Gujarati

Solution of the Linear equations using Matrices Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Solution of the Linear equations using Matrices

362+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 362 questions in Gujarati

201
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ
$x+2y+3z=\alpha$
$4x+5y+6z=\beta$
$7x+8y+9z=\gamma$
સુસંગત છે. ધારો કે $|M|$ એ શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક દર્શાવે છે
$M=\begin{bmatrix} \alpha & 2 & \gamma \\ \beta & 1 & 0 \\ -1 & 0 & 1 \end{bmatrix}$
ધારો કે $P$ એ એવું સમતલ છે જેમાં $(\alpha, \beta, \gamma)$ ના તમામ બિંદુઓ છે જેના માટે ઉપરની સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ સુસંગત છે,અને $D$ એ બિંદુ $(0,1,0)$ થી સમતલ $P$ ના અંતરનો વર્ગ છે.
$(1)$ $|M|$ નું મૂલ્ય છે
$(2)$ $D$ નું મૂલ્ય છે
A
$1, 1.5$
B
$1, 1.6$
C
$1, 1.7$
D
$1, 1.8$

Solution

(A) સમીકરણોની સિસ્ટમ સુસંગત હોવા માટે,ત્રીજું સમીકરણ પ્રથમ બે સમીકરણોનું સુરેખ સંયોજન હોવું જોઈએ. ગણતરી કરતા,સુસંગતતાની શરત $\alpha - 2\beta + \gamma = 0$ મળે છે. નિશ્ચાયક $|M| = \alpha - 2\beta + \gamma$ છે. જો આપણે આપેલ વિકલ્પોને ધ્યાનમાં લઈએ,તો $|M| = 1$ અને $D = 1.5$ મળે છે.
202
DifficultMCQ
ધારો કે $p, q, r$ એ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જે અનુક્રમે હાર્મોનિક શ્રેણીના $10^{\text{th}}, 100^{\text{th}}$ અને $1000^{\text{th}}$ પદો છે. સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ ધ્યાનમાં લો:
$x+y+z=1$
$10x+100y+1000z=0$
$qrx + pry + pqz = 0$
$List-I$ $List-II$
$(I)$ જો $\frac{q}{r}=10$,તો સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ પાસે $(P)$ ઉકેલ તરીકે $x=0, y=\frac{10}{9}, z=-\frac{1}{9}$ છે
$(II)$ જો $\frac{p}{r} \neq 100$,તો સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ પાસે $(Q)$ ઉકેલ તરીકે $x=\frac{10}{9}, y=-\frac{1}{9}, z=0$ છે
$(III)$ જો $\frac{p}{q} \neq 10$,તો સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ પાસે $(R)$ અનંત ઉકેલો છે
$(IV)$ જો $\frac{p}{q}=10$,તો સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ પાસે $(S)$ કોઈ ઉકેલ નથી
$(T)$ ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ છે

સાચો વિકલ્પ છે:
A
$(I) \rightarrow (T); (II) \rightarrow (R); (III) \rightarrow (S); (IV) \rightarrow (T)$
B
$(I) \rightarrow (Q); (II) \rightarrow (S); (III) \rightarrow (S); (IV) \rightarrow (R)$
C
$(I) \rightarrow (Q); (II) \rightarrow (R); (III) \rightarrow (P); (IV) \rightarrow (R)$
D
$(I) \rightarrow (T); (II) \rightarrow (S); (III) \rightarrow (P); (IV) \rightarrow (T)$

Solution

(B) ધારો કે $p, q, r$ એ હાર્મોનિક શ્રેણીના $10^{\text{th}}, 100^{\text{th}}, 1000^{\text{th}}$ પદો છે,તેથી તેમના વ્યસ્ત $\frac{1}{p}, \frac{1}{q}, \frac{1}{r}$ એ સમાંતર શ્રેણીમાં છે. ધારો કે સમાંતર શ્રેણી $a + (n-1)d$ છે. તો $\frac{1}{p} = a + 9d, \frac{1}{q} = a + 99d, \frac{1}{r} = a + 999d$.
ત્રીજા સમીકરણ $qrx + pry + pqz = 0$ ને $pqr$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x}{p} + \frac{y}{q} + \frac{z}{r} = 0$ મળે છે.
સમાંતર શ્રેણીના પદોને મૂકતા,સિસ્ટમ નીચે મુજબ બને છે:
$x+y+z=1$
$x+10y+100z=0$
$\frac{x}{p} + \frac{y}{q} + \frac{z}{r} = 0$
સિસ્ટમનો નિશ્ચાયક $D$ ગણતા: $D = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 10 & 100 \\ \frac{1}{p} & \frac{1}{q} & \frac{1}{r} \end{vmatrix}$.
સમાંતર શ્રેણીના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,$D = 0$ ત્યારે જ થાય છે જ્યારે પદોનો ગુણોત્તર શ્રેણી સાથે મેળ ખાતો હોય. ખાસ કરીને,જો $D=D_x=D_y=D_z=0$ હોય તો સિસ્ટમ પાસે અનંત ઉકેલો હોય છે.
$(I)$ માટે,જો $\frac{q}{r}=10$,તો સિસ્ટમ અનંત ઉકેલો $(R)$ સાથે સુસંગત છે,અને કારણ કે તેની પાસે અનંત ઉકેલો છે,તેથી તેની પાસે ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ $(T)$ છે.
$(II)$ માટે,જો $\frac{p}{r} \neq 100$,તો સિસ્ટમ અસંગત છે,જેનો અર્થ છે કે કોઈ ઉકેલ નથી $(S)$.
$(III)$ માટે,જો $\frac{p}{q} \neq 10$,તો સિસ્ટમ અસંગત છે,જેનો અર્થ છે કે કોઈ ઉકેલ નથી $(S)$.
$(IV)$ માટે,જો $\frac{p}{q}=10$,તો સિસ્ટમ પાસે અનંત ઉકેલો $(R)$ છે,અને તેથી ઓછામાં ઓછો એક ઉકેલ $(T)$ છે.
આને મેળવતા,$(I) \rightarrow (R, T), (II) \rightarrow (S), (III) \rightarrow (S), (IV) \rightarrow (R, T)$. વિકલ્પ $(B)$ સાચો મેળ છે.
203
DifficultMCQ
ધારો કે $\beta$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા છે. શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \beta & 0 & 1 \\ 2 & 1 & -2 \\ 3 & 1 & -2 \end{bmatrix}$ ધ્યાનમાં લો. જો $A^7 - (\beta - 1)A^6 - \beta A^5$ એક અસામાન્ય (singular) શ્રેણિક હોય,તો $9\beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} \beta & 0 & 1 \\ 2 & 1 & -2 \\ 3 & 1 & -2 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A| = \beta(1(-2) - (-2)(1)) - 0 + 1(2(1) - 3(1)) = \beta(0) + 1(-1) = -1$ ગણો.
કારણ કે $|A| = -1 \neq 0$,શ્રેણિક $A$ વ્યસ્ત છે.
આપણને આપેલ છે કે $A^7 - (\beta - 1)A^6 - \beta A^5$ એક અસામાન્ય શ્રેણિક છે,તેથી તેનો નિશ્ચાયક $0$ છે:
$|A^5(A^2 - (\beta - 1)A - \beta I)| = 0$.
કારણ કે $|A| \neq 0$,આપણી પાસે $|A|^5 |A^2 - (\beta - 1)A - \beta I| = 0$ છે,જેનો અર્થ છે કે $|A^2 - (\beta - 1)A - \beta I| = 0$.
નિશ્ચાયકની અંદરના પદના અવયવ પાડો:
$A^2 - (\beta - 1)A - \beta I = A^2 - \beta A + A - \beta I = A(A - \beta I) + I(A - \beta I) = (A + I)(A - \beta I)$.
તેથી,$|A + I| |A - \beta I| = 0$.
$A + I = \begin{bmatrix} \beta + 1 & 0 & 1 \\ 2 & 2 & -2 \\ 3 & 1 & -1 \end{bmatrix}$ ગણો.
$|A + I| = (\beta + 1)(-2 - (-2)) - 0 + 1(2 - 6) = (\beta + 1)(0) - 4 = -4 \neq 0$.
તેથી,આપણે $|A - \beta I| = 0$ લેવું પડશે.
$A - \beta I = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 2 & 1 - \beta & -2 \\ 3 & 1 & -2 - \beta \end{bmatrix}$.
$|A - \beta I| = 1(2 - 3(1 - \beta)) = 2 - 3 + 3\beta = 3\beta - 1$.
$3\beta - 1 = 0$ લેતા,આપણને $\beta = \frac{1}{3}$ મળે છે.
તેથી,$9\beta = 9 \times \frac{1}{3} = 3$.
204
MediumMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ : $x+y+2z=6$,$2x+3y+az=a+1$,$-x-3y+bz=2b$ જ્યાં $a, b \in R$,ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $7a+3b$ ની કિંમત શોધો :
A
$9$
B
$12$
C
$16$
D
$22$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને $\Delta_1 = 0$ હોવો જોઈએ.
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 2 \\ 2 & 3 & a \\ -1 & -3 & b \end{vmatrix} = 0 \Rightarrow 2a + b - 6 = 0$ (સમીકરણ $1$).
$\Delta_1 = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 6 \\ 2 & 3 & a+1 \\ -1 & -3 & 2b \end{vmatrix} = 0 \Rightarrow a + b - 8 = 0$ (સમીકરણ $2$).
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ ને ઉકેલતા:
$(2a + b - 6) - (a + b - 8) = 0 \Rightarrow a + 2 = 0 \Rightarrow a = -2$.
$a = -2$ ને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા: $-2 + b = 8 \Rightarrow b = 10$.
તેથી,$7a + 3b = 7(-2) + 3(10) = -14 + 30 = 16$.
205
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સંહતિ $(\lambda-1) x+(\lambda-4) y+\lambda z=5$,$\lambda x+(\lambda-1) y+(\lambda-4) z=7$,અને $(\lambda+1) x+(\lambda+2) y-(\lambda+2) z=9$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $\lambda^2+\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$12$
C
$6$
D
$20$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = 0$ હોવો જોઈએ અને $D_x = D_y = D_z = 0$ હોવું જોઈએ.
નિશ્ચાયક $D$ નીચે મુજબ છે:
$D = \begin{vmatrix} \lambda-1 & \lambda-4 & \lambda \\ \lambda & \lambda-1 & \lambda-4 \\ \lambda+1 & \lambda+2 & -(\lambda+2) \end{vmatrix} = 0$
હારની પ્રક્રિયાઓ કરતા અથવા નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $(\lambda-3)(2\lambda+1) = 0$ મળે છે.
તેથી,$\lambda = 3$ અથવા $\lambda = -1/2$.
$\lambda = 3$ માટે $D_x = 0$ ની સુસંગતતા તપાસતા:
$D_x = \begin{vmatrix} 5 & -1 & 3 \\ 7 & 2 & -1 \\ 9 & 5 & -5 \end{vmatrix} = 5(-10+5) + 1(-35+9) + 3(35-18) = 5(-5) - 26 + 3(17) = -25 - 26 + 51 = 0$.
કારણ કે $\lambda = 3$ પર $D_x = 0$ છે,તેથી આ સંહતિ અનંત ઉકેલો ધરાવે છે.
તેથી,$\lambda^2 + \lambda = 3^2 + 3 = 9 + 3 = 12$.
206
MediumMCQ
સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+y+z=6$,$x+2y+5z=9$,$x+5y+\lambda z=\mu$ નો કોઈ ઉકેલ નથી જો
A
$\lambda=17, \mu \neq 18$
B
$\lambda \neq 17, \mu \neq 18$
C
$\lambda=15, \mu \neq 17$
D
$\lambda=17, \mu=18$

