Gujarati

nth term of special series, Sum to n terms and Infinite number of terms Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Sequences and Series · nth term of special series, Sum to n terms and Infinite number of terms

300+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 300 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓની શ્રેણીને નીચે મુજબ અલગ અલગ વિભાગમાં વહેંચવામાં આવી છે: $(1), (2, 3), (4, 5, 6), (7, 8, 9, 10), \dots$. તો $n$ માં વિભાગમાં આવેલી સંખ્યાઓનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{1}{2}\,[n\,({n^2} + 1)]$
B
$\frac{{n({n^2} + 1)}}{4}$
C
$\frac{{2n\,(n + 1)}}{3}$
D
$\frac{{{n^2}(n + 1)}}{2}$

Solution

(A) $n$ માં જૂથમાં $n$ પદો છે જે સમાંતર શ્રેણીમાં છે અને સામાન્ય તફાવત $1$ છે.
$n$ માં જૂથનું પ્રથમ પદ $T_n$ એ અગાઉના $(n-1)$ જૂથોમાં રહેલા પદોની સંખ્યા વત્તા $1$ છે.
પ્રથમ $(n-1)$ જૂથોમાં પદોની સંખ્યા $1 + 2 + 3 + \dots + (n-1) = \frac{(n-1)n}{2}$ છે.
તેથી,$n$ માં જૂથનું પ્રથમ પદ $T_n = \frac{n(n-1)}{2} + 1 = \frac{n^2 - n + 2}{2}$ છે.
$n$ માં જૂથના $n$ પદોનો સરવાળો સમાંતર શ્રેણીના સરવાળાના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $S_n = \frac{n}{2} [2a + (n-1)d]$,જ્યાં $a = T_n$ અને $d = 1$.
$S_n = \frac{n}{2} [2(\frac{n^2 - n + 2}{2}) + (n-1)(1)]$
$S_n = \frac{n}{2} [n^2 - n + 2 + n - 1]$
$S_n = \frac{n}{2} [n^2 + 1] = \frac{1}{2} [n(n^2 + 1)]$.
102
MediumMCQ
શ્રેણી $1 + 6 + 13 + 22 + 33 + \dots$ ના $n$ પદોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{n}{2}[n^2 + 4n - 3]$
B
$\frac{n}{6}[2n^2 + 9n - 5]$
C
$\frac{n}{4}[3n^2 + 7n - 5]$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ.

Solution

(B) ધારો કે શ્રેણી $S_n = 1 + 6 + 13 + 22 + 33 + \dots + T_n$ છે.
ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત $5, 7, 9, 11, \dots$ છે,જે સમાંતર શ્રેણી $(AP)$ બનાવે છે.
ધારો કે $T_n = an^2 + bn + c$.
$n=1$ માટે,$T_1 = a + b + c = 1$.
$n=2$ માટે,$T_2 = 4a + 2b + c = 6$.
$n=3$ માટે,$T_3 = 9a + 3b + c = 13$.
સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$(4a + 2b + c) - (a + b + c) = 6 - 1 \implies 3a + b = 5$.
$(9a + 3b + c) - (4a + 2b + c) = 13 - 6 \implies 5a + b = 7$.
આ પરિણામોની બાદબાકી કરતા: $(5a + b) - (3a + b) = 7 - 5 \implies 2a = 2 \implies a = 1$.
$3a + b = 5$ માં $a=1$ મુકતા,$3(1) + b = 5 \implies b = 2$.
$a + b + c = 1$ માં $a=1, b=2$ મુકતા,$1 + 2 + c = 1 \implies c = -2$.
આમ,$T_n = n^2 + 2n - 2$.
હવે,$S_n = \sum_{k=1}^n T_k = \sum_{k=1}^n (k^2 + 2k - 2) = \sum k^2 + 2\sum k - \sum 2$.
$S_n = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} + 2 \cdot \frac{n(n+1)}{2} - 2n$.
$S_n = \frac{n(2n^2 + 3n + 1) + 6n(n+1) - 12n}{6} = \frac{n(2n^2 + 3n + 1 + 6n + 6 - 12)}{6} = \frac{n(2n^2 + 9n - 5)}{6}$.
103
MediumMCQ
જો $n$ બેકી હોય ત્યારે શ્રેણી $1^2 + 2 \cdot 2^2 + 3^2 + 2 \cdot 4^2 + 5^2 + 2 \cdot 6^2 + \dots$ ના પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $\frac{n(n+1)^2}{2}$ હોય,તો જ્યારે $n$ એકી હોય ત્યારે સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{n^2(n+1)}{2}$
B
$\frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$
C
$\frac{n(n+1)^2}{2}$
D
$\frac{n^2(n+1)^2}{2}$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી $S_n = 1^2 + 2 \cdot 2^2 + 3^2 + 2 \cdot 4^2 + 5^2 + 2 \cdot 6^2 + \dots + T_n$ છે.
જ્યારે $n$ બેકી હોય,ત્યારે સરવાળો $S_n = \frac{n(n+1)^2}{2}$ છે.
જ્યારે $n$ એકી હોય,ત્યારે $(n-1)$ મું પદ બેકી થાય.
તેથી,$S_n = S_{n-1} + T_n$.
$n-1$ બેકી હોવાથી,$S_{n-1} = \frac{(n-1)((n-1)+1)^2}{2} = \frac{(n-1)n^2}{2}$.
એકી $n$ માટે $n$-મું પદ $T_n = n^2$ છે.
તેથી,$S_n = \frac{(n-1)n^2}{2} + n^2 = \frac{n^2(n-1+2)}{2} = \frac{n^2(n+1)}{2}$.
104
DifficultMCQ
$1 \times 3 \times 5, 3 \times 5 \times 7, 5 \times 7 \times 9, \dots$ શ્રેણીના પ્રથમ $n$ પદોનો સમાંતર મધ્યક કેટલો થાય?
A
$3n^3 + 6n^2 + 7n - 1$
B
$n^3 + 8n^2 + 7n - 1$
C
$2n^3 + 8n^2 - 7n - 2$
D
$2n^3 + 8n^2 + 7n - 2$

Solution

(D) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = (2n - 1)(2n + 1)(2n + 3)$ છે.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,$T_n = (4n^2 - 1)(2n + 3) = 8n^3 + 12n^2 - 2n - 3$ મળે.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} T_k = 8\sum k^3 + 12\sum k^2 - 2\sum k - \sum 3$ થાય.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$S_n = 8 \left[ \frac{n(n+1)}{2} \right]^2 + 12 \left[ \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} \right] - 2 \left[ \frac{n(n+1)}{2} \right] - 3n$.
$S_n = 2n^4 + 8n^3 + 7n^2 - 2n$.
સમાંતર મધ્યક $\frac{S_n}{n} = \frac{2n^4 + 8n^3 + 7n^2 - 2n}{n} = 2n^3 + 8n^2 + 7n - 2$ થાય.
105
DifficultMCQ
શ્રેણી $1 + \frac{2}{3} + \frac{6}{3^2} + \frac{10}{3^3} + \frac{14}{3^4} + \dots$ ના અનંત પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$3$
B
$4$
C
$6$
D
$2$

Solution

(A) ધારો કે સરવાળો $S = 1 + \frac{2}{3} + \frac{6}{3^2} + \frac{10}{3^3} + \frac{14}{3^4} + \dots$ $(1)$
$\frac{1}{3}$ વડે ગુણતા: $\frac{1}{3}S = \frac{1}{3} + \frac{2}{3^2} + \frac{6}{3^3} + \frac{10}{3^4} + \dots$ $(2)$
$(1)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતા:
$S - \frac{1}{3}S = 1 + (\frac{2}{3} - \frac{1}{3}) + (\frac{6}{3^2} - \frac{2}{3^2}) + (\frac{10}{3^3} - \frac{6}{3^3}) + (\frac{14}{3^4} - \frac{10}{3^4}) + \dots$
$\frac{2}{3}S = 1 + \frac{1}{3} + \frac{4}{3^2} + \frac{4}{3^3} + \frac{4}{3^4} + \dots$
$\frac{2}{3}S = 1 + \frac{1}{3} + [\frac{4}{3^2} + \frac{4}{3^3} + \frac{4}{3^4} + \dots]$
કૌંસમાં રહેલી શ્રેણી અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી છે જ્યાં $a = \frac{4}{9}$ અને $r = \frac{1}{3}$.
સરવાળો $= \frac{a}{1-r} = \frac{4/9}{1 - 1/3} = \frac{4/9}{2/3} = \frac{2}{3}$.
તેથી,$\frac{2}{3}S = 1 + \frac{1}{3} + \frac{2}{3} = 1 + 1 = 2$.
$S = 2 \times \frac{3}{2} = 3$.
106
MediumMCQ
શ્રેણી $0.7, 0.77, 0.777, \dots$ ના પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{7}{81}(179 - 10^{-20})$
B
$\frac{7}{9}(99 - 10^{-20})$
C
$\frac{7}{81}(179 + 10^{-20})$
D
$\frac{7}{9}(99 + 10^{-20})$

