Gujarati

Chord of contact of tangent and common chord Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Chord of contact of tangent and common chord

165+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 165 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-2x-2y-7=0$ અને $x^2+y^2+4x+2y+k=0$ એકબીજાને લંબરૂપે છેદતા હોય,તો તેમની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ કેટલા એકમ થાય?
A
$2$
B
$5$
C
$\frac{6}{\sqrt{13}}$
D
$\frac{12}{\sqrt{13}}$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-2x-2y-7=0$ અને $S_2: x^2+y^2+4x+2y+k=0$ છે.
તેઓ લંબરૂપે છેદતા હોવાથી,$2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$.
અહીં,$g_1=-1, f_1=-1, c_1=-7$ અને $g_2=2, f_2=1, c_2=k$.
$2(-1)(2) + 2(-1)(1) = -7 + k$ $\Rightarrow -4 - 2 = -7 + k$ $\Rightarrow k = 1$.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ છે.
$(x^2+y^2-2x-2y-7) - (x^2+y^2+4x+2y+1) = 0$ $\Rightarrow -6x - 4y - 8 = 0$ $\Rightarrow 3x + 2y + 4 = 0$.
વર્તુળ $S_1$ માટે,કેન્દ્ર $C = (1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{1^2+1^2-(-7)} = \sqrt{9} = 3$.
કેન્દ્ર $C(1, 1)$ થી જીવા $3x+2y+4=0$ પરના લંબની લંબાઈ $d = \frac{|3(1)+2(1)+4|}{\sqrt{3^2+2^2}} = \frac{9}{\sqrt{13}}$.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r^2-d^2} = 2\sqrt{3^2 - (\frac{9}{\sqrt{13}})^2} = 2\sqrt{9 - \frac{81}{13}} = 2\sqrt{\frac{117-81}{13}} = 2\sqrt{\frac{36}{13}} = \frac{12}{\sqrt{13}}$ એકમ થાય.
Solution diagram
102
MediumMCQ
આપેલ છે કે $a > 2b > 0$ અને રેખા $y = mx - b \sqrt{1 + m^2}$ એ વર્તુળો $x^2 + y^2 = b^2$ અને $(x - a)^2 + y^2 = b^2$ નો સામાન્ય સ્પર્શક છે. તો $m$ નું ધન મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{2b}{a - 2b}$
B
$\frac{b}{a - 2b}$
C
$\frac{\sqrt{a^2 - 4b^2}}{2b}$
D
$\frac{2b}{\sqrt{a^2 - 4b^2}}$

Solution

(D) વર્તુળોના સમીકરણો $x^2 + y^2 = b^2$ અને $(x - a)^2 + y^2 = b^2$ છે.
રેખા $y = mx - b \sqrt{1 + m^2}$ એ પ્રથમ વર્તુળનો સ્પર્શક છે.
બીજા વર્તુળ $(x - a)^2 + y^2 = b^2$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = m(x - a) \pm b \sqrt{1 + m^2}$ થાય.
બંનેને સરખાવતા:
$mx - b \sqrt{1 + m^2} = mx - ma \pm b \sqrt{1 + m^2}$.
ધન ચિહ્ન લેતા:
$ma = 2b \sqrt{1 + m^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$m^2 a^2 = 4b^2 (1 + m^2) = 4b^2 + 4b^2 m^2$.
$m^2 (a^2 - 4b^2) = 4b^2$.
$m = \frac{2b}{\sqrt{a^2 - 4b^2}}$.
103
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-2x-2y-2=0$ અને $x^2+y^2+4x+6y+12=0$ ના સામાન્ય સ્પર્શકોનું સંયુક્ત સમીકરણ છે:
A
$3x^2+10xy+3y^2-4x+4y-4=0$
B
$75x^2-9y^2-80xy+200x+500y-2900=0$
C
$9x^2-16y^2-18x+96y-135=0$
D
$15x^2-24xy+8y^2-18x-8y-73=0$

Solution

(D) વર્તુળ $C_1$ માટે કેન્દ્ર $O_1(1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 2$.
વર્તુળ $C_2$ માટે કેન્દ્ર $O_2(-2, -3)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 1$.
બાહ્ય સમાનતા કેન્દ્ર $S$ એ $O_1O_2$ ને $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં બહારથી વિભાજિત કરે છે,તેથી $S = (-5, -7)$.
$S$ માંથી પસાર થતી રેખા $mx-y+5m-7=0$ છે.
$O_1$ થી અંતર $2$ લેતા,$8m^2-24m+15=0$ મળે છે.
સંયુક્ત સમીકરણ $15(x+5)^2 - 24(x+5)(y+7) + 8(y+7)^2 = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $15x^2-24xy+8y^2-18x-8y-73=0$ થાય છે.
104
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+5kx+2y+k=0$ અને $2x^2+2y^2+2kx+3y-1=0$,$k \in R$ બિંદુઓ $P$ અને $Q$ માં છેદે,તો રેખા $4x+5y-k=0$ એ $P$ અને $Q$ માંથી પસાર થાય તે માટે
A
$k$ ની બરાબર એક કિંમત
B
$k$ ની બરાબર બે કિંમતો
C
$k$ ની કોઈ કિંમત નહીં
D
$k$ ની અસંખ્ય કિંમતો

Solution

(C) બે વર્તુળો $S_1=0$ અને $S_2=0$ ની સામાન્ય જીવાની સમીકરણ $S_1-S_2=0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+5kx+2y+k=0$ અને $S_2: x^2+y^2+kx+\frac{3}{2}y-\frac{1}{2}=0$ છે.
સામાન્ય જીવા $(x^2+y^2+5kx+2y+k) - (x^2+y^2+kx+\frac{3}{2}y-\frac{1}{2}) = 0$ છે.
આને સરળ બનાવતા,આપણને $4kx + \frac{1}{2}y + k + \frac{1}{2} = 0$ મળે છે,જે $8kx + y + 2k + 1 = 0$ છે.
આપણને આપેલ છે કે રેખા $4x+5y-k=0$ એ સામાન્ય જીવા છે.
બંને સમીકરણોના સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\frac{8k}{4} = \frac{1}{5} = \frac{2k+1}{-k}$.
$\frac{8k}{4} = \frac{1}{5}$ પરથી,આપણને $2k = \frac{1}{5}$ મળે છે,તેથી $k = \frac{1}{10}$.
$\frac{1}{5} = \frac{2k+1}{-k}$ પરથી,આપણને $-k = 10k+5$ મળે છે,તેથી $11k = -5$,જેનો અર્થ છે $k = -\frac{5}{11}$.
$k$ ની કિંમતો સુસંગત ન હોવાથી,$k$ ની એવી કોઈ કિંમત નથી જેના માટે આપેલ રેખા સામાન્ય જીવા હોય.
105
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+x-3y-10=0$ અને $x^2+y^2+2x-y-20=0$ ની સામાન્ય જીવાને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+\alpha x+\beta y+\gamma=0$ હોય,તો $\alpha+2\beta+\gamma=$
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(A) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2+x-3y-10=0$ અને $S_2: x^2+y^2+2x-y-20=0$ છે.
સામાન્ય જીવા $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે,જે $(x^2+y^2+x-3y-10) - (x^2+y^2+2x-y-20) = 0$ છે.
આનું સાદું રૂપ $-x-2y+10=0$ અથવા $x+2y-10=0$ થાય છે.
$S_1$ અને $S_2$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોનું કુળ $S_1 + \lambda(S_1 - S_2) = 0$ છે.
$(x^2+y^2+x-3y-10) + \lambda(x+2y-10) = 0$.
$x^2+y^2+(1+\lambda)x+(-3+2\lambda)y+(-10-10\lambda) = 0$.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-\frac{1+\lambda}{2}, \frac{3-2\lambda}{2})$ છે.
સામાન્ય જીવા $x+2y-10=0$ વ્યાસ હોવાથી,કેન્દ્ર તેના પર હોવું જોઈએ:
$-\frac{1+\lambda}{2} + 2(\frac{3-2\lambda}{2}) - 10 = 0$.
$-1-\lambda + 6-4\lambda - 20 = 0 \implies -5\lambda - 15 = 0 \implies \lambda = -3$.
$\lambda = -3$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^2+y^2+(1-3)x+(-3-6)y+(-10+30) = 0$.
$x^2+y^2-2x-9y+20=0$.
$x^2+y^2+\alpha x+\beta y+\gamma=0$ સાથે સરખાવતા,$\alpha=-2, \beta=-9, \gamma=20$ મળે છે.
આમ,$\alpha+2\beta+\gamma = -2 + 2(-9) + 20 = -2 - 18 + 20 = 0$.
106
MediumMCQ
$C_1$ એ $O(0,0)$ કેન્દ્ર અને $4$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે,$C_2$ એ $(\alpha, \beta)$ કેન્દ્ર અને $5$ ત્રિજ્યા ધરાવતું ચલ વર્તુળ છે. જો $C_1$ અને $C_2$ ની સામાન્ય જીવાનો ઢાળ $\frac{3}{4}$ હોય અને તે મહત્તમ લંબાઈની હોય,તો $\alpha+\beta$ ની શક્ય કિંમતો પૈકીની એક કિંમત છે
A
$\frac{21}{5}$
B
$\frac{3}{5}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$\frac{19}{5}$

