી $(b)-(iii)$.
$(c)$ $CaCO_{3} + H_{2}SO_{4} \rightarrow CaSO_{4} + H_{2}O + CO_{2}$ એ એસિડ વર્ષાની આરસ/ચૂનાના પથ્થર સાથેની પ્રક્રિયા છે,તેથી $(c)-(i)$.
$(d)$ $NO_{2(g)} \stackrel{h \nu}{\longrightarrow} NO_{(g)} + O_{(g)}$ એ ફોટોકેમિકલ સ્મોગના નિર્માણમાં મુખ્ય પગલું છે,તેથી $(d)-(ii)$.
આમ,સાચો ક્રમ $(a)-(iv), (b)-(iii), (c)-(i), (d)-(ii)$ છે.

(C) આપેલ પ્રક્રિયા સોડિયમ પ્રોપિયોનેટનું ડીકાર્બોક્સિલેશન છે જે ઇથેન બનાવે છે.
આ પ્રક્રિયા સોડાલાઈમની હાજરીમાં થાય છે,જે $NaOH$ અને $CaO$ નું મિશ્રણ છે.
તેથી,ખૂટતો પ્રક્રિયક $CaO$ છે.

(B) વિકલ્પ $B$ માં,સમૂહ $16$ ના હાઇડ્રાઇડ્સની એસિડિક પ્રબળતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે $(H_{2}O < H_{2}S < H_{2}Se < H_{2}Te)$. $pK_{a}$ મૂલ્ય એસિડિક પ્રબળતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે,તેથી સાચો ક્રમ $H_{2}O > H_{2}S > H_{2}Se > H_{2}Te$ હોવો જોઈએ. આમ,આપેલો ક્રમ ખોટો છે.

(B) વિદ્યુતચુંબકીય તરંગના પ્રસરણની દિશા પોઇન્ટિંગ સદિશની દિશા દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે $\vec{E} \times \vec{B}$ છે.
આપેલ છે કે તરંગ $x$-દિશામાં પ્રસરણ પામે છે,તેથી આપણી પાસે $\vec{E} \times \vec{B} \parallel \hat{i}$ હોવું જોઈએ.
વિકલ્પ $B$ માટે: $\vec{E} = -\hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{B} = -\hat{j} - \hat{k}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટની ગણતરી કરતા: $\vec{E} \times \vec{B} = (-\hat{j} + \hat{k}) \times (-\hat{j} - \hat{k}) = (-\hat{j} \times -\hat{j}) + (-\hat{j} \times -\hat{k}) + (\hat{k} \times -\hat{j}) + (\hat{k} \times -\hat{k}) = 0 + \hat{i} + \hat{i} + 0 = 2\hat{i}$.
જેમ કે $2\hat{i}$ એ $x$-દિશામાં છે,તેથી વિકલ્પ $B$ સાચો છે.

(B) $C-X$ બંધની બંધ એન્થાલ્પી બંધ લંબાઈ પર આધાર રાખે છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં,હેલોજન $(X)$ ના પરમાણુ કદમાં વધારો થાય છે.
આનાથી $C-X$ બંધની લંબાઈ વધે છે.
જેમ બંધ લંબાઈ વધે છે,તેમ બંધની મજબૂતી (અને તેથી બંધ એન્થાલ્પી) ઘટે છે.
તેથી,બંધ એન્થાલ્પીનો સાચો ક્રમ $CH_{3}-F > CH_{3}-Cl > CH_{3}-Br > CH_{3}-I$ છે.

