Gujarati

nth term of special series, Sum to n terms and Infinite number of terms Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Sequences and Series · nth term of special series, Sum to n terms and Infinite number of terms

300+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 300 questions in Gujarati

201
AdvancedMCQ
જો $n$ એ સૌથી નાની પ્રાકૃતિક સંખ્યા હોય કે જેથી $n+2n+3n+\ldots+99n$ એક પૂર્ણ વર્ગ હોય,તો $n^2$ ના અંકોની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$3$ થી વધુ

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ $S = n + 2n + 3n + \ldots + 99n$ છે.
આને $S = n(1 + 2 + 3 + \ldots + 99)$ તરીકે લખી શકાય.
પ્રથમ $k$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓના સરવાળાના સૂત્ર મુજબ,$\sum_{i=1}^{k} i = \frac{k(k+1)}{2}$,આપણને મળે:
$S = n \times \frac{99 \times 100}{2} = n \times 99 \times 50 = n \times 4950$.
$4950$ ના અવિભાજ્ય અવયવો $4950 = 2 \times 3^2 \times 5^2 \times 11$ છે.
$S$ પૂર્ણ વર્ગ બને તે માટે $n \times 2 \times 3^2 \times 5^2 \times 11$ પૂર્ણ વર્ગ હોવું જોઈએ.
આ માટે $n$ એ $2 \times 11 \times k^2 = 22k^2$ સ્વરૂપમાં હોવું જોઈએ.
સૌથી નાની પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ મેળવવા માટે $k=1$ લેતા,$n = 22$ મળે.
તેથી $n^2 = 22^2 = 484$.
$484$ માં $3$ અંકો છે.
202
AdvancedMCQ
બધા જ ધન પૂર્ણાંકો $n$ નો સરવાળો શોધો જેના માટે $\frac{1^3+2^3+\ldots+(2n)^3}{1^2+2^2+\ldots+n^2}$ પણ એક પૂર્ણાંક હોય.
A
$8$
B
$9$
C
$15$
D
$Infinite$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $S = \frac{\sum_{k=1}^{2n} k^3}{\sum_{k=1}^{n} k^2}$ છે.
સૂત્રો $\sum_{k=1}^{m} k^3 = \left(\frac{m(m+1)}{2}\right)^2$ અને $\sum_{k=1}^{n} k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = \frac{\left(\frac{2n(2n+1)}{2}\right)^2}{\frac{n(n+1)(2n+1)}{6}} = \frac{6n(2n+1)}{n+1} = 12n - 6 + \frac{6}{n+1}$.
$S$ પૂર્ણાંક હોય તે માટે $n+1$ એ $6$ નો અવયવ હોવો જોઈએ.
$6$ ના અવયવો $1, 2, 3, 6$ છે.
તેથી $n+1 \in \{1, 2, 3, 6\}$,જે આપણને $n \in \{0, 1, 2, 5\}$ આપે છે.
$n$ ધન પૂર્ણાંક હોવાથી $n \in \{1, 2, 5\}$.
આ કિંમતોનો સરવાળો $1+2+5 = 8$ થાય છે.
203
AdvancedMCQ
જો $\frac{2^2+4^2+6^2+\ldots+(2n)^2}{1^2+3^2+5^2+\ldots+(2n-1)^2}$ એ $1.01$ થી વધુ હોય,તો $n$ ની મહત્તમ કિંમત કેટલી છે?
A
$99$
B
$100$
C
$101$
D
$150$

Solution

(D) ધારો કે $S = \frac{2^2+4^2+6^2+\ldots+(2n)^2}{1^2+3^2+5^2+\ldots+(2n-1)^2}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે અંશ $4(1^2+2^2+3^2+\ldots+n^2) = 4 \times \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} = \frac{2n(n+1)(2n+1)}{3}$ છે.
છેદ એ પ્રથમ $n$ એકી સંખ્યાઓના વર્ગોનો સરવાળો છે,જે $\frac{n(2n-1)(2n+1)}{3}$ છે.
આમ,$S = \frac{2n(n+1)(2n+1)}{n(2n-1)(2n+1)} = \frac{2(n+1)}{2n-1}$.
આપણને $S > 1.01$ આપેલ છે,તેથી $\frac{2n+2}{2n-1} > \frac{101}{100}$.
ગુણાકાર કરતા,આપણને $200n + 200 > 202n - 101$ મળે છે.
$301 > 2n$,જેનો અર્થ છે કે $n < 150.5$.
$n$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી $n$ ની મહત્તમ કિંમત $150$ છે.
204
AdvancedMCQ
ચોરસ પાયા પર દડાઓનો એક અધૂરો પિરામિડ ધ્યાનમાં લો જેમાં $18$ સ્તરો છે,અને ઉપરના સ્તરની દરેક બાજુ પર $13$ દડાઓ છે. તો,તે પિરામિડમાં દડાઓની કુલ સંખ્યા $N$ નીચેનામાંથી કઈ શરત સંતોષે છે?
A
$9000 < N < 10000$
B
$8000 < N < 9000$
C
$7000 < N < 8000$
D
$10000 < N < 12000$

Solution

(B) પિરામિડમાં $18$ સ્તરો છે,જેમાં ઉપરના સ્તરની દરેક બાજુ પર $13$ દડાઓ છે. ચોરસ પાયાના પિરામિડ માટે,સ્તરોમાં દડાઓની સંખ્યા $13^2, 14^2, 15^2, \dots, 30^2$ છે.
દડાઓની કુલ સંખ્યા $N = \sum_{k=13}^{30} k^2 = \sum_{k=1}^{30} k^2 - \sum_{k=1}^{12} k^2$ છે.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^{n} k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\sum_{k=1}^{30} k^2 = 9455$ અને $\sum_{k=1}^{12} k^2 = 650$.
તેથી,$N = 9455 - 650 = 8805$.
આમ,$8000 < 8805 < 9000$,તેથી સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
Solution diagram
205
DifficultMCQ
ગણ $\{1, 2, 3, \ldots, 100\}$ માં ધન પૂર્ણાંકો $n$ ની સંખ્યા કેટલી છે જેના માટે $\frac{1^2+2^2+3^2+\ldots+n^2}{1+2+3+\ldots+n}$ એક પૂર્ણાંક થાય?
A
$33$
B
$34$
C
$50$
D
$100$

Solution

(B) આપણી પાસે પદાવલિ $\frac{1^2+2^2+3^2+\ldots+n^2}{1+2+3+\ldots+n}$ છે.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા,અંશ $\frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ અને છેદ $\frac{n(n+1)}{2}$ છે.
તેમનો ભાગાકાર કરતા,આપણને $\frac{2n+1}{3}$ મળે છે.
આ પદાવલિ પૂર્ણાંક બને તે માટે,ધારો કે $\frac{2n+1}{3} = k$,જ્યાં $k$ એક પૂર્ણાંક છે.
આનો અર્થ એ છે કે $2n+1 = 3k$,અથવા $2n = 3k-1$.
$n$ પૂર્ણાંક હોવો જોઈએ,તેથી $3k-1$ બેકી સંખ્યા હોવી જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $k$ એકી સંખ્યા હોવી જોઈએ.
$1 \leq n \leq 100$ આપેલ હોવાથી,$1 \leq \frac{3k-1}{2} \leq 100$.
$2 \leq 3k-1 \leq 200$ $\Rightarrow 3 \leq 3k \leq 201$ $\Rightarrow 1 \leq k \leq 67$.
આપણે $[1, 67]$ અંતરાલમાં એકી પૂર્ણાંકો $k$ ની સંખ્યા ગણવાની છે.
એકી પૂર્ણાંકો $1, 3, 5, \ldots, 67$ છે.
આ એક સમાંતર શ્રેણી છે જેમાં $a=1$,$d=2$,અને $l=67$ છે.
$l = a + (m-1)d$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$67 = 1 + (m-1)2$ $\Rightarrow 66 = 2(m-1)$ $\Rightarrow 33 = m-1$ $\Rightarrow m = 34$.
આમ,આવા $34$ પૂર્ણાંકો $n$ છે.
206
DifficultMCQ
જો $\frac{1^3+2^3+3^3+\ldots n \text{ પદો સુધી}}{1 \cdot 3+2 \cdot 5+3 \cdot 7+\ldots n \text{ પદો સુધી}} = \frac{9}{5}$ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$15$
C
$20$
D
$5$