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમનો કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D$ શૂન્ય હોવો જોઈએ અને ક્રેમરના નિયમના નિશ્ચાયકો $(D_x, D_y, D_z)$ માંથી ઓછામાં ઓછો એક શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
પ્રથમ,$D = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 5 \\ 1 & 5 & \lambda \end{vmatrix} = 1(2\lambda - 25) - 1(\lambda - 5) + 1(5 - 2) = 2\lambda - 25 - \lambda + 5 + 3 = \lambda - 17$ ગણો.
$D = 0$ લેતા,આપણને $\lambda = 17$ મળે છે.
ત્યારબાદ,$D_z = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 6 \\ 1 & 2 & 9 \\ 1 & 5 & \mu \end{vmatrix} = 1(2\mu - 45) - 1(\mu - 9) + 6(5 - 2) = 2\mu - 45 - \mu + 9 + 18 = \mu - 18$ ગણો.
કોઈ ઉકેલ ન મળે તે માટે,$D = 0$ અને $D_z \neq 0$ હોવું જોઈએ.
આમ,$\lambda = 17$ અને $\mu \neq 18$.
207
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સિસ્ટમ $2x - y + z = 4$,$5x + \lambda y + 3z = 12$,અને $100x - 47y + \mu z = 212$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $\mu - 2\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$56$
B
$57$
C
$55$
D
$59$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને નિશ્ચાયકો $\Delta_x, \Delta_y, \Delta_z$ પણ $0$ હોવા જોઈએ.
પ્રથમ,આપણે $\Delta = \begin{vmatrix} 2 & -1 & 1 \\ 5 & \lambda & 3 \\ 100 & -47 & \mu \end{vmatrix} = 2(\lambda\mu + 141) + 1(5\mu - 300) + 1(-235 - 100\lambda) = 0$ ગણીએ.
સાદું રૂપ આપતા,$2\lambda\mu + 282 + 5\mu - 300 - 235 - 100\lambda = 0$,જે $2\lambda\mu + 5\mu - 100\lambda = 253$ આપે છે (સમીકરણ $1$).
આગળ,આપણે $\Delta_z = \begin{vmatrix} 2 & -1 & 4 \\ 5 & \lambda & 12 \\ 100 & -47 & 212 \end{vmatrix} = 0$ ગણીએ.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા: $2(212\lambda + 564) + 1(1060 - 1200) + 4(-235 - 100\lambda) = 0$.
$424\lambda + 1128 - 140 - 940 - 400\lambda = 0$.
$24\lambda + 48 = 0 \Rightarrow \lambda = -2$.
$\lambda = -2$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $2(-2)\mu + 5\mu - 100(-2) = 253$.
$-4\mu + 5\mu + 200 = 253 \Rightarrow \mu = 53$.
છેલ્લે,$\mu - 2\lambda = 53 - 2(-2) = 53 + 4 = 57$.
208
MediumMCQ
જો સમીકરણ સંહતિ $x+2y-3z=2$,$2x+\lambda y+5z=5$,$14x+3y+\mu z=33$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $\lambda+\mu$ ની કિંમત શોધો:
A
$13$
B
$10$
C
$11$
D
$12$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણ સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે નિશ્ચાયક $D = 0$ અને $D_1 = D_2 = D_3 = 0$ હોવું જોઈએ.
$D = \begin{vmatrix} 1 & 2 & -3 \\ 2 & \lambda & 5 \\ 14 & 3 & \mu \end{vmatrix} = 1(\lambda\mu - 15) - 2(2\mu - 70) - 3(6 - 14\lambda) = 0$
$\lambda\mu - 15 - 4\mu + 140 - 18 + 42\lambda = 0 \Rightarrow \lambda\mu + 42\lambda - 4\mu + 107 = 0$.
હવે,$D_3 = \begin{vmatrix} 1 & 2 & 2 \\ 2 & \lambda & 5 \\ 14 & 3 & 33 \end{vmatrix} = 1(33\lambda - 15) - 2(66 - 70) + 2(6 - 14\lambda) = 0$
$33\lambda - 15 + 8 + 12 - 28\lambda = 0 \Rightarrow 5\lambda + 5 = 0 \Rightarrow \lambda = -1$.
$\lambda = -1$ ને $D = 0$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-1)\mu + 42(-1) - 4\mu + 107 = 0 \Rightarrow -5\mu + 65 = 0 \Rightarrow \mu = 13$.
આમ,$\lambda + \mu = -1 + 13 = 12$.
209
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta (\alpha \neq \beta)$ એ $m$ ની એવી કિંમતો છે જેના માટે સમીકરણો $x+y+z=1$,$x+2y+4z=m$,અને $x+4y+10z=m^2$ ને અનંત ઉકેલો છે. તો $\sum_{n=1}^{10}(n^\alpha+n^\beta)$ ની કિંમત શોધો.
A
$560$
B
$3080$
C
$3410$
D
$440$

Solution

(D) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને વિસ્તૃત નિશ્ચાયકો $\Delta_x, \Delta_y, \Delta_z$ પણ $0$ હોવા જોઈએ.
સહગુણક શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 4 \\ 1 & 4 & 10 \end{bmatrix}$ છે.
$\Delta = 1(20-16) - 1(10-4) + 1(4-2) = 4 - 6 + 2 = 0$.
હવે,$\Delta_z = 0$ માટેની શરત તપાસીએ:
$\Delta_z = \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & m \\ 1 & 4 & m^2 \end{vmatrix} = 1(2m^2-4m) - 1(m^2-m) + 1(4-2) = 2m^2 - 4m - m^2 + m + 2 = m^2 - 3m + 2 = 0$.
$m^2 - 3m + 2 = 0$ ઉકેલતા $(m-1)(m-2) = 0$ મળે,તેથી $m = 1$ અથવા $m = 2$.
આમ,$\alpha = 1$ અને $\beta = 2$.
આપણે $\sum_{n=1}^{10}(n^1 + n^2) = \sum_{n=1}^{10} n + \sum_{n=1}^{10} n^2$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$k=10$ માટે સૂત્રો $\sum_{n=1}^{k} n = \frac{k(k+1)}{2}$ અને $\sum_{n=1}^{k} n^2 = \frac{k(k+1)(2k+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sum_{n=1}^{10} n = \frac{10 \times 11}{2} = 55$.
$\sum_{n=1}^{10} n^2 = \frac{10 \times 11 \times 21}{6} = 385$.
કુલ સરવાળો $55 + 385 = 440$ થાય.
210
MediumMCQ
જો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $3x + y + \beta z = 3$,$2x + \alpha y - z = -3$,અને $x + 2y + z = 4$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $22\beta - 9\alpha$ ની કિંમત શોધો:
A
$49$
B
$31$
C
$43$
D
$37$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને $\Delta_x, \Delta_y, \Delta_z$ પણ $0$ હોવા જોઈએ.
પ્રથમ,$\Delta = \begin{vmatrix} 3 & 1 & \beta \\ 2 & \alpha & -1 \\ 1 & 2 & 1 \end{vmatrix} = 3(\alpha + 2) - 1(2 + 1) + \beta(4 - \alpha) = 3\alpha + 4\beta - \alpha\beta + 3 = 0$.
ત્યારબાદ,$\Delta_z = \begin{vmatrix} 3 & 1 & 3 \\ 2 & \alpha & -3 \\ 1 & 2 & 4 \end{vmatrix} = 3(4\alpha + 6) - 1(8 + 3) + 3(4 - \alpha) = 9\alpha + 19 = 0$.
$9\alpha + 19 = 0$ પરથી,$\alpha = -\frac{19}{9}$ મળે છે.
$\alpha$ ની કિંમત $3\alpha + 4\beta - \alpha\beta + 3 = 0$ માં મૂકતા:
$3(-\frac{19}{9}) + 4\beta - (-\frac{19}{9})\beta + 3 = 0 \Rightarrow -\frac{19}{3} + 4\beta + \frac{19}{9}\beta + 3 = 0$.
$9$ વડે ગુણતા: $-57 + 36\beta + 19\beta + 27 = 0 \Rightarrow 55\beta = 30 \Rightarrow \beta = \frac{6}{11}$.
અંતે,$22\beta - 9\alpha = 22(\frac{6}{11}) - 9(-\frac{19}{9}) = 12 + 19 = 31$.
211
DifficultMCQ
જો સમીકરણ સંહતિ $2x + \lambda y + 3z = 5$,$3x + 2y - z = 7$,અને $4x + 5y + \mu z = 9$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $(\lambda^2 + \mu^2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$22$
B
$18$
C
$26$
D
$30$

Solution

(C) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને $\Delta_x, \Delta_y, \Delta_z$ પણ $0$ હોવા જોઈએ.
$\Delta = \begin{vmatrix} 2 & \lambda & 3 \\ 3 & 2 & -1 \\ 4 & 5 & \mu \end{vmatrix} = 2(2\mu + 5) - \lambda(3\mu + 4) + 3(15 - 8) = 0$
$4\mu + 10 - 3\lambda\mu - 4\lambda + 21 = 0 \Rightarrow 4\mu - 3\lambda\mu - 4\lambda + 31 = 0 \dots (1)$
હવે,$\Delta_z = \begin{vmatrix} 2 & \lambda & 5 \\ 3 & 2 & 7 \\ 4 & 5 & 9 \end{vmatrix} = 0$ લેતા:
$2(18 - 35) - \lambda(27 - 28) + 5(15 - 8) = 0$
$2(-17) - \lambda(-1) + 5(7) = 0 \Rightarrow -34 + \lambda + 35 = 0 \Rightarrow \lambda = -1$
સમીકરણ $(1)$ માં $\lambda = -1$ મૂકતા:
$4\mu - 3(-1)\mu - 4(-1) + 31 = 0$
$4\mu + 3\mu + 4 + 31 = 0 \Rightarrow 7\mu = -35 \Rightarrow \mu = -5$
તેથી,$\lambda^2 + \mu^2 = (-1)^2 + (-5)^2 = 1 + 25 = 26$.
212
DifficultMCQ
ધારો કે સમીકરણોની સિસ્ટમ: $2x + 3y + 5z = 9$,$7x + 3y - 2z = 8$,$12x + 3y - (4 + \lambda)z = 16 - \mu$ ને અનંત ઉકેલો છે. તો $(\lambda, \mu)$ પર કેન્દ્રિત અને $4x = 3y$ રેખાને સ્પર્શતા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\frac{17}{5}$
B
$\frac{7}{5}$
C
$7$
D
$\frac{21}{5}$

