Gujarati

Equations of circle Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Equations of circle

348+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 348 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જે વર્તુળનો વ્યાસ બિંદુઓ $(-4, 3)$ અને $(12, -1)$ ને જોડતી રેખા હોય,તે વર્તુળ દ્વારા $y$-અક્ષ પરના અંતઃખંડની લંબાઈ શોધો.
A
$2 \sqrt{13}$
B
$\sqrt{13}$
C
$4 \sqrt{13}$
D
એકપણ નહીં

Solution

(C) વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
આપેલા બિંદુઓ $(-4, 3)$ અને $(12, -1)$ મુકતા:
$(x + 4)(x - 12) + (y - 3)(y + 1) = 0$
$x^2 - 12x + 4x - 48 + y^2 + y - 3y - 3 = 0$
$x^2 + y^2 - 8x - 2y - 51 = 0$.
$y$-અક્ષ પરના અંતઃખંડની લંબાઈ $2 \sqrt{f^2 - c}$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
અહીં,$2f = -2 \implies f = -1$ અને $c = -51$.
અંતઃખંડની લંબાઈ $= 2 \sqrt{(-1)^2 - (-51)} = 2 \sqrt{1 + 51} = 2 \sqrt{52} = 2 \sqrt{4 \times 13} = 4 \sqrt{13}$.
102
EasyMCQ
જો વર્તૂળની ત્રિજ્યા $a$ હોય અને તે $X$-અક્ષને ઉગમબિંદુ આગળ સ્પર્શેં,તો તેનું સમીકરણ....
A
$x^2 + y^2 + ax = 0$
B
$x^2 + y^2 \pm 2ya = 0$
C
$x^2 + y^2 \pm 2xa = 0$
D
$x^2 + y^2 + ya = 0$

Solution

(B) વર્તૂળ $X$-અક્ષને ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ આગળ સ્પર્શે છે,તેથી તેનું કેન્દ્ર $Y$-અક્ષ પર $(0, a)$ અથવા $(0, -a)$ પર હોવું જોઈએ.
આમ,ત્રિજ્યા $a$ છે.
વર્તૂળનું સમીકરણ $(x - 0)^2 + (y \mp a)^2 = a^2$ થાય.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^2 + y^2 \mp 2ay + a^2 = a^2$ મળે.
તેથી,સમીકરણ $x^2 + y^2 \pm 2ay = 0$ છે.
Solution diagram
103
EasyMCQ
કેન્દ્ર $(2, 1)$ ધરાવતા અને $X$-અક્ષને સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 4x - 2y + 4 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 4x - 2y + 1 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 4x + 2y + 4 = 0$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(A) વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k) = (2, 1)$ છે.
વર્તુળ $X$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,તેની ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્રના $y$-યામના માનાંક જેટલી થાય.
તેથી,$r = |1| = 1$.
વર્તુળનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(x - 2)^2 + (y - 1)^2 = 1^2$ મળે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$(x^2 - 4x + 4) + (y^2 - 2y + 1) = 1$ મળે.
સાદુરૂપ આપતા,$x^2 + y^2 - 4x - 2y + 4 = 0$ મળે.
Solution diagram
104
MediumMCQ
જે વર્તુળનું કેન્દ્ર $y$-અક્ષ પર આવેલું હોય,ત્રિજ્યા $3$ હોય અને જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતું હોય તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 + 6y = 0$
B
$x^2 + y^2 + 4y = 0$
C
$x^2 + y^2 + 3y = 0$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
વર્તુળ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી $c = 0$ મળે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
કેન્દ્ર $y$-અક્ષ પર હોવાથી તેનો $x$-યામ શૂન્ય થાય,તેથી $-g = 0$,એટલે કે $g = 0$.
આમ,વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2fy = 0$ થાય.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $\sqrt{g^2 + f^2 - c} = |f|$ છે.
ત્રિજ્યા $3$ આપેલી હોવાથી $|f| = 3$,એટલે કે $f = 3$ અથવા $f = -3$.
જો $f = 3$ લઈએ,તો સમીકરણ $x^2 + y^2 + 6y = 0$ મળે.
જો $f = -3$ લઈએ,તો સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6y = 0$ મળે.
આપેલા વિકલ્પો મુજબ,$x^2 + y^2 + 6y = 0$ સાચો જવાબ છે.
105
MediumMCQ
જો રેખાઓ $2x + 3y + 1 = 0$ અને $3x - y - 4 = 0$ એ $10\pi$ પરિઘવાળા વર્તુળના વ્યાસ હોય,તો વર્તુળનું સમીકરણ મેળવો.
A
$x^2 + y^2 - 2x + 2y - 23 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 2x - 2y - 23 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 2x + 2y - 23 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 2x - 2y - 23 = 0$

Solution

(A) વર્તુળનું કેન્દ્ર એ બે વ્યાસ $2x + 3y + 1 = 0$ અને $3x - y - 4 = 0$ નું છેદબિંદુ છે.
બીજા સમીકરણને $3$ વડે ગુણતા,$9x - 3y - 12 = 0$ મળે.
પ્રથમ સમીકરણમાં ઉમેરતા: $(2x + 3y + 1) + (9x - 3y - 12) = 0 \implies 11x - 11 = 0 \implies x = 1$.
$x = 1$ ને $3x - y - 4 = 0$ માં મૂકતા,$3(1) - y - 4 = 0 \implies y = -1$ મળે.
તેથી,કેન્દ્ર $(h, k) = (1, -1)$ છે.
પરિઘ $2\pi r = 10\pi$ છે,તેથી $r = 5$ મળે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે.
$(x - 1)^2 + (y + 1)^2 = 5^2$.
$x^2 - 2x + 1 + y^2 + 2y + 1 = 25$.
$x^2 + y^2 - 2x + 2y - 23 = 0$.
106
MediumMCQ
સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ દ્વારા દર્શાવતું વર્તુળ ક્યારે બિંદુવર્તુળ થશે?
A
$g^2 + f^2 = c$
B
$g^2 + f^2 + c = 0$
C
$g^2 + f^2 > c$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) વર્તુળનું સામાન્ય સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
આ વર્તુળની ત્રિજ્યા $R$ એ $R = \sqrt{g^2 + f^2 - c}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
વર્તુળ બિંદુવર્તુળ બને તે માટે તેની ત્રિજ્યા શૂન્ય હોવી જોઈએ,એટલે કે $R = 0$.
તેથી,$\sqrt{g^2 + f^2 - c} = 0$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતાં,આપણને $g^2 + f^2 - c = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $g^2 + f^2 = c$.
107
EasyMCQ
જો $(4, -2)$ માંથી પસાર થતું વર્તુળ,વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 4y + 20 = 0$ સાથે સમકેન્દ્રી હોય,તો $x^2 + y^2 - 2x + 4y + c = 0$ માટે $c$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-4$
B
$0$
C
$4$
D
$1$

Solution

(A) બે વર્તુળો સમકેન્દ્રી હોય જો તેમનું કેન્દ્ર સમાન હોય. આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 4y + 20 = 0$ છે.
આ વર્તુળ સાથે સમકેન્દ્રી હોય તેવા કોઈપણ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x + 4y + c = 0$ સ્વરૂપમાં હોય.
આ વર્તુળ $(4, -2)$ બિંદુમાંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે સમીકરણમાં $x = 4$ અને $y = -2$ મૂકીએ:
$(4)^2 + (-2)^2 - 2(4) + 4(-2) + c = 0$
$16 + 4 - 8 - 8 + c = 0$
$20 - 16 + c = 0$
$4 + c = 0$
$c = -4$
108
EasyMCQ
કેન્દ્ર $(a, b)$ ધરાવતા અને વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2gx + f^2 = 0$ ના કેન્દ્રમાંથી પસાર થતા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\sqrt{(a - g)^2 + b^2}$
B
$\sqrt{a^2 + (b - g)^2}$
C
$\sqrt{a^2 + (b + g)^2}$
D
$\sqrt{(a + g)^2 + b^2}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2gx + f^2 = 0$ છે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(g, 0)$ છે.
નવા વર્તુળનું કેન્દ્ર $(a, b)$ છે અને તે $(g, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
તેથી,ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $(a, b)$ અને બિંદુ $(g, 0)$ વચ્ચેનું અંતર છે.
અંતરના સૂત્ર મુજબ,$r = \sqrt{(a - g)^2 + (b - 0)^2} = \sqrt{(a - g)^2 + b^2}$.
109
MediumMCQ
જે વર્તુળ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને જેનું કેન્દ્ર રેખાઓ $2x - 3y + 4 = 0$ અને $3x + 4y - 5 = 0$ નું છેદબિંદુ છે,તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$19(x^{2} + y^{2}) + 3x - 40y = 0$
B
$15(x^{2} + y^{2}) + 2x + 44y = 0$
C
$17(x^{2} + y^{2}) + 2x - 44y = 0$
D
એકપણ નહીં

