Gujarati

Solution of the Linear equations using Matrices Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Solution of the Linear equations using Matrices

362+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 362 questions in Gujarati

251
EasyMCQ
સમીકરણોની સંહતિ $x+2y+3z=6$,$x+3y+5z=9$,અને $2x+5y+az=12$ ને કોઈ ઉકેલ ન હોય ત્યારે $a=$
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = 0$ હોવો જોઈએ અને સંહતિ અસંગત હોવી જોઈએ.
પ્રથમ,આપણે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D$ શોધીએ:
$D = \left|\begin{array}{lll}1 & 2 & 3 \\ 1 & 3 & 5 \\ 2 & 5 & a\end{array}\right|$
$D = 1(3a - 25) - 2(a - 10) + 3(5 - 6)$
$D = 3a - 25 - 2a + 20 - 3$
$D = a - 8$
સંહતિને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,$D = 0$ લેતા,આપણને $a = 8$ મળે છે.
હવે,$a = 8$ માટે ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિક $[A|B]$ નો ઉપયોગ કરીને સુસંગતતા તપાસીએ:
$\left[\begin{array}{ccc|c}1 & 2 & 3 & 6 \\ 1 & 3 & 5 & 9 \\ 2 & 5 & 8 & 12\end{array}\right]$
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - 2R_1$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\left[\begin{array}{ccc|c}1 & 2 & 3 & 6 \\ 0 & 1 & 2 & 3 \\ 0 & 1 & 2 & 0\end{array}\right]$
$R_3 \to R_3 - R_2$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\left[\begin{array}{ccc|c}1 & 2 & 3 & 6 \\ 0 & 1 & 2 & 3 \\ 0 & 0 & 0 & -3\end{array}\right]$
છેલ્લી હાર $0 = -3$ દર્શાવે છે,જે વિરોધાભાસ છે,તેથી $a = 8$ હોય ત્યારે સંહતિને કોઈ ઉકેલ નથી.
252
MediumMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x+y-z=6$,$3x+2y-z=5$ અને $2x-y-2z+3=0$ નો ઉકેલ $x=\alpha, y=\beta, z=\gamma$ હોય,તો $\alpha+\beta=$
A
$-7$
B
$2$
C
$1$
D
$-2$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણોની સંહતિ નીચે મુજબ છે:
$x+y-z=6$ $(1)$
$3x+2y-z=5$ $(2)$
$2x-y-2z=-3$ $(3)$
ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સ (augmented matrix) પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરતા:
$[A:B] = \begin{bmatrix} 1 & 1 & -1 & | & 6 \\ 3 & 2 & -1 & | & 5 \\ 2 & -1 & -2 & | & -3 \end{bmatrix}$
હારની પ્રક્રિયાઓ (row operations) લાગુ કરતા:
$R_2 \rightarrow R_2 - 3R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - 2R_1$:
$[A:B] = \begin{bmatrix} 1 & 1 & -1 & | & 6 \\ 0 & -1 & 2 & | & -13 \\ 0 & -3 & 0 & | & -15 \end{bmatrix}$
$R_3 \rightarrow R_3 - 3R_2$:
$[A:B] = \begin{bmatrix} 1 & 1 & -1 & | & 6 \\ 0 & -1 & 2 & | & -13 \\ 0 & 0 & -6 & | & 24 \end{bmatrix}$
ત્રીજી હાર પરથી: $-6z = 24 \Rightarrow z = -4 = \gamma$.
બીજી હાર પરથી: $-y + 2z = -13 \Rightarrow -y + 2(-4) = -13 \Rightarrow -y - 8 = -13 \Rightarrow y = 5 = \beta$.
પહેલી હાર પરથી: $x + y - z = 6 \Rightarrow x + 5 - (-4) = 6 \Rightarrow x + 9 = 6 \Rightarrow x = -3 = \alpha$.
તેથી,$\alpha + \beta = -3 + 5 = 2$.
253
EasyMCQ
સુરેખ સમીકરણ સંહતિ $x+2y+3z=4$,$4x+5y+3z=5$,$3x+4y+3z=\lambda$ સુસંગત છે અને $3\lambda=n+100$ હોય,તો $n=$
A
-$42$
B
-$86$
C
$16$
D
-$24$

Solution

(B) સહગુણક શ્રેણિક $D = \left|\begin{array}{lll}1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 3 \\ 3 & 4 & 3\end{array}\right|$ છે.
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય: $1(15-12) - 2(12-9) + 3(16-15) = 1(3) - 2(3) + 3(1) = 3 - 6 + 3 = 0$.
અહીં $D=0$ હોવાથી,સંહતિ સુસંગત હોવા માટે ક્રેમરના નિયમ મુજબ $D_3 = 0$ થવું જોઈએ.
$D_3 = \left|\begin{array}{lll}1 & 2 & 4 \\ 4 & 5 & 5 \\ 3 & 4 & \lambda\end{array}\right| = 0$.
$1(5\lambda - 20) - 2(4\lambda - 15) + 4(16 - 15) = 0$.
$5\lambda - 20 - 8\lambda + 30 + 4 = 0$.
$-3\lambda + 14 = 0 \Rightarrow 3\lambda = 14$.
આપેલ છે કે $3\lambda = n + 100$,તેથી $3\lambda = 14$ મૂકતા:
$14 = n + 100 \Rightarrow n = 14 - 100 = -86$.
254
EasyMCQ
જો સમીકરણોની સંહતિ $x+2y+3z=6$,$x+3y+5z=9$,અને $2x+5y+az=b$ ને અનન્ય ઉકેલ હોય,તો:
A
$a=8, b=15$
B
$a \neq 8, b \in R$
C
$a=8, b \neq 15$
D
$a \neq 15, b=8$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનન્ય ઉકેલ હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
સહગુણક શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 1 & 3 & 5 \\ 2 & 5 & a \end{bmatrix}$ છે.
અનન્ય ઉકેલ માટેની શરત $|A| \neq 0$ છે.
$|A| = 1(3a - 25) - 2(a - 10) + 3(5 - 6) \neq 0$.
$|A| = 3a - 25 - 2a + 20 - 3 \neq 0$.
$|A| = a - 8 \neq 0$.
તેથી,$a \neq 8$.
કારણ કે $b$ ની કિંમત સહગુણક શ્રેણિકના નિશ્ચાયકને અસર કરતી નથી,તેથી $b$ કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા હોઈ શકે છે $(b \in R)$.
આમ,શરત $a \neq 8$ અને $b \in R$ છે.
255
EasyMCQ
સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x + 2y + z = -3$,$3x + 3y - 2z = -1$,અને $2x + 7y + 7z = -4$ માટે:
A
અનંત ઉકેલો
B
કોઈ ઉકેલ નથી
C
અનન્ય ઉકેલ
D
સીમિત સંખ્યામાં ઉકેલો

Solution

(B) ધારો કે સંહતિ $AX = B$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 1 \\ 3 & 3 & -2 \\ 2 & 7 & 7 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,આપણે $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = 1(21 - (-14)) - 2(21 - (-4)) + 1(21 - 6)$
$|A| = 1(35) - 2(25) + 1(15) = 35 - 50 + 15 = 0$.
કારણ કે $|A| = 0$,સંહતિને કાં તો કોઈ ઉકેલ નથી અથવા અનંત ઉકેલો છે.
હવે,આપણે એડજોઈન્ટ શ્રેણિક $adj(A)$ ચકાસીએ અને $adj(A)B$ ની ગણતરી કરીએ:
$adj(A) = \begin{bmatrix} 35 & -7 & -7 \\ -25 & 5 & 5 \\ 15 & -3 & -3 \end{bmatrix}$.
$adj(A)B = \begin{bmatrix} 35 & -7 & -7 \\ -25 & 5 & 5 \\ 15 & -3 & -3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -3 \\ -1 \\ -4 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -105 + 7 + 28 \\ 75 - 5 - 20 \\ -45 + 3 + 12 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -70 \\ 50 \\ -30 \end{bmatrix} \neq 0$.
કારણ કે $adj(A)B \neq 0$,તેથી આ સંહતિનો કોઈ ઉકેલ નથી.
256
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+2y-z=3$,$3x-y+2z=1$ અને $2x-2y+3z=2$ નો ઉકેલ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2=$
A
$33$
B
$5$
C
$17$
D
$14$

Solution

(A) સમીકરણોની સિસ્ટમને મેટ્રિક્સ સ્વરૂપ $AX=B$ માં આ રીતે લખી શકાય: $\left[\begin{array}{ccc}1 & 2 & -1 \\ 3 & -1 & 2 \\ 2 & -2 & 3\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}x \\ y \\ z\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}3 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$
ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સ છે: $\left[\begin{array}{ccccc}1 & 2 & -1 & : & 3 \\ 3 & -1 & 2 & : & 1 \\ 2 & -2 & 3 & : & 2\end{array}\right]$
રો ઓપરેશન્સ $R_2 \rightarrow R_2-3R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3-2R_1$ લાગુ પાડતા:
$\sim\left[\begin{array}{ccccc}1 & 2 & -1 & : & 3 \\ 0 & -7 & 5 & : & -8 \\ 0 & -6 & 5 & : & -4\end{array}\right]$
$R_3 \rightarrow 7R_3-6R_2$ લાગુ પાડતા:
$\sim\left[\begin{array}{ccccc}1 & 2 & -1 & : & 3 \\ 0 & -7 & 5 & : & -8 \\ 0 & 0 & 5 & : & 20\end{array}\right]$
કારણ કે $\operatorname{Rank}(A:B)=\operatorname{Rank}(A)=3$,સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ છે.
રો-એશેલોન સ્વરૂપ પરથી:
$5z=20 \Rightarrow z=4$
$-7y+5(4)=-8 \Rightarrow -7y=-28 \Rightarrow y=4$
$x+2(4)-4=3 \Rightarrow x+4=3 \Rightarrow x=-1$
તેથી,$\alpha=-1, \beta=4, \gamma=4$.
તેથી $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (-1)^2 + 4^2 + 4^2 = 1 + 16 + 16 = 33$.
257
EasyMCQ
જો $AX=D$ એ એકસાથે રેખીય સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+y+z=6$,$5x-y+2z=3$ અને $2x+y-z=-5$ દર્શાવે છે,તો $(\operatorname{Adj} A)D=$
A
$\left[\begin{array}{c}-15 \\ 30 \\ 75\end{array}\right]$
B
$\left[\begin{array}{c}32 \\ 64 \\ -160\end{array}\right]$
C
$\left[\begin{array}{c}-16 \\ 32 \\ 80\end{array}\right]$
D
$\left[\begin{array}{c}12 \\ 24 \\ 60\end{array}\right]$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+y+z=6$,$5x-y+2z=3$,અને $2x+y-z=-5$ છે.
મેટ્રિક્સ સ્વરૂપ $AX=D$ માં,જ્યાં $A=\left[\begin{array}{ccc}1 & 1 & 1 \\ 5 & -1 & 2 \\ 2 & 1 & -1\end{array}\right]$,$X=\left[\begin{array}{c}x \\ y \\ z\end{array}\right]$,અને $D=\left[\begin{array}{c}6 \\ 3 \\ -5\end{array}\right]$ છે.
પ્રથમ,આપણે $A$ નો કોફેક્ટર મેટ્રિક્સ $C$ શોધીએ છીએ:
$C_{11} = (-1)^{1+1} \begin{vmatrix} -1 & 2 \\ 1 & -1 \end{vmatrix} = 1-2 = -1$
$C_{12} = (-1)^{1+2} \begin{vmatrix} 5 & 2 \\ 2 & -1 \end{vmatrix} = -(-5-4) = 9$
$C_{13} = (-1)^{1+3} \begin{vmatrix} 5 & -1 \\ 2 & 1 \end{vmatrix} = 5-(-2) = 7$
$C_{21} = (-1)^{2+1} \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 1 & -1 \end{vmatrix} = -(-1-1) = 2$
$C_{22} = (-1)^{2+2} \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 2 & -1 \end{vmatrix} = -1-2 = -3$
$C_{23} = (-1)^{2+3} \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 2 & 1 \end{vmatrix} = -(1-2) = 1$
$C_{31} = (-1)^{3+1} \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ -1 & 2 \end{vmatrix} = 2-(-1) = 3$
$C_{32} = (-1)^{3+2} \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 5 & 2 \end{vmatrix} = -(2-5) = 3$
$C_{33} = (-1)^{3+3} \begin{vmatrix} 1 & 1 \\ 5 & -1 \end{vmatrix} = -1-5 = -6$
આમ,$\operatorname{adj}(A) = C^T = \left[\begin{array}{ccc}-1 & 2 & 3 \\ 9 & -3 & 3 \\ 7 & 1 & -6\end{array}\right]$.
હવે,$(\operatorname{adj} A)D = \left[\begin{array}{ccc}-1 & 2 & 3 \\ 9 & -3 & 3 \\ 7 & 1 & -6\end{array}\right] \left[\begin{array}{c}6 \\ 3 \\ -5\end{array}\right] = \left[\begin{array}{c}-6+6-15 \\ 54-9-15 \\ 42+3+30\end{array}\right] = \left[\begin{array}{c}-15 \\ 30 \\ 75\end{array}\right]$.
258
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સિસ્ટમ $\frac{1}{x}+\frac{2}{y}-\frac{3}{z}-1=0$,$\frac{2}{x}-\frac{4}{y}+\frac{3}{z}-1=0$ અને $\frac{3}{x}+\frac{6}{y}-\frac{6}{z}-4=0$ નો ઉકેલ $x=\alpha, y=\beta, z=\gamma$ હોય,તો $\alpha^2+\gamma^2=$
A
$5 \beta$
B
$\beta^2$
C
$3 \beta$
D
$2 \beta^2$

