Gujarati

Line and Plane Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · THREE DIMENSIONAL GEOMETRY · Line and Plane

623+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 623 questions in Gujarati

301
AdvancedMCQ
જો સમતલ $P$ એ બે પરસ્પર લંબ સમતલો $2x + ky - 5z = 1$ અને $3kx - ky + z = 5$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે,જ્યાં $k < 3$,અને ધન $x$-અક્ષ પર એકમ લંબાઈનો અંતઃખંડ કાપે છે,તો સમતલ $P$ દ્વારા $y$-અક્ષ પર બનાવેલ અંતઃખંડ કેટલો હશે?
A
$\frac{1}{11}$
B
$\frac{5}{11}$
C
$6$
D
$7$

Solution

(D) બે આપેલા સમતલો પરસ્પર લંબ છે,તેથી તેમના અભિલંબનો અદિશ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$2(3k) + k(-k) + (-5)(1) = 0$
$6k - k^2 - 5 = 0 \Rightarrow k^2 - 6k + 5 = 0$
$(k - 1)(k - 5) = 0 \Rightarrow k = 1$ અથવા $k = 5$.
આપેલ છે કે $k < 3$,તેથી આપણે $k = 1$ લઈશું.
બે સમતલોના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ:
$(2x + y - 5z - 1) + \lambda(3x - y + z - 5) = 0$
$(2 + 3\lambda)x + (1 - \lambda)y + (-5 + \lambda)z = 1 + 5\lambda$.
$x$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ $1$ છે,તેથી $y = 0$ અને $z = 0$ લેતા:
$\frac{1 + 5\lambda}{2 + 3\lambda} = 1 \Rightarrow 1 + 5\lambda = 2 + 3\lambda \Rightarrow 2\lambda = 1 \Rightarrow \lambda = \frac{1}{2}$.
$y$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ મેળવવા માટે $x = 0$ અને $z = 0$ લેતા:
$(1 - \lambda)y = 1 + 5\lambda \Rightarrow y = \frac{1 + 5(1/2)}{1 - 1/2} = \frac{1 + 2.5}{0.5} = \frac{3.5}{0.5} = 7$.
302
AdvancedMCQ
ધારો કે રેખા $\frac{x-3}{7}=\frac{y-2}{-1}=\frac{z-3}{-4}$ એ રેખાઓ $\frac{x-4}{1}=\frac{y+1}{-2}=\frac{z}{1}$ અને $4ax-y+5z-7a=0=2x-5y-z-3, a \in R$ ને સમાવતા સમતલને બિંદુ $P(\alpha, \beta, \gamma)$ માં છેદે છે. તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત શોધો...
A
$13$
B
$11$
C
$12$
D
$10$

Solution

(C) સમતલ રેખા $\frac{x-4}{1}=\frac{y+1}{-2}=\frac{z}{1}$ ને સમાવે છે,જે $(4, -1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{v_1} = \langle 1, -2, 1 \rangle$ છે.
સમતલ $4ax-y+5z-7a=0$ અને $2x-5y-z-3=0$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત રેખાને પણ સમાવે છે.
આ બે સમતલોના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલોનું કુળ $(4ax-y+5z-7a) + \lambda(2x-5y-z-3) = 0$ છે.
બિંદુ $(4, -1, 0)$ સમતલ પર હોવાથી,$(16a+1-7a) + \lambda(8+5-3) = 0$,જે $9a + 10\lambda + 1 = 0$ (સમીકરણ $1$) માં પરિણમે છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \langle 4a+2\lambda, -1-5\lambda, 5-\lambda \rangle$ છે. રેખા $\vec{v_1}$ સમતલમાં હોવાથી,$\vec{n} \cdot \vec{v_1} = 0$,તેથી $(4a+2\lambda) - 2(-1-5\lambda) + (5-\lambda) = 0$,જે $4a + 11\lambda + 7 = 0$ (સમીકરણ $2$) માં પરિણમે છે.
સમીકરણ $1$ અને $2$ ઉકેલતા $a=1$ અને $\lambda=-1$ મળે છે.
સમતલનું સમીકરણ: $(4x-y+5z-7) - (2x-5y-z-3) = 0$,એટલે કે $2x+4y+6z-4=0$ અથવા $x+2y+3z-2=0$.
રેખા $\frac{x-3}{7}=\frac{y-2}{-1}=\frac{z-3}{-4}=t$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(7t+3, -t+2, -4t+3)$ છે.
સમતલના સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $(7t+3) + 2(-t+2) + 3(-4t+3) - 2 = 0$,જે $7t+3-2t+4-12t+9-2=0$ આપે છે,તેથી $-7t+14=0$,એટલે કે $t=2$.
બિંદુ $P$ એ $(17, 0, -5)$ છે.
આમ,$\alpha+\beta+\gamma = 17+0-5 = 12$.
303
DifficultMCQ
ધારો કે રેખાઓ $\frac{x-1}{\lambda}=\frac{y-2}{1}=\frac{z-3}{2}$ અને $\frac{x+26}{-2}=\frac{y+18}{3}=\frac{z+28}{\lambda}$ સમતલીય છે અને $P$ એ આ બે રેખાઓ ધરાવતું સમતલ છે. તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ $P$ પર નથી?
A
$(0,-2,-2)$
B
$(-5,0,-1)$
C
$(3,-1,0)$
D
$(0,4,5)$

Solution

(D) બે રેખાઓ સમતલીય હોવા માટે,રેખાઓ પરના બિંદુઓને જોડતા સદિશ અને દિશા સદિશોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ.
$L_1$ પરનું બિંદુ $A(1, 2, 3)$ અને $L_2$ પરનું બિંદુ $B(-26, -18, -28)$ આપેલ છે.
સદિશ $\vec{AB} = (-27, -20, -31)$.
સમતલીયતા માટેની શરત $\begin{vmatrix} -27 & -20 & -31 \\ \lambda & 1 & 2 \\ -2 & 3 & \lambda \end{vmatrix} = 0$ છે.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા: $-27(\lambda - 6) + 20(\lambda^2 + 4) - 31(3\lambda + 2) = 0$.
$-27\lambda + 162 + 20\lambda^2 + 80 - 93\lambda - 62 = 0 \Rightarrow 20\lambda^2 - 120\lambda + 180 = 0 \Rightarrow \lambda^2 - 6\lambda + 9 = 0 \Rightarrow (\lambda - 3)^2 = 0$.
આમ,$\lambda = 3$.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ દિશા સદિશો $\vec{v_1} = (3, 1, 2)$ અને $\vec{v_2} = (-2, 3, 3)$ નો ક્રોસ પ્રોડક્ટ છે.
$\vec{n} = \vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 1 & 2 \\ -2 & 3 & 3 \end{vmatrix} = -3\hat{i} - 13\hat{j} + 11\hat{k}$.
સમતલનું સમીકરણ $-3(x-1) - 13(y-2) + 11(z-3) = 0 \Rightarrow 3x + 13y - 11z + 4 = 0$ છે.
બિંદુઓ તપાસતા:
$(0, 4, 5)$ માટે: $3(0) + 13(4) - 11(5) + 4 = 52 - 55 + 4 = 1 \neq 0$.
આમ,બિંદુ $(0, 4, 5)$ એ સમતલ $P$ પર નથી.
304
AdvancedMCQ
વર્તુળ $x^{2} + y^{2} = 1, z = 0$ પરના બિંદુમાંથી સમતલ $2x + 3y + z = 6$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ નીચેનામાંથી કયા વક્ર પર આવેલો છે?
A
$(6x + 5y - 12)^{2} + 4(3x + 7y - 8)^{2} = 1, z = 6 - 2x - 3y$
B
$(5x + 6y - 12)^{2} + 4(3x + 5y - 9)^{2} = 1, z = 6 - 2x - 3y$
C
$(6x + 5y - 14)^{2} + 9(3x + 5y - 7)^{2} = 1, z = 6 - 2x - 3y$
D
$(5x + 6y - 14)^{2} + 9(3x + 7y - 8)^{2} = 1, z = 6 - 2x - 3y$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ પરનું બિંદુ $P(\cos \theta, \sin \theta, 0)$ છે.
ધારો કે $P$ માંથી સમતલ $2x + 3y + z = 6$ પરના લંબનો લંબપાદ $Q(h, k, w)$ છે.
રેખા $PQ$ એ સમતલને લંબ છે,તેથી તેના દિકગુણોત્તર સમતલના અભિલંબ $(2, 3, 1)$ ના પ્રમાણમાં છે.
તેથી,$\frac{h - \cos \theta}{2} = \frac{k - \sin \theta}{3} = \frac{w - 0}{1} = \lambda$.
કારણ કે $Q(h, k, w)$ એ સમતલ $2x + 3y + z = 6$ પર આવેલું છે,તેથી $2h + 3k + w = 6$.
$h = \cos \theta + 2\lambda$,$k = \sin \theta + 3\lambda$,અને $w = \lambda$ ને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(\cos \theta + 2\lambda) + 3(\sin \theta + 3\lambda) + \lambda = 6$
$2\cos \theta + 3\sin \theta + 14\lambda = 6 \implies \lambda = \frac{6 - 2\cos \theta - 3\sin \theta}{14}$.
તેથી $h = \cos \theta + 2\left(\frac{6 - 2\cos \theta - 3\sin \theta}{14}\right) = \frac{10\cos \theta - 6\sin \theta + 12}{14}$.
$k = \sin \theta + 3\left(\frac{6 - 2\cos \theta - 3\sin \theta}{14}\right) = \frac{5\sin \theta - 6\cos \theta + 18}{14}$.
આને સાદું રૂપ આપતા $5h + 6k = \cos \theta + 12 \implies \cos \theta = 5h + 6k - 12$ મળે.
તે જ રીતે,$3h + 5k = \frac{\sin \theta}{2} + 9 \implies \sin \theta = 2(3h + 5k - 9)$ મળે.
$\cos^{2} \theta + \sin^{2} \theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $(5h + 6k - 12)^{2} + 4(3h + 5k - 9)^{2} = 1$ મળે છે.
Solution diagram
305
DifficultMCQ
ધારો કે $P (-2,-1,1)$ અને $Q \left(\frac{56}{17}, \frac{43}{17}, \frac{111}{17}\right)$ એ સમબાજુ ચતુષ્કોણ $PRQS$ ના શિરોબિંદુઓ છે. જો વિકર્ણ $RS$ ના દિકગુણોત્તરો $\alpha, -1, \beta$ હોય,જ્યાં $\alpha$ અને $\beta$ બંને ન્યૂનતમ નિરપેક્ષ મૂલ્યો ધરાવતા પૂર્ણાંકો હોય,તો $\alpha^{2}+\beta^{2}$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$150$
B
$250$
C
$450$
D
$350$

Solution

(C) સમબાજુ ચતુષ્કોણ $PRQS$ માં,વિકર્ણો $PQ$ અને $RS$ એકબીજાને લંબ હોય છે.
વિકર્ણ $PQ$ ના દિકગુણોત્તરો $(x_Q - x_P, y_Q - y_P, z_Q - z_P) = \left(\frac{56}{17} + 2, \frac{43}{17} + 1, \frac{111}{17} - 1\right) = \left(\frac{90}{17}, \frac{60}{17}, \frac{94}{17}\right)$ છે.
$PQ \perp RS$ હોવાથી,તેમના દિકગુણોત્તરોનો ડોટ પ્રોડક્ટ શૂન્ય થવો જોઈએ.
ધારો કે $RS$ ના દિકગુણોત્તરો $(\alpha, -1, \beta)$ છે. તેથી,$\frac{90}{17}(\alpha) + \frac{60}{17}(-1) + \frac{94}{17}(\beta) = 0$.
$17$ વડે ગુણતા,આપણને $90\alpha - 60 + 94\beta = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $90\alpha + 94\beta = 60$ અથવા $45\alpha + 47\beta = 30$ થાય છે.
આપણે $45\alpha + 47\beta = 30$ નું સમાધાન કરતા ન્યૂનતમ નિરપેક્ષ મૂલ્યો ધરાવતા પૂર્ણાંકો $\alpha$ અને $\beta$ શોધવાના છે.
કિંમતો તપાસતા: જો $\alpha = -15$ હોય,તો $47\beta = 30 - 45(-15) = 30 + 675 = 705$. તેથી,$\beta = \frac{705}{47} = 15$.
આમ,$\alpha^2 + \beta^2 = (-15)^2 + 15^2 = 225 + 225 = 450$.
306
DifficultMCQ
ધારો કે $Q$ એ બિંદુ $P(1, 2, 3)$ માંથી સમતલ $x + 2y + z = 14$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. જો $R$ એ સમતલ પરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી $\angle PRQ = 60^{\circ}$ થાય,તો $\triangle PQR$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$\sqrt{3}$
C
$2\sqrt{3}$
D
$3$

Solution

(B) સમતલનું સમીકરણ $x + 2y + z = 14$ છે.
બિંદુ $P(1, 2, 3)$ થી સમતલ પરના લંબ $PQ$ ની લંબાઈ નીચે મુજબ મળે છે:
$PQ = \left| \frac{1(1) + 2(2) + 1(3) - 14}{\sqrt{1^2 + 2^2 + 1^2}} \right| = \left| \frac{1 + 4 + 3 - 14}{\sqrt{6}} \right| = \left| \frac{-6}{\sqrt{6}} \right| = \sqrt{6}$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PQR$ માં,જ્યાં $\angle PQR = 90^{\circ}$ અને $\angle PRQ = 60^{\circ}$ છે,તેથી:
$QR = PQ \cot(60^{\circ}) = \sqrt{6} \times \frac{1}{\sqrt{3}} = \sqrt{2}$.
$\triangle PQR$ નું ક્ષેત્રફળ:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times PQ \times QR = \frac{1}{2} \times \sqrt{6} \times \sqrt{2} = \frac{1}{2} \times \sqrt{12} = \frac{1}{2} \times 2\sqrt{3} = \sqrt{3}$.
Solution diagram
307
DifficultMCQ
જો બિંદુ $A(-1, 4, 3)$ માંથી સમતલ $P: 2x + my + nz = 4$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $B\left(-2, \frac{7}{2}, \frac{3}{2}\right)$ હોય,તો બિંદુ $A$ નું સમતલ $P$ થી,દિશા ગુણોત્તર $3, -1, -4$ વાળી રેખાને સમાંતર માપેલું અંતર કેટલું થાય?
A
$1$
B
$\sqrt{26}$
C
$2\sqrt{2}$
D
$\sqrt{14}$