Solution

(B) વર્તુળ $C_1$ નું સમીકરણ $x^2+y^2=16$ છે.
વર્તુળ $C_2$ નું સમીકરણ $(x-\alpha)^2+(y-\beta)^2=25$ છે,જેનું વિસ્તરણ $x^2-2\alpha x+\alpha^2+y^2-2\beta y+\beta^2=25$ થાય છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $C_2-C_1=0$ દ્વારા મળે છે,જે $-2\alpha x-2\beta y+\alpha^2+\beta^2=9$ છે.
સામાન્ય જીવાનો ઢાળ $m = -\frac{\alpha}{\beta} = \frac{3}{4}$ છે.
ધારો કે $\alpha = -3\lambda$ અને $\beta = 4\lambda$.
સામાન્ય જીવા મહત્તમ લંબાઈની હોય તે માટે તે નાના વર્તુળ $C_1$ નો વ્યાસ હોવો જોઈએ,એટલે કે જીવા $C_1$ ના કેન્દ્ર $(0,0)$ માંથી પસાર થવી જોઈએ.
$(0,0)$ ને જીવાના સમીકરણમાં મૂકતા: $-2\alpha(0)-2\beta(0)+\alpha^2+\beta^2=9$,તેથી $\alpha^2+\beta^2=9$.
$\alpha$ અને $\beta$ ને $\lambda$ ના સ્વરૂપમાં મૂકતા: $(-3\lambda)^2+(4\lambda)^2=9$ $\Rightarrow 25\lambda^2=9$ $\Rightarrow \lambda = \pm \frac{3}{5}$.
જો $\lambda = \frac{3}{5}$ હોય,તો $\alpha = -\frac{9}{5}$ અને $\beta = \frac{12}{5}$,તેથી $\alpha+\beta = \frac{3}{5}$.
107
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+3x+5y+4=0$ અને $x^2+y^2+5x+3y+4=0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$6$
D
$4$

Solution

(D) ધારો કે $S \equiv x^2+y^2+3x+5y+4=0$ અને $S' \equiv x^2+y^2+5x+3y+4=0$.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S-S'=0$ છે.
$\Rightarrow (x^2+y^2+3x+5y+4) - (x^2+y^2+5x+3y+4) = 0$
$\Rightarrow -2x+2y=0$
$\Rightarrow x-y=0$.
$S=0$ નું કેન્દ્ર $C\left(-\frac{3}{2}, -\frac{5}{2}\right)$ છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{\left(\frac{3}{2}\right)^2 + \left(\frac{5}{2}\right)^2 - 4} = \sqrt{\frac{9}{4} + \frac{25}{4} - 4} = \sqrt{\frac{34}{4} - \frac{16}{4}} = \sqrt{\frac{18}{4}} = \sqrt{\frac{9}{2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
ધારો કે $p$ એ $C$ થી રેખા $x-y=0$ પરના લંબની લંબાઈ છે:
$p = \frac{|-\frac{3}{2} - (-\frac{5}{2})|}{\sqrt{1^2+(-1)^2}} = \frac{|1|}{\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $AB = 2\sqrt{r^2-p^2}$.
$AB = 2\sqrt{\frac{9}{2} - \frac{1}{2}} = 2\sqrt{\frac{8}{2}} = 2\sqrt{4} = 2 \times 2 = 4$.
108
EasyMCQ
નીચેના વિધાનો અંગે સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો:
વિધાન $I$: વર્તુળો $x^2+y^2+ax+by+c=0$ અને $x^2+y^2+bx+ay+c=0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $\frac{\sqrt{(a+b)^2-8c}}{2}$ છે.
વિધાન $II$: જો બે વર્તુળો બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદતા હોય,તો તેમની રેડિકલ અક્ષ (radical axis) એ તેમની સામાન્ય જીવા છે.
A
બંને વિધાનો સાચા છે અને વિધાન-$II$ એ વિધાન-$I$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
બંને વિધાનો સાચા છે પરંતુ વિધાન-$II$ એ વિધાન-$I$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન-$I$ સાચું છે,વિધાન-$II$ ખોટું છે.
D
વિધાન-$I$ ખોટું છે,વિધાન-$II$ સાચું છે.

Solution

(D) બે વર્તુળોની રેડિકલ અક્ષનું સમીકરણ બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરીને મેળવવામાં આવે છે: $(x^2+y^2+ax+by+c) - (x^2+y^2+bx+ay+c) = 0$.
આ સાદું રૂપ આપતા $(a-b)x + (b-a)y = 0$ મળે છે,જે $(a-b)(x-y) = 0$ છે.
ધારો કે $a \neq b$,તો રેડિકલ અક્ષ $x-y=0$ એટલે કે $y=x$ રેખા છે.
પ્રથમ વર્તુળના સમીકરણમાં $y=x$ મૂકતા: $x^2+x^2+ax+bx+c=0 \Rightarrow 2x^2+(a+b)x+c=0$.
ધારો કે બીજ $x_1$ અને $x_2$ છે. તો $x_1+x_2 = -\frac{a+b}{2}$ અને $x_1x_2 = \frac{c}{2}$.
છેદબિંદુઓ $(x_1, x_1)$ અને $(x_2, x_2)$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ આ બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર છે: $\sqrt{(x_2-x_1)^2 + (x_2-x_1)^2} = \sqrt{2(x_2-x_1)^2} = \sqrt{2} |x_2-x_1|$.
$|x_2-x_1| = \sqrt{(x_1+x_2)^2 - 4x_1x_2} = \sqrt{\frac{(a+b)^2}{4} - 2c} = \frac{\sqrt{(a+b)^2-8c}}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા.
આમ,લંબાઈ $\sqrt{2} \cdot \frac{\sqrt{(a+b)^2-8c}}{2} = \frac{\sqrt{(a+b)^2-8c}}{\sqrt{2}}$ થાય છે.
તેથી,વિધાન-$I$ ખોટું છે.
વિધાન-$II$ એ વર્તુળોની ભૂમિતિનું પ્રમાણિત પ્રમેય છે,જે સાચું છે.
આથી,વિધાન-$I$ ખોટું છે અને વિધાન-$II$ સાચું છે.
Solution diagram
109
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-2x+4y-4=0$ અને $x^2+y^2+4x-6y-3=0$ ની સામાન્ય જીવા પર બિંદુ $(1,2)$ થી લંબ અંતર ........ એકમ છે.
A
$\frac{13}{\sqrt{123}}$
B
$\frac{13}{\sqrt{136}}$
C
$\frac{13}{\sqrt{63}}$
D
$\frac{13}{\sqrt{132}}$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-2x+4y-4=0$ અને $S_2: x^2+y^2+4x-6y-3=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2-2x+4y-4) - (x^2+y^2+4x-6y-3) = 0$.
$-6x + 10y - 1 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $6x - 10y + 1 = 0$ થાય છે.
બિંદુ $(x_1, y_1) = (1, 2)$ થી રેખા $Ax + By + C = 0$ પરનું લંબ અંતર $d = \frac{|Ax_1 + By_1 + C|}{\sqrt{A^2 + B^2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $d = \frac{|6(1) - 10(2) + 1|}{\sqrt{6^2 + (-10)^2}}$.
$d = \frac{|6 - 20 + 1|}{\sqrt{36 + 100}} = \frac{|-13|}{\sqrt{136}} = \frac{13}{\sqrt{136}}$ એકમ.
110
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2x+3y+1=0$ અને $x^2+y^2-5x-6y+4=0$ ની સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ શું છે?
A
$3x-3y+5=0$
B
$7y+9x-3=0$
C
$7x-9y+3=0$
D
$7x+9y-3=0$

Solution

(D) બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ની સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. \\ આપેલ વર્તુળો છે: \\ $S_1: x^2+y^2+2x+3y+1=0$ \\ $S_2: x^2+y^2-5x-6y+4=0$ \\ $S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરતા: \\ $(x^2+y^2+2x+3y+1) - (x^2+y^2-5x-6y+4) = 0$ \\ $(2x - (-5x)) + (3y - (-6y)) + (1 - 4) = 0$ \\ $7x + 9y - 3 = 0$ \\ આમ,સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $7x+9y-3=0$ છે.
111
EasyMCQ
$x^2+y^2-8x=0$ અને $x^2+y^2-9=0$ વર્તુળોની સામાન્ય જીવાને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-72x-207=0$
B
$x^2+y^2+72x+207=0$
C
$32x^2+32y^2-72x-207=0$
D
$32x^2+32y^2+72x-207=0$

Solution

(C) વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-8x=0$ અને $S_2: x^2+y^2-9=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
$(x^2+y^2-8x) + \lambda(x^2+y^2-9) = 0$
$(1+\lambda)x^2 + (1+\lambda)y^2 - 8x - 9\lambda = 0$
$x^2 + y^2 - \frac{8}{1+\lambda}x - \frac{9\lambda}{1+\lambda} = 0$.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $C\left(\frac{4}{1+\lambda}, 0\right)$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ એટલે કે $8x = 9$ છે.
સામાન્ય જીવા વ્યાસ હોવાથી,કેન્દ્ર $C$ એ રેખા $8x = 9$ પર આવેલું છે.
$8\left(\frac{4}{1+\lambda}\right) = 9$
$32 = 9(1+\lambda) = 9 + 9\lambda$
$9\lambda = 23 \Rightarrow \lambda = \frac{23}{9}$.
$\lambda = \frac{23}{9}$ કિંમત મૂકતા:
$\frac{32}{9}x^2 + \frac{32}{9}y^2 - 8x - 23 = 0$
$9$ વડે ગુણતા,$32x^2 + 32y^2 - 72x - 207 = 0$ મળે છે.
તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
112
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+3x+5y+4=0$ અને $x^2+y^2+5x+3y+4=0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2+3x+5y+4=0$ અને $S_2: x^2+y^2+5x+3y+4=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2+3x+5y+4) - (x^2+y^2+5x+3y+4) = 0$.
$-2x + 2y = 0$,જે $y = x$ માં પરિણમે છે.
$y = x$ ને $S_1$ માં મૂકતા,$x^2 + x^2 + 3x + 5x + 4 = 0$,એટલે કે $2x^2 + 8x + 4 = 0$ અથવા $x^2 + 4x + 2 = 0$.
ઉકેલ $x = \frac{-4 \pm \sqrt{16-8}}{2} = -2 \pm \sqrt{2}$ છે.
$y = x$ હોવાથી,છેદબિંદુઓ $P(-2+\sqrt{2}, -2+\sqrt{2})$ અને $Q(-2-\sqrt{2}, -2-\sqrt{2})$ છે.
જીવા $PQ$ ની લંબાઈ $\sqrt{(-2-\sqrt{2} - (-2+\sqrt{2}))^2 + (-2-\sqrt{2} - (-2+\sqrt{2}))^2} = \sqrt{(-2\sqrt{2})^2 + (-2\sqrt{2})^2} = \sqrt{8 + 8} = \sqrt{16} = 4$ છે.
113
DifficultMCQ
જે વર્તુળનો વ્યાસ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ અને $x^2+y^2+4x+6y+4=0$ વર્તુળોની સામાન્ય જીવા હોય,તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$10x^2+10y^2+14x+8y+1=0$
B
$3x^2+3y^2-3x+6y-8=0$
C
$2x^2+2y^2-2x+4y+1=0$
D
$x^2+y^2-x+2y+4=0$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળો $S_1 \equiv x^2+y^2+2x+2y+1=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2+4x+6y+4=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ છે:
$(x^2+y^2+2x+2y+1) - (x^2+y^2+4x+6y+4) = 0$
$-2x - 4y - 3 = 0 \Rightarrow 2x + 4y + 3 = 0$.
વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda(L) = 0$ સ્વરૂપમાં લેતા:
$x^2+y^2+2x+2y+1 + \lambda(2x+4y+3) = 0$
$x^2+y^2+2x(1+\lambda) + 2y(1+2\lambda) + (1+3\lambda) = 0$.
કેન્દ્ર $(- (1+\lambda), -(1+2\lambda))$ છે.
વ્યાસ સામાન્ય જીવા પર હોવાથી,કેન્દ્ર $2x+4y+3=0$ પર આવેલું છે:
$2(-(1+\lambda)) + 4(-(1+2\lambda)) + 3 = 0$
$-10\lambda - 3 = 0 \Rightarrow \lambda = -\frac{3}{10}$.
કિંમત મૂકતા:
$10x^2+10y^2+14x+8y+1=0$.
114
MediumMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ શોધો જેનો વ્યાસ $x^2+y^2-6x-7=0$ અને $x^2+y^2-10x+16=0$ વર્તુળોની સામાન્ય જીવા છે:
A
$8x^2+8y^2-92x+197=0$
B
$x^2+y^2-23x+197=0$
C
$x^2+y^2-\frac{23}{2}x+\frac{197}{4}=0$
D
$4x^2+4y^2-46x+197=0$