Solution

(C) કેન્દ્ર $(h, k)$ શોધવા માટે,સમીકરણો ઉકેલો:
$2x - 3y = -4$ $(i)$
$3x + 4y = 5$ (ii)
$(i)$ ને $4$ વડે અને (ii) ને $3$ વડે ગુણતા: $8x - 12y = -16$ અને $9x + 12y = 15$.
સરવાળો કરતા $17x = -1$ મળે,તેથી $x = -\frac{1}{17}$.
$(i)$ માં $x$ ની કિંમત મુકતા: $2(-\frac{1}{17}) - 3y = -4 \implies -3y = -4 + \frac{2}{17} = -\frac{66}{17} \implies y = \frac{22}{17}$.
કેન્દ્ર $(h, k) = (-\frac{1}{17}, \frac{22}{17})$ છે.
વર્તુળ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્રથી ઉગમબિંદુ સુધીનું અંતર છે:
$r^{2} = h^{2} + k^{2} = (-\frac{1}{17})^{2} + (\frac{22}{17})^{2} = \frac{1 + 484}{289} = \frac{485}{289}$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^{2} + (y - k)^{2} = r^{2}$:
$(x + \frac{1}{17})^{2} + (y - \frac{22}{17})^{2} = \frac{485}{289}$
$x^{2} + \frac{2x}{17} + \frac{1}{289} + y^{2} - \frac{44y}{17} + \frac{484}{289} = \frac{485}{289}$
$x^{2} + y^{2} + \frac{2x}{17} - \frac{44y}{17} = 0$
$17$ વડે ગુણતા: $17(x^{2} + y^{2}) + 2x - 44y = 0$.
110
DifficultMCQ
જો એક વર્તુળ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને તેની ત્રિજ્યા વર્તુળ $x^{2} + y^{2} + (2p + 3)x + (3 - 2p)y + p - 3 = 0$ ની ત્રિજ્યા કરતાં બમણી હોય,તો તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} + 9x - 3y = 0$
B
$x^{2} + y^{2} - 9x + 3y = 0$
C
$x^{2} + y^{2} + 18x - 6y = 0$
D
$x^{2} + y^{2} + 18x + 6y = 0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી અચળ પદ શૂન્ય હોવું જોઈએ: $p - 3 = 0 \Rightarrow p = 3$.
$p = 3$ મૂકતા,આપણને $x^{2} + y^{2} + 9x - 3y = 0$ મળે છે.
આ વર્તુળની ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{(\frac{9}{2})^2 + (-\frac{3}{2})^2} = \sqrt{\frac{81}{4} + \frac{9}{4}} = \frac{3\sqrt{10}}{2}$ છે.
માંગેલ વર્તુળ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $x^{2} + y^{2} + 2gx + 2fy = 0$ સ્વરૂપમાં છે.
તેની ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{g^2 + f^2}$ છે.
આપેલ છે કે $r_2 = 2r_1$,તેથી $\sqrt{g^2 + f^2} = 2 \times \frac{3\sqrt{10}}{2} = 3\sqrt{10}$.
આમ,$g^2 + f^2 = 90$.
જો વર્તુળ ઉગમબિંદુએ સ્પર્શક ધરાવે છે,તો $f = -3$ અને $g = 9$ લેતા,સમીકરણ $x^{2} + y^{2} + 18x - 6y = 0$ મળે છે.
111
EasyMCQ
એક ચોરસની બાજુઓ $x = 2, x = 3, y = 1$ અને $y = 2$ છે. ચોરસના વિકર્ણને વ્યાસ તરીકે લઈ દોરેલા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} - 5x - 3y + 8 = 0$
B
$x^{2} + y^{2} - 7x - 3y + 6 = 0$
C
$x^{2} + y^{2} - 3x - 7y + 2 = 0$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) ચોરસના શિરોબિંદુઓ રેખાઓ $x=2, x=3, y=1, y=2$ ના છેદબિંદુઓ છે.
આ શિરોબિંદુઓ $A(2, 1), B(3, 1), C(3, 2)$ અને $D(2, 2)$ છે.
ચોરસના વિકર્ણો $AC$ અને $BD$ છે.
જો આપણે વિકર્ણ $AC$ ને વ્યાસ તરીકે લઈએ,તો તેના અંત્યબિંદુઓ $(2, 1)$ અને $(3, 2)$ છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
$AC$ માટે કિંમતો મૂકતા: $(x - 2)(x - 3) + (y - 1)(y - 2) = 0$.
આનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 5x + 6 + y^2 - 3y + 2 = 0$.
આમ,$x^2 + y^2 - 5x - 3y + 8 = 0$ મળે છે.
તે જ રીતે,જો આપણે વિકર્ણ $BD$ ને વ્યાસ તરીકે લઈએ,તો અંત્યબિંદુઓ $(2, 2)$ અને $(3, 1)$ છે.
સમીકરણ $(x - 2)(x - 3) + (y - 2)(y - 1) = 0$ થશે,જેનું પરિણામ પણ $x^2 + y^2 - 5x - 3y + 8 = 0$ જ આવે છે.
Solution diagram
112
DifficultMCQ
બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના $x$-યામ એ સમીકરણ $x^{2} + 2ax - b^{2} = 0$ નાં બીજ છે અને તેમના $y$-યામ એ સમીકરણ $y^{2} + 2py - q^{2} = 0$ ના બીજ છે. $AB$ વ્યાસ વાળા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\sqrt{a^{2} + b^{2} + p^{2} + q^{2}}$
B
$\sqrt{b^{2} + q^{2}}$
C
$\sqrt{a^{2} + b^{2} - p^{2} - q^{2}}$
D
$\sqrt{a^{2} + p^{2}}$

