Gujarati

Equations of circle Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Equations of circle

348+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 348 questions in Gujarati

151
AdvancedMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો,જેનું કેન્દ્ર પ્રથમ ચરણમાં હોય અને $x$-અક્ષ તથા $y$-અક્ષ પરના અંતઃખંડની લંબાઈ અનુક્રમે $6$ અને $4$ હોય.
A
$x^2 + y^2 - 6x - 4y = 0$
B
$x^2 + y^2 - 4x - 6y = 0$
C
$x^2 + y^2 - 3x - 2y = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થતા અને $x$-અક્ષ પર $a = 6$ તથા $y$-અક્ષ પર $b = 4$ લંબાઈના અંતઃખંડ બનાવતા વર્તુળનું કેન્દ્ર $(\frac{a}{2}, \frac{b}{2})$ થાય.
કેન્દ્ર પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,યામ $(\frac{6}{2}, \frac{4}{2}) = (3, 2)$ થશે.
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા અને $(h, k)$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળનું સામાન્ય સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2hx - 2ky = 0$ છે.
$h = 3$ અને $k = 2$ મૂકતા,આપણને $x^2 + y^2 - 2(3)x - 2(2)y = 0$ મળે.
આમ,માંગેલ સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6x - 4y = 0$ છે.
152
AdvancedMCQ
$(1, \sqrt{2})$,$(7, \sqrt{2})$ અને $(1, 3)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 8x - (3 + \sqrt{2})y + 7 + 3\sqrt{2} = 0$
B
$x^2 + y^2 + 8x + (3 + \sqrt{2})y + 7 + 3\sqrt{2} = 0$
C
$x^2 + y^2 - 8x - (3 + \sqrt{2})y - 7 - 3\sqrt{2} = 0$
D
$x^2 + y^2 + 8x + (3 + \sqrt{2})y - 7 - 3\sqrt{2} = 0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
આપેલ બિંદુઓ $(1, \sqrt{2})$,$(7, \sqrt{2})$ અને $(1, 3)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$g = -4$,$f = -\frac{3 + \sqrt{2}}{2}$ અને $c = 7 + 3\sqrt{2}$ મળે છે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $x^2 + y^2 - 8x - (3 + \sqrt{2})y + 7 + 3\sqrt{2} = 0$ મળે છે.
153
AdvancedMCQ
$\lambda$ ના કેટલા પૂર્ણાંક મૂલ્યો માટે $x^2 + y^2 + \lambda x + (1 - \lambda)y + 5 = 0$ એ એવા વર્તુળનું સમીકરણ છે જેની ત્રિજ્યા $5$ થી વધી ન શકે?
A
$14$
B
$18$
C
$16$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) વર્તુળનું સામાન્ય સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે,જ્યાં ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2 + f^2 - c}$ છે.
આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,$g = \frac{\lambda}{2}$,$f = \frac{1 - \lambda}{2}$,અને $c = 5$ મળે.
વર્તુળ માટે $g^2 + f^2 - c > 0$ હોવું જોઈએ,જે $2\lambda^2 - 2\lambda - 19 > 0$ આપે છે.
ત્રિજ્યા $r \leq 5$ હોવાથી $r^2 \leq 25$,એટલે કે $2\lambda^2 - 2\lambda - 119 \leq 0$.
ઉકેલતા,$-7.23 \leq \lambda \leq 8.23$ મળે.
શરત $2\lambda^2 - 2\lambda - 19 > 0$ ચકાસતા,માન્ય પૂર્ણાંક કિંમતો $\{-7, -6, -5, -4, -3, 4, 5, 6, 7, 8\}$ છે.
કુલ $10$ મૂલ્યો મળે છે.
154
AdvancedMCQ
એક સમબાજુ ત્રિકોણ જેના બે શિરોબિંદુઓ $(-2, 0)$ અને $(2, 0)$ છે અને જે ફક્ત પ્રથમ અને બીજા ચરણમાં આવેલો છે,તેને એક વર્તુળ દ્વારા પરિબદ્ધ કરવામાં આવે છે. આ વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$\sqrt{3}x^2 + \sqrt{3}y^2 - 4x - 4\sqrt{3} = 0$
B
$\sqrt{3}x^2 + \sqrt{3}y^2 - 4x + 4\sqrt{3}y = 0$
C
$\sqrt{3}x^2 + \sqrt{3}y^2 - 4y + 4\sqrt{3} = 0$
D
$\sqrt{3}x^2 + \sqrt{3}y^2 - 4y - 4\sqrt{3} = 0$

Solution

(D) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(-2, 0)$,$B(2, 0)$ અને $C(0, 2\sqrt{3})$ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર તેના મધ્યકેન્દ્ર સમાન હોય છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G = \left(\frac{-2+2+0}{3}, \frac{0+0+2\sqrt{3}}{3}\right) = \left(0, \frac{2}{\sqrt{3}}\right)$ છે.
ત્રિજ્યા $R$ એ મધ્યકેન્દ્રથી કોઈ પણ શિરોબિંદુ સુધીનું અંતર છે,દા.ત. $B(2, 0)$:
$R^2 = (2-0)^2 + (0 - \frac{2}{\sqrt{3}})^2 = 4 + \frac{4}{3} = \frac{16}{3}$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-0)^2 + (y - \frac{2}{\sqrt{3}})^2 = \frac{16}{3}$ છે.
$x^2 + y^2 - \frac{4}{\sqrt{3}}y + \frac{4}{3} = \frac{16}{3}$.
$x^2 + y^2 - \frac{4}{\sqrt{3}}y - 4 = 0$.
$\sqrt{3}$ વડે ગુણતા,$\sqrt{3}x^2 + \sqrt{3}y^2 - 4y - 4\sqrt{3} = 0$ મળે છે.
Solution diagram
155
DifficultMCQ
એક વર્તુળ બિંદુઓ $(2, 3)$ અને $(4, 5)$ માંથી પસાર થાય છે. જો તેનું કેન્દ્ર $y - 4x + 3 = 0$ રેખા પર આવેલું હોય,તો તેની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$\sqrt{5}$
B
$1$
C
$\sqrt{2}$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે.
કેન્દ્ર $y - 4x + 3 = 0$ રેખા પર હોવાથી,$k - 4h + 3 = 0$,એટલે કે $k = 4h - 3$.
કેન્દ્ર $(h, k)$ થી બિંદુઓ $(2, 3)$ અને $(4, 5)$ સુધીનું અંતર સમાન (ત્રિજ્યા $r$) હોવું જોઈએ.
$(h - 2)^2 + (k - 3)^2 = (h - 4)^2 + (k - 5)^2$
$h^2 - 4h + 4 + k^2 - 6k + 9 = h^2 - 8h + 16 + k^2 - 10k + 25$
$-4h - 6k + 13 = -8h - 10k + 41$
$4h + 4k = 28 \Rightarrow h + k = 7$.
$h + k = 7$ માં $k = 4h - 3$ મૂકતા:
$h + (4h - 3) = 7$ $\Rightarrow 5h = 10$ $\Rightarrow h = 2$.
તેથી $k = 4(2) - 3 = 5$.
કેન્દ્ર $(2, 5)$ છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ $(2, 5)$ અને $(2, 3)$ વચ્ચેનું અંતર છે:
$r = \sqrt{(2 - 2)^2 + (5 - 3)^2} = \sqrt{0^2 + 2^2} = 2$.
156
DifficultMCQ
એક વર્તુળ $(-2, 4)$ માંથી પસાર થાય છે અને $y-$અક્ષને $(0, 2)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે. નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ આ વર્તુળના વ્યાસનું પ્રતિનિધિત્વ કરી શકે છે?
A
$2x - 3y + 10 = 0$
B
$3x + 4y - 3 = 0$
C
$4x + 5y - 6 = 0$
D
$5x + 2y + 4 = 0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે.
તે $y-$અક્ષને $(0, 2)$ પર સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્ર $(r, 2)$ અથવા $(-r, 2)$ છે.
વર્તુળ $(-2, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી કેન્દ્ર $(-r, 2)$ હોવું જોઈએ.
ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $(-r, 2)$ થી $(0, 2)$ બિંદુ સુધીનું અંતર છે,જે $r$ છે.
કેન્દ્ર $(-r, 2)$ થી $(-2, 4)$ સુધીનું અંતર પણ $r$ છે.
તેથી,$(-r - (-2))^2 + (2 - 4)^2 = r^2$
$(2 - r)^2 + (-2)^2 = r^2$
$4 - 4r + r^2 + 4 = r^2$
$8 - 4r = 0 \Rightarrow r = 2.$
આમ,કેન્દ્ર $(-2, 2)$ છે.
વર્તુળનો વ્યાસ કેન્દ્ર $(-2, 2)$ માંથી પસાર થવો જોઈએ.
વિકલ્પો તપાસતા:
$A$ માટે: $2(-2) - 3(2) + 10 = -4 - 6 + 10 = 0.$
કેન્દ્ર $(-2, 2)$ એ સમીકરણ $2x - 3y + 10 = 0$ નું સમાધાન કરે છે,તેથી આ રેખા વ્યાસ છે.
Solution diagram
157
DifficultMCQ
જો એક સમબાજુ ત્રિકોણનું અંતઃકેન્દ્ર $(1, 1)$ હોય અને તેની એક બાજુનું સમીકરણ $3x + 4y + 3 = 0$ હોય,તો આ ત્રિકોણના પરિવર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2 + y^2 - 2x - 2y - 14 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 2x - 2y - 2 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 2x - 2y + 2 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 2x - 2y - 7 = 0$