Solution

(D) અંશનો સરવાળો $\sum_{r=1}^n r^3 = \left(\frac{n(n+1)}{2}\right)^2$ છે.
છેદ $\sum_{r=1}^n r(2r+1) = \sum_{r=1}^n (2r^2+r) = 2\sum r^2 + \sum r$ છે.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા: $2 \cdot \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} + \frac{n(n+1)}{2} = \frac{n(n+1)(4n+5)}{6}$.
આપેલ ગુણોત્તર: $\frac{\frac{n^2(n+1)^2}{4}}{\frac{n(n+1)(4n+5)}{6}} = \frac{9}{5}$.
સાદું રૂપ આપતા: $\frac{3n(n+1)}{2(4n+5)} = \frac{9}{5}$.
$\frac{n(n+1)}{2(4n+5)} = \frac{3}{5} \Rightarrow 5n^2 + 5n = 24n + 30$.
$5n^2 - 19n - 30 = 0$.
$(n-5)(5n+6) = 0$.
$n$ ધન પૂર્ણાંક હોવાથી,$n = 5$.
207
DifficultMCQ
શ્રેણી $5+11+19+29+41+\ldots$ ના પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો $..........$ છે.
A
$3450$
B
$3250$
C
$3420$
D
$3520$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી $5, 11, 19, 29, 41, \ldots$ છે.
ધારો કે $n$-મું પદ $T_n = an^2 + bn + c$ છે.
$n=1$ માટે,$T_1 = a + b + c = 5$.
$n=2$ માટે,$T_2 = 4a + 2b + c = 11$.
$n=3$ માટે,$T_3 = 9a + 3b + c = 19$.
સમીકરણો બાદ કરતા: $(T_2 - T_1) = 3a + b = 6$ અને $(T_3 - T_2) = 5a + b = 8$.
આ ઉકેલતા,$2a = 2 \implies a = 1$,$b = 3$,અને $c = 1$ મળે છે.
તેથી,$T_n = n^2 + 3n + 1$.
સરવાળો $S_{20} = \sum_{n=1}^{20} (n^2 + 3n + 1) = \sum_{n=1}^{20} n^2 + 3 \sum_{n=1}^{20} n + \sum_{n=1}^{20} 1$.
સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા: $\sum n^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$,$\sum n = \frac{n(n+1)}{2}$.
$S_{20} = \frac{20(21)(41)}{6} + 3 \times \frac{20(21)}{2} + 20 = 2870 + 630 + 20 = 3520$.
208
DifficultMCQ
જો $\operatorname{gcd}(m, n) = 1$ અને $1^2 - 2^2 + 3^2 - 4^2 + \ldots + (2021)^2 - (2022)^2 + (2023)^2 = 1012 m^2 n$ હોય,તો $m^2 - n^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$200$
B
$240$
C
$220$
D
$180$

Solution

(B) આપેલ પદાવલિ $S = (1^2 - 2^2) + (3^2 - 4^2) + \ldots + (2021^2 - 2022^2) + 2023^2$ છે.
$a^2 - b^2 = (a - b)(a + b)$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$S = (1 - 2)(1 + 2) + (3 - 4)(3 + 4) + \ldots + (2021 - 2022)(2021 + 2022) + 2023^2$.
$S = -1(1 + 2 + 3 + 4 + \ldots + 2022) + 2023^2$.
પ્રથમ $n$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો સરવાળો $\frac{n(n+1)}{2}$ થાય,તેથી:
$S = -\frac{2022 \times 2023}{2} + 2023^2$.
$S = -1011 \times 2023 + 2023^2$.
$S = 2023(2023 - 1011) = 2023 \times 1012$.
આપેલ છે કે $1012 m^2 n = 2023 \times 1012$,તેથી $m^2 n = 2023$.
$2023 = 17^2 \times 7$ હોવાથી,$m = 17$ અને $n = 7$ મળે.
તેથી,$m^2 - n^2 = 17^2 - 7^2 = 289 - 49 = 240$.
209
DifficultMCQ
ધારો કે $S_{k} = \frac{1+2+\ldots+k}{k}$ અને $\sum_{j=1}^n S_j^2 = \frac{n}{A}(Bn^2 + Cn + D)$,જ્યાં $A, B, C, D \in \mathbb{N}$ અને $A$ નું મૂલ્ય ન્યૂનતમ છે. તો:
A
$A + B$ એ $D$ વડે વિભાજ્ય છે
B
$A + B = 5(D - C)$
C
$A + C + D$ એ $B$ વડે વિભાજ્ય નથી
D
$A + B + C + D$ એ $5$ વડે વિભાજ્ય છે

Solution

(A) આપેલ છે $S_{k} = \frac{k(k+1)}{2k} = \frac{k+1}{2}$.
તેથી $S_{j}^2 = \frac{(j+1)^2}{4} = \frac{j^2 + 2j + 1}{4}$.
$j=1$ થી $n$ સુધી સરવાળો કરતા:
$\sum_{j=1}^n S_j^2 = \frac{1}{4} \left[ \sum_{j=1}^n j^2 + 2 \sum_{j=1}^n j + \sum_{j=1}^n 1 \right]$
$= \frac{1}{4} \left[ \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} + 2 \frac{n(n+1)}{2} + n \right]$
$= \frac{n}{4} \left[ \frac{(n+1)(2n+1)}{6} + (n+1) + 1 \right]$
$= \frac{n}{24} \left[ (2n^2 + 3n + 1) + 6n + 6 + 6 \right]$
$= \frac{n}{24} [2n^2 + 9n + 13]$.
$\frac{n}{A}(Bn^2 + Cn + D)$ સાથે સરખાવતા,$A=24, B=2, C=9, D=13$ મળે છે.
વિકલ્પો તપાસતા:
$A+B = 26$,$D=13$,$26$ એ $13$ વડે વિભાજ્ય છે.
તેથી વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
210
DifficultMCQ
ધારો કે $a_{n}$ એ શ્રેણી $5+8+14+23+35+50+\ldots$ નું $n^{\text{th}}$ પદ છે અને $S_{n}=\sum_{k=1}^{n} a_{k}$ છે. તો $S_{30}-a_{40}$ ની કિંમત શોધો.
A
$11310$
B
$11280$
C
$11290$
D
$11260$

Solution

(C) શ્રેણી $5, 8, 14, 23, 35, 50, \ldots$ છે.
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત $d_n = a_{n+1} - a_n$ છે.
તફાવતો $3, 6, 9, 12, 15, \ldots$ છે,જે સમાંતર શ્રેણી બનાવે છે જ્યાં $n^{\text{th}}$ તફાવત $3n$ છે.
તેથી,$a_n = a_1 + \sum_{k=1}^{n-1} 3k = 5 + 3 \frac{(n-1)n}{2} = \frac{3n^2 - 3n + 10}{2}$.
$n=40$ માટે,$a_{40} = \frac{3(40)^2 - 3(40) + 10}{2} = 2345$.
હવે,$S_n = \sum_{k=1}^{n} \frac{3k^2 - 3k + 10}{2} = \frac{3}{2} \sum k^2 - \frac{3}{2} \sum k + 5 \sum 1$.
$S_{30} = \frac{3}{2} \left( \frac{30(31)(61)}{6} \right) - \frac{3}{2} \left( \frac{30(31)}{2} \right) + 5(30) = 13635$.
અંતે,$S_{30} - a_{40} = 13635 - 2345 = 11290$.
211
DifficultMCQ
જો $S_{n} = 4 + 11 + 21 + 34 + 50 + \ldots$ એ $n$ પદો સુધી હોય,તો $\frac{1}{60}(S_{29} - S_{9})$ ની કિંમત $.......$ થાય.
A
$226$
B
$220$
C
$223$
D
$227$

Solution

(C) શ્રેણી $4, 11, 21, 34, 50, \ldots$ છે. ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત $7, 10, 13, 16, \ldots$ છે,જે $3$ ના સામાન્ય તફાવત સાથે $A.P.$ બનાવે છે.
ધારો કે $n$ મું પદ $T_{n} = an^2 + bn + c$ છે.
$n=1, 2, 3$ માટે:
$a + b + c = 4$
$4a + 2b + c = 11$
$9a + 3b + c = 21$
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $a = \frac{3}{2}, b = \frac{5}{2}, c = 0$ મળે છે.
તેથી,$T_{n} = \frac{3}{2}n^2 + \frac{5}{2}n = \frac{n(3n+5)}{2}$.
$S_{n} = \sum_{k=1}^{n} T_{k} = \frac{n(n+1)(n+3)}{2}$.
હવે,$S_{29} = \frac{29 \times 30 \times 32}{2} = 13920$.
$S_{9} = \frac{9 \times 10 \times 12}{2} = 540$.
$\frac{1}{60}(S_{29} - S_{9}) = \frac{1}{60}(13920 - 540) = \frac{13380}{60} = 223$.
212
DifficultMCQ
ધારો કે $\langle a_n \rangle$ એક શ્રેણી છે જેથી $a_1+a_2+\ldots+a_n = \frac{n^2+3n}{(n+1)(n+2)}$. જો $28 \sum_{k=1}^{10} \frac{1}{a_k} = p_1 p_2 p_3 \ldots p_m$ હોય,જ્યાં $p_1, p_2, \ldots, p_m$ એ પ્રથમ $m$ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે,તો $m$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$6$
C
$5$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે $S_n = \frac{n^2+3n}{(n+1)(n+2)}$.
$n=1$ માટે,$a_1 = S_1 = \frac{2}{3}$.
$n > 1$ માટે,$a_n = S_n - S_{n-1} = \frac{4}{n(n+1)(n+2)}$.
તેથી,$\frac{1}{a_k} = \frac{k(k+1)(k+2)}{4}$.
હવે,$28 \sum_{k=1}^{10} \frac{1}{a_k} = 28 \sum_{k=1}^{10} \frac{k(k+1)(k+2)}{4} = 7 \sum_{k=1}^{10} k(k+1)(k+2)$.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^n k(k+1)(k+2) = \frac{n(n+1)(n+2)(n+3)}{4}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$7 \times \frac{10 \times 11 \times 12 \times 13}{4} = 2 \times 3 \times 5 \times 7 \times 11 \times 13$.
આ પ્રથમ $6$ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓનો ગુણાકાર છે.
તેથી,$m = 6$.
213
DifficultMCQ
શ્રેણી $2^2-3^2+4^2-5^2+6^2-\ldots$ ના $20$ પદોનો સરવાળો $........$ થાય છે.
A
$1311$
B
$1312$
C
$1310$
D
$1313$