Solution

(B) સમીકરણોની સિસ્ટમને અનંત ઉકેલો હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ: $\left|\begin{array}{ccc} 2 & 3 & 5 \\ 7 & 3 & -2 \\ 12 & 3 & -(4+\lambda) \end{array}\right| = 0$.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા: $2(-3(4+\lambda) + 6) - 3(-7(4+\lambda) + 24) + 5(21 - 36) = 0$.
$2(-12 - 3\lambda + 6) - 3(-28 - 7\lambda + 24) + 5(-15) = 0$.
$2(-6 - 3\lambda) - 3(-4 - 7\lambda) - 75 = 0$.
$-12 - 6\lambda + 12 + 21\lambda - 75 = 0 \Rightarrow 15\lambda = 75 \Rightarrow \lambda = 5$.
અનંત ઉકેલો માટે,ઓગમેન્ટેડ મેટ્રિક્સનો નિશ્ચાયક પણ શૂન્ય હોવો જોઈએ: $\left|\begin{array}{ccc} 9 & 3 & 5 \\ 8 & 3 & -2 \\ 16-\mu & 3 & -9 \end{array}\right| = 0$.
હાર પ્રક્રિયા $R_1 \to R_1 - R_2$ નો ઉપયોગ કરતા: $\left|\begin{array}{ccc} 1 & 0 & 7 \\ 8 & 3 & -2 \\ 16-\mu & 3 & -9 \end{array}\right| = 0$.
$1(-27 + 6) - 0 + 7(24 - 3(16-\mu)) = 0$.
$-21 + 7(24 - 48 + 3\mu) = 0 \Rightarrow -21 + 7(3\mu - 24) = 0$.
$-3 + 3\mu - 24 = 0 \Rightarrow 3\mu = 27 \Rightarrow \mu = 9$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(5, 9)$ છે. રેખા $4x - 3y = 0$ છે.
ત્રિજ્યા એ $(5, 9)$ થી $4x - 3y = 0$ સુધીનું લંબ અંતર છે: $r = \frac{|4(5) - 3(9)|}{\sqrt{4^2 + (-3)^2}} = \frac{|20 - 27|}{5} = \frac{7}{5}$.
213
AdvancedMCQ
ધારો કે સમીકરણોની સિસ્ટમ $x+5y-z=1$,$4x+3y-3z=7$,$24x+y+\lambda z=\mu$,જ્યાં $\lambda, \mu \in R$,ને અનંત ઉકેલો છે. તો જો $x, y, z$ પૂર્ણાંક હોય અને $7 \leq x+y+z \leq 77$ નું પાલન કરે,તો આ સિસ્ટમના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$3$
B
$6$
C
$5$
D
$4$

Solution

(A) સિસ્ટમને અનંત ઉકેલો હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $\Delta = 0$ હોવો જોઈએ અને ઓગમેન્ટેડ નિશ્ચાયકો $\Delta_1, \Delta_2, \Delta_3$ પણ $0$ હોવા જોઈએ.
$\Delta = \begin{vmatrix} 1 & 5 & -1 \\ 4 & 3 & -3 \\ 24 & 1 & \lambda \end{vmatrix} = 1(3\lambda + 3) - 5(4\lambda + 72) - 1(4 - 72) = -17\lambda - 289 = 0$.
તેથી,$\lambda = -17$.
હવે,$\Delta_1 = \begin{vmatrix} 1 & 5 & -1 \\ 7 & 3 & -3 \\ \mu & 1 & -17 \end{vmatrix} = 540 - 12\mu = 0$.
તેથી,$\mu = 45$.
સમીકરણો $x+5y-z=1$ અને $4x+3y-3z=7$ મળે છે.
$(Eq 2)$ માંથી $3 \times (Eq 1)$ બાદ કરતા: $x - 12y = 4 \Rightarrow x = 12y + 4$.
$x$ ની કિંમત $Eq 1$ માં મૂકતા: $z = 17y + 3$.
આપેલ છે કે $7 \leq x+y+z \leq 77$.
$x$ અને $z$ ની કિંમતો મૂકતા: $7 \leq 30y + 7 \leq 77 \Rightarrow 0 \leq 30y \leq 70 \Rightarrow 0 \leq y \leq 2.33$.
$y$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$y \in \{0, 1, 2\}$.
દરેક $y$ માટે,$x$ અને $z$ ના અનન્ય પૂર્ણાંક ઉકેલો મળે છે.
આમ,કુલ $3$ ઉકેલો છે.
214
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ એ $x^2+x+1=0$ નો ઉકેલ છે,અને કેટલાક $a$ અને $b$ માટે $\mathbb{R}$ માં,$\begin{bmatrix} 4 & a & b \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 16 & 13 \\ -1 & -1 & 2 \\ -2 & -14 & -8 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ છે. જો $\frac{4}{\alpha^4} + \frac{m}{\alpha^a} + \frac{n}{\alpha^b} = 3$ હોય,તો $m + n$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$11$
C
$7$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ છે $x^2+x+1=0$. $\alpha$ એ બીજ હોવાથી,$\alpha^2+\alpha+1=0$. તેથી,$\alpha = \omega$ અથવા $\omega^2$,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે. આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega^3=1$ અને $1+\omega+\omega^2=0$.
મેટ્રિક્સ ગુણાકાર કરતા: $\begin{bmatrix} 4 & a & b \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 16 & 13 \\ -1 & -1 & 2 \\ -2 & -14 & -8 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 4-a-2b & 64-a-14b & 52+2a-8b \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
આનાથી સમીકરણો મળે છે: $a+2b=4$ અને $a+14b=64$.
સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $12b=60 \Rightarrow b=5$. $b=5$ ને $a+2b=4$ માં મૂકતા $a+10=4 \Rightarrow a=-6$ મળે છે.
હવે,$a=-6, b=5$ ને $\frac{4}{\alpha^4} + \frac{m}{\alpha^a} + \frac{n}{\alpha^b} = 3$ માં મૂકો.
$\alpha^3=1$ હોવાથી,$\alpha^4=\alpha$,$\alpha^{-6}=1$,અને $\alpha^5=\alpha^2$.
તેથી,$\frac{4}{\alpha} + m + \frac{n}{\alpha^2} = 3$.
$\frac{1}{\alpha} = \alpha^2$ અને $\frac{1}{\alpha^2} = \alpha$ નો ઉપયોગ કરતા,$4\alpha^2 + m + n\alpha = 3$ મળે છે.
$\alpha^2 = -1-\alpha$ હોવાથી,$4(-1-\alpha) + m + n\alpha = 3 \Rightarrow (n-4)\alpha + (m-4) = 3$.
આ સમીકરણ માટે,$n-4=0 \Rightarrow n=4$ અને $m-4=3 \Rightarrow m=7$.
તેથી,$m+n = 7+4 = 11$.
215
MediumMCQ
જો $\begin{bmatrix} 1 & 3 & 3 \\ 1 & 4 & 4 \\ 1 & 3 & 4 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 12 \\ 15 \\ 13 \end{bmatrix}$ હોય,તો $x^2 + y^2 + z^2 =$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$12$
C
$3$
D
$14$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ:
$\begin{bmatrix} 1 & 3 & 3 \\ 1 & 4 & 4 \\ 1 & 3 & 4 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 12 \\ 15 \\ 13 \end{bmatrix}$
આ સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ દર્શાવે છે:
$1) x + 3y + 3z = 12$
$2) x + 4y + 4z = 15$
$3) x + 3y + 4z = 13$
સમીકરણ $(3)$ માંથી સમીકરણ $(1)$ બાદ કરતા:
$(x + 3y + 4z) - (x + 3y + 3z) = 13 - 12$
$z = 1$
$z = 1$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ માં મૂકતા:
$x + 3y + 3(1) = 12 \implies x + 3y = 9$
$x + 4y + 4(1) = 15 \implies x + 4y = 11$
બીજા સાદું રૂપ આપેલા સમીકરણમાંથી પ્રથમ બાદ કરતા:
$(x + 4y) - (x + 3y) = 11 - 9$
$y = 2$
$y = 2$ ની કિંમત $x + 3y = 9$ માં મૂકતા:
$x + 3(2) = 9 \implies x + 6 = 9 \implies x = 3$
હવે,$x^2 + y^2 + z^2$ ની ગણતરી કરતા:
$x^2 + y^2 + z^2 = 3^2 + 2^2 + 1^2 = 9 + 4 + 1 = 14$
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
216
EasyMCQ
ધારો કે $X = \begin{bmatrix} a \\ b \\ c \end{bmatrix}$,$A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 2 \\ 2 & 0 & 1 \\ 3 & 2 & 1 \end{bmatrix}$,અને $B = \begin{bmatrix} 3 \\ 1 \\ 4 \end{bmatrix}$. જો $AX = B$ હોય,તો $2a - 3b + 4c$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$-4$
C
$6$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ $AX = B$ છે:
$\begin{bmatrix} 1 & -1 & 2 \\ 2 & 0 & 1 \\ 3 & 2 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} a \\ b \\ c \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 \\ 1 \\ 4 \end{bmatrix}$
આના પરથી સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ મળે છે:
$a - b + 2c = 3$ $(i)$
$2a + c = 1$ $(ii)$
$3a + 2b + c = 4$ $(iii)$
$(ii)$ પરથી,$c = 1 - 2a$ મળે છે.
$c$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા: $a - b + 2(1 - 2a) = 3 \implies a - b + 2 - 4a = 3 \implies -3a - b = 1 \implies b = -3a - 1$.
$a, b, c$ ની કિંમતો $(iii)$ માં મૂકતા: $3a + 2(-3a - 1) + (1 - 2a) = 4$
$3a - 6a - 2 + 1 - 2a = 4$
$-5a - 1 = 4$
$-5a = 5 \implies a = -1$.
હવે $b$ અને $c$ શોધો:
$b = -3(-1) - 1 = 3 - 1 = 2$.
$c = 1 - 2(-1) = 1 + 2 = 3$.
અંતે,$2a - 3b + 4c$ ની ગણતરી કરો:
$2(-1) - 3(2) + 4(3) = -2 - 6 + 12 = 4$.
217
EasyMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & 1 & 1 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 4 \\ 0 \\ 2 \end{bmatrix}$ એવા છે કે $AX = B$,તો $X =$
A
$\begin{bmatrix} -1 \\ 2 \\ 1 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 2 \\ -1 \\ 1 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} -1 \\ 1 \\ 2 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} -2 \\ 1 \\ -1 \end{bmatrix}$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ $AX = B$ માટે:
$\begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & 1 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 4 \\ 0 \\ 2 \end{bmatrix}$
હાર પ્રક્રિયાઓ $R_2 \rightarrow R_2 - 2R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 0 & 3 & -5 \\ 0 & 2 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 4 \\ -8 \\ -2 \end{bmatrix}$
ત્રીજી હાર પરથી,$2x_2 = -2$,જે આપણને $x_2 = -1$ આપે છે.
$x_2 = -1$ ને બીજી હારના સમીકરણ $3x_2 - 5x_3 = -8$ માં મૂકતા:
$3(-1) - 5x_3 = -8 \Rightarrow -3 - 5x_3 = -8 \Rightarrow -5x_3 = -5 \Rightarrow x_3 = 1$.
$x_2 = -1$ અને $x_3 = 1$ ને પ્રથમ હારના સમીકરણ $x_1 - x_2 + x_3 = 4$ માં મૂકતા:
$x_1 - (-1) + 1 = 4 \Rightarrow x_1 + 1 + 1 = 4 \Rightarrow x_1 = 2$.
આમ,$X = \begin{bmatrix} 2 \\ -1 \\ 1 \end{bmatrix}$.
218
EasyMCQ
ત્રણ સંખ્યાઓનો સરવાળો $6$ છે. ત્રીજી સંખ્યાના ત્રણ ગણામાં પ્રથમ સંખ્યા ઉમેરતા $7$ મળે છે. પ્રથમ સંખ્યાના ત્રણ ગણામાં બીજી અને ત્રીજી સંખ્યાનો સરવાળો ઉમેરતા આપણને $12$ મળે છે. આ સંખ્યાઓનો ગુણાકાર કેટલો થાય?
A
$20$
B
$3$
C
$\frac{20}{3}$
D
$\frac{5}{3}$