Solution

(B) આપેલ સમતલ $P: 2x + my + nz = 4$ અને બિંદુ $A(-1, 4, 3)$ માંથી દોરેલા લંબનો લંબપાદ $B\left(-2, \frac{7}{2}, \frac{3}{2}\right)$ છે.
$B$ એ સમતલ પર હોવાથી,$2(-2) + m(\frac{7}{2}) + n(\frac{3}{2}) = 4$,જેનું સાદુંરૂપ $7m + 3n = 16$ થાય છે. $(1)$
વળી,સદિશ $\vec{AB} = B - A = (-2 - (-1), \frac{7}{2} - 4, \frac{3}{2} - 3) = (-1, -\frac{1}{2}, -\frac{3}{2})$.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (2, m, n)$ છે. $\vec{AB}$ એ $\vec{n}$ ને સમાંતર હોવાથી,$\frac{2}{-1} = \frac{m}{-1/2} = \frac{n}{-3/2} = k$.
આમ,$k = -2$,તેથી $m = (-1/2)(-2) = 1$ અને $n = (-3/2)(-2) = 3$.
આપણે બિંદુ $A$ નું સમતલ $P$ થી દિશા ગુણોત્તર $(3, -1, -4)$ વાળી રેખાને સમાંતર અંતર શોધવાનું છે. ધારો કે આ રેખા $L$ છે. બિંદુ $A(-1, 4, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x+1}{3} = \frac{y-4}{-1} = \frac{z-3}{-4} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $C$ એ $(3\lambda - 1, -\lambda + 4, -4\lambda + 3)$ છે.
$C$ એ સમતલ $2x + y + 3z = 4$ પર હોવાથી,$C$ ના યામ સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2(3\lambda - 1) + 1(-\lambda + 4) + 3(-4\lambda + 3) = 4$
$6\lambda - 2 - \lambda + 4 - 12\lambda + 9 = 4$
$-7\lambda + 11 = 4 \Rightarrow -7\lambda = -7 \Rightarrow \lambda = 1$.
આમ,બિંદુ $C$ એ $(3(1) - 1, -1 + 4, -4(1) + 3) = (2, 3, -1)$ છે.
અંતર $AC = \sqrt{(2 - (-1))^2 + (3 - 4)^2 + (-1 - 3)^2} = \sqrt{3^2 + (-1)^2 + (-4)^2} = \sqrt{9 + 1 + 16} = \sqrt{26}$.
Solution diagram
308
AdvancedMCQ
ધારો કે $a, -4a, -7$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખા,$3, -1, 2b$ અને $b, a, -2$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખાઓને લંબ છે. જો રેખા $\frac{x+1}{a^{2}+b^{2}}=\frac{y-2}{a^{2}-b^{2}}=\frac{z}{1}$ અને સમતલ $x - y + z = 0$ નું છેદબિંદુ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત $.......$ છે.
A
$20$
B
$10$
C
$30$
D
$40$

Solution

(B) આપેલ છે કે $(a, -4a, -7)$ દિશા ગુણોત્તર વાળી રેખા $(3, -1, 2b)$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $3a + 4a - 14b = 0 \implies 7a = 14b \implies a = 2b$ $(i)$.
તે $(b, a, -2)$ ને પણ લંબ છે,તેથી $ab - 4a^2 + 14 = 0$ $(ii)$.
$a = 2b$ ને $(ii)$ માં મૂકતા: $b(2b) - 4(2b)^2 + 14 = 0 \implies 2b^2 - 16b^2 + 14 = 0 \implies -14b^2 = -14 \implies b^2 = 1$.
આમ,$a^2 = (2b)^2 = 4b^2 = 4$.
રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+1}{4+1} = \frac{y-2}{4-1} = \frac{z}{1} = k$ થાય,એટલે કે $\frac{x+1}{5} = \frac{y-2}{3} = \frac{z}{1} = k$.
આથી $\alpha = 5k - 1, \beta = 3k + 2, \gamma = k$.
કારણ કે $(\alpha, \beta, \gamma)$ એ $x - y + z = 0$ પર છે,તેથી $(5k - 1) - (3k + 2) + k = 0 \implies 3k - 3 = 0 \implies k = 1$.
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma = (5k - 1) + (3k + 2) + k = 9k + 1 = 9(1) + 1 = 10$.
309
DifficultMCQ
બિંદુ $(-1, 9, -16)$ નું સમતલ $2x + 3y - z = 5$ થી રેખા $\frac{x+4}{3} = \frac{2-y}{4} = \frac{z-3}{12}$ ને સમાંતર માપેલું અંતર $......$ છે.
A
$13 \sqrt{2}$
B
$31$
C
$26$
D
$20 \sqrt{2}$

Solution

(C) બિંદુ $P(-1, 9, -16)$ માંથી પસાર થતી અને આપેલી રેખા $\frac{x+4}{3} = \frac{y-2}{-4} = \frac{z-3}{12}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+1}{3} = \frac{y-9}{-4} = \frac{z+16}{12} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(3\lambda - 1, -4\lambda + 9, 12\lambda - 16)$ છે.
આ બિંદુ સમતલ $2x + 3y - z = 5$ પર હોવાથી,આપણે યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$2(3\lambda - 1) + 3(-4\lambda + 9) - (12\lambda - 16) = 5$.
$6\lambda - 2 - 12\lambda + 27 - 12\lambda + 16 = 5$.
$-18\lambda + 41 = 5$.
$-18\lambda = -36$,તેથી $\lambda = 2$.
છેદબિંદુ $(3(2) - 1, -4(2) + 9, 12(2) - 16) = (5, 1, 8)$ છે.
$(-1, 9, -16)$ અને $(5, 1, 8)$ વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{(5 - (-1))^2 + (1 - 9)^2 + (8 - (-16))^2} = \sqrt{6^2 + (-8)^2 + 24^2} = \sqrt{36 + 64 + 576} = \sqrt{676} = 26$ છે.
310
DifficultMCQ
ધારો કે સમતલો $P_1: x+(\lambda+4)y+z=1$ અને $P_2: 2x+y+z=2$ ની છેદરેખા ધરાવતું સમતલ બિંદુઓ $(0,1,0)$ અને $(1,0,1)$ માંથી પસાર થાય છે. તો બિંદુ $(2\lambda, \lambda, -\lambda)$ નું સમતલ $P_2$ થી અંતર શોધો. ($\sqrt{6}$ માં)
A
$5$
B
$4$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) $P_1$ અને $P_2$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $P_1 + kP_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(x + (\lambda+4)y + z - 1) + k(2x + y + z - 2) = 0$ $(1)$
સમતલ બિંદુ $(0, 1, 0)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી:
$(0 + (\lambda+4)(1) + 0 - 1) + k(0 + 1 + 0 - 2) = 0$
$\lambda + 3 - k = 0 \implies k = \lambda + 3$
સમતલ બિંદુ $(1, 0, 1)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી:
$(1 + 0 + 1 - 1) + k(2 + 0 + 1 - 2) = 0$
$1 + k = 0 \implies k = -1$
$k$ ની કિંમતો સરખાવતા:
$\lambda + 3 = -1 \implies \lambda = -4$
હવે,બિંદુ $(2\lambda, \lambda, -\lambda) = (-8, -4, 4)$ છે.
બિંદુ $(x_0, y_0, z_0)$ નું સમતલ $Ax + By + Cz + D = 0$ થી અંતર $d = \frac{|Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}$ છે.
સમતલ $P_2: 2x + y + z - 2 = 0$ અને બિંદુ $(-8, -4, 4)$ માટે:
$d = \frac{|2(-8) + 1(-4) + 1(4) - 2|}{\sqrt{2^2 + 1^2 + 1^2}} = \frac{|-16 - 4 + 4 - 2|}{\sqrt{6}} = \frac{|-18|}{\sqrt{6}} = \frac{18}{\sqrt{6}} = 3\sqrt{6}$.
311
MediumMCQ
ધારો કે રેખા $x-2y-z-5=0=x+y+3z-5$ માંથી પસાર થતા અને રેખા $x+y+2z-7=0=2x+3y+z-2$ ને સમાંતર સમતલનું સમીકરણ $ax+by+cz=65$ છે. તો બિંદુ $(a, b, c)$ નું સમતલ $2x+2y-z+16=0$ થી અંતર $..........$ છે.
A
$8$
B
$9$
C
$10$
D
$11$

Solution

(B) રેખા $x-2y-z-5=0$ અને $x+y+3z-5=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ $(x-2y-z-5) + \lambda(x+y+3z-5) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $(1+\lambda)x + (-2+\lambda)y + (-1+3\lambda)z - (5+5\lambda) = 0$ થાય છે.
રેખા $x+y+2z-7=0=2x+3y+z-2$ ના દિકગુણોત્તર બે સમતલોના અભિલંબના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે:
$\vec{n} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 2 \\ 2 & 3 & 1 \end{vmatrix} = -5\hat{i} + 3\hat{j} + \hat{k}$.
સમતલ આ રેખાને સમાંતર હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ રેખાની દિશાને લંબ હોવો જોઈએ:
$(1+\lambda)(-5) + (-2+\lambda)(3) + (-1+3\lambda)(1) = 0$
$-5 - 5\lambda - 6 + 3\lambda - 1 + 3\lambda = 0$
$\lambda - 12 = 0 \Rightarrow \lambda = 12$.
$\lambda = 12$ ને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$13x + 10y + 35z = 65$.
આમ,$a=13, b=10, c=35$. બિંદુ $(13, 10, 35)$ છે.
બિંદુ $(13, 10, 35)$ નું સમતલ $2x+2y-z+16=0$ થી અંતર:
$d = \frac{|2(13) + 2(10) - 1(35) + 16|}{\sqrt{2^2 + 2^2 + (-1)^2}} = \frac{|26 + 20 - 35 + 16|}{3} = \frac{27}{3} = 9$.
312
MediumMCQ
ધારો કે $\triangle ABC$ ના એક શિરોબિંદુના યામ $A(0, 2, \alpha)$ છે અને બાકીના બે શિરોબિંદુઓ રેખા $\frac{x+\alpha}{5} = \frac{y-1}{2} = \frac{z+4}{3}$ પર આવેલા છે. $\alpha \in \mathbb{Z}$ માટે,જો $\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $21$ ચોરસ એકમ હોય અને રેખાખંડ $BC$ ની લંબાઈ $2\sqrt{21}$ એકમ હોય,તો $\alpha^2$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$8$
B
$7$
C
$9$
D
$6$

Solution

(C) $\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = 21$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
પાયો $BC = 2\sqrt{21}$ આપેલ છે,તેથી વેધ $h$ (બિંદુ $A$ થી રેખાનું લંબ અંતર) $\frac{2 \times 21}{2\sqrt{21}} = \sqrt{21}$ થાય.
રેખા $\frac{x+\alpha}{5} = \frac{y-1}{2} = \frac{z+4}{3} = k$ છે. દિશા સદિશ $\vec{v} = 5\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
રેખા પરનું એક બિંદુ $P(-\alpha, 1, -4)$ છે. સદિશ $\vec{AP} = -\alpha\hat{i} - \hat{j} - (\alpha + 4)\hat{k}$ છે.
લંબ અંતર $h = \frac{|\vec{AP} \times \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ છે.
$\vec{AP} \times \vec{v} = (2\alpha + 5)\hat{i} - (2\alpha + 20)\hat{j} + (5 - 2\alpha)\hat{k}$ મળે છે.
$|\vec{AP} \times \vec{v}|^2 = 12\alpha^2 + 80\alpha + 450$ થાય.
$h^2 = 21$ અને $|\vec{v}|^2 = 38$ હોવાથી,$\frac{12\alpha^2 + 80\alpha + 450}{38} = 21$ મળે.
$12\alpha^2 + 80\alpha - 348 = 0 \Rightarrow 3\alpha^2 + 20\alpha - 87 = 0$ મળે.
$\alpha$ માટે ઉકેલતા,$\alpha = 3$ મળે,તેથી $\alpha^2 = 9$.
313
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $x+10=\frac{8-y}{2}=z$ ને સમાવતા સમતલ $P$ નું સમીકરણ $ax+by+3z=2(a+b)$ છે અને બિંદુ $(1,27,7)$ થી સમતલ $P$ નું અંતર $c$ છે. તો $a^2+b^2+c^2$ ની કિંમત $.............$ થાય.
A
$354$
B
$353$
C
$355$
D
$35.5$

Solution

(C) રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+10}{1} = \frac{y-8}{-2} = \frac{z}{1}$ છે. રેખા પરનું બિંદુ $(-10, 8, 0)$ છે અને દિશાના ગુણોત્તર $(1, -2, 1)$ છે.
સમતલ $ax + by + 3z = 2(a+b)$ બિંદુ $(-10, 8, 0)$ ને સમાવે છે,તેથી $a(-10) + b(8) + 3(0) = 2a + 2b$,જેનું સાદું રૂપ $-10a + 8b = 2a + 2b$ એટલે કે $6b = 12a$ અથવા $b = 2a$ થાય છે.
સમતલનો અભિલંબ $(a, b, 3)$ એ રેખાની દિશા $(1, -2, 1)$ ને લંબ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $a(1) + b(-2) + 3(1) = 0$,તેથી $a - 2b + 3 = 0$.
$b = 2a$ ને $a - 2b + 3 = 0$ માં મૂકતા,$a - 2(2a) + 3 = 0$ મળે છે,જેનો ઉકેલ $a = 1$ અને $b = 2$ છે.
સમતલનું સમીકરણ $x + 2y + 3z = 6$ અથવા $x + 2y + 3z - 6 = 0$ છે.
બિંદુ $(1, 27, 7)$ થી સમતલનું અંતર $c = \frac{|1(1) + 2(27) + 3(7) - 6|}{\sqrt{1^2 + 2^2 + 3^2}} = \frac{|1 + 54 + 21 - 6|}{\sqrt{14}} = \frac{70}{\sqrt{14}} = 5\sqrt{14}$ છે.
તેથી,$c^2 = 25 \times 14 = 350$.
અંતે,$a^2 + b^2 + c^2 = 1^2 + 2^2 + 350 = 1 + 4 + 350 = 355$.
314
DifficultMCQ
સમતલ $2x - y + z = 4$ એ બિંદુઓ $A(a, -2, 4)$ અને $B(2, b, -3)$ ને જોડતા રેખાખંડને બિંદુ $C$ પર $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં છેદે છે. ઉગમબિંદુથી બિંદુ $C$ નું અંતર $\sqrt{5}$ છે. જો $ab < 0$ અને $P$ એ બિંદુ $(a - b, b, 2b - a)$ હોય,તો $CP^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{17}{3}$
B
$\frac{16}{3}$
C
$\frac{73}{3}$
D
$\frac{97}{3}$