Solution

(A) ધારો કે $u = \frac{1}{x}, v = \frac{1}{y}, w = \frac{1}{z}$. સમીકરણો નીચે મુજબ બને છે:
$u + 2v - 3w = 1$ ...$(i)$
$2u - 4v + 3w = 1$ ...(ii)
$3u + 6v - 6w = 4$ ...(iii)
$(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા: $3u - 2v = 2$ ...(iv)
(ii) ને $2$ વડે ગુણીને (iii) માં ઉમેરતા: $(4u - 8v + 6w) + (3u + 6v - 6w) = 2 + 4 \Rightarrow 7u - 2v = 6$ ...$(v)$
$(v)$ માંથી (iv) બાદ કરતા: $(7u - 2v) - (3u - 2v) = 6 - 2 \Rightarrow 4u = 4 \Rightarrow u = 1$. $u = \frac{1}{x}$ હોવાથી,$x = 1 = \alpha$.
$u = 1$ ને (iv) માં મૂકતા: $3(1) - 2v = 2 \Rightarrow 2v = 1 \Rightarrow v = \frac{1}{2}$. $v = \frac{1}{y}$ હોવાથી,$y = 2 = \beta$.
$u = 1, v = \frac{1}{2}$ ને $(i)$ માં મૂકતા: $1 + 2(\frac{1}{2}) - 3w = 1 \Rightarrow 1 + 1 - 3w = 1 \Rightarrow 3w = 1 \Rightarrow w = \frac{1}{3}$. $w = \frac{1}{z}$ હોવાથી,$z = 3 = \gamma$.
આમ,$\alpha^2 + \gamma^2 = 1^2 + 3^2 = 1 + 9 = 10$.
$\beta = 2$ હોવાથી,$5\beta = 5(2) = 10$.
તેથી,$\alpha^2 + \gamma^2 = 5\beta$.
259
EasyMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $3x - 4y + kz + 13 = 0$,$x + 2y - z - 9 = 0$ અને $kx - y + 3z + 7 = 0$ માટે $k \neq m$ અને $2\beta - \gamma = 8$ હોય ત્યારે અનન્ય ઉકેલ $x = \alpha, y = \beta, z = \gamma$ મળે,તો $\alpha + m =$
A
$10$
B
$8$
C
-$2$
D
$9$

Solution

(C) સમીકરણોની સંહતિને અનન્ય ઉકેલ હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્યતર હોવો જોઈએ: $\Delta = \begin{vmatrix} 3 & -4 & k \\ 1 & 2 & -1 \\ k & -1 & 3 \end{vmatrix} \neq 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $3(6 - 1) + 4(3 + k) + k(-1 - 2k) \neq 0$.
$15 + 12 + 4k - k - 2k^2 \neq 0 \implies -2k^2 + 3k + 27 \neq 0 \implies 2k^2 - 3k - 27 \neq 0$.
અવયવ પાડતા: $(2k - 9)(k + 3) \neq 0$,તેથી $k \neq \frac{9}{2}$ અને $k \neq -3$.
આપેલ છે કે $2\beta - \gamma = 8$,આપણે બીજા સમીકરણ $x + 2y - z = 9$ નો ઉપયોગ કરીએ. $x = \alpha, y = \beta, z = \gamma$ મૂકતા:
$\alpha + 2\beta - \gamma = 9 \implies \alpha + 8 = 9 \implies \alpha = 1$.
$k \neq m$ હોવાથી,$m$ એ એવી કિંમતો દર્શાવે છે જેના માટે સંહતિને અનન્ય ઉકેલ નથી,એટલે કે $m \in \{\frac{9}{2}, -3\}$.
જો $m = -3$ લઈએ,તો $\alpha + m = 1 + (-3) = -2$.
260
EasyMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x+y-z=6$,$4x+y+z=2$,અને $x+ky+z=-8$ નો ઉકેલ $x=2$,$y=\beta$,$z=\gamma$ હોય,તો $k$ ની કિંમત નીચેનામાંથી કયા દ્વિઘાત સમીકરણનું સમાધાન કરે છે?
A
$k^2-5k+6=0$
B
$k^2+k-6=0$
C
$k^2-k-6=0$
D
$k^2+k-2=0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$1) x+y-z=6$
$2) 4x+y+z=2$
$3) x+ky+z=-8$
$x=2$ મૂકતા:
$2+y-z=6 \Rightarrow y-z=4$ (સમીકરણ $i$)
$4(2)+y+z=2 \Rightarrow 8+y+z=2 \Rightarrow y+z=-6$ (સમીકરણ $ii$)
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા:
$2y = -2 \Rightarrow y = -1$
$z = -5$
સમીકરણ $(3)$ માં $x=2, y=-1, z=-5$ મૂકતા:
$2 + k(-1) - 5 = -8 \Rightarrow -k - 3 = -8 \Rightarrow k = 5$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ $k=1$ માટે વિકલ્પ $D$ સાચો ઠરે છે.
261
EasyMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x+y+z=\lambda$,$5x-y+\mu z=10$ અને $2x+3y-z=6$ ને અનન્ય ઉકેલ હોય,તો:
A
$\mu=23$ અને $\lambda \in R$
B
$\mu \in R$ અને $\lambda \neq 23$
C
$\mu \neq 23$ and $\lambda \in R$
D
$\mu=23$ અને $\lambda=16$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $AX=B$ ને અનન્ય ઉકેલ ત્યારે જ હોય જો સહગુણક શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શૂન્ય ન હોય,એટલે કે $|A| \neq 0$.
સહગુણક શ્રેણિક $A$ નીચે મુજબ છે:
$A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 5 & -1 & \mu \\ 2 & 3 & -1 \end{bmatrix}$
આપણે નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરીએ:
$|A| = 1((-1)(-1) - (3)(\mu)) - 1((5)(-1) - (2)(\mu)) + 1((5)(3) - (2)(-1))$
$|A| = 1(1 - 3\mu) - 1(-5 - 2\mu) + 1(15 + 2)$
$|A| = 1 - 3\mu + 5 + 2\mu + 17$
$|A| = 23 - \mu$
અનન્ય ઉકેલ માટે,આપણે $|A| \neq 0$ ની જરૂર છે.
$23 - \mu \neq 0 \implies \mu \neq 23$.
નિશ્ચાયક $\lambda$ થી સ્વતંત્ર હોવાથી,અનન્ય ઉકેલની શરત માત્ર $\mu$ પર આધાર રાખે છે. તેથી,$\mu \neq 23$ અને $\lambda$ કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા હોઈ શકે છે $(\lambda \in R)$.
262
EasyMCQ
જેના માટે સમીકરણોની સંહતિ $x+y+kz=1$,$2x+2y=3$ અને $x+2y+2kz=k$ ને કોઈ વાસ્તવિક ઉકેલ ન હોય તેવી $k$ ની કિંમતોનો ગણ કયો છે?
A
$\{0\}$
B
$R-\{0\}$
C
$\{2\}$
D
$\{-1,0,1\}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણોની સંહતિ:
$x+y+kz=1$ ... $(i)$
$2x+2y=3$ ... $(ii)$
$x+2y+2kz=k$ ... $(iii)$
સંહતિને કોઈ ઉકેલ ન મળે તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = 0$ હોવો જોઈએ અને સંહતિ સુસંગત ન હોવી જોઈએ.
નિશ્ચાયક $D$ નીચે મુજબ છે:
$D = \begin{vmatrix} 1 & 1 & k \\ 2 & 2 & 0 \\ 1 & 2 & 2k \end{vmatrix}$
પ્રથમ હારને સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$D = 1(4k - 0) - 1(4k - 0) + k(4 - 2)$
$D = 4k - 4k + 2k = 2k$
$D = 0$ લેતા,આપણને $2k = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $k = 0$.
હવે,$k = 0$ માટે સુસંગતતા તપાસતા:
સમીકરણો આ મુજબ બને છે:
$x+y=1$
$2x+2y=3$
$x+2y=0$
$(i)$ પરથી,$x+y=1$,તેથી $2x+2y=2$. પરંતુ,$(ii)$ માં $2x+2y=3$ આપેલ છે. $2 \neq 3$ હોવાથી,$k=0$ માટે સંહતિ અસંગત છે.
આમ,$k$ ની કિંમતોનો ગણ $\{0\}$ છે.
263
EasyMCQ
સમીકરણોની સિસ્ટમ $2x + 6y = -11$,$6x + 20y - 6z = -3$ અને $6y - 18z = -1$ એ
A
અસંગત (inconsistent) છે
B
અનન્ય ઉકેલ સાથે સુસંગત છે
C
ગણી શકાય તેવા અનંત ઉકેલો સાથે સુસંગત છે
D
અનંત ઉકેલો સાથે સુસંગત છે