Solution

(A) સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,અંતઃકેન્દ્ર અને પરિકેન્દ્ર એક જ બિંદુ $(1, 1)$ પર હોય છે.
અંતઃત્રિજ્યા $r$ એ અંતઃકેન્દ્ર $(1, 1)$ થી બાજુ $3x + 4y + 3 = 0$ નું લંબ અંતર છે:
$r = \frac{|3(1) + 4(1) + 3|}{\sqrt{3^2 + 4^2}} = \frac{|3 + 4 + 3|}{5} = \frac{10}{5} = 2$.
સમબાજુ ત્રિકોણમાં,પરિત્રિજ્યા $R$ એ અંતઃત્રિજ્યા $r$ કરતા બમણી હોય છે:
$R = 2r = 2(2) = 4$.
કેન્દ્ર $(1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $R = 4$ ધરાવતા પરિવર્તુળનું સમીકરણ:
$(x - 1)^2 + (y - 1)^2 = 4^2$
$x^2 - 2x + 1 + y^2 - 2y + 1 = 16$
$x^2 + y^2 - 2x - 2y - 14 = 0$.
158
DifficultMCQ
જો એક વર્તુળ બિંદુ $(-1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને $y-$ અક્ષને $(0, 2)$ પર સ્પર્શે છે,તો $x-$ અક્ષ પરના વર્તુળની જીવાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\frac{3}{2}$
B
$3$
C
$\frac{5}{2}$
D
$5$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, 2)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $|h|$ છે. વર્તુળ $y-$ અક્ષને $(0, 2)$ પર સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્ર $(h, 2)$ થી $y-$ અક્ષનું અંતર $|h|$ થાય.
વર્તુળ $(-1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી કેન્દ્ર $(h, 2)$ થી $(-1, 0)$ નું અંતર ત્રિજ્યા $|h|$ જેટલું હોવું જોઈએ.
તેથી,$(h - (-1))^2 + (2 - 0)^2 = h^2$
$(h + 1)^2 + 4 = h^2$
$h^2 + 2h + 1 + 4 = h^2$
$2h + 5 = 0 \Rightarrow h = -\frac{5}{2}$.
કેન્દ્ર $(-\frac{5}{2}, 2)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = |h| = \frac{5}{2}$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x + \frac{5}{2})^2 + (y - 2)^2 = (\frac{5}{2})^2$ છે.
$x-$ અક્ષ પરની જીવા શોધવા માટે,$y = 0$ મૂકતા:
$(x + \frac{5}{2})^2 + (0 - 2)^2 = \frac{25}{4}$
$(x + \frac{5}{2})^2 + 4 = \frac{25}{4}$
$(x + \frac{5}{2})^2 = \frac{25}{4} - 4 = \frac{9}{4}$
$x + \frac{5}{2} = \pm \frac{3}{2}$.
તેથી,$x_1 = -\frac{5}{2} + \frac{3}{2} = -1$ અને $x_2 = -\frac{5}{2} - \frac{3}{2} = -4$.
જીવાની લંબાઈ $|x_1 - x_2| = |-1 - (-4)| = 3$ થાય.
Solution diagram
159
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $5x + 8y = 13$ અને $4x - y = 3$ પૈકી દરેક વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2(a^2 - 7a + 11)x - 2(a^2 - 6a + 6)y + b^3 + 1 = 0$ નો વ્યાસ ધરાવતી હોય,તો:
A
$a = 5$ અને $b \notin (-1, 1)$
B
$a = 1$ અને $b \notin (-1, 1)$
C
$a = 2$ અને $b \notin (-\infty, 1)$
D
$a = 5$ અને $b \in (-\infty, 1)$

Solution

(D) બે રેખાઓ $5x + 8y = 13$ અને $4x - y = 3$ નું છેદબિંદુ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે.
$4x - y = 3$ પરથી $y = 4x - 3$ મળે. પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $5x + 8(4x - 3) = 13$ $\Rightarrow 37x = 37$ $\Rightarrow x = 1$. તેથી $y = 1$. કેન્દ્ર $(1, 1)$ છે.
વર્તુળનું વ્યાપક સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે,જ્યાં કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
અહીં,$-g = a^2 - 7a + 11 = 1$ $\Rightarrow a^2 - 7a + 10 = 0$ $\Rightarrow a = 2, 5$.
અને $-f = a^2 - 6a + 6 = 1$ $\Rightarrow a^2 - 6a + 5 = 0$ $\Rightarrow a = 1, 5$.
બંને શરતો માટે $a = 5$ મળે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 1)^2 + (y - 1)^2 = 1 - b^3$ થાય.
વાસ્તવિક વર્તુળ માટે,ત્રિજ્યાનો વર્ગ ધન હોવો જોઈએ: $1 - b^3 > 0 \Rightarrow b < 1$.
160
DifficultMCQ
જો સમબાજુ ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $A(-a, 0)$ અને $B(a, 0)$ હોય,જ્યાં $a > 0$,અને ત્રીજું શિરોબિંદુ $C$ એ $x$-અક્ષની ઉપર આવેલું હોય,તો $\Delta ABC$ ના પરિવર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
$3x^2 + 3y^2 - 2\sqrt{3}ay = 3a^2$
B
$3x^2 + 3y^2 - 2ay = 3a^2$
C
$x^2 + y^2 - 2ay = a^2$
D
$x^2 + y^2 - \sqrt{3}ay = a^2$

Solution

(A) શિરોબિંદુઓ $A(-a, 0)$ અને $B(a, 0)$ છે. સમબાજુ ત્રિકોણની બાજુની લંબાઈ $2a$ છે.
ત્રિકોણ સમબાજુ હોવાથી,ત્રીજા શિરોબિંદુ $C$ નો $x$-યામ $AB$ નું મધ્યબિંદુ એટલે કે $0$ થશે.
$2a$ બાજુવાળા સમબાજુ ત્રિકોણની ઊંચાઈ $h = \frac{\sqrt{3}}{2} \times (2a) = \sqrt{3}a$ છે.
$C$ એ $x$-અક્ષની ઉપર હોવાથી,તેના યામ $C(0, \sqrt{3}a)$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ ધારો.
$A(-a, 0)$ અને $B(a, 0)$ વર્તુળ પર હોવાથી:
$a^2 - 2ga + c = 0$ અને $a^2 + 2ga + c = 0$.
બંનેની બાદબાકી કરતા $4ga = 0$,તેથી $g = 0$.
તેથી $a^2 + c = 0$,એટલે કે $c = -a^2$.
$C(0, \sqrt{3}a)$ વર્તુળ પર હોવાથી:
$0^2 + (\sqrt{3}a)^2 + 2f(\sqrt{3}a) - a^2 = 0$
$3a^2 + 2\sqrt{3}af - a^2 = 0$
$2a^2 + 2\sqrt{3}af = 0$
$f = -\frac{a^2}{\sqrt{3}a} = -\frac{a}{\sqrt{3}}$.
સમીકરણ $x^2 + y^2 - \frac{2a}{\sqrt{3}}y - a^2 = 0$ મળે.
$3$ વડે ગુણતા,$3x^2 + 3y^2 - 2\sqrt{3}ay - 3a^2 = 0$,અથવા $3x^2 + 3y^2 - 2\sqrt{3}ay = 3a^2$ મળે.
161
DifficultMCQ
જો $2$-પરિમાણીય કોઓર્ડિનેટ પ્લેનમાં ત્રણ ભિન્ન બિંદુઓ $A, B, C$ એવી રીતે આપેલા હોય કે $(1, 0)$ થી અંતર અને $(-1, 0)$ થી અંતરનો ગુણોત્તર $\frac{1}{2}$ હોય,તો ત્રિકોણ $ABC$ નું પરિકેન્દ્ર કયા બિંદુએ હશે?
A
$\left( \frac{5}{3}, 0 \right)$
B
$(0, 0)$
C
$\left( \frac{1}{3}, 0 \right)$
D
$(3, 0)$

Solution

(A) ધારો કે $P = (1, 0)$ અને $Q = (-1, 0)$. ધારો કે બિંદુ $X = (x, y)$ શરત $\frac{XP}{XQ} = \frac{1}{2}$ નું પાલન કરે છે.
આનો અર્થ એ થાય કે $2XP = XQ$,અથવા $4XP^2 = XQ^2$.
કોઓર્ડિનેટ્સ મૂકતા: $4((x - 1)^2 + y^2) = (x + 1)^2 + y^2$.
વિસ્તરણ કરતા: $4(x^2 - 2x + 1 + y^2) = x^2 + 2x + 1 + y^2$.
$4x^2 - 8x + 4 + 4y^2 = x^2 + 2x + 1 + y^2$.
$3x^2 + 3y^2 - 10x + 3 = 0$.
$3$ વડે ભાગતા: $x^2 + y^2 - \frac{10}{3}x + 1 = 0$.
આ એક વર્તુળનું સમીકરણ છે. બિંદુઓ $A, B, C$ આ શરતનું પાલન કરતા હોવાથી,તેઓ આ વર્તુળ પર આવેલા છે.
$\Delta ABC$ નું પરિકેન્દ્ર એ આ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે.
$x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $2g = -\frac{10}{3} \Rightarrow g = -\frac{5}{3}$ અને $f = 0$ મળે છે.
કેન્દ્ર $(-g, -f) = \left( \frac{5}{3}, 0 \right)$ છે.
162
EasyMCQ
$(0,0)$ કેન્દ્ર અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} = r^{2}$
B
$x^{2} + y^{2} = r$
C
$x + y = r^{2}$
D
$x^{2} - y^{2} = r^{2}$

