Gujarati

Mix Examples-Co-ordinate Geometry of Three Dimensions Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · THREE DIMENSIONAL GEOMETRY · Mix Examples-Co-ordinate Geometry of Three Dimensions

73+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 73 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
જો $P \equiv (0, 1, 0)$ અને $Q \equiv (0, 0, 1)$ હોય,તો સમતલ $x + y + z = 3$ પર $PQ$ નો પ્રક્ષેપ શું થાય?
A
$\sqrt{3}$
B
$3$
C
$\sqrt{2}$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે આપેલ સમતલ $\pi: x + y + z - 3 = 0$ છે. સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, 1, 1)$ છે.
ધારો કે $P'$ અને $Q'$ એ બિંદુઓ $P$ અને $Q$ ના સમતલ $\pi$ પરના પ્રક્ષેપો છે. સમતલ પર $PQ$ ના પ્રક્ષેપની લંબાઈ એ અંતર $P'Q'$ છે.
ધારો કે $\theta$ એ રેખાખંડ $PQ$ અને સમતલ $\pi$ વચ્ચેનો ખૂણો છે. પ્રક્ષેપની લંબાઈ $L = |PQ| \cos \theta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સદિશ $\vec{PQ} = Q - P = (0 - 0, 0 - 1, 1 - 0) = (0, -1, 1)$.
લંબાઈ $|PQ| = \sqrt{0^2 + (-1)^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
રેખા $PQ$ અને અભિલંબ $\vec{n}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\phi$ એ $\cos \phi = \frac{|\vec{PQ} \cdot \vec{n}|}{|\vec{PQ}| |\vec{n}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{PQ} \cdot \vec{n} = (0)(1) + (-1)(1) + (1)(1) = 0 - 1 + 1 = 0$.
કારણ કે ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ છે,રેખા $PQ$ એ સમતલ $\pi$ ને સમાંતર છે (એટલે કે,$\phi = 90^\circ$,તેથી $\theta = 0^\circ$).
તેથી,પ્રક્ષેપની લંબાઈ $|PQ| \cos(0^\circ) = |PQ| = \sqrt{2}$ થાય.
Solution diagram
2
EasyMCQ
ઘન (cube) ના બે વિકર્ણો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો હોય?
A
$\sin^{-1}(1/3)$
B
$\cos^{-1}(1/3)$
C
ચલિત (Variable)
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે ઘનની બાજુની લંબાઈ $a$ છે. આપણે ઘનને યામ પદ્ધતિમાં એવી રીતે મૂકીએ છીએ કે જેથી એક શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $O(0, 0, 0)$ પર હોય. શિરોબિંદુઓના યામ $O(0, 0, 0)$,$A(a, 0, 0)$,$B(0, a, 0)$,$C(0, 0, a)$,$D(a, a, a)$ વગેરે છે.
ઘનના બે વિકર્ણો ધ્યાનમાં લો,ઉદાહરણ તરીકે,$(0, 0, 0)$ થી $(a, a, a)$ સુધીનો વિકર્ણ અને $(a, 0, 0)$ થી $(0, a, a)$ સુધીનો વિકર્ણ.
આ વિકર્ણોના દિશા સદિશો $\vec{v_1} = (a, a, a)$ અને $\vec{v_2} = (-a, a, a)$ છે.
આ બે સદિશો વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = (a)(-a) + (a)(a) + (a)(a) = -a^2 + a^2 + a^2 = a^2$.
$|\vec{v_1}| = \sqrt{a^2 + a^2 + a^2} = a\sqrt{3}$ અને $|\vec{v_2}| = \sqrt{(-a)^2 + a^2 + a^2} = a\sqrt{3}$.
તેથી,$\cos \theta = \frac{a^2}{(a\sqrt{3})(a\sqrt{3})} = \frac{a^2}{3a^2} = \frac{1}{3}$.
આમ,$\theta = \cos^{-1}(1/3)$.
Solution diagram
3
MediumMCQ
બિંદુ $P(1, 0, 3)$ માંથી બિંદુઓ $A(4, 7, 1)$ અને $B(3, 5, 3)$ ને જોડતી રેખા પર દોરેલા લંબપાદના યામ શોધો.
A
$(5, 7, 1)$
B
$\left( \frac{5}{3}, \frac{7}{3}, \frac{17}{3} \right)$
C
$\left( \frac{2}{3}, \frac{5}{3}, \frac{7}{3} \right)$
D
$\left( \frac{5}{3}, \frac{2}{3}, \frac{7}{3} \right)$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $AB$ એ $A(4, 7, 1)$ અને $B(3, 5, 3)$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $AB$ ના દિકગુણોત્તર $(3-4, 5-7, 3-1) = (-1, -2, 2)$ છે.
રેખા $AB$ નું સમીકરણ $\frac{x-4}{-1} = \frac{y-7}{-2} = \frac{z-1}{2} = k$ છે.
રેખા $AB$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $D = (-k+4, -2k+7, 2k+1)$ દ્વારા દર્શાવી શકાય.
$PD$ એ $AB$ ને લંબ હોવાથી,$PD$ ના દિકગુણોત્તર $((-k+4)-1, (-2k+7)-0, (2k+1)-3) = (-k+3, -2k+7, 2k-2)$ થાય.
$PD \perp AB$ હોવાથી,તેમના દિકગુણોત્તરનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(-1)(-k+3) + (-2)(-2k+7) + (2)(2k-2) = 0$
$k-3 + 4k-14 + 4k-4 = 0$
$9k - 21 = 0 \implies k = \frac{21}{9} = \frac{7}{3}$.
$k = \frac{7}{3}$ ને $D$ ના યામમાં મૂકતા:
$x = -\frac{7}{3} + 4 = \frac{5}{3}$
$y = -2(\frac{7}{3}) + 7 = -\frac{14}{3} + \frac{21}{3} = \frac{7}{3}$
$z = 2(\frac{7}{3}) + 1 = \frac{14}{3} + \frac{3}{3} = \frac{17}{3}$.
આમ,લંબપાદના યામ $\left( \frac{5}{3}, \frac{7}{3}, \frac{17}{3} \right)$ છે.
Solution diagram
4
DifficultMCQ
$2a$ વિકર્ણ ધરાવતા ચોરસ $ABCD$ ને વિકર્ણ $AC$ પર એવી રીતે વાળવામાં આવે છે કે જેથી સમતલો $DAC$ અને $BAC$ કાટખૂણે હોય. $DC$ અને $AB$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું છે?
A
$\sqrt{2}a$
B
$2a/\sqrt{3}$
C
$2a/\sqrt{5}$
D
$(\sqrt{3}/2)a$

Solution

(B) ધારો કે વિકર્ણ $AC$ એ $x$-અક્ષ પર છે અને ઉગમબિંદુ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે. યામ $A(-a, 0, 0)$ અને $C(a, 0, 0)$ છે.
જ્યારે સમતલો $DAC$ અને $BAC$ કાટખૂણે રહે તે રીતે વાળવામાં આવે, ત્યારે બિંદુઓના યામ $A(-a, 0, 0)$, $C(a, 0, 0)$, $D(0, a/\sqrt{2}, a/\sqrt{2})$ અને $B(0, -a/\sqrt{2}, a/\sqrt{2})$ મળે છે.
બે વિષમતલીય રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d$ શોધવા માટેના સૂત્ર $|(\vec{r_2} - \vec{r_1}) \cdot (\vec{v_1} \times \vec{v_2})| / |\vec{v_1} \times \vec{v_2}|$ નો ઉપયોગ કરતા, $DC$ અને $AB$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\frac{2a}{\sqrt{3}}$ મળે છે.
Solution diagram
5
MediumMCQ
$2, 1, 2$ ના પ્રમાણમાં દિક્-ગુણોત્તર ધરાવતી એક રેખા $x = y + a = z$ અને $x + a = 2y = 2z$ રેખાઓને મળે છે. છેદબિંદુઓના યામ નીચે મુજબ છે:
A
$(2a, a, 3a), (2a, a, a)$
B
$(3a, 2a, 3a), (a, a, a)$
C
$(3a, 2a, 3a), (a, a, 2a)$
D
$(3a, 3a, 3a), (a, a, a)$