Solution

(A) ધારો કે બે વર્તુળો $S_1 \equiv x^2+y^2-6x-7=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2-10x+16=0$ છે.
સામાન્ય જીવા $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2-6x-7) - (x^2+y^2-10x+16) = 0$
$4x - 23 = 0 \Rightarrow x = \frac{23}{4}$.
છેદબિંદુઓ $x = \frac{23}{4}$ ને $S_1$ માં મૂકતા મળે છે:
$(\frac{23}{4})^2 + y^2 - 6(\frac{23}{4}) - 7 = 0$
$\frac{529}{16} + y^2 - \frac{138}{4} - 7 = 0$
$y^2 = \frac{135}{16}$.
તેથી,$y = \pm \frac{3\sqrt{15}}{4}$.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(\frac{23}{4}, \frac{3\sqrt{15}}{4})$ અને $(\frac{23}{4}, -\frac{3\sqrt{15}}{4})$ છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે.
$(x-\frac{23}{4})^2 + y^2 - \frac{135}{16} = 0$
$x^2 - \frac{23}{2}x + \frac{529}{16} + y^2 - \frac{135}{16} = 0$
$x^2 + y^2 - \frac{23}{2}x + \frac{197}{8} = 0$
$8$ વડે ગુણતા: $8x^2 + 8y^2 - 92x + 197 = 0$.
115
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ અને $x^2+y^2+4x+3y+2=0$ ની સામાન્ય જીવા જેનો વ્યાસ હોય તેવા વર્તુળની ત્રિજ્યા શોધો.
A
$\frac{2}{\sqrt{5}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{5}}$
C
$1$
D
$\frac{\sqrt{17}}{2}$

Solution

(B) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2+2x+2y+1=0$ અને $S_2: x^2+y^2+4x+3y+2=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2+2x+2y+1) - (x^2+y^2+4x+3y+2) = 0$.
$-2x-y-1=0$,જેનું સાદું રૂપ $2x+y+1=0$ થાય છે.
વર્તુળ $S_1$ નું કેન્દ્ર $(-1, -1)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{(-1)^2+(-1)^2-1} = 1$ છે.
કેન્દ્ર $(-1, -1)$ થી રેખા $2x+y+1=0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|2(-1)+(-1)+1|}{\sqrt{2^2+1^2}} = \frac{2}{\sqrt{5}}$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r_1^2-d^2} = 2\sqrt{1-\frac{4}{5}} = \frac{2}{\sqrt{5}}$ છે.
સામાન્ય જીવા એ માંગેલ વર્તુળનો વ્યાસ છે,તેથી વ્યાસ $D = \frac{2}{\sqrt{5}}$.
માંગેલ વર્તુળની ત્રિજ્યા $R = \frac{D}{2} = \frac{1}{\sqrt{5}}$ થાય.
116
MediumMCQ
વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-2x-4y+1=0$ એ $y$-અક્ષને $A, B$ $(OA > OB)$ માં છેદે છે. જો $S=0$ અને $S^{\prime} \equiv x^2+y^2-4x-2y+4=0$ ની રેડિકલ ધરી $y$-અક્ષને $C$ માં છેદે,તો $C$ એ $AB$ નું જે ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે તે ગુણોત્તર શોધો.
A
$7+2\sqrt{3} : -7+2\sqrt{3}$
B
$\sqrt{3}+2 : \sqrt{3}-2$
C
$6-2\sqrt{3} : 2\sqrt{3}-6$
D
$-3 : \sqrt{3}$

Solution

(A) આપેલ છે,$S \equiv x^2+y^2-2x-4y+1=0$.
$y$-અક્ષ માટે,$x=0$ લેતા,$y^2-4y+1=0$ મળે.
$y$ માટે ઉકેલતા,$y = \frac{4 \pm \sqrt{16-4}}{2} = 2 \pm \sqrt{3}$.
$OA > OB$ હોવાથી,$A(0, 2+\sqrt{3})$ અને $B(0, 2-\sqrt{3})$ મળે.
રેડિકલ ધરીનું સમીકરણ $S-S^{\prime}=0$ છે.
$(x^2+y^2-2x-4y+1) - (x^2+y^2-4x-2y+4) = 0 \Rightarrow 2x-2y-3=0$.
$y$-અક્ષ માટે,$x=0$ લેતા,$-2y-3=0 \Rightarrow y = -\frac{3}{2}$.
તેથી,$C$ એ $(0, -\frac{3}{2})$ છે.
ધારો કે $C$ એ $AB$ નું $k:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $-\frac{3}{2} = \frac{k(2-\sqrt{3}) + 1(2+\sqrt{3})}{k+1}$.
ગણતરી કરતા $k = \frac{7+2\sqrt{3}}{2\sqrt{3}-7}$ મળે.
તેથી,ગુણોત્તર $(7+2\sqrt{3}) : (-7+2\sqrt{3})$ છે.
117
DifficultMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ અને $2x^2+2y^2+3x+8y+2c=0$ ની રેડિકલ ધરી (radical axis) વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ ને સ્પર્શતી હોય,તો $(4g-3)(f-2)=$
A
$0$
B
-$1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) પ્રથમ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
બીજા વર્તુળ $2x^2+2y^2+3x+8y+2c=0$ ને $2$ વડે ભાગતા,આપણને $x^2+y^2+\frac{3}{2}x+4y+c=0$ મળે છે.
રેડિકલ ધરી બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરવાથી મળે છે: $(2g-\frac{3}{2})x + (2f-4)y = 0$,જેનું સાદું રૂપ $(4g-3)x + 4(f-2)y = 0$ થાય છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^2+y^2+2x+2y+1=0$ ને સ્પર્શે છે,જેને $(x+1)^2+(y+1)^2=1$ તરીકે લખી શકાય.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-1, -1)$ છે અને ત્રિજ્યા $1$ છે.
કેન્દ્ર $(-1, -1)$ થી રેખા $(4g-3)x + 4(f-2)y = 0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $1$ જેટલું હોવું જોઈએ:
$\frac{|(4g-3)(-1) + 4(f-2)(-1)|}{\sqrt{(4g-3)^2 + (4(f-2))^2}} = 1$.
$|-(4g-3) - 4(f-2)| = \sqrt{(4g-3)^2 + 16(f-2)^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(4g-3)^2 + 16(f-2)^2 + 8(4g-3)(f-2) = (4g-3)^2 + 16(f-2)^2$.
આથી $8(4g-3)(f-2) = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $(4g-3)(f-2) = 0$.
118
MediumMCQ
સમાન ત્રિજ્યા ધરાવતા બે વર્તુળોની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2 \sqrt{17}$ છે. જો બે વર્તુળોમાંથી એક $x^2+y^2+6x+4y-12=0$ હોય,તો બે વર્તુળો વચ્ચેનો લઘુકોણ કેટલો થાય?
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$2 \operatorname{Sin}^{-1}\left(\frac{3}{5}\right)$
C
$2 \operatorname{Cos}^{-1}\left(\frac{9}{25}\right)$
D
$2 \operatorname{Tan}^{-1}\left(\frac{9}{17}\right)$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2+6x+4y-12=0$ છે.
ત્રિજ્યા $r = 5$ મળે છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $L = 2\sqrt{r^2 - (d/2)^2} = 2\sqrt{17}$ પરથી $d = 4\sqrt{2}$ મળે છે.
બે વર્તુળો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\sin(\theta/2) = \frac{L}{2r} = \frac{\sqrt{17}}{5}$ થાય છે.
119
MediumMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-6x-4y+9=0$ અને $x^2+y^2+2x+2y-7=0$ ના સ્પર્શબિંદુ $(\alpha, \beta)$ હોય, તો $7\beta=$ ($\alpha$ માં)
A
$5$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો $C_1: x^2+y^2-6x-4y+9=0$ અને $C_2: x^2+y^2+2x+2y-7=0$ છે.
$C_1$ ને $C_2$ માંથી બાદ કરતા, સ્પર્શબિંદુ આગળ સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ મળે છે:
$(x^2+y^2+2x+2y-7) - (x^2+y^2-6x-4y+9) = 0$
$8x+6y-16=0 \implies 4x+3y=8$.
આથી, $y = \frac{8-4x}{3}$.
આ કિંમત $C_1$ માં મૂકતા: $x^2 + (\frac{8-4x}{3})^2 - 6x - 4(\frac{8-4x}{3}) + 9 = 0$.
$9$ વડે ગુણતા: $9x^2 + (64 - 64x + 16x^2) - 54x - 12(8-4x) + 81 = 0$.
$25x^2 - 70x + 49 = 0 \implies (5x-7)^2 = 0$.
તેથી, $x = \alpha = \frac{7}{5}$.
હવે $y = \beta = \frac{8-4(7/5)}{3} = \frac{4}{5}$.
આપણે $7\beta$ શોધવાનું છે.
$7\beta = 7 \times \frac{4}{5} = \frac{28}{5}$.
અહીં $4\alpha = 4 \times \frac{7}{5} = \frac{28}{5}$.
તેથી, $7\beta = 4\alpha$.
120
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-2x-4y-4=0$ અને $x^2+y^2+2x+4y-11=0$:
A
એકબીજાને લંબરૂપે છેદે છે
B
એકબીજાને મળતા નથી
C
$4x+8y-7=0$ રેખા પર આવેલા બિંદુઓમાં છેદે છે
D
$4x+8y-7=0$ રેખા પર આવેલા બિંદુએ એકબીજાને સ્પર્શે છે