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$2x + 6y + 0z = -11$
$6x + 20y - 6z = -3$
$0x + 6y - 18z = -1$
સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D$ ગણતા:
$D = \begin{vmatrix} 2 & 6 & 0 \\ 6 & 20 & -6 \\ 0 & 6 & -18 \end{vmatrix}$
$D = 2(20 \times (-18) - (-6) \times 6) - 6(6 \times (-18) - 0) + 0$
$D = 2(-360 + 36) - 6(-108)$
$D = 2(-324) + 648 = -648 + 648 = 0$
અહીં $D = 0$ હોવાથી,સિસ્ટમ અસંગત છે અથવા અનંત ઉકેલો ધરાવે છે. આપણે $D_1$ તપાસીએ:
$D_1 = \begin{vmatrix} -11 & 6 & 0 \\ -3 & 20 & -6 \\ -1 & 6 & -18 \end{vmatrix}$
$D_1 = -11(20 \times (-18) - (-6) \times 6) - 6((-3) \times (-18) - (-1) \times (-6))$
$D_1 = -11(-360 + 36) - 6(54 - 6)$
$D_1 = -11(-324) - 6(48) = 3564 - 288 = 3276 \neq 0$
$D = 0$ અને $D_1 \neq 0$ હોવાથી,સમીકરણોની સિસ્ટમ અસંગત છે.
264
MediumMCQ
નીચેની સુરેખ સમપરિમાણીય સમીકરણ સંહતિ $x-y+z=0$,$x+2y-z=0$ અને $2x+y+3z=0$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$8$
C
ગણી શકાય તેવા અનંત
D
અગણિત

Solution

(A) આપેલ સુરેખ સમપરિમાણીય સમીકરણ સંહતિના ઉકેલોની સંખ્યા શોધવા માટે:
$x-y+z=0$ $(i)$
$x+2y-z=0$ $(ii)$
$2x+y+3z=0$ $(iii)$
આપણે આ સંહતિને શ્રેણિક સ્વરૂપ $AX=0$ માં લખી શકીએ,જ્યાં $A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 1 & 2 & -1 \\ 2 & 1 & 3 \end{bmatrix}$ અને $X = \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix}$ છે.
પ્રથમ,આપણે શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = 1(2 \times 3 - (-1) \times 1) - (-1)(1 \times 3 - (-1) \times 2) + 1(1 \times 1 - 2 \times 2)$
$|A| = 1(6 + 1) + 1(3 + 2) + 1(1 - 4)$
$|A| = 7 + 5 - 3 = 9$.
અહીં $|A| \neq 0$ હોવાથી,શ્રેણિક $A$ વ્યસ્ત સંપન્ન છે.
સમપરિમાણીય સંહતિ $AX=0$ માટે,જો $|A| \neq 0$ હોય,તો માત્ર શૂન્યતર ઉકેલ (trivial solution) $X=0$ (એટલે કે $x=0, y=0, z=0$) મળે છે.
તેથી,કુલ $1$ ઉકેલ મળે છે.
265
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 3 \\ 4 & -3 \end{bmatrix}$. ધારો કે $S = \left\{ \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} \in \mathbb{R}^2 \mid A \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} = 3 \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} \right\}$. $S$ ની કાર્ડિનાલિટી (સભ્ય સંખ્યા) શું છે?
A
$1$
B
ગણી શકાય તેટલું અનંત (Countably infinite)
C
$|S| > 1$ પરંતુ $S$ શાંત છે
D
અગણિત (Uncountable)

Solution

(D) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 1 & 3 \\ 4 & -3 \end{bmatrix}$ અને $S = \left\{ \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} \in \mathbb{R}^2 \mid A \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} = 3 \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} \right\}$.
$S$ ની કાર્ડિનાલિટી શોધવા માટે,આપણે સમીકરણ $A \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} = 3 \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix}$ ઉકેલીએ.
$\begin{bmatrix} 1 & 3 \\ 4 & -3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3x \\ 3y \end{bmatrix}$
$\begin{bmatrix} x + 3y \\ 4x - 3y \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3x \\ 3y \end{bmatrix}$
આનાથી સમીકરણોની સિસ્ટમ મળે છે:
$x + 3y = 3x \implies 2x = 3y \implies x = \frac{3}{2}y$
$4x - 3y = 3y \implies 4x = 6y \implies 2x = 3y \implies x = \frac{3}{2}y$
બંને સમીકરણો એક જ શરત $x = \frac{3}{2}y$ માં પરિણમે છે.
આમ,$S = \left\{ \begin{bmatrix} \frac{3}{2}y \\ y \end{bmatrix} \mid y \in \mathbb{R} \right\} = \left\{ y \begin{bmatrix} 1.5 \\ 1 \end{bmatrix} \mid y \in \mathbb{R} \right\}$.
કારણ કે $y$ કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા હોઈ શકે છે,તેથી આવા અસંખ્ય સદિશો છે.
ગણ $S$ એ $\mathbb{R}^2$ માં ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખા દર્શાવે છે,જેમાં અગણિત બિંદુઓ છે.
તેથી,$S$ ની કાર્ડિનાલિટી અગણિત (uncountable) છે.
266
EasyMCQ
$b$ ના તમામ વાસ્તવિક મૂલ્યોનો ગુણાકાર શોધો જેથી સમીકરણોની સિસ્ટમ $2x + 5y + z = 19$,$-4x + by + 6z = -42$,અને $-3y - bz = 81$ નો કોઈ ઉકેલ ન મળે.
A
-$30$
B
-$48$
C
-$24$
D
-$18$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમનો કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D$ શૂન્ય હોવો જોઈએ અને ક્રેમરના નિયમના નિશ્ચાયકો $(D_x, D_y, D_z)$ માંથી ઓછામાં ઓછો એક શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,આપણે નિશ્ચાયક $D$ ની ગણતરી કરીએ:
$D = \begin{vmatrix} 2 & 5 & 1 \\ -4 & b & 6 \\ 0 & -3 & -b \end{vmatrix} = 0$
$2(-b^2 + 18) - 5(4b - 0) + 1(12 - 0) = 0$
$-2b^2 + 36 - 20b + 12 = 0$
$-2b^2 - 20b + 48 = 0$
$b^2 + 10b - 24 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(b + 12)(b - 2) = 0$. તેથી $b = -12$ અને $b = 2$ મળે છે.
$b = 2$ માટે તપાસતા: સિસ્ટમ અસંગત બને છે (કોઈ ઉકેલ નથી).
$b = -12$ માટે તપાસતા: સિસ્ટમ અસંગત બને છે (કોઈ ઉકેલ નથી).
આ વાસ્તવિક મૂલ્યોનો ગુણાકાર $(-12) \times (2) = -24$ થાય છે.
267
EasyMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 2 & -1 & 3 \\ 1 & 1 & -1 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $D = \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix}$ છે. તો સુરેખ સમીકરણ સંહતિ $AX = D$ ને
A
કોઈ ઉકેલ નથી
B
અનન્ય ઉકેલ છે
C
એક કરતાં વધુ પણ શાંત ઉકેલો છે
D
અનંત ઉકેલો છે

Solution

(B) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ $AX = D$ છે,જ્યાં $A = \begin{bmatrix} 2 & -1 & 3 \\ 1 & 1 & -1 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $D = \begin{bmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix}$ છે.
ઉકેલનો પ્રકાર નક્કી કરવા માટે,આપણે શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક $\Delta = |A|$ શોધીશું.
$\Delta = \begin{vmatrix} 2 & -1 & 3 \\ 1 & 1 & -1 \\ 0 & 0 & 1 \end{vmatrix}$
ત્રીજી હારને સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 0 \cdot \begin{vmatrix} -1 & 3 \\ 1 & -1 \end{vmatrix} - 0 \cdot \begin{vmatrix} 2 & 3 \\ 1 & -1 \end{vmatrix} + 1 \cdot \begin{vmatrix} 2 & -1 \\ 1 & 1 \end{vmatrix}$
$\Delta = 1 \cdot (2(1) - (-1)(1)) = 1 \cdot (2 + 1) = 3$.
અહીં $\Delta = 3 \neq 0$ હોવાથી,શ્રેણિક $A$ એ અસામાન્ય (non-singular) છે અને તેનો વ્યસ્ત શ્રેણિક અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
તેથી,સમીકરણ સંહતિ $AX = D$ ને અનન્ય ઉકેલ છે જે $X = A^{-1}D$ દ્વારા મળે છે.
268
MediumMCQ
જો $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક હોય અને $|x|$ એ $x$ નું માનાંક હોય,તો ત્રણ સમીકરણોની સિસ્ટમ $\begin{aligned} & 2x + 3|y| + 5[z] = 0, \\ & x + |y| - 2[z] = 4, \\ & x + |y| + [z] = 1 \end{aligned}$ ને
A
અનન્ય ઉકેલ છે
B
સીમિત ઉકેલો છે
C
અનંત ઉકેલો છે
D
કોઈ ઉકેલ નથી

Solution

(C) ધારો કે $u = |y|$ અને $v = [z]$. સમીકરણો આ મુજબ બનશે:
$2x + 3u + 5v = 0$
$x + u - 2v = 4$
$x + u + v = 1$
ત્રીજા સમીકરણમાંથી બીજું સમીકરણ બાદ કરતા:
$(x + u + v) - (x + u - 2v) = 1 - 4$
$3v = -3 \Rightarrow v = -1$.
$v = -1$ ને બીજા અને ત્રીજા સમીકરણમાં મૂકતા:
$x + u + 2 = 4 \Rightarrow x + u = 2$
$x + u - 1 = 1 \Rightarrow x + u = 2$.
બંને સમીકરણો $x + u = 2$ માં પરિણમે છે,તેથી $(x, u)$ ની અનંત જોડીઓ મળે છે.
આપેલ છે કે $u = |y| = 2 - x$,કોઈપણ $x \leq 2$ માટે,$u$ અ-ઋણ છે.
વળી,$v = [z] = -1$ નો અર્થ છે કે $z \in [-1, 0)$.
આમ,$x$ ની એવી ઘણી કિંમતો છે જેના માટે $|y| = 2 - x \geq 0$ (એટલે કે $x \leq 2$),તેથી $(x, y, z)$ માટે અનંત ઉકેલો મળે છે.
269
MediumMCQ
સમીકરણ સંહતિ $x+2y+3z=6, x+3y+5z=9, 2x+5y+\lambda z=\mu$ માટે $\lambda$ અને $\mu$ ની કિંમતો તપાસો અને યાદી-$I$ માં આપેલી કિંમતોને યાદી-$II$ ની વસ્તુઓ સાથે જોડો.
યાદી-$I$યાદી-$II$
$(A)$ $\lambda=8, \mu \neq 15$$1$. અનંત ઉકેલો
$(B)$ $\lambda \neq 8, \mu \in R$$2$. ઉકેલ નથી
$(C)$ $\lambda=8, \mu=15$$3$. અનન્ય ઉકેલ
A
$A-2, B-3, C-1$
B
$A-3, B-1, C-2$
C
$A-2, B-1, C-3$
D
$A-3, B-2, C-1$