Solution

(A) ધારો કે $A = (x_{1}, y_{1})$ અને $B = (x_{2}, y_{2})$ છે.
આપેલ સમીકરણો પરથી,આપણી પાસે છે:
$x_{1} + x_{2} = -2a$ અને $x_{1}x_{2} = -b^{2}$
$y_{1} + y_{2} = -2p$ અને $y_{1}y_{2} = -q^{2}$
$AB$ વ્યાસ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_{1})(x - x_{2}) + (y - y_{1})(y - y_{2}) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $x^{2} - (x_{1} + x_{2})x + x_{1}x_{2} + y^{2} - (y_{1} + y_{2})y + y_{1}y_{2} = 0$ મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^{2} + 2ax - b^{2} + y^{2} + 2py - q^{2} = 0$ મળે છે,જે $x^{2} + y^{2} + 2ax + 2py - (b^{2} + q^{2}) = 0$ છે.
વર્તુળનું પ્રમાણિત સ્વરૂપ $x^{2} + y^{2} + 2gx + 2fy + c = 0$ છે,જ્યાં ત્રિજ્યા $\sqrt{g^{2} + f^{2} - c}$ છે.
અહીં,$g = a$,$f = p$,અને $c = -(b^{2} + q^{2})$ છે.
તેથી,ત્રિજ્યા $\sqrt{a^{2} + p^{2} - (-(b^{2} + q^{2}))} = \sqrt{a^{2} + p^{2} + b^{2} + q^{2}}$ થાય.
113
EasyMCQ
$2x - 3y = 5$ અને $3x - 4y = 7$ વ્યાસ ધરાવતા અને $8$ ત્રિજ્યાવાળા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} - 2x + 2y - 62 = 0$
B
$x^{2} + y^{2} + 2x + 2y - 2 = 0$
C
$x^{2} + y^{2} + 2x - 2y + 62 = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) વર્તુળનું કેન્દ્ર એ બે વ્યાસનું છેદબિંદુ છે.
સમીકરણો ઉકેલતા:
$2x - 3y = 5$ $(i)$
$3x - 4y = 7$ $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ ને $3$ વડે અને $(ii)$ ને $2$ વડે ગુણતા:
$6x - 9y = 15$
$6x - 8y = 14$
બાદબાકી કરતા: $-y = 1 \Rightarrow y = -1$.
$y = -1$ ને $(i)$ માં મુકતા:
$2x - 3(-1) = 5$ $\Rightarrow 2x + 3 = 5$ $\Rightarrow 2x = 2$ $\Rightarrow x = 1$.
તેથી,કેન્દ્ર $(h, k) = (1, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r = 8$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^{2} + (y - k)^{2} = r^{2}$ મુજબ:
$(x - 1)^{2} + (y + 1)^{2} = 8^{2}$
$x^{2} - 2x + 1 + y^{2} + 2y + 1 = 64$
$x^{2} + y^{2} - 2x + 2y - 62 = 0$.
114
MediumMCQ
$(1, 0)$ અને $(0, 1)$ માંથી પસાર થતા અને ન્યૂનત્તમ શક્ય ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તૂળનું સમીકરણ શોધો:
A
$x^2 + y^2 - x - y = 0$
B
$x^2 + y^2 + x + y = 0$
C
$x^2 + y^2 - 2x - y = 0$
D
$x^2 + y^2 - x - 2y = 0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તૂળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ $(i)$ છે.
વર્તૂળ $(1, 0)$ અને $(0, 1)$ માંથી પસાર થાય છે:
$(1, 0)$ માટે: $1 + 2g + c = 0$ $(ii)$.
$(0, 1)$ માટે: $1 + 2f + c = 0$ $(iii)$.
$(ii)$ માંથી $(iii)$ બાદ કરતા,$2g - 2f = 0$,તેથી $g = f$.
$f = g$ ને $(ii)$ માં મૂકતા,$c = -(1 + 2g)$ મળે.
ત્રિજ્યા $R = \sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{g^2 + g^2 - (-(1 + 2g))} = \sqrt{2g^2 + 2g + 1}$.
$R$ ને ન્યૂનત્તમ કરવા માટે,$R^2 = 2g^2 + 2g + 1$ ને ન્યૂનત્તમ કરીએ.
$g$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા: $\frac{d}{dg}(2g^2 + 2g + 1) = 4g + 2 = 0$,જેથી $g = -\frac{1}{2}$.
$g = f$ હોવાથી,$f = -\frac{1}{2}$.
ત્યારબાદ $c = -(1 + 2(-\frac{1}{2})) = -(1 - 1) = 0$.
$g, f, c$ ની કિંમતો $(i)$ માં મૂકતા,સમીકરણ $x^2 + y^2 - x - y = 0$ મળે છે.
વૈકલ્પિક રીતે,બે બિંદુઓમાંથી પસાર થતા ન્યૂનત્તમ ત્રિજ્યાવાળા વર્તૂળ માટે તે બે બિંદુઓ વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ હોય છે.
સમીકરણ $(x - 1)(x - 0) + (y - 0)(y - 1) = 0$ થાય,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - x - y = 0$ છે.
115
EasyMCQ
વર્તૂળ $2x^2 + 2y^2 = 3x - 5y + 7$ ની ત્રિજ્યા અને કેન્દ્ર શોધો.
A
$\frac{3\sqrt{10}}{4}, \left( \frac{3}{4}, -\frac{5}{4} \right)$
B
$\frac{2\sqrt{10}}{4}, \left( \frac{3}{4}, \frac{5}{4} \right)$
C
$\frac{5\sqrt{10}}{4}, \left( -\frac{3}{4}, \frac{5}{4} \right)$
D
$\frac{2\sqrt{10}}{4}, \left( -\frac{3}{4}, -\frac{5}{4} \right)$

Solution

(A) આપેલ વર્તૂળનું સમીકરણ : $2x^2 + 2y^2 = 3x - 5y + 7$
$2$ વડે ભાગતા,$x^2 + y^2 - \frac{3}{2}x + \frac{5}{2}y - \frac{7}{2} = 0$.
વ્યાપક સ્વરૂપ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$2g = -\frac{3}{2} \implies g = -\frac{3}{4}$ અને $2f = \frac{5}{2} \implies f = \frac{5}{4}$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = \left( \frac{3}{4}, -\frac{5}{4} \right)$ છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{\left( -\frac{3}{4} \right)^2 + \left( \frac{5}{4} \right)^2 - \left( -\frac{7}{2} \right)}$.
$r = \sqrt{\frac{9}{16} + \frac{25}{16} + \frac{7}{2}} = \sqrt{\frac{9 + 25 + 56}{16}} = \sqrt{\frac{90}{16}} = \frac{3\sqrt{10}}{4}$.
116
DifficultMCQ
$5$ એકમ ત્રિજ્યા વાળું વર્તુળ પ્રથમ ચરણમાં અક્ષોને સ્પર્શે છે. જો વર્તુળ $x-$ અક્ષ પર ધન $x-$ દિશામાં એક પૂર્ણ ચક્ર જેટલું ભ્રમણ કરે,તો નવા સ્થાને તેનું સમીકરણ શોધો.
A
$(x - 10 - 5\pi )^{2} + (y - 5)^{2} = 25$
B
$(x + 5 + 10\pi )^{2} + (y + 5)^{2} = 25$
C
$(x - 5 - 10\pi )^{2} + (y - 5)^{2} = 25$
D
$(x - 5 + 10\pi )^{2} + (y + 5)^{2} = 25$

Solution

(C) વર્તુળનું પ્રારંભિક કેન્દ્ર $C(5, 5)$ છે કારણ કે તે પ્રથમ ચરણમાં બંને અક્ષોને $5$ ત્રિજ્યા સાથે સ્પર્શે છે.
જ્યારે વર્તુળ $x-$ અક્ષ પર એક પૂર્ણ ચક્ર ફરે છે,ત્યારે કેન્દ્ર દ્વારા કાપેલું અંતર વર્તુળના પરિઘ જેટલું હોય છે,જે $2\pi r = 2\pi(5) = 10\pi$ છે.
નવું કેન્દ્ર $D$ ના યામ $(5 + 10\pi, 5)$ થશે અને ત્રિજ્યા $5$ રહેશે.
નવા સ્થાને વર્તુળનું સમીકરણ $(x - (5 + 10\pi))^{2} + (y - 5)^{2} = 5^{2}$ થશે,જેનું સાદું રૂપ $(x - 5 - 10\pi)^{2} + (y - 5)^{2} = 25$ છે.
Solution diagram
117
DifficultMCQ
$t$ ના કયા મૂલ્ય માટે ચાર ભિન્ન બિંદુઓ $(2, 3), (0, 2), (4, 5)$ અને $(0, t)$ એક વર્તુળ પર આવેલા છે?
A
$2$
B
$1$
C
$17$
D
$18$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
બિંદુ $(2, 3)$ મૂકતા: $4 + 9 + 4g + 6f + c = 0 \Rightarrow 4g + 6f + c = -13$.
બિંદુ $(0, 2)$ મૂકતા: $0 + 4 + 0g + 4f + c = 0 \Rightarrow 4f + c = -4$.
બિંદુ $(4, 5)$ મૂકતા: $16 + 25 + 8g + 10f + c = 0 \Rightarrow 8g + 10f + c = -41$.
સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $g = 2.5, f = -9.5$ અને $c = 34$ મળે છે.
તેથી વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 5x - 19y + 34 = 0$ છે.
હવે,જો બિંદુ $(0, t)$ વર્તુળ પર હોય,તો $0^2 + t^2 + 5(0) - 19(t) + 34 = 0 \Rightarrow t^2 - 19t + 34 = 0$.
અવયવ પાડતા: $(t - 2)(t - 17) = 0$. તેથી $t = 2$ અથવા $t = 17$. બિંદુઓ ભિન્ન હોવાથી,$t = 17$ એ સાચો જવાબ છે.
118
MediumMCQ
જે વર્તૂળ બિંદુ $(-2, -7)$ માંથી પસાર થતું હોય અને વર્તૂળ $x^{2} + y^{2} - 8x + 6y - 5 = 0$ સાથે સમકેન્દ્રીય હોય તેવા વર્તૂળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2} + y^{2} - 8x + 6y - 27 = 0$
B
$2x^{2} + y^{2} - 4x + 6y - 23 = 0$
C
$x^{2} - y^{2} - 6x + 4y - 21 = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) આપેલ વર્તૂળનું સમીકરણ $x^{2} + y^{2} - 8x + 6y - 5 = 0$ છે.
તેની સરખામણી $x^{2} + y^{2} + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે કરતા,$g = -4$ અને $f = 3$ મળે છે.
વર્તૂળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (4, -3)$ છે.
માંગેલ વર્તૂળ આપેલ વર્તૂળ સાથે સમકેન્દ્રીય હોવાથી,તેનું કેન્દ્ર પણ $(4, -3)$ થશે.
વર્તૂળ બિંદુ $(-2, -7)$ માંથી પસાર થાય છે.
ત્રિજ્યા $r$ એ $(4, -3)$ અને $(-2, -7)$ વચ્ચેનું અંતર છે:
$r^{2} = (4 - (-2))^{2} + (-3 - (-7))^{2} = (6)^{2} + (4)^{2} = 36 + 16 = 52$.
વર્તૂળનું સમીકરણ $(x - 4)^{2} + (y + 3)^{2} = 52$ છે.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,$x^{2} - 8x + 16 + y^{2} + 6y + 9 = 52$,જેનું સાદું રૂપ $x^{2} + y^{2} - 8x + 6y - 27 = 0$ મળે છે.
119
MediumMCQ
કેન્દ્ર $(3, 1)$ ધરાવતા અને રેખા $8x - 15y + 25 = 0$ ને સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 6x - 2y - 1 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 6x - 2y + 1 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 6x - 2y + 6 = 0$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(C) કેન્દ્ર $(3, 1)$ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 3)^2 + (y - 1)^2 = r^2$ છે.
આ વર્તુળ રેખા $8x - 15y + 25 = 0$ ને સ્પર્શે છે,તેથી ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્ર $(3, 1)$ થી રેખા પરના લંબ અંતર જેટલી હોય.
$r = \frac{|8(3) - 15(1) + 25|}{\sqrt{8^2 + (-15)^2}}$
$r = \frac{|24 - 15 + 25|}{\sqrt{64 + 225}}$
$r = \frac{|34|}{\sqrt{289}} = \frac{34}{17} = 2$.
$r = 2$ ની કિંમત વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x - 3)^2 + (y - 1)^2 = 2^2$
$(x^2 - 6x + 9) + (y^2 - 2y + 1) = 4$
$x^2 + y^2 - 6x - 2y + 10 = 4$
$x^2 + y^2 - 6x - 2y + 6 = 0$.
120
DifficultMCQ
જો વર્તુળ બંને અક્ષોને સ્પર્શે અને પ્રથમ ચરણમાં $4x + 3y = 6$ રેખાની નીચે આવેલું હોય,તો તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો:
A
$4x^2 + 4y^2 - 4x - 4y + 1 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 6x - 6y + 9 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 2x - 2y + 1 = 0$
D
$4(x^2 + y^2 - x - 6y) - 1 = 0$