Solution

(C) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-2x-4y-4=0$ અને $S_2: x^2+y^2+2x+4y-11=0$ છે.
સામાન્ય જીવા શોધવા માટે,$S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરો:
$(x^2+y^2-2x-4y-4) - (x^2+y^2+2x+4y-11) = 0$
$-4x-8y+7 = 0$
$4x+8y-7 = 0$.
રેડિકલ અક્ષ (સામાન્ય જીવા) અસ્તિત્વ ધરાવે છે,તેથી વર્તુળો $4x+8y-7=0$ રેખા પર આવેલા બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે.
121
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2+2x+3y+2=0$ અને $x^2+y^2+2x-3y-4=0$ ની સામાન્ય જીવા જેનો વ્યાસ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+2x+2y+2=0$
B
$x^2+y^2+2x+2y-1=0$
C
$x^2+y^2+2x+2y+1=0$
D
$x^2+y^2+2x+2y+3=0$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+2x+3y+2=0$ અને $S_2: x^2+y^2+2x-3y-4=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2+2x+3y+2) - (x^2+y^2+2x-3y-4) = 0$
$6y + 6 = 0 \Rightarrow y = -1$.
$y = -1$ ને $S_1 = 0$ માં મૂકતા:
$x^2 + (-1)^2 + 2x + 3(-1) + 2 = 0$
$x^2 + 1 + 2x - 3 + 2 = 0$
$x^2 + 2x = 0 \Rightarrow x(x+2) = 0$.
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = -2$.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(0, -1)$ અને $(-2, -1)$ છે.
વ્યાસના અંત્યબિંદુઓ $(x_1, y_1)$ અને $(x_2, y_2)$ હોય તેવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-x_1)(x-x_2) + (y-y_1)(y-y_2) = 0$ છે.
$(x-0)(x+2) + (y+1)(y+1) = 0$
$x^2 + 2x + y^2 + 2y + 1 = 0$.
122
MediumMCQ
જો $A$ અને $B$ એ બિંદુ $P(-3, 1)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2-4x+2y-4=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોના સ્પર્શબિંદુઓ હોય,તો ત્રિકોણ $PAB$ ના પરિવર્તનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2+y^2-6x+2y-6=0$
B
$x^2+y^2-x+7=0$
C
$x^2+y^2+x-7=0$
D
$x^2+y^2+6x-2y-6=0$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x+2y-4=0$ છે. તેનું કેન્દ્ર $C(2, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2^2 + (-1)^2 - (-4)} = \sqrt{4+1+4} = 3$ છે.
ધારો કે $P = (-3, 1)$. વ્યાસ $PC$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ $(x - (-3))(x - 2) + (y - 1)(y - (-1)) = 0$ થાય.
આનું સાદુંરૂપ $(x+3)(x-2) + (y-1)(y+1) = 0$ એટલે કે $x^2+x-6 + y^2-1 = 0$,અથવા $x^2+y^2+x-7=0$ મળે છે.
સ્પર્શબિંદુઓ $A$ અને $B$ આ વર્તુળ પર આવેલા છે કારણ કે $\angle PAC = 90^\circ$ અને $\angle PBC = 90^\circ$ છે.
તેથી,$\triangle PAB$ ના પરિવર્તનું સમીકરણ એ $PC$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતું વર્તુળ છે,જે $x^2+y^2+x-7=0$ છે.
123
DifficultMCQ
$x^2 + y^2 + 2x + 2y + 1 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 2x - 2y + 1 = 0$ વર્તુળોને દોરેલા સામાન્ય ટ્રાન્સવર્સ સ્પર્શકોની જોડીનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2 - y^2 = 0$
B
$x^2 - y^2 + 2x + 1 = 0$
C
$xy = 0$
D
$x^2 - y^2 - 2y - 1 = 0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળો $S_1 \equiv x^2 + y^2 + 2x + 2y + 1 = 0$ અને $S_2 \equiv x^2 + y^2 - 2x - 2y + 1 = 0$ છે.
$S_1$ નું કેન્દ્ર $C_1 = (-1, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 1$ છે.
$S_2$ નું કેન્દ્ર $C_2 = (1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 1$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1 C_2 = 2\sqrt{2}$ છે.
ટ્રાન્સવર્સ સામાન્ય સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $P$ એ $C_1 C_2$ નું $1:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,તેથી $P = (0, 0)$.
$(0, 0)$ માંથી $S_1$ પરના સ્પર્શકોની જોડી $T^2 = S_1 S_{11}$ દ્વારા મળે છે.
$(x + y + 1)^2 = (x^2 + y^2 + 2x + 2y + 1)(1)$.
$x^2 + y^2 + 1 + 2xy + 2x + 2y = x^2 + y^2 + 2x + 2y + 1$.
$2xy = 0 \Rightarrow xy = 0$.
124
MediumMCQ
ધારો કે $P$ અને $Q$ એ વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-a^2=0$ ના બે બાહ્ય બિંદુઓ છે. ધારો કે વર્તુળ $S=0$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $P$ ની સ્પર્શક જીવા $Q$ માંથી પસાર થાય છે. જો $l_1$ અને $l_2$ એ $P$ અને $Q$ માંથી વર્તુળ $S=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈ હોય,તો $PQ=$
A
$\sqrt{l_1+l_2}$
B
$\frac{l_1+l_2}{2}$
C
$\sqrt{l_1^2+l_2^2}$
D
$\sqrt{l_1^2-2 l_1+l_2^2-2 l_2}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના યામ અનુક્રમે $(h, k)$ અને $(p, q)$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ ના સંદર્ભમાં બિંદુ $P(h, k)$ ની સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $xh+yk=a^2$ છે.
આ જીવા $Q(p, q)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,આપણને $ph+qk=a^2$ મળે છે.
$P$ અને $Q$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈ $l_1 = \sqrt{h^2+k^2-a^2}$ અને $l_2 = \sqrt{p^2+q^2-a^2}$ છે.
તેનો વર્ગ કરતા,$l_1^2 = h^2+k^2-a^2$ અને $l_2^2 = p^2+q^2-a^2$ મળે છે.
અંતર $PQ = \sqrt{(h-p)^2+(k-q)^2} = \sqrt{h^2+k^2+p^2+q^2-2(hp+kq)}$.
$hp+kq=a^2$ મૂકતા,$PQ = \sqrt{(h^2+k^2)+(p^2+q^2)-2a^2}$ મળે છે.
$h^2+k^2 = l_1^2+a^2$ અને $p^2+q^2 = l_2^2+a^2$ મૂકતા,$PQ = \sqrt{(l_1^2+a^2)+(l_2^2+a^2)-2a^2} = \sqrt{l_1^2+l_2^2}$ મળે છે.
આમ,વિકલ્પ $(C)$ સાચો છે.
125
MediumMCQ
જો $A, B$ એ બિંદુ $P(-2, -3)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2-8x-10y+5=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોના સ્પર્શબિંદુઓ હોય અને જીવા $AB$ એ $P$ આગળ $\theta$ ખૂણો આંતરે,તો $\tan \theta =$
A
$\frac{3}{4}$
B
$\frac{24}{7}$
C
$\frac{7}{24}$
D
$\frac{4}{3}$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-8x-10y+5=0$ છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા,$(x-4)^2+(y-5)^2 = 36 = 6^2$ મળે.
આમ,કેન્દ્ર $C(4, 5)$ અને ત્રિજ્યા $r = 6$ છે.
બિંદુ $P(-2, -3)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ $PA = \sqrt{S_1} = \sqrt{4+9+16+30+5} = 8$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle CAP$ માં,$\angle CAP = 90^\circ$.
ધારો કે $\angle APC = \frac{\theta}{2}$. તો $\tan(\frac{\theta}{2}) = \frac{CA}{PA} = \frac{6}{8} = \frac{3}{4}$.
સૂત્ર $\tan \theta = \frac{2 \tan(\frac{\theta}{2})}{1-\tan^2(\frac{\theta}{2})}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\tan \theta = \frac{2(\frac{3}{4})}{1-(\frac{3}{4})^2} = \frac{\frac{3}{2}}{\frac{7}{16}} = \frac{24}{7}$.
Solution diagram
126
DifficultMCQ
બિંદુ $O(0,0)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2-2gx-2hy+h^2=0$ પર દોરેલા બે સ્પર્શકો અને તેમની સ્પર્શજીવા દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{gh}{h^3+g^2}$ ચોરસ એકમ
B
$\frac{gh}{h^2+g^3}$ ચોરસ એકમ
C
$\frac{hg^3}{h^2+g^2}$ ચોરસ એકમ
D
$\frac{gh^3}{h^2+g^2}$ ચોરસ એકમ