Solution

(A) $(h, k)$ કેન્દ્ર અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(x - h)^{2} + (y - k)^{2} = r^{2}$ છે.
અહીં કેન્દ્ર $(h, k) = (0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r$ આપેલ છે,તેથી કિંમતો મૂકતા:
$(x - 0)^{2} + (y - 0)^{2} = r^{2}$
$x^{2} + y^{2} = r^{2}$.
163
EasyMCQ
કેન્દ્ર $(-3, 2)$ અને ત્રિજ્યા $4$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$(x+3)^{2} + (y-2)^{2} = 16$
B
$(x-3)^{2} + (y+2)^{2} = 16$
C
$(x+3)^{2} + (y+2)^{2} = 16$
D
$(x-3)^{2} + (y-2)^{2} = 16$

Solution

(A) કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ ધરાવતા વર્તુળનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(x-h)^{2} + (y-k)^{2} = r^{2}$ છે.
અહીં કેન્દ્ર $(h, k) = (-3, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = 4$ આપેલ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$(x - (-3))^{2} + (y - 2)^{2} = 4^{2}$
$(x + 3)^{2} + (y - 2)^{2} = 16$.
164
EasyMCQ
વર્તુળ $x^{2}+y^{2}+8x+10y-8=0$ નું કેન્દ્ર અને ત્રિજ્યા શોધો.
A
કેન્દ્ર: $(-4, -5)$,ત્રિજ્યા: $7$
B
કેન્દ્ર: $(-4, 5)$,ત્રિજ્યા: $7$
C
કેન્દ્ર: $(4, -5)$,ત્રિજ્યા: $7$
D
કેન્દ્ર: $(4, 5)$,ત્રિજ્યા: $7$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^{2}+y^{2}+8x+10y-8=0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$(x^{2}+8x) + (y^{2}+10y) = 8$ મળે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવવા માટે,બંને બાજુ $(8/2)^{2} = 16$ અને $(10/2)^{2} = 25$ ઉમેરતા:
$(x^{2}+8x+16) + (y^{2}+10y+25) = 8+16+25$.
આથી $(x+4)^{2} + (y+5)^{2} = 49$ મળે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^{2} + (y-k)^{2} = r^{2}$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $(h, k)$ કેન્દ્ર છે અને $r$ ત્રિજ્યા છે:
$h = -4$,$k = -5$,અને $r^{2} = 49$,તેથી $r = 7$.
આમ,કેન્દ્ર $(-4, -5)$ છે અને ત્રિજ્યા $7$ છે.
165
MediumMCQ
$(2, -2)$ અને $(3, 4)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને જેનું કેન્દ્ર $x + y = 2$ રેખા પર હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$(x - 0.7)^2 + (y - 1.3)^2 = 12.58$
B
$(x - 0.5)^2 + (y - 1.5)^2 = 10.25$
C
$(x - 1)^2 + (y - 1)^2 = 15$
D
$(x - 0.2)^2 + (y - 2.2)^2 = 18.5$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે.
વર્તુળ $(2, -2)$ અને $(3, 4)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી:
$(2 - h)^2 + (-2 - k)^2 = r^2$ --- $(1)$
$(3 - h)^2 + (4 - k)^2 = r^2$ --- $(2)$
વળી,કેન્દ્ર $(h, k)$ એ $x + y = 2$ રેખા પર હોવાથી:
$h + k = 2$ --- $(3)$
$(1)$ અને $(2)$ ને સરખાવતા:
$2h + 12k = 17$ --- $(4)$
$(3)$ પરથી,$h = 2 - k$ ને $(4)$ માં મૂકતા:
$10k = 13 \implies k = 1.3$
$h = 0.7$
$(1)$ માં કિંમત મૂકતા $r^2 = 12.58$ મળે છે.
આમ,વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 0.7)^2 + (y - 1.3)^2 = 12.58$ છે.
166
EasyMCQ
$(0,2)$ કેન્દ્ર અને $2$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}-4y=0$
B
$x^{2}+y^{2}-4y+4=0$
C
$x^{2}+y^{2}+4y=0$
D
$x^{2}+y^{2}+4y+4=0$

Solution

(A) $(h, k)$ કેન્દ્ર અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું પ્રમાણિત સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$(x-h)^{2} + (y-k)^{2} = r^{2}$
અહીં કેન્દ્ર $(h, k) = (0, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2$ આપેલ છે,તેથી કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$(x-0)^{2} + (y-2)^{2} = 2^{2}$
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા:
$x^{2} + (y^{2} - 4y + 4) = 4$
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$x^{2} + y^{2} - 4y + 4 = 4$
$x^{2} + y^{2} - 4y = 0$
167
EasyMCQ
$(-2, 3)$ કેન્દ્ર અને $4$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}+4x-6y-3=0$
B
$x^{2}+y^{2}+4x-6y+3=0$
C
$x^{2}+y^{2}-4x+6y-3=0$
D
$x^{2}+y^{2}+4x-6y+13=0$

Solution

(A) $(h, k)$ કેન્દ્ર અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^{2} + (y-k)^{2} = r^{2}$ છે.
આપેલ છે કે કેન્દ્ર $(h, k) = (-2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r = 4$ છે.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$(x - (-2))^{2} + (y - 3)^{2} = 4^{2}$
$(x + 2)^{2} + (y - 3)^{2} = 16$
વર્ગનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x^{2} + 4x + 4) + (y^{2} - 6y + 9) = 16$
$x^{2} + y^{2} + 4x - 6y + 13 = 16$
$x^{2} + y^{2} + 4x - 6y - 3 = 0$.
168
EasyMCQ
કેન્દ્ર $\left(\frac{1}{2}, \frac{1}{4}\right)$ અને ત્રિજ્યા $\frac{1}{12}$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$36x^{2} + 36y^{2} - 36x - 18y + 11 = 0$
B
$36x^{2} + 36y^{2} - 36x - 18y + 5 = 0$
C
$144x^{2} + 144y^{2} - 144x - 72y + 1 = 0$
D
$36x^{2} + 36y^{2} - 36x - 18y + 1 = 0$

Solution

(A) કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^{2} + (y-k)^{2} = r^{2}$ છે.
આપેલ કેન્દ્ર $(h, k) = \left(\frac{1}{2}, \frac{1}{4}\right)$ અને ત્રિજ્યા $r = \frac{1}{12}$ છે.
સૂત્રમાં આ કિંમતો મૂકતા:
$\left(x - \frac{1}{2}\right)^{2} + \left(y - \frac{1}{4}\right)^{2} = \left(\frac{1}{12}\right)^{2}$
$x^{2} - x + \frac{1}{4} + y^{2} - \frac{y}{2} + \frac{1}{16} = \frac{1}{144}$
છેદ દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $144$ વડે ગુણતા:
$144x^{2} - 144x + 36 + 144y^{2} - 72y + 9 = 1$
$144x^{2} + 144y^{2} - 144x - 72y + 45 - 1 = 0$
$144x^{2} + 144y^{2} - 144x - 72y + 44 = 0$
$4$ વડે ભાગતા:
$36x^{2} + 36y^{2} - 36x - 18y + 11 = 0$.
169
EasyMCQ
$(1, 1)$ કેન્દ્ર અને $\sqrt{2}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}-2x-2y=0$
B
$x^{2}+y^{2}-2x-2y+2=0$
C
$x^{2}+y^{2}+2x+2y=0$
D
$x^{2}+y^{2}-2x-2y+4=0$

Solution

(A) $(h, k)$ કેન્દ્ર અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું પ્રમાણિત સમીકરણ:
$(x-h)^{2} + (y-k)^{2} = r^{2}$
અહીં કેન્દ્ર $(h, k) = (1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2}$ આપેલ છે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x-1)^{2} + (y-1)^{2} = (\sqrt{2})^{2}$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x^{2} - 2x + 1) + (y^{2} - 2y + 1) = 2$
સમીકરણનું સાદું રૂપ આપતા:
$x^{2} + y^{2} - 2x - 2y + 2 = 2$
$x^{2} + y^{2} - 2x - 2y = 0$
170
EasyMCQ
$(-a, -b)$ કેન્દ્ર અને $\sqrt{a^{2}-b^{2}}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}+2ax+2by+2b^{2}=0$
B
$x^{2}+y^{2}+2ax+2by+a^{2}=0$
C
$x^{2}+y^{2}+2ax+2by+b^{2}=0$
D
$x^{2}+y^{2}+2ax+2by+a^{2}+b^{2}=0$