Solution

(C) આપેલ શ્રેણી $2^2-3^2+4^2-5^2+6^2-\ldots$ ના $20$ પદો છે.
આને બે શ્રેણીઓના સરવાળા તરીકે લખી શકાય: $S = (2^2+4^2+6^2+\ldots \text{ } 10 \text{ પદો સુધી}) - (3^2+5^2+7^2+\ldots \text{ } 10 \text{ પદો સુધી})$.
$S = \sum_{n=1}^{10} (2n)^2 - \sum_{n=1}^{10} (2n+1)^2$.
$S = \sum_{n=1}^{10} [ (2n)^2 - (2n+1)^2 ]$.
નિત્યસમ $a^2-b^2 = (a-b)(a+b)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = \sum_{n=1}^{10} (2n - 2n - 1)(2n + 2n + 1) = \sum_{n=1}^{10} (-1)(4n+1)$.
$S = -[ 4 \sum_{n=1}^{10} n + \sum_{n=1}^{10} 1 ]$.
$S = -[ 4 \times \frac{10 \times 11}{2} + 10 ]$.
$S = -[ 220 + 10 ] = -230$.
214
AdvancedMCQ
ધારો કે $[\alpha]$ એ $\alpha$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. તો $[\sqrt{1}]+[\sqrt{2}]+[\sqrt{3}]+\ldots +[\sqrt{120}]$ ની કિંમત શોધો.
A
$824$
B
$825$
C
$823$
D
$822$

Solution

(B) આપણે $S = \sum_{n=1}^{120} [\sqrt{n}]$ ની ગણતરી કરવાની છે.
કોઈ પૂર્ણાંક $k$ માટે,$[\sqrt{n}] = k$ ત્યારે થાય જ્યારે $k^2 \leq n < (k+1)^2$.
આવા પૂર્ણાંકો $n$ ની સંખ્યા $(k+1)^2 - k^2 = 2k+1$ છે.
અહીં $k=1, 2, \ldots, 10$ માટે,$n$ ની કિંમતો $1$ થી $120$ સુધી છે કારણ કે $10^2 = 100$ અને $11^2 = 121$.
$k=1, 2, \ldots, 9$ માટે,પદોની સંખ્યા $2k+1$ છે.
$k=10$ માટે,વિસ્તાર $100 \leq n \leq 120$ છે,જે $120 - 100 + 1 = 21$ પદો આપે છે.
સરવાળો $S = \sum_{k=1}^{9} k(2k+1) + 10(21)$.
$S = \sum_{k=1}^{9} (2k^2 + k) + 210$.
$S = 2 \times \frac{9(10)(19)}{6} + \frac{9(10)}{2} + 210$.
$S = 570 + 45 + 210 = 825$.
215
AdvancedMCQ
જો શ્રેણી $\left(\frac{1}{2}-\frac{1}{3}\right)+\left(\frac{1}{2^2}-\frac{1}{2 \cdot 3}+\frac{1}{3^2}\right)+\left(\frac{1}{2^3}-\frac{1}{2^2 \cdot 3}+\frac{1}{2 \cdot 3^2}-\frac{1}{3^3}\right)+\left(\frac{1}{2^4}-\frac{1}{2^3 \cdot 3}+\frac{1}{2^2 \cdot 3^2}-\frac{1}{2 \cdot 3^3}+\frac{1}{3^4}\right)+\ldots$ નો સરવાળો $\frac{\alpha}{\beta}$ હોય,જ્યાં $\alpha$ અને $\beta$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તો $\alpha+3\beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$6$
C
$5$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણીનો સરવાળો $P = \frac{1}{2}$ મળે છે.
અહીં $\frac{\alpha}{\beta} = \frac{1}{2}$ છે.
તેથી $\alpha = 1$ અને $\beta = 2$ મળે.
$\alpha + 3\beta = 1 + 3(2) = 1 + 6 = 7$.
216
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha = 1^2 + 4^2 + 8^2 + 13^2 + 19^2 + 26^2 + \ldots$ $10$ પદો સુધી અને $\beta = \sum_{n=1}^{10} n^4$. જો $4\alpha - \beta = 55k + 40$ હોય,તો $k$ ની કિંમત . . . . . . છે.
A
$456$
B
$353$
C
$468$
D
$435$

Solution

(B) શ્રેણી $1, 4, 8, 13, 19, 26, \ldots$ નું $n$-મું પદ $a_n = \frac{n^2+3n-2}{2}$ છે.
તેથી,$\alpha = \sum_{n=1}^{10} \left(\frac{n^2+3n-2}{2}\right)^2 = \frac{1}{4} \sum_{n=1}^{10} (n^2+3n-2)^2$.
તેથી $4\alpha = \sum_{n=1}^{10} (n^4 + 6n^3 + 5n^2 - 12n + 4)$.
આપેલ છે કે $\beta = \sum_{n=1}^{10} n^4$,તેથી $4\alpha - \beta = \sum_{n=1}^{10} (6n^3 + 5n^2 - 12n + 4)$.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sum_{n=1}^{10} n^3 = 3025$,$\sum_{n=1}^{10} n^2 = 385$,$\sum_{n=1}^{10} n = 55$.
$4\alpha - \beta = 6(3025) + 5(385) - 12(55) + 4(10) = 19455$.
આપેલ છે કે $4\alpha - \beta = 55k + 40$,તેથી $55k = 19415$.
$k = 353$.
217
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{1}{1-3 \cdot 1^2+1^4} + \frac{2}{1-3 \cdot 2^2+2^4} + \frac{3}{1-3 \cdot 3^2+3^4} + \ldots$ ના $10$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{45}{109}$
B
$-\frac{45}{109}$
C
$\frac{55}{109}$
D
$-\frac{55}{109}$

Solution

(D) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_r = \frac{r}{1-3r^2+r^4}$ છે.
છેદને $(r^2-r-1)(r^2+r-1)$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,$T_r = \frac{1}{2} \left[ \frac{1}{r^2-r-1} - \frac{1}{r^2+r-1} \right]$.
$10$ પદોનો સરવાળો $\sum_{r=1}^{10} T_r = \frac{1}{2} [f(1) - f(11)] = \frac{1}{2} [-1 - \frac{1}{109}] = -\frac{55}{109}$.
218
DifficultMCQ
$\frac{1 \times 2^2 + 2 \times 3^2 + \ldots + 100 \times 101^2}{1^2 \times 2 + 2^2 \times 3 + \ldots + 100^2 \times 101}$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{306}{305}$
B
$\frac{305}{301}$
C
$\frac{32}{31}$
D
$\frac{31}{30}$

Solution

(B) ધારો કે પદાવલિ $S = \frac{\sum_{r=1}^{n} r(r+1)^2}{\sum_{r=1}^{n} r^2(r+1)}$ છે,જ્યાં $n=100$.
અંશ: $\sum_{r=1}^{n} (r^3 + 2r^2 + r) = \frac{n^2(n+1)^2}{4} + \frac{2n(n+1)(2n+1)}{6} + \frac{n(n+1)}{2}$.
છેદ: $\sum_{r=1}^{n} (r^3 + r^2) = \frac{n^2(n+1)^2}{4} + \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$.
ગુણોત્તરનું સાદું રૂપ આપતા: $\frac{\frac{n^2+n}{2} + \frac{4n+2}{3} + 1}{\frac{n^2+n}{2} + \frac{2n+1}{3}}$.
$n=100$ માટે: $\frac{5050 + 134 + 1}{5050 + 67} = \frac{5185}{5117} = \frac{305}{301}$.
219
DifficultMCQ
ધારો કે $ABC$ એ $a$ બાજુની લંબાઈ ધરાવતો સમબાજુ ત્રિકોણ છે. ત્રિકોણ $ABC$ ની તમામ બાજુઓના મધ્યબિંદુઓને જોડીને એક નવો ત્રિકોણ બનાવવામાં આવે છે અને આ પ્રક્રિયા અનંત વખત પુનરાવર્તિત થાય છે. જો $P$ એ પરિમિતિઓનો સરવાળો હોય અને $Q$ એ આ પ્રક્રિયામાં બનેલા તમામ ત્રિકોણોના ક્ષેત્રફળોનો સરવાળો હોય,તો:
A
$P^2=36 \sqrt{3} Q$
B
$P^2=6 \sqrt{3} Q$
C
$P=36 \sqrt{3} Q^2$
D
$P^2=72 \sqrt{3} Q$