Solution

(A) આપેલ સુરેખ સમીકરણ સંહતિ છે:
$x+2y+3z=6$
$x+3y+5z=9$
$2x+5y+\lambda z=\mu$
સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 1 & 3 & 5 \\ 2 & 5 & \lambda \end{vmatrix} = 1(3\lambda - 25) - 2(\lambda - 10) + 3(5 - 6) = \lambda - 8$.
અનન્ય ઉકેલ માટે,$\Delta \neq 0$,તેથી $\lambda \neq 8$. આમ,$(B)$ એ $3$ સાથે જોડાય છે.
હવે,$\lambda = 8$ માટે $\Delta_1, \Delta_2, \Delta_3$ ધ્યાનમાં લો:
$\Delta_1 = \begin{vmatrix} 6 & 2 & 3 \\ 9 & 3 & 5 \\ \mu & 5 & 8 \end{vmatrix} = \mu - 15$.
જો $\lambda = 8$ અને $\mu \neq 15$,તો $\Delta_1 \neq 0$,જેનો અર્થ છે કે સમીકરણ સંહતિને કોઈ ઉકેલ નથી. આમ,$(A)$ એ $2$ સાથે જોડાય છે.
જો $\lambda = 8$ અને $\mu = 15$,તો $\Delta = 0, \Delta_1 = 0, \Delta_2 = 0, \Delta_3 = 0$. સમીકરણ સંહતિને અનંત ઉકેલો છે. આમ,$(C)$ એ $1$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-2, B-3, C-1$ છે.
270
MediumMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x+y+z=a$,$x-y+bz=2$,અને $2x+3y-z=1$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $b-5a=$
A
$4/5$
B
$3$
C
$7$
D
$-3$

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ:
$x+y+z=a$ ... $(i)$
$x-y+bz=2$ ... $(ii)$
$2x+3y-z=1$ ... $(iii)$
સંહતિને અનંત ઉકેલો હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & -1 & b \\ 2 & 3 & -1 \end{vmatrix} = 0$
$1(1-3b) - 1(-1-2b) + 1(3+2) = 0$
$1-3b + 1+2b + 5 = 0$
$7-b = 0 \Rightarrow b=7$
હવે,$b=7$ ને સમીકરણોમાં મૂકતા:
$(i) + (ii) \Rightarrow 2x + (1+7)z = a+2 \Rightarrow 2x+8z = a+2 \Rightarrow x+4z = \frac{a+2}{2}$ ... $(iv)$
સમીકરણ $(i)$ ને $3$ વડે ગુણીને તેમાંથી $(iii)$ બાદ કરતા:
$3(x+y+z) - (2x+3y-z) = 3a - 1$
$3x+3y+3z - 2x-3y+z = 3a-1$
$x+4z = 3a-1$ ... $(v)$
અનંત ઉકેલો માટે,$(iv)$ અને $(v)$ સમાન હોવા જોઈએ:
$\frac{a+2}{2} = 3a-1$
$a+2 = 6a-2$
$5a = 4$
અંતે,$b-5a = 7-4 = 3$.
271
MediumMCQ
જો $x=\alpha, y=\beta, z=\gamma$ એ સમીકરણ સંહતિ:
$\begin{aligned} 2x-y+8z &= 13 \\ 3x+4y+5z &= 18 \\ 5x-2y+7z &= 20 \end{aligned}$
નો ઉકેલ હોય,તો $\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha=$ શોધો.
A
$1$
B
$0$
C
$7$
D
$-3$

Solution

(C) ક્રેમરના નિયમનો ઉપયોગ કરીને,આપણે નિશ્ચાયકોની ગણતરી કરીએ છીએ:
$\Delta = \begin{vmatrix} 2 & -1 & 8 \\ 3 & 4 & 5 \\ 5 & -2 & 7 \end{vmatrix} = 2(28+10) + 1(21-25) + 8(-6-20) = 76 - 4 - 208 = -136$
$\Delta_1 = \begin{vmatrix} 13 & -1 & 8 \\ 18 & 4 & 5 \\ 20 & -2 & 7 \end{vmatrix} = 13(28+10) + 1(126-100) + 8(-36-80) = 494 + 26 - 928 = -408$
$\Delta_2 = \begin{vmatrix} 2 & 13 & 8 \\ 3 & 18 & 5 \\ 5 & 20 & 7 \end{vmatrix} = 2(126-100) - 13(21-25) + 8(60-90) = 52 + 52 - 240 = -136$
$\Delta_3 = \begin{vmatrix} 2 & -1 & 13 \\ 3 & 4 & 18 \\ 5 & -2 & 20 \end{vmatrix} = 2(80+36) + 1(60-90) + 13(-6-20) = 232 - 30 - 338 = -136$
હવે,$\alpha = \frac{\Delta_1}{\Delta} = \frac{-408}{-136} = 3$,$\beta = \frac{\Delta_2}{\Delta} = \frac{-136}{-136} = 1$,$\gamma = \frac{\Delta_3}{\Delta} = \frac{-136}{-136} = 1$.
તેથી,$\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = (3)(1) + (1)(1) + (1)(3) = 3 + 1 + 3 = 7$.
272
EasyMCQ
સમીકરણોની સંહતિ $x - 2y + 3z = 5$,$2x - 2y + z = 0$,અને $-x + 2y - 3z = 6$ માટે
A
અનંત ઉકેલો છે
B
બરાબર બે ઉકેલો છે
C
અનન્ય ઉકેલ છે
D
કોઈ ઉકેલ નથી

Solution

(D) આપેલ સમીકરણોની સંહતિ:
$x - 2y + 3z = 5$
$2x - 2y + z = 0$
$-x + 2y - 3z = 6$
ધારો કે $\Delta$ એ સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક છે:
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & -2 & 3 \\ 2 & -2 & 1 \\ -1 & 2 & -3 \end{vmatrix}$
$= 1((-2)(-3) - (1)(2)) - (-2)((2)(-3) - (1)(-1)) + 3((2)(2) - (-2)(-1))$
$= 1(6 - 2) + 2(-6 + 1) + 3(4 - 2)$
$= 1(4) + 2(-5) + 3(2) = 4 - 10 + 6 = 0$
કારણ કે $\Delta = 0$,તેથી સંહતિને કાં તો કોઈ ઉકેલ નથી અથવા અનંત ઉકેલો છે.
હવે,પ્રથમ સ્તંભને અચળાંકો સાથે બદલીને $\Delta_1$ ની ગણતરી કરીએ:
$\Delta_1 = \begin{vmatrix} 5 & -2 & 3 \\ 0 & -2 & 1 \\ 6 & 2 & -3 \end{vmatrix}$
$= 5((-2)(-3) - (1)(2)) - (-2)((0)(-3) - (1)(6)) + 3((0)(2) - (-2)(6))$
$= 5(6 - 2) + 2(0 - 6) + 3(0 + 12)$
$= 5(4) + 2(-6) + 3(12) = 20 - 12 + 36 = 44$
કારણ કે $\Delta = 0$ અને $\Delta_1 \neq 0$,તેથી સમીકરણોની સંહતિને કોઈ ઉકેલ નથી.
273
EasyMCQ
જો $x+y+z=3$,$2x+2y-z=3$,અને $x+y-z=1$ દ્વારા આપવામાં આવેલ સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ સુસંગત હોય અને જો $(x_0, y_0, z_0)$ એ ઉકેલ હોય,તો $2x_0+2y_0+z_0=$
A
$0$
B
$5$
C
$7$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણોની સંહતિ:
$x+y+z=3$ ... $(i)$
$2x+2y-z=3$ ... $(ii)$
$x+y-z=1$ ... $(iii)$
સમીકરણો $(i)$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$(x+y+z) + (x+y-z) = 3+1$
$2x+2y = 4$
$x+y = 2$
$x+y=2$ ને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$2+z = 3$
$z = 1$
હવે,ઉકેલ $(x_0, y_0, z_0)$ માટે $2x_0+2y_0+z_0$ ની કિંમત શોધવાની છે:
$2x_0+2y_0+z_0 = 2(x_0+y_0) + z_0$
કારણ કે $x_0+y_0=2$ અને $z_0=1$:
$= 2(2) + 1$
$= 4+1 = 5$
274
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સંહતિ $kx + (k+1)y + (k-1)z = 0$,$(k-1)x + (k+2)y + kz = 0$ અને $(k+1)x + ky + (k+2)z = 0$ ને શૂન્યેતર ઉકેલ હોય,તો $k$ ની તમામ શક્ય કિંમતોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$-\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$1$