Solution

(D) આપેલ વર્તુળ: $x^2+y^2-2gx-2hy+h^2=0$.
કેન્દ્ર $C = (g, h)$,ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+h^2-h^2} = |g|$.
સ્પર્શકની લંબાઈ $OP = OQ = \sqrt{S_1} = \sqrt{h^2} = |h|$.
$\triangle OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \cdot OP \cdot OQ \cdot \sin(2\theta) = \frac{1}{2} h^2 \sin(2\theta)$.
$\triangle OPC$ માં,$\angle OPC = 90^{\circ}$,તેથી $\tan \theta = \frac{PC}{OP} = \frac{|g|}{|h|}$.
હવે,$\sin(2\theta) = \frac{2 \tan \theta}{1+\tan^2 \theta} = \frac{2|g||h|}{h^2+g^2}$.
$\triangle OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} h^2 \cdot \frac{2|g||h|}{h^2+g^2} = \frac{|g|h^3}{h^2+g^2}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
127
MediumMCQ
બે વર્તુળો જે બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શે છે તે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે છે. જો $A=(1,2)$ હોય,તો $AB=$
A
$5$
B
$13$
C
$2 \sqrt{2}$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(D) ધારો કે બંને યામ અક્ષોને સ્પર્શતા વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ છે. આવા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-r)^2 + (y-r)^2 = r^2$ છે.
વર્તુળ $A=(1,2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(1-r)^2 + (2-r)^2 = r^2$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$1 - 2r + r^2 + 4 - 4r + r^2 = r^2$,જે $r^2 - 6r + 5 = 0$ માં પરિણમે છે.
$r$ માટે ઉકેલતા,$(r-1)(r-5) = 0$,તેથી $r=1$ અથવા $r=5$.
બે વર્તુળો $C_1: (x-1)^2 + (y-1)^2 = 1$ અને $C_2: (x-5)^2 + (y-5)^2 = 25$ છે.
સામાન્ય જીવા $AB$ એ $C_1 - C_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$C_1: x^2 + y^2 - 2x - 2y + 1 = 0$
$C_2: x^2 + y^2 - 10x - 10y + 25 = 0$
$C_1$ માંથી $C_2$ બાદ કરતા: $8x + 8y - 24 = 0$,અથવા $x + y = 3$.
$A=(1,2)$ એ $x+y=3$ પર હોવાથી,બિંદુ $B$ એ કેન્દ્રો $(1,1)$ અને $(5,5)$ ને જોડતી રેખા પર $A$ નું પ્રતિબિંબ છે. કેન્દ્રોની રેખા $y=x$ છે.
$y=x$ પર $(1,2)$ નું પ્રતિબિંબ $(2,1)$ છે. તેથી $B=(2,1)$.
લંબાઈ $AB = \sqrt{(2-1)^2 + (1-2)^2} = \sqrt{1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2}$.
128
EasyMCQ
જો $m$ એ ઢાળ હોય અને $P(8, \beta)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=125$ ની જીવાના મધ્યબિંદુ હોય,તો $\beta$ ના એવા મૂલ્યોની સંખ્યા શોધો કે જેથી $\beta$ અને $m$ પૂર્ણાંક હોય.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=125$ છે.
આપેલ છે કે $P(8, \beta)$ એ જીવાનું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ છે,એટલે કે $xx_1+yy_1=x_1^2+y_1^2$.
$(8, \beta)$ મૂકતા,$8x+\beta y = 64+\beta^2$ મળે,અથવા $8x+\beta y - (64+\beta^2) = 0$.
આ જીવાનો ઢાળ $m = -\frac{8}{\beta}$ છે.
$m$ પૂર્ણાંક હોવા માટે,$\beta$ એ $8$ નો ભાજક હોવો જોઈએ. તેથી,$\beta \in \{ \pm 1, \pm 2, \pm 4, \pm 8 \}$.
બિંદુ $P(8, \beta)$ વર્તુળની અંદર હોવું જોઈએ,તેથી $8^2+\beta^2 < 125$,જેનો અર્થ છે $64+\beta^2 < 125$,એટલે કે $\beta^2 < 61$.
કિંમતો તપાસતા:
જો $\beta = \pm 1$,$\beta^2 = 1 < 61$ (માન્ય,$m = \mp 8$).
જો $\beta = \pm 2$,$\beta^2 = 4 < 61$ (માન્ય,$m = \mp 4$).
જો $\beta = \pm 4$,$\beta^2 = 16 < 61$ (માન્ય,$m = \mp 2$).
જો $\beta = \pm 8$,$\beta^2 = 64 > 61$ (અમાન્ય).
આમ,$\beta$ માટે શક્ય મૂલ્યો $\pm 1, \pm 2, \pm 4$ છે,જે કુલ $6$ મૂલ્યો આપે છે.
129
DifficultMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2-2x+2y+1=0$ અને $x^2+y^2-2x-2y-2=0$ ની સામાન્ય જીવા એ વર્તુળ $S$ નો વ્યાસ હોય,તો વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર શું છે?
A
$\left(\frac{1}{2},-\frac{3}{4}\right)$
B
$\left(1,-\frac{3}{4}\right)$
C
$\left(1, \frac{3}{4}\right)$
D
$\left(-\frac{1}{2},-\frac{3}{4}\right)$

Solution

(B) બે વર્તુળો $C_1: x^2+y^2-2x+2y+1=0$ અને $C_2: x^2+y^2-2x-2y-2=0$ ની સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $C_1 - C_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2-2x+2y+1) - (x^2+y^2-2x-2y-2) = 0$
$4y + 3 = 0 \Rightarrow y = -\frac{3}{4}$.
આ સામાન્ય જીવા વર્તુળ $S$ નો વ્યાસ હોવાથી,વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર રેખા $y = -\frac{3}{4}$ પર હોવું જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$y$-યામ $-\frac{3}{4}$ ધરાવતા બિંદુઓ $\left(\frac{1}{2}, -\frac{3}{4}\right)$,$\left(1, -\frac{3}{4}\right)$,અને $\left(-\frac{1}{2}, -\frac{3}{4}\right)$ છે.
વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર $(1, -\frac{3}{4})$ છે.
130
MediumMCQ
ધારો કે $P$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-1=0$ પરનું કોઈપણ બિંદુ છે અને $C$ તેનું કેન્દ્ર છે. ધારો કે $AB$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x=0$ ના સંદર્ભમાં $P$ ની સ્પર્શક જીવા છે. તો ત્રિકોણ $CAB$ ના પરિકેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$2x^2+2y^2-4x+1=0$
B
$x^2+y^2-4x+2=0$
C
$x^2+y^2-4x+1=0$
D
$2x^2+2y^2-4x+3=0$

Solution

(A) વર્તુળ $S_1 \equiv x^2+y^2-2x-1=0$ નું કેન્દ્ર $C(1,0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{2}$ છે.
વર્તુળ $S_2 \equiv x^2+y^2-2x=0$ નું કેન્દ્ર $C(1,0)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 1$ છે.
$P$ એ $S_1$ પર હોવાથી,$PA$ અને $PB$ એ $P$ માંથી $S_2$ પરના સ્પર્શકો છે. તેથી,$CA \perp PA$ અને $CB \perp PB$.
$\triangle CAB$ માં,$CA = CB = r_2 = 1$. સ્પર્શક જીવા $AB$ એ $CP$ ને લંબ છે.
ધારો કે $M$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે. $\triangle CAB$ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,તેનું પરિકેન્દ્ર $O$ એ $CP$ રેખા પર આવેલું છે.
$CM = \frac{r_2^2}{CP} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
પરિ ત્રિજ્યા $R_{circum} = \frac{CA^2}{2CM} = \frac{1}{2(1/\sqrt{2})} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$O(h,k)$ નું $C(1,0)$ થી અંતર $1/\sqrt{2}$ છે.
$(h-1)^2 + k^2 = 1/2 \Rightarrow 2h^2 + 2k^2 - 4h + 1 = 0$.
આમ,બિંદુપથ $2x^2 + 2y^2 - 4x + 1 = 0$ છે.
Solution diagram
131
MediumMCQ
જો $L_1, L_2$ અને $L_3$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=3$ ના સંદર્ભમાં અનુક્રમે $(2,0), (1,-2)$ અને $(4,4)$ બિંદુઓના સ્પર્શકની જીવાઓ હોય,તો $L_1, L_2$ અને $L_3$ એ
A
સંગામી રેખાઓ છે
B
કાટકોણ ત્રિકોણની બાજુઓ છે
C
સમબાજુ ત્રિકોણની બાજુઓ છે
D
સમાંતર રેખાઓ છે

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=3$ છે. વર્તુળ $x^2+y^2=r^2$ માટે બિંદુ $(x_1, y_1)$ ની સ્પર્શકની જીવાનું સમીકરણ $xx_1+yy_1=r^2$ છે.
બિંદુ $(2,0)$ માટે,$L_1: 2x+0y=3 \Rightarrow 2x-3=0$.
બિંદુ $(1,-2)$ માટે,$L_2: 1x-2y=3 \Rightarrow x-2y-3=0$.
બિંદુ $(4,4)$ માટે,$L_3: 4x+4y=3 \Rightarrow 4x+4y-3=0$.
સંગામી છે કે નહીં તે તપાસવા માટે,$L_1$ અને $L_2$ ઉકેલતા: $x=\frac{3}{2}$,$y=\frac{1}{2}(\frac{3}{2}-3) = -\frac{3}{4}$.
બિંદુ $(\frac{3}{2}, -\frac{3}{4})$ ને $L_3$ માં મૂકતા: $4(\frac{3}{2})+4(-\frac{3}{4})-3 = 6-3-3 = 0$.
આ બિંદુ $L_3$ નું સમાધાન કરતું હોવાથી,રેખાઓ સંગામી છે.
132
MediumMCQ
રેખા $3x-y+k=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+4x-6y+3=0$ ને સ્પર્શે છે. જો $k_1, k_2$ $(k_1 < k_2)$ એ $k$ ની બે કિંમતો હોય,તો આપેલ વર્તુળના સંદર્ભમાં બિંદુ $(k_1, k_2)$ ની સ્પર્શકની જીવાનું સમીકરણ શું થાય?
A
$19x+y-18=0$
B
$x+19y-3=0$
C
$x+16y-56=0$
D
$20x+18y-7=0$