Solution

(C) ધારો કે $S_{20} = 0.7 + 0.77 + 0.777 + \dots$ $20$ પદો સુધી.
$S_{20} = 7[0.1 + 0.11 + 0.111 + \dots \text{ } 20 \text{ પદો સુધી}]$.
$9$ વડે ગુણતા અને ભાગતા:
$S_{20} = \frac{7}{9}[0.9 + 0.99 + 0.999 + \dots \text{ } 20 \text{ પદો સુધી}]$.
$S_{20} = \frac{7}{9}[(1 - 10^{-1}) + (1 - 10^{-2}) + (1 - 10^{-3}) + \dots + (1 - 10^{-20})]$.
$S_{20} = \frac{7}{9}[20 - (10^{-1} + 10^{-2} + \dots + 10^{-20})]$.
કૌંસમાં રહેલી ભૂમિતિ શ્રેણીનો સરવાળો $\frac{0.1(1 - 10^{-20})}{0.9} = \frac{1}{9}(1 - 10^{-20})$ થાય.
$S_{20} = \frac{7}{9}[20 - \frac{1}{9}(1 - 10^{-20})] = \frac{7}{9}[\frac{180 - 1 + 10^{-20}}{9}] = \frac{7}{81}(179 + 10^{-20})$.
107
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{1^3}{1} + \frac{1^3 + 2^3}{1 + 3} + \frac{1^3 + 2^3 + 3^3}{1 + 3 + 5} + \dots$ ના પ્રથમ $9$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$192$
B
$71$
C
$96$
D
$142$

Solution

(C) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \frac{\sum_{k=1}^n k^3}{\sum_{k=1}^n (2k-1)}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{k=1}^n k^3 = \left[\frac{n(n+1)}{2}\right]^2$ અને પ્રથમ $n$ એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો $\sum_{k=1}^n (2k-1) = n^2$ છે.
તેથી,$T_n = \frac{\left[\frac{n(n+1)}{2}\right]^2}{n^2} = \frac{n^2(n+1)^2}{4n^2} = \frac{(n+1)^2}{4}$.
આપણે પ્રથમ $9$ પદોનો સરવાળો શોધવો છે,$S_9 = \sum_{n=1}^9 T_n = \sum_{n=1}^9 \frac{(n+1)^2}{4}$.
$S_9 = \frac{1}{4} \sum_{n=1}^9 (n+1)^2 = \frac{1}{4} (2^2 + 3^2 + \dots + 10^2)$.
$1^2$ ઉમેરતા અને બાદ કરતા,આપણને મળે છે $S_9 = \frac{1}{4} \left[ \sum_{k=1}^{10} k^2 - 1^2 \right]$.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^m k^2 = \frac{m(m+1)(2m+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા,$m=10$ માટે:
$S_9 = \frac{1}{4} \left[ \frac{10(11)(21)}{6} - 1 \right] = \frac{1}{4} [385 - 1] = \frac{384}{4} = 96$.
108
DifficultMCQ
જો શ્રેણી ${\left( {1\frac{3}{5}} \right)^2} + {\left( {2\frac{2}{5}} \right)^2} + {\left( {3\frac{1}{5}} \right)^2} + {4^2} + \dots$ ના પ્રથમ દસ પદોનો સરવાળો $\frac{16}{5}m$ હોય,તો $m$ ની કિંમત શોધો:
A
$100$
B
$99$
C
$102$
D
$101$

Solution

(D) શ્રેણી $S = \left(\frac{8}{5}\right)^2 + \left(\frac{12}{5}\right)^2 + \left(\frac{16}{5}\right)^2 + \left(\frac{20}{5}\right)^2 + \dots$ $10$ પદો સુધી છે.
આને $S = \frac{1}{25} \sum_{n=1}^{10} (4(n+1))^2 = \frac{16}{25} \sum_{n=1}^{10} (n+1)^2$ તરીકે લખી શકાય.
ધારો કે $k = n+1$,તો સરવાળો $\frac{16}{25} \sum_{k=2}^{11} k^2$ થાય.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^{N} k^2 = \frac{N(N+1)(2N+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા,$\sum_{k=1}^{11} k^2 = \frac{11(12)(23)}{6} = 506$.
સરવાળો $k=2$ થી શરૂ થતો હોવાથી,$1^2 = 1$ બાદ કરતા: $506 - 1 = 505$.
તેથી,$S = \frac{16}{25} \times 505 = \frac{16 \times 101}{5} = \frac{16}{5} \times 101$.
આપેલ છે કે $S = \frac{16}{5}m$,તેથી $m = 101$.
109
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ એ શ્રેણી $1^2 + 2 \cdot 2^2 + 3^2 + 2 \cdot 4^2 + 5^2 + \dots$ ના પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો છે અને $B$ એ પ્રથમ $40$ પદોનો સરવાળો છે. જો $B - 2A = 100\lambda$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો:
A
$248$
B
$464$
C
$496$
D
$232$

Solution

(A) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $a_n = n^2$ જો $n$ એકી હોય,અને $a_n = 2n^2$ જો $n$ બેકી હોય.
$B - 2A = \sum_{n=1}^{40} a_n - 2\sum_{n=1}^{20} a_n = \sum_{n=21}^{40} a_n - \sum_{n=1}^{20} a_n$.
$k=1$ થી $20$ માટે ગણતરી કરતા,$B - 2A = 24800$ મળે છે.
તેથી $100\lambda = 24800$,એટલે કે $\lambda = 248$.
110
MediumMCQ
નીચેની શ્રેણી $2 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \frac{1}{2^3} + \frac{1}{3^3} + \dots$ નો અનંત સુધીનો સરવાળો કેટલો થશે?
A
$3$
B
$4$
C
$7/2$
D
$9/2$

Solution

(C) આપેલ શ્રેણી $S = 2 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{2^2} + \frac{1}{3^2} + \frac{1}{2^3} + \frac{1}{3^3} + \dots \infty$ છે.
આપણે પદોને આ રીતે ગોઠવી શકીએ:
$S = (1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{2^2} + \frac{1}{2^3} + \dots \infty) + (1 + \frac{1}{3} + \frac{1}{3^2} + \frac{1}{3^3} + \dots \infty)$.
બંને ભાગ અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી છે,જેનું સૂત્ર $S_{\infty} = \frac{a}{1-r}$ છે.
પ્રથમ શ્રેણી માટે,$a = 1$ અને $r = 1/2$,તેથી $S_1 = \frac{1}{1 - 1/2} = 2$.
બીજી શ્રેણી માટે,$a = 1$ અને $r = 1/3$,તેથી $S_2 = \frac{1}{1 - 1/3} = \frac{1}{2/3} = 3/2$.
આમ,કુલ સરવાળો $S = S_1 + S_2 = 2 + 3/2 = 7/2$ થાય.
111
MediumMCQ
એકિ સંખ્યાઓને નીચે મુજબ વિભાજિત કરવામાં આવી છે:
હાર $1$: $1, 3$
હાર $2$: $5, 7, 9, 11$
હાર $3$: $13, 15, 17, 19, 21, 23$
તો $n^{th}$ હારનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$n(n^2 + (n-1)^2)$
B
$n^3 + (n-1)^3$
C
$n^2(n+1)$
D
$4n^3$

Solution

(D) $k^{th}$ હારમાં પદોની સંખ્યા $2k$ છે.
પ્રથમ $(n-1)$ હારમાં કુલ પદોની સંખ્યા $2 + 4 + 6 + \dots + 2(n-1) = n^2 - n$ છે.
$n^{th}$ હારનું પ્રથમ પદ $(n^2 - n + 1)^{th}$ એકિ સંખ્યા છે.
$m^{th}$ એકિ સંખ્યા $2m - 1$ છે.
તેથી,$n^{th}$ હારનું પ્રથમ પદ $a = 2(n^2 - n + 1) - 1 = 2n^2 - 2n + 1$ છે.
$n^{th}$ હાર એ $2n$ પદો ધરાવતી સમાંતર શ્રેણી છે,જેમાં પ્રથમ પદ $a = 2n^2 - 2n + 1$ અને સામાન્ય તફાવત $d = 2$ છે.
$n^{th}$ હારનો સરવાળો $S_n = \frac{2n}{2} [2a + (2n - 1)d] = n [2(2n^2 - 2n + 1) + (2n - 1)2] = 4n^3$ છે.
112
DifficultMCQ
$n$ ના તમામ ધન પૂર્ણાંક મૂલ્યો માટે,$3 \cdot 1 \cdot 2 + 3 \cdot 2 \cdot 3 + 3 \cdot 3 \cdot 4 + \dots + 3 \cdot n \cdot (n + 1)$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$n(n + 1)(n + 2)$
B
$n(n + 1)(2n + 1)$
C
$(n - 1)n(n + 1)$
D
$\frac{(n - 1)n(n + 1)}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $T_k$ એ શ્રેણીનું $k$-મું પદ છે,તો $T_k = 3k(k + 1) = 3k^2 + 3k$.
જો $S_n$ એ પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો દર્શાવે છે,તો $S_n = \sum_{k=1}^n T_k = \sum_{k=1}^n (3k^2 + 3k)$.
$S_n = 3 \sum_{k=1}^n k^2 + 3 \sum_{k=1}^n k$.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રો $\sum k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ અને $\sum k = \frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S_n = 3 \left[ \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} \right] + 3 \left[ \frac{n(n+1)}{2} \right]$.
$S_n = \frac{n(n+1)(2n+1)}{2} + \frac{3n(n+1)}{2} = \frac{n(n+1)}{2} [ (2n+1) + 3 ]$.
$S_n = \frac{n(n+1)}{2} [ 2n + 4 ] = \frac{n(n+1)}{2} \cdot 2(n + 2) = n(n+1)(n+2)$.
113
DifficultMCQ
$(0.05)^{\log_{\sqrt{20}}(0.1 + 0.01 + 0.001 + \dots)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$81$
B
$\frac{1}{81}$
C
$20$
D
$\frac{1}{20}$