Solution

(A) $(h, k)$ કેન્દ્ર અને $r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^{2}+(y-k)^{2}=r^{2}$ છે.
અહીં કેન્દ્ર $(h, k) = (-a, -b)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{a^{2}-b^{2}}$ આપેલ છે.
આ કિંમતો પ્રમાણિત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x - (-a))^{2} + (y - (-b))^{2} = (\sqrt{a^{2}-b^{2}})^{2}$
$(x+a)^{2} + (y+b)^{2} = a^{2}-b^{2}$
વર્ગનું વિસ્તરણ કરતા:
$x^{2} + 2ax + a^{2} + y^{2} + 2by + b^{2} = a^{2} - b^{2}$
બંને બાજુથી $a^{2}$ બાદ કરતા અને $b^{2}$ ઉમેરતા:
$x^{2} + y^{2} + 2ax + 2by + 2b^{2} = 0$
171
EasyMCQ
વર્તુળ $(x+5)^{2}+(y-3)^{2}=36$ નું કેન્દ્ર અને ત્રિજ્યા શોધો.
A
$(-5, 3), 6$
B
$(-5, -3), 6$
C
$(5, 3), 6$
D
$(5, -3), 6$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $(x+5)^{2}+(y-3)^{2}=36$ છે.
આને વર્તુળના પ્રમાણિત સમીકરણ $(x-h)^{2}+(y-k)^{2}=r^{2}$ સાથે સરખાવતા,જ્યાં $(h, k)$ કેન્દ્ર છે અને $r$ ત્રિજ્યા છે:
$(x-(-5))^{2}+(y-3)^{2}=6^{2}$.
અહીં,$h = -5$,$k = 3$,અને $r = 6$.
આમ,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-5, 3)$ છે અને ત્રિજ્યા $6$ છે.
172
EasyMCQ
વર્તુળ $x^{2}+y^{2}-4x-8y-45=0$ નું કેન્દ્ર અને ત્રિજ્યા શોધો.
A
કેન્દ્ર: $(2, 4)$,ત્રિજ્યા: $7$
B
કેન્દ્ર: $(2, 4)$,ત્રિજ્યા: $\sqrt{65}$
C
કેન્દ્ર: $(-2, -4)$,ત્રિજ્યા: $\sqrt{65}$
D
કેન્દ્ર: $(4, 2)$,ત્રિજ્યા: $7$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}-4x-8y-45=0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$(x^{2}-4x) + (y^{2}-8y) = 45$ મળે.
$x$ અને $y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(x^{2}-4x+4) + (y^{2}-8y+16) = 45 + 4 + 16$.
આનું સાદું રૂપ $(x-2)^{2} + (y-4)^{2} = 65$ થાય છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^{2} + (y-k)^{2} = r^{2}$ સાથે સરખાવતા,આપણને કેન્દ્ર $(h, k) = (2, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{65}$ મળે છે.
173
EasyMCQ
વર્તુળ $x^{2}+y^{2}-8x+10y-12=0$ નું કેન્દ્ર અને ત્રિજ્યા શોધો.
A
$(4, -5), \sqrt{53}$
B
$(4, 5), \sqrt{53}$
C
$(-4, 5), \sqrt{53}$
D
$(-4, -5), \sqrt{53}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}-8x+10y-12=0$ છે.
પદોને ગોઠવતા:
$(x^{2}-8x) + (y^{2}+10y) = 12$.
$x$ અને $y$ માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(x^{2}-8x+16) + (y^{2}+10y+25) = 12+16+25$.
આનું સાદું રૂપ:
$(x-4)^{2} + (y+5)^{2} = 53$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^{2} + (y-k)^{2} = r^{2}$ સાથે સરખાવતા,આપણને કેન્દ્ર $(h, k) = (4, -5)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{53}$ મળે છે.
174
EasyMCQ
વર્તુળ $2x^{2} + 2y^{2} - x = 0$ નું કેન્દ્ર અને ત્રિજ્યા શોધો.
A
કેન્દ્ર: $(\frac{1}{4}, 0)$,ત્રિજ્યા: $\frac{1}{4}$
B
કેન્દ્ર: $(\frac{1}{2}, 0)$,ત્રિજ્યા: $\frac{1}{2}$
C
કેન્દ્ર: $(0, \frac{1}{4})$,ત્રિજ્યા: $\frac{1}{4}$
D
કેન્દ્ર: $(\frac{1}{4}, 0)$,ત્રિજ્યા: $\frac{1}{2}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $2x^{2} + 2y^{2} - x = 0$ છે.
$x^{2}$ અને $y^{2}$ ના સહગુણકોને $1$ કરવા માટે આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$x^{2} + y^{2} - \frac{x}{2} = 0$.
$x$ પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(x^{2} - \frac{x}{2} + (\frac{1}{4})^{2}) + y^{2} = (\frac{1}{4})^{2}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા:
$(x - \frac{1}{4})^{2} + (y - 0)^{2} = (\frac{1}{4})^{2}$.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^{2} + (y - k)^{2} = r^{2}$ સાથે સરખાવતા,આપણને કેન્દ્ર $(h, k) = (\frac{1}{4}, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = \frac{1}{4}$ મળે છે.
175
MediumMCQ
$(4, 1)$ અને $(6, 5)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને જેનું કેન્દ્ર $4x + y = 16$ રેખા પર હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} - 6x - 8y + 15 = 0$
B
$x^{2} + y^{2} - 6x - 8y + 10 = 0$
C
$x^{2} + y^{2} - 6x - 8y + 20 = 0$
D
$x^{2} + y^{2} - 6x - 8y + 25 = 0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^{2} + (y - k)^{2} = r^{2}$ છે.
વર્તુળ $(4, 1)$ અને $(6, 5)$ માંથી પસાર થાય છે:
$(4 - h)^{2} + (1 - k)^{2} = r^{2}$ $(1)$
$(6 - h)^{2} + (5 - k)^{2} = r^{2}$ $(2)$
કેન્દ્ર $(h, k)$ રેખા $4x + y = 16$ પર છે:
$4h + k = 16$ $(3)$
$(1)$ અને $(2)$ ને સરખાવતા:
$(4 - h)^{2} + (1 - k)^{2} = (6 - h)^{2} + (5 - k)^{2}$
$16 - 8h + h^{2} + 1 - 2k + k^{2} = 36 - 12h + h^{2} + 25 - 10k + k^{2}$
$17 - 8h - 2k = 61 - 12h - 10k$
$4h + 8k = 44 \Rightarrow h + 2k = 11$ $(4)$
$(3)$ અને $(4)$ ઉકેલતા:
$(3)$ પરથી,$k = 16 - 4h$. $(4)$ માં મૂકતા:
$h + 2(16 - 4h) = 11$ $\Rightarrow h + 32 - 8h = 11$ $\Rightarrow -7h = -21$ $\Rightarrow h = 3$.
તેથી $k = 16 - 4(3) = 4$.
$h=3, k=4$ ને $(1)$ માં મૂકતા:
$(4 - 3)^{2} + (1 - 4)^{2} = r^{2}$ $\Rightarrow 1^{2} + (-3)^{2} = r^{2}$ $\Rightarrow 1 + 9 = 10 = r^{2}$.
સમીકરણ $(x - 3)^{2} + (y - 4)^{2} = 10$ છે.
$x^{2} - 6x + 9 + y^{2} - 8y + 16 = 10 \Rightarrow x^{2} + y^{2} - 6x - 8y + 15 = 0$.
176
MediumMCQ
$(2, 3)$ અને $(-1, 1)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતા અને જેનું કેન્દ્ર $x - 3y - 11 = 0$ રેખા પર હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} - 7x + 5y - 14 = 0$
B
$x^{2} + y^{2} - 7x + 5y + 14 = 0$
C
$x^{2} + y^{2} + 7x - 5y - 14 = 0$
D
$x^{2} + y^{2} - 7x - 5y - 14 = 0$

Solution

(A) ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^{2} + (y - k)^{2} = r^{2}$ છે.
વર્તુળ $(2, 3)$ અને $(-1, 1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી:
$(2 - h)^{2} + (3 - k)^{2} = r^{2}$ $(1)$
$(-1 - h)^{2} + (1 - k)^{2} = r^{2}$ $(2)$
કેન્દ્ર $(h, k)$ એ $x - 3y - 11 = 0$ રેખા પર હોવાથી:
$h - 3k = 11$ $(3)$
સમીકરણ $(1)$ અને $(2)$ પરથી:
$6h + 4k = 11$ $(4)$
સમીકરણ $(3)$ અને $(4)$ ઉકેલતા,$h = \frac{7}{2}$ અને $k = -\frac{5}{2}$ મળે છે.
આ કિંમતો સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા $r^{2} = \frac{130}{4}$ મળે છે.
તેથી,વર્તુળનું સમીકરણ $(x - \frac{7}{2})^{2} + (y + \frac{5}{2})^{2} = \frac{130}{4}$ થાય.
જેનું સાદું રૂપ $x^{2} + y^{2} - 7x + 5y - 14 = 0$ છે.
177
MediumMCQ
$5$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો જેનું કેન્દ્ર $x-$અક્ષ પર હોય અને તે $(2, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
A
$x^{2}+y^{2}+4x-21=0$
B
$x^{2}+y^{2}-12x+11=0$
C
$x^{2}+y^{2}-4x-21=0$
D
$x^{2}+y^{2}+12x+11=0$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^{2}+(y-k)^{2}=r^{2}$ છે.
ત્રિજ્યા $r=5$ હોવાથી અને કેન્દ્ર $x-$અક્ષ પર હોવાથી,$k=0$ થાય. તેથી,સમીકરણ $(x-h)^{2}+y^{2}=25$ બને.
વર્તુળ $(2, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી $(2-h)^{2}+3^{2}=25$.
$(2-h)^{2}+9=25 \Rightarrow (2-h)^{2}=16$.
$2-h = \pm 4$.
જો $2-h=4$ હોય,તો $h=-2$. સમીકરણ $(x+2)^{2}+y^{2}=25 \Rightarrow x^{2}+y^{2}+4x-21=0$ મળે.
જો $2-h=-4$ હોય,તો $h=6$. સમીકરણ $(x-6)^{2}+y^{2}=25 \Rightarrow x^{2}+y^{2}-12x+11=0$ મળે.
178
DifficultMCQ
$(0,0)$ માંથી પસાર થતા અને યામ અક્ષો પર $a$ અને $b$ અંતઃખંડો બનાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}-ax-by=0$
B
$x^{2}+y^{2}+ax+by=0$
C
$x^{2}+y^{2}-ax+by=0$
D
$x^{2}+y^{2}+ax-by=0$