Solution

(C) રેખા $3x-y+k=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+4x-6y+3=0$ ને સ્પર્શે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-2, 3)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{(-2)^2 + 3^2 - 3} = \sqrt{10}$ છે.
રેખા વર્તુળને સ્પર્શતી હોવાથી,કેન્દ્ર $(-2, 3)$ થી રેખા $3x-y+k=0$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું થાય.
$\frac{|3(-2) - (3) + k|}{\sqrt{3^2 + (-1)^2}} = \sqrt{10}$
$|k-9| = 10$
$k = 19$ અથવા $k = -1$.
$k_1 < k_2$ હોવાથી,$k_1 = -1$ અને $k_2 = 19$ મળે.
બિંદુ $(-1, 19)$ માટે સ્પર્શકની જીવાનું સમીકરણ:
$-x + 19y + 2(x-1) - 3(y+19) + 3 = 0$
$x + 16y - 56 = 0$.
Solution diagram
133
DifficultMCQ
જો રેખા $x+y+1=0$ એ વર્તુળ $x^2+y^2+x+3y=0$ ને બે બિંદુઓ $A$ અને $B$ માં છેદે છે,તો $A, B$ માંથી પસાર થતા અને આપેલ વર્તુળ પર $A$ અને $B$ આગળ દોરેલા સ્પર્શકોના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળનું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(\frac{5}{8}, \frac{5}{8}\right)$
B
$(1, -1)$
C
$\left(\frac{3}{4}, -\frac{1}{4}\right)$
D
$(3, -4)$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+x+3y=0$ છે.
ધારો કે $A$ અને $B$ આગળના સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ $P(h, k)$ છે.
સ્પર્શક જીવા $AB$ નું સમીકરણ $T=0$ દ્વારા મળે છે:
$xh + yk + \frac{x+h}{2} + 3\left(\frac{y+k}{2}\right) = 0$
$x\left(h+\frac{1}{2}\right) + y\left(k+\frac{3}{2}\right) + \frac{h+3k}{2} = 0$.
આને આપેલ રેખા $x+y+1=0$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{h+1/2}{1} = \frac{k+3/2}{1} = \frac{(h+3k)/2}{1}$.
$h+1/2 = k+3/2$ પરથી,આપણને $h-k=1$ મળે છે.
$h+1/2 = (h+3k)/2$ પરથી,આપણને $2h+1 = h+3k$ મળે છે,એટલે કે $h-3k = -1$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $k=1$ અને $h=2$ મળે છે. તેથી $P=(2, 1)$.
$A$ અને $B$ માંથી પસાર થતા વર્તુળોનું કુળ $x^2+y^2+x+3y + \lambda(x+y+1) = 0$ છે.
આ વર્તુળ $P(2, 1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,$4+1+2+3 + \lambda(2+1+1) = 0$,જે $10 + 4\lambda = 0$ આપે છે,તેથી $\lambda = -5/2$.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+x+3y - \frac{5}{2}(x+y+1) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2+y^2 - \frac{3}{2}x + \frac{1}{2}y - \frac{5}{2} = 0$ થાય છે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $\left(-\frac{-3/2}{2}, -\frac{1/2}{2}\right) = \left(\frac{3}{4}, -\frac{1}{4}\right)$ છે.
134
MediumMCQ
જો વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-1=0$ ની જીવા $L \equiv y-mx-1=0$ એ વર્તુળ $S_1 \equiv x^2+y^2-4x+1=0$ ને સ્પર્શતી હોય,તો તે શક્ય બિંદુઓ કયા છે જેના માટે $L=0$ એ $S=0$ ની સ્પર્શક જીવા (chord of contact) બને?
A
$(2 \pm \sqrt{6}, 0)$
B
$(2 \pm \sqrt{6}, 1)$
C
$(2, 2)$
D
$(\sqrt{6}, 1)$

Solution

(B) રેખા $L \equiv -mx+y-1=0$ એ વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-1=0$ ની જીવા છે અને તે વર્તુળ $S_1 \equiv x^2+y^2-4x+1=0$ ને સ્પર્શે છે.
$S_1$ નું કેન્દ્ર $(2, 0)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2^2+0^2-1} = \sqrt{3}$ છે.
રેખા વર્તુળને સ્પર્શતી હોવાથી,કેન્દ્ર $(2, 0)$ થી રેખા $L$ નું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $\sqrt{3}$ જેટલું થાય.
$\frac{|-m(2) + 0 - 1|}{\sqrt{(-m)^2 + 1^2}} = \sqrt{3}$
$\frac{|-2m-1|}{\sqrt{m^2+1}} = \sqrt{3}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{(2m+1)^2}{m^2+1} = 3$
$4m^2 + 4m + 1 = 3m^2 + 3$
$m^2 + 4m - 2 = 0$
$m$ માટે ઉકેલતા: $m = \frac{-4 \pm \sqrt{16 - 4(1)(-2)}}{2} = \frac{-4 \pm \sqrt{24}}{2} = -2 \pm \sqrt{6}$.
$m$ ની કિંમત $L$ માં મૂકતા: $y - (-2 \pm \sqrt{6})x - 1 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $y + (2 \mp \sqrt{6})x - 1 = 0$ થાય.
$S \equiv x^2+y^2-1=0$ ના સાપેક્ષમાં બિંદુ $(h, k)$ ની સ્પર્શક જીવાનું સમીકરણ $hx + ky - 1 = 0$ છે.
$hx + ky - 1 = 0$ ની સરખામણી $(2 \mp \sqrt{6})x + y - 1 = 0$ સાથે કરતા,આપણને $h = 2 \mp \sqrt{6}$ અને $k = 1$ મળે છે.
આમ,બિંદુ $(2 \pm \sqrt{6}, 1)$ છે.
135
EasyMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2=12$ પર તેના વર્તુળ $x^2+y^2-5x+3y-2=0$ સાથેના છેદબિંદુઓ આગળ સ્પર્શકો દોરવામાં આવે,તો આ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો યામ (ordinate) શોધો.
A
$-\frac{18}{5}$
B
$-\frac{12}{5}$
C
$-\frac{9}{5}$
D
$-\frac{3}{5}$

Solution

(A) ધારો કે $(h, k)$ એ સ્પર્શકોનું છેદબિંદુ છે. આ સ્પર્શકોની સ્પર્શજીવા એ બંને વર્તુળોની સામાન્ય જીવા છે.
બંને વર્તુળો $x^2+y^2=12$ અને $x^2+y^2-5x+3y-2=0$ ના સમીકરણોની બાદબાકી કરતા સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ મળે છે:
$(x^2+y^2-5x+3y-2) - (x^2+y^2-12) = 0$
$-5x+3y+10=0$,જે $5x-3y-10=0$ તરીકે લખી શકાય.
બિંદુ $(h, k)$ ના સાપેક્ષમાં વર્તુળ $x^2+y^2=12$ ની સ્પર્શજીવાનું સમીકરણ $hx+ky=12$ અથવા $hx+ky-12=0$ છે.
બંને સમીકરણો એક જ રેખા દર્શાવતા હોવાથી,તેમના સહગુણકો પ્રમાણમાં હશે:
$\frac{h}{5} = \frac{k}{-3} = \frac{-12}{-10} = \frac{6}{5}$.
$k$ માટે ગુણોત્તર સરખાવતા:
$\frac{k}{-3} = \frac{6}{5} \Rightarrow k = -\frac{18}{5}$.
આમ,છેદબિંદુનો યામ $-\frac{18}{5}$ છે.
136
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-6x-8y+9=0$ અને $x^2+y^2+2x-2y+1=0$ ના સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ શું છે?
A
$4x+3y-4=0$
B
$3x+y-1=0$
C
$2x-y+2=0$
D
$x+2y-3=0$

Solution

(A) વર્તુળ $S_1: x^2+y^2-6x-8y+9=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1(3, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 4$ છે.
વર્તુળ $S_2: x^2+y^2+2x-2y+1=0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2(-1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 1$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $C_1C_2 = 5$ છે.
અહીં $C_1C_2 = r_1 + r_2$ હોવાથી,વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે છે.
સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
$(x^2+y^2-6x-8y+9) - (x^2+y^2+2x-2y+1) = 0$.
$-8x - 6y + 8 = 0$.
$-2$ વડે ભાગતા,આપણને $4x + 3y - 4 = 0$ મળે છે.
137
MediumMCQ
નીચેના વિકલ્પોમાંથી કયો બિંદુ વર્તુળો $x^2+y^2-2x+18y+78=0$ અને $x^2+y^2+8x-6y-200=0$ ના સામાન્ય સ્પર્શક પર આવેલું છે?
A
$\left(0, \frac{139}{12}\right)$
B
$\left(\frac{-137}{5}, \frac{-1}{6}\right)$
C
$\left(31, \frac{-4}{3}\right)$
D
$\left(\frac{-2}{5}, \frac{-47}{4}\right)$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $S_1 \equiv x^2+y^2-2x+18y+78=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2+8x-6y-200=0$ છે.
કેન્દ્ર $C_1 = (1, -9)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = 2$.
કેન્દ્ર $C_2 = (-4, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 15$.
અંતર $C_1C_2 = 13$.
અહીં $r_2 - r_1 = 13 = C_1C_2$ હોવાથી,વર્તુળો એકબીજાને આંતરિક રીતે સ્પર્શે છે.
સામાન્ય સ્પર્શકનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ છે.
$-10x + 24y + 278 = 0$ અથવા $-5x + 12y + 139 = 0$.
વિકલ્પ $D$ ચકાસતા: $-5\left(\frac{-2}{5}\right) + 12\left(\frac{-47}{4}\right) + 139 = 2 - 141 + 139 = 0$.
તેથી,બિંદુ $\left(\frac{-2}{5}, \frac{-47}{4}\right)$ સામાન્ય સ્પર્શક પર આવેલું છે.
138
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-6x+5=0$ અને $x^2+y^2+4y-5=0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\sqrt{13}$
B
$\frac{12}{\sqrt{13}}$
C
$\frac{6}{\sqrt{13}}$
D
$2\sqrt{13}$