Solution

(A) પ્રથમ ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ $a$ છે. બીજા ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ $a/2$,ત્રીજાની $a/4$ વગેરે છે.
પરિમિતિઓનો સરવાળો $P = 3a + 3(a/2) + 3(a/4) + \dots = 3a(1 + 1/2 + 1/4 + \dots) = 3a \times \frac{1}{1 - 1/2} = 3a \times 2 = 6a$.
આમ,$a = P/6$.
ક્ષેત્રફળોનો સરવાળો $Q = \frac{\sqrt{3}}{4}a^2 + \frac{\sqrt{3}}{4}(a/2)^2 + \frac{\sqrt{3}}{4}(a/4)^2 + \dots = \frac{\sqrt{3}}{4}a^2(1 + 1/4 + 1/16 + \dots) = \frac{\sqrt{3}}{4}a^2 \times \frac{1}{1 - 1/4} = \frac{\sqrt{3}}{4}a^2 \times \frac{4}{3} = \frac{\sqrt{3}a^2}{3} = \frac{a^2}{\sqrt{3}}$.
$Q$ ના સમીકરણમાં $a = P/6$ મૂકતા:
$Q = \frac{(P/6)^2}{\sqrt{3}} = \frac{P^2}{36\sqrt{3}}$.
તેથી,$P^2 = 36\sqrt{3}Q$.
Solution diagram
220
DifficultMCQ
જો $\left(\frac{1}{\alpha+1}+\frac{1}{\alpha+2}+\ldots+\frac{1}{\alpha+1012}\right) - \left(\frac{1}{2 \cdot 1}+\frac{1}{4 \cdot 3}+\frac{1}{6 \cdot 5}+\ldots+\frac{1}{2024 \cdot 2023}\right) = \frac{1}{2024}$,હોય તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$1367$
B
$1058$
C
$1056$
D
$1011$

Solution

(D) બીજું પદ $\sum_{k=1}^{1012} \frac{1}{(2k)(2k-1)} = \sum_{k=1}^{1012} \left(\frac{1}{2k-1} - \frac{1}{2k}\right) = 1 - \frac{1}{2} + \frac{1}{3} - \frac{1}{4} + \ldots + \frac{1}{2023} - \frac{1}{2024}$ છે.
આપેલ સમીકરણ: $\sum_{k=1}^{1012} \frac{1}{\alpha+k} - \sum_{k=1}^{1012} \left(\frac{1}{2k-1} - \frac{1}{2k}\right) = \frac{1}{2024}$.
તેથી,$\sum_{k=1}^{1012} \frac{1}{\alpha+k} = \alpha = 1011$ મળે છે.
221
MediumMCQ
ધારો કે $75 \ldots 57$ એ $(r+2)$ અંકની સંખ્યા દર્શાવે છે જ્યાં પ્રથમ અને છેલ્લો અંક $7$ છે અને બાકીના $r$ અંક $5$ છે. સરવાળો $S = 77 + 757 + 7557 + \ldots + 75 \ldots 57$ ધ્યાનમાં લો (જ્યાં છેલ્લા પદમાં $98$ અંક છે). જો $S = \frac{75 \ldots 57 + m}{n}$ હોય,જ્યાં $m$ અને $n$ એ $3000$ થી નાની પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ છે,તો $m + n$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$1220$
B
$1225$
C
$1219$
D
$1230$

Solution

(C) ધારો કે $k$-મું પદ $T_k = 75 \ldots 57$ છે.
$9S = 75 \ldots 57 + 1210$ મળે છે.
અહીં $m = 1210$ અને $n = 9$ છે.
તેથી $m + n = 1210 + 9 = 1219$.
222
AdvancedMCQ
ધારો કે $a_n$ એ $0, 1$ અથવા બંને અંકોથી બનેલી તમામ $n$-અંકી ધન પૂર્ણાંક સંખ્યાઓની સંખ્યા દર્શાવે છે,જેમાં કોઈ પણ ક્રમિક અંકો $0$ ન હોય. ધારો કે $b_n$ એ $1$ થી અંત પામતી આવી $n$-અંકી સંખ્યાઓની સંખ્યા છે અને $c_n$ એ $0$ થી અંત પામતી આવી $n$-અંકી સંખ્યાઓની સંખ્યા છે.
$1.$ નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
$(A)$ $a_{17} = a_{16} + a_{15}$
$(B)$ $c_{17} \neq c_{16} + c_{15}$
$(C)$ $b_{17} \neq b_{16} + c_{16}$
$(D)$ $a_{17} = c_{17} + b_{16}$
$2.$ $b_6$ નું મૂલ્ય શું છે?
$(A)$ $7$ $(B)$ $8$ $(C)$ $9$ $(D)$ $11$
પ્રશ્ન $1$ અને $2$ ના જવાબ આપો.
A
$(A, B)$
B
$(B, D)$
C
$(B, C)$
D
$(A, D)$

Solution

(A) કોઈ પણ ક્રમિક $0$ ન હોય તેવી $n$-અંકી સંખ્યા માટે:
જો તે $1$ થી અંત પામે,તો અગાઉનો અંક $0$ અથવા $1$ હોઈ શકે. તેથી,$b_n = b_{n-1} + c_{n-1} = a_{n-1}$.
જો તે $0$ થી અંત પામે,તો અગાઉનો અંક $1$ હોવો જોઈએ. તેથી,$c_n = b_{n-1}$.
$a_n = b_n + c_n$ હોવાથી,આપણને $a_n = a_{n-1} + a_{n-2}$ મળે છે.
$1.$ $(A)$ માટે,પુનરાવર્તિત સંબંધ મુજબ $a_{17} = a_{16} + a_{15}$ સાચું છે.
$(B)$ માટે,$c_{17} = c_{16} + c_{15}$ સાચું છે,તેથી $c_{17} \neq c_{16} + c_{15}$ ખોટું છે.
$(C)$ માટે,$b_{17} = b_{16} + c_{16}$ સાચું છે,તેથી $b_{17} \neq b_{16} + c_{16}$ ખોટું છે.
$(D)$ માટે,$a_{17} = b_{17} + c_{17} = (b_{16} + c_{16}) + c_{17} = a_{16} + c_{17}$. $a_{16} = b_{16} + c_{16}$ હોવાથી,આ $a_{17} = c_{17} + b_{16}$ માં સરળ બનતું નથી.
આમ,માત્ર $(A)$ સાચું છે.
$2.$ આપણી પાસે $b_n = a_{n-1}$ છે.
$a_1 = 1$ $(1)$
$a_2 = 2$ $(10, 11)$
$a_3 = 3$ $(101, 110, 111)$
$a_4 = 5$ $(1010, 1011, 1101, 1110, 1111)$
$a_5 = 8$
તેથી,$b_6 = a_5 = 8$.
સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.
Solution diagram
223
AdvancedMCQ
ધારો કે $S_n = \sum_{k=1}^{4n} (-1)^{\frac{k(k+1)}{2}} k^2$. તો $S_n$ કઈ કિંમત(ઓ) ધારણ કરી શકે?
$(A) 1056$
$(B) 1088$
$(C) 1120$
$(D) 1332$
A
$(A, D)$
B
$(B, D)$
C
$(B, C)$
D
$(A, C)$