Solution

(A) ધારો કે જરૂરી વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^{2}+(y-k)^{2}=r^{2}$ છે.
વર્તુળ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(0-h)^{2}+(0-k)^{2}=r^{2}$,જેનો અર્થ છે કે $h^{2}+k^{2}=r^{2}$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^{2}+(y-k)^{2}=h^{2}+k^{2}$ બને છે.
વર્તુળ યામ અક્ષો પર $a$ અને $b$ અંતઃખંડો બનાવે છે,તેથી તે $(a,0)$ અને $(0,b)$ માંથી પસાર થાય છે.
$(a,0)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $(a-h)^{2}+(0-k)^{2}=h^{2}+k^{2}$ $\Rightarrow a^{2}-2ah+h^{2}+k^{2}=h^{2}+k^{2}$ $\Rightarrow a^{2}-2ah=0$. $a \neq 0$ હોવાથી,આપણને $h=\frac{a}{2}$ મળે છે.
$(0,b)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $(0-h)^{2}+(b-k)^{2}=h^{2}+k^{2}$ $\Rightarrow h^{2}+b^{2}-2bk+k^{2}=h^{2}+k^{2}$ $\Rightarrow b^{2}-2bk=0$. $b \neq 0$ હોવાથી,આપણને $k=\frac{b}{2}$ મળે છે.
$h$ અને $k$ ની કિંમતો વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $(x-\frac{a}{2})^{2}+(y-\frac{b}{2})^{2}=(\frac{a}{2})^{2}+(\frac{b}{2})^{2}$.
આનું વિસ્તરણ કરતા: $x^{2}-ax+\frac{a^{2}}{4}+y^{2}-by+\frac{b^{2}}{4}=\frac{a^{2}}{4}+\frac{b^{2}}{4}$.
સાદું રૂપ આપતા,આપણને $x^{2}+y^{2}-ax-by=0$ મળે છે.
179
MediumMCQ
$(2, 2)$ કેન્દ્ર ધરાવતા અને $(4, 5)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} - 4x - 4y - 5 = 0$
B
$x^{2} + y^{2} - 4x - 4y + 5 = 0$
C
$x^{2} + y^{2} + 4x + 4y - 5 = 0$
D
$x^{2} + y^{2} - 4x - 4y - 13 = 0$

Solution

(A) વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k) = (2, 2)$ આપેલ છે.
વર્તુળ $(4, 5)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી ત્રિજ્યા $(r)$ એ $(2, 2)$ અને $(4, 5)$ વચ્ચેનું અંતર છે.
$r = \sqrt{(4 - 2)^{2} + (5 - 2)^{2}} = \sqrt{2^{2} + 3^{2}} = \sqrt{4 + 9} = \sqrt{13}$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^{2} + (y - k)^{2} = r^{2}$ છે.
$(x - 2)^{2} + (y - 2)^{2} = (\sqrt{13})^{2}$.
$x^{2} - 4x + 4 + y^{2} - 4y + 4 = 13$.
$x^{2} + y^{2} - 4x - 4y + 8 = 13$.
$x^{2} + y^{2} - 4x - 4y - 5 = 0$.
180
DifficultMCQ
ધારો કે સમીકરણ $x^{2}+y^{2}+px+(1-p)y+5=0$ એ $r \in (0, 5]$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળો દર્શાવે છે. તો ગણ $S = \{q : q = p^{2} \text{ અને } q \text{ એ પૂર્ણાંક છે}\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા ..... છે.
A
$60$
B
$61$
C
$62$
D
$63$

Solution

(B) વર્તુળ $x^{2}+y^{2}+px+(1-p)y+5=0$ ની ત્રિજ્યા $r = \frac{\sqrt{2p^{2} - 2p - 19}}{2}$ છે.
$r \in (0, 5]$ હોવાથી,$0 < 2p^{2} - 2p - 19 \leq 100$ મળે.
આ અસમતા ઉકેલતા,$p$ ની કિંમતો માટે $q = p^{2}$ ની પૂર્ણાંક કિંમતો $8$ થી $68$ સુધી મળે છે.
કુલ પૂર્ણાંક કિંમતોની સંખ્યા $68 - 8 + 1 = 61$ થાય.
181
DifficultMCQ
ધારો કે વર્તુળ $S: 36 x^{2}+36 y^{2}-108 x+120 y+C=0$ એવું છે કે તે યામ અક્ષોને છેદતું નથી કે સ્પર્શતું નથી. જો રેખાઓ $x-2 y=4$ અને $2 x-y=5$ નું છેદબિંદુ વર્તુળ $S$ ની અંદર આવેલું હોય,તો :
A
$100 < C < 156$
B
$\frac{25}{9} < C < \frac{13}{3}$
C
$81 < C < 156$
D
$100 < C < 165$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $36 x^{2}+36 y^{2}-108 x+120 y+C=0$ છે.
$36$ વડે ભાગતા,આપણને $x^{2}+y^{2}-3 x+\frac{10}{3} y+\frac{C}{36}=0$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k) = (\frac{3}{2}, -\frac{5}{3})$ છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{h^{2}+k^{2}-\frac{C}{36}} = \sqrt{\frac{9}{4}+\frac{25}{9}-\frac{C}{36}}$ છે.
વર્તુળ યામ અક્ષોને છેદતું કે સ્પર્શતું ન હોવાથી,કેન્દ્રથી અક્ષોનું અંતર ત્રિજ્યા કરતા વધારે હોવું જોઈએ.
$|h| > r$ $\Rightarrow \frac{3}{2} > r$ $\Rightarrow \frac{9}{4} > \frac{9}{4}+\frac{25}{9}-\frac{C}{36}$ $\Rightarrow \frac{C}{36} > \frac{25}{9}$ $\Rightarrow C > 100$.
$|k| > r$ $\Rightarrow \frac{5}{3} > r$ $\Rightarrow \frac{25}{9} > \frac{9}{4}+\frac{25}{9}-\frac{C}{36}$ $\Rightarrow \frac{C}{36} > \frac{9}{4}$ $\Rightarrow C > 81$.
આ બંનેને જોડતા,આપણને $C > 100$ મળે છે.
હવે,$x-2 y=4$ અને $2 x-y=5$ નું છેદબિંદુ $(2, -1)$ છે.
બિંદુ $(2, -1)$ વર્તુળ $S$ ની અંદર આવેલું હોવાથી,$S(2, -1) < 0$.
$x^{2}+y^{2}-3 x+\frac{10}{3} y+\frac{C}{36} < 0 \Rightarrow 4+1-3(2)+\frac{10}{3}(-1)+\frac{C}{36} < 0$.
$5-6-\frac{10}{3}+\frac{C}{36} < 0$ $\Rightarrow -1-\frac{10}{3}+\frac{C}{36} < 0$ $\Rightarrow \frac{C}{36} < \frac{13}{3}$ $\Rightarrow C < 156$.
આમ,$100 < C < 156$.
Solution diagram
182
DifficultMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ $\operatorname{Re}(z^{2})+2(\operatorname{Im}(z))^{2}+2 \operatorname{Re}(z)=0$ છે,જ્યાં $z=x+iy$. આપેલ વર્તુળના કેન્દ્ર અને પરવલય $x^{2}-6x-y+13=0$ ના શિરોબિંદુમાંથી પસાર થતી રેખાનો $y$-અંતઃખંડ $.....$ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ: $\operatorname{Re}(z^{2})+2(\operatorname{Im}(z))^{2}+2 \operatorname{Re}(z)=0$.
$z=x+iy$ હોવાથી,$z^{2}=x^{2}-y^{2}+2ixy$ થાય,તેથી $\operatorname{Re}(z^{2})=x^{2}-y^{2}$ અને $\operatorname{Im}(z)=y$ મળે.
સમીકરણ $(x^{2}-y^{2})+2y^{2}+2x=0$ બને છે,જેનું સાદું રૂપ $x^{2}+y^{2}+2x=0$ થાય છે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-1, 0)$ છે.
આપેલ પરવલય: $x^{2}-6x-y+13=0$.
તેને $(x-3)^{2}-9-y+13=0$ તરીકે લખતા,આપણને $(x-3)^{2}=y-4$ મળે છે.
પરવલયનું શિરોબિંદુ $(3, 4)$ છે.
રેખા $(-1, 0)$ અને $(3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે.
ઢાળ $m = \frac{4-0}{3-(-1)} = \frac{4}{4} = 1$.
રેખાનું સમીકરણ $y-0=1(x+1)$ છે,જે $y=x+1$ થાય છે.
$y$-અંતઃખંડ એ $x=0$ હોય ત્યારે $y$ ની કિંમત છે,જે $1$ છે.
183
DifficultMCQ
ધારો કે બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના યામો $2x^{2}-rx+p=0$ ના બીજ છે અને $P$ અને $Q$ ના કોટિઓ $y^{2}-sy-q=0$ ના બીજ છે. જો $PQ$ ને વ્યાસ તરીકે લઈને દોરેલા વર્તુળનું સમીકરણ $2(x^{2}+y^{2})-11x-14y-22=0$ હોય,તો $2r+s-2q+p$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$9$
C
$6$
D
$7$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુઓ $P(x_{1}, y_{1})$ અને $Q(x_{2}, y_{2})$ છે.
અબ્સિસ $x_{1}, x_{2}$ એ $2x^{2}-rx+p=0$ ના બીજ છે,તેથી $x_{1}+x_{2} = \frac{r}{2}$ અને $x_{1}x_{2} = \frac{p}{2}$.
કોટિઓ $y_{1}, y_{2}$ એ $y^{2}-sy-q=0$ ના બીજ છે,તેથી $y_{1}+y_{2} = s$ અને $y_{1}y_{2} = -q$.
$PQ$ ને વ્યાસ તરીકે લઈને વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_{1})(x-x_{2}) + (y-y_{1})(y-y_{2}) = 0$ છે.
$x^{2} - (x_{1}+x_{2})x + x_{1}x_{2} + y^{2} - (y_{1}+y_{2})y + y_{1}y_{2} = 0$.
કિંમતો મૂકતા: $x^{2} - \frac{r}{2}x + \frac{p}{2} + y^{2} - sy - q = 0$.
$2$ વડે ગુણતા: $2(x^{2}+y^{2}) - rx - 2sy + p - 2q = 0$.
આ સમીકરણને આપેલ સમીકરણ $2(x^{2}+y^{2}) - 11x - 14y - 22 = 0$ સાથે સરખાવતા:
$r = 11$,$2s = 14 \implies s = 7$,અને $p-2q = -22$.
આપણે $2r+s-2q+p = 2(11) + 7 + (-22) = 22 + 7 - 22 = 7$ શોધવાનું છે.
Solution diagram
184
DifficultMCQ
ધારો કે વર્તુળ પરના બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના યામો $x^{2}-4x-6=0$ ના બીજ છે અને $P$ અને $Q$ ના કોટિઓ $y^{2}+2y-7=0$ ના બીજ છે. જો $PQ$ એ વર્તુળ $x^{2}+y^{2}+2ax+2by+c=0$ નો વ્યાસ હોય,તો $(a+b-c)$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$13$
C
$14$
D
$16$