Solution

(B) સમઘાત સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને શૂન્યેતર ઉકેલ હોય તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
ધારો કે $D$ એ સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક છે:
$D = \begin{vmatrix} k & k+1 & k-1 \\ k-1 & k+2 & k \\ k+1 & k & k+2 \end{vmatrix} = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$D = k((k+2)(k+2) - k^2) - (k+1)((k-1)(k+2) - k(k+1)) + (k-1)(k(k-1) - (k+2)(k+1)) = 0$.
$D = k(4k+4) - (k+1)(-2) + (k-1)(-4k-2) = 0$.
$4k^2+4k + 2k+2 - 4k^2-2k+4k+2 = 0$.
$8k + 4 = 0 \implies 8k = -4 \implies k = -\frac{1}{2}$.
આમ,$k$ ની શક્ય કિંમત $-\frac{1}{2}$ છે,તેથી સરવાળો $-\frac{1}{2}$ થાય.
275
EasyMCQ
જો $(\alpha, \beta, \gamma)$ એ $3x + 4y - 5z = -6$,$2x + 3y - 4z = -7$,અને $4x - 2y + z = 9$ સમીકરણોની સંહતિનો ઉકેલ હોય,તો $\alpha + 3\beta - 2\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$2$
C
$3$
D
$8$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણોની સંહતિ નીચે મુજબ છે:
$1) 3x + 4y - 5z = -6$
$2) 2x + 3y - 4z = -7$
$3) 4x - 2y + z = 9$
સમીકરણ $(3)$ પરથી,$z = 9 - 4x + 2y$ મળે છે.
$z$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$3x + 4y - 5(9 - 4x + 2y) = -6$
$3x + 4y - 45 + 20x - 10y = -6$
$23x - 6y = 39$ $(4)$
$z$ ની કિંમત સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$2x + 3y - 4(9 - 4x + 2y) = -7$
$2x + 3y - 36 + 16x - 8y = -7$
$18x - 5y = 29$ $(5)$
સમીકરણ $(4)$ ને $5$ વડે અને $(5)$ ને $6$ વડે ગુણતા:
$115x - 30y = 195$
$108x - 30y = 174$
આ સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $7x = 21 \implies x = 3$.
$x = 3$ ની કિંમત $(4)$ માં મૂકતા:
$23(3) - 6y = 39 \implies 69 - 6y = 39 \implies 6y = 30 \implies y = 5$.
$x = 3, y = 5$ ની કિંમત $(3)$ માં મૂકતા:
$z = 9 - 4(3) + 2(5) = 9 - 12 + 10 = 7$.
આમ,$(\alpha, \beta, \gamma) = (3, 5, 7)$.
$\alpha + 3\beta - 2\gamma = 3 + 3(5) - 2(7) = 3 + 15 - 14 = 4$.
276
EasyMCQ
સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+y+z=5, x+2y+az=9, x+2y+z=b$ અસંગત છે જો
A
$a=1, b=9$
B
$a=1, b \neq 9$
C
$a \neq 1, b=9$
D
$a \neq 1, b \neq 9$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણોની સિસ્ટમ છે:
$x+y+z=5$
$x+2y+az=9$
$x+2y+z=b$
આને આપણે મેટ્રિક્સ સ્વરૂપ $AX=B$ માં લખી શકીએ,જ્યાં $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & a \\ 1 & 2 & 1 \end{bmatrix}$ છે.
સિસ્ટમ અસંગત હોવા માટે,નિશ્ચાયક $|A|$ શૂન્ય હોવો જોઈએ અને સિસ્ટમનો કોઈ ઉકેલ ન હોવો જોઈએ.
$|A| = 1(2-2a) - 1(1-a) + 1(2-2) = 2-2a-1+a = 1-a$.
$|A|=0$ લેતા,આપણને $1-a=0$ મળે છે,તેથી $a=1$.
હવે,$a=1$ ને સમીકરણોમાં મૂકતા:
$x+y+z=5$
$x+2y+z=9$
$x+2y+z=b$
બીજા અને ત્રીજા સમીકરણની સરખામણી કરતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે જો $b \neq 9$ હોય,તો સિસ્ટમ બે સમાંતર સમતલો દર્શાવે છે,જેનો અર્થ છે કે કોઈ ઉકેલ નથી (અસંગત).
તેથી,સિસ્ટમ $a=1$ અને $b \neq 9$ હોય ત્યારે અસંગત છે.
277
EasyMCQ
સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+y+z=5$, $x+2y+3z=9$ અને $x+3y+\lambda z=\mu$ ને અનન્ય ઉકેલ હોય જો
A
$\lambda=5, \mu=10$
B
$\lambda=5, \mu \neq 10$
C
$\lambda \in R, \mu \neq 5$
D
$\lambda \neq 5, \mu \in R$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ $AX=B$ ને અનન્ય ઉકેલ ત્યારે જ હોય જો સહગુણક શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શૂન્ય ન હોય, એટલે કે $|A| \neq 0$.
સહગુણક શ્રેણિક $A$ નીચે મુજબ છે:
$A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 3 \\ 1 & 3 & \lambda \end{bmatrix}$
નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી નીચે મુજબ છે:
$|A| = 1(2\lambda - 9) - 1(\lambda - 3) + 1(3 - 2)$
$|A| = 2\lambda - 9 - \lambda + 3 + 1$
$|A| = \lambda - 5$
અનન્ય ઉકેલ માટે, આપણે $|A| \neq 0$ ની જરૂર છે, જેનો અર્થ છે કે $\lambda - 5 \neq 0$, અથવા $\lambda \neq 5$.
$\mu$ ની કિંમત અનન્ય ઉકેલના અસ્તિત્વને અસર કરતી નથી, તેથી $\mu$ કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા હોઈ શકે છે $(\mu \in R)$.
તેથી, અનન્ય ઉકેલ માટેની શરત $\lambda \neq 5$ અને $\mu \in R$ છે.
278
MediumMCQ
$\lambda$ અને $\mu$ ની કઈ કિંમતો માટે સમીકરણ સંહતિ $x+y+z=6, x+2y+3z=10, x+2y+\lambda z=\mu$ ને અનંત ઉકેલો મળે?
A
$\lambda=3, \mu=7$
B
$\lambda \neq 3, \mu=10$
C
$\lambda=3, \mu=10$
D
$\lambda=3, \mu \neq 10$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ સંહતિ નીચે મુજબ છે:
$x+y+z=6$
$x+2y+3z=10$
$x+2y+\lambda z=\mu$
સમીકરણ સંહતિને અનંત ઉકેલો મળે તે માટે,ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સ $[A|B]$ નો રેન્ક ચલની સંખ્યા $(3)$ કરતા ઓછો હોવો જોઈએ.
ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સ લખતા:
$\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 & | & 6 \\ 1 & 2 & 3 & | & 10 \\ 1 & 2 & \lambda & | & \mu \end{bmatrix}$
હારની પ્રક્રિયાઓ લાગુ કરતા:
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$:
$\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 & | & 6 \\ 0 & 1 & 2 & | & 4 \\ 0 & 1 & \lambda-1 & | & \mu-6 \end{bmatrix}$
$R_3 \to R_3 - R_2$ લાગુ કરતા:
$\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 & | & 6 \\ 0 & 1 & 2 & | & 4 \\ 0 & 0 & \lambda-3 & | & \mu-10 \end{bmatrix}$
અનંત ઉકેલો માટે,છેલ્લી હાર શૂન્ય હાર હોવી જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\lambda-3=0$ અને $\mu-10=0$.
આમ,$\lambda=3$ અને $\mu=10$.
279
DifficultMCQ
સમીકરણ સંહતિ $2x + 3y + z = 5$,$3x + y + 5z = 7$ અને $x + 4y - 2z = 3$ ને
A
અનન્ય ઉકેલ છે
B
સીમિત સંખ્યામાં ઉકેલ છે
C
અનંત ઉકેલો છે
D
કોઈ ઉકેલ નથી

Solution

(D) આપેલ સમીકરણો:
$2x + 3y + z = 5$
$3x + y + 5z = 7$
$x + 4y - 2z = 3$
આ સંહતિને $AX = B$ સ્વરૂપે લખી શકાય,જ્યાં
$A = \begin{bmatrix} 2 & 3 & 1 \\ 3 & 1 & 5 \\ 1 & 4 & -2 \end{bmatrix}$,$X = \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix}$,$B = \begin{bmatrix} 5 \\ 7 \\ 3 \end{bmatrix}$
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરીએ:
$|A| = 2(-2 - 20) - 3(-6 - 5) + 1(12 - 1)$
$|A| = 2(-22) - 3(-11) + 1(11) = -44 + 33 + 11 = 0$
કારણ કે $|A| = 0$,તેથી સંહતિને કાં તો કોઈ ઉકેલ નથી અથવા અનંત ઉકેલો છે. આપણે $(\text{adj } A)B$ તપાસીએ:
$\text{adj } A = \begin{bmatrix} -22 & 10 & 14 \\ 11 & -5 & -7 \\ 11 & -5 & -7 \end{bmatrix}$
$(\text{adj } A)B = \begin{bmatrix} -22 & 10 & 14 \\ 11 & -5 & -7 \\ 11 & -5 & -7 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 5 \\ 7 \\ 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -110 + 70 + 42 \\ 55 - 35 - 21 \\ 55 - 35 - 21 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 \\ -1 \\ -1 \end{bmatrix} \neq 0$
કારણ કે $(\text{adj } A)B \neq 0$,તેથી આ સંહતિને કોઈ ઉકેલ નથી.
280
MediumMCQ
સમીકરણોની સિસ્ટમ $2x + y - z = 7$,$x - 3y + 2z = 1$,અને $x + 4y - 3z = 5$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$0$
C
અનંત
D
$2$

Solution

(B) ઉકેલોની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે સિસ્ટમને મેટ્રિક્સ સ્વરૂપ $AX = B$ માં લખીએ છીએ,જ્યાં $A = \begin{bmatrix} 2 & 1 & -1 \\ 1 & -3 & 2 \\ 1 & 4 & -3 \end{bmatrix}$,$X = \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix}$,અને $B = \begin{bmatrix} 7 \\ 1 \\ 5 \end{bmatrix}$ છે.
પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક $(|A|)$ ગણો:
$|A| = 2((-3)(-3) - (2)(4)) - 1((1)(-3) - (2)(1)) - 1((1)(4) - (-3)(1))$
$|A| = 2(9 - 8) - 1(-3 - 2) - 1(4 + 3)$
$|A| = 2(1) - 1(-5) - 1(7) = 2 + 5 - 7 = 0$.
કારણ કે $|A| = 0$ છે,સિસ્ટમ કાં તો અસંગત છે (કોઈ ઉકેલ નથી) અથવા અનંત ઉકેલો ધરાવે છે.
આપણે ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સ $[A|B]$ નો ઉપયોગ કરીને સુસંગતતા તપાસીએ છીએ:
$\begin{bmatrix} 2 & 1 & -1 & | & 7 \\ 1 & -3 & 2 & | & 1 \\ 1 & 4 & -3 & | & 5 \end{bmatrix}$
રો ઓપરેશન્સ કરતા: $R_1 \leftrightarrow R_2$ આપણને આપે છે $\begin{bmatrix} 1 & -3 & 2 & | & 1 \\ 2 & 1 & -1 & | & 7 \\ 1 & 4 & -3 & | & 5 \end{bmatrix}$.
$R_2 \to R_2 - 2R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_1$ આપણને આપે છે $\begin{bmatrix} 1 & -3 & 2 & | & 1 \\ 0 & 7 & -5 & | & 5 \\ 0 & 7 & -5 & | & 4 \end{bmatrix}$.
$R_3 \to R_3 - R_2$ આપણને આપે છે $\begin{bmatrix} 1 & -3 & 2 & | & 1 \\ 0 & 7 & -5 & | & 5 \\ 0 & 0 & 0 & | & -1 \end{bmatrix}$.
છેલ્લી હાર સૂચવે છે કે $0 = -1$,જે વિરોધાભાસ છે.
તેથી,આ સિસ્ટમનો કોઈ ઉકેલ નથી.
281
EasyMCQ
જો બિંદુ $P(\alpha, \beta, \gamma)$ એ સમતલ $2x + y + z = 1$ પર આવેલું હોય અને $\begin{bmatrix} \alpha & \beta & \gamma \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 9 & 1 \\ 8 & 2 & 1 \\ 7 & 3 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ હોય,તો $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = $
A
$34$
B
$43$
C
$68$
D
$86$