(C) ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી હોય તેવી ધાતુઓ,જેમ કે $Hg$ (પારો),નિસ્યંદન (distillation) ની પ્રક્રિયા દ્વારા શુદ્ધ કરવામાં આવે છે.
નિસ્યંદનમાં,અશુદ્ધ ધાતુને તેના ઉત્કલન બિંદુ સુધી ગરમ કરવામાં આવે છે,અને શુદ્ધ ધાતુ મેળવવા માટે વરાળને ઠારીને પ્રવાહીમાં ફેરવવામાં આવે છે.
ધાતુનું ઉત્કલન બિંદુ અશુદ્ધિઓના ઉત્કલન બિંદુ કરતા નોંધપાત્ર રીતે અલગ હોવાથી,આ પદ્ધતિ બાષ્પશીલ ધાતુઓ માટે ખૂબ જ અસરકારક છે.

(D) $14$ બ્રાવે લેટિસમાં,બોડી-સેન્ટર્ડ $(BCC)$ એકમ કોષો નીચેની સ્ફટિક પ્રણાલીઓમાં જોવા મળે છે:
$1$. ક્યુબિક સિસ્ટમ: $1$ $(BCC)$
$2$. ટેટ્રાગોનલ સિસ્ટમ: $1$ $(BCC)$
$3$. ઓર્થોરોમ્બિક સિસ્ટમ: $1$ $(BCC)$
તેથી,બોડી-સેન્ટર્ડ એકમ કોષોની કુલ સંખ્યા $1 + 1 + 1 = 3$ છે.

(C) $Zr$ $(Z=40)$ અને $Hf$ $(Z=72)$ ની પરમાણ્વીય અને આયનીય ત્રિજ્યા ખૂબ જ સમાન છે.
આ ઘટનાને લેન્થેનોઇડ સંકોચન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જ્યારે આપણે એક જ સમૂહમાં $4d$ શ્રેણીથી $5d$ શ્રેણીના તત્વો તરફ જઈએ છીએ,ત્યારે $4f$ કક્ષકો ભરાય છે.
$4f$ ઇલેક્ટ્રોનની નબળી શીલ્ડિંગ અસરને કારણે પરમાણ્વીય કદમાં ઘટાડો થાય છે,જે નવી કક્ષા ઉમેરવાને કારણે થતા કદના વધારાને લગભગ સંપૂર્ણપણે સરભર કરી દે છે.

(B) બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં,તાપમાન અલગ-અલગ ઝોનમાં બદલાય છે.
દહન ઝોન,જ્યાં કોક ગરમી ઉત્પન્ન કરવા માટે બળે છે,ત્યાં મહત્તમ તાપમાન આશરે $2200 \ K$ સુધી પહોંચે છે.

(D) એસીટોન $(CH_3COCH_3)$ ની પ્રક્રિયા ઇથાઈલ મેગ્નેશિયમ બ્રોમાઈડ $(C_2H_5MgBr)$ સાથે શુષ્ક ઈથરની હાજરીમાં ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રક્રિયા છે.
ન્યુક્લિયોફિલિક ઇથાઈલ સમૂહ $(C_2H_5^-)$ એસીટોનના ઇલેક્ટ્રોફિલિક કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને મધ્યવર્તી મેગ્નેશિયમ આલ્કોક્સાઈડ બનાવે છે.
ત્યારબાદ $H_3O^+$ સાથે જળવિભાજન કરવાથી અંતિમ આલ્કોહોલ નીપજ મળે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3COCH_3 + C_2H_5MgBr \rightarrow CH_3-C(OMgBr)(CH_3)-C_2H_5$
$CH_3-C(OMgBr)(CH_3)-C_2H_5 + H_2O/H^+ \rightarrow CH_3-C(OH)(CH_3)-CH_2CH_3 + Mg(OH)Br$
નીપજનું બંધારણ $CH_3-C(OH)(CH_3)-CH_2-CH_3$ છે.
$-OH$ સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરતા બ્યુટેન શૃંખલા મળે છે. $-OH$ સમૂહની નજીકના છેડેથી નંબરિંગ કરતા,$-OH$ બીજા સ્થાને છે અને મિથાઈલ સમૂહ પણ બીજા સ્થાને છે.
આમ,$IUPAC$ નામ $2-$મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓલ છે.