Solution

(B) ધારો કે બે રેખાઓ $L_1: x = y + a = z = \lambda$ અને $L_2: x + a = 2y = 2z = 2\mu$ છે.
$L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $P = (\lambda, \lambda - a, \lambda)$ છે.
$L_2$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q = (2\mu - a, \mu, \mu)$ છે.
રેખા $PQ$ ના દિક્-ગુણોત્તર $(2\mu - a - \lambda, \mu - \lambda + a, \mu - \lambda)$ છે.
રેખા $PQ$ ના દિક્-ગુણોત્તર $2, 1, 2$ ના પ્રમાણમાં હોવાથી:
$\frac{2\mu - a - \lambda}{2} = \frac{\mu - \lambda + a}{1} = \frac{\mu - \lambda}{2} = k$.
$\mu - \lambda = 2k$ લેતા,બીજા ગુણોત્તરમાં મૂકતા $2k + a = k \implies k = -a$.
તેથી $\mu - \lambda = -2a$ અને $2\mu - \lambda = -a$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા $\mu = a$ અને $\lambda = 3a$ મળે છે.
તેથી,$P = (3a, 2a, 3a)$ અને $Q = (a, a, a)$ મળે છે.
Solution diagram
6
DifficultMCQ
એક સમઘનની ધારની લંબાઈ $a$ છે. તો સમઘનના વિકર્ણ અને તેની સાથે ત્રાંસી (skew) ધાર વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$a\sqrt{2}$
B
$a$
C
$\frac{\sqrt{2}}{a}$
D
$\frac{a}{\sqrt{2}}$

Solution

(D) ધારો કે સમઘનના શિરોબિંદુઓ $O(0,0,0)$,$A(a,0,0)$,$B(0,a,0)$,$C(0,0,a)$,$E(a,a,0)$,$F(0,a,a)$,$G(a,0,a)$ અને $D(a,a,a)$ છે.
$(0,0,0)$ અને $(a,a,a)$ ને જોડતા વિકર્ણ $OD$ નો વિચાર કરો. રેખા $OD$ નું સમીકરણ $\frac{x}{1} = \frac{y}{1} = \frac{z}{1}$ છે.
તેની સાથે ત્રાંસી ધારનો વિચાર કરો,ઉદાહરણ તરીકે,$(a,0,0)$ અને $(a,a,0)$ ને જોડતી ધાર $AE$. રેખા $AE$ નું સમીકરણ $x=a, z=0$ છે.
બે ત્રાંસી રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર એ દરેક રેખા પરના બિંદુને જોડતા સદિશનો સામાન્ય લંબ પરનો પ્રક્ષેપ છે.
વૈકલ્પિક રીતે,વિકર્ણ $OD$ ના મધ્યબિંદુ $K$ ના યામ $(\frac{a}{2}, \frac{a}{2}, \frac{a}{2})$ અને ધાર $AE$ ના મધ્યબિંદુ $L$ ના યામ $(a, \frac{a}{2}, 0)$ નો ઉપયોગ કરતા,અંતર $KL$ નીચે મુજબ મળે:
$KL = \sqrt{(a - \frac{a}{2})^2 + (\frac{a}{2} - \frac{a}{2})^2 + (0 - \frac{a}{2})^2}$
$KL = \sqrt{(\frac{a}{2})^2 + 0^2 + (-\frac{a}{2})^2}$
$KL = \sqrt{\frac{a^2}{4} + \frac{a^2}{4}} = \sqrt{\frac{2a^2}{4}} = \sqrt{\frac{a^2}{2}} = \frac{a}{\sqrt{2}}$.
Solution diagram
7
DifficultMCQ
ધારો કે $A(1, 8, 4)$, $B(0, -11, 3)$ અને $C(2, -3, -1)$ ત્રણ બિંદુઓ છે. જો $D$ એ $A$ માંથી $BC$ પરના લંબનો લંબપાદ હોય, તો $D$ ના યામ શોધો.
A
$\left( \frac{25}{7}, \frac{23}{7}, \frac{-4}{7} \right)$
B
$\left( \frac{23}{5}, \frac{23}{5}, \frac{-3}{7} \right)$
C
$\left( \frac{20}{7}, \frac{-22}{5}, \frac{2}{5} \right)$
D
$\left( \frac{23}{7}, \frac{22}{5}, \frac{4}{5} \right)$

Solution

(A) રેખા $BC$ બિંદુઓ $B(0, -11, 3)$ અને $C(2, -3, -1)$ માંથી પસાર થાય છે. $BC$ ના દિક્ ગુણોત્તરો $(2-0, -3-(-11), -1-3) = (2, 8, -4)$ છે.
રેખા $BC$ નું સમીકરણ $\frac{x-0}{2} = \frac{y+11}{8} = \frac{z-3}{-4} = \lambda$ છે.
રેખા $BC$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $D$ ને $(2\lambda, 8\lambda-11, -4\lambda+3)$ તરીકે દર્શાવી શકાય.
$AD \perp BC$ હોવાથી, $AD$ ના દિક્ ગુણોત્તરો $(2\lambda-1, 8\lambda-11-8, -4\lambda+3-4) = (2\lambda-1, 8\lambda-19, -4\lambda-1)$ થશે.
$AD \perp BC$ હોવાથી, તેમના દિક્ ગુણોત્તરોનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$2(2\lambda-1) + 8(8\lambda-19) - 4(-4\lambda-1) = 0$
$4\lambda - 2 + 64\lambda - 152 + 16\lambda + 4 = 0$
$84\lambda - 150 = 0 \Rightarrow \lambda = \frac{25}{14}$.
$\lambda = \frac{25}{14}$ ને $D$ ના યામમાં મૂકતા:
$x = 2(\frac{25}{14}) = \frac{25}{7}$
$y = 8(\frac{25}{14}) - 11 = \frac{100}{7} - \frac{77}{7} = \frac{23}{7}$
$z = -4(\frac{25}{14}) + 3 = -\frac{50}{7} + \frac{21}{7} = -\frac{29}{7}$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ, વિકલ્પ $A$ સાચો જવાબ છે.
Solution diagram
8
DifficultMCQ
સમતલ $x - 2y = 0$ માં બિંદુ $(-1, 3, 4)$ નું પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$(15, 11, 4)$
B
$\left( \frac{2}{5}, \frac{1}{5}, 4 \right)$
C
$(8, 4, 4)$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P(-1, 3, 4)$ છે અને સમતલ $x - 2y = 0$ છે. સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, -2, 0)$ છે.
ધારો કે $Q(x_1, y_1, z_1)$ એ સમતલમાં $P$ નું પ્રતિબિંબ છે. રેખા $PQ$ એ $P$ માંથી પસાર થાય છે અને અભિલંબ સદિશ $\vec{n}$ ને સમાંતર છે.
રેખા $PQ$ નું સમીકરણ $\frac{x + 1}{1} = \frac{y - 3}{-2} = \frac{z - 4}{0} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q(\lambda - 1, -2\lambda + 3, 4)$ છે.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $R$ એ $\left( \frac{\lambda - 1 - 1}{2}, \frac{-2\lambda + 3 + 3}{2}, \frac{4 + 4}{2} \right) = \left( \frac{\lambda - 2}{2}, 3 - \lambda, 4 \right)$ છે.
કારણ કે $R$ એ સમતલ $x - 2y = 0$ પર આવેલું છે,તેથી $\left( \frac{\lambda - 2}{2} \right) - 2(3 - \lambda) = 0$.
$\frac{\lambda - 2}{2} - 6 + 2\lambda = 0 \Rightarrow \lambda - 2 - 12 + 4\lambda = 0 \Rightarrow 5\lambda = 14 \Rightarrow \lambda = \frac{14}{5}$.
પ્રતિબિંબ $Q$ એ $x_1 = \lambda - 1 = \frac{14}{5} - 1 = \frac{9}{5}$,$y_1 = -2\lambda + 3 = -2(\frac{14}{5}) + 3 = \frac{-28 + 15}{5} = -\frac{13}{5}$,અને $z_1 = 4$ દ્વારા મળે છે.
આમ,પ્રતિબિંબ $\left( \frac{9}{5}, -\frac{13}{5}, 4 \right)$ છે. જે વિકલ્પોમાં આપેલ નથી,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.
Solution diagram
9
MediumMCQ
જો સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણના ત્રણ ક્રમિક શિરોબિંદુઓ $A(1, 2, 3)$,$B(-1, -2, -1)$ અને $C(2, 3, 2)$ હોય,તો તેનું ચોથું શિરોબિંદુ શોધો:
A
$(-4, 5, 3)$
B
$(4, 7, 6)$
C
$(3, -5, 2)$
D
$(4, 5, 3)$