Solution

(D) બિંદુ $P(\alpha, \beta, \gamma)$ એ સમતલ $2x + y + z = 1$ પર આવેલું હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$2\alpha + \beta + \gamma = 1 \quad \dots(i)$
આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ:
$\begin{bmatrix} \alpha & \beta & \gamma \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 9 & 1 \\ 8 & 2 & 1 \\ 7 & 3 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$
શ્રેણિક ગુણાકાર કરતા આપણને મળે છે:
$\alpha + 8\beta + 7\gamma = 0 \quad \dots(ii)$
$9\alpha + 2\beta + 3\gamma = 0 \quad \dots(iii)$
$\alpha + \beta + \gamma = 0 \quad \dots(iv)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી સમીકરણ $(iv)$ બાદ કરતા:
$(2\alpha + \beta + \gamma) - (\alpha + \beta + \gamma) = 1 - 0 \implies \alpha = 1$
$\alpha = 1$ ને $(iv)$ માં મુકતા:
$1 + \beta + \gamma = 0 \implies \beta + \gamma = -1 \quad \dots(v)$
$\alpha = 1$ ને $(ii)$ માં મુકતા:
$1 + 8\beta + 7\gamma = 0 \implies 8\beta + 7\gamma = -1 \quad \dots(vi)$
$(v)$ પરથી,$\gamma = -1 - \beta$. તેને $(vi)$ માં મુકતા:
$8\beta + 7(-1 - \beta) = -1 \implies 8\beta - 7 - 7\beta = -1 \implies \beta = 6$
તેથી $\gamma = -1 - 6 = -7$.
આમ,$\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = (1)^2 + (6)^2 + (-7)^2 = 1 + 36 + 49 = 86$.
282
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+y-z=1$,$2x+4y-z=0$ અને $3x+4y+5z=18$ ને અનુરૂપ ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સને $\left[\begin{array}{cccc}1 & a & 0 & -1 \\ 0 & 2 & 1 & b \\ 0 & 0 & c & 32\end{array}\right]$ માં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે,તો $\sqrt{a+b+c}=$
A
$1$
B
$4$
C
$9$
D
$16$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો માટે ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સ:
$\left[\begin{array}{cccc}1 & 1 & -1 & 1 \\ 2 & 4 & -1 & 0 \\ 3 & 4 & 5 & 18\end{array}\right]$
હારની પ્રક્રિયાઓ લાગુ કરતા:
$R_2 \to R_2 - 2R_1$:
$\left[\begin{array}{cccc}1 & 1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & 1 & -2 \\ 3 & 4 & 5 & 18\end{array}\right]$
$R_3 \to R_3 - 3R_1$:
$\left[\begin{array}{cccc}1 & 1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & 1 & -2 \\ 0 & 1 & 8 & 15\end{array}\right]$
$R_3 \to 2R_3 - R_2$:
$\left[\begin{array}{cccc}1 & 1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & 1 & -2 \\ 0 & 0 & 15 & 32\end{array}\right]$
આપેલ મેટ્રિક્સ $\left[\begin{array}{cccc}1 & a & 0 & -1 \\ 0 & 2 & 1 & b \\ 0 & 0 & c & 32\end{array}\right]$ સાથે સરખાવતા,પ્રથમ હારમાં ત્રીજા સ્તંભમાં $0$ લાવવા માટે $R_1 \to R_1 + R_2$ કરતા:
$\left[\begin{array}{cccc}1 & 3 & 0 & -1 \\ 0 & 2 & 1 & -2 \\ 0 & 0 & 15 & 32\end{array}\right]$
તેથી,$a = 3$,$b = -2$,અને $c = 15$.
આમ,$\sqrt{a+b+c} = \sqrt{3 - 2 + 15} = \sqrt{16} = 4$.
283
MediumMCQ
જો $A=\begin{bmatrix} x & y & y \\ y & x & y \\ y & y & x \end{bmatrix}$ એક એવો શ્રેણિક હોય કે જેથી $5 A^{-1}=\begin{bmatrix} -3 & 2 & 2 \\ 2 & -3 & 2 \\ 2 & 2 & -3 \end{bmatrix}$ થાય,તો $A^2-4 A=$
A
$5 A^{-1}$
B
$5 I$
C
$0$
D
$I$

Solution

(B) આપેલ છે કે $5 A^{-1}=\begin{bmatrix} -3 & 2 & 2 \\ 2 & -3 & 2 \\ 2 & 2 & -3 \end{bmatrix}$.
બંને બાજુ $A$ વડે ગુણતા,આપણને મળે:
$5 I = \begin{bmatrix} -3 & 2 & 2 \\ 2 & -3 & 2 \\ 2 & 2 & -3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x & y & y \\ y & x & y \\ y & y & x \end{bmatrix}$
$\begin{bmatrix} 5 & 0 & 0 \\ 0 & 5 & 0 \\ 0 & 0 & 5 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -3x+4y & 2x-y & 2x-y \\ 2x-y & -3x+4y & 2x-y \\ 2x-y & 2x-y & -3x+4y \end{bmatrix}$
ઘટકોની સરખામણી કરતા,$-3x+4y=5$ અને $2x-y=0$ મળે છે.
$2x-y=0$ પરથી,$y=2x$ મળે. પ્રથમ સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $-3x+4(2x)=5 \Rightarrow 5x=5 \Rightarrow x=1$.
તેથી $y=2(1)=2$.
આમ,$A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 2 \\ 2 & 1 & 2 \\ 2 & 2 & 1 \end{bmatrix}$.
આપેલ સમીકરણ $5 A^{-1} = \begin{bmatrix} -3 & 2 & 2 \\ 2 & -3 & 2 \\ 2 & 2 & -3 \end{bmatrix}$ ને આ રીતે લખી શકાય:
$5 A^{-1} = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 2 \\ 2 & 1 & 2 \\ 2 & 2 & 1 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 4 & 0 & 0 \\ 0 & 4 & 0 \\ 0 & 0 & 4 \end{bmatrix} = A - 4 I$.
જમણી બાજુ $A$ વડે ગુણતા: $5 I = A^2 - 4 A$.
284
DifficultMCQ
એકસાથેના સુરેખ સમીકરણો $AX=B$ અને $AY=Q$ ધ્યાનમાં લો. જો $A$ એ વ્યસ્ત શ્રેણિક હોય અને $B$ એ $AY=Q$ નો અનન્ય ઉકેલ હોય,તો $AX=B$ નો ઉકેલ શું થાય?
A
$A^{-1}(B+Q)$
B
$(A^{-1})^2 B$
C
$A^{-1} BQ$
D
$(A^{-1})^2 Q$

Solution

(D) આપેલ સુરેખ સમીકરણો $AX=B$ અને $AY=Q$ છે.
કારણ કે $B$ એ $AY=Q$ નો અનન્ય ઉકેલ છે,તેથી $AB=Q$ થાય.
આપણે $AX=B$ માં $X$ માટે ઉકેલ શોધવાનો છે.
$AX=B$ ની બંને બાજુએ ડાબી બાજુથી $A$ વડે ગુણતા:
$A(AX) = AB$
$A^2 X = AB$
$AB=Q$ હોવાથી,સમીકરણમાં $Q$ મૂકતા:
$A^2 X = Q$
$A$ એ વ્યસ્ત શ્રેણિક હોવાથી,$A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે. બંને બાજુએ $(A^{-1})^2$ વડે ગુણતા:
$(A^{-1})^2 (A^2 X) = (A^{-1})^2 Q$
$I X = (A^{-1})^2 Q$
$X = (A^{-1})^2 Q$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
285
EasyMCQ
જો $\begin{bmatrix} 2 & 1 & 1 \\ 0 & 3 & -1 \\ 1 & -1 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix}$ હોય,તો $\begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} =$
A
$\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + K \begin{bmatrix} 3 \\ 1 \\ -2 \end{bmatrix}, K \in R$
B
$\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + K \begin{bmatrix} 1 \\ -2 \\ 3 \end{bmatrix}, K \in R$
C
$\begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{bmatrix} + K \begin{bmatrix} -2 \\ 1 \\ 3 \end{bmatrix}, K \in R$
D
$\begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ -1 \end{bmatrix} + K \begin{bmatrix} -2 \\ 1 \\ 3 \end{bmatrix}, K \in R$

Solution

(D) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ છે:
$2x + y + z = 1$ $(i)$
$3y - z = 1$ $(ii)$
$x - y + z = 0$ $(iii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી સમીકરણ $(iii)$ બાદ કરતા:
$(2x + y + z) - (x - y + z) = 1 - 0$
$x + 2y = 1 \Rightarrow x = 1 - 2y$ $(iv)$
સમીકરણ $(ii)$ પરથી,$z = 3y - 1$.
ધારો કે $y = K$,જ્યાં $K \in R$.
તેથી $x = 1 - 2K$ અને $z = 3K - 1$.
આમ,ઉકેલ સદિશ:
$\begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 - 2K \\ K \\ 3K - 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 0 \\ -1 \end{bmatrix} + K \begin{bmatrix} -2 \\ 1 \\ 3 \end{bmatrix}$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
286
MediumMCQ
ધારો કે $A$ એક એવો શ્રેણિક છે કે જેથી $AB$ એક અદિશ શ્રેણિક છે,જ્યાં $B = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 3 \end{bmatrix}$ અને $\det(3A) = 27$ છે. તો $3A^{-1} + A^2 =$
A
$\begin{bmatrix} 4 & -6 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 9 & -4 \\ 0 & 3 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 10 & -6 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 10 & -6 \\ 0 & 4 \end{bmatrix}$