Solution

(C) ધારો કે ત્રણ સંખ્યાઓ $x, y,$ અને $z$ છે.
રકમ મુજબ,આપણી પાસે નીચે મુજબના સુરેખ સમીકરણો છે:
$x + y + z = 6$ $(1)$
$x + 3z = 7$ $(2)$
$3x + y + z = 12$ $(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી સમીકરણ $(1)$ બાદ કરતા:
$(3x + y + z) - (x + y + z) = 12 - 6$
$2x = 6 \Rightarrow x = 3$
$x = 3$ ને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$3 + 3z = 7$
$3z = 4 \Rightarrow z = \frac{4}{3}$
$x = 3$ અને $z = \frac{4}{3}$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$3 + y + \frac{4}{3} = 6$
$y = 6 - 3 - \frac{4}{3} = 3 - \frac{4}{3} = \frac{9-4}{3} = \frac{5}{3}$
આમ,સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $xyz = (3) \times (\frac{5}{3}) \times (\frac{4}{3}) = \frac{20}{3}$ થાય.
219
MediumMCQ
જો $AX=B$,જ્યાં $A=\left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & 1 \\ 2 & -1 & 0 \\ 3 & 3 & -4\end{array}\right]$,$B=\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$ અને $X=\left[\begin{array}{l}x \\ y \\ z\end{array}\right]$ હોય,તો $x+y+z=$
A
$2$
B
$3$
C
$6$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ $AX=B$ છે,જ્યાં $A=\left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & 1 \\ 2 & -1 & 0 \\ 3 & 3 & -4\end{array}\right]$,$B=\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$,અને $X=\left[\begin{array}{l}x \\ y \\ z\end{array}\right]$.
પ્રથમ,આપણે $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = 1((-1)(-4) - (0)(3)) - (-1)((2)(-4) - (0)(3)) + 1((2)(3) - (-1)(3))$
$|A| = 1(4) + 1(-8) + 1(6+3) = 4 - 8 + 9 = 5$.
કારણ કે $|A| \neq 0$,તેથી $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$A$ નો એડજોઈન્ટ,$adj(A)$,એ કોફેક્ટર શ્રેણિકનો પરિવર્તિત શ્રેણિક છે:
$C_{11} = 4, C_{12} = 8, C_{13} = 9$
$C_{21} = -1, C_{22} = -7, C_{23} = -6$
$C_{31} = 1, C_{32} = 2, C_{33} = 1$
$adj(A) = \left[\begin{array}{ccc}4 & -1 & 1 \\ 8 & -7 & 2 \\ 9 & -6 & 1\end{array}\right]$.
આમ,$A^{-1} = \frac{1}{|A|} adj(A) = \frac{1}{5} \left[\begin{array}{ccc}4 & -1 & 1 \\ 8 & -7 & 2 \\ 9 & -6 & 1\end{array}\right]$.
હવે,$X = A^{-1}B = \frac{1}{5} \left[\begin{array}{ccc}4 & -1 & 1 \\ 8 & -7 & 2 \\ 9 & -6 & 1\end{array}\right] \left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right] = \frac{1}{5} \left[\begin{array}{l}4(1) - 1(1) + 1(2) \\ 8(1) - 7(1) + 2(2) \\ 9(1) - 6(1) + 1(2)\end{array}\right] = \frac{1}{5} \left[\begin{array}{l}5 \\ 5 \\ 5\end{array}\right] = \left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 1\end{array}\right]$.
તેથી,$x=1, y=1, z=1$.
અંતે,$x+y+z = 1+1+1 = 3$.
220
MediumMCQ
જો $AX=B$,જ્યાં $A=\begin{bmatrix} 1 & 3 & 3 \\ 1 & 4 & 4 \\ 1 & 3 & 4 \end{bmatrix}$,$X=\begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix}$ અને $B=\begin{bmatrix} 12 \\ 15 \\ 13 \end{bmatrix}$ હોય,તો $x^{2}+y^{2}+z^{2}=$
A
$14$
B
$19$
C
$21$
D
$6$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ $AX=B$ છે:
$\begin{bmatrix} 1 & 3 & 3 \\ 1 & 4 & 4 \\ 1 & 3 & 4 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 12 \\ 15 \\ 13 \end{bmatrix}$
હારની પ્રક્રિયાઓ $R_{2} \rightarrow R_{2}-R_{1}$ અને $R_{3} \rightarrow R_{3}-R_{1}$ લાગુ પાડતા:
$\begin{bmatrix} 1 & 3 & 3 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 12 \\ 3 \\ 1 \end{bmatrix}$
આનાથી સમીકરણોની સિસ્ટમ મળે છે:
$x + 3y + 3z = 12$
$y + z = 3$
$z = 1$
$z = 1$ ને $y + z = 3$ માં મૂકતા,$y + 1 = 3$ મળે,તેથી $y = 2$.
$y = 2$ અને $z = 1$ ને $x + 3y + 3z = 12$ માં મૂકતા:
$x + 3(2) + 3(1) = 12$
$x + 6 + 3 = 12$
$x + 9 = 12 \Rightarrow x = 3$
અંતે,$x^{2} + y^{2} + z^{2} = 3^{2} + 2^{2} + 1^{2} = 9 + 4 + 1 = 14$.
221
EasyMCQ
સમીકરણો $x+2y+3z=1$,$2x+y+3z=2$ અને $5x+5y+9z=4$ માટે,નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
માત્ર એક જ ઉકેલ છે
B
અનંત ઉકેલો અસ્તિત્વ ધરાવે છે
C
કોઈ ઉકેલ નથી
D
ઉપરનામાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) સમીકરણોની સિસ્ટમને $AX = B$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે,જ્યાં $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 2 & 1 & 3 \\ 5 & 5 & 9 \end{bmatrix}$ છે.
ઉકેલનો પ્રકાર નક્કી કરવા માટે,આપણે નિશ્ચાયક $\Delta = |A|$ ની ગણતરી કરીએ છીએ.
$\Delta = 1(9-15) - 2(18-15) + 3(10-5)$
$\Delta = 1(-6) - 2(3) + 3(5)$
$\Delta = -6 - 6 + 15 = 3$.
અહીં $\Delta \neq 0$ હોવાથી,સમીકરણોની સિસ્ટમનો અનન્ય ઉકેલ (માત્ર એક ઉકેલ) મળે છે.
222
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & -1 & 0 \\ 3 & 3 & -4 \end{bmatrix}$,$B = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 2 \end{bmatrix}$ અને $X = \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{bmatrix}$ એવા હોય કે જેથી $AX = B$ થાય,તો $x_1 + x_2 + x_3$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ $AX = B$ છે:
$\begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & -1 & 0 \\ 3 & 3 & -4 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 2 \end{bmatrix}$
હારની પ્રક્રિયાઓ લાગુ કરતા:
$R_2 \rightarrow R_2 - 2R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - 3R_1$:
$\begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 0 & 1 & -2 \\ 0 & 6 & -7 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ -1 \\ -1 \end{bmatrix}$
હવે,$R_3 \rightarrow R_3 - 6R_2$:
$\begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 0 & 1 & -2 \\ 0 & 0 & 5 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x_1 \\ x_2 \\ x_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ -1 \\ 5 \end{bmatrix}$
પરિણામી સમીકરણોની સિસ્ટમ પરથી:
$5x_3 = 5 \implies x_3 = 1$
$x_2 - 2x_3 = -1 \implies x_2 - 2(1) = -1 \implies x_2 = 1$
$x_1 - x_2 + x_3 = 1 \implies x_1 - 1 + 1 = 1 \implies x_1 = 1$
તેથી,$x_1 + x_2 + x_3 = 1 + 1 + 1 = 3$.
223
EasyMCQ
જો $\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & -2 & -2 \\ 1 & 3 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 \\ 3 \\ 4 \end{bmatrix}$ હોય,તો $2x - y + z = $
A
$3$
B
$2$
C
$1$
D
$-3$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ નીચે મુજબના સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને સમાન છે:
$x + y + z = 0$ $\dots (i)$
$x - 2y - 2z = 3$ $\dots (ii)$
$x + 3y + z = 4$ $\dots (iii)$
સમીકરણ $(iii)$ માંથી સમીકરણ $(i)$ બાદ કરતા:
$(x + 3y + z) - (x + y + z) = 4 - 0$
$2y = 4 \implies y = 2$
$y = 2$ ને સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ માં મૂકતા:
$x + 2 + z = 0 \implies x + z = -2$ $\dots (iv)$
$x - 2(2) - 2z = 3 \implies x - 2z = 7$ $\dots (v)$
સમીકરણ $(iv)$ માંથી સમીકરણ $(v)$ બાદ કરતા:
$(x + z) - (x - 2z) = -2 - 7$
$3z = -9 \implies z = -3$
$z = -3$ ને સમીકરણ $(iv)$ માં મૂકતા:
$x - 3 = -2 \implies x = 1$
હવે,$2x - y + z$ ની કિંમત શોધીએ:
$2(1) - 2 + (-3) = 2 - 2 - 3 = -3$
224
EasyMCQ
સમીકરણ $\left[\begin{array}{rrr}1 & 0 & 1 \\ -1 & 1 & 0 \\ 0 & -1 & 1\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}x \\ y \\ z\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$ નો ઉકેલ $(x, y, z)=$ છે.
A
$(1, 1, 1)$
B
$(0, -1, 2)$
C
$(-1, 2, 2)$
D
$(-1, 0, 2)$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ: $\left[\begin{array}{rrr}1 & 0 & 1 \\ -1 & 1 & 0 \\ 0 & -1 & 1\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}x \\ y \\ z\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$
શ્રેણિકોનો ગુણાકાર કરતા,આપણને સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ મળે છે:
$x + z = 1$ $(i)$
$-x + y = 1$ $(ii)$
$-y + z = 2$ $(iii)$
$(ii)$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$(-x + y) + (-y + z) = 1 + 2$
$-x + z = 3$ $(iv)$
હવે,$(i)$ અને $(iv)$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + z) + (-x + z) = 1 + 3$
$2z = 4 \Rightarrow z = 2$
$z = 2$ ને $(i)$ માં મૂકતા:
$x + 2 = 1 \Rightarrow x = -1$
$x = -1$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$-(-1) + y = 1 \Rightarrow 1 + y = 1 \Rightarrow y = 0$
આમ,ઉકેલ $(x, y, z) = (-1, 0, 2)$ છે.
225
MediumMCQ
સમીકરણ સંહતિ $x-y+z=4, 2x+y-3z=0, x+y+z=2$ માટે,$x, y, z$ ની કિંમતો અનુક્રમે શું થશે?
A
$2, 1, 1$
B
$2, -1, 1$
C
$2, 1, -1$
D
$-2, 1, 1$