Solution

(B) ધારો કે સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણના શિરોબિંદુઓ $A(1, 2, 3)$,$B(-1, -2, -1)$,$C(2, 3, 2)$ અને $D(x, y, z)$ છે.
સમાંતર બાજુ ચતુષ્કોણમાં,વિકર્ણો એકબીજાને દુભાગે છે. આનો અર્થ એ છે કે વિકર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ એ વિકર્ણ $BD$ ના મધ્યબિંદુ સમાન છે.
$AC$ નું મધ્યબિંદુ $= (\frac{1+2}{2}, \frac{2+3}{2}, \frac{3+2}{2}) = (\frac{3}{2}, \frac{5}{2}, \frac{5}{2})$.
$BD$ નું મધ્યબિંદુ $= (\frac{-1+x}{2}, \frac{-2+y}{2}, \frac{-1+z}{2})$.
મધ્યબિંદુઓને સરખાવતા:
$\frac{-1+x}{2} = \frac{3}{2} \implies -1+x = 3 \implies x = 4$.
$\frac{-2+y}{2} = \frac{5}{2} \implies -2+y = 5 \implies y = 7$.
$\frac{-1+z}{2} = \frac{5}{2} \implies -1+z = 5 \implies z = 6$.
આમ,ચોથું શિરોબિંદુ $D$ એ $(4, 7, 6)$ છે.
Solution diagram
10
MediumMCQ
બિંદુ $P(-\hat{i} + 2\hat{j} + 6\hat{k})$ નું બિંદુ $A(2, 3, -4)$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{v} = 6\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$ ને સમાંતર રેખાથી અંતર શોધો.
A
$7$
B
$10$
C
$9$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $A$ એ $(2, 3, -4)$ છે અને બિંદુ $P$ એ $( -1, 2, 6)$ છે.
સદિશ $\vec{AP} = (-1 - 2)\hat{i} + (2 - 3)\hat{j} + (6 - (-4))\hat{k} = -3\hat{i} - \hat{j} + 10\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{AP}| = \sqrt{(-3)^2 + (-1)^2 + (10)^2} = \sqrt{9 + 1 + 100} = \sqrt{110}$ છે.
રેખા સદિશ $\vec{v} = 6\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}$ ને સમાંતર છે.
રેખાની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{6\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}}{\sqrt{6^2 + 3^2 + (-4)^2}} = \frac{6\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}}{\sqrt{36 + 9 + 16}} = \frac{6\hat{i} + 3\hat{j} - 4\hat{k}}{\sqrt{61}}$ છે.
રેખા પર $\vec{AP}$ નો પ્રક્ષેપ $AN = |\vec{AP} \cdot \hat{u}| = \left| \frac{(-3)(6) + (-1)(3) + (10)(-4)}{\sqrt{61}} \right| = \left| \frac{-18 - 3 - 40}{\sqrt{61}} \right| = \frac{61}{\sqrt{61}} = \sqrt{61}$ છે.
બિંદુથી રેખાનું લંબ અંતર $PN = \sqrt{|\vec{AP}|^2 - AN^2}$ દ્વારા મળે છે.
$PN = \sqrt{110 - 61} = \sqrt{49} = 7$.
Solution diagram
11
DifficultMCQ
એક બિંદુ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી $(4, 0, 0)$ અને $(-4, 0, 0)$ થી તેના અંતરનો સરવાળો હંમેશા $10$ થાય,તો બિંદુનો બિંદુપથ શોધો:
A
$9x^2 + 25y^2 + 25z^2 - 225 = 0$
B
$9x^2 + 25y^2 - 25z^2 + 225 = 0$
C
$x^2 + 25y^2 + 25z^2 + 225 = 0$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(x, y, z)$ છે. આપેલા બિંદુઓ $A(4, 0, 0)$ અને $B(-4, 0, 0)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$PA + PB = 10$.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\sqrt{(x-4)^2 + y^2 + z^2} + \sqrt{(x+4)^2 + y^2 + z^2} = 10$.
પદ ગોઠવતા,$\sqrt{(x-4)^2 + y^2 + z^2} = 10 - \sqrt{(x+4)^2 + y^2 + z^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(x-4)^2 + y^2 + z^2 = 100 + (x+4)^2 + y^2 + z^2 - 20\sqrt{(x+4)^2 + y^2 + z^2}$.
$x^2 - 8x + 16 + y^2 + z^2 = 100 + x^2 + 8x + 16 + y^2 + z^2 - 20\sqrt{(x+4)^2 + y^2 + z^2}$.
$-16x - 100 = -20\sqrt{(x+4)^2 + y^2 + z^2}$.
$-4$ વડે ભાગતા: $4x + 25 = 5\sqrt{(x+4)^2 + y^2 + z^2}$.
ફરીથી વર્ગ કરતા: $16x^2 + 200x + 625 = 25(x^2 + 8x + 16 + y^2 + z^2)$.
$16x^2 + 200x + 625 = 25x^2 + 200x + 400 + 25y^2 + 25z^2$.
$9x^2 + 25y^2 + 25z^2 - 225 = 0$.
12
DifficultMCQ
$XY$-સમતલમાં આવેલું બિંદુ શોધો જે બિંદુઓ $A(2, 0, 3)$,$B(0, 3, 2)$ અને $C(0, 0, 1)$ થી સમાન અંતરે હોય.
A
$(3, 2, 0)$
B
$(0, 3, 1)$
C
$(1, 2, 3)$
D
$(3, 0, 2)$

Solution

(A) બિંદુ $P$ એ $XY$-સમતલમાં આવેલું હોવાથી,તેનો $z$-યામ $0$ છે. ધારો કે બિંદુ $P(x, y, 0)$ છે.
આપેલ છે કે $P$ એ $A(2, 0, 3)$,$B(0, 3, 2)$ અને $C(0, 0, 1)$ થી સમાન અંતરે છે,તેથી $PA = PB = PC$,જેનો અર્થ છે કે $PA^2 = PB^2$ અને $PB^2 = PC^2$.
પ્રથમ,$PA^2 = PB^2$:
$(x - 2)^2 + (y - 0)^2 + (0 - 3)^2 = (x - 0)^2 + (y - 3)^2 + (0 - 2)^2$
$x^2 - 4x + 4 + y^2 + 9 = x^2 + y^2 - 6y + 9 + 4$
$-4x + 13 = -6y + 13$
$4x = 6y \implies 2x = 3y \quad (i)$
હવે,$PB^2 = PC^2$:
$(x - 0)^2 + (y - 3)^2 + (0 - 2)^2 = (x - 0)^2 + (y - 0)^2 + (0 - 1)^2$
$x^2 + y^2 - 6y + 9 + 4 = x^2 + y^2 + 1$
$-6y + 13 = 1$
$6y = 12 \implies y = 2$
સમીકરણ $(i)$ માં $y = 2$ મૂકતા:
$2x = 3(2) \implies 2x = 6 \implies x = 3$
આમ,માંગેલ બિંદુ $(3, 2, 0)$ છે.
13
DifficultMCQ
બિંદુ $(1, 2, 3)$ નું રેખા $\vec{r} = (6\hat{i} + 7\hat{j} + 7\hat{k}) + \lambda(3\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k})$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$(3, 7, 13)$
B
$(5, 8, 15)$
C
$(7, 8, 17)$
D
$(6, 7, 15)$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ બિંદુ $P(1, 2, 3)$ છે અને $Q(x_1, y_1, z_1)$ એ રેખામાં તેનું પ્રતિબિંબ છે. ધારો કે $L$ એ $P$ માંથી રેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે.
રેખા પરનું સામાન્ય બિંદુ $L = (6 + 3\lambda, 7 + 2\lambda, 7 - 2\lambda)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
સદિશ $\vec{PL} = (6 + 3\lambda - 1)\hat{i} + (7 + 2\lambda - 2)\hat{j} + (7 - 2\lambda - 3)\hat{k} = (3\lambda + 5)\hat{i} + (2\lambda + 5)\hat{j} + (4 - 2\lambda)\hat{k}$.
કારણ કે $\vec{PL}$ એ રેખાના સદિશ $\vec{b} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$(3\lambda + 5)(3) + (2\lambda + 5)(2) + (4 - 2\lambda)(-2) = 0$
$9\lambda + 15 + 4\lambda + 10 - 8 + 4\lambda = 0$
$17\lambda + 17 = 0 \implies \lambda = -1$.
$\lambda = -1$ ને $L$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $L = (6 - 3, 7 - 2, 7 + 2) = (3, 5, 9)$ મળે છે.
$L$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\frac{1 + x_1}{2} = 3 \implies x_1 = 5$
$\frac{2 + y_1}{2} = 5 \implies y_1 = 8$
$\frac{3 + z_1}{2} = 9 \implies z_1 = 15$.
આમ,બિંદુ $P(1, 2, 3)$ નું પ્રતિબિંબ $(5, 8, 15)$ છે.
Solution diagram
14
DifficultMCQ
જો બે રેખાઓ કે જે એકબીજા સાથે $ \theta $ ખૂણે નમેલી હોય,તેમના દિક્કોસાઈનો $(l_1, m_1, n_1)$ અને $(l_2, m_2, n_2)$ હોય,તો રેખાઓ વચ્ચેના ખૂણાના આંતરિક દ્વિભાજકના દિક્કોસાઈનો શોધો.
A
$\frac{l_1 + l_2}{2 \sin(\theta/2)}, \frac{m_1 + m_2}{2 \sin(\theta/2)}, \frac{n_1 + n_2}{2 \sin(\theta/2)}$
B
$\frac{l_1 + l_2}{2 \cos(\theta/2)}, \frac{m_1 + m_2}{2 \cos(\theta/2)}, \frac{n_1 + n_2}{2 \cos(\theta/2)}$
C
$\frac{l_1 - l_2}{2 \sin(\theta/2)}, \frac{m_1 - m_2}{2 \sin(\theta/2)}, \frac{n_1 - n_2}{2 \sin(\theta/2)}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(B) ધારો કે $OA$ અને $OB$ એ $(l_1, m_1, n_1)$ અને $(l_2, m_2, n_2)$ દિક્કોસાઈનો ધરાવતી બે રેખાઓ છે. $OA = OB = 1$ લેતા,$A$ અને $B$ ના યામ $(l_1, m_1, n_1)$ અને $(l_2, m_2, n_2)$ થાય.
ધારો કે $OC$ એ $\angle AOB$ નો આંતરિક દ્વિભાજક છે. $OA = OB$ હોવાથી,$OC$ એ $\triangle OAB$ ની મધ્યગા છે અને $C$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$C$ ના યામ $\left( \frac{l_1 + l_2}{2}, \frac{m_1 + m_2}{2}, \frac{n_1 + n_2}{2} \right)$ થાય.
$OC$ ના દિક્ગુણોત્તર $\left( \frac{l_1 + l_2}{2}, \frac{m_1 + m_2}{2}, \frac{n_1 + n_2}{2} \right)$ છે.
હવે,લંબાઈ $OC = \sqrt{\left( \frac{l_1 + l_2}{2} \right)^2 + \left( \frac{m_1 + m_2}{2} \right)^2 + \left( \frac{n_1 + n_2}{2} \right)^2}$.
$OC = \frac{1}{2} \sqrt{(l_1^2 + m_1^2 + n_1^2) + (l_2^2 + m_2^2 + n_2^2) + 2(l_1l_2 + m_1m_2 + n_1n_2)}$.
$l_i^2 + m_i^2 + n_i^2 = 1$ અને $l_1l_2 + m_1m_2 + n_1n_2 = \cos \theta$ હોવાથી:
$OC = \frac{1}{2} \sqrt{1 + 1 + 2 \cos \theta} = \frac{1}{2} \sqrt{2(1 + \cos \theta)} = \frac{1}{2} \sqrt{2(2 \cos^2(\theta/2))} = \cos(\theta/2)$.
$OC$ ના દિક્કોસાઈનો મેળવવા માટે દિક્ગુણોત્તરને લંબાઈ $OC$ વડે ભાગતા:
$\frac{l_1 + l_2}{2 \cos(\theta/2)}, \frac{m_1 + m_2}{2 \cos(\theta/2)}, \frac{n_1 + n_2}{2 \cos(\theta/2)}$.
Solution diagram
15
DifficultMCQ
એક ચોરસ $ABCD$ જેની વિકર્ણની લંબાઈ $2a$ છે,તેને વિકર્ણ $AC$ પરથી એવી રીતે વાળવામાં આવે છે કે જેથી સમતલો $DAC$ અને $BAC$ એકબીજાને લંબ રહે. $DC$ અને $AB$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું થાય?
A
$\sqrt{2}a$
B
$2a/\sqrt{3}$
C
$2a/\sqrt{5}$
D
$(\sqrt{3}/2)a$