Solution

(A) ધારો કે $S = 0.1 + 0.01 + 0.001 + \dots$
આ એક અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = 0.1$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = 0.1$ છે.
સરવાળો $S = \frac{a}{1-r} = \frac{0.1}{1-0.1} = \frac{0.1}{0.9} = \frac{1}{9}$.
હવે,પદાવલિ $(0.05)^{\log_{\sqrt{20}}(1/9)}$ છે.
નોંધો કે $0.05 = \frac{5}{100} = \frac{1}{20}$.
વળી,$\sqrt{20} = 20^{1/2}$.
ગુણધર્મ $\log_{a^n}(b) = \frac{1}{n} \log_a(b)$ નો ઉપયોગ કરતા,$\log_{20^{1/2}}(1/9) = \frac{1}{1/2} \log_{20}(1/9) = 2 \log_{20}(1/9) = \log_{20}(1/9)^2 = \log_{20}(1/81)$.
તેથી,પદાવલિ $(1/20)^{\log_{20}(1/81)}$ બને છે.
ગુણધર્મ $a^{\log_a(x)} = x$ નો ઉપયોગ કરતા,$(1/20)^{\log_{20}(1/81)}$ ને $(20^{-1})^{\log_{20}(1/81)} = (20^{\log_{20}(1/81)})^{-1} = (1/81)^{-1} = 81$ તરીકે લખી શકાય.
114
DifficultMCQ
ધારો કે $u_n = \frac{1}{\sqrt{5}} \left[ \left( \frac{1 + \sqrt{5}}{2} \right)^n - \left( \frac{1 - \sqrt{5}}{2} \right)^n \right]$,$n = 0, 1, 2, ...$ માટે,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$u_{n+1} = u_n + u_{n-1}$
B
$u_{2n-1} = u_n^2 + u_{n-1}^2$
C
$u_{n+2} = u_n + u_{n+1}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ પદ એ $n$-માં ફિબોનાકી નંબર માટેનું બિનિટનું સૂત્ર છે,જ્યાં $u_n = F_n$ છે.
ધારો કે $\alpha = \frac{1 + \sqrt{5}}{2}$ અને $\beta = \frac{1 - \sqrt{5}}{2}$.
તેથી $u_n = \frac{\alpha^n - \beta^n}{\alpha - \beta}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - x - 1 = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha^2 = \alpha + 1$ અને $\beta^2 = \beta + 1$.
$n \ge 1$ માટે,$u_{n+1} = \frac{\alpha^{n+1} - \beta^{n+1}}{\sqrt{5}}$.
$u_n + u_{n-1} = \frac{1}{\sqrt{5}} [(\alpha^n - \beta^n) + (\alpha^{n-1} - \beta^{n-1})] = \frac{1}{\sqrt{5}} [\alpha^{n-1}(\alpha + 1) - \beta^{n-1}(\beta + 1)]$.
કારણ કે $\alpha + 1 = \alpha^2$ અને $\beta + 1 = \beta^2$,આપણને $u_n + u_{n-1} = \frac{\alpha^{n+1} - \beta^{n+1}}{\sqrt{5}} = u_{n+1}$ મળે છે.
આમ,પુનરાવર્તિત સંબંધ $u_{n+1} = u_n + u_{n-1}$ છે.
115
AdvancedMCQ
જો $\sum_{r=1}^{n}r^3 - \sum_{p=1}^{n}\sum_{m=1}^{p}\sum_{r=1}^{m}1 = 80$ હોય,તો $n$ ની શક્ય કિંમત શું હોઈ શકે?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $\sum_{r=1}^{n}r^3 - \sum_{p=1}^{n}\sum_{m=1}^{p}\sum_{r=1}^{m}1 = 80$ છે.
પ્રથમ,આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{r=1}^{n}r^3 = \left[ \frac{n(n+1)}{2} \right]^2$.
હવે,ત્રિપદી સરવાળો: $\sum_{p=1}^{n}\sum_{m=1}^{p}\sum_{r=1}^{m}1 = \sum_{p=1}^{n}\sum_{m=1}^{p} m = \sum_{p=1}^{n} \frac{p(p+1)}{2} = \frac{n(n+1)(n+2)}{6}$.
તેથી,$\left[ \frac{n(n+1)}{2} \right]^2 - \frac{n(n+1)(n+2)}{6} = 80$.
$n=4$ મૂકતા: $10^2 - 20 = 80$.
આમ,$n=4$ એ સાચો જવાબ છે.
116
DifficultMCQ
જો $\sum\limits_{i = 1}^n {\sum\limits_{j = 1}^i {\sum\limits_{k = 1}^j {1 = 560} } } $ હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$13$
B
$14$
C
$15$
D
$16$

Solution

(B) આપેલ છે: $\sum\limits_{i = 1}^n {\sum\limits_{j = 1}^i {\sum\limits_{k = 1}^j 1 } } = 560$.
સૌ પ્રથમ,અંદરના સરવાળાની ગણતરી કરતા: $\sum\limits_{k = 1}^j 1 = j$.
હવે પદાવલિ આ મુજબ થશે: $\sum\limits_{i = 1}^n {\sum\limits_{j = 1}^i j } = 560$.
ત્યારબાદ,મધ્યમ સરવાળાની ગણતરી કરતા: $\sum\limits_{j = 1}^i j = \frac{i(i+1)}{2}$.
હવે પદાવલિ આ મુજબ થશે: $\sum\limits_{i = 1}^n \frac{i(i+1)}{2} = 560$.
આને આ રીતે લખી શકાય: $\frac{1}{2} \left[ \sum\limits_{i=1}^n i^2 + \sum\limits_{i=1}^n i \right] = 560$.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{2} \left[ \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} + \frac{n(n+1)}{2} \right] = 560$.
$\frac{n(n+1)(n+2)}{6} = 560$ મળે છે.
તેથી,$n(n+1)(n+2) = 3360$.
ત્રણ ક્રમિક પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર $3360$ થાય છે,જ્યાં $14 \times 15 \times 16 = 3360$.
આમ,$n = 14$.
117
AdvancedMCQ
$\sum\limits_{n = 1}^\infty {\sum\limits_{k = 1}^{n - 1} {\frac{k}{{{2^{n + k}}}}} } $ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{2}{9}$
B
$\frac{4}{9}$
C
$\frac{4}{3}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(B) ધારો કે $S = \sum\limits_{n = 1}^\infty \sum\limits_{k = 1}^{n - 1} \frac{k}{2^{n+k}} = \sum\limits_{n = 1}^\infty \frac{1}{2^n} \sum\limits_{k = 1}^{n - 1} \frac{k}{2^k}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum\limits_{k = 1}^{n - 1} k x^k = \frac{x(1 - nx^{n-1} + (n-1)x^n)}{(1-x)^2}$.
$x = \frac{1}{2}$ માટે,$\sum\limits_{k = 1}^{n - 1} \frac{k}{2^k} = 2 - \frac{n+1}{2^{n-1}}$.
આ કિંમત મૂકતા,$S = \sum\limits_{n = 1}^\infty \frac{1}{2^n} (2 - \frac{n+1}{2^{n-1}}) = \sum\limits_{n = 1}^\infty (\frac{1}{2^{n-1}} - \frac{n+1}{2^{2n-1}})$.
$S = 2 - 2 \sum\limits_{n = 1}^\infty \frac{n+1}{4^n} = 2 - 2(\frac{7}{9}) = \frac{4}{9}$.
118
AdvancedMCQ
$\sum\limits_{n = 0}^\infty {\frac{{{{(n + 1)}^2}}}{{{7^n}}}}$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$\frac{49}{27}$
B
$\frac{27}{49}$
C
$\frac{21}{13}$
D
$\frac{27}{14}$