Solution

(A) આપેલ બિંદુઓ $A(a, -2, 4)$ અને $B(2, b, -3)$ છે.
બિંદુ $C$ એ $AB$ નું $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$C$ ના યામ:
$C = \left( \frac{2(2) + 1(a)}{2+1}, \frac{2(b) + 1(-2)}{2+1}, \frac{2(-3) + 1(4)}{2+1} \right) = \left( \frac{a+4}{3}, \frac{2b-2}{3}, \frac{-2}{3} \right)$.
બિંદુ $C$ એ સમતલ $2x - y + z = 4$ પર આવેલું હોવાથી:
$2\left( \frac{a+4}{3} \right) - \left( \frac{2b-2}{3} \right) + \left( \frac{-2}{3} \right) = 4$
$2a + 8 - 2b + 2 - 2 = 12 \Rightarrow 2a - 2b = 4 \Rightarrow a - b = 2 \Rightarrow a = b + 2$.
ઉગમબિંદુથી અંતર $OC = \sqrt{5}$ હોવાથી,$OC^2 = 5$:
$\left( \frac{a+4}{3} \right)^2 + \left( \frac{2b-2}{3} \right)^2 + \left( \frac{-2}{3} \right)^2 = 5$
$(b+2+4)^2 + (2b-2)^2 + 4 = 45$
$(b+6)^2 + (2b-2)^2 = 41$
$5b^2 + 4b - 1 = 0 \Rightarrow (5b - 1)(b + 1) = 0$.
તેથી,$b = -1$ અથવા $b = 1/5$. જો $ab < 0$ હોય,તો $b = -1$ લેતા $a = 1$ મળે,જે શરત સંતોષે છે. $b = 1/5$ લેતા $ab > 0$ મળે છે.
આમ,$a = 1, b = -1$.
$C = \left( \frac{5}{3}, -\frac{4}{3}, -\frac{2}{3} \right)$.
$P = (1 - (-1), -1, 2(-1) - 1) = (2, -1, -3)$.
$CP^2 = \left( 2 - \frac{5}{3} \right)^2 + \left( -1 - (-\frac{4}{3}) \right)^2 + \left( -3 - (-\frac{2}{3}) \right)^2 = \frac{1}{9} + \frac{1}{9} + \frac{49}{9} = \frac{51}{9} = \frac{17}{3}$.
315
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-1}{1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z+3}{1}$ અને $\frac{x-a}{2}=\frac{y+2}{3}=\frac{z-3}{1}$ બિંદુ $P$ પર છેદતી હોય,તો બિંદુ $P$ નું સમતલ $z = a$ થી અંતર કેટલું થાય?
A
$16$
B
$28$
C
$10$
D
$22$

Solution

(B) ધારો કે પ્રથમ રેખા $L_1$ પરનું બિંદુ $(\lambda+1, 2\lambda+2, \lambda-3)$ છે.
ધારો કે બીજી રેખા $L_2$ પરનું બિંદુ $(2\mu+a, 3\mu-2, \mu+3)$ છે.
રેખાઓ બિંદુ $P$ પર છેદતી હોવાથી,તેમના યામ સમાન હોવા જોઈએ:
$1) \lambda+1 = 2\mu+a$
$2) 2\lambda+2 = 3\mu-2 \Rightarrow 2\lambda = 3\mu-4$
$3) \lambda-3 = \mu+3 \Rightarrow \lambda = \mu+6$
બીજા સમીકરણમાં $\lambda = \mu+6$ મુકતા:
$2(\mu+6) = 3\mu-4 \Rightarrow 2\mu+12 = 3\mu-4 \Rightarrow \mu = 16$.
તેથી $\lambda = 16+6 = 22$.
હવે પ્રથમ સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને $a$ શોધો:
$22+1 = 2(16)+a \Rightarrow 23 = 32+a \Rightarrow a = -9$.
બિંદુ $P$ એ $(23, 46, 19)$ છે.
બિંદુ $P(23, 46, 19)$ નું સમતલ $z = -9$ થી અંતર $|z_P - (-9)| = |19 + 9| = 28$ થાય.
316
DifficultMCQ
ધારો કે એક એકમ સદિશ $\hat{OP}$ એ યામ અક્ષો $OX, OY, OZ$ ની ધન દિશાઓ સાથે અનુક્રમે $\alpha, \beta, \gamma$ ખૂણા બનાવે છે,જ્યાં $\beta \in (0, \frac{\pi}{2})$. જો $\hat{OP}$ એ બિંદુઓ $(1, 2, 3)$,$(2, 3, 4)$ અને $(1, 5, 7)$ માંથી પસાર થતા સમતલને લંબ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સત્ય છે?
A
$\alpha \in (\frac{\pi}{2}, \pi)$ અને $\gamma \in (\frac{\pi}{2}, \pi)$
B
$\alpha \in (0, \frac{\pi}{2})$ અને $\gamma \in (0, \frac{\pi}{2})$
C
$\alpha \in (\frac{\pi}{2}, \pi)$ અને $\gamma \in (0, \frac{\pi}{2})$
D
$\alpha \in (0, \frac{\pi}{2})$ અને $\gamma \in (\frac{\pi}{2}, \pi)$

Solution

(A) બિંદુઓ $A(1, 2, 3)$,$B(2, 3, 4)$ અને $C(1, 5, 7)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ નિશ્ચાયક દ્વારા મળે છે:
$\left|\begin{array}{ccc} x-1 & y-2 & z-3 \\ 1 & 1 & 1 \\ 0 & 3 & 4 \end{array}\right| = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા: $(x-1)(4-3) - (y-2)(4-0) + (z-3)(3-0) = 0$
$\Rightarrow (x-1) - 4(y-2) + 3(z-3) = 0$
$\Rightarrow x - 4y + 3z = 2$
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \langle 1, -4, 3 \rangle$ છે. એકમ અભિલંબ સદિશ $\hat{n} = \pm \frac{\langle 1, -4, 3 \rangle}{\sqrt{26}}$ છે.
$\hat{OP}$ એ સમતલને લંબ એકમ સદિશ હોવાથી,$\hat{OP} = \pm \langle \frac{1}{\sqrt{26}}, \frac{-4}{\sqrt{26}}, \frac{3}{\sqrt{26}} \rangle$.
દિગ્કોસાઇન $\cos \alpha, \cos \beta, \cos \gamma$ છે. $\beta \in (0, \frac{\pi}{2})$ આપેલ હોવાથી,$\cos \beta > 0$ હોવું જોઈએ.
તેથી,$\cos \beta = \frac{4}{\sqrt{26}}$. આનો અર્થ એ છે કે $\hat{OP} = \langle -\frac{1}{\sqrt{26}}, \frac{4}{\sqrt{26}}, -\frac{3}{\sqrt{26}} \rangle$.
આમ,$\cos \alpha = -\frac{1}{\sqrt{26}} < 0 \Rightarrow \alpha \in (\frac{\pi}{2}, \pi)$ અને $\cos \gamma = -\frac{3}{\sqrt{26}} < 0 \Rightarrow \gamma \in (\frac{\pi}{2}, \pi)$.
317
DifficultMCQ
જો $\lambda_1 < \lambda_2$ એ $\lambda$ ની બે એવી કિંમતો હોય કે જેથી સમતલો $P_1: \vec{r} \cdot (3 \hat{i} - 5 \hat{j} + \hat{k}) = 7$ અને $P_2: \vec{r} \cdot (\lambda \hat{i} + \hat{j} - 3 \hat{k}) = 9$ વચ્ચેનો ખૂણો $\sin^{-1}\left(\frac{2 \sqrt{6}}{5}\right)$ હોય,તો બિંદુ $(38 \lambda_1, 10 \lambda_2, 2)$ થી સમતલ $P_1$ પરના લંબની લંબાઈનો વર્ગ $...........$ છે.
A
$314$
B
$312$
C
$313$
D
$315$

Solution

(D) સમતલો $P_1$ અને $P_2$ ના અભિલંબ સદિશો અનુક્રમે $\vec{n}_1 = 3 \hat{i} - 5 \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{n}_2 = \lambda \hat{i} + \hat{j} - 3 \hat{k}$ છે.
આપેલ ખૂણો $\theta = \sin^{-1}\left(\frac{2 \sqrt{6}}{5}\right)$,તેથી $\sin \theta = \frac{2 \sqrt{6}}{5}$.
આમ,$\cos \theta = \sqrt{1 - \sin^2 \theta} = \sqrt{1 - \frac{24}{25}} = \frac{1}{5}$.
બે સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\cos \theta = \frac{|\vec{n}_1 \cdot \vec{n}_2|}{|\vec{n}_1| |\vec{n}_2|}$ દ્વારા મળે છે.
$|\vec{n}_1| = \sqrt{3^2 + (-5)^2 + 1^2} = \sqrt{35}$.
$|\vec{n}_2| = \sqrt{\lambda^2 + 1^2 + (-3)^2} = \sqrt{\lambda^2 + 10}$.
$\frac{1}{5} = \frac{|3\lambda - 8|}{\sqrt{35} \sqrt{\lambda^2 + 10}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{1}{25} = \frac{(3\lambda - 8)^2}{35(\lambda^2 + 10)} \Rightarrow 38\lambda^2 - 240\lambda + 250 = 0 \Rightarrow 19\lambda^2 - 120\lambda + 125 = 0$.
$(19\lambda - 25)(\lambda - 5) = 0$,તેથી $\lambda_1 = \frac{25}{19}$ અને $\lambda_2 = 5$.
બિંદુ $(38 \times \frac{25}{19}, 10 \times 5, 2) = (50, 50, 2)$ છે.
સમતલ $P_1$ થી લંબ અંતર $d = \frac{|3(50) - 5(50) + 1(2) - 7|}{\sqrt{35}} = \frac{105}{\sqrt{35}}$.
અંતરનો વર્ગ $\left(\frac{105}{\sqrt{35}}\right)^2 = \frac{11025}{35} = 315$.
Solution diagram
318
DifficultMCQ
જો બિંદુ $(1, 1, 2)$ માંથી પસાર થતા અને સમતલો $x - 3y + 2z - 1 = 0$ અને $4x - y + z = 0$ ની છેદરેખાને લંબ સમતલનું સમીકરણ $Ax + By + Cz = 1$ હોય,તો $140(C - B + A)$ ની કિંમત $.........$ થાય.
A
$14$
B
$13$
C
$12$
D
$15$

Solution

(D) સમતલ એ $x - 3y + 2z - 1 = 0$ અને $4x - y + z = 0$ સમતલોની છેદરેખાને લંબ છે. આ રેખાનો દિશા સદિશ બે સમતલોના અભિલંબના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે: $\vec{n}_1 = (1, -3, 2)$ અને $\vec{n}_2 = (4, -1, 1)$.
$\vec{n} = \vec{n}_1 \times \vec{n}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -3 & 2 \\ 4 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-3 + 2) - \hat{j}(1 - 8) + \hat{k}(-1 + 12) = -\hat{i} + 7\hat{j} + 11\hat{k}$.
આમ,જરૂરી સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (-1, 7, 11)$ છે.
બિંદુ $(1, 1, 2)$ માંથી પસાર થતા અને અભિલંબ સદિશ $(-1, 7, 11)$ ધરાવતા સમતલનું સમીકરણ:
$-1(x - 1) + 7(y - 1) + 11(z - 2) = 0$
$-x + 1 + 7y - 7 + 11z - 22 = 0$
$-x + 7y + 11z = 28$.
$Ax + By + Cz = 1$ સ્વરૂપ મેળવવા માટે $28$ વડે ભાગતા:
$-\frac{1}{28}x + \frac{7}{28}y + \frac{11}{28}z = 1$.
$Ax + By + Cz = 1$ સાથે સરખાવતા,$A = -\frac{1}{28}$,$B = \frac{7}{28}$,અને $C = \frac{11}{28}$ મળે છે.
હવે,$140(C - B + A)$ ની ગણતરી કરતા:
$140 \left( \frac{11}{28} - \frac{7}{28} - \frac{1}{28} \right) = 140 \left( \frac{3}{28} \right) = 5 \times 3 = 15$.
319
DifficultMCQ
જો એક સમતલ બિંદુઓ $(-1, k, 0), (2, k, -1), (1, 1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને રેખા $\frac{x-1}{1} = \frac{2y+1}{2} = \frac{z+1}{-1}$ ને સમાંતર છે,તો $\frac{k^2+1}{(k-1)(k-2)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{17}{5}$
B
$\frac{5}{17}$
C
$\frac{6}{13}$
D
$\frac{13}{6}$

Solution

(D) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{1} = \frac{2y+1}{2} = \frac{z+1}{-1}$ છે.
રેખાના સમીકરણને ફરીથી લખતા: $\frac{x-1}{1} = \frac{y+1/2}{1} = \frac{z+1}{-1}$.
રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ છે.
ધારો કે બિંદુઓ $A(-1, k, 0), B(2, k, -1), C(1, 1, 2)$ છે.
સમતલમાં સદિશો $\vec{CA} = -2\hat{i} + (k-1)\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\vec{CB} = \hat{i} + (k-1)\hat{j} - 3\hat{k}$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{CA} \times \vec{CB} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -2 & k-1 & -2 \\ 1 & k-1 & -3 \end{vmatrix}$.
$\vec{n} = -(k-1)\hat{i} - 8\hat{j} - 3(k-1)\hat{k}$.
સમતલ રેખાને સમાંતર હોવાથી,અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ એ રેખાના દિશા સદિશ $\vec{v}$ ને લંબ છે.
તેથી,$\vec{n} \cdot \vec{v} = 0 \Rightarrow 1(-(k-1)) + 1(-8) - 1(-3(k-1)) = 0$.
$-k + 1 - 8 + 3k - 3 = 0 \Rightarrow 2k - 10 = 0 \Rightarrow k = 5$.
$k=5$ ની કિંમત પદાવલિમાં મુકતા: $\frac{k^2+1}{(k-1)(k-2)} = \frac{5^2+1}{(5-1)(5-2)} = \frac{26}{4 \times 3} = \frac{26}{12} = \frac{13}{6}$.
320
EasyMCQ
ધારો કે $\theta$ એ સમતલો $P_1=\vec{r} \cdot(\hat{i}+\hat{j}+2\hat{k})=9$ અને $P_2=\vec{r} \cdot(2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})=15$ વચ્ચેનો ખૂણો છે. ધારો કે $L$ એ રેખા છે જે $P_2$ ને $(4,-2,5)$ બિંદુએ મળે છે અને $P_2$ ના અભિલંબ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવે છે. જો $\alpha$ એ $L$ અને $P_2$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો $(\tan^2 \theta)(\cot^2 \alpha)$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$9$
B
$12$
C
$3$
D
$63$