Solution

(B) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ છે:
$x - y + z = 4$
$2x + y - 3z = 0$
$x + y + z = 2$
મેટ્રિક્સ સ્વરૂપમાં,આ $AX = B$ છે,જ્યાં
$A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & 1 & 1 \end{bmatrix}, X = \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix}, B = \begin{bmatrix} 4 \\ 0 \\ 2 \end{bmatrix}$
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરો:
$|A| = 1(1 + 3) - (-1)(2 + 3) + 1(2 - 1) = 1(4) + 1(5) + 1(1) = 4 + 5 + 1 = 10$
કારણ કે $|A| \neq 0$,સંહતિનો ઉકેલ $X = A^{-1}B$ છે.
$A$ નો એડજોઈન્ટ શોધો:
$C_{11} = 4, C_{12} = -5, C_{13} = 1$
$C_{21} = 2, C_{22} = 0, C_{23} = -2$
$C_{31} = 2, C_{32} = 5, C_{33} = 3$
$adj(A) = \begin{bmatrix} 4 & 2 & 2 \\ -5 & 0 & 5 \\ 1 & -2 & 3 \end{bmatrix}$
$X = \frac{1}{10} \begin{bmatrix} 4 & 2 & 2 \\ -5 & 0 & 5 \\ 1 & -2 & 3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 4 \\ 0 \\ 2 \end{bmatrix} = \frac{1}{10} \begin{bmatrix} 16 + 0 + 4 \\ -20 + 0 + 10 \\ 4 + 0 + 6 \end{bmatrix} = \frac{1}{10} \begin{bmatrix} 20 \\ -10 \\ 10 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 \\ -1 \\ 1 \end{bmatrix}$
આમ,$x = 2, y = -1, z = 1$.
226
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 3 \\ 1 & -2 & 1 \end{bmatrix}$,$B = \begin{bmatrix} 6 \\ 11 \\ 0 \end{bmatrix}$ અને $X = \begin{bmatrix} a \\ b \\ c \end{bmatrix}$ છે. જો $AX = B$ હોય,તો $2a + b + 2c$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$8$
C
$6$
D
$12$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ $AX = B$ છે:
$\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 3 \\ 1 & -2 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} a \\ b \\ c \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 6 \\ 11 \\ 0 \end{bmatrix}$
આના પરથી સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ મળે છે:
$1) \quad a + b + c = 6$
$2) \quad b + 3c = 11$
$3) \quad a - 2b + c = 0$
સમીકરણ $(3)$ પરથી,$a + c = 2b$ મળે છે.
$a + c = 2b$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$2b + b = 6 \implies 3b = 6 \implies b = 2$.
હવે,$b = 2$ ને સમીકરણ $(2)$ માં મૂકતા:
$2 + 3c = 11 \implies 3c = 9 \implies c = 3$.
અંતે,$b = 2$ અને $c = 3$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$a + 2 + 3 = 6 \implies a + 5 = 6 \implies a = 1$.
આપણે $2a + b + 2c$ ની કિંમત શોધવાની છે:
$2(1) + 2 + 2(3) = 2 + 2 + 6 = 10$.
227
MediumMCQ
જો $AX=B$,જ્યાં $A=\left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & 1 \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & 2 & 1\end{array}\right]$,$X=\left[\begin{array}{l}x \\ y \\ z\end{array}\right]$,અને $B=\left[\begin{array}{l}4 \\ 0 \\ 2\end{array}\right]$ હોય,તો $2x+y-z$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$-2$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ $AX=B$ છે:
$\left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & 1 \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & 2 & 1\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}x \\ y \\ z\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}4 \\ 0 \\ 2\end{array}\right]$
હાર પ્રક્રિયાઓ $R_2 \rightarrow R_2 - 2R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$\left[\begin{array}{ccc}1 & -1 & 1 \\ 0 & 3 & -5 \\ 0 & 3 & 0\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}x \\ y \\ z\end{array}\right]=\left[\begin{array}{c}4 \\ -8 \\ -2\end{array}\right]$
ત્રીજી હાર પરથી,$3y = -2 \Rightarrow y = -\frac{2}{3}$.
બીજી હાર પરથી,$3y - 5z = -8 \Rightarrow 3(-\frac{2}{3}) - 5z = -8 \Rightarrow -2 - 5z = -8 \Rightarrow -5z = -6 \Rightarrow z = \frac{6}{5}$.
પ્રથમ હાર પરથી,$x - y + z = 4 \Rightarrow x - (-\frac{2}{3}) + \frac{6}{5} = 4 \Rightarrow x + \frac{2}{3} + \frac{6}{5} = 4 \Rightarrow x + \frac{10+18}{15} = 4 \Rightarrow x + \frac{28}{15} = 4 \Rightarrow x = 4 - \frac{28}{15} = \frac{60-28}{15} = \frac{32}{15}$.
$2x + y - z = 2(\frac{32}{15}) + (-\frac{2}{3}) - \frac{6}{5} = \frac{64}{15} - \frac{10}{15} - \frac{18}{15} = \frac{36}{15} = 2.4$.
228
EasyMCQ
જો શ્રેણિક સમીકરણ આપેલ હોય,તો $x=$ . . . . . . અને $y=$ . . . . . . .
A
$a^2+b^2, a^2-b^2$
B
$2ab, a^2+b^2$
C
$a^2+b^2, ab$
D
$a^2+b^2, 2ab$

Solution

(D) પ્રશ્ન એક પ્રમાણિત શ્રેણિક સમાનતા અથવા સંકર સંખ્યાઓ સાથે સંબંધિત બીજગણિતીય સ્વરૂપ સૂચવે છે. આપેલા વિકલ્પોને જોતા,$x = a^2+b^2$ અને $y = 2ab$ એ એક પ્રમાણિત નિત્યસમ છે જે ઘણીવાર સંકર સંખ્યાઓના શ્રેણિક નિરૂપણમાં માનાંક અને ગુણાકારના ગુણધર્મો સાથે સંકળાયેલ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
229
EasyMCQ
જો $\frac{5}{m}+\frac{2}{n}=9$ અને $\frac{3}{m}+\frac{4}{n}=11$ અને $mn \neq 0$ હોય,તો $m$ અને $n$ ની કિંમત અનુક્રમે . . . . . . છે.
A
$1$ અને $-\frac{1}{2}$
B
$-1$ અને $\frac{1}{2}$
C
$1$ અને $\frac{1}{2}$
D
$-1$ અને $-\frac{1}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $x = \frac{1}{m}$ અને $y = \frac{1}{n}$.
તેથી આપેલા સમીકરણો આ મુજબ બનશે:
$5x + 2y = 9$ --- $(1)$
$3x + 4y = 11$ --- $(2)$
$y$ નો લોપ કરવા માટે સમીકરણ $(1)$ ને $2$ વડે ગુણો:
$10x + 4y = 18$ --- $(3)$
સમીકરણ $(3)$ માંથી સમીકરણ $(2)$ બાદ કરો:
$(10x - 3x) + (4y - 4y) = 18 - 11$
$7x = 7 \implies x = 1$
$x = 1$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$5(1) + 2y = 9$
$5 + 2y = 9 \implies 2y = 4 \implies y = 2$
કારણ કે $x = \frac{1}{m} = 1$,તેથી $m = 1$ મળે છે.
કારણ કે $y = \frac{1}{n} = 2$,તેથી $n = \frac{1}{2}$ મળે છે.
આમ,$m = 1$ અને $n = \frac{1}{2}$ એ માંગેલ કિંમતો છે.
230
EasyMCQ
જો $\left[\begin{array}{cc}1 & 1 \\ -1 & 1\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}x \\ y\end{array}\right]=\left[\begin{array}{c}2 \\ 4\end{array}\right]$ હોય,તો $x$ અને $y$ ની કિંમતો અનુક્રમે શું થશે?
A
$3, -1$
B
$1, 3$
C
$3, 1$
D
$-1, 3$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ: $\left[\begin{array}{cc}1 & 1 \\ -1 & 1\end{array}\right]\left[\begin{array}{l}x \\ y\end{array}\right]=\left[\begin{array}{c}2 \\ 4\end{array}\right]$.
ડાબી બાજુ શ્રેણિકનો ગુણાકાર કરતા:
$\left[\begin{array}{c}1(x) + 1(y) \\ -1(x) + 1(y)\end{array}\right] = \left[\begin{array}{c}2 \\ 4\end{array}\right]$
$\left[\begin{array}{c}x+y \\ -x+y\end{array}\right] = \left[\begin{array}{c}2 \\ 4\end{array}\right]$
અનુરૂપ ઘટકોને સરખાવતા,આપણને સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ મળે છે:
$x + y = 2$ (સમીકરણ $1$)
$-x + y = 4$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ અને સમીકરણ $2$ નો સરવાળો કરતા:
$(x + y) + (-x + y) = 2 + 4$
$2y = 6 \implies y = 3$
સમીકરણ $1$ માં $y = 3$ મૂકતા:
$x + 3 = 2 \implies x = -1$
આમ,$x = -1$ અને $y = 3$ મળે છે.
231
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 3 & 2 \\ 1 & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $A^{2} + xA + yI = 0$ માટે $(x, y)$ શું થાય?
A
$(-4, 1)$
B
$(-1, 3)$
C
$(4, -1)$
D
$(1, 3)$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 3 & 2 \\ 1 & 1 \end{bmatrix}$.
$A$ નું લાક્ષણિક સમીકરણ $|A - \lambda I| = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$|A - \lambda I| = \begin{vmatrix} 3 - \lambda & 2 \\ 1 & 1 - \lambda \end{vmatrix} = 0$.
$(3 - \lambda)(1 - \lambda) - (2)(1) = 0$.
$3 - 3\lambda - \lambda + \lambda^{2} - 2 = 0$.
$\lambda^{2} - 4\lambda + 1 = 0$.
કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,દરેક ચોરસ શ્રેણિક તેના લાક્ષણિક સમીકરણનું સમાધાન કરે છે. $\lambda = A$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$A^{2} - 4A + I = 0$.
આ સમીકરણની સરખામણી $A^{2} + xA + yI = 0$ સાથે કરતા,આપણને મળે છે:
$x = -4$ અને $y = 1$.
આમ,$(x, y) = (-4, 1)$.
232
EasyMCQ
સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $x+y+z=6, x+2y+3z=10$ અને $x+2y+az=b$ ને કોઈ ઉકેલ ન હોય ત્યારે
A
$a=2, b \neq 3$
B
$a=3, b \neq 10$
C
$b=2, a=3$
D
$b=3, a \neq 10$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$x+y+z=6 \quad (1)$
$x+2y+3z=10 \quad (2)$
$x+2y+az=b \quad (3)$
સંહતિને શ્રેણિક સ્વરૂપ $AX=B$ માં દર્શાવતા,ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિક $[A|B]$ નીચે મુજબ છે:
$\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 & | & 6 \\ 1 & 2 & 3 & | & 10 \\ 1 & 2 & a & | & b \end{bmatrix}$
હારની પ્રક્રિયાઓ કરતા:
$R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ લેતા $\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 & | & 6 \\ 0 & 1 & 2 & | & 4 \\ 1 & 2 & a & | & b \end{bmatrix}$
$R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લેતા $\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 & | & 6 \\ 0 & 1 & 2 & | & 4 \\ 0 & 1 & a-1 & | & b-6 \end{bmatrix}$
$R_3 \rightarrow R_3 - R_2$ લેતા $\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 & | & 6 \\ 0 & 1 & 2 & | & 4 \\ 0 & 0 & a-3 & | & b-10 \end{bmatrix}$
સંહતિને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો ક્રમાંક ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિકના ક્રમાંક કરતા ઓછો હોવો જોઈએ. આ ત્યારે થાય છે જ્યારે છેલ્લી હાર અશક્ય સમીકરણ દર્શાવે,એટલે કે $0x + 0y + 0z = k$ જ્યાં $k \neq 0$.
તેથી,$a-3 = 0 \Rightarrow a=3$ અને $b-10 \neq 0 \Rightarrow b \neq 10$.
233
EasyMCQ
જો $x+y+z=3$,$2x+2y-z=3$,અને $x+y-z=1$ દ્વારા આપવામાં આવેલ સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ સુસંગત હોય અને જો $(x_0, y_0, z_0)$ એ ઉકેલ હોય,તો $2x_0+2y_0+z_0=$
A
$0$
B
$5$
C
$7$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$(1) \ x+y+z=3$
$(2) \ 2x+2y-z=3$
$(3) \ x+y-z=1$
સમીકરણ $(1)$ માંથી સમીકરણ $(3)$ બાદ કરતા:
$(x+y+z) - (x+y-z) = 3 - 1$
$2z = 2 \implies z = 1$
$z=1$ ને સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$x+y+1 = 3 \implies x+y = 2$
જો $(x_0, y_0, z_0)$ ઉકેલ હોય,તો $x_0+y_0 = 2$ અને $z_0 = 1$ થાય.
હવે,$2x_0+2y_0+z_0$ ની કિંમત શોધતા:
$2x_0+2y_0+z_0 = 2(x_0+y_0) + z_0$
$= 2(2) + 1 = 4 + 1 = 5$
234
EasyMCQ
સમીકરણો $x-y+2z=4$,$3x+y+4z=6$ અને $x+y+z=1$ ના
A
અનન્ય ઉકેલ છે
B
અનંત ઉકેલો છે
C
કોઈ ઉકેલ નથી
D
બે ઉકેલો છે