Solution

(A) ધારો કે $S = \sum_{n=0}^{\infty} \frac{(n+1)^2}{7^n} = \frac{1^2}{7^0} + \frac{2^2}{7^1} + \frac{3^2}{7^2} + \frac{4^2}{7^3} + \dots$
$\frac{1}{7}$ વડે ગુણતા:
$\frac{S}{7} = \frac{1^2}{7^1} + \frac{2^2}{7^2} + \frac{3^2}{7^3} + \dots$
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$S - \frac{S}{7} = 1 + \frac{2^2 - 1^2}{7^1} + \frac{3^2 - 2^2}{7^2} + \frac{4^2 - 3^2}{7^3} + \dots$
$\frac{6S}{7} = 1 + \frac{3}{7} + \frac{5}{7^2} + \frac{7}{7^3} + \dots$
આ એક અંકગણિતીય-ભૌમિતિક શ્રેણી છે. ધારો કે $T = 1 + \frac{3}{7} + \frac{5}{7^2} + \frac{7}{7^3} + \dots$
$\frac{T}{7} = \frac{1}{7} + \frac{3}{7^2} + \frac{5}{7^3} + \dots$
બાદબાકી કરતા:
$T - \frac{T}{7} = 1 + \frac{2}{7} + \frac{2}{7^2} + \frac{2}{7^3} + \dots$
$\frac{6T}{7} = 1 + \frac{2/7}{1 - 1/7} = 1 + \frac{2/7}{6/7} = 1 + \frac{1}{3} = \frac{4}{3}$
$T = \frac{4}{3} \times \frac{7}{6} = \frac{14}{9}$
તેથી,$\frac{6S}{7} = \frac{14}{9} \Rightarrow S = \frac{14}{9} \times \frac{7}{6} = \frac{49}{27}$.
119
AdvancedMCQ
શ્રેણી $1 \cdot 2015 + 2 \cdot 2014 + 3 \cdot 2013 + \dots + 2015 \cdot 1$ નો સરવાળો :-
A
$336 \times 2015 \times 2016$
B
$336 \times 2015 \times 2017$
C
$336 \times 2016 \times 2017$
D
કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે $n = 2015$. શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_k = k(n - k + 1)$ છે,જ્યાં $k = 1, 2, \dots, n$.
આપણે સરવાળો $S = \sum_{k=1}^{n} k(n - k + 1) = \sum_{k=1}^{n} (k(n+1) - k^2)$ શોધવો છે.
સરવાળાના સૂત્રો $\sum_{k=1}^{n} k = \frac{n(n+1)}{2}$ અને $\sum_{k=1}^{n} k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = (n+1) \frac{n(n+1)}{2} - \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} = \frac{n(n+1)(n+2)}{6}$.
$n = 2015$ મૂકતા:
$S = \frac{2015 \times 2016 \times 2017}{6} = 2015 \times 336 \times 2017$.
આથી,આપેલ વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ સાચો નથી.
120
AdvancedMCQ
અનંત શ્રેણી $\frac{1}{9} + \frac{1}{18} + \frac{1}{30} + \frac{1}{45} + \frac{1}{63} + \dots \infty$ નો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{1}{3}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી $S = \frac{1}{9} + \frac{1}{18} + \frac{1}{30} + \frac{1}{45} + \frac{1}{63} + \dots \infty$ છે.
સામાન્ય પદ $T_n = \frac{2}{3n(n+1)}$ છે,જ્યાં $n=2, 3, 4, \dots$.
આથી $S = \sum_{n=2}^{\infty} \frac{2}{3} (\frac{1}{n} - \frac{1}{n+1}) = \frac{2}{3} (\frac{1}{2}) = \frac{1}{3}$.
121
AdvancedMCQ
શ્રેણી $(1), (3, 5), (7, 9, 11), \dots$ ના $n^{th}$ કૌંસના તમામ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$(n + 1)^3$
B
$n^4$
C
$(n - 1)^3$
D
$n^3$

Solution

(D) ક્રમિક જૂથોમાં પદોની સંખ્યા $1, 2, 3, \dots, n$ છે. આમ,$n^{th}$ જૂથમાં $d = 2$ સામાન્ય તફાવત ધરાવતી સમાંતર શ્રેણીના $n$ પદો છે.
પ્રથમ,$n^{th}$ જૂથનું પ્રથમ પદ શોધીએ. પ્રથમ પદોની શ્રેણી $1, 3, 7, 13, \dots$ છે. ક્રમિક પદો વચ્ચેનો તફાવત $2, 4, 6, \dots$ છે,જે સમાંતર શ્રેણી બનાવે છે.
ધારો કે $a_n = a_1 + \sum_{k=1}^{n-1} (2k) = 1 + 2 \cdot \frac{(n-1)n}{2} = 1 + n^2 - n = n^2 - n + 1$.
$n^{th}$ જૂથ એ $n$ પદો,પ્રથમ પદ $a = n^2 - n + 1$ અને સામાન્ય તફાવત $d = 2$ ધરાવતી સમાંતર શ્રેણી છે.
$n^{th}$ જૂથનો સરવાળો $S_n = \frac{n}{2} [2a + (n - 1)d]$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $S_n = \frac{n}{2} [2(n^2 - n + 1) + (n - 1)2] = \frac{n}{2} [2n^2 - 2n + 2 + 2n - 2] = \frac{n}{2} [2n^2] = n^3$.
122
AdvancedMCQ
જો $\alpha_r$ અને $\beta_r$ (જ્યાં $\alpha_r < \beta_r$) એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - r^2(r + 1)x + r^5 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\sum_{r=1}^{n} (3\alpha_r + 2\beta_r)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{2}n(n + 1)(n^2 + 3n + 1)$
B
$\frac{1}{2}n(n + 1)(3n^2 + n + 1)$
C
$\frac{3}{2}n(n + 1)(n^2 + n + 1)$
D
$\frac{1}{2}n(n + 1)(n^2 + n + 3)$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - r^2(r + 1)x + r^5 = 0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha_r + \beta_r = r^2(r + 1) = r^3 + r^2$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha_r \beta_r = r^5$ છે.
તેથી બીજ $\alpha_r = r^2$ અને $\beta_r = r^3$ મળે છે.
આપણે $S = \sum_{r=1}^{n} (3r^2 + 2r^3)$ ની ગણતરી કરવાની છે.
સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા: $S = 3 \cdot \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} + 2 \cdot \frac{n^2(n+1)^2}{4} = \frac{n(n+1)(n^2 + 3n + 1)}{2}$.
123
AdvancedMCQ
જો $x_n = \frac{2n^2 + n + 1}{2n^2 - 3n + 2}$ હોય,તો $\sum_{r=1}^n \left[ \left( \prod_{i=1}^r x_i \right) - 2\sum_{i=1}^r (2i - 1) \right]$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{n(n + 1)}{2}$
B
$\frac{n(n + 3)}{2}$
C
$\frac{n(n - 1)}{2}$
D
$2n(n + 1)$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x_n = \frac{2n^2 + n + 1}{2n^2 - 3n + 2}$.
ગુણાકાર $\prod_{i=1}^r x_i$ ની ગણતરી કરતા,આપણને $2r^2 + r + 1$ મળે છે.
બીજું પદ $2 \sum_{i=1}^r (2i - 1) = 2r^2$ છે.
તેથી,સરવાળાની અંદરનું પદ $(2r^2 + r + 1) - 2r^2 = r + 1$ થાય છે.
છેલ્લે,$\sum_{r=1}^n (r + 1) = \frac{n(n+1)}{2} + n = \frac{n(n+3)}{2}$.
124
AdvancedMCQ
એક વ્યક્તિ $n$-પગથિયાંવાળી સીડી એક સમયે એક અથવા બે પગથિયાં લઈને ચઢવા માંગે છે. ધારો કે $C_n$ એ $n$-પગથિયાંવાળી સીડી ચઢવાની રીતોની સંખ્યા દર્શાવે છે. તો $C_{18} + C_{19}$ બરાબર શું થાય?
A
$C_{20}$
B
$C_{21}$
C
$C_{21}$ કરતા વધારે
D
$C_{20}$ કરતા ઓછું

Solution

(A) $n$-પગથિયાંવાળી સીડી ચઢવા માટે,વ્યક્તિ $n$-માં પગથિયે કાં તો $(n-1)$-માં પગથિયેથી (એક પગથિયું લઈને) અથવા $(n-2)$-માં પગથિયેથી (બે પગથિયાં લઈને) પહોંચી શકે છે.
તેથી,પુનરાવર્તિત સંબંધ $C_n = C_{n-1} + C_{n-2}$ છે,જ્યાં $n \ge 2$.
આ ફિબોનાકી શ્રેણીની વ્યાખ્યા છે.
આપેલ સંબંધ $C_n = C_{n-1} + C_{n-2}$ માં $n = 20$ મૂકતા,આપણને $C_{20} = C_{19} + C_{18}$ મળે છે.
આમ,$C_{18} + C_{19} = C_{20}$.
125
AdvancedMCQ
ધારો કે $b_1, b_2, \dots, b_n$ એક ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેથી $b_1 + b_2 = 1$ અને $\sum\limits_{k = 1}^\infty b_k = 2$ થાય. જો $b_2 < 0$ આપેલ હોય,તો $b_1$ ની કિંમત શોધો.
A
$2 - \sqrt{2}$
B
$1 + \sqrt{2}$
C
$2 + \sqrt{2}$
D
$4 + \sqrt{2}$