(A) ટેફલોન એ એડિશન પોલીમર છે જે ટેટ્રાફ્લોરોઈથીન $(CF_2=CF_2)$ ના એડિશન પોલીમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$n \ CF_2=CF_2 \xrightarrow{\text{Polymerisation}} [-CF_2-CF_2-]_n$
નાયલોન-$6,6$,નોવોલેક અને ડેક્રોન એ કન્ડેન્સેશન (ઘનીભવન) પોલીમર છે.

(D) ષટ્કોણીય ક્લોઝ-પેક્ડ $(HCP)$ એકમ કોષમાં,એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા $(Z)$ $6$ છે.
અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા $(OHV)$ એ એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા જેટલી હોય છે,તેથી $OHV = Z = 6$.
ચતુષ્ફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા $(THV)$ એ એકમ કોષ દીઠ પરમાણુઓની સંખ્યા કરતા બમણી હોય છે,તેથી $THV = 2 \times Z = 2 \times 6 = 12$.
તેથી,ચતુષ્ફલકીય અને અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા અનુક્રમે $12$ અને $6$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
મોટાભાગના ટ્રાયવેલેન્ટ લેન્થેનોઇડ આયનો $(Ln^{3+})$ $f-f$ સંક્રમણને કારણે ઘન અને જલીય બંને અવસ્થાઓમાં રંગીન હોય છે.
એક્ટિનોઇડ સંકોચન એ લેન્થેનોઇડ સંકોચન કરતા વધારે હોય છે કારણ કે $5f$ ઇલેક્ટ્રોન $4f$ ઇલેક્ટ્રોન કરતા નબળું શીલ્ડિંગ પૂરું પાડે છે.
લેન્થેનોઇડ્સ લાક્ષણિક ધાતુઓ છે અને ઉષ્મા અને વિદ્યુતના સારા વાહક છે.
એક્ટિનોઇડ્સ અત્યંત પ્રતિક્રિયાશીલ ધાતુઓ છે,ખાસ કરીને જ્યારે તે ઝીણા ભૂકા સ્વરૂપે હોય,કારણ કે તેઓ ધીમે ધીમે રક્ષણાત્મક ઓક્સાઇડ સ્તર બનાવે છે.

(B) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે એસ્પિરિન અને પેરાસીટામોલ એ બિન-માદક પીડાશામક છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે મોર્ફિન અને હેરોઈન એ માદક પીડાશામક છે.
તેથી,બંને વિધાનો ખોટા છે.

(A) સાચો જવાબ $(A)$ છે.
$Saytzeff's \ Rule$ મુજબ,ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન પ્રક્રિયાઓમાં,મુખ્ય નીપજ તરીકે વધુ વિસ્થાપિત આલ્કીન મળે છે,એટલે કે જે દ્વિ-બંધ ધરાવતા કાર્બન સાથે વધુ આલ્કાઈલ સમૂહો જોડાયેલા હોય.
$2-Bromopentane$ માટે,$HBr$ દૂર થવાથી $Pent-1-ene$ અથવા $Pent-2-ene$ મળી શકે છે.
$Pent-2-ene$ એ ડાય-વિસ્થાપિત આલ્કીન છે,જ્યારે $Pent-1-ene$ એ મોનો-વિસ્થાપિત આલ્કીન છે.
તેથી,$Pent-2-ene$ એ વધુ સ્થાયી અને મુખ્ય નીપજ છે.