Solution

(A) વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_{1}, y_{1})$ અને $(x_{2}, y_{2})$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_{1})(x-x_{2}) + (y-y_{1})(y-y_{2}) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આનું વિસ્તરણ $x^{2} - (x_{1}+x_{2})x + x_{1}x_{2} + y^{2} - (y_{1}+y_{2})y + y_{1}y_{2} = 0$ થાય છે.
આપેલ છે કે $x_{1}, x_{2}$ એ $x^{2}-4x-6=0$ ના બીજ છે,તેથી $x_{1}+x_{2} = 4$ અને $x_{1}x_{2} = -6$.
આપેલ છે કે $y_{1}, y_{2}$ એ $y^{2}+2y-7=0$ ના બીજ છે,તેથી $y_{1}+y_{2} = -2$ અને $y_{1}y_{2} = -7$.
આ કિંમતોને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^{2} - 4x - 6 + y^{2} + 2y - 7 = 0$
$x^{2} + y^{2} - 4x + 2y - 13 = 0$.
આને $x^{2} + y^{2} + 2ax + 2by + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$2a = -4 \implies a = -2$
$2b = 2 \implies b = 1$
$c = -13$
તેથી,$a+b-c = -2 + 1 - (-13) = -1 + 13 = 12$.
Solution diagram
185
DifficultMCQ
જો વર્તુળ $x^{2}+y^{2}-2gx+6y-19c=0$,જ્યાં $g, c \in R$,બિંદુ $(6,1)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનું કેન્દ્ર રેખા $x-2cy=8$ પર આવેલું છે,તો વર્તુળ દ્વારા $x$-અક્ષ પર બનતા અંતઃખંડની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{11}$
B
$4$
C
$3$
D
$2\sqrt{23}$

Solution

(D) વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}-2gx+6y-19c=0$ છે.
વર્તુળ $(6,1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$6^{2}+1^{2}-2g(6)+6(1)-19c=0$
$43-12g-19c=0 \implies 12g+19c=43$ $(1)$
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(g, -3)$ છે. કેન્દ્ર રેખા $x-2cy=8$ પર છે,તેથી:
$g-2c(-3)=8 \implies g+6c=8$ $(2)$
$(2)$ પરથી,$g=8-6c$. $(1)$ માં મૂકતા:
$12(8-6c)+19c=43$
$96-53c=43 \implies c=1$
$c=1$ મૂકતા,$g=2$ મળે છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}-4x+6y-19=0$ છે.
$x$-અક્ષ પરના અંતઃખંડની લંબાઈ $2\sqrt{g^{2}-c'}$ છે,જ્યાં $c'=-19$.
લંબાઈ $= 2\sqrt{2^{2}-(-19)} = 2\sqrt{23}$.
186
MediumMCQ
ચાર ભિન્ન બિંદુઓ $(2k, 3k), (1, 0), (0, 1)$ અને $(0, 0)$ એક વર્તુળ પર આવેલા હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{2}{13}$
B
$\frac{3}{13}$
C
$\frac{5}{13}$
D
$\frac{1}{13}$

Solution

(C) બિંદુઓ $(0, 0), (1, 0)$ અને $(0, 1)$ એ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર કાટખૂણો બનાવતો કાટકોણ ત્રિકોણ બનાવે છે.
આ ત્રણ બિંદુઓ વર્તુળ પર આવેલા હોવાથી,$(1, 0)$ અને $(0, 1)$ ને જોડતો રેખાખંડ એ વર્તુળનો વ્યાસ થશે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
$(1, 0)$ અને $(0, 1)$ ને વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ તરીકે લેતા:
$(x - 1)(x - 0) + (y - 0)(y - 1) = 0$
$x(x - 1) + y(y - 1) = 0$
$x^2 - x + y^2 - y = 0$
$x^2 + y^2 - x - y = 0$
બિંદુ $(2k, 3k)$ આ વર્તુળ પર આવેલું હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$(2k)^2 + (3k)^2 - (2k) - (3k) = 0$
$4k^2 + 9k^2 - 5k = 0$
$13k^2 - 5k = 0$
$k(13k - 5) = 0$
આથી $k = 0$ અથવા $k = \frac{5}{13}$ મળે.
બિંદુઓ ભિન્ન હોવાથી,$k = 0$ શક્ય નથી (કારણ કે તે બિંદુ $(0, 0)$ આપે છે,જે પહેલેથી જ આપેલું છે). તેથી,$k = \frac{5}{13}$.
Solution diagram
187
DifficultMCQ
$(2,0)$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે. ધારો કે $(x_c, y_c)$ એ રેખાઓ $3x + 5y = 1$ અને $(2+c)x + 5c^2y = 1$ નું છેદબિંદુ છે. જો $h = \lim_{c \to 1} x_c$ અને $k = \lim_{c \to 1} y_c$ હોય,તો વર્તુળનું સમીકરણ શું છે?
A
$25x^2 + 25y^2 - 20x + 2y - 60 = 0$
B
$5x^2 + 5y^2 - 4x - 2y - 12 = 0$
C
$25x^2 + 25y^2 - 2x + 2y - 60 = 0$
D
$5x^2 + 5y^2 - 4x + 2y - 12 = 0$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $3x + 5y = 1$ અને $(2+c)x + 5c^2y = 1$ છે.
પ્રથમ રેખા પરથી,$y = \frac{1-3x}{5}$. આ કિંમત બીજી રેખામાં મૂકતા:
$(2+c)x + 5c^2(\frac{1-3x}{5}) = 1$
$(2+c)x + c^2(1-3x) = 1$
$x(2+c-3c^2) = 1-c^2$
$x_c = \frac{1-c^2}{2+c-3c^2} = \frac{(1-c)(1+c)}{(1-c)(2+3c)} = \frac{1+c}{2+3c}$.
$h = \lim_{c \to 1} x_c = \frac{1+1}{2+3(1)} = \frac{2}{5}$.
હવે,$y_c = \frac{1-3x_c}{5} = \frac{1 - 3(\frac{1+c}{2+3c})}{5} = \frac{2+3c-3-3c}{5(2+3c)} = \frac{-1}{5(2+3c)}$.
$k = \lim_{c \to 1} y_c = \frac{-1}{5(2+3)} = -\frac{1}{25}$.
કેન્દ્ર $(h, k) = (\frac{2}{5}, -\frac{1}{25})$ છે.
વર્તુળ $(2, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી ત્રિજ્યાનો વર્ગ $r^2 = (2 - \frac{2}{5})^2 + (0 - (-\frac{1}{25}))^2 = (\frac{8}{5})^2 + (\frac{1}{25})^2 = \frac{64}{25} + \frac{1}{625} = \frac{1601}{625}$.
સમીકરણ $(x - \frac{2}{5})^2 + (y + \frac{1}{25})^2 = \frac{1601}{625}$ છે.
$x^2 - \frac{4}{5}x + \frac{4}{25} + y^2 + \frac{2}{25}y + \frac{1}{625} = \frac{1601}{625}$.
$625$ વડે ગુણતા: $625x^2 - 500x + 100 + 625y^2 + 50y + 1 = 1601$.
$625x^2 + 625y^2 - 500x + 50y - 1500 = 0$.
$25$ વડે ભાગતા: $25x^2 + 25y^2 - 20x + 2y - 60 = 0$.
188
DifficultMCQ
બિંદુ $(-1, 0)$ માંથી પસાર થતું અને $y$-અક્ષને $(0, 2)$ પર સ્પર્શતું વર્તુળ કયા બિંદુમાંથી પણ પસાર થાય છે?
A
$(-\frac{3}{2}, 0)$
B
$(-\frac{5}{2}, 2)$
C
$(-\frac{3}{2}, \frac{5}{2})$
D
$(-4, 0)$