Solution

(C) ધારો કે સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ છે. $b_1 + b_2 = 1$ હોવાથી,$b_1(1 + r) = 1$,તેથી $b_1 = \frac{1}{1 + r}$.
અનંત ગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $\frac{b_1}{1 - r} = 2$ છે.
$b_1 = \frac{1}{1 + r}$ મૂકતા,આપણને $\frac{1}{(1 + r)(1 - r)} = 2$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{1}{1 - r^2} = 2$ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે $1 - r^2 = \frac{1}{2}$,તેથી $r^2 = \frac{1}{2}$,એટલે કે $r = \pm \frac{\sqrt{2}}{2}$.
$b_2 = b_1 r < 0$ આપેલ છે,અને $b_1 = \frac{1}{1 + r}$ હોવાથી,$b_2 = \frac{r}{1 + r} < 0$. આ શરત ત્યારે સંતોષાય છે જ્યારે $r$ ઋણ હોય,તેથી $r = -\frac{\sqrt{2}}{2}$.
આમ,$b_1 = \frac{1}{1 - \frac{\sqrt{2}}{2}} = \frac{2}{2 - \sqrt{2}} = 2 + \sqrt{2}$.
126
AdvancedMCQ
જો શ્રેણી ${\left( {1\frac{4}{7}} \right)^2} + {\left( {1\frac{5}{7}} \right)^2} + {\left( {1\frac{6}{7}} \right)^2} + {2^2} + {\left( {2\frac{1}{7}} \right)^2} + \dots$ ના પ્રથમ $11$ પદોનો સરવાળો $\frac{11}{7}\lambda$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$36$
B
$37$
C
$38$
D
$39$

Solution

(C) આપેલ શ્રેણી $\left(\frac{11}{7}\right)^2 + \left(\frac{12}{7}\right)^2 + \left(\frac{13}{7}\right)^2 + \dots + \left(\frac{21}{7}\right)^2$ છે.
પ્રથમ $11$ પદોનો સરવાળો $S = \sum_{n=11}^{21} \left(\frac{n}{7}\right)^2 = \frac{1}{49} \sum_{n=11}^{21} n^2$ છે.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^{n} k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = \frac{1}{49} \left[ \sum_{n=1}^{21} n^2 - \sum_{n=1}^{10} n^2 \right]$
$S = \frac{1}{49} \left[ \frac{21 \times 22 \times 43}{6} - \frac{10 \times 11 \times 21}{6} \right]$
$S = \frac{1}{49} \times \frac{21}{6} \times [ (22 \times 43) - (10 \times 11) ]$
$S = \frac{1}{49} \times \frac{7}{2} \times [ 946 - 110 ]$
$S = \frac{1}{14} \times 836 = \frac{418}{7} = \frac{11}{7} \times 38$.
તેથી,$\frac{11}{7}\lambda$ સાથે સરખાવતા,$\lambda = 38$ મળે છે.
127
AdvancedMCQ
$S = 1 - 2 + 3 - 4 + \dots$ શ્રેણી માટે $n$ પદો સુધી,
વિધાન-$1$: શ્રેણીનો સરવાળો હંમેશા $n$ ની કિંમત પર આધાર રાખે છે,એટલે કે તે બેકી છે કે એકી.
વિધાન-$2$: જ્યારે $n$ ની કિંમત કોઈ પણ બેકી પૂર્ણાંક હોય ત્યારે શ્રેણીનો સરવાળો $-\frac{n}{2}$ થાય છે.
A
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે પરંતુ વિધાન-$1$ એ વિધાન-$2$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
B
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.
C
વિધાન-$1$ ખોટું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે.
D
બંને વિધાનો સાચા છે,અને વિધાન-$1$ એ વિધાન-$2$ ની સાચી સમજૂતી છે.
128
MediumMCQ
એક શ્રેણી ધ્યાનમાં લો જેનો પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = 4n^2 + 6n$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $n \in N$. તો આ શ્રેણીનું $15$ મું પદ $(T_{15})$ શું છે?
A
$118$
B
$120$
C
$122$
D
$86$

Solution

(C) શ્રેણીનું $n$ મું પદ $T_n = S_n - S_{n-1}$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $n > 1$.
આપેલ છે $S_n = 4n^2 + 6n$.
તેથી $S_{n-1} = 4(n-1)^2 + 6(n-1) = 4(n^2 - 2n + 1) + 6n - 6 = 4n^2 - 8n + 4 + 6n - 6 = 4n^2 - 2n - 2$.
$T_n = (4n^2 + 6n) - (4n^2 - 2n - 2) = 8n + 2$.
$n = 15$ માટે,$T_{15} = 8(15) + 2 = 120 + 2 = 122$.
129
AdvancedMCQ
ધારો કે $a_n$ એક શ્રેણી છે જેથી $a_1 = 5$ અને $a_{n+1} = a_n + (n - 2)$ તમામ $n \in N$ માટે,તો $a_{51}$ શું છે?
A
$1165$
B
$1170$
C
$1175$
D
$1180$

Solution

(D) આપેલ પુનરાવર્તિત સંબંધ: $a_{n+1} - a_n = n - 2$.
$n = 1$ થી $50$ સુધી સરવાળો કરતા:
$\sum_{n=1}^{50} (a_{n+1} - a_n) = \sum_{n=1}^{50} (n - 2)$
$a_{51} - a_1 = \sum_{n=1}^{50} n - \sum_{n=1}^{50} 2$
$a_{51} - 5 = \frac{50 \times 51}{2} - (50 \times 2)$
$a_{51} - 5 = 1275 - 100$
$a_{51} - 5 = 1175$
$a_{51} = 1180$.
130
DifficultMCQ
શ્રેણી $1^2 + (1^2 + 3^2) + (1^2 + 3^2 + 5^2) + \dots$ ના $n$ પદોનો સરવાળો શોધો.
A
$\frac{1}{6}n(n + 1)(2n^2 + 2n - 1)$
B
$\frac{1}{3}(n^4 + 2n^2)$
C
$\frac{1}{3}(n^3 + 3n^2 - n)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) શ્રેણીનું $r$-મું પદ $t_r = 1^2 + 3^2 + 5^2 + \dots + (2r - 1)^2$ છે.
$t_r = \sum_{k=1}^r (2k - 1)^2 = \sum_{k=1}^r (4k^2 - 4k + 1)$.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા:
$t_r = 4 \cdot \frac{r(r+1)(2r+1)}{6} - 4 \cdot \frac{r(r+1)}{2} + r$.
આ પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$t_r = \frac{4r^3 - r}{3}$.
$n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{r=1}^n t_r = \sum_{r=1}^n \frac{4r^3 - r}{3} = \frac{4}{3} \sum_{r=1}^n r^3 - \frac{1}{3} \sum_{r=1}^n r$.
$S_n = \frac{4}{3} \left[ \frac{n(n+1)}{2} \right]^2 - \frac{1}{3} \left[ \frac{n(n+1)}{2} \right]$.
$S_n = \frac{n(n+1)}{6} [2n(n+1) - 1] = \frac{1}{6} n(n+1)(2n^2 + 2n - 1)$.
131
AdvancedMCQ
જો $1 + \sin \theta + \sin^2 \theta + \dots \text{ અનંત સુધી } = 4 + 2\sqrt{3}$,જ્યાં $0 < \theta < \pi$ અને $\theta \neq \frac{\pi}{2}$,તો $\theta = $
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{3}$
C
$\frac{\pi}{3} \text{ અથવા } \frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3} \text{ અથવા } \frac{2\pi}{3}$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી એ પ્રથમ પદ $a = 1$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = \sin \theta$ ધરાવતી અનંત ભૂમિતિ શ્રેણી છે.
અનંત પદોનો સરવાળો $S = \frac{a}{1-r}$ હોવાથી,$\frac{1}{1 - \sin \theta} = 4 + 2\sqrt{3}$ મળે.
વ્યસ્ત લેતા,$1 - \sin \theta = \frac{1}{4 + 2\sqrt{3}}$.
છેદનું સંમેયીકરણ કરતા: $1 - \sin \theta = \frac{4 - 2\sqrt{3}}{(4 + 2\sqrt{3})(4 - 2\sqrt{3})} = \frac{4 - 2\sqrt{3}}{16 - 12} = \frac{4 - 2\sqrt{3}}{4} = 1 - \frac{\sqrt{3}}{2}$.
આમ,$\sin \theta = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
$0 < \theta < \pi$ અને $\theta \neq \frac{\pi}{2}$ આપેલ હોવાથી,$\theta$ ની શક્ય કિંમતો $\frac{\pi}{3}$ અને $\pi - \frac{\pi}{3} = \frac{2\pi}{3}$ છે.
132
AdvancedMCQ
જો $3 + \frac{1}{4} (3 + d) + \frac{1}{4^2} (3 + 2d) + \dots \infty = 8$ હોય,તો $d$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$5$
C
$9$
D
$10$