(B) પ્રક્રિયાની એન્થાલ્પી $\Delta H$ એ પુરોગામી પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઉર્જા $(E_a)_f$ અને પ્રતિગામી પ્રક્રિયાની સક્રિયકરણ ઉર્જા $(E_a)_b$ વચ્ચેના તફાવત દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$\Delta H = (E_a)_f - (E_a)_b$
આપેલ છે $\Delta H = -4.2 \ kJ \ mol^{-1}$ અને $(E_a)_f = 9.6 \ kJ \ mol^{-1}$:
$-4.2 = 9.6 - (E_a)_b$
$(E_a)_b = 9.6 + 4.2 = 13.8 \ kJ \ mol^{-1}$
$\Delta H$ ઋણ હોવાથી,પ્રક્રિયા ઉષ્માક્ષેપક છે,જેનો અર્થ છે કે નીપજ $B$ ની સ્થિતિ ઉર્જા પ્રક્રિયક $A$ ની સ્થિતિ ઉર્જા કરતા ઓછી હોવી જોઈએ. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,જે આલેખમાં નીપજ $B$ એ પ્રક્રિયક $A$ કરતા નીચી ઉર્જા સ્તરે છે તે વિકલ્પ $B$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.

(A) ઇથિલીન ડાયએમાઇનટેટ્રાએસીટેટ $(EDTA^{4-})$ આયનની રચનામાં બે નાઇટ્રોજન પરમાણુઓ અને ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓ (ચાર કાર્બોક્સિલેટ જૂથોમાંથી) હોય છે જે દાતા સાઇટ્સ તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.
તેની પાસે છ દાતા પરમાણુઓ હોવાથી જે કેન્દ્રીય ધાતુ આયન સાથે જોડાઈ શકે છે,તેને હેક્ઝાડેન્ટેટ લિગાન્ડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) નિષ્ક્રિય વાયુઓ સ્થાયી ઇલેક્ટ્રોનિક રચના ($ns^2 np^6$,$He$ સિવાય જે $1s^2$ છે) ધરાવે છે.
તેમની સ્થાયી રચનાને કારણે,તેમના પરમાણુઓ વચ્ચે ખૂબ જ નિર્બળ વિસર્જન બળો હોય છે,જે તેમના ખૂબ જ નીચા ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,તેમનું ગલનબિંદુ અને ઉત્કલનબિંદુ ખૂબ ઊંચા હોય છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) વિટામિન $B_{12}$ (સાયનોકોબાલામિન) ની ઉણપથી પર્નિસિયસ એનિમિયા થાય છે,જે રક્તકણો ($RBC$s) ની સંખ્યામાં ઘટાડો અને અસામાન્ય રીતે મોટા,અપરિપક્વ $RBC$s ના ઉત્પાદન દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.

(A) ટ્રિટિયમ $(^{3}_{1}H)$ એ હાઇડ્રોજનનું રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ છે. તે હિલિયમ-$3$ $(^{3}_{2}He)$ બનાવવા માટે બીટા કણ $(\beta^{-})$ ઉત્સર્જિત કરીને રેડિયોએક્ટિવ ક્ષય પામે છે. ન્યુક્લિયર પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $^{3}_{1}H \rightarrow ^{3}_{2}He + ^{0}_{-1}e + \bar{\nu}_{e}$.

(B) કોહલરાઉસના સ્વતંત્ર આયનોના અભિગમનનો નિયમ મુજબ,$CH_{3}COOH$ માટે અનંત મંદતાએ મોલર વાહકતા નીચે મુજબ મળે છે:
$\Lambda^{\circ}_{m}(CH_{3}COOH) = \Lambda^{\circ}_{m}(CH_{3}COONa) + \Lambda^{\circ}_{m}(HCl) - \Lambda^{\circ}_{m}(NaCl)$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\Lambda^{\circ}_{m}(CH_{3}COOH) = 91.0 + 426.16 - 126.45$
$\Lambda^{\circ}_{m}(CH_{3}COOH) = 517.16 - 126.45$
$\Lambda^{\circ}_{m}(CH_{3}COOH) = 390.71 \ S \ cm^{2} \ mol^{-1}$