Solution

(D) ધારો કે $(h, k)$ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે.
વર્તુળ $y$-અક્ષને $(0, 2)$ પર સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્રનો $y$-યામ $k = 2$ થશે અને ત્રિજ્યા $r = |h|$ થશે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - 2)^2 = h^2$ છે.
વર્તુળ $(-1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$(-1 - h)^2 + (0 - 2)^2 = h^2$
$(h + 1)^2 + 4 = h^2$
$h^2 + 2h + 1 + 4 = h^2$
$2h + 5 = 0 \Rightarrow h = -\frac{5}{2}$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x + \frac{5}{2})^2 + (y - 2)^2 = (\frac{5}{2})^2$ છે.
આનું સાદું રૂપ આપતા $x^2 + y^2 + 5x - 4y + 4 = 0$ મળે છે.
વિકલ્પો તપાસતા,બિંદુ $(-4, 0)$ માટે:
$(-4)^2 + (0)^2 + 5(-4) - 4(0) + 4 = 16 - 20 + 4 = 0$.
આમ,વર્તુળ $(-4, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
189
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2+2x-4y-4=0$ ના પ્રચલ સમીકરણો કયા છે?
A
$x=-1+3 \cos \theta, y=2+3 \sin \theta$
B
$x=1+3 \cos \theta, y=-2+3 \sin \theta$
C
$x=-1+3 \sin \theta, y=-2+3 \cos \theta$
D
$x=1+3 \sin \theta, y=-2+3 \cos \theta$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2x-4y-4=0$ છે.
$x$ અને $y$ પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$(x^2+2x+1) + (y^2-4y+4) - 4 - 1 - 4 = 0$
$(x+1)^2 + (y-2)^2 = 9$
$(x+1)^2 + (y-2)^2 = 3^2$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2$ સાથે સરખાવતા,આપણને કેન્દ્ર $(h, k) = (-1, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = 3$ મળે છે.
પ્રચલ સમીકરણો $x = h + r \cos \theta$ અને $y = k + r \sin \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x = -1 + 3 \cos \theta$ અને $y = 2 + 3 \sin \theta$ મળે છે.
190
MediumMCQ
જો એક વર્તુળ બિંદુઓ $(4,0)$ અને $(0,2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનું કેન્દ્ર $Y$-અક્ષ પર આવેલું છે. જો વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ હોય,તો $r^2-r+1$ ની કિંમત શોધો.
A
$25$
B
$21$
C
$20$
D
$10$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(0, y)$ છે.
વર્તુળ $(4, 0)$ અને $(0, 2)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,કેન્દ્રથી આ બિંદુઓનું અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું થાય.
$\sqrt{(4-0)^2 + (0-y)^2} = \sqrt{(0-0)^2 + (2-y)^2}$
$16 + y^2 = (2-y)^2$
$16 + y^2 = 4 - 4y + y^2$
$16 = 4 - 4y$
$4y = -12$
$y = -3$
આમ,કેન્દ્ર $(0, -3)$ છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ $(0, -3)$ થી $(0, 2)$ સુધીનું અંતર છે:
$r = \sqrt{(0-0)^2 + (2 - (-3))^2} = \sqrt{0^2 + 5^2} = 5$.
હવે,$r^2 - r + 1$ ની કિંમત:
$r^2 - r + 1 = 5^2 - 5 + 1 = 25 - 5 + 1 = 21$.
191
MediumMCQ
$(1, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા અને $x^2 - y^2 - 2x + 4y - 3 = 0$ રેખાઓની જોડ પર બે વ્યાસ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$(x + 2)^2 + (y - 2)^2 = 4$
B
$(x - 3)^2 + (y - 1)^2 = 4$
C
$(x - 1)^2 + (y - 2)^2 = 1$
D
$(x + 1)^2 + (y + 2)^2 = 1$

Solution

(C) રેખાઓની જોડ $x^2 - y^2 - 2x + 4y - 3 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આને $(x - 1)^2 - (y - 2)^2 = 0$ તરીકે લખી શકાય છે.
આથી રેખાઓ $x - y + 1 = 0$ અને $x + y - 3 = 0$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ આ બે રેખાઓનું છેદબિંદુ છે: $h - k = -1$ અને $h + k = 3$.
ઉકેલતા $h = 1$ અને $k = 2$ મળે છે.
વર્તુળ $(1, 1)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી ત્રિજ્યાનો વર્ગ $r^2 = (1 - 1)^2 + (2 - 1)^2 = 1$.
આમ,વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 1)^2 + (y - 2)^2 = 1$ છે.
192
MediumMCQ
$K$ ના કેટલા પૂર્ણાંક મૂલ્યો માટે $x^2+y^2+kx+(1-k)y+5=0$ એ એવા વર્તુળનું સમીકરણ દર્શાવે છે જેની ત્રિજ્યા $5$ થી વધુ ન હોય?
A
$16$
B
$15$
C
$14$
D
$12$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^2+y^2+kx+(1-k)y+5=0$ છે.
વર્તુળના સામાન્ય સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=k/2$ અને $f=(1-k)/2$ મળે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{\frac{k^2}{4} + \frac{(1-k)^2}{4} - 5}$.
વર્તુળ માટે $r^2 > 0$ હોવું જોઈએ,તેથી $2k^2 - 2k - 19 > 0$.
$r \le 5$ માટે $r^2 \le 25$,તેથી $2k^2 - 2k - 119 \le 0$.
ઉકેલતા $k$ ના પૂર્ણાંક મૂલ્યો $12$ મળે છે.
193
MediumMCQ
વર્તુળ $C_1$ જેનું સમીકરણ $x^2+y^2-6x-4y-12=0$ છે,તેના સમકેન્દ્રી વર્તુળનું સમીકરણ શોધો જેનું ક્ષેત્રફળ $C_1$ ના ક્ષેત્રફળ કરતા બમણું હોય.
A
$x^2+y^2-6x-4y=27$
B
$x^2+y^2-6x-4y=13$
C
$x^2+y^2-6x-4y=50$
D
$x^2+y^2-6x-4y=37$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળ $C_1$ નું સમીકરણ: $x^2+y^2-6x-4y-12=0$.
પ્રમાણિત સ્વરૂપમાં લખતા: $(x-3)^2 + (y-2)^2 = 25$.
તેથી,કેન્દ્ર $(3,2)$ અને ત્રિજ્યા $r = 5$ છે.
$C_1$ નું ક્ષેત્રફળ $= \pi r^2 = 25\pi$.
ધારો કે જરૂરી સમકેન્દ્રી વર્તુળની ત્રિજ્યા $R$ છે.
આપેલ છે કે જરૂરી વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $C_1$ ના ક્ષેત્રફળ કરતા બમણું છે:
$\pi R^2 = 2 \times (25\pi) = 50\pi$.
$R^2 = 50$.
કેન્દ્ર $(3,2)$ વાળા સમકેન્દ્રી વર્તુળનું સમીકરણ: $(x-3)^2 + (y-2)^2 = 50$.
$x^2-6x+9 + y^2-4y+4 = 50$.
$x^2+y^2-6x-4y = 37$.
194
EasyMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ શોધો,જેના વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $x^2+y^2+6x-14y+5=0$ અને $x^2+y^2-4x+10y-4=0$ વર્તુળોના કેન્દ્રો છે.
A
$x^2+y^2-x-2y-41=0$
B
$x^2+y^2+x-2y-41=0$
C
$x^2+y^2+x+2y-41=0$
D
$x^2+y^2-x+2y-41=0$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2+y^2+6x-14y+5=0$ નું કેન્દ્ર $(-3, 7)$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-4x+10y-4=0$ નું કેન્દ્ર $(2, -5)$ છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે.
કેન્દ્રો $(-3, 7)$ અને $(2, -5)$ મૂકતા:
$(x - (-3))(x - 2) + (y - 7)(y - (-5)) = 0$
$(x+3)(x-2) + (y-7)(y+5) = 0$
$x^2 - 2x + 3x - 6 + y^2 + 5y - 7y - 35 = 0$
$x^2 + y^2 + x - 2y - 41 = 0$.
195
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-6x-4y-12=0$ સાથે સમકેન્દ્રી અને $X$-અક્ષને સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2+y^2-6x-4y+5=0$
B
$x^2+y^2-6x-4y+17=0$
C
$x^2+y^2-6x-4y+9=0$
D
$x^2+y^2-6x-4y+4=0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-6x-4y-12=0$ છે.
તેને $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g=-3$ અને $f=-2$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (3, 2)$ છે.
માગેલ વર્તુળ સમકેન્દ્રી હોવાથી,તેનું કેન્દ્ર પણ $(3, 2)$ થશે.
વર્તુળ $X$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,તેની ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્રના $y$-યામનું નિરપેક્ષ મૂલ્ય થશે,તેથી $r = |2| = 2$.
કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(x-3)^2 + (y-2)^2 = 2^2$ મળે છે.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,$(x^2-6x+9) + (y^2-4y+4) = 4$ મળે છે.
સાદુરૂપ આપતા,$x^2+y^2-6x-4y+9 = 0$ મળે છે.
196
MediumMCQ
બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના યામ (abscissae) એ સમીકરણ $x^2+2ax-b^2=0$ ના બીજ છે અને તેમના કોટિ (ordinates) એ સમીકરણ $y^2+2py-q^2=0$ ના બીજ છે. તો $AB$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શું થશે?
A
$x^2+y^2-2ax-2py+(b^2+q^2)=0$
B
$x^2+y^2-2ax-2py-(b^2+q^2)=0$
C
$x^2+y^2+2ax+2py+(b^2+q^2)=0$
D
$x^2+y^2+2ax+2py-(b^2+q^2)=0$