Solution

(A) સમતલો $P_1$ અને $P_2$ ના અભિલંબ સદિશો અનુક્રમે $\vec{n}_1 = \hat{i}+\hat{j}+2\hat{k}$ અને $\vec{n}_2 = 2\hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ છે.
બે સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{n}_1 \cdot \vec{n}_2|}{||\vec{n}_1|| ||\vec{n}_2||}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\cos \theta = \frac{|(1)(2) + (1)(-1) + (2)(1)|}{\sqrt{1^2+1^2+2^2} \sqrt{2^2+(-1)^2+1^2}} = \frac{|2-1+2|}{\sqrt{6}\sqrt{6}} = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$.
આમ,$\theta = \frac{\pi}{3}$.
ધારો કે $L$ એ $P_2$ ના અભિલંબ સાથે $\theta$ ખૂણો બનાવતી રેખા છે. રેખા $L$ અને સમતલ $P_2$ વચ્ચેનો ખૂણો $\alpha$ એ રેખા અને અભિલંબ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ સાથે $\alpha = \frac{\pi}{2} - \theta$ સંબંધ ધરાવે છે.
કારણ કે $\theta = \frac{\pi}{3}$,તેથી $\alpha = \frac{\pi}{2} - \frac{\pi}{3} = \frac{\pi}{6}$.
આપણે $(\tan^2 \theta)(\cot^2 \alpha)$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$(\tan^2 \frac{\pi}{3})(\cot^2 \frac{\pi}{6}) = ((\sqrt{3})^2)((\sqrt{3})^2) = (3)(3) = 9$.
Solution diagram
321
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $L: \frac{x-1}{2} = \frac{y+1}{-1} = \frac{z-3}{1}$ એ સમતલ $2x+y+3z=16$ ને બિંદુ $P$ માં છેદે છે. ધારો કે બિંદુ $Q$ એ બિંદુ $R(1, -1, -3)$ માંથી રેખા $L$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. જો $\alpha$ એ ત્રિકોણ $PQR$ નું ક્ષેત્રફળ હોય,તો $\alpha^2$ ની કિંમત $...........$ છે.
A
$180$
B
$90$
C
$45$
D
$62$

Solution

(A) રેખા $L$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2\lambda+1, -\lambda-1, \lambda+3)$ સ્વરૂપમાં હોય છે.
આ બિંદુને સમતલના સમીકરણ $2x+y+3z=16$ માં મૂકતા:
$2(2\lambda+1) + (-\lambda-1) + 3(\lambda+3) = 16$
$4\lambda + 2 - \lambda - 1 + 3\lambda + 9 = 16$
$6\lambda + 10 = 16 \Rightarrow 6\lambda = 6 \Rightarrow \lambda = 1$.
તેથી,બિંદુ $P = (3, -2, 4)$.
બિંદુ $R(1, -1, -3)$ માંથી રેખા $L$ પરના લંબપાદ $Q$ માટે,ધારો કે $Q = (2\mu+1, -\mu-1, \mu+3)$.
સદિશ $\vec{RQ} = (2\mu, -\mu, \mu+6)$. કારણ કે $\vec{RQ}$ એ રેખા $L$ ની દિશા $\vec{v} = \langle 2, -1, 1 \rangle$ ને લંબ છે:
$2(2\mu) - 1(-\mu) + 1(\mu+6) = 0$
$4\mu + \mu + \mu + 6 = 0 \Rightarrow 6\mu = -6 \Rightarrow \mu = -1$.
તેથી,$Q = (-1, 0, 2)$.
હવે,$\vec{QR} = R - Q = (1 - (-1), -1 - 0, -3 - 2) = (2, -1, -5)$.
અને $\vec{QP} = P - Q = (3 - (-1), -2 - 0, 4 - 2) = (4, -2, 2)$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{QR} \times \vec{QP} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -1 & -5 \\ 4 & -2 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(-2-10) - \hat{j}(4+20) + \hat{k}(-4+4) = -12\hat{i} - 24\hat{j}$.
ક્ષેત્રફળ $\alpha = \frac{1}{2} |\vec{QR} \times \vec{QP}| = \frac{1}{2} \sqrt{(-12)^2 + (-24)^2} = \frac{1}{2} \sqrt{144 + 576} = \frac{1}{2} \sqrt{720}$.
તેથી,$\alpha^2 = \frac{1}{4} \times 720 = 180$.
322
DifficultMCQ
ધારો કે સમતલ $P : 8x + \alpha_1 y + \alpha_2 z + 12 = 0$ એ રેખા $L : \frac{x + 2}{2} = \frac{y - 3}{3} = \frac{z + 4}{5}$ ને સમાંતર છે. જો $P$ નો $y$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ $1$ હોય,તો $P$ અને $L$ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$\sqrt{14}$
B
$\frac{6}{\sqrt{14}}$
C
$\sqrt{\frac{2}{7}}$
D
$\sqrt{\frac{7}{2}}$

Solution

(A) આપેલ સમતલ $P : 8x + \alpha_1 y + \alpha_2 z + 12 = 0$ અને રેખા $L : \frac{x + 2}{2} = \frac{y - 3}{3} = \frac{z + 4}{5}$ છે.
સમતલ $P$ એ રેખા $L$ ને સમાંતર હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ એ રેખાના દિશા સદિશને લંબ હોય.
તેથી,$8(2) + \alpha_1(3) + \alpha_2(5) = 0 \Rightarrow 3\alpha_1 + 5\alpha_2 = -16$.
સમતલ $P$ નો $y$-અંતઃખંડ $1$ આપેલ છે,તેથી સમતલના સમીકરણમાં $x=0$ અને $z=0$ મૂકતા: $\alpha_1(1) + 12 = 0 \Rightarrow \alpha_1 = -12$.
$\alpha_1 = -12$ ને $3\alpha_1 + 5\alpha_2 = -16$ માં મૂકતા,આપણને મળે: $3(-12) + 5\alpha_2 = -16 \Rightarrow -36 + 5\alpha_2 = -16 \Rightarrow 5\alpha_2 = 20 \Rightarrow \alpha_2 = 4$.
સમતલ $P$ નું સમીકરણ $8x - 12y + 4z + 12 = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2x - 3y + z + 3 = 0$ થાય છે.
રેખા $L$ પરના બિંદુ $(-2, 3, -4)$ થી સમતલ $P$ નું અંતર $d = \frac{|2(-2) - 3(3) + 1(-4) + 3|}{\sqrt{2^2 + (-3)^2 + 1^2}}$ દ્વારા મળે છે.
$d = \frac{|-4 - 9 - 4 + 3|}{\sqrt{4 + 9 + 1}} = \frac{|-14|}{\sqrt{14}} = \sqrt{14}$.
323
DifficultMCQ
ધારો કે બિંદુ $P(2, -1, 3)$ નું સમતલ $x + 2y - z = 0$ માં પ્રતિબિંબ $Q$ છે. તો બિંદુ $Q$ થી સમતલ $3x + 2y + z + 29 = 0$ નું અંતર $.........$ છે.
A
$\frac{22 \sqrt{2}}{7}$
B
$\frac{24 \sqrt{2}}{7}$
C
$2 \sqrt{14}$
D
$3 \sqrt{14}$

Solution

(D) બિંદુ $P(2, -1, 3)$ માંથી પસાર થતી અને સમતલ $x + 2y - z = 0$ ને લંબ રેખા $PM$ નું સમીકરણ $\frac{x - 2}{1} = \frac{y + 1}{2} = \frac{z - 3}{-1} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(\lambda + 2, 2\lambda - 1, -\lambda + 3)$ સ્વરૂપનું હોય.
લંબપાદ $M$ માટે,આ બિંદુ સમતલના સમીકરણનું સમાધાન કરે: $(\lambda + 2) + 2(2\lambda - 1) - (-\lambda + 3) = 0$.
$\lambda + 2 + 4\lambda - 2 + \lambda - 3 = 0 \implies 6\lambda = 3 \implies \lambda = \frac{1}{2}$.
$M$ ના યામ $(\frac{1}{2} + 2, 2(\frac{1}{2}) - 1, -\frac{1}{2} + 3) = (\frac{5}{2}, 0, \frac{5}{2})$ મળે.
ધારો કે $Q(\alpha, \beta, \gamma)$ એ $P$ નું પ્રતિબિંબ છે. $M$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\frac{\alpha + 2}{2} = \frac{5}{2}$,$\frac{\beta - 1}{2} = 0$,અને $\frac{\gamma + 3}{2} = \frac{5}{2}$ થાય.
આ ઉકેલતા,$\alpha = 3, \beta = 1, \gamma = 2$ મળે. તેથી,$Q = (3, 1, 2)$.
બિંદુ $Q(3, 1, 2)$ થી સમતલ $3x + 2y + z + 29 = 0$ નું અંતર $d = \frac{|3(3) + 2(1) + 1(2) + 29|}{\sqrt{3^2 + 2^2 + 1^2}}$ દ્વારા મળે.
$d = \frac{|9 + 2 + 2 + 29|}{\sqrt{9 + 4 + 1}} = \frac{42}{\sqrt{14}} = 3 \sqrt{14}$.
324
DifficultMCQ
ધારો કે સમતલ $P$ એ સમતલો $2x + 3y - z = 2$ અને $x + 2y + 3z = 6$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને સમતલ $2x + y - z + 1 = 0$ ને લંબ છે. જો $d$ એ બિંદુ $(-7, 1, 1)$ થી $P$ નું અંતર હોય,તો $d^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{250}{83}$
B
$\frac{15}{53}$
C
$\frac{25}{83}$
D
$\frac{250}{82}$

Solution

(A) સમતલ $P_1: 2x + 3y - z - 2 = 0$ અને $P_2: x + 2y + 3z - 6 = 0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા સમતલ $P$ નું સમીકરણ $P_1 + \lambda P_2 = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$(2x + 3y - z - 2) + \lambda(x + 2y + 3z - 6) = 0$
$(2 + \lambda)x + (3 + 2\lambda)y + (3\lambda - 1)z - (2 + 6\lambda) = 0$.
સમતલ $P$ એ સમતલ $2x + y - z + 1 = 0$ ને લંબ હોવાથી,તેમના અભિલંબનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$2(2 + \lambda) + 1(3 + 2\lambda) - 1(3\lambda - 1) = 0$
$4 + 2\lambda + 3 + 2\lambda - 3\lambda + 1 = 0$
$\lambda + 8 = 0 \implies \lambda = -8$.
$\lambda = -8$ ને $P$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(2 - 8)x + (3 - 16)y + (-24 - 1)z - (2 - 48) = 0$
$-6x - 13y - 25z + 46 = 0 \implies 6x + 13y + 25z - 46 = 0$.
બિંદુ $(-7, 1, 1)$ થી સમતલ $6x + 13y + 25z - 46 = 0$ નું અંતર $d$:
$d = \frac{|6(-7) + 13(1) + 25(1) - 46|}{\sqrt{6^2 + 13^2 + 25^2}} = \frac{|-42 + 13 + 25 - 46|}{\sqrt{36 + 169 + 625}} = \frac{|-50|}{\sqrt{830}} = \frac{50}{\sqrt{830}}$.
તેથી,$d^2 = \frac{50^2}{830} = \frac{2500}{830} = \frac{250}{83}$.
325
DifficultMCQ
સમતલ $8x+y+2z=0$ અને બિંદુઓ $A(-3,-6,1)$ અને $B(2,4,-3)$ ને જોડતી રેખાનું છેદબિંદુ $C$ એ રેખાખંડ $AB$ નું $k:1$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે. જો $a, b, c$ ($|a|, |b|, |c|$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે) એ બિંદુ $C$ માંથી રેખા $\frac{1-x}{1}=\frac{y+4}{2}=\frac{z+2}{3}$ પર દોરેલા લંબના દિકગુણોત્તર હોય,તો $|a+b+c|$ ની કિંમત $.............$ છે.
A
$100$
B
$10$
C
$1000$
D
$200$

Solution

(B) બિંદુઓ $A(-3,-6,1)$ અને $B(2,4,-3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો દિક સદિશ $\vec{v} = (2 - (-3), 4 - (-6), -3 - 1) = (5, 10, -4)$ છે.
રેખા $AB$ નું સમીકરણ $\frac{x-2}{5} = \frac{y-4}{10} = \frac{z+3}{-4} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(5\lambda+2, 10\lambda+4, -4\lambda-3)$ છે.
$C$ એ સમતલ $8x+y+2z=0$ પર હોવાથી,$8(5\lambda+2) + (10\lambda+4) + 2(-4\lambda-3) = 0$.
$40\lambda + 16 + 10\lambda + 4 - 8\lambda - 6 = 0 \implies 42\lambda + 14 = 0 \implies \lambda = -\frac{1}{3}$.
$\lambda = -\frac{1}{3}$ મૂકતા,$C = (\frac{1}{3}, \frac{2}{3}, -\frac{5}{3})$ મળે.
રેખા $L$ એ $\frac{x-1}{-1} = \frac{y+4}{2} = \frac{z+2}{3} = \mu$ છે. $L$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $D(-\mu+1, 2\mu-4, 3\mu-2)$ છે.
સદિશ $\vec{CD} = (-\mu+\frac{2}{3}, 2\mu-\frac{14}{3}, 3\mu-\frac{1}{3})$ છે.
$CD \perp L$ હોવાથી,$\vec{CD}$ અને $L$ ના દિક સદિશ $(-1, 2, 3)$ નો ડોટ ગુણાકાર $0$ થાય.
$-1(-\mu+\frac{2}{3}) + 2(2\mu-\frac{14}{3}) + 3(3\mu-\frac{1}{3}) = 0$.
$\mu - \frac{2}{3} + 4\mu - \frac{28}{3} + 9\mu - 1 = 0 \implies 14\mu = 11 \implies \mu = \frac{11}{14}$.
$\mu = \frac{11}{14}$ મૂકતા,$\vec{CD} = (-\frac{5}{42}, -\frac{70}{42}, \frac{85}{42})$ મળે.
દિકગુણોત્તર $(1, 14, -17)$ મળે છે. $|a+b+c| = |1 + 14 - 17| = 2$. આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $10$ છે.
Solution diagram
326
DifficultMCQ
જો સમતલો $2x - y + z = 3$ અને $4x - 3y + 5z + 9 = 0$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતું અને રેખા $\frac{x + 1}{-2} = \frac{y + 3}{4} = \frac{z - 2}{5}$ ને સમાંતર સમતલનું સમીકરણ $ax + by + cz + 6 = 0$ હોય,તો $a + b + c$ ની કિંમત $.............$ થાય.
A
$14$
B
$12$
C
$13$
D
$15$