Solution

(A) વર્તુળ પ્રથમ ચરણમાં બંને અક્ષોને સ્પર્શતું હોવાથી,તેનું કેન્દ્ર $(r, r)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે,જ્યાં $r > 0$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - r)^2 + (y - r)^2 = r^2$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 2rx - 2ry + r^2 = 0$ થાય છે.
કેન્દ્ર $(r, r)$ થી રેખા $4x + 3y - 6 = 0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|4r + 3r - 6|}{\sqrt{4^2 + 3^2}} = \frac{|7r - 6|}{5}$ છે.
જો વર્તુળ રેખાને સ્પર્શે,તો $d = r$ થાય.
$\frac{|7r - 6|}{5} = r \implies |7r - 6| = 5r$.
કિસ્સો $1$: $7r - 6 = 5r \implies 2r = 6 \implies r = 3$.
કિસ્સો $2$: $7r - 6 = -5r \implies 12r = 6 \implies r = 0.5$.
$r = 0.5$ માટે,વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 0.5)^2 + (y - 0.5)^2 = 0.25$ એટલે કે $4x^2 + 4y^2 - 4x - 4y + 1 = 0$ મળે છે.
121
DifficultMCQ
બિંદુઓ $(1, 0)$ અને $(0, 1)$ માંથી પસાર થતા અને નાનામાં નાની ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ . . . . . .
A
$x^2 + y^2 - x - y = 0$
B
$x^2 + y^2 - 2x - 2y + 1 = 0$
C
$x^2 + y^2 + x + y - 2 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 2x + 2y - 7 = 0$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, 0)$ અને $B(0, 1)$ છે.
બે બિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળની ત્રિજ્યા ન્યૂનતમ હોય ત્યારે તે બે બિંદુઓને જોડતો રેખાખંડ વર્તુળનો વ્યાસ બને છે.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ એ વર્તુળનું કેન્દ્ર છે: $C = (\frac{1+0}{2}, \frac{0+1}{2}) = (\frac{1}{2}, \frac{1}{2})$.
વ્યાસ એ $AB$ નું અંતર છે: $AB = \sqrt{(1-0)^2 + (0-1)^2} = \sqrt{1+1} = \sqrt{2}$.
ત્રિજ્યા $r = \frac{\text{વ્યાસ}}{2} = \frac{\sqrt{2}}{2} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(x - \frac{1}{2})^2 + (y - \frac{1}{2})^2 = (\frac{1}{\sqrt{2}})^2$.
$x^2 - x + \frac{1}{4} + y^2 - y + \frac{1}{4} = \frac{1}{2}$.
$x^2 + y^2 - x - y + \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
$x^2 + y^2 - x - y = 0$.
122
MediumMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 = 4$ પર આવેલા કોઈપણ બિંદુના યામ:
A
$(cos \alpha, sin \alpha)$
B
$(4 \cos \alpha, 4 \sin \alpha)$
C
$(2 \cos \alpha, 2 \sin \alpha)$
D
$(sin \alpha, \cos \alpha)$

Solution

(C) આપેલ વર્તૂળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 4$ છે.
આ સમીકરણ $x^2 + y^2 = r^2$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $r^2 = 4$,તેથી ત્રિજ્યા $r = 2$ થાય.
વર્તૂળ $x^2 + y^2 = r^2$ માટે પ્રચલિત સમીકરણો $x = r \cos \alpha$ અને $y = r \sin \alpha$ છે.
$r = 2$ મૂકતા,આપણને $x = 2 \cos \alpha$ અને $y = 2 \sin \alpha$ મળે છે.
આમ,વર્તૂળ પરના કોઈપણ બિંદુના યામ $(2 \cos \alpha, 2 \sin \alpha)$ છે.
123
EasyMCQ
એક વર્તુળ બંને અક્ષોને સ્પર્શે છે અને તેનું કેન્દ્ર ચોથા ચરણમાં આવેલું છે. જો તેની ત્રિજ્યા $1$ હોય,તો તેનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2 + y^2 - 2x + 2y + 1 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 2x - 2y + 1 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 2x - 2y + 1 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 2x + 2y + 1 = 0$

Solution

(A) વર્તુળ બંને અક્ષોને સ્પર્શે છે અને ચોથા ચરણમાં હોવાથી,તેની ત્રિજ્યા $r = 1$ હોય તો તેનું કેન્દ્ર $(1, -1)$ થાય.
વર્તુળનું પ્રમાણિત સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે.
$h = 1$,$k = -1$ અને $r = 1$ મૂકતા:
$(x - 1)^2 + (y + 1)^2 = 1^2$
$(x - 1)^2 + (y + 1)^2 = 1$
સમીકરણનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x^2 - 2x + 1) + (y^2 + 2y + 1) = 1$
$x^2 + y^2 - 2x + 2y + 2 = 1$
$x^2 + y^2 - 2x + 2y + 1 = 0$
124
MediumMCQ
એક વર્તુળ બિંદુ $(-1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને $y$-અક્ષને $(0, 2)$ આગળ સ્પર્શે છે. તો આ વર્તુળ બીજા કયા બિંદુમાંથી પસાર થશે?
A
$(-3/2, 0)$
B
$(-5/2, 2)$
C
$(-3/2, 5/2)$
D
$(-4, 0)$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે.
વર્તુળ $y$-અક્ષને $(0, 2)$ આગળ સ્પર્શે છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = |h|$ અને કેન્દ્રનો $y$-યામ $k = 2$ થાય.
આમ,વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - 2)^2 = h^2$ છે.
વર્તુળ $(-1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી આ યામોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$(-1 - h)^2 + (0 - 2)^2 = h^2$
$1 + 2h + h^2 + 4 = h^2$
$2h + 5 = 0$
$h = -5/2$.
તેથી,વર્તુળનું સમીકરણ $(x + 5/2)^2 + (y - 2)^2 = (-5/2)^2$ છે.
$(x + 5/2)^2 + (y - 2)^2 = 25/4$.
હવે,વિકલ્પોને સમીકરણમાં મૂકીને ચકાસતા:
$(-4, 0)$ માટે:
$(-4 + 5/2)^2 + (0 - 2)^2 = (-8/2 + 5/2)^2 + (-2)^2 = (-3/2)^2 + 4 = 9/4 + 4 = 25/4$.
બિંદુ $(-4, 0)$ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે,તેથી વર્તુળ $(-4, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
125
MediumMCQ
રેખાઓ $x = 0$,$y = 0$ અને $x = 2c$ ને સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 + 2cx + 2cy + c^2 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 2cx + 2cy + c^2 = 0$
C
$x^2 + y^2 \pm 2cx - 2cy + c^2 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 2cx \pm 2cy + c^2 = 0$