(C) હિન્સબર્ગનો પ્રક્રિયક બેન્ઝીનસલ્ફોનાઈલ ક્લોરાઈડ $(C_6H_5SO_2Cl)$ છે.
$1^{\circ}$ એમાઈન $(R-NH_2)$ હિન્સબર્ગના પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરીને $N$-આલ્કાઈલબેન્ઝીનસલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે,જેમાં નાઈટ્રોજન સાથે જોડાયેલ એસિડિક હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય છે. આનાથી નીપજ આલ્કલીમાં (દા.ત.,$KOH$ અથવા $NaOH$) દ્રાવ્ય બને છે.
$2^{\circ}$ એમાઈન $N,N$-ડાયઆલ્કાઈલબેન્ઝીનસલ્ફોનેમાઈડ બનાવે છે,જેમાં એસિડિક હાઈડ્રોજન હોતો નથી અને તે આલ્કલીમાં અદ્રાવ્ય હોય છે.
$3^{\circ}$ એમાઈન હિન્સબર્ગના પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$CH_3-CH_2-NH_2$ એ $1^{\circ}$ એમાઈન છે,તેથી તે પ્રક્રિયા કરીને એવી નીપજ આપશે જે આલ્કલીમાં દ્રાવ્ય છે.

(C) ટિન્ડલ અસર કલિલ અથવા ખૂબ જ ઝીણા નિલંબિત કણો દ્વારા પ્રકાશના પ્રકીર્ણન દ્વારા જોવા મળે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$NaCl$,ગ્લુકોઝ અને યુરિયા સાચા દ્રાવણો બનાવે છે,જે ટિન્ડલ અસર દર્શાવતા નથી.
સ્ટાર્ચ કલિલ દ્રાવણ બનાવે છે,જે પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન કરે છે અને તેથી ટિન્ડલ અસર દર્શાવે છે.

(A) અભિસરણ દબાણ $\Pi$ સૂત્ર $\Pi = CRT$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $C$ એ મોલર સાંદ્રતા છે.
દ્રાવ્યનું દળ $(10 \ g)$ અને દ્રાવકનું કદ $(250 \ mL)$ સમાન હોવાથી,મોલર સાંદ્રતા $C = \frac{mass}{M_{w} \times V}$ એ અણુભાર $(M_{w})$ ના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
તેથી,$\Pi \propto \frac{1}{M_{w}}$.
અણુભારની ગણતરી:
ગ્લુકોઝ $(C_{6}H_{12}O_{6})$: $M_{w1} = 180 \ g/mol$
યુરિયા $(CH_{4}N_{2}O)$: $M_{w2} = 60 \ g/mol$
સુક્રોઝ $(C_{12}H_{22}O_{11})$: $M_{w3} = 342 \ g/mol$
આમ,$M_{w2} < M_{w1} < M_{w3}$ હોવાથી,અભિસરણ દબાણનો ક્રમ $P_{2} > P_{1} > P_{3}$ થશે.

(A) આપેલ પ્રક્રિયા $Etard$ પ્રક્રિયા છે,જેનો ઉપયોગ કાર્બન ડાયસલ્ફાઇડ $(CS_2)$ જેવા અદ્રાવ્ય દ્રાવકની હાજરીમાં ક્રોમિલ ક્લોરાઇડ $(CrO_2Cl_2)$ નો ઉપયોગ કરીને ટોલ્યુઈનનું બેન્ઝાલ્ડિહાઈડમાં ઓક્સિડેશન કરવા માટે થાય છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ટોલ્યુઈનનો મિથાઈલ સમૂહ ક્રોમિયમ સંકિર્ણ મધ્યવર્તી સંયોજનમાં ઓક્સિડાઈઝ થાય છે,જે $C_6H_5CH(OCrOHCl_2)_2$ છે.
ત્યારબાદ આ મધ્યવર્તી સંયોજનનું પાણી $(H_3O^+)$ સાથે જળવિભાજન કરવામાં આવે છે જેથી બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ મળે છે.