Solution

(A) સમતલો $P_1: 2x - y + z - 3 = 0$ અને $P_2: 4x - 3y + 5z + 9 = 0$ ના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ $(2x - y + z - 3) + \lambda(4x - 3y + 5z + 9) = 0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે: $x(2 + 4\lambda) + y(-1 - 3\lambda) + z(1 + 5\lambda) + (-3 + 9\lambda) = 0$.
આ સમતલ રેખા $(-2, 4, 5)$ ને સમાંતર હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ રેખાને લંબ હોવો જોઈએ. તેથી,અભિલંબ સદિશ $(2 + 4\lambda, -1 - 3\lambda, 1 + 5\lambda)$ અને દિશા સદિશ $(-2, 4, 5)$ નો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$-2(2 + 4\lambda) + 4(-1 - 3\lambda) + 5(1 + 5\lambda) = 0$.
$-4 - 8\lambda - 4 - 12\lambda + 5 + 25\lambda = 0$.
$5\lambda - 3 = 0 \implies \lambda = \frac{3}{5}$.
$\lambda = \frac{3}{5}$ ને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(2x - y + z - 3) + \frac{3}{5}(4x - 3y + 5z + 9) = 0$.
$5(2x - y + z - 3) + 3(4x - 3y + 5z + 9) = 0$.
$10x - 5y + 5z - 15 + 12x - 9y + 15z + 27 = 0$.
$22x - 14y + 20z + 12 = 0$.
$2$ વડે ભાગતા,આપણને મળે: $11x - 7y + 10z + 6 = 0$.
$ax + by + cz + 6 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 11, b = -7, c = 10$ મળે.
તેથી,$a + b + c = 11 - 7 + 10 = 14$.
327
DifficultMCQ
ધારો કે બિંદુ $P(1, 2, 3)$ નું સમતલ $2x - y + z = 9$ માં પ્રતિબિંબ $Q$ છે. જો બિંદુ $R$ ના યામ $(6, 10, 7)$ હોય,તો ત્રિકોણ $PQR$ ના ક્ષેત્રફળનો વર્ગ $.....$ છે.
A
$591$
B
$592$
C
$593$
D
$594$

Solution

(D) ધારો કે $Q(\alpha, \beta, \gamma)$ એ સમતલ $2x - y + z = 9$ ની સાપેક્ષે $P(1, 2, 3)$ નું પ્રતિબિંબ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ નું સમતલ $ax + by + cz + d = 0$ માં પ્રતિબિંબ શોધવાના સૂત્ર મુજબ:
$\frac{\alpha - 1}{2} = \frac{\beta - 2}{-1} = \frac{\gamma - 3}{1} = -2 \frac{2(1) - 1(2) + 1(3) - 9}{2^2 + (-1)^2 + 1^2} = -2 \frac{2 - 2 + 3 - 9}{4 + 1 + 1} = -2 \frac{-6}{6} = 2$.
આમ,$\alpha - 1 = 4 \Rightarrow \alpha = 5$,$\beta - 2 = -2 \Rightarrow \beta = 0$,અને $\gamma - 3 = 2 \Rightarrow \gamma = 5$.
તેથી,$Q = (5, 0, 5)$.
હવે,સદિશ $\vec{PQ}$ અને $\vec{PR}$ શોધીએ:
$\vec{PQ} = (5-1, 0-2, 5-3) = (4, -2, 2)$.
$\vec{PR} = (6-1, 10-2, 7-3) = (5, 8, 4)$.
ત્રિકોણ $PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} |\vec{PQ} \times \vec{PR}|$ છે.
$\vec{PQ} \times \vec{PR} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & -2 & 2 \\ 5 & 8 & 4 \end{vmatrix} = \hat{i}(-8 - 16) - \hat{j}(16 - 10) + \hat{k}(32 + 10) = -24\hat{i} - 6\hat{j} + 42\hat{k}$.
$|\vec{PQ} \times \vec{PR}| = \sqrt{(-24)^2 + (-6)^2 + (42)^2} = \sqrt{576 + 36 + 1764} = \sqrt{2376}$.
ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \sqrt{2376} = \sqrt{\frac{2376}{4}} = \sqrt{594}$.
ક્ષેત્રફળનો વર્ગ $594$ છે.
328
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $L$ બિંદુ $(0,1,2)$ માંથી પસાર થાય છે,રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4}$ ને છેદે છે અને સમતલ $2x+y-3z=4$ ને સમાંતર છે. તો બિંદુ $P(1,-9,2)$ નું રેખા $L$ થી અંતર શોધો.
A
$9$
B
$\sqrt{54}$
C
$\sqrt{69}$
D
$\sqrt{74}$

Solution

(D) ધારો કે રેખા $L$ બિંદુ $A(0,1,2)$ માંથી પસાર થાય છે અને રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4}$ ને બિંદુ $B(1+2\lambda, 2+3\lambda, 3+4\lambda)$ પર છેદે છે.
રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = \vec{AB} = (1+2\lambda)\hat{i} + (1+3\lambda)\hat{j} + (1+4\lambda)\hat{k}$ છે.
રેખા $L$ એ સમતલ $2x+y-3z=4$ ને સમાંતર હોવાથી,અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = 2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ એ $\vec{v}$ ને લંબ છે.
તેથી,$\vec{v} \cdot \vec{n} = 0 \Rightarrow 2(1+2\lambda) + 1(1+3\lambda) - 3(1+4\lambda) = 0$.
$2 + 4\lambda + 1 + 3\lambda - 3 - 12\lambda = 0 \Rightarrow -5\lambda = 0 \Rightarrow \lambda = 0$.
આમ,બિંદુ $B$ એ $(1, 2, 3)$ છે અને દિશા સદિશ $\vec{v} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે.
રેખા $L$ નું સમીકરણ $\vec{r} = (0\hat{i} + 1\hat{j} + 2\hat{k}) + t(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
ધારો કે $Q$ એ $P(1,-9,2)$ નો રેખા $L$ પરનો પ્રક્ષેપ છે. $Q = (t, 1+t, 2+t)$.
$\vec{PQ} = (t-1)\hat{i} + (10+t)\hat{j} + t\hat{k}$.
$\vec{PQ} \perp \vec{v}$ હોવાથી,$\vec{PQ} \cdot \vec{v} = 0 \Rightarrow (t-1) + (10+t) + t = 0 \Rightarrow 3t = -9 \Rightarrow t = -3$.
$Q = (-3, -2, -1)$.
અંતર $PQ = \sqrt{(-3-1)^2 + (-2 - (-9))^2 + (-1-2)^2} = \sqrt{(-4)^2 + 7^2 + (-3)^2} = \sqrt{16 + 49 + 9} = \sqrt{74}$.
Solution diagram
329
DifficultMCQ
એક સમતલ $P$ એ સમતલો $\vec{r} \cdot (\hat{i}+\hat{j}+\hat{k}) = 6$ અને $\vec{r} \cdot (2\hat{i}+3\hat{j}+4\hat{k}) = -5$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થાય છે. જો $P$ બિંદુ $(0, 2, -2)$ માંથી પસાર થતું હોય,તો બિંદુ $(12, 12, 18)$ નું સમતલ $P$ થી અંતરનો વર્ગ કેટલો થાય?
A
$1240$
B
$620$
C
$310$
D
$155$

Solution

(B) બે આપેલા સમતલોના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ $(x+y+z-6) + \lambda(2x+3y+4z+5) = 0$ છે.
સમતલ $P$ બિંદુ $(0, 2, -2)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,આપણે આ યામોને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(0+2-2-6) + \lambda(2(0)+3(2)+4(-2)+5) = 0$
$-6 + \lambda(6-8+5) = 0$
$-6 + 3\lambda = 0 \implies \lambda = 2$.
$\lambda = 2$ ને સમૂહના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(x+y+z-6) + 2(2x+3y+4z+5) = 0$
$x+y+z-6 + 4x+6y+8z+10 = 0$
$5x+7y+9z+4 = 0$.
બિંદુ $(12, 12, 18)$ નું સમતલ $5x+7y+9z+4 = 0$ થી અંતર $d$ નીચે મુજબ છે:
$d = \frac{|5(12) + 7(12) + 9(18) + 4|}{\sqrt{5^2 + 7^2 + 9^2}}$
$d = \frac{|60 + 84 + 162 + 4|}{\sqrt{25 + 49 + 81}}$
$d = \frac{310}{\sqrt{155}}$.
અંતરનો વર્ગ $d^2 = \frac{310^2}{155} = \frac{96100}{155} = 620$ થાય.
330
AdvancedMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{2-y}{-3}=\frac{z-3}{\alpha}$ અને $\frac{x-4}{5}=\frac{y-1}{2}=\frac{z}{\beta}$ છેદતી હોય,તો $8 \alpha \beta$ ની ન્યૂનતમ કિંમતનું માન $...............$ છે.
A
$16$
B
$14$
C
$18$
D
$12$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓ $\frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{3} = \frac{z-3}{\alpha}$ અને $\frac{x-4}{5} = \frac{y-1}{2} = \frac{z}{\beta}$ છે.
પ્રથમ રેખા પરનું બિંદુ $P_1(1, 2, 3)$ છે અને બીજી રેખા પરનું બિંદુ $P_2(4, 1, 0)$ છે.
આ બિંદુઓને જોડતો સદિશ $\vec{P_1P_2} = (4-1)\hat{i} + (1-2)\hat{j} + (0-3)\hat{k} = 3\hat{i} - \hat{j} - 3\hat{k}$ છે.
રેખાઓના દિશા સદિશો $\vec{v_1} = 2\hat{i} + 3\hat{j} + \alpha\hat{k}$ અને $\vec{v_2} = 5\hat{i} + 2\hat{j} + \beta\hat{k}$ છે.
રેખાઓ છેદતી હોવાથી,સદિશો $\vec{P_1P_2}$,$\vec{v_1}$,અને $\vec{v_2}$ સમતલીય હોવા જોઈએ,તેથી તેમનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} 3 & -1 & -3 \\ 2 & 3 & \alpha \\ 5 & 2 & \beta \end{vmatrix} = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$3(3\beta - 2\alpha) + 1(2\beta - 5\alpha) - 3(4 - 15) = 0$
$9\beta - 6\alpha + 2\beta - 5\alpha + 33 = 0$
$-11\alpha + 11\beta + 33 = 0$
$\alpha - \beta = 3 \Rightarrow \alpha = \beta + 3$.
આપણે $8\alpha\beta = 8(\beta + 3)\beta = 8(\beta^2 + 3\beta)$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધવાની છે.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $8(\beta^2 + 3\beta + \frac{9}{4} - \frac{9}{4}) = 8(\beta + \frac{3}{2})^2 - 18$.
ન્યૂનતમ કિંમત $-18$ છે. ન્યૂનતમ કિંમતનું માન $|-18| = 18$ છે.
331
DifficultMCQ
જો $x+2y+3z-4=0=2x+y-z+5$ રેખા ધરાવતા અને $\vec{r}=(\hat{i}-\hat{j})+\lambda(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})+\mu(\hat{i}-2\hat{j}+3\hat{k})$ સમતલને લંબ સમતલનું સમીકરણ $ax+by+cz=4$ હોય,તો $(a-b+c)$ ની કિંમત શોધો.
A
$20$
B
$24$
C
$22$
D
$18$

Solution

(C) રેખા બે સમતલો $P_1: x+2y+3z-4=0$ અને $P_2: 2x+y-z+5=0$ ના છેદથી બને છે. રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = \vec{n}_1 \times \vec{n}_2$ છે,જ્યાં $\vec{n}_1 = \hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$ અને $\vec{n}_2 = 2\hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$.
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ 2 & 1 & -1 \end{vmatrix} = -5\hat{i}+7\hat{j}-3\hat{k}$.
બીજું સમતલ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda\vec{u} + \mu\vec{w}$ સ્વરૂપમાં છે,જ્યાં $\vec{u} = \hat{i}+\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{w} = \hat{i}-2\hat{j}+3\hat{k}$. આ સમતલનો અભિલંબ $\vec{n}_3 = \vec{u} \times \vec{w} = 5\hat{i}-2\hat{j}-3\hat{k}$.
માગેલ સમતલ રેખાને સમાવે છે અને બીજા સમતલને લંબ છે,તેથી તેનો અભિલંબ $\vec{N} = \vec{v} \times \vec{n}_3 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -5 & 7 & -3 \\ 5 & -2 & -3 \end{vmatrix} = -27\hat{i}-30\hat{j}-25\hat{k}$.
સમતલનું સમીકરણ $27x+30y+25z=4$ મળે છે. તેથી $a=27, b=30, c=25$. આમ,$a-b+c = 27-30+25 = 22$.
332
DifficultMCQ
ધારો કે $\lambda_1, \lambda_2$ એ $\lambda$ ની એવી કિંમતો છે જેના માટે બિંદુઓ $\left(\frac{5}{2}, 1, \lambda\right)$ અને $(-2, 0, 1)$ સમતલ $2x + 3y - 6z + 7 = 0$ થી સમાન અંતરે છે. જો $\lambda_1 > \lambda_2$ હોય,તો બિંદુ $(\lambda_1 - \lambda_2, \lambda_2, \lambda_1)$ નું રેખા $\frac{x - 5}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z + 7}{2}$ થી અંતર કેટલું થાય?
A
$10$
B
$9$
C
$12$
D
$13$