Solution

(C) ધારો કે $S = 3 + \frac{3+d}{4} + \frac{3+2d}{4^2} + \dots \infty$ $(1)$
$\frac{1}{4}$ વડે ગુણતા:
$\frac{S}{4} = \frac{3}{4} + \frac{3+d}{4^2} + \frac{3+2d}{4^3} + \dots \infty$ $(2)$
$(1)$ માંથી $(2)$ બાદ કરતા:
$S - \frac{S}{4} = 3 + \frac{d}{4} + \frac{d}{4^2} + \frac{d}{4^3} + \dots \infty$
$\frac{3S}{4} = 3 + \frac{d/4}{1 - 1/4} = 3 + \frac{d/4}{3/4} = 3 + \frac{d}{3}$
આપેલ છે કે $S = 8$,તેથી $\frac{3(8)}{4} = 3 + \frac{d}{3}$
$6 = 3 + \frac{d}{3}$ $\Rightarrow 3 = \frac{d}{3}$ $\Rightarrow d = 9$
133
AdvancedMCQ
જો $1^2 + 2^2 + 3^2 + \dots + 2009^2 = (2009)(335)(4019)$ અને $(1)(2009) + 2(2008) + 3(2007) + \dots + 2009(1) = (2009)(335)(x)$ હોય,તો $x$ ની કિંમત શોધો:
A
$2009$
B
$2010$
C
$2011$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ સરવાળો $S = \sum_{n=1}^{2009} n(2010 - n)$ છે.
આને $S = 2010 \sum_{n=1}^{2009} n - \sum_{n=1}^{2009} n^2$ તરીકે લખી શકાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{n=1}^{N} n = \frac{N(N+1)}{2}$,તેથી $\sum_{n=1}^{2009} n = \frac{2009 \times 2010}{2} = 2009 \times 1005$.
આમ,$S = 2010(2009 \times 1005) - (2009)(335)(4019)$.
$S = (2009)(2010 \times 1005) - (2009)(335)(4019)$.
$S = (2009)(335) \times [3 \times 2010 - 4019]$.
$S = (2009)(335) \times [6030 - 4019]$.
$S = (2009)(335) \times 2011$.
આને $(2009)(335)(x)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $x = 2011$ મળે છે.
134
DifficultMCQ
જો $b$ એ અનંત $G.P.$ નું પ્રથમ પદ હોય જેનો સરવાળો $5$ છે,તો $b$ કયા અંતરાલમાં હશે?
A
$(-\infty, -10)$
B
$(10, \infty)$
C
$(0, 10)$
D
$(-10, 0)$

Solution

(C) ધારો કે પ્રથમ પદ $b$ છે અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r$ છે.
અનંત $G.P.$ માટે,સરવાળો $S = \frac{b}{1 - r}$ છે,જ્યાં $|r| < 1$.
આપેલ છે કે $S = 5$,તેથી $\frac{b}{1 - r} = 5$.
આના પરથી $b = 5(1 - r)$ મળે છે.
કારણ કે $-1 < r < 1$,તેથી $b$ માટેનો વિસ્તાર:
જો $r \to 1$,તો $b \to 5(1 - 1) = 0$.
જો $r \to -1$,તો $b \to 5(1 - (-1)) = 5(2) = 10$.
આમ,$-1 < r < 1$ માટે,$b$ ની કિંમત $(0, 10)$ અંતરાલમાં રહેલી છે.
135
DifficultMCQ
શ્રેણી $1 + \frac{3}{2} + \frac{7}{4} + \frac{15}{8} + \frac{31}{16} + \dots$ ના પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$38 + \frac{1}{2^{20}}$
B
$39 + \frac{1}{2^{19}}$
C
$39 + \frac{1}{2^{20}}$
D
$38 + \frac{1}{2^{19}}$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણી $1 + \frac{3}{2} + \frac{7}{4} + \frac{15}{8} + \dots$ છે.
$n$-મું પદ $T_n = \frac{2^n - 1}{2^{n-1}} = 2 - \frac{1}{2^{n-1}}$ થાય,જ્યાં $n \ge 1$.
પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો $S_{20} = \sum_{n=1}^{20} (2 - \frac{1}{2^{n-1}})$ છે.
$S_{20} = \sum_{n=1}^{20} 2 - \sum_{n=1}^{20} \frac{1}{2^{n-1}}$.
$S_{20} = 2(20) - (1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{4} + \dots + \frac{1}{2^{19}})$.
બીજો ભાગ એ સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં $a = 1$,$r = \frac{1}{2}$,અને $n = 20$ છે.
સરવાળો $= \frac{1(1 - (1/2)^{20})}{1 - 1/2} = 2(1 - \frac{1}{2^{20}}) = 2 - \frac{1}{2^{19}}$.
તેથી,$S_{20} = 40 - (2 - \frac{1}{2^{19}}) = 38 + \frac{1}{2^{19}}$.
136
DifficultMCQ
$\sum\limits_{r = 16}^{30} {(r + 2)(r - 3)}$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$7770$
B
$7785$
C
$7775$
D
$7780$

Solution

(D) આપણે સરવાળો $S = \sum\limits_{r = 16}^{30} {(r^2 - r - 6)}$ ની ગણતરી કરવાની છે.
સરવાળાના ગુણધર્મોનો ઉપયોગ કરતા,$S = \sum\limits_{r = 16}^{30} r^2 - \sum\limits_{r = 16}^{30} r - \sum\limits_{r = 16}^{30} 6$.
યાદ રાખો કે $\sum\limits_{r = 1}^{n} r^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ અને $\sum\limits_{r = 1}^{n} r = \frac{n(n+1)}{2}$.
$\sum\limits_{r = 16}^{30} r^2 = \sum\limits_{r = 1}^{30} r^2 - \sum\limits_{r = 1}^{15} r^2 = \frac{30(31)(61)}{6} - \frac{15(16)(31)}{6} = 9455 - 1240 = 8215$.
$\sum\limits_{r = 16}^{30} r = \sum\limits_{r = 1}^{30} r - \sum\limits_{r = 1}^{15} r = \frac{30(31)}{2} - \frac{15(16)}{2} = 465 - 120 = 345$.
$\sum\limits_{r = 16}^{30} 6 = 6 \times (30 - 16 + 1) = 6 \times 15 = 90$.
તેથી,$S = 8215 - 345 - 90 = 7780$.
137
DifficultMCQ
ધારો કે $f(n) = \left[ \frac{1}{3} + \frac{3n}{100} \right]n$,જ્યાં $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. તો $\sum_{n=1}^{56} f(n)$ ની કિંમત શોધો.
A
$56$
B
$689$
C
$1287$
D
$1399$

Solution

(D) આપેલ છે કે $f(n) = \left[ \frac{1}{3} + \frac{3n}{100} \right]n$.
$1 \le n \le 22$ માટે,$\frac{1}{3} + \frac{3n}{100} < \frac{1}{3} + \frac{66}{100} = 0.333 + 0.66 = 0.993 < 1$. તેથી,$\left[ \frac{1}{3} + \frac{3n}{100} \right] = 0$,એટલે કે $f(n) = 0$.
$23 \le n \le 55$ માટે,$1 \le \frac{1}{3} + \frac{3n}{100} < \frac{1}{3} + \frac{165}{100} = 0.333 + 1.65 = 1.983 < 2$. તેથી,$\left[ \frac{1}{3} + \frac{3n}{100} \right] = 1$,એટલે કે $f(n) = n$.
$n = 56$ માટે,$\frac{1}{3} + \frac{3(56)}{100} = 0.333 + 1.68 = 2.013$. તેથી,$\left[ \frac{1}{3} + \frac{3(56)}{100} \right] = 2$,એટલે કે $f(56) = 2 \times 56 = 112$.
સરવાળો $\sum_{n=1}^{56} f(n) = \sum_{n=1}^{22} 0 + \sum_{n=23}^{55} n + f(56)$ છે.
$= 0 + \frac{(55-23+1)}{2}(23+55) + 112 = \frac{33}{2}(78) + 112 = 33 \times 39 + 112 = 1287 + 112 = 1399$.
138
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{3}{1^2} + \frac{5}{1^2 + 2^2} + \frac{7}{1^2 + 2^2 + 3^2} + \dots$ ના $11$ પદોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{7}{2}$
B
$\frac{11}{4}$
C
$\frac{11}{2}$
D
$\frac{60}{11}$