Solution

(B) ધારો કે વાળ્યા પછીના શિરોબિંદુઓ $D(0, 0, a)$,$C(a, 0, 0)$,$A(-a, 0, 0)$,અને $B(0, -a, 0)$ છે.
રેખા $DC$ એ $(0, 0, a)$ અને $(a, 0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. તેનો દિશા સદિશ $(a, 0, -a)$ છે,તેથી સમીકરણ $\frac{x}{1} = \frac{y}{0} = \frac{z-a}{-1}$ થાય.
રેખા $AB$ એ $(-a, 0, 0)$ અને $(0, -a, 0)$ માંથી પસાર થાય છે. તેનો દિશા સદિશ $(a, -a, 0)$ છે,તેથી સમીકરણ $\frac{x+a}{1} = \frac{y}{-1} = \frac{z}{0}$ થાય.
બે વિષમતલીય રેખાઓ $\frac{x-x_1}{l_1} = \frac{y-y_1}{m_1} = \frac{z-z_1}{n_1}$ અને $\frac{x-x_2}{l_2} = \frac{y-y_2}{m_2} = \frac{z-z_2}{n_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(x_2-x_1, y_2-y_1, z_2-z_1) \cdot (l_1 \times l_2)|}{|l_1 \times l_2|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$(x_1, y_1, z_1) = (0, 0, a)$,$(x_2, y_2, z_2) = (-a, 0, 0)$.
સદિશ $(x_2-x_1, y_2-y_1, z_2-z_1) = (-a, 0, -a)$.
દિશા સદિશો $v_1 = (1, 0, -1)$ અને $v_2 = (1, -1, 0)$ છે.
$v_1 \times v_2 = \begin{vmatrix} i & j & k \\ 1 & 0 & -1 \\ 1 & -1 & 0 \end{vmatrix} = i(-1) - j(1) + k(-1) = (-1, -1, -1)$.
$|v_1 \times v_2| = \sqrt{(-1)^2 + (-1)^2 + (-1)^2} = \sqrt{3}$.
$d = \frac{|(-a, 0, -a) \cdot (-1, -1, -1)|}{\sqrt{3}} = \frac{|a + 0 + a|}{\sqrt{3}} = \frac{2a}{\sqrt{3}}$.
Solution diagram
16
DifficultMCQ
બિંદુ $P(2\hat{i} - \hat{j} + 5\hat{k})$ માંથી રેખા $\vec{r} = (11\hat{i} - 2\hat{j} - 8\hat{k}) + \lambda(10\hat{i} - 4\hat{j} - 11\hat{k})$ પર દોરેલા લંબની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{14}$
B
$\sqrt{11}$
C
$\sqrt{4}$
D
$\sqrt{9}$

Solution

(A) ધારો કે $P(2\hat{i} - \hat{j} + 5\hat{k})$ એ આપેલ બિંદુ છે અને $L$ એ $P$ માંથી રેખા $\vec{r} = (11\hat{i} - 2\hat{j} - 8\hat{k}) + \lambda(10\hat{i} - 4\hat{j} - 11\hat{k})$ પર દોરેલા લંબનો લંબાપાદ છે.
રેખા પરના કોઈપણ બિંદુ $L$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{L} = (11 + 10\lambda)\hat{i} + (-2 - 4\lambda)\hat{j} + (-8 - 11\lambda)\hat{k}$ દ્વારા મળે છે.
સદિશ $\vec{PL} = \vec{L} - \vec{P} = [(11 + 10\lambda) - 2]\hat{i} + [(-2 - 4\lambda) - (-1)]\hat{j} + [(-8 - 11\lambda) - 5]\hat{k}$.
$\vec{PL} = (9 + 10\lambda)\hat{i} + (-1 - 4\lambda)\hat{j} + (-13 - 11\lambda)\hat{k}$.
કારણ કે $PL$ એ રેખાને લંબ છે,તે રેખાના દિશા સદિશ $\vec{b} = 10\hat{i} - 4\hat{j} - 11\hat{k}$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
તેથી,$\vec{PL} \cdot \vec{b} = 0$.
$10(9 + 10\lambda) - 4(-1 - 4\lambda) - 11(-13 - 11\lambda) = 0$.
$90 + 100\lambda + 4 + 16\lambda + 143 + 121\lambda = 0$.
$237\lambda + 237 = 0 \Rightarrow \lambda = -1$.
$\lambda = -1$ ને $\vec{L}$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને લંબાપાદ $L$ ના યામ $(1, 2, 3)$ મળે છે,એટલે કે $\vec{L} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$.
હવે,$\vec{PL} = (1 - 2)\hat{i} + (2 - (-1))\hat{j} + (3 - 5)\hat{k} = -\hat{i} + 3\hat{j} - 2\hat{k}$.
લંબની લંબાઈ $|\vec{PL}| = \sqrt{(-1)^2 + 3^2 + (-2)^2} = \sqrt{1 + 9 + 4} = \sqrt{14}$.
Solution diagram
17
DifficultMCQ
જો $P \equiv (0, 1, 0)$ અને $Q \equiv (0, 0, 1)$ હોય,તો સમતલ $x + y + z = 3$ પર $PQ$ નો પ્રક્ષેપ શું થાય?
A
$\sqrt{3}$
B
$3$
C
$\sqrt{2}$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે સમતલ $\pi: x + y + z - 3 = 0$ છે. સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (1, 1, 1)$ છે.
ધારો કે $P'$ અને $Q'$ એ બિંદુઓ $P(0, 1, 0)$ અને $Q(0, 0, 1)$ ના સમતલ પરના પ્રક્ષેપો છે.
સદિશ $\vec{PQ} = Q - P = (0, -1, 1)$ છે.
સમતલ પર રેખાખંડ $PQ$ ના પ્રક્ષેપની લંબાઈ $L' = \sqrt{|PQ|^2 - |PQ \cdot \hat{n}|^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\hat{n}$ એ સમતલનો એકમ અભિલંબ સદિશ છે.
પ્રથમ,લંબાઈ $|PQ| = \sqrt{(0-0)^2 + (0-1)^2 + (1-0)^2} = \sqrt{0 + 1 + 1} = \sqrt{2}$ ગણો.
એકમ અભિલંબ સદિશ $\hat{n} = \frac{(1, 1, 1)}{\sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2}} = \frac{1}{\sqrt{3}}(1, 1, 1)$ છે.
હવે,ડોટ પ્રોડક્ટ $\vec{PQ} \cdot \hat{n} = (0, -1, 1) \cdot \frac{1}{\sqrt{3}}(1, 1, 1) = \frac{1}{\sqrt{3}}(0 - 1 + 1) = 0$ ગણો.
કારણ કે ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ છે,રેખાખંડ $PQ$ સમતલને સમાંતર છે.
તેથી,પ્રક્ષેપની લંબાઈ $L'$ એ મૂળ રેખાખંડ $|PQ|$ ની લંબાઈ જેટલી જ થાય.
$L' = \sqrt{|PQ|^2 - 0^2} = |PQ| = \sqrt{2}$.
Solution diagram
18
DifficultMCQ
સમઘનના બે વિકર્ણો વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો થાય?
A
$sin^{-1}(1/3)$
B
$cos^{-1}(1/3)$
C
ચલિત
D
એકપણ નહીં