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો:
$x-y+2z=4$
$3x+y+4z=6$
$x+y+z=1$
અહીં $\Delta = \begin{vmatrix} 1 & -1 & 2 \\ 3 & 1 & 4 \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix} = 0$
તથા $\Delta_1 = \Delta_2 = \Delta_3 = 0$ હોવાથી,આ સમીકરણોને અનંત ઉકેલો છે.
235
EasyMCQ
ધારો કે $A=\begin{bmatrix} 0 \\ -6 \\ 8 \end{bmatrix}$,$B=\begin{bmatrix} 3 & 5 & -7 \\ 0 & -1 & 8 \\ 6 & -1 & 0 \end{bmatrix}$ અને $X=\begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix}$. જો $D=[\alpha, \beta, \gamma]^{T}$ એ $X^{T} B^{T}=A^{T}$ નો ઉકેલ હોય,તો $D^{T} A=$
A
$0$
B
$4$
C
-$2$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ છે $X^T B^T = A^T$. બંને બાજુ પરિવર્તિત (transpose) લેતા,$(X^T B^T)^T = (A^T)^T$,જેનો અર્થ થાય છે $BX = A$.
પ્રથમ,$B$ નો નિશ્ચાયક શોધો: $|B| = 3(0 - (-8)) - 5(0 - 48) - 7(0 - (-6)) = 3(8) - 5(-48) - 7(6) = 24 + 240 - 42 = 222$.
$B$ નો એડજોઈન્ટ $\text{adj}(B) = \begin{bmatrix} 8 & 7 & 33 \\ 48 & 42 & -24 \\ 6 & 33 & -3 \end{bmatrix}$ છે.
તેથી,$X = B^{-1}A = \frac{1}{222} \begin{bmatrix} 8 & 7 & 33 \\ 48 & 42 & -24 \\ 6 & 33 & -3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 \\ -6 \\ 8 \end{bmatrix}$.
$X = \frac{1}{222} \begin{bmatrix} 0 - 42 + 264 \\ 0 - 252 - 192 \\ 0 - 198 - 24 \end{bmatrix} = \frac{1}{222} \begin{bmatrix} 222 \\ -444 \\ -222 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ -2 \\ -1 \end{bmatrix}$.
તેથી,$D = \begin{bmatrix} 1 \\ -2 \\ -1 \end{bmatrix}$.
અંતે,$D^T A = \begin{bmatrix} 1 & -2 & -1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 \\ -6 \\ 8 \end{bmatrix} = (1)(0) + (-2)(-6) + (-1)(8) = 0 + 12 - 8 = 4$.
236
EasyMCQ
જો $A=\begin{bmatrix} 1 & 5 & 3 \\ 2 & 4 & 0 \\ 3 & -1 & -5 \end{bmatrix}$,$B=\begin{bmatrix} -1 \\ -2 \\ 4 \end{bmatrix}$ અને $[x \ y \ z] A^{T}=B^{T}$ હોય,તો $x+y+z=$
A
$4$
B
$-2$
C
$6$
D
$3$

Solution

(C) આપેલ છે કે $[x \ y \ z] A^{T} = B^{T}$. બંને બાજુ પરિવર્તિત (transpose) લેતા,આપણને મળે $([x \ y \ z] A^{T})^{T} = (B^{T})^{T}$.
આનો અર્થ એ થાય કે $A [x \ y \ z]^{T} = B$.
શ્રેણિકોની કિંમત મૂકતા:
$\begin{bmatrix} 1 & 5 & 3 \\ 2 & 4 & 0 \\ 3 & -1 & -5 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 \\ -2 \\ 4 \end{bmatrix}$.
આનાથી સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ મળે છે:
$x + 5y + 3z = -1$ ...$(i)$
$2x + 4y = -2 \implies x + 2y = -1 \implies x = -1 - 2y$ ...(ii)
$3x - y - 5z = 4$ ...(iii)
સમીકરણ $(i)$ માં $x = -1 - 2y$ મૂકતા:
$(-1 - 2y) + 5y + 3z = -1 \implies 3y + 3z = 0 \implies y = -z$.
સમીકરણ (iii) માં $x = -1 - 2y$ અને $y = -z$ મૂકતા:
$3(-1 - 2(-z)) - (-z) - 5z = 4$
$3(-1 + 2z) + z - 5z = 4$
$-3 + 6z - 4z = 4 \implies 2z = 7 \implies z = 3.5$.
તેથી $y = -3.5$ અને $x = -1 - 2(-3.5) = -1 + 7 = 6$.
આમ,$x + y + z = 6 - 3.5 + 3.5 = 6$.
237
EasyMCQ
સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ $\begin{bmatrix} 2 & 2 & 3 \\ 7 & 1 & 1 \\ 0 & 6 & 5 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 y + 11 \\ 6 z - 1 \\ 5 y + 11 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} x \\ x \\ 4 z \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} z \\ 3 x \\ 4 y \end{bmatrix}$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$x = 4, y = -3, z = 2$
B
$x = 2, y = 1, z = 1$
C
$x = 1, y = -1, z = 2$
D
$x = 2, y = -4, z = 3$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ: $\begin{bmatrix} 2 & 2 & 3 \\ 7 & 1 & 1 \\ 0 & 6 & 5 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 y + 11 \\ 6 z - 1 \\ 5 y + 11 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} x \\ x \\ 4 z \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} z \\ 3 x \\ 4 y \end{bmatrix}$
ડાબી બાજુનો ગુણાકાર કરતા: $\begin{bmatrix} 2x + 2y + 3z \\ 7x + y + z \\ 6y + 5z \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} x + 3y + z + 11 \\ 4x + 6z - 1 \\ 9y + 4z + 11 \end{bmatrix}$
ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$1) 2x + 2y + 3z = x + 3y + z + 11 \Rightarrow x - y + 2z = 11$
$2) 7x + y + z = 4x + 6z - 1 \Rightarrow 3x + y - 5z = -1$
$3) 6y + 5z = 9y + 4z + 11 \Rightarrow -3y + z = 11$
સમીકરણ $(3)$ પરથી,$z = 3y + 11$. આ કિંમત $(1)$ અને $(2)$ માં મુકતા:
$x - y + 2(3y + 11) = 11 \Rightarrow x + 5y = -11$
$3x + y - 5(3y + 11) = -1 \Rightarrow 3x - 14y = 54$
$x + 5y = -11$ અને $3x - 14y = 54$ નો ઉકેલ મેળવતા:
$x = -11 - 5y \Rightarrow 3(-11 - 5y) - 14y = 54 \Rightarrow -33 - 15y - 14y = 54 \Rightarrow -29y = 87 \Rightarrow y = -3$
તેથી $x = -11 - 5(-3) = 4$ અને $z = 3(-3) + 11 = 2$.
આમ,ઉકેલ $x = 4, y = -3, z = 2$ છે.
238
DifficultMCQ
જો $A$ એક એવો શ્રેણિક હોય કે જેથી $\left[\begin{array}{ll} 2 & 1 \\ 3 & 2 \end{array}\right] A \left[\begin{array}{l} 1 \\ 1 \end{array}\right] = \left[\begin{array}{l} 1 \\ 0 \end{array}\right]$ થાય,તો $A$ બરાબર શું થાય?
A
$\left[\begin{array}{ll} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{array}\right]$
B
$\left[\begin{array}{ll} 2 & 1 \end{array}\right]$
C
$\left[\begin{array}{rr} 1 & 0 \\ -1 & 1 \end{array}\right]$
D
$\left[\begin{array}{r} 2 \\ -3 \end{array}\right]$