Solution

(A,D) આપેલ સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{4n} (-1)^{\frac{k(k+1)}{2}} k^2$ છે.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$S_n = -1^2 - 2^2 + 3^2 + 4^2 - 5^2 - 6^2 + 7^2 + 8^2 + \dots + (-1)^{\frac{4n(4n+1)}{2}} (4n)^2$.
ચાર-ચાર પદોના જૂથ બનાવતા:
$S_n = (3^2 - 1^2) + (4^2 - 2^2) + (7^2 - 5^2) + (8^2 - 6^2) + \dots + ((4n-1)^2 - (4n-3)^2) + ((4n)^2 - (4n-2)^2)$.
$a^2 - b^2 = (a-b)(a+b)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S_n = 2(4) + 2(6) + 2(12) + 2(14) + \dots + 2(8n-4) + 2(8n-2)$.
$S_n = 2 [ (4 + 12 + \dots + 8n-4) + (6 + 14 + \dots + 8n-2) ]$.
બંને શ્રેણીઓ સમાંતર શ્રેણી છે જેમાં $n$ પદો છે.
પ્રથમ શ્રેણીનો સરવાળો $= 4n^2$.
બીજી શ્રેણીનો સરવાળો $= 4n^2 + 2n$.
$S_n = 2 [ 8n^2 + 2n ] = 4n(4n+1)$.
$n=8$ માટે,$S_8 = 1056$.
$n=9$ માટે,$S_9 = 1332$.
આમ,$S_n$ ની કિંમતો $1056$ અને $1332$ મળે છે.
224
DifficultMCQ
ધારો કે $a_1, a_2, a_3, \ldots$ એ $a_1=7$ અને સામાન્ય તફાવત $8$ ધરાવતી સમાંતર શ્રેણી છે. ધારો કે $T_1, T_2, T_3, \ldots$ એવા છે કે $T_1=3$ અને $n \geq 1$ માટે $T_{n+1}-T_n=a_n$ છે. તો,નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન $TRUE$ છે?
$(A) T_{20}=1604$
$(B) \sum_{k=1}^{20} T_k=10510$
$(C) T_{30}=3454$
$(D) \sum_{k=1}^{30} T_k=35610$
A
$A, B$
B
$B, C$
C
$A, C$
D
$A, D$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a_1=7$ અને $d=8$. સમાંતર શ્રેણીનું $n$-મું પદ $a_n = a_1 + (n-1)d = 7 + (n-1)8 = 8n-1$ છે.
આપણને $T_{n+1} - T_n = a_n$ આપેલ છે. $k=1$ થી $n-1$ સુધી સરવાળો કરતા,આપણને $T_n = T_1 + \sum_{k=1}^{n-1} a_k$ મળે છે.
$T_n = 3 + \sum_{k=1}^{n-1} (8k-1) = 3 + 8 \frac{(n-1)n}{2} - (n-1) = 3 + 4n^2 - 4n - n + 1 = 4n^2 - 5n + 4$.
$n=20$ માટે,$T_{20} = 4(20)^2 - 5(20) + 4 = 1600 - 100 + 4 = 1504$. (વિકલ્પ $A$ ખોટો છે).
$n=30$ માટે,$T_{30} = 4(30)^2 - 5(30) + 4 = 3600 - 150 + 4 = 3454$. (વિકલ્પ $C$ સાચો છે).
હવે,$\sum_{k=1}^n T_k = \sum_{k=1}^n (4k^2 - 5k + 4) = 4 \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} - 5 \frac{n(n+1)}{2} + 4n$.
$n=20$ માટે,$\sum_{k=1}^{20} T_k = 4 \frac{20(21)(41)}{6} - 5 \frac{20(21)}{2} + 4(20) = 2(2870) - 1050 + 80 = 11480 - 1050 + 80 = 10510$. (વિકલ્પ $B$ સાચો છે).
$n=30$ માટે,$\sum_{k=1}^{30} T_k = 4 \frac{30(31)(61)}{6} - 5 \frac{30(31)}{2} + 4(30) = 2(18920) - 2325 + 120 = 37840 - 2325 + 120 = 35635$. (વિકલ્પ $D$ ખોટો છે).
આમ,વિકલ્પો $B$ અને $C$ સાચા છે.
225
DifficultMCQ
$20$ પદો સુધીનો સરવાળો $1+3+11+25+45+71+\ldots$ કોના બરાબર છે?
A
$7240$
B
$7130$
C
$6982$
D
$8124$

Solution

(A) ધારો કે આપેલી શ્રેણી $S_{20} = 1+3+11+25+45+71+\ldots+T_{20}$ છે.
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત $2, 8, 14, 20, 26, \ldots$ છે,જે $6$ ના સામાન્ય તફાવત સાથે સમાંતર શ્રેણી ($A$.$P$.) બનાવે છે.
પ્રથમ ક્રમનો તફાવત સમાંતર શ્રેણીમાં હોવાથી,સામાન્ય પદ $T_n$ એ $T_n = an^2 + bn + c$ સ્વરૂપનું દ્વિઘાત પદાવલિ છે.
પ્રથમ ત્રણ પદોનો ઉપયોગ કરીને:
$T_1 = a + b + c = 1$
$T_2 = 4a + 2b + c = 3$
$T_3 = 9a + 3b + c = 11$
સમીકરણો બાદ કરતા:
$(T_2 - T_1) \implies 3a + b = 2$
$(T_3 - T_2) \implies 5a + b = 8$
આ પરિણામો બાદ કરતા: $2a = 6 \implies a = 3$.
$3a+b=2$ માં $a=3$ મુકતા,$9+b=2 \implies b = -7$.
$a+b+c=1$ માં $a=3, b=-7$ મુકતા,$3-7+c=1 \implies c = 5$.
આમ,સામાન્ય પદ $T_n = 3n^2 - 7n + 5$ છે.
$20$ પદોનો સરવાળો $\sum_{n=1}^{20} (3n^2 - 7n + 5) = 3 \sum_{n=1}^{20} n^2 - 7 \sum_{n=1}^{20} n + \sum_{n=1}^{20} 5$ છે.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$= 3 \left( \frac{20(21)(41)}{6} \right) - 7 \left( \frac{20(21)}{2} \right) + 5(20)$
$= 3(2870) - 7(210) + 100$
$= 8610 - 1470 + 100 = 7240$.
226
DifficultMCQ
$1+3+5^2+7+9^2+\ldots$ શ્રેણીનો $40$ પદો સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$43890$
B
$41880$
C
$33980$
D
$40870$

Solution

(B) શ્રેણી $1, 3, 5^2, 7, 9^2, 11, 13^2, \ldots$ $40$ પદો સુધી છે.
આને બે શ્રેણીમાં વિભાજિત કરી શકાય:
શ્રેણી $1$: $1, 5^2, 9^2, \ldots$ ($20$ પદો) જ્યાં $r$-મું પદ $(4r-3)^2$ છે.
શ્રેણી $2$: $3, 7, 11, \ldots$ ($20$ પદો) જ્યાં $r$-મું પદ $(4r-1)$ છે.
સરવાળો $= \sum_{r=1}^{20} (4r-3)^2 + \sum_{r=1}^{20} (4r-1)$
$= \sum_{r=1}^{20} (16r^2 - 24r + 9 + 4r - 1)$
$= \sum_{r=1}^{20} (16r^2 - 20r + 8)$
$= 16 \sum_{r=1}^{20} r^2 - 20 \sum_{r=1}^{20} r + 8 \sum_{r=1}^{20} 1$
$= 16 \left( \frac{20 \times 21 \times 41}{6} \right) - 20 \left( \frac{20 \times 21}{2} \right) + 8(20)$
$= 16(2870) - 20(210) + 160$
$= 45920 - 4200 + 160 = 41880$.
227
AdvancedMCQ
જો $\frac{1}{1^4}+\frac{1}{2^4}+\frac{1}{3^4}+\ldots \infty = \frac{\pi^4}{90}$,$\frac{1}{1^4}+\frac{1}{3^4}+\frac{1}{5^4}+\ldots \infty = \alpha$,અને $\frac{1}{2^4}+\frac{1}{4^4}+\frac{1}{6^4}+\ldots \infty = \beta$,હોય તો $\frac{\alpha}{\beta}$ ની કિંમત શોધો.
A
$23$
B
$18$
C
$15$
D
$14$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^4} = \frac{1}{1^4}+\frac{1}{2^4}+\frac{1}{3^4}+\ldots = \frac{\pi^4}{90}$.
$\beta = \frac{1}{2^4}+\frac{1}{4^4}+\frac{1}{6^4}+\ldots = \frac{1}{2^4} \left( \frac{1}{1^4}+\frac{1}{2^4}+\frac{1}{3^4}+\ldots \right) = \frac{1}{16} \times \frac{\pi^4}{90}$.
$\alpha = \frac{1}{1^4}+\frac{1}{3^4}+\frac{1}{5^4}+\ldots = \left( \sum_{n=1}^{\infty} \frac{1}{n^4} \right) - \beta = \frac{\pi^4}{90} - \frac{1}{16} \times \frac{\pi^4}{90} = \frac{15}{16} \times \frac{\pi^4}{90}$.
તેથી,$\frac{\alpha}{\beta} = \frac{\frac{15}{16} \times \frac{\pi^4}{90}}{\frac{1}{16} \times \frac{\pi^4}{90}} = 15$.
228
MediumMCQ
એક શ્રેણી માટે,જો $S_{n} = \frac{5^{n} - 2^{n}}{2^{n}}$ હોય,તો તેનું ચોથું પદ શું થાય?
A
$\frac{375}{16}$
B
$\frac{375}{8}$
C
$\frac{251}{8}$
D
$\frac{251}{16}$