Solution

(B) બિંદુ $(x_0, y_0, z_0)$ નું સમતલ $Ax + By + Cz + D = 0$ થી અંતર $d = \frac{|Ax_0 + By_0 + Cz_0 + D|}{\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
બિંદુ $\left(\frac{5}{2}, 1, \lambda\right)$ અને સમતલ $2x + 3y - 6z + 7 = 0$ માટે:
$d_1 = \frac{|2(\frac{5}{2}) + 3(1) - 6(\lambda) + 7|}{\sqrt{2^2 + 3^2 + (-6)^2}} = \frac{|5 + 3 - 6\lambda + 7|}{\sqrt{4 + 9 + 36}} = \frac{|15 - 6\lambda|}{7}$.
બિંદુ $(-2, 0, 1)$ અને સમતલ $2x + 3y - 6z + 7 = 0$ માટે:
$d_2 = \frac{|2(-2) + 3(0) - 6(1) + 7|}{\sqrt{4 + 9 + 36}} = \frac{|-4 - 6 + 7|}{7} = \frac{|-3|}{7} = \frac{3}{7}$.
$d_1 = d_2$ હોવાથી,$\frac{|15 - 6\lambda|}{7} = \frac{3}{7}$,એટલે કે $|15 - 6\lambda| = 3$.
આના બે કિસ્સા મળે:
$15 - 6\lambda = 3 \Rightarrow 6\lambda = 12 \Rightarrow \lambda = 2$.
$15 - 6\lambda = -3 \Rightarrow 6\lambda = 18 \Rightarrow \lambda = 3$.
$\lambda_1 > \lambda_2$ હોવાથી,$\lambda_1 = 3$ અને $\lambda_2 = 2$.
બિંદુ $(\lambda_1 - \lambda_2, \lambda_2, \lambda_1) = (3 - 2, 2, 3) = (1, 2, 3)$ થાય.
બિંદુ $P(1, 2, 3)$ નું રેખા $\frac{x - 5}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z + 7}{2}$ થી અંતર $d = \frac{|\vec{AP} \times \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ છે,જ્યાં $A(5, 1, -7)$ રેખા પરનું બિંદુ છે અને $\vec{v} = (1, 2, 2)$ દિશા સદિશ છે.
$\vec{AP} = (1 - 5, 2 - 1, 3 - (-7)) = (-4, 1, 10)$.
$\vec{AP} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -4 & 1 & 10 \\ 1 & 2 & 2 \end{vmatrix} = -18\hat{i} + 18\hat{j} - 9\hat{k}$.
$|\vec{AP} \times \vec{v}| = \sqrt{(-18)^2 + 18^2 + (-9)^2} = 27$.
$|\vec{v}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = 3$.
$d = \frac{27}{3} = 9$.
Solution diagram
333
MediumMCQ
ધારો કે $P$ એ રેખા $\frac{x-1}{1}=\frac{y-2}{-3}=\frac{z+5}{7}$ અને બિંદુ $(2,4,-3)$ માંથી પસાર થતું સમતલ છે. જો બિંદુ $(-1,3,4)$ નું સમતલ $P$ માં પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$11$
C
$9$
D
$10$

Solution

(D) રેખા બિંદુ $A(1, 2, -5)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની દિશા સદિશ $\vec{v} = \langle 1, -3, 7 \rangle$ છે. સમતલ બિંદુ $B(2, 4, -3)$ માંથી પણ પસાર થાય છે.
સદિશ $\vec{AB} = \langle 2-1, 4-2, -3-(-5) \rangle = \langle 1, 2, 2 \rangle$.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \vec{v} \times \vec{AB} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -3 & 7 \\ 1 & 2 & 2 \end{vmatrix} = -20\hat{i} + 5\hat{j} + 5\hat{k}$.
આપણે અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = \langle 4, -1, -1 \rangle$ લઈ શકીએ.
સમતલનું સમીકરણ $4(x-1) - 1(y-2) - 1(z+5) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $4x - y - z = 7$ થાય છે.
ધારો કે બિંદુ $Q(-1, 3, 4)$ છે. પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ માટે,$\frac{\alpha+1}{4} = \frac{\beta-3}{-1} = \frac{\gamma-4}{-1} = -2 \frac{4(-1)-3-4-7}{16+1+1} = -2 \frac{-18}{18} = 2$.
તેથી,$\alpha+1 = 8 \implies \alpha = 7$,$\beta-3 = -2 \implies \beta = 1$,$\gamma-4 = -2 \implies \gamma = 2$.
$\alpha+\beta+\gamma = 7+1+2 = 10$.
Solution diagram
334
DifficultMCQ
$a, b \in \mathbb{Z}$ અને $|a - b| \leq 10$ માટે,સમતલ $P: ax + y - z = b$ અને રેખા $l: x - 1 = \frac{-y}{1} = z + 1$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$ છે. જો બિંદુ $(6, -6, 4)$ નું સમતલ $P$ થી અંતર $3\sqrt{6}$ હોય,તો $a^4 + b^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$25$
B
$85$
C
$48$
D
$32$

Solution

(D) સમતલ $P: ax + y - z - b = 0$ છે. અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = a\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ છે.
રેખા $l$ ની દિશા $\vec{v} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ છે.
રેખા અને સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\sin \theta = \frac{|\vec{v} \cdot \vec{n}|}{|\vec{v}| |\vec{n}|}$ થાય.
$\cos \theta = \frac{1}{3}$ હોવાથી,$\sin \theta = \frac{2\sqrt{2}}{3}$ થાય.
$\frac{|a - 2|}{\sqrt{3} \sqrt{a^2 + 2}} = \frac{2\sqrt{2}}{3}$ નું સાદું રૂપ આપતા $5a^2 + 12a + 4 = 0$ મળે,તેથી $a = -2$ ($a \in \mathbb{Z}$ હોવાથી).
બિંદુ $(6, -6, 4)$ થી સમતલનું અંતર $3\sqrt{6}$ છે,તેથી $\frac{|-22 - b|}{\sqrt{6}} = 3\sqrt{6}$ મળે.
$|-22 - b| = 18$ પરથી $b = -4$ અથવા $b = -40$ મળે.
$|a - b| \leq 10$ શરત મુજબ $b = -4$ યોગ્ય છે.
તેથી $a^4 + b^2 = (-2)^4 + (-4)^2 = 16 + 16 = 32$.
335
DifficultMCQ
ધારો કે $P_1$ એ સમતલ $3x - y - 7z = 11$ છે અને $P_2$ એ બિંદુઓ $(2, -1, 0)$,$(2, 0, -1)$,અને $(5, 1, 1)$ માંથી પસાર થતું સમતલ છે. જો બિંદુ $(7, 4, -1)$ માંથી સમતલ $P_1$ અને $P_2$ ની છેદરેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha + \beta + \gamma$ ની કિંમત $............$ થાય.
A
$11$
B
$10$
C
$12$
D
$14$

Solution

(A) બિંદુઓ $(2, -1, 0)$,$(2, 0, -1)$,અને $(5, 1, 1)$ માંથી પસાર થતા સમતલ $P_2$ નું સમીકરણ નિશ્ચાયક દ્વારા મળે છે:
$\begin{vmatrix} x-5 & y-1 & z-1 \\ -3 & -1 & -2 \\ -3 & -2 & -1 \end{vmatrix} = 0 \implies x-y-z = 3$.
સમતલ $P_1: 3x - y - 7z = 11$ અને $P_2: x - y - z = 3$ ની છેદરેખાના દિશા-ગુણોત્તર તેમના અભિલંબના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે:
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & -1 & -7 \\ 1 & -1 & -1 \end{vmatrix} = -6\hat{i} - 4\hat{j} - 2\hat{k}$,જે $(3, 2, 1)$ તરીકે લઈ શકાય.
રેખા પરનું બિંદુ $(4, 1, 0)$ છે. તેથી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-4}{3} = \frac{y-1}{2} = \frac{z}{1} = r$ છે.
રેખા પરનું કોઈ પણ બિંદુ $(3r+4, 2r+1, r)$ છે.
બિંદુ $(7, 4, -1)$ થી આ બિંદુ સુધીનો સદિશ $(3r-3, 2r-3, r+1)$ છે.
આ સદિશ રેખાની દિશા $(3, 2, 1)$ ને લંબ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$3(3r-3) + 2(2r-3) + 1(r+1) = 0 \implies 14r - 14 = 0 \implies r=1$.
લંબપાદ $(7, 3, 1)$ મળે છે.
તેથી,$\alpha+\beta+\gamma = 7+3+1 = 11$.
336
DifficultMCQ
ધારો કે $P$ એ રેખા $\frac{x+3}{3}=\frac{y+2}{1}=\frac{1-z}{2}$ અને સમતલ $x + y + z = 2$ નું છેદબિંદુ છે. જો બિંદુ $P$ નું સમતલ $3x - 4y + 12z = 32$ થી અંતર $q$ હોય,તો $q$ અને $2q$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^2 - 18x + 72 = 0$
B
$x^2 + 18x + 72 = 0$
C
$x^2 - 18x - 72 = 0$
D
$x^2 + 18x - 72 = 0$

Solution

(A) રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+3}{3} = \frac{y+2}{1} = \frac{z-1}{-2} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P$ એ $(3\lambda - 3, \lambda - 2, 1 - 2\lambda)$ સ્વરૂપમાં છે.
બિંદુ $P$ એ સમતલ $x + y + z = 2$ પર હોવાથી,યામો મૂકતા:
$(3\lambda - 3) + (\lambda - 2) + (1 - 2\lambda) = 2$.
$2\lambda - 4 = 2 \Rightarrow 2\lambda = 6 \Rightarrow \lambda = 3$.
આમ,$P$ ના યામ $(6, 1, -5)$ મળે છે.
બિંદુ $P(6, 1, -5)$ નું સમતલ $3x - 4y + 12z - 32 = 0$ થી અંતર $q$ નીચે મુજબ છે:
$q = \left| \frac{3(6) - 4(1) + 12(-5) - 32}{\sqrt{3^2 + (-4)^2 + 12^2}} \right| = \left| \frac{18 - 4 - 60 - 32}{\sqrt{9 + 16 + 144}} \right| = \left| \frac{-78}{13} \right| = 6$.
તેથી,$q = 6$ અને $2q = 12$.
$6$ અને $12$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $(x - 6)(x - 12) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 - 18x + 72 = 0$ થાય છે.
337
DifficultMCQ
ધારો કે ત્રિકોણ $ABC$ ના બે શિરોબિંદુઓ $(2,4,6)$ અને $(0,-2,-5)$ છે,અને તેનું મધ્યકેન્દ્ર $(2,1,-1)$ છે. જો સમતલ $x+2y+4z=11$ માં ત્રીજા શિરોબિંદુની પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha \beta+\beta \gamma+\gamma \alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$72$
B
$74$
C
$76$
D
$70$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(2,4,6)$,$B(0,-2,-5)$ અને $C(x,y,z)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G(2,1,-1)$ આપેલ છે,તેથી મધ્યકેન્દ્રના સૂત્ર મુજબ: $G = (\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3}, \frac{z_1+z_2+z_3}{3})$.
$\frac{2+0+x}{3} = 2 \Rightarrow 2+x = 6 \Rightarrow x = 4$.
$\frac{4-2+y}{3} = 1 \Rightarrow 2+y = 3 \Rightarrow y = 1$.
$\frac{6-5+z}{3} = -1 \Rightarrow 1+z = -3 \Rightarrow z = -4$.
તેથી,ત્રીજું શિરોબિંદુ $C(4,1,-4)$ છે.
હવે,સમતલ $x+2y+4z-11=0$ માં બિંદુ $C(4,1,-4)$ નું પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ શોધો.
સમતલ $ax+by+cz+d=0$ માં બિંદુ $(x_0, y_0, z_0)$ ના પ્રતિબિંબનું સૂત્ર $\frac{\alpha-x_0}{a} = \frac{\beta-y_0}{b} = \frac{\gamma-z_0}{c} = -2 \frac{ax_0+by_0+cz_0+d}{a^2+b^2+c^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{\alpha-4}{1} = \frac{\beta-1}{2} = \frac{\gamma+4}{4} = -2 \frac{4+2(1)+4(-4)-11}{1^2+2^2+4^2} = -2 \frac{4+2-16-11}{1+4+16} = -2 \frac{-21}{21} = 2$.
આમ,$\alpha-4 = 2 \Rightarrow \alpha = 6$; $\beta-1 = 4 \Rightarrow \beta = 5$; $\gamma+4 = 8 \Rightarrow \gamma = 4$.
પ્રતિબિંબ $(6,5,4)$ છે.
અંતે,$\alpha \beta+\beta \gamma+\gamma \alpha = (6)(5) + (5)(4) + (4)(6) = 30 + 20 + 24 = 74$.
338
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $\frac{x}{1}=\frac{6-y}{2}=\frac{z+8}{5}$ એ રેખાઓ $\frac{x-5}{4}=\frac{y-7}{3}=\frac{z+2}{1}$ અને $\frac{x+3}{6}=\frac{3-y}{3}=\frac{z-6}{1}$ ને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓ પર છેદે છે. તો રેખાખંડ $AB$ ના મધ્યબિંદુનું સમતલ $2x-2y+z=14$ થી અંતર શોધો.
A
$4$
B
$\frac{10}{3}$
C
$3$
D
$\frac{11}{3}$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ:
$L_1: \frac{x}{1} = \frac{y-6}{-2} = \frac{z+8}{5} = \lambda$
$L_2: \frac{x-5}{4} = \frac{y-7}{3} = \frac{z+2}{1} = \mu$
$L_3: \frac{x+3}{6} = \frac{y-3}{-3} = \frac{z-6}{1} = \gamma$
$L_1$ અને $L_2$ ના છેદબિંદુ $A$ માટે:
$(\lambda, -2\lambda+6, 5\lambda-8) = (4\mu+5, 3\mu+7, \mu-2)$
આને ઉકેલતા,આપણને $\lambda=1$ અને $\mu=-1$ મળે છે. તેથી,$A = (1, 4, -3)$.
$L_1$ અને $L_3$ ના છેદબિંદુ $B$ માટે:
$(\lambda, -2\lambda+6, 5\lambda-8) = (6\gamma-3, -3\gamma+3, \gamma+6)$
આને ઉકેલતા,આપણને $\lambda=3$ અને $\gamma=1$ મળે છે. તેથી,$B = (3, 0, 7)$.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $M$ એ $(\frac{1+3}{2}, \frac{4+0}{2}, \frac{-3+7}{2}) = (2, 2, 2)$ છે.
$M(2, 2, 2)$ નું સમતલ $2x-2y+z-14=0$ થી અંતર:
$d = \frac{|2(2) - 2(2) + 1(2) - 14|}{\sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2}} = \frac{|4 - 4 + 2 - 14|}{\sqrt{4+4+1}} = \frac{|-12|}{3} = 4$.
339
AdvancedMCQ
ધારો કે બિંદુ $A(4, 3, 1)$ માંથી સમતલ $P: x - y + 2z + 3 = 0$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $N$ છે. જો $B(5, \alpha, \beta)$,જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{Z}$,એ સમતલ $P$ પરનું બિંદુ હોય અને ત્રિકોણ $ABN$ નું ક્ષેત્રફળ $3\sqrt{2}$ હોય,તો $\alpha^2 + \beta^2 + \alpha\beta$ ની કિંમત $...........$ થાય.
A
$6$
B
$5$
C
$7$
D
$4$