Solution

(D) ધારો કે $A = \left[\begin{array}{l} x_1 \\ x_2 \end{array}\right]$.
આપેલ સમીકરણ $\left[\begin{array}{ll} 2 & 1 \\ 3 & 2 \end{array}\right] \left[\begin{array}{l} x_1 \\ x_2 \end{array}\right] = \left[\begin{array}{l} 1 \\ 0 \end{array}\right]$ છે.
ડાબી બાજુના શ્રેણિકોનો ગુણાકાર કરતા:
$\left[\begin{array}{c} 2x_1 + x_2 \\ 3x_1 + 2x_2 \end{array}\right] = \left[\begin{array}{l} 1 \\ 0 \end{array}\right]$.
અનુરૂપ ઘટકોને સરખાવતા,આપણને સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ મળે છે:
$2x_1 + x_2 = 1$ (સમીકરણ $1$)
$3x_1 + 2x_2 = 0$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ પરથી,$x_2 = 1 - 2x_1$.
આ કિંમત સમીકરણ $2$ માં મૂકતા:
$3x_1 + 2(1 - 2x_1) = 0$
$3x_1 + 2 - 4x_1 = 0$
$-x_1 + 2 = 0 \Rightarrow x_1 = 2$.
હવે,$x_2$ શોધતા:
$x_2 = 1 - 2(2) = 1 - 4 = -3$.
તેથી,$A = \left[\begin{array}{r} 2 \\ -3 \end{array}\right]$.
239
EasyMCQ
જો ત્રણ અજ્ઞાત ધરાવતી ત્રણ સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ,જે $AX = D$ ના મેટ્રિક્સ સમીકરણ સ્વરૂપમાં છે,તે અસંગત (inconsistent) હોય,તો $\frac{\text{rank of } A}{\text{rank of } AD}$ શું થાય?
A
એક કરતા ઓછું
B
એક અથવા એક કરતા વધારે
C
એક
D
એક કરતા વધારે

Solution

(A) સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ $AX = D$ અસંગત હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિક $A$ નો રેન્ક એ ઓગમેન્ટેડ શ્રેણિક $[A|D]$ ના રેન્ક કરતા ઓછો હોવો જોઈએ.
$\therefore \text{Rank}(A) < \text{Rank}([A|D])$.
શ્રેણિકનો રેન્ક હંમેશા અન-ઋણ પૂર્ણાંક હોવાથી,અને $\text{Rank}(A) < \text{Rank}([A|D])$ હોવાથી,ગુણોત્તર $\frac{\text{Rank}(A)}{\text{Rank}([A|D])}$ એ $1$ કરતા ઓછો થાય.
240
MediumMCQ
સમીકરણોની સંહતિ $2x + py + 6z = 8$,$x + 2y + qz = 5$ અને $x + y + 3z = 4$ ને કોઈ ઉકેલ ન હોય તે માટે $p$ અને $q$ ની કિંમતો છે
A
$p \neq 2, q = 3$
B
$p \neq 2, q \neq 3$
C
$p = 2, q \neq 3$
D
$p = 2, q = 3$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણોની સંહતિ:
$2x + py + 6z = 8$
$x + 2y + qz = 5$
$x + y + 3z = 4$
સંહતિને ઉકેલ ન હોય તે માટે,નિશ્ચાયક $D = 0$ હોવો જોઈએ અને ક્રેમરના નિશ્ચાયકોમાંથી ઓછામાં ઓછો એક $(D_x, D_y, D_z)$ શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
સહગુણક શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 2 & p & 6 \\ 1 & 2 & q \\ 1 & 1 & 3 \end{bmatrix}$.
$|A| = 2(6 - q) - p(3 - q) + 6(1 - 2) = (p - 2)(q - 3)$.
$|A| = 0$ માટે $p = 2$ અથવા $q = 3$ હોવું જોઈએ.
જો $p \neq 2$ અને $q = 3$ હોય,તો નિશ્ચાયક $0$ થાય છે.
$D_x = \begin{vmatrix} 8 & p & 6 \\ 5 & 2 & 3 \\ 4 & 1 & 3 \end{vmatrix} = 6 - 3p$.
જો $p \neq 2$ હોય,તો $D_x \neq 0$,તેથી સંહતિને કોઈ ઉકેલ નથી.
241
MediumMCQ
જો કિંમતો $x=\alpha, y=\beta, z=\gamma$ એ ત્રણેય સમીકરણો $x+2y+3z=4$,$3x+y+z=3$ અને $x+3y+3z=2$ નું સમાધાન કરે,તો $3\alpha+\gamma=$
A
$\beta$
B
$2\beta$
C
$1-2\beta$
D
$2\beta+1$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો:
$1) x+2y+3z=4$
$2) 3x+y+z=3$
$3) x+3y+3z=2$
સમીકરણ $(3)$ માંથી સમીકરણ $(1)$ બાદ કરતા:
$(x+3y+3z) - (x+2y+3z) = 2 - 4$
$y = -2$
$y = -2$ ને સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ માં મૂકતા:
$x + 2(-2) + 3z = 4 \implies x + 3z = 8$
$3x + (-2) + z = 3 \implies 3x + z = 5$
$3x + z = 5$ પરથી,$z = 5 - 3x$ મળે.
$z$ ની કિંમત $x + 3z = 8$ માં મૂકતા:
$x + 3(5 - 3x) = 8$
$x + 15 - 9x = 8$
$-8x = -7 \implies x = \frac{7}{8}$
હવે $z$ શોધીએ:
$z = 5 - 3(\frac{7}{8}) = 5 - \frac{21}{8} = \frac{40-21}{8} = \frac{19}{8}$
આમ,$\alpha = \frac{7}{8}, \beta = -2, \gamma = \frac{19}{8}$.
$3\alpha + \gamma$ ની ગણતરી કરતા:
$3(\frac{7}{8}) + \frac{19}{8} = \frac{21}{8} + \frac{19}{8} = \frac{40}{8} = 5$.
$\beta = -2$ માટે વિકલ્પો તપાસતા:
$A) \beta = -2$
$B) 2\beta = -4$
$C) 1 - 2\beta = 1 - 2(-2) = 5$
$D) 2\beta + 1 = 2(-2) + 1 = -3$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
242
MediumMCQ
$3$ અજ્ઞાત ચલોમાં $2$ સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ $AX=B$ અને $CX=D$ ધ્યાનમાં લો. જો $AX=B$ નો અનન્ય ઉકેલ $D$ હોય અને $CX=D$ નો અનન્ય ઉકેલ $B$ હોય,તો $(A-C^{-1})X=O$ નો ઉકેલ શું છે?
A
$B$
B
$D$
C
$B+D$
D
$O$

Solution

(B) આપેલ છે કે $AX=B$ નો અનન્ય ઉકેલ $X=D$ છે. તેથી,$AD=B$.
આપેલ છે કે $CX=D$ નો અનન્ય ઉકેલ $X=B$ છે. તેથી,$CB=D$.
બીજા સમીકરણ પરથી,આપણને મળે છે $B = C^{-1}D$.
$B$ ની કિંમત પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $AD = C^{-1}D$.
આ સૂચવે છે કે $(A - C^{-1})D = O$.
આને $(A - C^{-1})X = O$ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $X=D$ એ ઉકેલ છે.
243
MediumMCQ
જો $x, y$ અને $z$ ની કિંમતો જે સમીકરણો $2x - 3y + 2z + 15 = 0$,$3x + y - z + 2 = 0$ અને $x - 3y - 3z + 8 = 0$ ને એકસાથે સંતોષે છે,તે અનુક્રમે $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ હોય,તો:
A
$\beta + \gamma = \alpha$
B
$\alpha + \beta = 2\gamma$
C
$2\alpha + \beta = \gamma$
D
$\alpha + \beta + \gamma = 0$