Solution

(D) વર્તુળ રેખાઓ $x = 0$ અને $x = 2c$ ને સ્પર્શે છે. આ બે સમાંતર રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર $2c$ છે. તેથી,વર્તુળનો વ્યાસ $2c$ છે અને ત્રિજ્યા $r = c$ છે.
વર્તુળ $x = 0$ અને $x = 2c$ ને સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્રનો $x$-યામ $h = c$ હોવો જોઈએ.
વર્તુળ $y = 0$ ને પણ સ્પર્શતું હોવાથી,કેન્દ્રનો $y$-યામ $k = c$ અથવા $k = -c$ હોવો જોઈએ.
આમ,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(c, c)$ અથવા $(c, -c)$ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - c)^2 + (y \mp c)^2 = c^2$ થાય.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2 - 2cx + c^2 + y^2 \mp 2cy + c^2 = c^2$ મળે.
સાદુરૂપ આપતા,$x^2 + y^2 - 2cx \mp 2cy + c^2 = 0$ મળે.
126
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું વર્તુળનું સમીકરણ છે?
A
$x^2 + 2y^2 - x + 6 = 0$
B
$x^2 - y^2 + x + y + 1 = 0$
C
$x^2 + y^2 + xy + 1 = 0$
D
$3(x^2 + y^2) + 5x + 1 = 0$

Solution

(D) વર્તુળનું સામાન્ય સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે,જ્યાં $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકો સમાન હોય છે અને તેમાં $xy$ પદ હોતું નથી.
વિકલ્પ $A$ માં $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકો અલગ છે.
વિકલ્પ $B$ માં $x^2$ અને $y^2$ ની નિશાનીઓ અલગ છે.
વિકલ્પ $C$ માં $xy$ પદ છે.
વિકલ્પ $D$ ને $3(x^2 + y^2) + 5x + 1 = 0$ તરીકે લખી શકાય છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 + \frac{5}{3}x + \frac{1}{3} = 0$ થાય છે. આ વર્તુળના સમીકરણના સ્વરૂપ સાથે મેળ ખાય છે.
127
EasyMCQ
જો સમીકરણ $px^2 + (2 - q)xy + 3y^2 - 6qx + 30y + 6q = 0$ વર્તુળ દર્શાવતું હોય,તો $p$ અને $q$ ના મૂલ્યો શોધો:
A
$2, 2$
B
$3, 1$
C
$3, 2$
D
$3, 4$

Solution

(C) સામાન્ય દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + 2hxy + by^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ વર્તુળ દર્શાવે તે માટે નીચેની શરતો સંતોષાવી જોઈએ:
$1$. $x^2$ નો સહગુણક એ $y^2$ ના સહગુણક જેટલો હોવો જોઈએ $(a = b)$.
$2$. $xy$ નો સહગુણક શૂન્ય હોવો જોઈએ $(h = 0)$.
આપેલ સમીકરણ $px^2 + (2 - q)xy + 3y^2 - 6qx + 30y + 6q = 0$ માટે:
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$x^2$ નો સહગુણક $p$ છે અને $y^2$ નો સહગુણક $3$ છે.
તેથી,$p = 3$.
$xy$ નો સહગુણક $(2 - q)$ છે.
$2 - q = 0$ લેતા,આપણને $q = 2$ મળે છે.
આમ,$p = 3$ અને $q = 2$ છે.
128
MediumMCQ
જે વર્તુળ $x$-અક્ષ અને રેખા $4y = 3x$ ને સ્પર્શે,જેનું કેન્દ્ર પ્રથમ ચરણમાં હોય અને ત્રિજ્યા $5$ હોય,તે વર્તુળનું સમીકરણ મેળવો.
A
$x^2 + y^2 - 30x - 10y + 225 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 30x + 10y - 225 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 30x + 10y + 225 = 0$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે. વર્તુળ $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે અને ત્રિજ્યા $5$ છે,તેથી કેન્દ્ર $(h, 5)$ થશે જ્યાં $h > 0$.
વર્તુળ રેખા $3x - 4y = 0$ ને પણ સ્પર્શે છે. કેન્દ્ર $(h, 5)$ થી આ રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $5$ જેટલું હોવું જોઈએ.
$\Rightarrow \left|\frac{3h - 4(5)}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}}\right| = 5$
$\Rightarrow \left|\frac{3h - 20}{5}\right| = 5$
$\Rightarrow |3h - 20| = 25$
આથી બે કિસ્સા મળે: $3h - 20 = 25$ અથવા $3h - 20 = -25$.
કિસ્સો $1$: $3h = 45 \Rightarrow h = 15$.
કિસ્સો $2$: $3h = -5 \Rightarrow h = -5/3$. કેન્દ્ર પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી $h > 0$,તેથી $h = 15$ લેતા.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 15)^2 + (y - 5)^2 = 5^2$ થશે.
$x^2 - 30x + 225 + y^2 - 10y + 25 = 25$.
$x^2 + y^2 - 30x - 10y + 225 = 0$.
129
MediumMCQ
એક વર્તુળ બિંદુ $(1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે અને $x$-અક્ષને $(3, 0)$ આગળ સ્પર્શે છે. તો તે નીચેનામાંથી કયા બિંદુમાંથી પણ પસાર થશે?
A
$(-5, 2)$
B
$(2, -5)$
C
$(5, -2)$
D
$(-2, 5)$

Solution

(C) $x$-અક્ષને $(3, 0)$ આગળ સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-3)^2 + (y-k)^2 = k^2$ છે.
આ સમીકરણ $(1, -2)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી:
$(1-3)^2 + (-2-k)^2 = k^2$
$(-2)^2 + 4 + 4k + k^2 = k^2$
$4 + 4 + 4k = 0$
$8 + 4k = 0 \Rightarrow k = -2$.
તેથી,વર્તુળનું સમીકરણ $(x-3)^2 + (y+2)^2 = 4$ એટલે કે $x^2 + y^2 - 6x + 4y + 9 = 0$ છે.
બિંદુ $(5, -2)$ માટે: $25 + 4 - 30 - 8 + 9 = 0$. આમ,તે $(5, -2)$ માંથી પસાર થાય છે.
130
EasyMCQ
$x = 0$,$y = 0$ અને $\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = 1$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણના પરિવૃતનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - ax + by = 0$
B
$x^2 + y^2 + ax - by = 0$
C
$x^2 + y^2 - ax - by = 0$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) રેખાઓ $x = 0$ (y-અક્ષ),$y = 0$ (x-અક્ષ) અને $\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = 1$ છે.
ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ આ રેખાઓના છેદબિંદુઓ છે:
$1$. $x=0$ અને $y=0$ નું છેદબિંદુ $O(0, 0)$ છે.
$2$. $x=0$ અને $\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = 1$ નું છેદબિંદુ $(0, -b)$ છે.
$3$. $y=0$ અને $\frac{x}{a} - \frac{y}{b} = 1$ નું છેદબિંદુ $(a, 0)$ છે.
આ ત્રિકોણ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેના શિરોબિંદુઓ $(0,0)$,$(a,0)$ અને $(0,-b)$ છે,તેથી કર્ણ એ $(a,0)$ અને $(0,-b)$ ને જોડતો રેખાખંડ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણના પરિવૃતનો વ્યાસ એ તેનો કર્ણ હોય છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
$(a, 0)$ અને $(0, -b)$ કિંમતો મૂકતા:
$(x - a)(x - 0) + (y - 0)(y - (-b)) = 0$
$x(x - a) + y(y + b) = 0$
$x^2 - ax + y^2 + by = 0$
$x^2 + y^2 - ax + by = 0$.
131
MediumMCQ
વર્તૂળ $(x - 1)^2 + (y - 1)^2 = 4$ પરના બિંદુના યામ . . . . . છે.
A
$(1 - 2 \cos \alpha, 1 - 2 \sin \alpha)$
B
$(1 + 2 \cos \alpha, 1 + 2 \sin \alpha)$
C
$(1 + 2 \cos \alpha, -1 + 2 \sin \alpha)$
D
$(-1 + 2 \cos \alpha, 1 + 2 \sin \alpha)$