Solution

(C) બિંદુ $A(4, 3, 1)$ થી સમતલ $x - y + 2z + 3 = 0$ પરના લંબ $AN$ ની લંબાઈ $AN = \frac{|4 - 3 + 2(1) + 3|}{\sqrt{1^2 + (-1)^2 + 2^2}} = \frac{6}{\sqrt{6}} = \sqrt{6}$ છે.
$N$ ના યામ $\frac{x-4}{1} = \frac{y-3}{-1} = \frac{z-1}{2} = -\frac{4-3+2+3}{6} = -1$ દ્વારા મળે છે. તેથી,$x=3, y=4, z=-1$,એટલે કે $N(3, 4, -1)$.
બિંદુ $B(5, \alpha, \beta)$ સમતલ $x - y + 2z + 3 = 0$ પર હોવાથી,$5 - \alpha + 2\beta + 3 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha = 2\beta + 8$.
$\Delta ABN$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times AN \times BN = 3\sqrt{2}$. $AN = \sqrt{6}$ મૂકતા,$\frac{1}{2} \times \sqrt{6} \times BN = 3\sqrt{2}$,તેથી $BN = 2\sqrt{3}$.
$BN^2 = (5-3)^2 + (\alpha-4)^2 + (\beta+1)^2 = 4 + (2\beta+4)^2 + (\beta+1)^2 = 12$.
$4 + 4\beta^2 + 16\beta + 16 + \beta^2 + 2\beta + 1 = 12 \implies 5\beta^2 + 18\beta + 9 = 0$.
અવયવ પાડતા $(5\beta + 3)(\beta + 3) = 0$ મળે. $\beta \in \mathbb{Z}$ હોવાથી,$\beta = -3$. તેથી $\alpha = 2(-3) + 8 = 2$.
અંતે,$\alpha^2 + \beta^2 + \alpha\beta = (2)^2 + (-3)^2 + (2)(-3) = 4 + 9 - 6 = 7$.
340
DifficultMCQ
ધારો કે એક રેખા $l$ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને રેખાઓ $l_1: \overrightarrow{r} = (\hat{i} - 11\hat{j} - 7\hat{k}) + \lambda(\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k})$ અને $l_2: \overrightarrow{r} = (-\hat{i} + \hat{k}) + \mu(2\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k})$ ને લંબ છે. જો $P$ એ $l$ અને $l_1$ નું છેદબિંદુ હોય,અને $Q(\alpha, \beta, \gamma)$ એ $P$ માંથી $l_2$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ હોય,તો $9(\alpha + \beta + \gamma)$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$3$
D
$2$

Solution

(B) રેખા $l$ નો દિશા સદિશ $l_1$ અને $l_2$ ના દિશા સદિશોને લંબ છે. ધારો કે $\vec{v}_1 = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ અને $\vec{v}_2 = 2\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}$. $l$ ની દિશા $\vec{v} = \vec{v}_1 \times \vec{v}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ 2 & 2 & 1 \end{vmatrix} = -4\hat{i} + 5\hat{j} - 2\hat{k}$ છે. રેખા $l$ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી હોવાથી,તેનું સમીકરણ $\vec{r} = \gamma(-4\hat{i} + 5\hat{j} - 2\hat{k})$ છે.
બિંદુ $P$ ($l$ અને $l_1$ નું છેદબિંદુ) માટે: $-4\gamma = 1 + \lambda$,$5\gamma = -11 + 2\lambda$,$-2\gamma = -7 + 3\lambda$. આ સમીકરણો ઉકેલતા $\gamma = -1$ મળે,તેથી $P = (4, -5, 2)$.
રેખા $l_2$ પરના બિંદુ $Q$ માટે,$Q = (-1 + 2\mu, 2\mu, 1 + \mu)$. સદિશ $\vec{PQ} = (-5 + 2\mu, 5 + 2\mu, -1 + \mu)$. $\vec{PQ} \perp \vec{v}_2$ હોવાથી,$\vec{PQ} \cdot (2\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k}) = 0$,જે આપણને $2(-5 + 2\mu) + 2(5 + 2\mu) + 1(-1 + \mu) = 0 \implies 9\mu = 1 \implies \mu = 1/9$ આપે છે.
આમ,$Q = (-7/9, 2/9, 10/9)$.
તેથી $9(\alpha + \beta + \gamma) = 9(-7/9 + 2/9 + 10/9) = 9(5/9) = 5$.
341
AdvancedMCQ
ધારો કે બિંદુઓ $P(2, -1, 2)$ અને $Q(5, 3, 4)$ માંથી પસાર થતી રેખા સમતલ $x - y + z = 4$ ને બિંદુ $R$ માં મળે છે. તો બિંદુ $R$ નું સમતલ $x + 2y + 3z + 2 = 0$ થી રેખા $\frac{x - 7}{2} = \frac{y + 3}{2} = \frac{z - 2}{1}$ ને સમાંતર માપેલું અંતર કેટલું થાય?
A
$\sqrt{31}$
B
$\sqrt{189}$
C
$\sqrt{61}$
D
$3$

Solution

(D) બિંદુઓ $P(2, -1, 2)$ અને $Q(5, 3, 4)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 2}{3} = \frac{y + 1}{4} = \frac{z - 2}{2} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $R(3\lambda + 2, 4\lambda - 1, 2\lambda + 2)$ છે.
$R$ એ સમતલ $x - y + z = 4$ પર હોવાથી,$(3\lambda + 2) - (4\lambda - 1) + (2\lambda + 2) = 4$.
$\lambda$ માટે ઉકેલતા: $\lambda + 5 = 4 \implies \lambda = -1$.
તેથી,$R = (-1, -5, 0)$.
આપણે બિંદુ $R(-1, -5, 0)$ નું સમતલ $x + 2y + 3z + 2 = 0$ થી રેખા $\frac{x - 7}{2} = \frac{y + 3}{2} = \frac{z - 2}{1}$ ને સમાંતર અંતર શોધવાનું છે.
$R$ માંથી પસાર થતી અને આપેલી રેખાને સમાંતર રેખા $\frac{x + 1}{2} = \frac{y + 5}{2} = \frac{z - 0}{1} = k$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $T(2k - 1, 2k - 5, k)$ છે.
$T$ એ સમતલ $x + 2y + 3z + 2 = 0$ પર હોવાથી,$(2k - 1) + 2(2k - 5) + 3(k) + 2 = 0$.
$2k - 1 + 4k - 10 + 3k + 2 = 0 \implies 9k - 9 = 0 \implies k = 1$.
તેથી,$T = (1, -3, 1)$.
અંતર $RT = \sqrt{(1 - (-1))^2 + (-3 - (-5))^2 + (1 - 0)^2} = \sqrt{2^2 + 2^2 + 1^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$.
342
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $\ell: x = \frac{1-y}{-2} = \frac{z-3}{\lambda}, \lambda \in R$ એ સમતલ $P: x + 2y + 3z = 4$ ને બિંદુ $(\alpha, \beta, \gamma)$ માં મળે છે. જો રેખા $\ell$ અને સમતલ $P$ વચ્ચેનો ખૂણો $\cos^{-1}\left(\sqrt{\frac{5}{14}}\right)$ હોય,તો $\alpha + 2\beta + 6\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$11$
B
$10$
C
$12$
D
$13$

Solution

(A) રેખા $\ell$ ને $x = \frac{y-1}{2} = \frac{z-3}{\lambda}$ તરીકે લખી શકાય.
રેખા $\ell$ ના દિકગુણોત્તર $(1, 2, \lambda)$ છે.
સમતલ $P: x + 2y + 3z = 4$ ના અભિલંબ સદિશના દિકગુણોત્તર $(1, 2, 3)$ છે.
રેખા અને સમતલ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\sin \theta = \frac{|\vec{v} \cdot \vec{n}|}{|\vec{v}| |\vec{n}|}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $\vec{v} = (1, 2, \lambda)$.
આપેલ છે કે $\cos \theta = \sqrt{\frac{5}{14}}$,તેથી $\sin \theta = \sqrt{1 - \frac{5}{14}} = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
$\frac{|1(1) + 2(2) + 3(\lambda)|}{\sqrt{1^2 + 2^2 + \lambda^2} \sqrt{1^2 + 2^2 + 3^2}} = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
$\frac{|5 + 3\lambda|}{\sqrt{5 + \lambda^2} \sqrt{14}} = \frac{3}{\sqrt{14}} \Rightarrow |5 + 3\lambda| = 3\sqrt{5 + \lambda^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(5 + 3\lambda)^2 = 9(5 + \lambda^2) \Rightarrow 25 + 30\lambda + 9\lambda^2 = 45 + 9\lambda^2 \Rightarrow 30\lambda = 20 \Rightarrow \lambda = \frac{2}{3}$.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(t, 2t + 1, \frac{2}{3}t + 3)$ છે. તે સમતલ $x + 2y + 3z = 4$ પર હોવાથી:
$t + 2(2t + 1) + 3(\frac{2}{3}t + 3) = 4 \Rightarrow t + 4t + 2 + 2t + 9 = 4 \Rightarrow 7t = -7 \Rightarrow t = -1$.
બિંદુ $(\alpha, \beta, \gamma) = (-1, -1, \frac{7}{3})$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + 2\beta + 6\gamma = -1 + 2(-1) + 6(\frac{7}{3}) = -1 - 2 + 14 = 11$.
343
DifficultMCQ
ધારો કે રેખાઓ $l_1: \frac{x+5}{3}=\frac{y+4}{1}=\frac{z-\alpha}{-2}$ અને $l_2: 3x+2y+z-2=0=x-3y+2z-13$ સમતલીય છે. જો $l_1$ પરનું બિંદુ $P(a, b, c)$ એ બિંદુ $Q(-4, -3, 2)$ ની સૌથી નજીક હોય,તો $|a|+|b|+|c|$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$14$
C
$10$
D
$8$

Solution

(C) રેખા $l_2$ એ બે સમતલોના છેદથી બને છે: $3x+2y+z-2=0$ અને $x-3y+2z-13=0$. $l_2$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & 1 \\ 1 & -3 & 2 \end{vmatrix} = 7\hat{i} - 5\hat{j} - 11\hat{k}$ છે.
રેખાઓ $l_1$ અને $l_2$ સમતલીય હોવાથી,તેમના પરના બિંદુઓને જોડતા સદિશ અને દિશા સદિશોનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય થાય. $\alpha$ માટે ઉકેલતા,આપણને $\alpha = 7$ મળે છે.
હવે,$l_1$ એ $\frac{x+5}{3}=\frac{y+4}{1}=\frac{z-7}{-2} = \lambda$ છે. તેથી,$l_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(3\lambda-5, \lambda-4, -2\lambda+7)$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (3\lambda-5 - (-4), \lambda-4 - (-3), -2\lambda+7 - 2) = (3\lambda-1, \lambda-1, -2\lambda+5)$ છે.
$PQ \perp l_1$ હોવાથી,$\vec{PQ}$ અને $l_1$ ના દિશા સદિશ $(3, 1, -2)$ નો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$3(3\lambda-1) + 1(\lambda-1) - 2(-2\lambda+5) = 0 \Rightarrow 9\lambda - 3 + \lambda - 1 + 4\lambda - 10 = 0 \Rightarrow 14\lambda = 14 \Rightarrow \lambda = 1$.
$\lambda=1$ મૂકતા,આપણને $P(-2, -3, 5)$ મળે છે.
તેથી,$|a|+|b|+|c| = |-2| + |-3| + |5| = 2+3+5 = 10$.
344
DifficultMCQ
ધારો કે સમતલ $P: 4x - y + z = 10$ ને સમતલ $x + y - z = 4$ સાથેની તેની છેદરેખાની આસપાસ $\frac{\pi}{2}$ ખૂણે ફેરવવામાં આવે છે. જો $\alpha$ એ બિંદુ $(2, 3, -4)$ નું સમતલ $P$ ની નવી સ્થિતિથી અંતર હોય,તો $35\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$90$
B
$85$
C
$105$
D
$126$

Solution

(D) સમતલ $P_1: 4x - y + z - 10 = 0$ અને $P_2: x + y - z - 4 = 0$ ની છેદરેખામાંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ $(4x - y + z - 10) + \lambda(x + y - z - 4) = 0$ છે,જેનું સાદું રૂપ $(4 + \lambda)x + (-1 + \lambda)y + (1 - \lambda)z - (10 + 4\lambda) = 0$ થાય છે.
મૂળ સમતલ $P$ નો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}_1 = (4, -1, 1)$ છે અને નવા સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n}_2 = (4 + \lambda, -1 + \lambda, 1 - \lambda)$ છે.
સમતલો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ હોવાથી,તેમના અભિલંબ સદિશો પરસ્પર લંબ છે,તેથી $\vec{n}_1 \cdot \vec{n}_2 = 0$.
$4(4 + \lambda) - 1(-1 + \lambda) + 1(1 - \lambda) = 0 \Rightarrow 16 + 4\lambda + 1 - \lambda + 1 - \lambda = 0 \Rightarrow 2\lambda + 18 = 0 \Rightarrow \lambda = -9$.
$\lambda = -9$ ને સમૂહના સમીકરણમાં મૂકતા: $(4 - 9)x + (-1 - 9)y + (1 - (-9))z - (10 + 4(-9)) = 0 \Rightarrow -5x - 10y + 10z + 26 = 0$,અથવા $5x + 10y - 10z - 26 = 0$.
બિંદુ $(2, 3, -4)$ નું આ સમતલથી અંતર $\alpha = \frac{|5(2) + 10(3) - 10(-4) - 26|}{\sqrt{5^2 + 10^2 + (-10)^2}} = \frac{|10 + 30 + 40 - 26|}{\sqrt{25 + 100 + 100}} = \frac{54}{\sqrt{225}} = \frac{54}{15} = \frac{18}{5}$ છે.
આમ,$35\alpha = 35 \times \frac{18}{5} = 7 \times 18 = 126$.
345
DifficultMCQ
બિંદુ $(-1, 2, 3)$ નું સમતલ $\vec{r} \cdot (\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}) = 10$ થી રેખાઓ $\vec{r} = (\hat{i} - \hat{j}) + \lambda(2\hat{i} + \hat{k})$ અને $\vec{r} = (2\hat{i} - \hat{j}) + \mu(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$ વચ્ચેના લઘુત્તમ અંતરની રેખાને સમાંતર અંતર કેટલું છે?
A
$3\sqrt{6}$
B
$3\sqrt{5}$
C
$2\sqrt{6}$
D
$2\sqrt{5}$