Solution

(B) ધારો કે સમઘનની બાજુની લંબાઈ $a$ છે.
સમઘનના શિરોબિંદુઓ $(0,0,0), (a,0,0), (a,a,0), (0,a,0), (0,0,a), (a,0,a), (a,a,a), (0,a,a)$ છે.
ધારો કે બે વિકર્ણો $OD$ અને $BG$ છે. યામ બિંદુઓ $O(0,0,0), D(a,a,a)$ અને $B(0,a,0), G(a,0,a)$ છે.
આ વિકર્ણોના દિશા સદિશો $\vec{d_1} = (a-0, a-0, a-0) = a\hat{i} + a\hat{j} + a\hat{k}$ અને $\vec{d_2} = (a-0, 0-a, a-0) = a\hat{i} - a\hat{j} + a\hat{k}$ છે.
તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\vec{d_1} \cdot \vec{d_2}|}{|\vec{d_1}| |\vec{d_2}|}$ થાય.
$\vec{d_1} \cdot \vec{d_2} = (a)(a) + (a)(-a) + (a)(a) = a^2 - a^2 + a^2 = a^2$.
$|\vec{d_1}| = \sqrt{a^2 + a^2 + a^2} = a\sqrt{3}$ અને $|\vec{d_2}| = \sqrt{a^2 + (-a)^2 + a^2} = a\sqrt{3}$.
$\cos \theta = \frac{a^2}{(a\sqrt{3})(a\sqrt{3})} = \frac{a^2}{3a^2} = \frac{1}{3}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}(1/3)$.
Solution diagram
19
MediumMCQ
જો $\Delta ABC$ ના શિરોબિંદુઓ અનુક્રમે $(a, 0, 0)$,$(0, b, 0)$ અને $(0, 0, c)$ હોય,તો $\angle B = \dots$
A
$\cos^{-1} \frac{b^2}{\sqrt{(a^2 + b^2)(b^2 + c^2)}}$
B
$\cos^{-1} \frac{b^2}{\sqrt{(b^2 + c^2)(c^2 + a^2)}}$
C
$\cos^{-1} \frac{b^2}{\sqrt{(a^2 + b^2)(c^2 + a^2)}}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(a, 0, 0)$,$B(0, b, 0)$ અને $C(0, 0, c)$ છે.
$\angle B$ શોધવા માટે,આપણે સદિશો $\vec{BA}$ અને $\vec{BC}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધવો પડશે.
$\vec{BA} = (a - 0, 0 - b, 0 - 0) = (a, -b, 0)$.
$\vec{BC} = (0 - 0, 0 - b, c - 0) = (0, -b, c)$.
શિરોબિંદુ $B$ પરના ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન નીચે મુજબ મળે છે:
$\cos B = \frac{\vec{BA} \cdot \vec{BC}}{|\vec{BA}| |\vec{BC}|}$
$\vec{BA} \cdot \vec{BC} = (a)(0) + (-b)(-b) + (0)(c) = b^2$.
$|\vec{BA}| = \sqrt{a^2 + (-b)^2 + 0^2} = \sqrt{a^2 + b^2}$.
$|\vec{BC}| = \sqrt{0^2 + (-b)^2 + c^2} = \sqrt{b^2 + c^2}$.
તેથી,$\cos B = \frac{b^2}{\sqrt{a^2 + b^2} \sqrt{b^2 + c^2}}$.
આમ,$B = \cos^{-1} \left( \frac{b^2}{\sqrt{(a^2 + b^2)(b^2 + c^2)}} \right)$.
Solution diagram
20
DifficultMCQ
જો એક સુરેખા ઘનના ચાર વિકર્ણો સાથે $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ ખૂણાઓ બનાવે,તો $\sin^2 \alpha + \sin^2 \beta + \sin^2 \gamma + \sin^2 \delta$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$4/3$
B
$8/3$
C
$2$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(B) ધારો કે ઘનના શિરોબિંદુઓ $(0,0,0)$ અને $(a,a,a)$ છે. ચાર વિકર્ણોની દિશાઓ નીચે મુજબ છે: $\vec{d_1} = (a,a,a)$,$\vec{d_2} = (a,a,-a)$,$\vec{d_3} = (a,-a,a)$,અને $\vec{d_4} = (-a,a,a)$.
ધારો કે રેખાની દિશા $\vec{l} = (x,y,z)$ છે,જ્યાં $x^2+y^2+z^2=1$.
રેખા અને વિકર્ણ $\vec{d}$ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન $|\vec{l} \cdot \hat{d}|$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,$\cos \alpha = \frac{|x+y+z|}{\sqrt{3}}$,$\cos \beta = \frac{|x+y-z|}{\sqrt{3}}$,$\cos \gamma = \frac{|x-y+z|}{\sqrt{3}}$,અને $\cos \delta = \frac{|-x+y+z|}{\sqrt{3}}$.
કોસાઇનના વર્ગોનો સરવાળો:
$\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma + \cos^2 \delta = \frac{1}{3} [(x+y+z)^2 + (x+y-z)^2 + (x-y+z)^2 + (-x+y+z)^2]$
$= \frac{1}{3} [4(x^2+y^2+z^2)] = \frac{4}{3}(1) = \frac{4}{3}$.
કારણ કે $\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta$,તેથી:
$\sum \sin^2 \alpha = 4 - \sum \cos^2 \alpha = 4 - \frac{4}{3} = \frac{8}{3}$.
Solution diagram
21
DifficultMCQ
$2, 1, 2$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી એક રેખા,રેખાઓ $x = y + a = z$ અને $x + a = 2y = 2z$ ને છેદે છે. છેદબિંદુઓના યામ શોધો.
A
$(3a, 2a, 3a), (a, a, a)$
B
$(3a, 3a, 3a), (a, a, a)$
C
$(3a, 2a, 3a), (a, a, 2a)$
D
$(2a, 3a, 3a), (2a, a, a)$