Solution

(B) વર્તૂળનું આપેલ સમીકરણ $(x - 1)^2 + (y - 1)^2 = 4$ છે.
આ સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં કેન્દ્ર $(h, k) = (1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{4} = 2$ છે.
વર્તૂળ પરના બિંદુના પ્રચલિત યામ $(h + r \cos \alpha, k + r \sin \alpha)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $(1 + 2 \cos \alpha, 1 + 2 \sin \alpha)$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
132
EasyMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 - 4x - 6y + 4 = 0$ ના વ્યાસની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$9$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(D) વર્તૂળનું આપેલ સમીકરણ $x^2 + y^2 - 4x - 6y + 4 = 0$ છે.
તેને વ્યાપક સ્વરૂપ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $2g = -4 \implies g = -2$ અને $2f = -6 \implies f = -3$ મળે છે,જ્યાં $c = 4$ છે.
વર્તૂળની ત્રિજ્યા $r$ શોધવાનું સૂત્ર $r = \sqrt{g^2 + f^2 - c}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $r = \sqrt{(-2)^2 + (-3)^2 - 4} = \sqrt{4 + 9 - 4} = \sqrt{9} = 3$.
વ્યાસ $d = 2 \times r = 2 \times 3 = 6$ થાય.
133
DifficultMCQ
બિંદુ $(3, 6)$ માંથી પસાર થતું અને જેનું કેન્દ્ર $(2, -1)$ હોય,તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 4x + 2y - 45 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 4x + 2y + 45 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 4x - 2y - 45 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 4x - 2y - 45 = 0$

Solution

(A) પગલું-$1$: વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ શોધો.
ત્રિજ્યા એ કેન્દ્ર $(2, -1)$ અને વર્તુળ પરના બિંદુ $(3, 6)$ વચ્ચેનું અંતર છે.
અંતર સૂત્ર $r = \sqrt{(x_2 - x_1)^2 + (y_2 - y_1)^2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$r = \sqrt{(3 - 2)^2 + (6 - (-1))^2}$
$r = \sqrt{(1)^2 + (7)^2} = \sqrt{1 + 49} = \sqrt{50}$.
પગલું-$2$: વર્તુળના પ્રમાણિત સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ નો ઉપયોગ કરો,જ્યાં $(h, k)$ કેન્દ્ર છે.
$(x - 2)^2 + (y - (-1))^2 = (\sqrt{50})^2$
$(x - 2)^2 + (y + 1)^2 = 50$
$x^2 - 4x + 4 + y^2 + 2y + 1 = 50$
$x^2 + y^2 - 4x + 2y + 5 = 50$
$x^2 + y^2 - 4x + 2y - 45 = 0$.
134
DifficultMCQ
$4$ ત્રિજ્યા ધરાવતા અને $x$-અક્ષને ઉગમબિંદુથી $-3$ અંતરે સ્પર્શતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 6x \pm 8y + 9 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 6x \pm 8y + 9 = 0$
C
$x^2 + y^2 \pm 6x - 8y + 9 = 0$
D
$x^2 + y^2 \pm 6x - 8y - 9 = 0$

Solution

(B) વર્તુળ $x$-અક્ષને $(-3, 0)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = 4$ હોવાથી,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-3, 4)$ અથવા $(-3, -4)$ હોય.
કિસ્સો $1$: કેન્દ્ર $(-3, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r = 4$ હોય તો,
સમીકરણ $(x - (-3))^2 + (y - 4)^2 = 4^2$ થાય.
$(x + 3)^2 + (y - 4)^2 = 16$.
$x^2 + 6x + 9 + y^2 - 8y + 16 = 16$.
$x^2 + y^2 + 6x - 8y + 9 = 0$.
કિસ્સો $2$: કેન્દ્ર $(-3, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r = 4$ હોય તો,
સમીકરણ $(x - (-3))^2 + (y - (-4))^2 = 4^2$ થાય.
$(x + 3)^2 + (y + 4)^2 = 16$.
$x^2 + 6x + 9 + y^2 + 8y + 16 = 16$.
$x^2 + y^2 + 6x + 8y + 9 = 0$.
બંને કિસ્સાઓને જોડતા,સમીકરણ $x^2 + y^2 + 6x \pm 8y + 9 = 0$ મળે.
135
EasyMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 6y = 0$ નીચેનામાંથી કોને સ્પર્શે છે?
A
$x$-અક્ષને બિંદુ $(3, 0)$ આગળ
B
$x$-અક્ષને ઉગમબિંદુ આગળ
C
$y$-અક્ષને ઉગમબિંદુ આગળ
D
રેખા $y + 3 = 0$ ને

Solution

(B) આપેલ વર્તૂળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 6y = 0$ છે.
$y$-પદો માટે પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$x^2 + (y^2 + 6y + 9) = 9$
$x^2 + (y + 3)^2 = 3^2$
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ સાથે સરખાવતા,કેન્દ્ર $(0, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r = 3$ મળે છે.
કેન્દ્ર $(0, -3)$ થી $x$-અક્ષનું અંતર $|-3| = 3$ છે,જે ત્રિજ્યા જેટલું હોવાથી,વર્તૂળ $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે.
કેન્દ્રનો $x$-યામ $0$ હોવાથી,વર્તૂળ $x$-અક્ષને ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ આગળ સ્પર્શે છે.
136
MediumMCQ
$x = a, x = 2a, y = -a, y = a$ રેખાઓ દ્વારા બનતા ચતુષ્કોણના પરિવૃતનું સમીકરણ શોધો:
A
$x^2 + y^2 - 3ax = 0$
B
$x^2 + y^2 - 3ax + a^2 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 3ax - a^2 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 3ax + a^2 = 0$

Solution

(B) $x = a, x = 2a, y = -a, y = a$ રેખાઓ $(a, -a), (2a, -a), (2a, a),$ અને $(a, a)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતો લંબચોરસ બનાવે છે.
ચતુષ્કોણ લંબચોરસ હોવાથી,તેના પરિવૃતનો વ્યાસ તેનો વિકર્ણ છે.
$(a, -a)$ અને $(2a, a)$ ને જોડતા વિકર્ણ માટે,વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ છે.
યામ મૂકતા: $(x - a)(x - 2a) + (y - (-a))(y - a) = 0$.
વિસ્તરણ કરતા: $(x^2 - 3ax + 2a^2) + (y + a)(y - a) = 0$.
$(x^2 - 3ax + 2a^2) + (y^2 - a^2) = 0$.
$x^2 + y^2 - 3ax + a^2 = 0$.
137
EasyMCQ
જો વર્તુળના વ્યાસાંત બિંદુઓ $(4, 3)$ અને $(-12, -1)$ હોય,તો વર્તુળનું સમીકરણ . . . . .
A
$x^2 + y^2 + 8x - 2y - 51 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 8x - 2y - 51 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 8x + 2y - 51 = 0$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) વર્તુળના વ્યાસાંત બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય ત્યારે વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલા બિંદુઓ $(4, 3)$ અને $(-12, -1)$ મૂકતા:
$(x - 4)(x - (-12)) + (y - 3)(y - (-1)) = 0$
$(x - 4)(x + 12) + (y - 3)(y + 1) = 0$
પદોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x^2 + 12x - 4x - 48) + (y^2 + y - 3y - 3) = 0$
$x^2 + y^2 + 8x - 2y - 51 = 0$
138
EasyMCQ
જો વર્તુળના વ્યાસાંત બિંદુઓ $(0, 1)$ અને $(1, 1)$ હોય,તો તેનું સમીકરણ . . . .
A
$x^2 + y^2 - x - 2y + 1 = 0$
B
$x^2 + y^2 + x - 2y + 1 = 0$
C
$x^2 + y^2 - x - 2y - 1 = 0$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) વર્તુળના વ્યાસાંત બિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય,તો વર્તુળનું સમીકરણ $(x - x_1)(x - x_2) + (y - y_1)(y - y_2) = 0$ થાય.
આપેલ બિંદુઓ $(0, 1)$ અને $(1, 1)$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$(x - 0)(x - 1) + (y - 1)(y - 1) = 0$
$x(x - 1) + (y - 1)^2 = 0$
$x^2 - x + y^2 - 2y + 1 = 0$
$x^2 + y^2 - x - 2y + 1 = 0$.
139
DifficultMCQ
વર્તુળ $C$ નું સમીકરણ શું છે?
A
$(x - 2\sqrt{3})^2 + (y - 1)^2 = 1$
B
$(x - 2\sqrt{3})^2 + (y + \frac{1}{2})^2 = 1$
C
$(x - \sqrt{3})^2 + (y + 1)^2 = 1$
D
$(x - \sqrt{3})^2 + (y - 1)^2 = 1$