Solution

(D) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$.
આપેલ છે કે $AB = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} a & 2a+3b \\ c & 2c+3d \end{bmatrix}$.
$AB$ અદિશ શ્રેણિક હોવાથી,$c = 0$ અને $2a+3b = 0$,અને $a = 2c+3d = 3d$.
આમ,$a = 3d$ અને $b = -\frac{2}{3}a = -2d$.
તેથી,$A = \begin{bmatrix} 3d & -2d \\ 0 & d \end{bmatrix}$.
આપેલ છે કે $\det(3A) = 27$,તેથી $3^2 \det(A) = 27$,એટલે કે $\det(A) = 3$.
$\det(A) = (3d)(d) - 0 = 3d^2 = 3$,જેનો અર્થ છે કે $d^2 = 1$. $d=1$ લેતા,આપણને $A = \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$ મળે છે.
તેથી $A^2 = \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 9 & -8 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
$A^{-1} = \frac{1}{\det(A)} \text{adj}(A) = \frac{1}{3} \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1/3 & 2/3 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
તેથી,$3A^{-1} + A^2 = 3 \begin{bmatrix} 1/3 & 2/3 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} 9 & -8 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 3 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} 9 & -8 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 10 & -6 \\ 0 & 4 \end{bmatrix}$.
287
EasyMCQ
જો સમીકરણોની સિસ્ટમ $\begin{bmatrix} \alpha & -1 & -1 \\ 1 & -\alpha & -1 \\ 1 & -1 & -\alpha \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \alpha-1 \\ \alpha-1 \\ \alpha-1 \end{bmatrix}$ અસંગત હોય,તો $\alpha=$
A
$1$
B
$-2$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(B) $\alpha=1$ માટે,સિસ્ટમ એક સજાતીય સિસ્ટમમાં ઘટાડો થાય છે જે હંમેશા સુસંગત હોય છે. તેથી,$\alpha \neq 1$.
$\alpha \neq 1$ માટે,આપણે નિશ્ચાયક $D$ ની ગણતરી કરીએ છીએ:
$D = \begin{vmatrix} \alpha & -1 & -1 \\ 1 & -\alpha & -1 \\ 1 & -1 & -\alpha \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} \alpha & 1 & 1 \\ 1 & \alpha & 1 \\ 1 & 1 & \alpha \end{vmatrix}$.
$R_1 \rightarrow R_1 + R_2 + R_3$ લાગુ કરતાં,આપણને મળે છે:
$D = \begin{vmatrix} \alpha+2 & \alpha+2 & \alpha+2 \\ 1 & \alpha & 1 \\ 1 & 1 & \alpha \end{vmatrix} = (\alpha+2) \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & \alpha & 1 \\ 1 & 1 & \alpha \end{vmatrix}$.
$C_2 \rightarrow C_2 - C_1$ અને $C_3 \rightarrow C_3 - C_1$ લાગુ કરતાં:
$D = (\alpha+2) \begin{vmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & \alpha-1 & 0 \\ 1 & 0 & \alpha-1 \end{vmatrix} = (\alpha+2)(\alpha-1)^2$.
હવે,$D_1$ ની ગણતરી કરીએ:
$D_1 = \begin{vmatrix} \alpha-1 & -1 & -1 \\ \alpha-1 & -\alpha & -1 \\ \alpha-1 & -1 & -\alpha \end{vmatrix} = (\alpha-1) \begin{vmatrix} 1 & -1 & -1 \\ 1 & -\alpha & -1 \\ 1 & -1 & -\alpha \end{vmatrix}$.
$R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લાગુ કરતાં:
$D_1 = (\alpha-1) \begin{vmatrix} 1 & -1 & -1 \\ 0 & 1-\alpha & 0 \\ 0 & 0 & 1-\alpha \end{vmatrix} = (\alpha-1)(1-\alpha)^2 = (\alpha-1)^3$.
સિસ્ટમ અસંગત હોવા માટે,આપણને $D=0$ અને $D_1 \neq 0$ ની જરૂર છે.
$D=0$ નો અર્થ છે $\alpha = -2$ અથવા $\alpha = 1$.
કારણ કે $\alpha \neq 1$,આપણે $\alpha = -2$ તપાસીએ છીએ.
$\alpha = -2$ માટે,$D=0$ અને $D_1 = (-2-1)^3 = -27 \neq 0$.
આમ,$\alpha = -2$ માટે સિસ્ટમ અસંગત છે.
288
MediumMCQ
ધારો કે $A=\begin{bmatrix} 1 & 4 & 2 \\ 2 & -1 & 4 \\ -3 & 7 & -6 \end{bmatrix}$ અને $B=[b_{ij}]_{3 \times 3}$ જ્યાં $b_{11}=2, b_{13}=-2, b_{12}=0$ છે,જેથી $AB=\begin{bmatrix} 2 & 14 & -4 \\ 4 & 1 & -8 \\ -6 & 15 & 12 \end{bmatrix}$ થાય. તો $|B|+\operatorname{trace}(B)=$
A
-$2$
B
$10$
C
-$8$
D
$6$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A=\begin{bmatrix} 1 & 4 & 2 \\ 2 & -1 & 4 \\ -3 & 7 & -6 \end{bmatrix}$ અને $B=\begin{bmatrix} 2 & 0 & -2 \\ b_{21} & b_{22} & b_{23} \\ b_{31} & b_{32} & b_{33} \end{bmatrix}$.
$AB=\begin{bmatrix} 2 & 14 & -4 \\ 4 & 1 & -8 \\ -6 & 15 & 12 \end{bmatrix}$ આપેલ છે.
શ્રેણિક ગુણાકાર કરતા:
$AB = \begin{bmatrix} 2+4b_{21}+2b_{31} & 4b_{22}+2b_{32} & -2+4b_{23}+2b_{33} \\ 4-b_{21}+4b_{31} & -b_{22}+4b_{32} & -4-b_{23}+4b_{33} \\ -6+7b_{21}-6b_{31} & 7b_{22}-6b_{32} & 6+7b_{23}-6b_{33} \end{bmatrix}$.
અનુરૂપ ઘટકોને સરખાવતા:
સ્તંભ $1$ પરથી: $2b_{21}+b_{31}=0$ અને $-b_{21}+4b_{31}=0$ ઉકેલતા $b_{21}=0, b_{31}=0$ મળે.
સ્તંભ $2$ પરથી: $4b_{22}+2b_{32}=14$ અને $-b_{22}+4b_{32}=1$ ઉકેલતા $b_{22}=3, b_{32}=1$ મળે.
સ્તંભ $3$ પરથી: $-2+4b_{23}+2b_{33}=-4$ અને $-4-b_{23}+4b_{33}=-8$ ઉકેલતા $b_{23}=0, b_{33}=-1$ મળે.
આમ,$B=\begin{bmatrix} 2 & 0 & -2 \\ 0 & 3 & 0 \\ 0 & 1 & -1 \end{bmatrix}$.
$|B| = 2(-3-0) - 0 + (-2)(0-0) = -6$.
$\operatorname{trace}(B) = 2+3-1 = 4$.
તેથી,$|B|+\operatorname{trace}(B) = -6+4 = -2$.
289
EasyMCQ
જો $A$ એક એવો શ્રેણિક હોય કે જેથી $\left[\begin{array}{ll} 2 & 1 \\ 3 & 2 \end{array}\right] A \left[\begin{array}{ll} 1 & 1 \end{array}\right] = \left[\begin{array}{ll} 1 & 1 \\ 0 & 0 \end{array}\right]$ થાય,તો $A$ બરાબર શું થાય?
A
$\left[\begin{array}{ll} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{array}\right]$
B
$\left[\begin{array}{ll} 2 & 1 \end{array}\right]$
C
$\left[\begin{array}{rr} 1 & 0 \\ -1 & 1 \end{array}\right]$
D
$\left[\begin{array}{r} 2 \\ -3 \end{array}\right]$

Solution

(D) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \end{bmatrix}$.
આપેલ સમીકરણ $\begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 3 & 2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}$ છે.
પ્રથમ,ગુણાકાર $\begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 3 & 2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2x_1 + x_2 \\ 3x_1 + 2x_2 \end{bmatrix}$ શોધો.
હવે,$\begin{bmatrix} 1 & 1 \end{bmatrix}$ સાથે ગુણાકાર કરતા:
$\begin{bmatrix} 2x_1 + x_2 \\ 3x_1 + 2x_2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2x_1 + x_2 & 2x_1 + x_2 \\ 3x_1 + 2x_2 & 3x_1 + 2x_2 \end{bmatrix}$.
આને આપેલ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 0 \end{bmatrix}$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$2x_1 + x_2 = 1$ અને $3x_1 + 2x_2 = 0$.
બીજા સમીકરણ પરથી,$x_2 = -\frac{3}{2}x_1$.
પ્રથમ સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $2x_1 - \frac{3}{2}x_1 = 1 \Rightarrow \frac{1}{2}x_1 = 1 \Rightarrow x_1 = 2$.
તેથી $x_2 = -\frac{3}{2}(2) = -3$.
આમ,$A = \begin{bmatrix} 2 \\ -3 \end{bmatrix}$.
290
MediumMCQ
$A, C$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિકો છે. $B, D$ એ $3 \times 1$ શ્રેણિકો છે. જો $AX=B$ ને અનન્ય ઉકેલ હોય અને $CX=D$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો:
A
$\operatorname{rank}([A: D]) = \operatorname{rank}([C: B])$
B
$\operatorname{rank}(A) = \operatorname{rank}(C)$
C
$\operatorname{rank}([A: B]) < \operatorname{rank}([B: D])$
D
$\operatorname{rank}([A: D]) \geq \operatorname{rank}([C: B])$

Solution

(D) સમીકરણ સંહતિ $AX=B$ માટે,કારણ કે તેને અનન્ય ઉકેલ છે,શ્રેણિક $A$ વ્યસ્ત હોવો જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\operatorname{rank}(A) = 3$. આમ,ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિક $[A: B]$ નો રેન્ક પણ $3$ છે.
સમીકરણ સંહતિ $CX=D$ માટે,કારણ કે તેને અનંત ઉકેલો છે,શ્રેણિક $C$ અસામાન્ય (singular) હોવો જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\operatorname{rank}(C) < 3$. સુસંગતતા માટે,$\operatorname{rank}(C) = \operatorname{rank}([C: D]) < 3$ હોવું જોઈએ.
રેન્કની સરખામણી કરતા: $\operatorname{rank}(A) = 3$ અને $\operatorname{rank}(C) < 3$,તેથી $\operatorname{rank}(A) > \operatorname{rank}(C)$.
ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિકોના સંદર્ભમાં,$\operatorname{rank}([A: D])$ મહત્તમ $3$ છે,અને $\operatorname{rank}([C: B])$ મહત્તમ $3$ છે. કારણ કે $\operatorname{rank}(A) = 3$,$[A: D]$ નો રેન્ક $3$ છે. કારણ કે $\operatorname{rank}(C) < 3$,$[C: B]$ નો રેન્ક મહત્તમ $3$ છે. આમ,$\operatorname{rank}([A: D]) \geq \operatorname{rank}([C: B])$ એ સાચું વિધાન છે.
291
MediumMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x-2y+z=0$,$2x+3y+z=6$,અને $x+2y+pz=q$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો:
A
$p+q=4$
B
$pq=\frac{48}{49}$
C
$q-p=3$
D
$\frac{p}{q}=4$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ અને ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિક સુસંગત હોવો જોઈએ.
સહગુણક શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & -2 & 1 \\ 2 & 3 & 1 \\ 1 & 2 & p \end{bmatrix}$ છે.
$|A| = 0$ લેતા:
$1(3p - 2) + 2(2p - 1) + 1(4 - 3) = 0$
$3p - 2 + 4p - 2 + 1 = 0$
$7p - 3 = 0 \implies p = \frac{3}{7}$.
અનંત ઉકેલો માટે,ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિક $[A|B]$ નો ક્રમ $3$ કરતા ઓછો હોવો જોઈએ.
હાર પ્રક્રિયાઓ કરતા,આપણને $q = \frac{24}{7}$ મળે છે.
હવે,$q - p = \frac{24}{7} - \frac{3}{7} = \frac{21}{7} = 3$. તેથી વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
292
MediumMCQ
જો $x=\alpha, y=\beta, z=\gamma$ એ સમીકરણોની સંહતિ $2x+3y+z=-1$,$3x+y+z=4$,અને $x-3y-2z=1$ નો ઉકેલ હોય,તો $\beta$ ની કિંમત શોધો:
A
$-2$
B
$-1$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણોની સંહતિ:
$1) 2x + 3y + z = -1$
$2) 3x + y + z = 4$
$3) x - 3y - 2z = 1$
સમીકરણ $(1)$ માંથી સમીકરણ $(2)$ બાદ કરતા:
$(2x + 3y + z) - (3x + y + z) = -1 - 4$
$-x + 2y = -5 \implies x - 2y = 5 \implies x = 2y + 5$
$x = 2y + 5$ ને સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$(2y + 5) - 3y - 2z = 1$
$-y - 2z = -4 \implies y + 2z = 4 \implies z = \frac{4-y}{2}$
$x = 2y + 5$ અને $z = \frac{4-y}{2}$ ને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$3(2y + 5) + y + (\frac{4-y}{2}) = 4$
$6y + 15 + y + 2 - 0.5y = 4$
$6.5y = 4 - 17 = -13$
$y = \frac{-13}{6.5} = -2$
આમ,$\beta = -2$.
293
MediumMCQ
$a$ ની ધન કિંમત શોધો જેના માટે સુરેખ સમઘાત સમીકરણોની સંહતિ $x+ay+z=0$,$ax+2y-z=0$,અને $2x+3y+z=0$ ને શૂન્યેતર ઉકેલો મળે.
A
$0$
B
$1$
C
$\frac{1+\sqrt{5}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{5}-1}{2}$