Solution

(B) વર્તુળોના સમીકરણો $C_1: x^2+y^2-6x+5=0$ અને $C_2: x^2+y^2+4y-5=0$ છે.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ મળે છે: $(x^2+y^2-6x+5) - (x^2+y^2+4y-5) = 0$,જેનું સાદું રૂપ $-6x-4y+10=0$ અથવા $3x+2y-5=0$ થાય છે.
$C_1$ નું કેન્દ્ર $(3, 0)$ છે અને તેની ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{3^2+0^2-5} = 2$ છે.
કેન્દ્ર $(3, 0)$ થી રેખા $3x+2y-5=0$ નું અંતર $d = \frac{|3(3)+2(0)-5|}{\sqrt{3^2+2^2}} = \frac{4}{\sqrt{13}}$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r_1^2-d^2} = 2\sqrt{2^2 - (\frac{4}{\sqrt{13}})^2} = 2\sqrt{4 - \frac{16}{13}} = 2\sqrt{\frac{36}{13}} = \frac{12}{\sqrt{13}}$ થાય છે.
139
EasyMCQ
બે વર્તુળો $x^2+y^2-4x-12=0$ અને $x^2+y^2+4x-12=0$ ના સામાન્ય પ્રદેશમાં એક સમબાજુ ચતુષ્કોણ અંતર્ગત છે. જો આ વર્તુળોના કેન્દ્રોને જોડતી રેખા અને તેમની સામાન્ય જીવા આ સમબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો હોય, તો સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો. ($\sqrt{3}$ માં)
A
$16$
B
$4$
C
$12$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $C_1: x^2+y^2-4x-12=0$ અને $C_2: x^2+y^2+4x-12=0$ છે.
તેમના કેન્દ્રો $A(-2, 0)$ અને $B(2, 0)$ છે, અને બંનેની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2^2+0^2+12} = 4$ છે.
સામાન્ય જીવા સમીકરણોની બાદબાકી કરવાથી મળે છે: $(x^2+y^2+4x-12) - (x^2+y^2-4x-12) = 0$, જે $8x = 0$ એટલે કે $x = 0$ ($y$-અક્ષ) આપે છે.
છેદબિંદુઓ $C$ અને $D$ એ $x=0$ ને $x^2+y^2-4x-12=0$ માં મૂકવાથી મળે છે, જે $y^2 = 12$ આપે છે, તેથી $y = \pm 2\sqrt{3}$. આમ, $C(0, 2\sqrt{3})$ અને $D(0, -2\sqrt{3})$.
સમબાજુ ચતુષ્કોણના વિકર્ણો $AB$ (લંબાઈ $d_1 = 4$) અને $CD$ (લંબાઈ $d_2 = 4\sqrt{3}$) છે.
સમબાજુ ચતુષ્કોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times d_1 \times d_2 = \frac{1}{2} \times 4 \times 4\sqrt{3} = 8\sqrt{3}$ ચોરસ એકમ છે.
Solution diagram
140
MediumMCQ
જે વર્તુળનો વ્યાસ $x^2+y^2+2x+3y+1=0$ અને $x^2+y^2+4x+3y+2=0$ વર્તુળોની સામાન્ય જીવા હોય,તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x^2+2y^2+2x+6y+1=0$
B
$x^2+y^2-2x+3y-1=0$
C
$x^2+y^2+2x+3y-4=0$
D
$2x^2+2y^2-x+2y+1=0$

Solution

(A) વર્તુળો $S_1$ અને $S_2$ ની સામાન્ય જીવા $S_1 - S_2 = 0$ છે.
$(x^2+y^2+2x+3y+1) - (x^2+y^2+4x+3y+2) = 0$
$-2x - 1 = 0 \Rightarrow x = -\frac{1}{2}$.
$S_1$ અને $S_2$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
$(1+\lambda)x^2 + (1+\lambda)y^2 + (2+4\lambda)x + (3+3\lambda)y + (1+2\lambda) = 0$.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-\frac{2+4\lambda}{2(1+\lambda)}, -\frac{3+3\lambda}{2(1+\lambda)})$ છે.
સામાન્ય જીવા $x = -\frac{1}{2}$ વ્યાસ હોવાથી,કેન્દ્ર આ રેખા પર આવેલું છે.
$-\frac{2+4\lambda}{2(1+\lambda)} = -\frac{1}{2}$ $\Rightarrow 3\lambda = -1$ $\Rightarrow \lambda = -\frac{1}{3}$.
કિંમત મૂકતા,$2x^2+2y^2+2x+6y+1=0$ મળે છે.
141
EasyMCQ
જો વર્તુળો $x^2+y^2+4y=0$ અને $x^2+y^2-4x-5=0$ ની સામાન્ય જીવા એ વર્તુળ $S=0$ નો વ્યાસ હોય,તો વર્તુળ $S=0$ ના કેન્દ્રનો $x$-યામ (abscissa) શોધો.
A
$\frac{-13}{8}$
B
$\frac{3}{8}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{-13}{4}$

Solution

(B) વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2+4y=0$ અને $S_2: x^2+y^2-4x-5=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે,જે $(x^2+y^2+4y) - (x^2+y^2-4x-5) = 0$ એટલે કે $4x+4y+5=0$ છે.
ધારો કે વર્તુળ $S=0$ નું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે. સામાન્ય જીવા એ વર્તુળ $S=0$ નો વ્યાસ હોવાથી,કેન્દ્ર $(h, k)$ સામાન્ય જીવા $4x+4y+5=0$ પર આવેલું હશે. તેથી,$4h+4k+5=0$.
વર્તુળ $S=0$ નું કેન્દ્ર એ સામાન્ય જીવાનું મધ્યબિંદુ પણ છે. $S_1$ નું કેન્દ્ર $C_1(0, -2)$ અને $S_2$ નું કેન્દ્ર $C_2(2, 0)$ છે.
કેન્દ્રોને જોડતી રેખાનું સમીકરણ $y - 0 = \frac{-2-0}{0-2}(x-2)$ એટલે કે $y = x-2$ અથવા $x-y-2=0$ છે.
વર્તુળ $S=0$ નું કેન્દ્ર $(h, k)$ એ સામાન્ય જીવા $4x+4y+5=0$ અને કેન્દ્રોની રેખા $x-y-2=0$ નું છેદબિંદુ છે.
સમીકરણો ઉકેલતા:
$4x+4y = -5$
$x-y = 2 \Rightarrow y = x-2$
પ્રથમ સમીકરણમાં $y$ ની કિંમત મૂકતા: $4x + 4(x-2) = -5$ $\Rightarrow 8x - 8 = -5$ $\Rightarrow 8x = 3$ $\Rightarrow x = \frac{3}{8}$.
આમ,કેન્દ્રનો $x$-યામ $\frac{3}{8}$ છે.
Solution diagram
142
MediumMCQ
બે વર્તુળો $x^2+y^2-4x-8y+4=0$ અને $x^2+y^2-8x-12y+16=0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{46}$
B
$\sqrt{15}$
C
$\sqrt{55}$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો $S_1: x^2+y^2-4x-8y+4=0$ અને $S_2: x^2+y^2-8x-12y+16=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1-S_2=0$ છે.
$(x^2+y^2-4x-8y+4) - (x^2+y^2-8x-12y+16) = 0$
$4x+4y-12=0 \implies x+y-3=0$.
$S_1$ માટે: $(x-2)^2+(y-4)^2 = 16$. કેન્દ્ર $O(2, 4)$,ત્રિજ્યા $r_1 = 4$.
કેન્દ્ર $O(2, 4)$ થી રેખા $x+y-3=0$ નું લંબ અંતર $d$:
$d = \frac{|2+4-3|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{3}{\sqrt{2}}$.
જીવાની લંબાઈ $L = 2\sqrt{r_1^2-d^2}$.
$L = 2\sqrt{16 - \frac{9}{2}} = 2\sqrt{\frac{23}{2}} = \sqrt{46}$.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
Solution diagram
143
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2+2x+3y+1=0$ અને $x^2+y^2+4x+3y+2=0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ (એકમમાં) કેટલી છે?
A
$\sqrt{2}$
B
$2\sqrt{2}$
C
$2$
D
$4$

Solution

(B) બે વર્તુળો $S_1 = 0$ અને $S_2 = 0$ ની સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2+2x+3y+1=0$ અને $S_2: x^2+y^2+4x+3y+2=0$ છે.
$S_1$ માંથી $S_2$ બાદ કરતા,$(x^2+y^2+2x+3y+1) - (x^2+y^2+4x+3y+2) = 0$,જેનું સાદું રૂપ $-2x - 1 = 0$ એટલે કે $x = -\frac{1}{2}$ મળે છે.
$x = -\frac{1}{2}$ ને પ્રથમ વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $(-\frac{1}{2})^2 + y^2 + 2(-\frac{1}{2}) + 3y + 1 = 0$.
$\frac{1}{4} + y^2 - 1 + 3y + 1 = 0 \Rightarrow y^2 + 3y + \frac{1}{4} = 0$.
$4$ વડે ગુણતા,$4y^2 + 12y + 1 = 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $y = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,$y = \frac{-12 \pm \sqrt{144 - 16}}{8} = \frac{-12 \pm 8\sqrt{2}}{8} = -\frac{3}{2} \pm \sqrt{2}$.
સામાન્ય જીવાના અંતિમ બિંદુઓ $(-\frac{1}{2}, -\frac{3}{2} + \sqrt{2})$ અને $(-\frac{1}{2}, -\frac{3}{2} - \sqrt{2})$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ આ બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર છે: $\sqrt{(-\frac{1}{2} - (-\frac{1}{2}))^2 + ((-\frac{3}{2} + \sqrt{2}) - (-\frac{3}{2} - \sqrt{2}))^2} = \sqrt{0^2 + (2\sqrt{2})^2} = 2\sqrt{2}$ એકમ.
144
MediumMCQ
જો બે વર્તુળો $x^2+y^2-2x-6y+10-r^2=0$ અને $x^2+y^2-8x+2y+8=0$ ની સામાન્ય જીવા શૂન્યતર લંબાઈની હોય,તો
A
$2 < |r| < 8$
B
$0 < |r| < 2$
C
$|r|=2, 8$
D
$8 < |r| < 13$