Solution

(C) ધારો કે રેખાઓ $L_1: \vec{r} = (\hat{i} - \hat{j}) + \lambda(2\hat{i} + \hat{k})$ અને $L_2: \vec{r} = (2\hat{i} - \hat{j}) + \mu(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$ છે.
લઘુત્તમ અંતરની રેખાની દિશાનો સદિશ $L_1$ અને $L_2$ ના દિશા સદિશોના ક્રોસ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે:
$\vec{n} = (2\hat{i} + \hat{k}) \times (\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 0 & 1 \\ 1 & -1 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}$.
બિંદુ $P(-1, 2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને $\vec{n}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+1}{1} = \frac{y-2}{-1} = \frac{z-3}{-2} = r$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(r-1, 2-r, 3-2r)$ છે.
સમતલ $\vec{r} \cdot (\hat{i} - 2\hat{j} + 3\hat{k}) = 10$ સાથે છેદબિંદુ શોધવા માટે,આપણે યામોને સમતલના સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(r-1) - 2(2-r) + 3(3-2r) = 10$
$r - 1 - 4 + 2r + 9 - 6r = 10$
$-3r + 4 = 10 \Rightarrow -3r = 6 \Rightarrow r = -2$.
છેદબિંદુ $Q$ એ $(-3, 4, 7)$ છે.
અંતર $PQ = \sqrt{(-3 - (-1))^2 + (4 - 2)^2 + (7 - 3)^2} = \sqrt{(-2)^2 + 2^2 + 4^2} = \sqrt{4 + 4 + 16} = \sqrt{24} = 2\sqrt{6}$.
346
DifficultMCQ
ધારો કે સમતલ $x+2y+az=2$ અને $x-y+z=3$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $5x-11y+bz=6a-1$ છે. $c \in \mathbb{Z}$ માટે,જો આ સમતલનું બિંદુ $(a, -c, c)$ થી અંતર $\frac{2}{\sqrt{a}}$ હોય,તો $\frac{a+b}{c}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2$
B
$2$
C
$-4$
D
$4$

Solution

(C) સમતલ $x+2y+az-2=0$ અને $x-y+z-3=0$ ના છેદમાંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ $(x+2y+az-2) + \lambda(x-y+z-3) = 0$ છે.
આને સાદું રૂપ આપતા $(1+\lambda)x + (2-\lambda)y + (a+\lambda)z - (2+3\lambda) = 0$ મળે છે.
આપેલ સમતલ $5x-11y+bz = 6a-1$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{1+\lambda}{5} = \frac{2-\lambda}{-11} = \frac{a+\lambda}{b} = \frac{2+3\lambda}{6a-1}$.
$\frac{1+\lambda}{5} = \frac{2-\lambda}{-11}$ પરથી,$-11-11\lambda = 10-5\lambda$,તેથી $-6\lambda = 21$,એટલે કે $\lambda = -\frac{7}{2}$.
$\lambda = -\frac{7}{2}$ મૂકતા:
$\frac{1-3.5}{5} = -0.5$,તેથી $\frac{2+3(-3.5)}{6a-1} = -0.5 \implies \frac{2-10.5}{6a-1} = -0.5 \implies \frac{-8.5}{6a-1} = -0.5 \implies 6a-1 = 17 \implies 6a = 18 \implies a = 3$.
હવે,$\frac{a+\lambda}{b} = -0.5 \implies \frac{3-3.5}{b} = -0.5 \implies \frac{-0.5}{b} = -0.5 \implies b = 1$.
સમતલ $5x-11y+z = 17$ છે.
બિંદુ $(a, -c, c) = (3, -c, c)$ થી $5x-11y+z-17=0$ નું અંતર $\frac{|5(3)-11(-c)+c-17|}{\sqrt{5^2+(-11)^2+1^2}} = \frac{|12c-2|}{\sqrt{147}}$ છે.
આપેલ અંતર $\frac{2}{\sqrt{a}} = \frac{2}{\sqrt{3}} = \frac{14}{\sqrt{147}}$ છે.
તેથી,$|12c-2| = 14$. આથી $12c-2 = -14 \implies 12c = -12 \implies c = -1$.
આમ,$\frac{a+b}{c} = \frac{3+1}{-1} = -4$.
347
DifficultMCQ
ધારો કે બિંદુ $\left(\frac{5}{3}, \frac{5}{3}, \frac{8}{3}\right)$ નું સમતલ $x-2y+z-2=0$ માં પ્રતિબિંબ $P$ છે. જો બિંદુ $Q(6, -2, \alpha)$,જ્યાં $\alpha > 0$,નું $P$ થી અંતર $13$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત $...........$ છે.
A
$14$
B
$13$
C
$15$
D
$12$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $A = \left(\frac{5}{3}, \frac{5}{3}, \frac{8}{3}\right)$ છે અને સમતલ $x-2y+z-2=0$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ નું સમતલ $ax+by+cz+d=0$ માં પ્રતિબિંબ $P(x, y, z)$ શોધવાનું સૂત્ર $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c} = -2 \frac{ax_1+by_1+cz_1+d}{a^2+b^2+c^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{x-\frac{5}{3}}{1} = \frac{y-\frac{5}{3}}{-2} = \frac{z-\frac{8}{3}}{1} = -2 \frac{\frac{5}{3} - 2(\frac{5}{3}) + \frac{8}{3} - 2}{1^2+(-2)^2+1^2}$.
અંશનું સાદુંરૂપ આપતા: $\frac{5}{3} - \frac{10}{3} + \frac{8}{3} - 2 = \frac{3}{3} - 2 = 1 - 2 = -1$.
તેથી,$\frac{x-\frac{5}{3}}{1} = \frac{y-\frac{5}{3}}{-2} = \frac{z-\frac{8}{3}}{1} = -2 \frac{-1}{6} = \frac{1}{3}$.
આમ,$x = \frac{5}{3} + \frac{1}{3} = 2$,$y = \frac{5}{3} - \frac{2}{3} = 1$,$z = \frac{8}{3} + \frac{1}{3} = 3$.
તેથી,$P = (2, 1, 3)$.
$P(2, 1, 3)$ અને $Q(6, -2, \alpha)$ વચ્ચેનું અંતર $13$ છે.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $\sqrt{(6-2)^2 + (-2-1)^2 + (\alpha-3)^2} = 13$.
$4^2 + (-3)^2 + (\alpha-3)^2 = 169$.
$16 + 9 + (\alpha-3)^2 = 169$.
$25 + (\alpha-3)^2 = 169$.
$(\alpha-3)^2 = 144$.
$\alpha-3 = \pm 12$.
કારણ કે $\alpha > 0$,$\alpha-3 = 12 \Rightarrow \alpha = 15$ અથવા $\alpha-3 = -12 \Rightarrow \alpha = -9$ (અસ્વીકાર્ય).
તેથી,$\alpha = 15$.
348
DifficultMCQ
ધારો કે $N$ એ બિંદુ $P(1, -2, 3)$ માંથી બિંદુઓ $(4, 5, 8)$ અને $(1, -7, 5)$ માંથી પસાર થતી રેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. તો સમતલ $2x - 2y + z + 5 = 0$ થી $N$ નું અંતર $.......$ છે.
A
$6$
B
$9$
C
$7$
D
$8$

Solution

(C) બિંદુઓ $(4, 5, 8)$ અને $(1, -7, 5)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ:
$\frac{x-4}{1-4} = \frac{y-5}{-7-5} = \frac{z-8}{5-8}$
$\frac{x-4}{-3} = \frac{y-5}{-12} = \frac{z-8}{-3}$
$-3$ વડે ભાગતા,દિશાના ગુણોત્તર $(1, 4, 1)$ મળે છે. તેથી,રેખા $\frac{x-4}{1} = \frac{y-5}{4} = \frac{z-8}{1} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $N$ એ $(\lambda+4, 4\lambda+5, \lambda+8)$ છે.
સદિશ $\vec{PN} = (\lambda+4-1)\hat{i} + (4\lambda+5+2)\hat{j} + (\lambda+8-3)\hat{k} = (\lambda+3)\hat{i} + (4\lambda+7)\hat{j} + (\lambda+5)\hat{k}$ છે.
કારણ કે $\vec{PN}$ એ દિશા સદિશ $\vec{v} = \hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}$ વાળી રેખાને લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(\lambda+3)(1) + (4\lambda+7)(4) + (\lambda+5)(1) = 0$
$\lambda + 3 + 16\lambda + 28 + \lambda + 5 = 0$
$18\lambda + 36 = 0 \Rightarrow \lambda = -2$.
$\lambda = -2$ ને $N$ ના યામમાં મૂકતા,આપણને $N = (-2+4, 4(-2)+5, -2+8) = (2, -3, 6)$ મળે છે.
સમતલ $2x - 2y + z + 5 = 0$ થી બિંદુ $N(2, -3, 6)$ નું અંતર:
$d = \frac{|2(2) - 2(-3) + 1(6) + 5|}{\sqrt{2^2 + (-2)^2 + 1^2}} = \frac{|4 + 6 + 6 + 5|}{\sqrt{4 + 4 + 1}} = \frac{21}{3} = 7$.
Solution diagram
349
DifficultMCQ
ધારો કે બિંદુ $P (3, -2, -9)$ માંથી બિંદુઓ $A (-1, -2, -3)$,$B (9, 3, 4)$,અને $C (9, -2, 1)$ માંથી પસાર થતા સમતલ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $Q(\alpha, \beta, \gamma)$ છે. તો ઉગમબિંદુથી $Q$ નું અંતર શોધો:
A
$\sqrt{29}$
B
$\sqrt{35}$
C
$\sqrt{42}$
D
$\sqrt{38}$

Solution

(C) બિંદુઓ $A(-1, -2, -3)$,$B(9, 3, 4)$,અને $C(9, -2, 1)$ માંથી પસાર થતા સમતલનું સમીકરણ નિશ્ચાયક દ્વારા મળે છે:
$\begin{vmatrix} x+1 & y+2 & z+3 \\ 10 & 5 & 7 \\ 10 & 0 & 4 \end{vmatrix} = 0$
ત્રીજી હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$10(7(y+2) - 5(z+3)) + 4(5(x+1) - 10(y+2)) = 0$
$10(7y - 5z - 1) + 4(5x - 10y - 15) = 0$
$20x + 30y - 50z - 70 = 0$
$10$ વડે ભાગતા,સમતલનું સમીકરણ: $2x + 3y - 5z - 7 = 0$ મળે છે.
ધારો કે $P(3, -2, -9)$ માંથી સમતલ પરના લંબનો લંબપાદ $Q(x, y, z)$ છે.
રેખાનું સમીકરણ: $\frac{x-3}{2} = \frac{y+2}{3} = \frac{z+9}{-5} = k$.
તેથી,$x = 2k+3, y = 3k-2, z = -5k-9$.
$Q$ સમતલ પર હોવાથી,$2(2k+3) + 3(3k-2) - 5(-5k-9) - 7 = 0$.
$38k + 38 = 0 \implies k = -1$.
$k = -1$ મૂકતા,$Q(1, -5, -4)$ મળે છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી $Q(1, -5, -4)$ નું અંતર $\sqrt{1^2 + (-5)^2 + (-4)^2} = \sqrt{1 + 25 + 16} = \sqrt{42}$ છે.
Solution diagram
350
AdvancedMCQ
ધારો કે સમતલ $P$ એ રેખા $2x+y-z-3=0=5x-3y+4z+9$ ને સમાવે છે અને રેખા $\frac{x+2}{2}=\frac{3-y}{-4}=\frac{z-7}{5}$ ને સમાંતર છે. તો બિંદુ $A(8,-1,-19)$ નું સમતલ $P$ થી રેખા $\frac{x}{-3}=\frac{y-5}{4}=\frac{2-z}{-12}$ ને સમાંતર માપેલું અંતર $............$ છે.
A
$26$
B
$25$
C
$24$
D
$23$

Solution

(A) રેખા $2x+y-z-3=0$ અને $5x-3y+4z+9=0$ માંથી પસાર થતા સમતલોના સમૂહનું સમીકરણ $(2x+y-z-3) + \lambda(5x-3y+4z+9) = 0$ છે.
આને સાદું રૂપ આપતા $(2+5\lambda)x + (1-3\lambda)y + (-1+4\lambda)z + (9\lambda-3) = 0$ મળે.
આ સમતલ દિશા સદિશ $\vec{b} = (2, 4, 5)$ વાળી રેખાને સમાંતર હોવાથી,સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (2+5\lambda, 1-3\lambda, -1+4\lambda)$ એ $\vec{b}$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$\vec{n} \cdot \vec{b} = 0 \implies 2(2+5\lambda) + 4(1-3\lambda) + 5(-1+4\lambda) = 0$.
$4 + 10\lambda + 4 - 12\lambda - 5 + 20\lambda = 0 \implies 18\lambda + 3 = 0 \implies \lambda = -\frac{1}{6}$.
$\lambda = -\frac{1}{6}$ ને સમતલના સમીકરણમાં મૂકતા: $(2 - \frac{5}{6})x + (1 + \frac{3}{6})y + (-1 - \frac{4}{6})z + (-\frac{9}{6} - 3) = 0$.
$6$ વડે ગુણતા: $(12-5)x + (6+3)y + (-6-4)z + (-9-18) = 0 \implies 7x + 9y - 10z - 27 = 0$.
બિંદુ $A(8, -1, -19)$ માંથી પસાર થતી અને $\frac{x}{-3} = \frac{y-5}{4} = \frac{z-2}{12}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-8}{-3} = \frac{y+1}{4} = \frac{z+19}{12} = k$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $B(8-3k, -1+4k, -19+12k)$ છે.
જો $B$ એ સમતલ $7x + 9y - 10z - 27 = 0$ પર હોય,તો $7(8-3k) + 9(-1+4k) - 10(-19+12k) - 27 = 0$.
$56 - 21k - 9 + 36k + 190 - 120k - 27 = 0 \implies -105k + 210 = 0 \implies k = 2$.
અંતર $AB$ એ સદિશ $\vec{AB} = (-3k, 4k, 12k)$ નું $k=2$ માટેનું માન છે,જે $\sqrt{(-6)^2 + 8^2 + 24^2} = \sqrt{36 + 64 + 576} = \sqrt{676} = 26$ છે.
Solution diagram

THREE DIMENSIONAL GEOMETRY — Line and Plane · Frequently Asked Questions

1Are these THREE DIMENSIONAL GEOMETRY questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a THREE DIMENSIONAL GEOMETRY Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.