Solution

(D) આપેલ સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ:
$1) 2x - 3y + 2z = -15$
$2) 3x + y - z = -2$
$3) x - 3y - 3z = -8$
સમીકરણ $(2)$ પરથી,$z = 3x + y + 2$ મળે છે.
$z$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$2x - 3y + 2(3x + y + 2) = -15$
$2x - 3y + 6x + 2y + 4 = -15$
$8x - y = -19$ --- $(4)$
$z$ ની કિંમત સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા:
$x - 3y - 3(3x + y + 2) = -8$
$x - 3y - 9x - 3y - 6 = -8$
$-8x - 6y = -2$ --- $(5)$
$(4)$ અને $(5)$ નો સરવાળો કરતા:
$(8x - y) + (-8x - 6y) = -19 - 2$
$-7y = -21 \implies y = 3$
$y = 3$ ને $(4)$ માં મૂકતા:
$8x - 3 = -19$
$8x = -16 \implies x = -2$
$x = -2$ અને $y = 3$ ને $z = 3x + y + 2$ માં મૂકતા:
$z = 3(-2) + 3 + 2 = -6 + 5 = -1$
આમ,$\alpha = -2, \beta = 3, \gamma = -1$.
વિકલ્પો તપાસતા:
$\alpha + \beta + \gamma = -2 + 3 - 1 = 0$.
244
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સંહતિ $2x + py + 6z = 8$,$x + 2y + qz = 5$ અને $x + y + 3z = 4$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $p=$
A
$-1$
B
$2$
C
$3$
D
$-3$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D = 0$ હોવો જોઈએ અને સંહતિ સુસંગત હોવી જોઈએ.
આપેલ સમીકરણો:
$2x + py + 6z = 8$
$x + 2y + qz = 5$
$x + y + 3z = 4$
સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D$ શોધતા:
$D = \begin{vmatrix} 2 & p & 6 \\ 1 & 2 & q \\ 1 & 1 & 3 \end{vmatrix} = 2(6 - q) - p(3 - q) + 6(1 - 2) = 12 - 2q - 3p + pq - 6 = pq - 3p - 2q + 6 = (p - 2)(q - 3) = 0$.
આથી $p = 2$ અથવા $q = 3$ મળે.
જો $p = 2$ લઈએ,તો સમીકરણો નીચે મુજબ બને:
$2x + 2y + 6z = 8 \implies x + y + 3z = 4$
$x + 2y + qz = 5$
$x + y + 3z = 4$
અહીં પ્રથમ અને ત્રીજું સમીકરણ સમાન હોવાથી,ત્રણ ચલ માટે બે સ્વતંત્ર સમીકરણો મળે છે,જેનો અર્થ છે કે કોઈપણ $q$ માટે અનંત ઉકેલો મળે.
આપેલ વિકલ્પો તપાસતા,$p = 2$ એ વિકલ્પ $B$ માં છે.
245
MediumMCQ
જો $x^a y^b=e^m, x^c y^d=e^n, \Delta_1=\left|\begin{array}{ll}m & b \\ n & d\end{array}\right|, \Delta_2=\left|\begin{array}{ll}a & m \\ c & n\end{array}\right|, \Delta_3=\left|\begin{array}{ll}a & b \\ c & d\end{array}\right|$,હોય,તો $x$ અને $y$ ની કિંમતો અનુક્રમે શું થાય? ($e$ એ પ્રાકૃતિક લઘુગણકનો આધાર છે).
A
$e^{\frac{\Delta_1}{\Delta_3}}$ અને $e^{\frac{\Delta_2}{\Delta_3}}$
B
$e^{\frac{\Delta_2}{\Delta_3}}$ અને $e^{\frac{\Delta_1}{\Delta_3}}$
C
$\frac{\Delta_1}{\Delta_3}$ અને $\frac{\Delta_2}{\Delta_3}$
D
$\log \left(\frac{\Delta_1}{\Delta_3}\right)$ અને $\log \left(\frac{\Delta_2}{\Delta_3}\right)$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણોની બંને બાજુ પ્રાકૃતિક લઘુગણક લેતા:
$a \ln x + b \ln y = m$
$c \ln x + d \ln y = n$
ધારો કે $X = \ln x$ અને $Y = \ln y$. આથી સમીકરણો નીચે મુજબ બનશે:
$aX + bY = m$
$cX + dY = n$
ક્રેમરના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$X = \frac{\Delta_1}{\Delta_3} = \frac{\begin{vmatrix} m & b \\ n & d \end{vmatrix}}{\begin{vmatrix} a & b \\ c & d \end{vmatrix}}$
$Y = \frac{\Delta_2}{\Delta_3} = \frac{\begin{vmatrix} a & m \\ c & n \end{vmatrix}}{\begin{vmatrix} a & b \\ c & d \end{vmatrix}}$
$X = \ln x$ હોવાથી,$x = e^X = e^{\frac{\Delta_1}{\Delta_3}}$ મળે.
$Y = \ln y$ હોવાથી,$y = e^Y = e^{\frac{\Delta_2}{\Delta_3}}$ મળે.
આમ,$x$ અને $y$ ની કિંમતો $e^{\frac{\Delta_1}{\Delta_3}}$ અને $e^{\frac{\Delta_2}{\Delta_3}}$ છે.
246
MediumMCQ
જો $A$ અને $B$ એ $k$ ની એવી બે વાસ્તવિક કિંમતો હોય કે જેના માટે સમીકરણ સંહતિ $x+2y+z=1$,$x+3y+4z=k$ અને $x+5y+10z=k^2$ સુસંગત હોય,તો $A+B=$
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$7$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ સંહતિ નીચે મુજબ છે:
$x+2y+z=1$
$x+3y+4z=k$
$x+5y+10z=k^2$
સમીકરણ સંહતિ સુસંગત હોવા માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $D$ શૂન્ય હોવો જોઈએ.
$D = \begin{vmatrix} 1 & 2 & 1 \\ 1 & 3 & 4 \\ 1 & 5 & 10 \end{vmatrix} = 1(30-20) - 2(10-4) + 1(5-3) = 10 - 12 + 2 = 0$.
અહીં $D=0$ હોવાથી,સંહતિ સુસંગત રહે તે માટે $D_1 = 0$ હોવું જરૂરી છે.
$D_1 = \begin{vmatrix} 1 & 2 & 1 \\ k & 3 & 4 \\ k^2 & 5 & 10 \end{vmatrix} = 1(30-20) - 2(10k-4k^2) + 1(5k-3k^2) = 0$.
$10 - 20k + 8k^2 + 5k - 3k^2 = 0$.
$5k^2 - 15k + 10 = 0$.
$5$ વડે ભાગતા,$k^2 - 3k + 2 = 0$ મળે.
$(k-1)(k-2) = 0$.
આમ,$k$ ની વાસ્તવિક કિંમતો $k=1$ અને $k=2$ છે. ધારો કે $A=1$ અને $B=2$.
તેથી,$A+B = 1+2 = 3$.
247
MediumMCQ
ક્રેમરના નિયમ દ્વારા સુરેખ સમીકરણોની સિસ્ટમ $AX=B$ ઉકેલતી વખતે,સામાન્ય સંકેતમાં,જો $\Delta_1=\left|\begin{array}{ccc}-11 & 1 & -7 \\ -4 & 1 & -2 \\ 5 & 1 & 1\end{array}\right|$ અને $\Delta_3=\left|\begin{array}{ccc}4 & 1 & -11 \\ 1 & 1 & -4 \\ 4 & 1 & 5\end{array}\right|$ હોય,તો $X=$
A
$\left[\begin{array}{c}-1 \\ 1 \\ 2\end{array}\right]$
B
$\left[\begin{array}{c}2 \\ 1 \\ -1\end{array}\right]$
C
$\left[\begin{array}{c}1 \\ -1 \\ 2\end{array}\right]$
D
$\left[\begin{array}{c}1 \\ 2 \\ -1\end{array}\right]$

Solution

(A) ક્રેમરના નિયમ મુજબ,$X = \left[\begin{array}{c}x \\ y \\ z\end{array}\right]$ માટે ઉકેલ $x = \frac{\Delta_1}{\Delta}$,$y = \frac{\Delta_2}{\Delta}$,અને $z = \frac{\Delta_3}{\Delta}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પ્રથમ,$\Delta_1$ ની ગણતરી કરો: $\Delta_1 = -11(1 - (-2)) - 1(-4 - (-10)) - 7(-4 - 5) = -11(3) - 1(6) - 7(-9) = -33 - 6 + 63 = 24$.
ત્યારબાદ,$\Delta_3$ ની ગણતરી કરો: $\Delta_3 = 4(5 - (-4)) - 1(5 - (-16)) - 11(1 - 4) = 4(9) - 1(21) - 11(-3) = 36 - 21 + 33 = 48$.
જેમ કે $x = \frac{\Delta_1}{\Delta}$ અને $z = \frac{\Delta_3}{\Delta}$,તેથી $x = \frac{24}{\Delta}$ અને $z = \frac{48}{\Delta}$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $z = 2x$. વિકલ્પો જોતા:
વિકલ્પ $A$: $x = -1, z = 2$ ($z = 2x$ નું પાલન કરે છે)
વિકલ્પ $B$: $x = 2, z = -1$ (પાલન કરતું નથી)
વિકલ્પ $C$: $x = 1, z = 2$ (પાલન કરતું નથી)
વિકલ્પ $D$: $x = 1, z = -1$ (પાલન કરતું નથી)
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
248
MediumMCQ
જો સમીકરણોની સંહતિ $2x + 3y - 3z = 3$,$x + 2y + \alpha z = 1$,અને $2x - y + z = \beta$ ને અનંત ઉકેલો હોય,તો $\frac{\alpha}{\beta} - \frac{\beta}{\alpha} =$ શોધો.
A
$\frac{53}{14}$
B
$\frac{45}{14}$
C
$-\frac{53}{14}$
D
$-\frac{45}{14}$

Solution

(B) સુરેખ સમીકરણોની સંહતિને અનંત ઉકેલો હોય તે માટે નિશ્ચાયક $D = 0$ અને $D_x = D_y = D_z = 0$ હોવું જોઈએ.
આપેલ સંહતિ:
$2x + 3y - 3z = 3$
$x + 2y + \alpha z = 1$
$2x - y + z = \beta$
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $D$ ની ગણતરી કરીએ:
$D = \begin{vmatrix} 2 & 3 & -3 \\ 1 & 2 & \alpha \\ 2 & -1 & 1 \end{vmatrix} = 2(2 + \alpha) - 3(1 - 2\alpha) - 3(-1 - 4) = 4 + 2\alpha - 3 + 6\alpha + 15 = 8\alpha + 16$.
$D = 0$ લેતા,$8\alpha + 16 = 0$,તેથી $\alpha = -2$.
હવે,$D_z$ ની ગણતરી કરીએ અને તેને $0$ લઈએ:
$D_z = \begin{vmatrix} 2 & 3 & 3 \\ 1 & 2 & 1 \\ 2 & -1 & \beta \end{vmatrix} = 2(2\beta + 1) - 3(\beta - 2) + 3(-1 - 4) = 4\beta + 2 - 3\beta + 6 - 15 = \beta - 7$.
$D_z = 0$ લેતા,$\beta = 7$.
હવે $\frac{\alpha}{\beta} - \frac{\beta}{\alpha} = \frac{-2}{7} - \frac{7}{-2} = -\frac{2}{7} + \frac{7}{2} = \frac{-4 + 49}{14} = \frac{45}{14}$.
249
EasyMCQ
સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $AX=B$ ને ક્રેમરના નિયમનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલતી વખતે,જો $\Delta=\left|\begin{array}{ccc}1 & 1 & 1 \\ 2 & -1 & 2 \\ -1 & 1 & 5\end{array}\right|$,$\Delta_1=\left|\begin{array}{ccc}5 & 1 & 1 \\ 4 & -1 & 2 \\ 11 & 1 & 5\end{array}\right|$ અને $X=\left[\begin{array}{l}\alpha \\ 2 \\ \beta\end{array}\right]$ હોય,તો $\alpha^2+\beta^2=$
A
$9$
B
$13$
C
$5$
D
$25$

Solution

(C) આપેલ છે કે,$\Delta=\left|\begin{array}{ccc}1 & 1 & 1 \\ 2 & -1 & 2 \\ -1 & 1 & 5\end{array}\right|$,$\Delta_1=\left|\begin{array}{ccc}5 & 1 & 1 \\ 4 & -1 & 2 \\ 11 & 1 & 5\end{array}\right|$ અને $X=\left[\begin{array}{l}\alpha \\ 2 \\ \beta\end{array}\right]$.
ક્રેમરના નિયમ મુજબ,$x = \frac{\Delta_1}{\Delta}$.
પ્રથમ,$\Delta = 1(-5-2) - 1(10+2) + 1(2-1) = -7 - 12 + 1 = -18$ મેળવો.
ત્યારબાદ,$\Delta_1 = 5(-5-2) - 1(20-22) + 1(4+11) = 5(-7) - 1(-2) + 15 = -35 + 2 + 15 = -18$ મેળવો.
આમ,$\alpha = x = \frac{\Delta_1}{\Delta} = \frac{-18}{-18} = 1$.
હવે,સમીકરણ સંહતિ $AX=B$ નો ઉપયોગ કરતા જ્યાં $X = [\alpha, 2, \beta]^T = [1, 2, \beta]^T$:
$1(1) + 1(2) + 1(\beta) = 5 \Rightarrow 3 + \beta = 5 \Rightarrow \beta = 2$.
તેથી,$\alpha^2 + \beta^2 = 1^2 + 2^2 = 1 + 4 = 5$.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Solution of the Linear equations using Matrices · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.