Solution

(A) પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_{n} = \frac{5^{n} - 2^{n}}{2^{n}} = (\frac{5}{2})^{n} - 1$ આપેલ છે.
$n^{th}$ પદ $T_{n}$ એ $T_{n} = S_{n} - S_{n-1}$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $n > 1$.
$n = 4$ માટે,$T_{4} = S_{4} - S_{3}$.
$S_{4} = (\frac{5}{2})^{4} - 1 = \frac{625}{16} - 1 = \frac{609}{16}$.
$S_{3} = (\frac{5}{2})^{3} - 1 = \frac{125}{8} - 1 = \frac{117}{8} = \frac{234}{16}$.
$T_{4} = \frac{609}{16} - \frac{234}{16} = \frac{375}{16}$.
229
MediumMCQ
જો $\frac{2+4+6+8+\dots+ n \text{ પદો સુધી}}{1+3+5+7+\dots+ n \text{ પદો સુધી}} = \frac{37}{36}$ હોય,તો $n = $
A
$36$
B
$29$
C
$23$
D
$37$

Solution

(A) પ્રથમ $n$ બેકી પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો સરવાળો $S_e = n(n+1)$ છે.
પ્રથમ $n$ એકી પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો સરવાળો $S_o = n^2$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર: $\frac{n(n+1)}{n^2} = \frac{37}{36}$.
પદને સરળ બનાવતા: $\frac{n+1}{n} = \frac{37}{36}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $36(n+1) = 37n$.
$36n + 36 = 37n$.
$37n - 36n = 36$.
તેથી,$n = 36$.
230
EasyMCQ
$5^{2}+6^{2}+7^{2}+\ldots+20^{2} =$
A
$2860$
B
$2840$
C
$2830$
D
$2850$

Solution

(B) આપણે $S = 5^{2} + 6^{2} + 7^{2} + \ldots + 20^{2}$ નો સરવાળો શોધવો છે.
આને વર્ગોના બે સરવાળાના તફાવત તરીકે દર્શાવી શકાય છે:
$S = \sum_{k=1}^{20} k^{2} - \sum_{k=1}^{4} k^{2}$.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^{n} k^{2} = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$n=20$ માટે: $\sum_{k=1}^{20} k^{2} = \frac{20(21)(41)}{6} = 10 \times 7 \times 41 = 2870$.
$n=4$ માટે: $\sum_{k=1}^{4} k^{2} = \frac{4(5)(9)}{6} = 2 \times 5 \times 3 = 30$.
તેથી,$S = 2870 - 30 = 2840$.
231
MediumMCQ
$\frac{1^{2}}{2} + \frac{1^{2}+2^{2}}{3} + \frac{1^{2}+2^{2}+3^{2}}{4} + \frac{1^{2}+2^{2}+3^{2}+4^{2}}{5} + \dots$ $8$ પદો સુધી $=$
A
$76$
B
$74$
C
$78$
D
$72$

Solution

(B) શ્રેણીનું $n$ મું પદ $T_n = \frac{\sum_{k=1}^{n} k^2}{n+1}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^{n} k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે:
$T_n = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6(n+1)} = \frac{n(2n+1)}{6} = \frac{2n^2 + n}{6}$.
આપણે પ્રથમ $8$ પદોનો સરવાળો શોધવો છે,$S_8 = \sum_{n=1}^{8} T_n = \sum_{n=1}^{8} \frac{2n^2 + n}{6}$.
$S_8 = \frac{1}{6} \left[ 2 \sum_{n=1}^{8} n^2 + \sum_{n=1}^{8} n \right]$.
$\sum_{n=1}^{8} n^2 = \frac{8(9)(17)}{6} = 204$ અને $\sum_{n=1}^{8} n = \frac{8(9)}{2} = 36$ નો ઉપયોગ કરતા.
$S_8 = \frac{1}{6} [2(204) + 36] = \frac{1}{6} [408 + 36] = \frac{444}{6} = 74$.
232
MediumMCQ
શ્રેણી $1 \times 3^{2} + 2 \times 5^{2} + 3 \times 7^{2} + \dots$ ના $10$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$13,495$
B
$15,595$
C
$13,000$
D
$13,695$

Solution

(D) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = n(2n+1)^2$ છે.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,$T_n = n(4n^2 + 4n + 1) = 4n^3 + 4n^2 + n$ મળે.
$10$ પદોનો સરવાળો $S_{10} = \sum_{n=1}^{10} (4n^3 + 4n^2 + n)$ છે.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sum_{n=1}^{10} n^3 = \left(\frac{10 \times 11}{2}\right)^2 = 3025$.
$\sum_{n=1}^{10} n^2 = \frac{10 \times 11 \times 21}{6} = 385$.
$\sum_{n=1}^{10} n = \frac{10 \times 11}{2} = 55$.
તેથી,$S_{10} = 4(3025) + 4(385) + 55 = 13695$.
233
DifficultMCQ
શ્રેણી $9+99+999+\ldots$ ના પ્રથમ $10$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{9}{8}(9^{10}-1)$
B
$\frac{100}{9}(10^9-1)$
C
$10^9-1$
D
$\frac{100}{9}(10^{10}-1)$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણી $S_{10} = 9 + 99 + 999 + \ldots$ છે જે $10$ પદો સુધી છે.
આને $S_{10} = (10-1) + (10^2-1) + (10^3-1) + \ldots + (10^{10}-1)$ તરીકે લખી શકાય.
$S_{10} = (10 + 10^2 + 10^3 + \ldots + 10^{10}) - (1 + 1 + 1 + \ldots + 1 \text{ (10 વખત)})$.
પ્રથમ ભાગ એ ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં $a=10$,$r=10$,અને $n=10$ છે.
ગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $= a\frac{r^n-1}{r-1} = 10\frac{10^{10}-1}{10-1} = \frac{10}{9}(10^{10}-1)$.
$1$ ના સરવાળાને બાદ કરતા (જે $10$ છે):
$S_{10} = \frac{10}{9}(10^{10}-1) - 10 = \frac{10(10^{10}-1) - 90}{9} = \frac{10^{11}-10-90}{9} = \frac{10^{11}-100}{9} = \frac{100}{9}(10^9-1)$.
234
MediumMCQ
$(-\pi, \pi)$ માં $2^{1+|\cos x|+|\cos x|^2+\ldots} = 4$ ના ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $2^{1+|\cos x|+|\cos x|^2+\ldots} = 4$ છે.
ઘાતાંક એ અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેનું પ્રથમ પદ $a = 1$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = |\cos x|$ છે,જ્યાં $|\cos x| < 1$,તેથી સરવાળો $\frac{1}{1-|\cos x|}$ થાય.
આમ,$2^{\frac{1}{1-|\cos x|}} = 2^2$.
ઘાતાંકોને સરખાવતા,$\frac{1}{1-|\cos x|} = 2$.
$1 - |\cos x| = \frac{1}{2} \Rightarrow |\cos x| = \frac{1}{2}$.
આનો અર્થ એ છે કે $\cos x = \frac{1}{2}$ અથવા $\cos x = -\frac{1}{2}$.
$(-\pi, \pi)$ અંતરાલમાં,$\cos x = \frac{1}{2}$ માટે ઉકેલો $x = \frac{\pi}{3}, -\frac{\pi}{3}$ છે.
$\cos x = -\frac{1}{2}$ માટે ઉકેલો $x = \frac{2\pi}{3}, -\frac{2\pi}{3}$ છે.
તેથી,કુલ ઉકેલોની સંખ્યા $4$ છે.
235
MediumMCQ
જો $1+\sin \theta+\sin ^{2} \theta+\ldots \infty = 2 \sqrt{3}+4$ હોય,તો $\theta = $
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{3 \pi}{4}$

Solution

(C) આપેલ અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી: $1+\sin \theta+\sin ^{2} \theta+\ldots \infty = 2 \sqrt{3}+4$.
અનંત ગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S_{\infty} = \frac{a}{1-r}$ છે,જ્યાં $a = 1$ અને $r = \sin \theta$.
તેથી,$\frac{1}{1-\sin \theta} = 2 \sqrt{3}+4$.
વ્યસ્ત લેતા: $1-\sin \theta = \frac{1}{2 \sqrt{3}+4}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $1-\sin \theta = \frac{2 \sqrt{3}-4}{(2 \sqrt{3}+4)(2 \sqrt{3}-4)} = \frac{2 \sqrt{3}-4}{12-16} = \frac{2 \sqrt{3}-4}{-4}$.
સાદુરૂપ આપતા: $1-\sin \theta = -\frac{\sqrt{3}}{2} + 1$.
તેથી,$\sin \theta = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
આમ,$\sin \theta = \frac{\sqrt{3}}{2}$ હોવાથી,$\theta = \frac{\pi}{3}$ થાય.
236
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{1^{2}}{1} + \frac{1^{2}+2^{2}}{1+2} + \frac{1^{2}+2^{2}+3^{2}}{1+2+3} + \ldots$ ના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો શોધો.
A
$ \frac{n+2}{3} $
B
$ \frac{n(n+2)}{3} $
C
$ \frac{n(n-2)}{3} $
D
$ \frac{n(n-2)}{6} $