Solution

(A) ધારો કે બે આપેલી રેખાઓ $L_1: \frac{x}{1} = \frac{y+a}{1} = \frac{z}{1} = \lambda$ અને $L_2: \frac{x+a}{2} = \frac{y}{1} = \frac{z}{1} = \mu$ છે.
$L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $P = (\lambda, \lambda - a, \lambda)$ છે અને $L_2$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q = (2\mu - a, \mu, \mu)$ છે.
રેખા $PQ$ ના દિશા ગુણોત્તર $(2\mu - a - \lambda, \mu - (\lambda - a), \mu - \lambda)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $(2\mu - a - \lambda, \mu - \lambda + a, \mu - \lambda)$ થાય છે.
રેખા $PQ$ ના દિશા ગુણોત્તર $2, 1, 2$ ના પ્રમાણમાં હોવાથી,આપણને મળે:
$\frac{2\mu - a - \lambda}{2} = \frac{\mu - \lambda + a}{1} = \frac{\mu - \lambda}{2}$.
$\frac{\mu - \lambda + a}{1} = \frac{\mu - \lambda}{2}$ પરથી,$2\mu - 2\lambda + 2a = \mu - \lambda$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\mu - \lambda = -2a$.
આ કિંમતને $\frac{2\mu - a - \lambda}{2} = \frac{\mu - \lambda}{2}$ માં મૂકતા,$2\mu - a - \lambda = \mu - \lambda$ મળે,તેથી $\mu = a$.
પછી,$a - \lambda = -2a$,જે $\lambda = 3a$ આપે છે.
$P$ માં $\lambda = 3a$ મૂકતા,$P = (3a, 3a - a, 3a) = (3a, 2a, 3a) \text{મળે}$.
$Q$ માં $\mu = a$ મૂકતા,$Q = (2a - a, a, a) = (a, a, a) \text{મળે}$.
આમ,છેદબિંદુઓ $(3a, 2a, 3a)$ અને $(a, a, a)$ છે.
Solution diagram
22
DifficultMCQ
બિંદુ $(1, 6, 3)$ નું રેખા $\frac{x}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z - 2}{3}$ માં પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$(1, 2, 0)$
B
$(2, 1, 3)$
C
$(1, 3, 5)$
D
$(1, 0, 7)$

Solution

(D) ધારો કે $P(1, 6, 3)$ એ આપેલ બિંદુ છે અને $L$ એ $P$ માંથી આપેલ રેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે.
આપેલ રેખા પરનું સામાન્ય બિંદુ $\frac{x}{1} = \frac{y - 1}{2} = \frac{z - 2}{3} = \lambda$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,$L$ ના યામ $(\lambda, 2\lambda + 1, 3\lambda + 2)$ છે.
$PL$ ના દિકગુણોત્તરો $(\lambda - 1, 2\lambda + 1 - 6, 3\lambda + 2 - 3)$ એટલે કે $(\lambda - 1, 2\lambda - 5, 3\lambda - 1)$ છે.
$PL$ એ $(1, 2, 3)$ દિકગુણોત્તરો ધરાવતી રેખાને લંબ હોવાથી:
$1(\lambda - 1) + 2(2\lambda - 5) + 3(3\lambda - 1) = 0$
$\lambda - 1 + 4\lambda - 10 + 9\lambda - 3 = 0$
$14\lambda - 14 = 0 \implies \lambda = 1$.
$\lambda = 1$ ને $L$ ના યામમાં મૂકતા,આપણને $L(1, 3, 5)$ મળે છે.
ધારો કે $Q(x_1, y_1, z_1)$ એ રેખામાં $P(1, 6, 3)$ નું પ્રતિબિંબ છે. તો $L$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
$\frac{x_1 + 1}{2} = 1 \implies x_1 = 1$
$\frac{y_1 + 6}{2} = 3 \implies y_1 = 0$
$\frac{z_1 + 3}{2} = 5 \implies z_1 = 7$
આમ,આપેલ રેખામાં $P(1, 6, 3)$ નું પ્રતિબિંબ $(1, 0, 7)$ છે.
Solution diagram
23
DifficultMCQ
સમતલ $3x - 2y - z = 9$ માં બિંદુ $P(2, -1, 3)$ નું પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$\left( \frac{26}{7}, \frac{15}{7}, \frac{17}{7} \right)$
B
$\left( \frac{26}{7}, \frac{-15}{7}, \frac{17}{7} \right)$
C
$\left( \frac{15}{7}, \frac{26}{7}, \frac{-17}{7} \right)$
D
$\left( \frac{26}{7}, \frac{17}{7}, \frac{-15}{7} \right)$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P(2, -1, 3)$ છે અને સમતલ $3x - 2y - z = 9$ છે.
સમતલનો અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (3, -2, -1)$ છે.
$P$ માંથી પસાર થતી અને સમતલને લંબ રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - 2}{3} = \frac{y + 1}{-2} = \frac{z - 3}{-1} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $M(3\lambda + 2, -2\lambda - 1, -\lambda + 3)$ છે.
$M$ સમતલ પર હોવાથી,$3(3\lambda + 2) - 2(-2\lambda - 1) - (-\lambda + 3) = 9$.
$9\lambda + 6 + 4\lambda + 2 + \lambda - 3 = 9$.
$14\lambda + 5 = 9 \implies 14\lambda = 4 \implies \lambda = \frac{2}{7}$.
$M$ ના યામ $M\left(3(\frac{2}{7}) + 2, -2(\frac{2}{7}) - 1, -(\frac{2}{7}) + 3\right) = M\left(\frac{20}{7}, -\frac{11}{7}, \frac{19}{7}\right)$ મળે.
ધારો કે $P$ નું પ્રતિબિંબ $P'(x', y', z')$ છે. $M$ એ $PP'$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\frac{x' + 2}{2} = \frac{20}{7} \implies x' = \frac{40}{7} - 2 = \frac{26}{7}$.
$\frac{y' - 1}{2} = -\frac{11}{7} \implies y' = -\frac{22}{7} + 1 = -\frac{15}{7}$.
$\frac{z' + 3}{2} = \frac{19}{7} \implies z' = \frac{38}{7} - 3 = \frac{17}{7}$.
આમ,પ્રતિબિંબ $\left( \frac{26}{7}, -\frac{15}{7}, \frac{17}{7} \right)$ છે.
Solution diagram
24
DifficultMCQ
બિંદુ $P(3, 8, 2)$ નું રેખા $\frac{x-1}{2} = \frac{y-3}{4} = \frac{z-2}{3}$ થી સમતલ $3x + 2y - 2z + 15 = 0$ ને સમાંતર દિશામાં માપેલું અંતર શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$6$
D
$7$

Solution

(D) ધારો કે રેખા પરનું બિંદુ $Q = (2\lambda + 1, 4\lambda + 3, 3\lambda + 2)$ છે.
રેખા $PQ$ એ સમતલ $3x + 2y - 2z + 15 = 0$ ને સમાંતર હોવાથી,સદિશ $\vec{PQ}$ એ સમતલના અભિલંબ સદિશ $\vec{n} = (3, 2, -2)$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
$\vec{PQ} = (2\lambda + 1 - 3, 4\lambda + 3 - 8, 3\lambda + 2 - 2) = (2\lambda - 2, 4\lambda - 5, 3\lambda)$.
$\vec{PQ} \cdot \vec{n} = 0$ હોવાથી:
$3(2\lambda - 2) + 2(4\lambda - 5) - 2(3\lambda) = 0$
$6\lambda - 6 + 8\lambda - 10 - 6\lambda = 0$
$8\lambda - 16 = 0 \implies \lambda = 2$.
$Q$ ના યામમાં $\lambda = 2$ મૂકતા,$Q = (2(2) + 1, 4(2) + 3, 3(2) + 2) = (5, 11, 8)$ મળે.
અંતર $PQ = \sqrt{(5-3)^2 + (11-8)^2 + (8-2)^2} = \sqrt{2^2 + 3^2 + 6^2} = \sqrt{4 + 9 + 36} = \sqrt{49} = 7$.
Solution diagram
25
DifficultMCQ
જો એક રેખા,સમઘનના ચાર વિકર્ણો સાથે $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ ખૂણાઓ બનાવે તો,$\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma + \cos^2 \delta$ ની કિંમત મેળવો.
A
$3$
B
$4$
C
$4/3$
D
$3/4$

Solution

(C) ધારો કે સમઘનની બાજુની લંબાઈ $a$ છે. શિરોબિંદુઓના યામ $O(0,0,0), A(a,0,0), B(0,a,0), C(0,0,a), L(a,a,a), M(a,0,a), N(0,a,a), P(a,a,0)$ છે.
ચાર વિકર્ણો $OP, AN, BM, CL$ છે. આ વિકર્ણોના દિશા સદિશો નીચે મુજબ છે:
$\vec{d_1} = (a, a, a) \implies \hat{u_1} = \frac{1}{\sqrt{3}}(1, 1, 1)$
$\vec{d_2} = (-a, a, a) \implies \hat{u_2} = \frac{1}{\sqrt{3}}(-1, 1, 1)$
$\vec{d_3} = (a, -a, a) \implies \hat{u_3} = \frac{1}{\sqrt{3}}(1, -1, 1)$
$\vec{d_4} = (a, a, -a) \implies \hat{u_4} = \frac{1}{\sqrt{3}}(1, 1, -1)$
ધારો કે રેખાના દિકકોસાઈન $(l, m, n)$ છે,જ્યાં $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
રેખા અને વિકર્ણ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ માટે,$|\cos \theta| = |l u_x + m u_y + n u_z|$.
તેથી,$\cos^2 \alpha = \frac{1}{3}(l+m+n)^2$,$\cos^2 \beta = \frac{1}{3}(-l+m+n)^2$,$\cos^2 \gamma = \frac{1}{3}(l-m+n)^2$,$\cos^2 \delta = \frac{1}{3}(l+m-n)^2$.
આ બધાનો સરવાળો કરતા:
$\sum \cos^2 \alpha = \frac{1}{3} [(l+m+n)^2 + (-l+m+n)^2 + (l-m+n)^2 + (l+m-n)^2]$
$= \frac{1}{3} [4(l^2+m^2+n^2)] = \frac{4}{3}(1) = \frac{4}{3}$.
Solution diagram
26
MediumMCQ
સમતલ $x + y + 2z - 15 = 0$ માં બિંદુ $(5, 4, 6)$ નું પ્રતિબિંબ બિંદુ કયું છે?
A
$(3, 2, 2)$
B
$(2, 3, 2)$
C
$(2, 2, 3)$
D
$(-5, -4, -6)$