Solution

(D) ધારો કે $A \equiv (x_1, y_1)$ અને $B \equiv (x_2, y_2)$.
આપેલ સમીકરણો પરથી,દ્વિઘાત સમીકરણના બીજના ગુણધર્મો મુજબ:
$x_1+x_2 = -2a$ અને $x_1x_2 = -b^2$.
$y_1+y_2 = -2p$ અને $y_1y_2 = -q^2$.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^2 - (x_1+x_2)x + x_1x_2 + y^2 - (y_1+y_2)y + y_1y_2 = 0$ મળે છે.
બીજના સરવાળા અને ગુણાકારની કિંમતો મૂકતા:
$x^2 - (-2a)x + (-b^2) + y^2 - (-2p)y + (-q^2) = 0$.
$x^2 + y^2 + 2ax + 2py - (b^2+q^2) = 0$.
197
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-ax-by=0$ ના પ્રચલ સમીકરણો કયા છે?
A
$x=\frac{a}{2}+\frac{\sqrt{a^2+b^2}}{2} \cos \theta, y=\frac{b}{2}+\frac{\sqrt{a^2+b^2}}{2} \sin \theta$
B
$x=\frac{-a}{2}+\frac{\sqrt{a^2+b^2}}{4} \sin \theta, y=\frac{-b}{2}+\frac{\sqrt{a^2+b^2}}{4} \cos \theta$
C
$x = \frac{a}{2} + \sqrt{\frac{a^2+b^2}{2}} \sin \theta, \quad y = \frac{b}{2} + \sqrt{\frac{a^2+b^2}{2}} \cos \theta$
D
$x=\frac{a}{2}+\frac{\sqrt{a^2+b^2}}{4} \cos \theta, y=\frac{b}{2}+\frac{\sqrt{a^2+b^2}}{4} \sin \theta$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-ax-by=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,આપણને મળે છે:
$(x^2-ax+\frac{a^2}{4})+(y^2-by+\frac{b^2}{4}) = \frac{a^2}{4}+\frac{b^2}{4}$
$(x-\frac{a}{2})^2+(y-\frac{b}{2})^2 = (\frac{\sqrt{a^2+b^2}}{2})^2$.
આ સમીકરણ $(x-h)^2+(y-k)^2=r^2$ ના સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં કેન્દ્ર $(h, k) = (\frac{a}{2}, \frac{b}{2})$ અને ત્રિજ્યા $r = \frac{\sqrt{a^2+b^2}}{2}$ છે.
પ્રચલ સમીકરણો $x = h + r \cos \theta$ અને $y = k + r \sin \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x = \frac{a}{2} + \frac{\sqrt{a^2+b^2}}{2} \cos \theta$ અને $y = \frac{b}{2} + \frac{\sqrt{a^2+b^2}}{2} \sin \theta$ મળે છે.
198
DifficultMCQ
જો લંબચોરસની બાજુઓ સમીકરણો $x=-2, x=6, y=-2, y=5$ દ્વારા આપવામાં આવેલ હોય,તો આ લંબચોરસના વિકર્ણને વ્યાસ તરીકે લઈને દોરેલા વર્તુળનું સમીકરણ શું હશે?
A
$x^2+y^2+4x+3y+22=0$
B
$x^2+y^2-4x+3y-22=0$
C
$x^2+y^2-4x-3y-22=0$
D
$x^2+y^2+4x-3y+22=0$

Solution

(C) બાજુઓના આપેલ સમીકરણો $x=-2, x=6, y=-2$ અને $y=5$ છે.
લંબચોરસના શિરોબિંદુઓ $A(-2, -2)$,$B(6, -2)$,$C(6, 5)$ અને $D(-2, 5)$ છે.
લંબચોરસનો વિકર્ણ વર્તુળના વ્યાસ તરીકે કાર્ય કરે છે.
વિકર્ણ $AC$ ના અંતિમ બિંદુઓ $A(-2, -2)$ અને $C(6, 5)$ લેતા,વ્યાસ સ્વરૂપમાં વર્તુળનું સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$
$(x - (-2))(x - 6) + (y - (-2))(y - 5) = 0$
$(x + 2)(x - 6) + (y + 2)(y - 5) = 0$
$x^2 - 6x + 2x - 12 + y^2 - 5y + 2y - 10 = 0$
$x^2 + y^2 - 4x - 3y - 22 = 0$
Solution diagram
199
DifficultMCQ
એક લંબચોરસની બાજુઓ સમીકરણો $x=-2, x=4, y=-2$ અને $y=5$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. તો તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો,જેનું કેન્દ્ર વિકર્ણોનું છેદબિંદુ છે,જે લંબચોરસની અંદર આવેલું છે અને ફક્ત બે વિરુદ્ધ બાજુઓને સ્પર્શે છે.
A
$x^2+y^2+2x+3y+9=0$
B
$x^2+y^2-2x+3y+9=0$
C
$x^2+y^2+2x-3y-9=0$
D
$x^2+y^2-2x-3y-9=0$

Solution

(D) લંબચોરસ $x=-2, x=4, y=-2, y=5$ દ્વારા બંધાયેલ છે. શિરોબિંદુઓ $A(-2, -2), D(4, -2), B(4, 5), C(-2, 5)$ છે.
લંબચોરસનું કેન્દ્ર વિકર્ણોનું છેદબિંદુ છે,જે $AC$ અથવા $BD$ નું મધ્યબિંદુ છે.
કેન્દ્ર $P = \left(\frac{-2+4}{2}, \frac{-2+5}{2}\right) = \left(1, \frac{3}{2}\right)$.
લંબચોરસની પહોળાઈ $4 - (-2) = 6$ એકમ છે,તેથી ઊભી બાજુઓને સ્પર્શવા માટેની ત્રિજ્યા $r_1 = 3$ એકમ છે.
લંબચોરસની ઊંચાઈ $5 - (-2) = 7$ એકમ છે,તેથી આડી બાજુઓને સ્પર્શવા માટેની ત્રિજ્યા $r_2 = 3.5 = \frac{7}{2}$ એકમ છે.
કિસ્સો $1$: ત્રિજ્યા $r = 3$. સમીકરણ $(x-1)^2 + (y-1.5)^2 = 3^2 \implies x^2 + y^2 - 2x - 3y - 5.75 = 0$.
કિસ્સો $2$: ત્રિજ્યા $r = 3.5$. સમીકરણ $(x-1)^2 + (y-1.5)^2 = (3.5)^2 \implies x^2 + y^2 - 2x - 3y - 9 = 0$.
વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$x^2+y^2-2x-3y-9=0$ વિકલ્પમાં છે.
તેથી,વિકલ્પ $(D)$ સાચો છે.
Solution diagram
200
EasyMCQ
બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના યામ (abscissae) એ સમીકરણ $x^2+2ax-b^2=0$ ના બીજ છે અને તેમના કોટિ (ordinates) એ સમીકરણ $y^2+2py-q^2=0$ ના બીજ છે. તો $AB$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2+y^2-2ax-2py+(b^2+q^2)=0$
B
$x^2+y^2-2ax-2py-(b^2+q^2)=0$
C
$x^2+y^2+2ax+2py+(b^2+q^2)=0$
D
$x^2+y^2+2ax+2py-(b^2+q^2)=0$

Solution

(D) ધારો કે $A \equiv (x_1, y_1)$ અને $B \equiv (x_2, y_2)$.
આપેલ શરત મુજબ,$x^2+2ax-b^2=0$ ના બીજ $x_1, x_2$ છે,તેથી $x_1+x_2 = -2a$ અને $x_1x_2 = -b^2$.
તે જ રીતે,$y^2+2py-q^2=0$ ના બીજ $y_1, y_2$ છે,તેથી $y_1+y_2 = -2p$ અને $y_1y_2 = -q^2$.
$A(x_1, y_1)$ અને $B(x_2, y_2)$ ને વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2 - x(x_1+x_2) + x_1x_2 + y^2 - y(y_1+y_2) + y_1y_2 = 0$ મળે.
કિંમતો મૂકતા,$x^2 - x(-2a) - b^2 + y^2 - y(-2p) - q^2 = 0$ મળે.
તેથી,સમીકરણ $x^2+y^2+2ax+2py-(b^2+q^2) = 0$ છે.

10-1.Circle and System of Circles — Equations of circle · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.