Solution

(B) શ્રેણીનું $n$ મું પદ $t_n = \frac{1^2 + 2^2 + \ldots + n^2}{1 + 2 + \ldots + n}$ છે.
પ્રથમ $n$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ અને તેમના વર્ગોના સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$t_n = \frac{\frac{n(n+1)(2n+1)}{6}}{\frac{n(n+1)}{2}} = \frac{2n+1}{3}$.
હવે,પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} t_k = \sum_{k=1}^{n} \frac{2k+1}{3}$ છે.
$S_n = \frac{1}{3} [2 \sum_{k=1}^{n} k + \sum_{k=1}^{n} 1]$.
$S_n = \frac{1}{3} [2 \cdot \frac{n(n+1)}{2} + n] = \frac{1}{3} [n(n+1) + n] = \frac{n(n+2)}{3}$.
237
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{1}{2 \cdot 3} \cdot 2 + \frac{2}{3 \cdot 4} \cdot 2^{2} + \frac{3}{4 \cdot 5} \cdot 2^{3} + \ldots$ ના $n$ પદોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{2^{n+1}}{n+2} + 1$
B
$\frac{2^{n+1}}{n+2} - 1$
C
$\frac{2^{n+1}}{n+2} + 2$
D
$\frac{2^{n+1}}{n+2} - 2$

Solution

(B) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \frac{n}{(n+1)(n+2)} \cdot 2^n$ છે.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{n}{(n+1)(n+2)} = \frac{2}{n+2} - \frac{1}{n+1}$.
તેથી,$T_n = \left( \frac{2}{n+2} - \frac{1}{n+1} \right) 2^n = \frac{2^{n+1}}{n+2} - \frac{2^n}{n+1}$.
ધારો કે $f(n) = \frac{2^n}{n+1}$. તો $T_n = f(n+1) - f(n)$.
સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^n T_k = \sum_{k=1}^n (f(k+1) - f(k)) = f(n+1) - f(1)$.
અહીં $f(n+1) = \frac{2^{n+1}}{n+2}$ અને $f(1) = \frac{2^1}{1+1} = 1$ હોવાથી,$S_n = \frac{2^{n+1}}{n+2} - 1$ મળે છે.
238
EasyMCQ
શ્રેણી $\frac{1^{2}}{1}+\frac{1^{2}+2^{2}}{1+2}+\frac{1^{2}+2^{2}+3^{2}}{1+2+3}+\ldots$ ના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{n^{2}-2n}{3}$
B
$\frac{2n^{2}+n}{3}$
C
$\frac{n(n+2)}{3}$
D
$\frac{2n^{2}-n}{3}$

Solution

(C) શ્રેણીનું $n$ મું પદ $T_{n} = \frac{\sum_{k=1}^{n} k^{2}}{\sum_{k=1}^{n} k}$ છે.
સૂત્રો $\sum k^{2} = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ અને $\sum k = \frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$T_{n} = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} \times \frac{2}{n(n+1)} = \frac{2n+1}{3}$.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_{n} = \sum_{k=1}^{n} T_{k} = \sum_{k=1}^{n} \frac{2k+1}{3}$ છે.
$S_{n} = \frac{1}{3} \left( 2 \sum_{k=1}^{n} k + \sum_{k=1}^{n} 1 \right)$.
$S_{n} = \frac{1}{3} \left( 2 \cdot \frac{n(n+1)}{2} + n \right) = \frac{1}{3} (n^{2} + n + n) = \frac{n^{2}+2n}{3} = \frac{n(n+2)}{3}$.
239
MediumMCQ
શ્રેણી $1+3+7+13+21+\ldots$ નું $n$મું પદ $9901$ છે. $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$100$
B
$90$
C
$900$
D
$99$

Solution

(A) ધારો કે શ્રેણીનું $n$મું પદ $t_n$ છે. શ્રેણી $1, 3, 7, 13, 21, \ldots$ છે.
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત લેતા: $3-1=2, 7-3=4, 13-7=6, 21-13=8, \ldots$.
આ તફાવતોની સમાંતર શ્રેણી છે: $2, 4, 6, 8, \ldots$.
$n$મું પદ $t_n = t_1 + \sum_{k=1}^{n-1} (2k)$ તરીકે દર્શાવી શકાય.
$t_n = 1 + 2 \times \frac{(n-1)n}{2} = 1 + n(n-1) = n^2 - n + 1$.
આપેલ છે કે $t_n = 9901$,તેથી $n^2 - n + 1 = 9901$.
$n^2 - n - 9900 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $n^2 - 100n + 99n - 9900 = 0$.
$n(n-100) + 99(n-100) = 0$.
$(n-100)(n+99) = 0$.
$n$ ધન પૂર્ણાંક હોવાથી,$n = 100$.
240
DifficultMCQ
પ્રથમ પદ $ a $ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $ r $ ધરાવતી અનંત ભૂમિતિ શ્રેણી ધ્યાનમાં લો. જો સરવાળો $ 4 $ હોય અને બીજું પદ $ \frac{3}{4} $ હોય,તો $ a $ અને $ r $ ની કિંમતો શોધો.
A
$ a=\frac{4}{7}, r=\frac{3}{7} $
B
$ a=3, r=\frac{1}{4} $
C
$ a=2, r=\frac{3}{8} $
D
$ a=\frac{3}{2}, r=\frac{1}{2} $

Solution

(B) અનંત ભૂમિતિ શ્રેણીનો સરવાળો $ S = \frac{a}{1-r} $ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $ |r| < 1 $.
આપેલ છે કે $ S = 4 $,તેથી $ \frac{a}{1-r} = 4 \Rightarrow a = 4(1-r) = 4 - 4r \Rightarrow a + 4r = 4 \dots(1) $.
ભૂમિતિ શ્રેણીનું બીજું પદ $ t_2 = ar $ છે.
આપેલ છે કે $ t_2 = \frac{3}{4} $,તેથી $ ar = \frac{3}{4} \Rightarrow a = \frac{3}{4r} \dots(2) $.
સમીકરણ $(2)$ માંથી $ a $ ની કિંમત $(1)$ માં મૂકતા:
$ \frac{3}{4r} + 4r = 4 $.
$ 4r $ વડે ગુણતા: $ 3 + 16r^2 = 16r \Rightarrow 16r^2 - 16r + 3 = 0 $.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $ 16r^2 - 12r - 4r + 3 = 0 \Rightarrow 4r(4r - 3) - 1(4r - 3) = 0 \Rightarrow (4r - 1)(4r - 3) = 0 $.
આમ,$ r = \frac{1}{4} $ અથવા $ r = \frac{3}{4} $.
જો $ r = \frac{1}{4} $ હોય,તો $ a = 4(1 - \frac{1}{4}) = 4(\frac{3}{4}) = 3 $.
જો $ r = \frac{3}{4} $ હોય,તો $ a = 4(1 - \frac{3}{4}) = 4(\frac{1}{4}) = 1 $.
આપેલ વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,જોડી $ (a=3, r=\frac{1}{4}) $ વિકલ્પ $ B $ સાથે મેળ ખાય છે.
241
EasyMCQ
$\frac{10001 \times 100 !}{2 \times 1 !+5 \times 2 !+10 \times 3 !+\ldots+10001 \times 100 !}=$
A
$\frac{1001}{1100}$
B
$\frac{10001}{10100}$
C
$\frac{101}{110}$
D
$\frac{100001}{101000}$

Solution

(B) ધારો કે છેદનું સામાન્ય પદ $T_n = (n^2+1)n!$ છે.
આપણે $T_n = (n+1)(n+1)! - 2n \cdot n!$ તરીકે લખી શકીએ.
સરવાળો $S = \sum_{n=1}^{100} (n^2+1)n! = 100 \cdot 101!$ થાય છે.
તેથી,પદાવલિ $\frac{10001 \times 100!}{100 \times 101 \times 100!} = \frac{10001}{10100}$ થાય.
242
EasyMCQ
બધા $n \in N$ માટે,જો $1^3+2^3+3^3+\ldots+n^3 > x$ હોય,તો નીચેનામાંથી $x$ ની કિંમત કઈ છે?
A
$\frac{n^2}{4}$
B
$n^2$
C
$n^4$
D
$\frac{n^2(n+1)^2}{4}$