Solution

(A) ધારો કે $Q$ એ આપેલ સમતલમાં બિંદુ $P(5, 4, 6)$ નું પ્રતિબિંબ છે. તો $PQ$ એ સમતલને લંબ છે. સમતલ $x + y + 2z - 15 = 0$ ના અભિલંબના દિકગુણોત્તર $1, 1, 2$ છે.
$PQ$ એ $P(5, 4, 6)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેના દિકગુણોત્તર $1, 1, 2$ છે,તેથી રેખા $PQ$ નું સમીકરણ:
$\frac{x - 5}{1} = \frac{y - 4}{1} = \frac{z - 6}{2} = r$
આમ,રેખા $PQ$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $(r + 5, r + 4, 2r + 6)$ છે.
ધારો કે $Q = (r + 5, r + 4, 2r + 6)$. $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $R$:
$R = \left( \frac{r + 5 + 5}{2}, \frac{r + 4 + 4}{2}, \frac{2r + 6 + 6}{2} \right) = \left( \frac{r + 10}{2}, \frac{r + 8}{2}, r + 6 \right)$
$R$ એ સમતલ $x + y + 2z - 15 = 0$ પર આવેલું હોવાથી:
$\frac{r + 10}{2} + \frac{r + 8}{2} + 2(r + 6) - 15 = 0$
$r + 10 + r + 8 + 4r + 24 - 30 = 0$
$6r + 12 = 0 \Rightarrow r = -2$
$Q$ ના યામમાં $r = -2$ મૂકતા:
$Q = (-2 + 5, -2 + 4, 2(-2) + 6) = (3, 2, 2)$
તેથી,પ્રતિબિંબ બિંદુ $(3, 2, 2)$ છે.
Solution diagram
27
DifficultMCQ
જો એક રેખા ઘનના ચાર વિકર્ણો સાથે $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ ખૂણા બનાવે,તો $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma + \cos^2 \delta$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$1$
B
$\frac{4}{3}$
C
ચલ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે ઘનની બાજુ $a$ છે. શિરોબિંદુઓના યામ $(0,0,0), (a,0,0), (0,a,0), (0,0,a), (a,a,0), (a,0,a), (0,a,a), (a,a,a)$ છે.
ઘનના ચાર વિકર્ણો એ સામસામેના શિરોબિંદુઓને જોડતી રેખાઓ છે. ધારો કે તે $d_1, d_2, d_3, d_4$ છે.
આ વિકર્ણોના દિક્-ગુણોત્તરો $(1,1,1), (1,1,-1), (1,-1,1), (-1,1,1)$ છે.
ધારો કે આપેલી રેખાના દિક્-કોસાઇન $(l, m, n)$ છે,જ્યાં $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
દિક્-કોસાઇન $(l, m, n)$ વાળી રેખા અને દિક્-ગુણોત્તર $(a_1, b_1, c_1)$ વાળી રેખા વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન $\cos \theta = \frac{|l a_1 + m b_1 + n c_1|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2}}$ દ્વારા મળે છે.
ચાર વિકર્ણો માટે,ખૂણા $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ નીચે મુજબ મળે:
$\cos \alpha = \frac{l+m+n}{\sqrt{3}}$,$\cos \beta = \frac{l+m-n}{\sqrt{3}}$,$\cos \gamma = \frac{l-m+n}{\sqrt{3}}$,$\cos \delta = \frac{-l+m+n}{\sqrt{3}}$.
તેમનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma + \cos^2 \delta = \frac{1}{3} [(l+m+n)^2 + (l+m-n)^2 + (l-m+n)^2 + (-l+m+n)^2]$
$= \frac{1}{3} [ 4(l^2+m^2+n^2) ]$
કારણ કે $l^2+m^2+n^2 = 1$,તેથી સરવાળો $\frac{4}{3} \times 1 = \frac{4}{3}$ થાય.
Solution diagram
28
AdvancedMCQ
$5$ ઘનફળ ધરાવતા ચતુષ્ફલકના ત્રણ શિરોબિંદુઓ $A(2,1,-1)$,$B(3,0,1)$ અને $C(2,-1,3)$ છે. જો ચોથું શિરોબિંદુ $D$ એ $y$-અક્ષ પર આવેલું હોય,તો તમામ શક્ય બિંદુઓ $D$ ના યામોનો સરવાળો શોધો.
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે ચોથા શિરોબિંદુ $D$ ના યામ $(0, \beta, 0)$ છે કારણ કે તે $y$-અક્ષ પર છે.
ચતુષ્ફલકનું ઘનફળ $V = \frac{1}{6} |\det(\vec{A}-\vec{D}, \vec{B}-\vec{D}, \vec{C}-\vec{D})|$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા: $\vec{A}-\vec{D} = (2, 1-\beta, -1)$,$\vec{B}-\vec{D} = (3, -\beta, 1)$,$\vec{C}-\vec{D} = (2, -1-\beta, 3)$.
ઘનફળ $= \frac{1}{6} |\det \begin{bmatrix} 2 & 1-\beta & -1 \\ 3 & -\beta & 1 \\ 2 & -1-\beta & 3 \end{bmatrix}| = 5$.
$|\det \begin{bmatrix} 2 & 1-\beta & -1 \\ 3 & -\beta & 1 \\ 2 & -1-\beta & 3 \end{bmatrix}| = 30$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$2(-3\beta - (-1-\beta)) - (1-\beta)(9-2) + (-1)(-3(1+\beta) - (-2\beta)) = 30$.
$-4\beta + 2 - 7 + 7\beta + 3 + \beta = 30$.
$4\beta - 2 = 30$ અથવા $4\beta - 2 = -30$.
$4\beta = 32 \Rightarrow \beta = 8$.
$4\beta = -28 \Rightarrow \beta = -7$.
યામ $\beta$ ની શક્ય કિંમતો $8$ અને $-7$ છે.
યામોનો સરવાળો $8 + (-7) = 1$ થાય છે.
Solution diagram
29
AdvancedMCQ
$AB$ અને $BC$ એ લંબચોરસ પેટીના પાસપાસેના ફલકોના વિકર્ણો છે,જેનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ પર છે અને તેની ધાર યામ અક્ષોને સમાંતર છે. જો ખૂણાઓ $\angle BOC, \angle COA$ અને $\angle AOB$ અનુક્રમે $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ હોય,તો $\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma$ ની કિંમત શું થાય?
A
$-1$
B
$0$
C
$\frac{3}{2}$
D
માહિતી અપૂરતી છે