Solution

(A) પ્રથમ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-6y+(10-r^2)=0$ છે. તેનું કેન્દ્ર $C_1 = (1, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{1^2+3^2-(10-r^2)} = |r|$ છે.
બીજું વર્તુળ $x^2+y^2-8x+2y+8=0$ છે. તેનું કેન્દ્ર $C_2 = (4, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{4^2+(-1)^2-8} = 3$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(4-1)^2+(-1-3)^2} = 5$ છે.
બે વર્તુળોને સામાન્ય જીવા હોય તે માટે,તેઓ બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદવા જોઈએ,જેની શરત $|r_1 - r_2| < d < r_1 + r_2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $| |r| - 3 | < 5 < |r| + 3$.
આ ઉકેલતા આપણને $2 < |r| < 8$ મળે છે.
145
DifficultMCQ
જો વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2-4=0$ એ $\frac{5 \sqrt{2}}{2}$ ત્રિજ્યા ધરાવતા બીજા વર્તુળ $S^{\prime}=0$ ને એવી રીતે છેદે છે કે સામાન્ય જીવા મહત્તમ લંબાઈની હોય અને તેનો ઢાળ $\frac{1}{4}$ હોય,તો $S^{\prime}=0$ નું કેન્દ્ર શું હશે?
A
$(-1,4)$ અથવા $(1,-4)$
B
$\left(-\frac{\sqrt{2}}{2}, 2 \sqrt{2}\right)$ અથવા $\left(\frac{\sqrt{2}}{2},-2 \sqrt{2}\right)$
C
$\left(-2 \sqrt{2}, \frac{\sqrt{2}}{2}\right)$ અથવા $\left(2 \sqrt{2}, -\frac{\sqrt{2}}{2}\right)$
D
$(4,-1)$ અથવા $(-4,1)$

Solution

(B) આપેલ $S \equiv x^2+y^2-4=0$,તેથી $C_1(0,0)$ અને $r_1=2$.
ધારો કે $S^{\prime}=0$ નું કેન્દ્ર $C_2(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r_2=\frac{5 \sqrt{2}}{2}$ છે.
$S^{\prime}=0$ નું સમીકરણ $(x-h)^2+(y-k)^2=\left(\frac{5 \sqrt{2}}{2}\right)^2 = \frac{25}{2}$ છે.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2+y^2-2xh-2yk+h^2+k^2-\frac{25}{2}=0$ મળે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S-S^{\prime}=0$ છે,જે $2xh+2yk = h^2+k^2-\frac{17}{2}$ થાય.
સામાન્ય જીવાનો ઢાળ $-\frac{h}{k} = \frac{1}{4} \Rightarrow k = -4h$.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ મહત્તમ હોય જ્યારે તે નાના વર્તુળના કેન્દ્ર $C_1(0,0)$ માંથી પસાર થાય.
$(0,0)$ ને જીવાના સમીકરણમાં મૂકતા: $h^2+k^2 = \frac{17}{2}$.
$k=-4h$ ને $h^2+k^2=\frac{17}{2}$ માં મૂકતા,$h^2+(-4h)^2 = \frac{17}{2}$ $\Rightarrow 17h^2 = \frac{17}{2}$ $\Rightarrow h = \pm \frac{\sqrt{2}}{2}$.
જો $h = \frac{\sqrt{2}}{2}$,તો $k = -2\sqrt{2}$.
જો $h = -\frac{\sqrt{2}}{2}$,તો $k = 2\sqrt{2}$.
તેથી,કેન્દ્ર $C_2$ એ $\left(\frac{\sqrt{2}}{2}, -2\sqrt{2}\right)$ અથવા $\left(-\frac{\sqrt{2}}{2}, 2\sqrt{2}\right)$ છે.
Solution diagram
146
DifficultMCQ
જો વર્તુળ $S_1: x^2+y^2=16$ એ $5$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતા બીજા વર્તુળ $S_2$ ને એવી રીતે છેદે છે કે જેથી સામાન્ય જીવા મહત્તમ લંબાઈની હોય અને તેનો ઢાળ $\frac{3}{4}$ હોય,તો વર્તુળ $S_2$ નું કેન્દ્ર શોધો.
A
$\left(\frac{-9}{5}, \frac{12}{5}\right)$ અથવા $\left(\frac{9}{5}, \frac{-12}{5}\right)$
B
$\left(\frac{7}{5}, \frac{-12}{5}\right)$ અથવા $\left(\frac{-7}{5}, \frac{12}{5}\right)$
C
$\left(\frac{-9}{5}, \frac{-12}{5}\right)$ અથવા $\left(\frac{9}{5}, \frac{12}{5}\right)$
D
$\left(\frac{12}{5}, \frac{9}{5}\right)$ અથવા $\left(\frac{-12}{5}, \frac{-9}{5}\right)$

Solution

(A) આપેલ છે $S_1: x^2+y^2=16$. કેન્દ્ર $B(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1=4$ છે.
સામાન્ય જીવા મહત્તમ લંબાઈની હોવાથી,તે $S_1$ નો વ્યાસ હશે.
ધારો કે $PQ$ સામાન્ય જીવા છે. જીવાની લંબાઈ $2 \times 4 = 8$ છે.
ધારો કે $S_2$ નું કેન્દ્ર $A(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r_2=5$ છે.
કેન્દ્ર $A(h, k)$ થી સામાન્ય જીવા $PQ$ નું અંતર $d = \sqrt{5^2 - 4^2} = 3$ છે.
સામાન્ય જીવા $PQ$ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ $m = \frac{3}{4}$ છે.
રેખા $AB$ એ જીવા $PQ$ ને લંબ છે,તેથી $AB$ નો ઢાળ $-\frac{4}{3}$ થાય.
$AB$ નું અંતર $3$ છે.
પ્રચલિત સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા,કેન્દ્ર $\left(\mp \frac{9}{5}, \pm \frac{12}{5}\right)$ મળે છે.
Solution diagram
147
DifficultMCQ
વર્તુળો $(x-a)^2+y^2=a^2$ અને $x^2+(y-a)^2=a^2$ માટે,જ્યાં $a>0$,નીચેનામાંથી કયું સાચું નથી?
A
સામાન્ય જીવાનું મધ્યબિંદુ $(\frac{a}{2}, \frac{a}{2})$ છે
B
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $(\sqrt{2} a)$ છે
C
વર્તુળો $(0,0)$ અને $(a, a)$ પર છેદે છે
D
સામાન્ય જીવા આપેલા વર્તુળોના કેન્દ્રોથી $(\sqrt{2} a)$ એકમ અંતરે છે

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $C_1: (x-a)^2+y^2=a^2$ અને $C_2: x^2+(y-a)^2=a^2$ છે.
તેનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2+y^2-2ax=0$ અને $x^2+y^2-2ay=0$ મળે છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $C_1 - C_2 = 0$ લેતા,$-2ax + 2ay = 0 \Rightarrow x-y=0$ મળે છે.
$y=x$ ને $x^2+y^2-2ax=0$ માં મૂકતા,$2x^2-2ax=0 \Rightarrow 2x(x-a)=0$ મળે છે.
આમ,છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(a,a)$ છે.
જીવાનું મધ્યબિંદુ $(\frac{a}{2}, \frac{a}{2})$ છે.
જીવાની લંબાઈ $\sqrt{2}a$ છે.
કેન્દ્ર $(a,0)$ થી રેખા $x-y=0$ નું અંતર $d = \frac{a}{\sqrt{2}}$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચું નથી.
148
MediumMCQ
વર્તુળનું સમીકરણ શોધો જેનો વ્યાસ $x^2+y^2-3x+y-10=0$ અને $x^2+y^2-x+2y-20=0$ વર્તુળોની સામાન્ય જીવા છે.
A
$x^2+y^2-3x+6y+15=0$
B
$x^2+y^2-6x+4y+10=0$
C
$x^2+y^2-9x+2y+20=0$
D
$x^2+y^2-9x-2y+20=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળો $S_1: x^2+y^2-3x+y-10=0$ અને $S_2: x^2+y^2-x+2y-20=0$ છે.
સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ $S_1 - S_2 = 0$ એટલે કે $2x+y-10=0$ છે.
વર્તુળોની સંહતિનું સમીકરણ $S_1 + \lambda S_2 = 0$ છે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(\frac{3+\lambda}{2(1+\lambda)}, \frac{-(1+2\lambda)}{2(1+\lambda)})$ છે.
કેન્દ્ર $2x+y-10=0$ પર હોવાથી,$\lambda = -\frac{3}{4}$ મળે છે.
$\lambda$ ની કિંમત મૂકતા,$x^2+y^2-9x-2y+20=0$ મળે છે.
149
EasyMCQ
વર્તુળો $x^2+y^2-6x-4y+9=0$ અને $x^2+y^2-8x-6y+23=0$ ની સામાન્ય જીવાની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$\sqrt{2}$
B
$2$
C
$2\sqrt{2}$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળોના સમીકરણોની બાદબાકી કરતા સામાન્ય જીવાનું સમીકરણ મળે છે: $(x^2+y^2-6x-4y+9) - (x^2+y^2-8x-6y+23) = 0$
જેનું સાદું રૂપ $2x + 2y - 14 = 0$ એટલે કે $x + y - 7 = 0$ થાય છે.
વર્તુળ $x^2+y^2-6x-4y+9=0$ માટે,કેન્દ્ર $(3, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{3^2 + 2^2 - 9} = 2$ છે.
કેન્દ્ર $(3, 2)$ થી રેખા $x + y - 7 = 0$ પરના લંબનું અંતર $d = \frac{|3 + 2 - 7|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{|-2|}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$ છે.
સામાન્ય જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{r^2 - d^2} = 2\sqrt{2^2 - (\sqrt{2})^2} = 2\sqrt{4 - 2} = 2\sqrt{2}$ થાય.

10-1.Circle and System of Circles — Chord of contact of tangent and common chord · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.