Solution

(A) પ્રથમ $n$ પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓના ઘનનો સરવાળો નીચે મુજબ છે:
$S_n = 1^3 + 2^3 + 3^3 + \ldots + n^3 = \left[ \frac{n(n+1)}{2} \right]^2 = \frac{n^2(n+1)^2}{4}$.
અસમતા $1^3 + 2^3 + 3^3 + \ldots + n^3 > x$ માં સરવાળાનું સૂત્ર મૂકતા:
$\frac{n^2(n+1)^2}{4} > x$.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$\frac{n^2}{4}$ એ એવી કિંમત છે જે હંમેશા સરવાળા કરતા નાની હોય છે.
243
MediumMCQ
શ્રેણી $\frac{3}{5}+\frac{21}{25}+\frac{117}{125}+\ldots$ ના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો શોધો.
A
$n+\frac{2^{n+1}}{3 \times 5^n}-\frac{2}{3}$
B
$n-\frac{2^{n+1}}{3 \times 5^n}-\frac{2}{3}$
C
$n+\frac{2^{n+1}}{3 \times 5^n}+\frac{2}{3}$
D
$n-\frac{2^{n+1}}{3 \times 5^n}+\frac{2}{3}$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી $\frac{3}{5}+\frac{21}{25}+\frac{117}{125}+\ldots$ છે.
$k$-મું પદ $1 - (\frac{2}{5})^k$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} (1 - (\frac{2}{5})^k) = n - \sum_{k=1}^{n} (\frac{2}{5})^k$.
અહીં,$\sum_{k=1}^{n} (\frac{2}{5})^k$ એ સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જ્યાં $a = \frac{2}{5}$ અને $r = \frac{2}{5}$.
તેનો સરવાળો $\frac{\frac{2}{5}(1-(\frac{2}{5})^n)}{1-\frac{2}{5}} = \frac{2}{3}(1-\frac{2^n}{5^n}) = \frac{2}{3} - \frac{2^{n+1}}{3 \times 5^n}$ થાય.
તેથી,$S_n = n - (\frac{2}{3} - \frac{2^{n+1}}{3 \times 5^n}) = n - \frac{2}{3} + \frac{2^{n+1}}{3 \times 5^n}$.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
244
DifficultMCQ
ગણના ક્રમ $(1,2,3), (4,5,6), (7,8,9,10), \ldots$ માં,$50^{th}$ ગણના ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$62525$
B
$65225$
C
$56255$
D
$557625$

Solution

(A) ધારો કે $T_n$ એ $n^{th}$ ગણનું પ્રથમ પદ છે. પ્રથમ પદો $1, 2, 4, 7, 11, \ldots$ છે.
આ એક શ્રેણી છે જેમાં તફાવત $1, 2, 3, 4, \ldots$ છે.
$n^{th}$ પદ $T_n = T_1 + \sum_{k=1}^{n-1} k = 1 + \frac{(n-1)n}{2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$50^{th}$ ગણ માટે,$n=50$,તેથી $T_{50} = 1 + \frac{49 \times 50}{2} = 1 + 1225 = 1226$.
$50^{th}$ ગણમાં $1226$ થી શરૂ થતા $50$ ક્રમિક પૂર્ણાંકો છે.
સમાંતર શ્રેણીમાં $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \frac{n}{2}[2a + (n-1)d]$ છે.
અહીં $n=50$,$a=1226$,અને $d=1$,તેથી $S_{50} = \frac{50}{2}[2(1226) + 49(1)] = 25[2452 + 49] = 25[2501] = 62525$.
245
MediumMCQ
જો $2.5+5.9+8.13+11.17+\ldots$ ના $n$ પદોનો સરવાળો $=an^3+bn^2+cn+d$ હોય,તો $a-b+c-d=$
A
$7$
B
$5$
C
-$3$
D
-$1$

Solution

(D) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = (3n-1)(4n+1) = 12n^2 - n - 1$ છે.
$n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} (12k^2 - k - 1) = 12 \sum_{k=1}^{n} k^2 - \sum_{k=1}^{n} k - \sum_{k=1}^{n} 1$.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$S_n = 12 \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} - \frac{n(n+1)}{2} - n$.
$S_n = 2n(2n^2+3n+1) - \frac{n^2+n}{2} - n = 4n^3 + 6n^2 + 2n - 0.5n^2 - 0.5n - n$.
$S_n = 4n^3 + 5.5n^2 + 0.5n$.
$an^3+bn^2+cn+d$ સાથે સરખાવતા,આપણને $a=4, b=5.5, c=0.5, d=0$ મળે છે.
તેથી $a-b+c-d = 4 - 5.5 + 0.5 - 0 = -1$.
246
EasyMCQ
$2.5 + 5.9 + 8.13 + 11.17 + \ldots$ $10$ પદો સુધી $=$
A
$3355$
B
$4555$
C
$1375$
D
$1380$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણી $S = 2.5 + 5.9 + 8.13 + 11.17 + \ldots$ $10$ પદો સુધી છે.
$n^{th}$ પદ $T_n$ એ સમાંતર શ્રેણી $(2, 5, 8, 11, \ldots)$ અને $(5, 9, 13, 17, \ldots)$ ના $n^{th}$ પદનો ગુણાકાર છે.
$T_n = (3n - 1)(4n + 1) = 12n^2 - n - 1$.
સરવાળો $S = \sum_{n=1}^{10} (12n^2 - n - 1) = 12 \sum_{n=1}^{10} n^2 - \sum_{n=1}^{10} n - \sum_{n=1}^{10} 1$.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$\sum_{n=1}^{10} n^2 = 385$,$\sum_{n=1}^{10} n = 55$,$\sum_{n=1}^{10} 1 = 10$.
$S = 12(385) - 55 - 10 = 4620 - 65 = 4555$.
247
DifficultMCQ
શ્રેણી $1 + (3 + 5 + 7) + (9 + 11 + 13 + 15 + 17) + \ldots$ નું $n$-મું પદ કયું છે?
A
$(2n + 1)[n^2 - (n - 1)^2]$
B
$(2n - 1)[(n - 1)^2 - n^2]$
C
$(2n + 1)[(n - 1)^2 - n^2]$
D
$(2n - 1)[(n - 1)^2 + n^2]$

Solution

(D) આપેલી શ્રેણી $1 + (3 + 5 + 7) + (9 + 11 + 13 + 15 + 17) + \ldots$ છે.
$n$-મા પદમાં પદોની સંખ્યા $2n - 1$ છે.
ધારો કે $n$-મા પદનું પ્રથમ પદ $a_n$ છે.
$n$-મા પદ પહેલાં કુલ પદોની સંખ્યા $(n-1)^2$ છે.
તેથી,$n$-મા પદનું પ્રથમ પદ $a_n = (n-1)^2 + 1$ થાય.
$n$-મું પદ એ સમાંતર શ્રેણી છે જેમાં $2n-1$ પદો છે,પ્રથમ પદ $a_n$ અને સામાન્ય તફાવત $d = 2$ છે.
$n$-મા પદનો સરવાળો $t_n$ નીચે મુજબ છે:
$t_n = \frac{2n-1}{2} [2a_n + (2n-2)d] = (2n-1) [a_n + (n-1)2]$
$t_n = (2n-1) [(n-1)^2 + 1 + 2n - 2] = (2n-1) [n^2 - 2n + 1 + 1 + 2n - 2] = (2n-1) [n^2 + (n-1)^2]$.
248
EasyMCQ
$1^2+\left(1^2+2^2\right)+\left(1^2+2^2+3^2\right)+\ldots+\left(1^2+2^2+\ldots+n^2\right)=$
A
$\frac{n(n+1)(n+2)}{12}$
B
$\frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$
C
$\frac{n(n+1)^2(n+2)}{12}$
D
$\frac{n(n+1)(n+2)(n+3)}{12}$

Solution

(C) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \sum_{j=1}^n j^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ છે.
આપણે સરવાળો $S_n = \sum_{i=1}^n T_i = \sum_{i=1}^n \frac{i(i+1)(2i+1)}{6}$ શોધવાનો છે.
પદાવલિનું વિસ્તરણ કરતા: $S_n = \frac{1}{6} \sum_{i=1}^n (2i^3 + 3i^2 + i) = \frac{1}{3} \sum i^3 + \frac{1}{2} \sum i^2 + \frac{1}{6} \sum i$.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$S_n = \frac{1}{3} \left[\frac{n(n+1)}{2}\right]^2 + \frac{1}{2} \left[\frac{n(n+1)(2n+1)}{6}\right] + \frac{1}{6} \left[\frac{n(n+1)}{2}\right]$.
$\frac{n(n+1)}{12}$ સામાન્ય લેતા:
$S_n = \frac{n(n+1)}{12} \left[ n(n+1) + (2n+1) + 1 \right] = \frac{n(n+1)}{12} [n^2 + n + 2n + 2] = \frac{n(n+1)(n^2+3n+2)}{12}$.
કારણ કે $n^2+3n+2 = (n+1)(n+2)$,તેથી $S_n = \frac{n(n+1)^2(n+2)}{12}$ મળે છે.

Sequences and Series — nth term of special series, Sum to n terms and Infinite number of terms · Frequently Asked Questions

1Are these Sequences and Series questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Sequences and Series Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.