(C) આદર્શ દ્રાવણ માટે રાઉલ્ટના નિયમ મુજબ,કુલ બાષ્પદબાણ $P_s$ નીચે મુજબ મળે છે:
$P_s = P_A^0 x_A + P_B^0 x_B$
આપેલ છે:
$P_A^0$ (બેન્ઝીન) $= 280 \ mm \ Hg$
$P_B^0$ (ઓક્ટેન) $= 420 \ mm \ Hg$
મોલર પ્રમાણ $= 3 : 2$,તેથી મોલ અંશ:
$x_A = \frac{3}{3+2} = \frac{3}{5} = 0.6$
$x_B = \frac{2}{3+2} = \frac{2}{5} = 0.4$
કિંમતો મૂકતા:
$P_s = (280 \times 0.6) + (420 \times 0.4)$
$P_s = 168 + 168$
$P_s = 336 \ mm \ Hg$

(D) $NaBH_4$ (સોડિયમ બોરોહાઇડ્રાઇડ) એક પસંદગીયુક્ત રિડક્શનકર્તા છે જે આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનનું તેમના અનુરૂપ આલ્કોહોલમાં રિડક્શન કરે છે,પરંતુ સામાન્ય પરિસ્થિતિઓમાં એસ્ટર,કાર્બોક્સિલિક એસિડ અથવા એમાઈડનું રિડક્શન કરતું નથી. આપેલ પ્રક્રિયકમાં કીટોન સમૂહ અને એસ્ટર સમૂહ $(-COOCH_3)$ છે. તેથી,$NaBH_4$ પસંદગીયુક્ત રીતે કીટોન સમૂહનું દ્વિતીયક આલ્કોહોલ $(-CHOH)$ માં રિડક્શન કરશે જ્યારે એસ્ટર સમૂહ અપરિવર્તિત રહેશે. અંતિમ નીપજ એ $-OH$ સમૂહ,$-CH_2-COOCH_3$ સમૂહ અને $-CH_3$ સમૂહ ધરાવતી સાયક્લોહેક્સેન રીંગ છે.

(C) પ્રથમ,એસિટિક એસિડની સીમિત મોલર વાહકતાની ગણતરી કરો:
$\Lambda_{m}^{\circ}(CH_{3}COOH) = \Lambda_{H^{+}}^{\circ} + \Lambda_{CH_{3}COO^{-}}^{\circ} = 350 + 50 = 400 \ S \ cm^{2} \ mol^{-1}$
ત્યારબાદ,વિયોજન અંશ $(\alpha)$ ની ગણતરી કરો:
$\alpha = \frac{\Lambda_{m}}{\Lambda_{m}^{\circ}} = \frac{20}{400} = 0.05$
અંતે,વિયોજન અચળાંક $(K_{a})$ ની ગણતરી $K_{a} = C \alpha^{2} / (1 - \alpha)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને કરો. $\alpha$ ખૂબ નાનો હોવાથી,આપણે $K_{a} \approx C \alpha^{2}$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$K_{a} = 0.007 \times (0.05)^{2}$
$K_{a} = 7 \times 10^{-3} \times 25 \times 10^{-4}$
$K_{a} = 175 \times 10^{-7} = 1.75 \times 10^{-5} \ mol \ L^{-1}$
આમ,જવાબ $1.75$ છે.

(A) આર્હેનિયસ સમીકરણ $\ln k = \ln A - \frac{E_{a}}{RT}$ છે.
આને સુરેખાના સમીકરણ $y = mx + c$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $y = \ln k$ અને $x = \frac{1}{T}$,ઢાળ $m = -\frac{E_{a}}{R}$ મળે છે.
અહીં ઢાળ $-5 \times 10^{3} \, K$ આપેલ છે,તેથી $-\frac{E_{a}}{R} = -5 \times 10^{3} \, K$.
તેથી,$E_{a} = 5 \times 10^{3} \times 8.314 \, J \, mol^{-1} = 41570 \, J \, mol^{-1}$.
$kJ \, mol^{-1}$ માં ફેરવતા,$E_{a} = 41.57 \, kJ \, mol^{-1} \approx 41.5 \, kJ \, mol^{-1}$ મળે છે.