Solution

(C) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n$ આ મુજબ છે:
$T_n = \frac{2n + 1}{\sum_{k=1}^{n} k^2} = \frac{2n + 1}{\frac{n(n+1)(2n+1)}{6}} = \frac{6}{n(n+1)}$
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા:
$T_n = 6 \left( \frac{1}{n} - \frac{1}{n+1} \right)$
હવે,$n$ પદોનો સરવાળો $S_n$:
$S_n = \sum_{k=1}^{n} T_k = 6 \sum_{k=1}^{n} \left( \frac{1}{k} - \frac{1}{k+1} \right)$
$S_n = 6 \left( 1 - \frac{1}{n+1} \right) = \frac{6n}{n+1}$
$n = 11$ માટે:
$S_{11} = \frac{6 \times 11}{11 + 1} = \frac{66}{12} = \frac{11}{2}$
139
MediumMCQ
શ્રેણી: $(2)^2 + 2(4)^2 + 3(6)^2 + \dots$ ના $10$ પદો સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$11300$
B
$11200$
C
$12100$
D
$12300$

Solution

(C) આપેલ શ્રેણી $S = 1(2)^2 + 2(4)^2 + 3(6)^2 + \dots + 10(20)^2$ છે.
$n$-મું પદ $T_n = n(2n)^2 = n(4n^2) = 4n^3$ છે.
$10$ પદોનો સરવાળો $S_{10} = \sum_{n=1}^{10} 4n^3$ છે.
$S_{10} = 4 \sum_{n=1}^{10} n^3$.
સૂત્ર $\sum_{n=1}^{k} n^3 = \left( \frac{k(k+1)}{2} \right)^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S_{10} = 4 \left( \frac{10 \times 11}{2} \right)^2$.
$S_{10} = 4 \times (55)^2 = 4 \times 3025 = 12100$.
140
DifficultMCQ
${1^2} + {3^2} + {5^2} + \dots + {25^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2925$
B
$1469$
C
$1728$
D
$1456$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી પ્રથમ $13$ એકી સંખ્યાઓના વર્ગોનો સરવાળો છે.
સામાન્ય પદ ${T_n} = {(2n - 1)^2}$ છે,જ્યાં $n = 1, 2, \dots, 13$.
સરવાળો $S = \sum_{n=1}^{13} (2n - 1)^2 = \sum_{n=1}^{13} (4n^2 - 4n + 1)$ છે.
સરવાળાના સૂત્રો $\sum_{n=1}^{k} n^2 = \frac{k(k+1)(2k+1)}{6}$ અને $\sum_{n=1}^{k} n = \frac{k(k+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = 4 \sum_{n=1}^{13} n^2 - 4 \sum_{n=1}^{13} n + \sum_{n=1}^{13} 1$
$S = 4 \left[ \frac{13(13+1)(2 \times 13 + 1)}{6} \right] - 4 \left[ \frac{13(13+1)}{2} \right] + 13$
$S = 4 \left[ \frac{13 \times 14 \times 27}{6} \right] - 2 \times 13 \times 14 + 13$
$S = 4 \times 13 \times 7 \times 9 - 364 + 13$
$S = 3276 - 364 + 13 = 2925$.
141
DifficultMCQ
શ્રેણી $1^2 + 2(2^2) + 3^2 + 2(4^2) + 5^2 + 2(6^2) + \dots + 2(2m)^2$ નો સરવાળો શોધો.
A
$m(2m+1)^2$
B
$m^2(2m+1)$
C
$m(2m+1)(2m+2)$
D
$m(2m+1)^2$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણી $S = (1^2 + 3^2 + 5^2 + \dots + (2m-1)^2) + 2(2^2 + 4^2 + 6^2 + \dots + (2m)^2)$ છે.
એકી સંખ્યાઓના વર્ગોનો સરવાળો $\sum_{k=1}^{m} (2k-1)^2 = \frac{m(2m-1)(2m+1)}{3}$ થાય.
બેકી સંખ્યાઓના વર્ગોનો સરવાળો $2 \times \sum_{k=1}^{m} (2k)^2 = 8 \sum_{k=1}^{m} k^2 = \frac{4m(m+1)(2m+1)}{3}$ થાય.
બંનેનો સરવાળો કરતા,$S = \frac{m(2m+1)}{3} [ (2m-1) + 4(m+1) ] = m(2m+1)^2$ મળે છે.
142
DifficultMCQ
$1 + \frac{4}{3} + \frac{10}{9} + \frac{28}{27} + \dots$ શ્રેણીનો $n$ પદો સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{7}{6}n + \frac{1}{6} - \frac{2}{3 \cdot 2^{n-1}}$
B
$\frac{5}{3}n - \frac{7}{6} + \frac{1}{2 \cdot 3^{n-1}}$
C
$n + \frac{1}{2} - \frac{1}{2 \cdot 3^n}$
D
$n - \frac{1}{3} - \frac{1}{3 \cdot 2^{n-1}}$

Solution

(C) આપેલ શ્રેણી $S_n = 1 + \frac{4}{3} + \frac{10}{9} + \frac{28}{27} + \dots + n \text{ પદો}$ છે.
આપણે પદોને આ રીતે લખી શકીએ:
$S_n = (1) + (1 + \frac{1}{3}) + (1 + \frac{1}{9}) + (1 + \frac{1}{27}) + \dots + n \text{ પદો}$.
પદોને જૂથમાં લેતા:
$S_n = (1 + 1 + 1 + \dots + n \text{ વખત}) + (\frac{1}{3} + \frac{1}{9} + \frac{1}{27} + \dots + n \text{ પદો})$.
$S_n = n + \frac{\frac{1}{3}(1 - (\frac{1}{3})^n)}{1 - \frac{1}{3}}$.
$S_n = n + \frac{\frac{1}{3}(1 - \frac{1}{3^n})}{\frac{2}{3}}$.
$S_n = n + \frac{1}{2}(1 - \frac{1}{3^n})$.
$S_n = n + \frac{1}{2} - \frac{1}{2 \cdot 3^n}$.
143
DifficultMCQ
જો શ્રેણી $1^2 + 2 \cdot 2^2 + 3^2 + 2 \cdot 4^2 + 5^2 + \dots + 2 \cdot (n-1)^2 + n^2$ નો સરવાળો (જ્યારે $n$ એકી સંખ્યા હોય) શોધવાનો હોય,અને આપેલ છે કે બેકી $n$ માટે સરવાળો $\frac{n(n+1)^2}{2}$ છે,તો $n$ એકી સંખ્યા હોય ત્યારે સરવાળો શોધો.
A
$n^2(n + 1)$
B
$\frac{n^2(n - 1)}{2}$
C
$\frac{n^2(n + 1)}{2}$
D
$n^2(n - 1)$

Solution

(C) જ્યારે $n$ એકી સંખ્યા હોય,ત્યારે શ્રેણીના $n$ પદોનો સરવાળો: $1^2 + 2 \cdot 2^2 + 3^2 + 2 \cdot 4^2 + \dots + 2 \cdot (n-1)^2 + n^2$ થાય.
આને પ્રથમ $(n-1)$ પદોના સરવાળા અને $n$-માં પદના સરવાળા તરીકે લખી શકાય.
$(n-1)$ બેકી સંખ્યા હોવાથી,બેકી પદો માટેનું સૂત્ર વાપરતા: $S_{n-1} = \frac{(n-1)(n-1+1)^2}{2} = \frac{(n-1)n^2}{2}$.
હવે,$n$-મું પદ $(n^2)$ ઉમેરતા: $S_n = \frac{(n-1)n^2}{2} + n^2$.
$n^2$ સામાન્ય લેતા: $S_n = n^2 \left( \frac{n-1}{2} + 1 \right) = n^2 \left( \frac{n-1+2}{2} \right) = \frac{n^2(n+1)}{2}$.
144
DifficultMCQ
નીચેની શ્રેણીનો સરવાળો $1 + 6 + \frac{9(1^2 + 2^2 + 3^2)}{7} + \frac{12(1^2 + 2^2 + 3^2 + 4^2)}{9} + \frac{15(1^2 + 2^2 + ... + 5^2)}{11} + ...$ $15$ પદો સુધી કેટલો થાય?
A
$7820$
B
$7830$
C
$7520$
D
$7510$