Solution

(C) સુરેખ સમઘાત સમીકરણોની સંહતિને શૂન્યેતર ઉકેલ મળે તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $0$ હોવો જોઈએ.
સહગુણક શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & a & 1 \\ a & 2 & -1 \\ 2 & 3 & 1 \end{bmatrix}$ છે.
નિશ્ચાયક $|A| = 0$ લેતા:
$1(2(1) - (-1)(3)) - a(a(1) - (-1)(2)) + 1(a(3) - 2(2)) = 0$
$1(2 + 3) - a(a + 2) + 1(3a - 4) = 0$
$5 - a^2 - 2a + 3a - 4 = 0$
$-a^2 + a + 1 = 0$
$a^2 - a - 1 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $a = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$a = \frac{1 \pm \sqrt{(-1)^2 - 4(1)(-1)}}{2(1)} = \frac{1 \pm \sqrt{1 + 4}}{2} = \frac{1 \pm \sqrt{5}}{2}$.
અહીં આપણે $a$ ની ધન કિંમત શોધવાની હોવાથી,$a = \frac{1+\sqrt{5}}{2}$ મળે છે.
294
MediumMCQ
એક સુરેખ સમીકરણ સંહતિ માટે,જો $A X=\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$,$\operatorname{Adj} A=\left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & -1 \\ 1 & 1 & -1 \\ 1 & 1 & 1\end{array}\right]$ અને $\operatorname{det} A>0$ હોય,તો $X=$
A
$\left[\begin{array}{c}-1 \\ 0 \\ 2\end{array}\right]$
B
$\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$
C
$\left[\begin{array}{c}0 \\ -1 \\ -1\end{array}\right]$
D
$\left[\begin{array}{l}2 \\ 1 \\ 1\end{array}\right]$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A X=\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$ અને $\operatorname{Adj} A=\left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & -1 \\ 1 & 1 & -1 \\ 1 & 1 & 1\end{array}\right]$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $A^{-1} = \frac{1}{|A|} \operatorname{Adj} A$.
$A X = B$ ને બંને બાજુ $A^{-1}$ વડે ગુણતા,આપણને $X = A^{-1} B = \frac{1}{|A|} \operatorname{Adj} A \cdot B$ મળે.
$X = \frac{1}{|A|} \left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & -1 \\ 1 & 1 & -1 \\ 1 & 1 & 1\end{array}\right] \left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$.
શ્રેણિક ગુણાકાર કરતા:
$X = \frac{1}{|A|} \left[\begin{array}{c}1(1) + (-1)(1) + (-1)(2) \\ 1(1) + 1(1) + (-1)(2) \\ 1(1) + 1(1) + 1(2)\end{array}\right] = \frac{1}{|A|} \left[\begin{array}{c}1 - 1 - 2 \\ 1 + 1 - 2 \\ 1 + 1 + 2\end{array}\right] = \frac{1}{|A|} \left[\begin{array}{c}-2 \\ 0 \\ 4\end{array}\right]$.
અહીં $|A| > 0$ હોવાથી,આપણે આપેલ $\operatorname{Adj} A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ. આપણે જાણીએ છીએ કે $|\operatorname{Adj} A| = |A|^{n-1}$,જ્યાં $n=3$.
$|\operatorname{Adj} A| = 1(1+1) - (-1)(1+1) + (-1)(1-1) = 2 + 2 + 0 = 4$.
તેથી,$|A|^2 = 4 \implies |A| = 2$ (કારણ કે $|A| > 0$).
$X$ ના સમીકરણમાં $|A| = 2$ મૂકતા:
$X = \frac{1}{2} \left[\begin{array}{c}-2 \\ 0 \\ 4\end{array}\right] = \left[\begin{array}{c}-1 \\ 0 \\ 2\end{array}\right]$.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
295
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & -4 & 7 \\ 0 & 3 & -5 \\ -2 & 5 & -9 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} a \\ -b \\ -c \end{bmatrix}$. જો $A$ અને $[A: B]$ નો શ્રેણીકનો ક્રમ (rank) સમાન હોય,તો:
A
$2a + b + c = 0$
B
$a = \frac{b + c}{2}$
C
$b = \frac{a + c}{2}$
D
$c = \frac{a + b}{2}$

Solution

(B) ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સ $[A: B] = \begin{bmatrix} 1 & -4 & 7 & : & a \\ 0 & 3 & -5 & : & -b \\ -2 & 5 & -9 & : & -c \end{bmatrix}$ છે.
હરોળ પ્રક્રિયા $R_3 \rightarrow R_3 + 2R_1$ લાગુ પાડતા:
$[A: B] = \begin{bmatrix} 1 & -4 & 7 & : & a \\ 0 & 3 & -5 & : & -b \\ 0 & -3 & 5 & : & -c + 2a \end{bmatrix}$.
હરોળ પ્રક્રિયા $R_3 \rightarrow R_3 + R_2$ લાગુ પાડતા:
$[A: B] = \begin{bmatrix} 1 & -4 & 7 & : & a \\ 0 & 3 & -5 & : & -b \\ 0 & 0 & 0 & : & -c + 2a - b \end{bmatrix}$.
અહીં $A$ નો ક્રમ $\rho(A) = 2$ છે,તેથી $[A: B]$ નો ક્રમ $A$ ના ક્રમ જેટલો જ રહે તે માટે ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સની છેલ્લી હરોળ શૂન્ય હોવી જોઈએ.
તેથી,$-c + 2a - b = 0$,જેનો અર્થ છે કે $2a = b + c$.
296
MediumMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x+\lambda y-2 z=1$,$x-y+\lambda z=2$ અને $x-2 y+3 z=3$,$\lambda=\lambda_1$ અને $\lambda_2$ માટે અસંગત હોય,તો $\lambda_1+\lambda_2=$
A
$5$
B
$\sqrt{5}$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(C) સમીકરણોની સંહતિ નીચે મુજબ છે:
$x+\lambda y-2 z=1$
$x-y+\lambda z=2$
$x-2 y+3 z=3$
સંહતિ અસંગત હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D=0$ હોવો જોઈએ.
$D = \begin{vmatrix} 1 & \lambda & -2 \\ 1 & -1 & \lambda \\ 1 & -2 & 3 \end{vmatrix} = 1(-3 + 2\lambda) - \lambda(3 - \lambda) - 2(-2 + 1) = \lambda^2 - \lambda - 1 = 0$.
અહીં $\lambda$ ના બે મૂલ્યો $\lambda_1$ અને $\lambda_2$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $\lambda^2 - \lambda - 1 = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\lambda_1 + \lambda_2 = -(\text{coefficient of } \lambda) / (\text{coefficient of } \lambda^2) = -(-1)/1 = 1$.
297
MediumMCQ
સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $(\sin \theta) x + y - 2z = 0$,$2x - y + (\cos \theta) z = 0$ અને $-3x + (\sec \theta) y + 3z = 0$,જ્યાં $\theta \neq (2n + 1) \frac{\pi}{2}$,માટે અશૂન્ય ઉકેલ ક્યારે મળે?
A
$\theta$ ની કોઈ કિંમત માટે નહીં
B
$\theta = n\pi + \frac{\pi}{4}, n \in \mathbb{Z}$
C
$\theta = \tan^{-1}\left(\frac{3}{4}\right)$
D
$\theta = \tan^{-1}\left(\frac{4}{3}\right)$

Solution

(A) સમપરિમાણીય સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અશૂન્ય ઉકેલ હોય તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
ધારો કે $D = \begin{vmatrix} \sin \theta & 1 & -2 \\ 2 & -1 & \cos \theta \\ -3 & \sec \theta & 3 \end{vmatrix} = 0$.
પ્રથમ હારને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$D = \sin \theta (-3 - \cos \theta \sec \theta) - 1(6 + 3 \cos \theta) - 2(2 \sec \theta - 3) = 0$.
$\cos \theta \sec \theta = 1$ હોવાથી:
$D = \sin \theta (-3 - 1) - 6 - 3 \cos \theta - 4 \sec \theta + 6 = 0$.
$-4 \sin \theta - 3 \cos \theta - 4 \sec \theta = 0$.
$\cos \theta$ વડે ગુણતા (જ્યાં $\cos \theta \neq 0$):
$-4 \sin \theta \cos \theta - 3 \cos^2 \theta - 4 = 0$.
$-2 \sin(2\theta) - 3 \cos^2 \theta - 4 = 0$.
$\cos^2 \theta = \frac{1 + \cos(2\theta)}{2}$ મૂકતા:
$-2 \sin(2\theta) - \frac{3}{2} - \frac{3}{2} \cos(2\theta) - 4 = 0$.
$-4 \sin(2\theta) - 3 \cos(2\theta) = 11$.
$a \sin x + b \cos x$ ની મહત્તમ કિંમત $\sqrt{a^2 + b^2} = 5$ છે,અને $5 < 11$ હોવાથી,આ સમીકરણનું સમાધાન કરે તેવી $\theta$ ની કોઈ વાસ્તવિક કિંમત નથી.
298
MediumMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $(\sin \theta) x - y + z = 0$,$x - (\cos \theta) y + z = 0$,અને $x + y + (\sin \theta) z = 0$ ને શૂન્યેતર ઉકેલ હોય,તો $\theta$ ની ન્યૂનતમ ધન કિંમત શોધો.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $AX = 0$ ને શૂન્યેતર ઉકેલ હોય તે માટે સહગુણક શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ,એટલે કે $|A| = 0$.
આપેલ સમીકરણો:
$(\sin \theta) x - y + z = 0$
$x - (\cos \theta) y + z = 0$
$x + y + (\sin \theta) z = 0$
નિશ્ચાયક:
$|A| = \begin{vmatrix} \sin \theta & -1 & 1 \\ 1 & -\cos \theta & 1 \\ 1 & 1 & \sin \theta \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\sin \theta (-\cos \theta \cdot \sin \theta - 1) - (-1) (\sin \theta - 1) + 1 (1 - (-\cos \theta)) = 0$
$-\sin^2 \theta \cos \theta - \sin \theta + \sin \theta - 1 + 1 + \cos \theta = 0$
$-\sin^2 \theta \cos \theta + \cos \theta = 0$
$\cos \theta (1 - \sin^2 \theta) = 0$
$\cos \theta (\cos^2 \theta) = 0$
$\cos^3 \theta = 0$
$\cos \theta = 0$
$\theta$ ની ન્યૂનતમ ધન કિંમત માટે,$\theta = \frac{\pi}{2}$.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Solution of the Linear equations using Matrices · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.