Solution

(D) વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $PQ$ ને લંબ એવી $D$ માંથી પસાર થતી રેખા પર આવેલું છે. તેથી,$C$ નું કેન્દ્ર $y - \frac{3}{2} = \left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)(x - \frac{3\sqrt{3}}{2}) \Rightarrow x = \sqrt{3}y$ પર આવેલું છે.
ધારો કે વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $(\sqrt{3}y_1, y_1)$ છે. તો,
$(\frac{3\sqrt{3}}{2} - \sqrt{3}y_1)^2 + (\frac{3}{2} - y_1)^2 = 1$
$\Rightarrow 3(\frac{3}{2} - y_1)^2 + (\frac{3}{2} - y_1)^2 = 1$
$\Rightarrow 4(\frac{3}{2} - y_1)^2 = 1$ $\Rightarrow \frac{3}{2} - y_1 = \pm \frac{1}{2}$ $\Rightarrow y_1 = 1$ અથવા $y_1 = 2$.
આમ,$C$ નું કેન્દ્ર $(\sqrt{3}, 1)$ અથવા $(2\sqrt{3}, 2)$ હોઈ શકે છે. વર્તુળનું કેન્દ્ર અને ઉગમબિંદુ $\sqrt{3}x + y - 6 = 0$ ની એક જ બાજુએ આવેલા હોવાથી,અને $\sqrt{3}(0) + 0 - 6 < 0$ તથા $\sqrt{3}(\sqrt{3}) + 1 - 6 = -2 < 0$,તેથી વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $(\sqrt{3}, 1)$ છે.
તેથી,વર્તુળનું સમીકરણ $(x - \sqrt{3})^2 + (y - 1)^2 = 1$ છે.
140
DifficultMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ ની નાભિઓમાંથી પસાર થતા અને કેન્દ્ર $(0, 3)$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 6y - 7 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 6y + 7 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 6y - 5 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 6y + 5 = 0$

Solution

(A) ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ માટે,$a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$ છે.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{9}{16}} = \frac{\sqrt{7}}{4}$ મળે.
નાભિઓના યામ $(\pm ae, 0) = (\pm \sqrt{7}, 0)$ છે.
વર્તુળ $(\pm \sqrt{7}, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનું કેન્દ્ર $(0, 3)$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ માટે $r^2 = (\sqrt{7} - 0)^2 + (0 - 3)^2 = 7 + 9 = 16$ થાય.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 0)^2 + (y - 3)^2 = 16$ એટલે કે $x^2 + y^2 - 6y - 7 = 0$ થાય.
141
MediumMCQ
જો રેખાઓ $3x - 4y - 7 = 0$ અને $2x - 3y - 5 = 0$ એ $49\pi$ ચોરસ એકમ ક્ષેત્રફળ ધરાવતા વર્તુળના બે વ્યાસ હોય,તો વર્તુળનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2 + y^2 + 2x - 2y - 47 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 2x - 2y - 62 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 2x + 2y - 62 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 2x + 2y - 47 = 0$

Solution

(D) વર્તુળનું કેન્દ્ર એ બે વ્યાસ $3x - 4y - 7 = 0$ અને $2x - 3y - 5 = 0$ નું છેદબિંદુ છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા: $3x - 4y = 7$ અને $2x - 3y = 5$.
પ્રથમ સમીકરણને $3$ વડે અને બીજાને $4$ વડે ગુણતા: $9x - 12y = 21$ અને $8x - 12y = 20$.
બાદબાકી કરતા $x = 1$ મળે છે. $x = 1$ ને $2x - 3y = 5$ માં મૂકતા $2 - 3y = 5$ મળે,તેથી $y = -1$.
કેન્દ્ર $(1, -1)$ છે.
વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $\pi r^2 = 49\pi$ છે,તેથી $r^2 = 49$ અને $r = 7$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 1)^2 + (y + 1)^2 = 7^2$ થાય.
વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - 2x + 1 + y^2 + 2y + 1 = 49$.
આમ,$x^2 + y^2 - 2x + 2y - 47 = 0$.
142
DifficultMCQ
વર્તુળોના એવા પરિવારનો વિચાર કરો જે $(-1, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે. જો $(h, k)$ એ વર્તુળોના કેન્દ્રના યામ હોય,તો $k$ ની કિંમતોનો ગણ કયા અંતરાલ દ્વારા આપવામાં આવે છે?
A
$k \le \frac{1}{2}$
B
$k \ge \frac{1}{2}$
C
$-\frac{1}{2} \le k \le \frac{1}{2}$
D
$0 < k < \frac{1}{2}$

Solution

(B) $x$-અક્ષને સ્પર્શતા અને $(h, k)$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^{2} + (y-k)^{2} = k^{2}$ છે.
વર્તુળ $(-1, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે આ યામને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(-1-h)^{2} + (1-k)^{2} = k^{2}$
$1 + 2h + h^{2} + 1 - 2k + k^{2} = k^{2}$
$h^{2} + 2h + 2 - 2k = 0$
$h$ વાસ્તવિક યામ હોય તે માટે,$h$ માંના આ દ્વિઘાત સમીકરણનો વિવેચક $D$ શૂન્ય અથવા શૂન્યથી મોટો હોવો જોઈએ:
$D = (2)^{2} - 4(1)(2 - 2k) \ge 0$
$4 - 8 + 8k \ge 0$
$8k - 4 \ge 0$
$8k \ge 4$
$k \ge \frac{1}{2}$
143
DifficultMCQ
$(1, -2)$ માંથી પસાર થતું અને $x$-અક્ષને $(3, 0)$ બિંદુએ સ્પર્શતું વર્તુળ નીચેનામાંથી કયા બિંદુમાંથી પણ પસાર થાય છે?
A
$(-5, 2)$
B
$(2, -5)$
C
$(5, -2)$
D
$(-2, 5)$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $(x-3)^2 + (y-0)^2 + \lambda y = 0$ છે.
તે $(1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે:
$(1-3)^2 + (-2)^2 + \lambda(-2) = 0$
$4 + 4 - 2\lambda = 0$
$8 = 2\lambda \Rightarrow \lambda = 4$.
આમ,વર્તુળનું સમીકરણ $(x-3)^2 + y^2 + 4y = 0$ છે.
વિકલ્પો તપાસતા:
$(5, -2)$ માટે: $(5-3)^2 + (-2)^2 + 4(-2) = 2^2 + 4 - 8 = 4 + 4 - 8 = 0$.
તેથી,વર્તુળ $(5, -2)$ માંથી પસાર થાય છે.
Solution diagram
144
MediumMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ ના નાભિઓમાંથી પસાર થતા અને $(0, 3)$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 6y - 7 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 6y + 7 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 6y - 5 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 6y + 5 = 0$