Solution

(A) શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \frac{(3 + (n-1) \times 3)(1^2 + 2^2 + ... + n^2)}{2n + 1}$ છે.
$T_n$ નું સાદુંરૂપ આપતા:
$T_n = \frac{3n \times \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}}{2n+1} = \frac{n^2(n+1)}{2} = \frac{n^3 + n^2}{2}$.
$15$ પદોનો સરવાળો $S_{15} = \sum_{n=1}^{15} T_n = \frac{1}{2} \sum_{n=1}^{15} (n^3 + n^2)$ છે.
સરવાળાના સૂત્રો $\sum n^3 = [\frac{n(n+1)}{2}]^2$ અને $\sum n^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S_{15} = \frac{1}{2} [(\frac{15 \times 16}{2})^2 + \frac{15 \times 16 \times 31}{6}]$.
$S_{15} = \frac{1}{2} [120^2 + 1240] = \frac{1}{2} [14400 + 1240] = \frac{15640}{2} = 7820$.
145
DifficultMCQ
ધારો કે $S_k = \frac{1 + 2 + 3 + .... + k}{k}$. જો $S_1^2 + S_2^2 + ....... + S_{10}^2 = \frac{5}{12}A$ હોય,તો $A$ ની કિંમત શોધો.
A
$283$
B
$301$
C
$303$
D
$156$

Solution

(C) આપેલ છે કે $S_k = \frac{k(k+1)}{2k} = \frac{k+1}{2}$.
આપણે $A$ શોધવાનું છે જેથી $\sum_{k=1}^{10} S_k^2 = \frac{5}{12}A$ થાય.
$\sum_{k=1}^{10} \left( \frac{k+1}{2} \right)^2 = \frac{5}{12}A$
$\frac{1}{4} \sum_{k=1}^{10} (k+1)^2 = \frac{5}{12}A$
$\frac{1}{4} (2^2 + 3^2 + .... + 11^2) = \frac{5}{12}A$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{n=1}^{n} n^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$.
તેથી,$\sum_{k=1}^{11} k^2 = \frac{11(12)(23)}{6} = 11 \times 2 \times 23 = 506$.
તેથી,$2^2 + 3^2 + .... + 11^2 = 506 - 1^2 = 505$.
આ કિંમત મૂકતા: $\frac{1}{4} (505) = \frac{5}{12}A$.
$A = 505 \times \frac{12}{4 \times 5} = 505 \times \frac{3}{5} = 101 \times 3 = 303$.
146
DifficultMCQ
જો શ્રેણી ${\left( {\frac{3}{4}} \right)^3} + {\left( {1\frac{1}{2}} \right)^3} + {\left( {2\frac{1}{4}} \right)^3} + {3^3} + {\left( {3\frac{3}{4}} \right)^3} + \dots$ ના પ્રથમ $15$ પદોનો સરવાળો $225\,k$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$108$
B
$27$
C
$54$
D
$9$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણી ${\left( {\frac{3}{4}} \right)^3} + {\left( {\frac{6}{4}} \right)^3} + {\left( {\frac{9}{4}} \right)^3} + {\left( {\frac{12}{4}} \right)^3} + \dots$ $15$ પદો સુધી છે.
આને $\sum_{r=1}^{15} {\left( \frac{3r}{4} \right)^3}$ તરીકે લખી શકાય.
$= \frac{27}{64} \sum_{r=1}^{15} r^3$.
સૂત્ર $\sum_{r=1}^{n} r^3 = {\left[ \frac{n(n+1)}{2} \right]^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{27}{64} \times {\left[ \frac{15(16)}{2} \right]^2}$.
$= \frac{27}{64} \times (120)^2$.
$= \frac{27}{64} \times 14400$.
$= 27 \times 225$.
આપેલ છે કે સરવાળો $225\,k$ છે,તેથી $225\,k = 225 \times 27$.
આમ,$k = 27$.
147
DifficultMCQ
$1 + 2 \times 3 + 3 \times 5 + 4 \times 7 + \dots$ શ્રેણીનો $11$ મા પદ સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$915$
B
$946$
C
$945$
D
$916$

Solution

(B) શ્રેણીનું $n$ મું પદ $T_n = n(2n - 1) = 2n^2 - n$ છે.
પ્રથમ $n$ પદોનો સરવાળો $S_n = \sum_{k=1}^{n} (2k^2 - k) = 2 \sum_{k=1}^{n} k^2 - \sum_{k=1}^{n} k$ છે.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રો $\sum k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ અને $\sum k = \frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S_n = 2 \left[ \frac{n(n+1)(2n+1)}{6} \right] - \frac{n(n+1)}{2} = \frac{n(n+1)(2n+1)}{3} - \frac{n(n+1)}{2}$.
$n = 11$ માટે:
$S_{11} = \frac{11(12)(23)}{3} - \frac{11(12)}{2}$.
$S_{11} = 11 \times 4 \times 23 - 11 \times 6$.
$S_{11} = 1012 - 66 = 946$.
148
DifficultMCQ
શ્રેણી $\frac{3 \times 1}{1^2} + \frac{5 \times (1^3 + 2^3)}{1^2 + 2^2} + \frac{7 \times (1^3 + 2^3 + 3^3)}{1^2 + 2^2 + 3^2} + \dots$ ના $10$ માં પદ સુધીનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$620$
B
$660$
C
$680$
D
$600$

Solution

(B) $n$ મું પદ $T_n$ આ મુજબ છે:
$T_n = \frac{(2n+1) \sum_{k=1}^n k^3}{\sum_{k=1}^n k^2}$
સૂત્રો $\sum k^3 = \frac{n^2(n+1)^2}{4}$ અને $\sum k^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$T_n = \frac{(2n+1) \times \frac{n^2(n+1)^2}{4}}{\frac{n(n+1)(2n+1)}{6}}$
$T_n = \frac{6}{4} n(n+1) = \frac{3}{2}(n^2 + n)$
હવે,સરવાળો $S_{10} = \sum_{n=1}^{10} T_n = \frac{3}{2} \left[ \sum_{n=1}^{10} n^2 + \sum_{n=1}^{10} n \right]$
$S_{10} = \frac{3}{2} \left[ \frac{10(11)(21)}{6} + \frac{10(11)}{2} \right]$
$S_{10} = \frac{3}{2} [385 + 55] = \frac{3}{2} [440] = 660$
149
DifficultMCQ
$1 + \frac{1^3 + 2^3}{1 + 2} + \frac{1^3 + 2^3 + 3^3}{1 + 2 + 3} + \dots + \frac{1^3 + 2^3 + 3^3 + \dots + 15^3}{1 + 2 + 3 + \dots + 15} - \frac{1}{2}(1 + 2 + 3 + \dots + 15)$ ની કિંમત શોધો.
A
$620$
B
$1860$
C
$1240$
D
$660$

Solution

(A) ધારો કે આપેલ સરવાળો $S$ છે. શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = \frac{\sum_{k=1}^n k^3}{\sum_{k=1}^n k}$ છે.
સૂત્રો $\sum_{k=1}^n k^3 = \left[\frac{n(n+1)}{2}\right]^2$ અને $\sum_{k=1}^n k = \frac{n(n+1)}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$T_n = \frac{n(n+1)}{2}$ મળે.
પ્રથમ $15$ પદોનો સરવાળો $\sum_{n=1}^{15} T_n = \sum_{n=1}^{15} \frac{n(n+1)}{2} = 680$ થાય.
આપેલ પદાવલિ $\sum_{n=1}^{15} T_n - \frac{1}{2} \sum_{n=1}^{15} n = 680 - \frac{1}{2} \times 120 = 680 - 60 = 620$ છે.
150
DifficultMCQ
$x \in \mathbb{R}$ માટે,ધારો કે $[x]$ એ $x$ થી નાનો અથવા તેના જેટલો મહત્તમ પૂર્ણાંક દર્શાવે છે. શ્રેણી $\left[ -\frac{1}{3} \right] + \left[ -\frac{1}{3} - \frac{1}{100} \right] + \left[ -\frac{1}{3} - \frac{2}{100} \right] + \dots + \left[ -\frac{1}{3} - \frac{99}{100} \right]$ નો સરવાળો શોધો.
A
$-135$
B
$-153$
C
$-133$
D
$-131$

Solution

(C) ધારો કે $S = \sum_{k=0}^{99} \left[ -\frac{1}{3} - \frac{k}{100} \right]$.
આપણે જાણીએ છીએ કે જો $-1 \le x < 0$ હોય તો $[x] = -1$ અને જો $-2 \le x < -1$ હોય તો $[x] = -2$.
પદ $\left[ -\frac{1}{3} - \frac{k}{100} \right]$ માટે,કિંમત $-1$ ત્યારે મળે જ્યારે $-\frac{1}{3} - \frac{k}{100} \ge -1$,જેનો અર્થ છે કે $\frac{k}{100} \le 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$,તેથી $k \le \frac{200}{3} \approx 66.66$.
આમ,$k = 0, 1, 2, \dots, 66$ (કુલ $67$ પદો) માટે,કિંમત $-1$ છે.
$k = 67, 68, \dots, 99$ (કુલ $33$ પદો) માટે,કિંમત $-2$ છે.
સરવાળો $= 67 \times (-1) + 33 \times (-2) = -67 - 66 = -133$.

Sequences and Series — nth term of special series, Sum to n terms and Infinite number of terms · Frequently Asked Questions

1Are these Sequences and Series questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Sequences and Series Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.