(B) આપેલ પ્રક્રિયા શ્રેણીમાં $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોએનિલીનનું $0-5^{\circ}C$ તાપમાને $NaNO_{2} / HCl$ નો ઉપયોગ કરીને $2,4,6$-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝીન ડાયઝોનિયમ ક્લોરાઇડમાં રૂપાંતર થાય છે.
ડાયઝોનિયમ ગ્રુપ $(-N_{2}^{+}Cl^{-})$ ને હાઇડ્રોજન પરમાણુ દ્વારા બદલવા માટે રિડક્શનકર્તાની જરૂર પડે છે.
ઇથેનોલ $(CH_{3}CH_{2}OH)$ એક મંદ રિડક્શનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે જે ડાયઝોનિયમ ક્ષારનું અનુરૂપ એરોમેટિક હાઇડ્રોકાર્બન (આ કિસ્સામાં,$1,3,5$-ટ્રાયબ્રોમોબેન્ઝીન) માં રિડક્શન કરે છે અને પોતે એસિટાલડીહાઇડમાં ઓક્સિડાઇઝ થાય છે.
તેથી,પ્રક્રિયક '$R$' એ $CH_{3}CH_{2}OH$ છે.

(D) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$(a)$ નિર્જળ $AlCl_3/CuCl$ ની હાજરીમાં બેન્ઝિનની $CO$ અને $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયા એ $\text{ગાટરમેન-કોચ પ્રક્રિયા}$ છે. તેથી,$(a)-(ii)$.
$(b)$ મિથાઈલ કીટોનની $NaOX$ $(X = Cl, Br, I)$ સાથેની પ્રક્રિયા એ $\text{હેલોફોર્મ પ્રક્રિયા}$ છે. તેથી,$(b)-(iii)$.
$(c)$ સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં આલ્કોહોલની કાર્બોક્સિલિક એસિડ સાથેની પ્રક્રિયા એ $\text{એસ્ટરીકરણ}$ છે. તેથી,$(c)-(iv)$.
$(d)$ $\alpha$-હાઈડ્રોજન ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડની $X_2/\text{Red P}$ અને ત્યારબાદ પાણી સાથેની પ્રક્રિયા એ $\text{હેલ-વોલહાર્ડ-ઝેલિન્સ્કી (HVZ) પ્રક્રિયા}$ છે. તેથી,$(d)-(i)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a)-(ii), (b)-(iii), (c)-(iv), (d)-(i)$ છે.

(D) ચુંબકીય મોમેન્ટ શોધવા માટે,આપણે દરેક સંકીર્ણ સંયોજનમાં અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા $(n)$ ગણીએ છીએ:
$a. [Fe(CN)_{6}]^{3-}$: $Fe^{3+}$ એ $3d^{5}$ છે. $CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે. $n=1$,$\mu = 1.73 \ BM$.
$b. [Fe(H_{2}O)_{6}]^{3+}$: $Fe^{3+}$ એ $3d^{5}$ છે. $H_2O$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,યુગ્મીકરણ થતું નથી. $n=5$,$\mu = 5.92 \ BM$.
$c. [Fe(CN)_{6}]^{4-}$: $Fe^{2+}$ એ $3d^{6}$ છે. $CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,જે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે. $n=0$,$\mu = 0 \ BM$.
$d. [Fe(H_{2}O)_{6}]^{2+}$: $Fe^{2+}$ એ $3d^{6}$ છે. $H_2O$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,યુગ્મીકરણ થતું નથી. $n=4$,$\mu = 4.90 \ BM$.
આ મૂલ્યોને જોડતા: $a-iv, b-i, c-ii, d-iii$.