Solution

(A) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ છે,તેથી $a = 4$ અને $b = 3$.
ઉત્કેન્દ્રિયતા $e = \sqrt{1 - \frac{9}{16}} = \frac{\sqrt{7}}{4}$.
નાભિઓ $(\pm ae, 0) = (\pm \sqrt{7}, 0)$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(0, 3)$ છે અને તે $(\sqrt{7}, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
ત્રિજ્યા $r^2 = (\sqrt{7} - 0)^2 + (0 - 3)^2 = 7 + 9 = 16$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 0)^2 + (y - 3)^2 = 16$ એટલે કે $x^2 + y^2 - 6y + 9 = 16$ અથવા $x^2 + y^2 - 6y - 7 = 0$ થાય.
Solution diagram
145
MediumMCQ
એક વર્તુળ બીજા ચરણમાં આવેલું છે અને બંને અક્ષોને સ્પર્શે છે. જો વર્તુળની ત્રિજ્યા $4$ હોય,તો તેનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2 + y^2 + 8x + 8y + 16 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 8x - 8y + 16 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 8x + 8y + 16 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 8x - 8y + 16 = 0$

Solution

(B) વર્તુળ બીજા ચરણમાં હોવાથી અને બંને અક્ષોને સ્પર્શતું હોવાથી,તેનું કેન્દ્ર $(-r, r)$ થાય,જ્યાં $r$ એ ત્રિજ્યા છે.
આપેલ છે કે $r = 4$,તેથી કેન્દ્ર $(-4, 4)$ છે.
કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(x - (-4))^2 + (y - 4)^2 = 4^2$.
$(x + 4)^2 + (y - 4)^2 = 16$.
વિસ્તરણ કરતા,$(x^2 + 8x + 16) + (y^2 - 8y + 16) = 16$.
$x^2 + y^2 + 8x - 8y + 16 = 0$.
146
MediumMCQ
એક વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2x + 4y + 1 = 0$ સ્વરૂપમાં છે. નીચેનામાંથી તેના કેન્દ્રના યામ અને તેની ત્રિજ્યાનું સાચું મૂલ્ય પસંદ કરો:
A
કેન્દ્ર $(-1, -2)$,ત્રિજ્યા $= 2$
B
કેન્દ્ર $(2, 1)$,ત્રિજ્યા $= 1$
C
કેન્દ્ર $(1, 2)$,ત્રિજ્યા $= 3$
D
કેન્દ્ર $(-1, 2)$,ત્રિજ્યા $= 2$

Solution

(A) વર્તુળનું સામાન્ય સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
આપેલ સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2x + 4y + 1 = 0$ ને સામાન્ય સ્વરૂપ સાથે સરખાવતા:
$2g = 2 \implies g = 1$
$2f = 4 \implies f = 2$
$c = 1$
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-1, -2)$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $\sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{1^2 + 2^2 - 1} = \sqrt{1 + 4 - 1} = \sqrt{4} = 2$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
147
AdvancedMCQ
જો $(a, 1/a)$,$(b, 1/b)$,$(c, 1/c)$ અને $(d, 1/d)$ એ $4$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ પરના ચાર ભિન્ન બિંદુઓ હોય,તો $abcd$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$4$
B
$1/4$
C
$1$
D
$16$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = r^2$ છે. ત્રિજ્યા $r = 4$ આપેલ હોવાથી,સમીકરણ $x^2 + y^2 = 16$ થશે.
બિંદુઓ $(t, 1/t)$ વર્તુળ પર હોવાથી,તેઓ સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$t^2 + (1/t)^2 = 16$
$t^2$ વડે ગુણતા,આપણને $t^4 - 16t^2 + 1 = 0$ મળે છે.
આ $t$ માં ચતુર્થઘાત સમીકરણ છે જેના બીજ $a, b, c, d$ છે.
સમીકરણ $t^4 + 0t^3 - 16t^2 + 0t + 1 = 0$ ના બીજનો ગુણાકાર અચળ પદ અને પ્રથમ પદના સહગુણકનો ગુણોત્તર છે.
તેથી,$abcd = 1/1 = 1$.
148
AdvancedMCQ
$y$-અક્ષને સ્પર્શક તરીકે લઈને એક વર્તુળ દોરવામાં આવે છે અને તેનું કેન્દ્ર $(3, 4)$ નું રેખા $y = x$ માં પ્રતિબિંબ છે. તો વર્તુળનું સમીકરણ શું હશે?
A
$x^2 + y^2 - 8x - 8y + 16 = 0$
B
$x^2 + y^2 - 8x - 6y + 16 = 0$
C
$x^2 + y^2 - 8x - 6y + 9 = 0$
D
$x^2 + y^2 - 6x - 8y + 9 = 0$

Solution

(C) રેખા $y = x$ માં બિંદુ $(3, 4)$ નું પ્રતિબિંબ મેળવવા માટે યામોની અદલાબદલી કરતા,વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k) = (4, 3)$ મળે છે.
વર્તુળ $y$-અક્ષને સ્પર્શતું હોવાથી,વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ એ કેન્દ્રના $x$-યામના માનાંક જેટલી થાય,તેથી $r = |h| = 4$.
કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$(x - 4)^2 + (y - 3)^2 = 4^2$ મળે.
વિસ્તરણ કરતા,$x^2 - 8x + 16 + y^2 - 6y + 9 = 16$ મળે.
સાદું રૂપ આપતા,$x^2 + y^2 - 8x - 6y + 9 = 0$ મળે છે.
149
AdvancedMCQ
$xy$-સમતલમાં,$(3, 8)$ અને $(-5, 2)$ અંત્યબિંદુઓ ધરાવતો રેખાખંડ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે. બિંદુ $(k, 10)$ વર્તુળ પર હોય તે માટે:
A
$k$ ની કોઈ કિંમત નથી
B
બરાબર એક પૂર્ણાંક $k$
C
બરાબર એક અપૂર્ણાંક $k$
D
$k$ ની બે વાસ્તવિક કિંમતો

Solution

(B) વર્તુળનું કેન્દ્ર એ વ્યાસનું મધ્યબિંદુ છે: $(\frac{3-5}{2}, \frac{8+2}{2}) = (-1, 5)$.
ત્રિજ્યાનો વર્ગ $r^2$ એ કેન્દ્ર $(-1, 5)$ થી $(3, 8)$ સુધીના અંતરનો વર્ગ છે: $r^2 = (3 - (-1))^2 + (8 - 5)^2 = 4^2 + 3^2 = 16 + 9 = 25$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x + 1)^2 + (y - 5)^2 = 25$ છે.
બિંદુ $(k, 10)$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $(k + 1)^2 + (10 - 5)^2 = 25$.
$(k + 1)^2 + 5^2 = 25$.
$(k + 1)^2 + 25 = 25$.
$(k + 1)^2 = 0$.
$k + 1 = 0$,તેથી $k = -1$.
$k = -1$ એ પૂર્ણાંક હોવાથી,$k$ ની બરાબર એક પૂર્ણાંક કિંમત મળે છે.
150
AdvancedMCQ
ધારો કે સમબાજુ $\Delta ABC$ માં,$A(-1 + a \cos \theta, 2 + a \sin \theta),$ $B(-1 + a \cos \alpha, 2 - a \sin \alpha),$ અને $C(-1 + a \sin \beta, 2 + a \cos \beta)$ છે. જો શિરોબિંદુ $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગાની લંબાઈ $2b$ હોય,તો ત્રિકોણ $ABC$ ના પરિવર્તુળનું સમીકરણ શોધો (જ્યાં $a$ અચળાંક છે) -
A
$x^2 + y^2 + 18x - 36y + 5 - b^2 = 0$
B
$9x^2 + 9y^2 + 18x - 36y + 45 - 16b^2 = 0$
C
$9x^2 + 9y^2 + 18x - 36y + 45 - 4b^2 = 0$
D
$9x^2 + 9y^2 - 18x + 36y + 45 - 4b^2 = 0$

Solution

(B) સમબાજુ ત્રિકોણમાં,પરિકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્ર એક જ હોય છે. પરિકેન્દ્ર $(-1, 2)$ છે.
પરિ ત્રિજ્યા $R = \frac{2}{3} \times \text{મધ્યગાની લંબાઈ} = \frac{2}{3}(2b) = \frac{4b}{3}.$
વર્તુળનું સમીકરણ $(x + 1)^2 + (y - 2)^2 = (\frac{4b}{3})^2$ થાય.
સાદુરૂપ આપતા: $9x^2 + 9y^2 + 18x - 36y + 45 - 16b^2 = 0.$

10-1.Circle and System of Circles — Equations of circle · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.