Solution

(A) ધારો કે લંબચોરસ પેટીના પરિમાણો $x, y, z$ અક્ષો પર અનુક્રમે $2a, 2b, 2c$ છે. કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ પર છે.
શિરોબિંદુઓને $A(-a, b, c)$,$B(a, b, -c)$,અને $C(-a, -b, -c)$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
ઉગમબિંદુથી સદિશો $\vec{OB} = a\hat{i} + b\hat{j} - c\hat{k}$,$\vec{OC} = -a\hat{i} - b\hat{j} - c\hat{k}$,અને $\vec{OA} = -a\hat{i} + b\hat{j} + c\hat{k}$ છે.
તેમના માન $|OB| = |OC| = |OA| = \sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ છે.
ડોટ પ્રોડક્ટના સૂત્ર $\cos \alpha = \frac{\vec{OB} \cdot \vec{OC}}{|OB||OC|}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos \alpha = \frac{(a)(-a) + (b)(-b) + (-c)(-c)}{a^2 + b^2 + c^2} = \frac{-a^2 - b^2 + c^2}{a^2 + b^2 + c^2}$.
તે જ રીતે,$\cos \beta = \frac{\vec{OC} \cdot \vec{OA}}{|OC||OA|} = \frac{(-a)(-a) + (-b)(b) + (-c)(c)}{a^2 + b^2 + c^2} = \frac{a^2 - b^2 - c^2}{a^2 + b^2 + c^2}$.
અને $\cos \gamma = \frac{\vec{OA} \cdot \vec{OB}}{|OA||OB|} = \frac{(-a)(a) + (b)(b) + (c)(-c)}{a^2 + b^2 + c^2} = \frac{-a^2 + b^2 - c^2}{a^2 + b^2 + c^2}$.
આ કિંમતોનો સરવાળો કરતા:
$\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma = \frac{(-a^2 - b^2 + c^2) + (a^2 - b^2 - c^2) + (-a^2 + b^2 - c^2)}{a^2 + b^2 + c^2} = \frac{-a^2 - b^2 - c^2}{a^2 + b^2 + c^2} = -1$.
30
AdvancedMCQ
ધારો કે અવકાશમાં ત્રણ બિંદુઓ $A(2,3,4), B(3,4,2)$ અને $C(4,2,3)$ આપેલા છે. અવકાશમાં એક બિંદુ $D$ એવું છે કે જે $3$ આપેલા બિંદુઓથી $\sqrt{6}$ એકમ અંતરે છે. તો ચતુષ્ફલક $ABCD$ નું ઘનફળ કેટલું થાય?
A
$1$
B
$\sqrt{3}$
C
$\sqrt{13}$
D
$2$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,ત્રિકોણ $ABC$ ની બાજુઓની લંબાઈ શોધો:
$AB = \sqrt{(3-2)^2 + (4-3)^2 + (2-4)^2} = \sqrt{1^2 + 1^2 + (-2)^2} = \sqrt{6}$.
$BC = \sqrt{(4-3)^2 + (2-4)^2 + (3-2)^2} = \sqrt{1^2 + (-2)^2 + 1^2} = \sqrt{6}$.
$CA = \sqrt{(2-4)^2 + (3-2)^2 + (4-3)^2} = \sqrt{(-2)^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{6}$.
અહીં $AB = BC = CA = \sqrt{6}$ હોવાથી,ત્રિકોણ $ABC$ એ $\sqrt{6}$ બાજુવાળો સમબાજુ ત્રિકોણ છે.
બિંદુ $D$ એ $A, B,$ અને $C$ થી $\sqrt{6}$ અંતરે છે,એટલે કે $DA = DB = DC = \sqrt{6}$.
આમ,$ABCD$ એ એક નિયમિત ચતુષ્ફલક છે જેની તમામ ધાર $\sqrt{6}$ છે.
નિયમિત ચતુષ્ફલકનું ઘનફળ $V = \frac{a^3}{6\sqrt{2}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $a$ એ ધારની લંબાઈ છે.
$a = \sqrt{6}$ મૂકતા:
$V = \frac{(\sqrt{6})^3}{6\sqrt{2}} = \frac{6\sqrt{6}}{6\sqrt{2}} = \sqrt{\frac{6}{2}} = \sqrt{3}$ ઘન એકમ.
31
AdvancedMCQ
$2 \, cm$ ત્રિજ્યા ધરાવતા ત્રણ સમાન દડાઓને ટેબલ પર એવી રીતે મૂકવામાં આવે છે કે તેઓ એકબીજાને અને ટેબલને સ્પર્શે છે. હવે આ ત્રણ દડાઓની ઉપર સમાન ત્રિજ્યાનો ચોથો દડો મૂકવામાં આવે છે. ટેબલથી ચોથા દડાના સૌથી ઊંચા બિંદુની ઊંચાઈ કેટલી હશે?
A
$4 \left( \sqrt{\frac{2}{3}} + 1 \right)$
B
$2 \left( \sqrt{\frac{2}{3}} + 1 \right)$
C
$4 \left( \sqrt{\frac{2}{3}} + 2 \right)$
D
$2 \left( \sqrt{\frac{2}{3}} + 2 \right)$

Solution

(A) ધારો કે દરેક દડાની ત્રિજ્યા $r = 2 \, cm$ છે. નીચેના ત્રણ દડાઓના કેન્દ્રો $4 \, cm$ બાજુવાળો સમબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ બનાવે છે.
ધારો કે $G$ એ $\Delta ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે. શિરોબિંદુથી મધ્યકેન્દ્રનું અંતર $AG = \frac{2}{3} \times (2r \sin 60^{\circ}) = \frac{2r}{\sqrt{3}}$ છે.
ચોથા દડાનું કેન્દ્ર $D$ એ $A, B, C$ કેન્દ્રો સાથે નિયમિત ચતુષ્ફલક બનાવે છે. $ABC$ ના સમતલથી $D$ ની ઊભી ઊંચાઈ $h$ એ $h^2 + AG^2 = (2r)^2$ દ્વારા મળે છે.
$h = 2r \sqrt{\frac{2}{3}}$.
ટેબલથી ચોથા દડાના સૌથી ઊંચા બિંદુની કુલ ઊંચાઈ $H = h + 2r$ છે.
$H = 2r \left( \sqrt{\frac{2}{3}} + 1 \right) = 4 \left( \sqrt{\frac{2}{3}} + 1 \right)$.
Solution diagram
32
AdvancedMCQ
ચતુષ્ફલક $ABCD$ ની બાજુઓની લંબાઈ $AB = CD = 12$ છે. આ ધાર એકબીજાને લંબ છે. ધારો કે $E$ અને $F$ એ અનુક્રમે $AB$ અને $CD$ ના મધ્યબિંદુઓ છે. જો $EF = 10$ હોય અને તે $AB$ અને $CD$ બંનેને લંબ હોય,તો ચતુષ્ફલક $ABCD$ નું ઘનફળ શોધો.
A
$200$
B
$240$
C
$280$
D
$320$

Solution

(B) બે વિરુદ્ધ ધાર ધરાવતા ચતુષ્ફલકનું ઘનફળ $V = \frac{1}{6} abd \sin(\theta)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $a$ અને $b$ ધારની લંબાઈ છે,$d$ તેમની વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર છે અને $\theta$ તેમની વચ્ચેનો ખૂણો છે.
અહીં $AB = 12$,$CD = 12$,$d = EF = 10$ અને $\theta = 90^\circ$ છે.
તેથી,$V = \frac{1}{6} \times 12 \times 12 \times 10 \times \sin(90^\circ)$.
$V = \frac{1}{6} \times 144 \times 10 \times 1$.
$V = 24 \times 10 = 240$.
33
DifficultMCQ
ધારો કે $A(3, 0, -1)$,$B(2, 10, 6)$ અને $C(1, 2, 1)$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે અને $M$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે. જો $G$ એ $BM$ ને $2 : 1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે,તો $\cos(\angle GOA)$ ($O$ એ ઉગમબિંદુ છે) ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{30}}$
B
$\frac{1}{2\sqrt{15}}$
C
$\frac{1}{6\sqrt{10}}$
D
$\frac{1}{\sqrt{15}}$

Solution

(D) $AC$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left( \frac{3+1}{2}, \frac{0+2}{2}, \frac{-1+1}{2} \right) = (2, 1, 0)$ છે.
જેમ કે $G$ એ $BM$ ને $2:1$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે,તેથી $G$ એ $\triangle ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G$ ના યામ $\left( \frac{3+2+1}{3}, \frac{0+10+2}{3}, \frac{-1+6+1}{3} \right) = (2, 4, 2)$ છે.
સદિશ $\overrightarrow{OG} = 2\hat{i} + 4\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\overrightarrow{OA} = 3\hat{i} + 0\hat{j} - 1\hat{k}$ છે.
અદિશ ગુણાકાર $\overrightarrow{OG} \cdot \overrightarrow{OA} = (2)(3) + (4)(0) + (2)(-1) = 6 - 2 = 4$ છે.
માન $|\overrightarrow{OG}| = \sqrt{2^2 + 4^2 + 2^2} = \sqrt{4 + 16 + 4} = \sqrt{24} = 2\sqrt{6}$ છે.
માન $|\overrightarrow{OA}| = \sqrt{3^2 + 0^2 + (-1)^2} = \sqrt{9 + 1} = \sqrt{10}$ છે.
આમ,$\cos(\angle GOA) = \frac{\overrightarrow{OG} \cdot \overrightarrow{OA}}{|\overrightarrow{OG}| |\overrightarrow{OA}|} = \frac{4}{(2\sqrt{6})(\sqrt{10})} = \frac{4}{2\sqrt{60}} = \frac{2}{2\sqrt{15}} = \frac{1}{\sqrt{15}}$.
34
DifficultMCQ
$P$ બિંદુઓના સમૂહનું સમીકરણ શોધો,જેના $A(4, 0, 0)$ અને $B(-4, 0, 0)$ થી અંતરનો સરવાળો $10$ છે.
A
$9x^{2} + 25y^{2} + 25z^{2} - 225 = 0$
B
$9x^{2} + 25y^{2} + 25z^{2} - 225 = 0$
C
$9x^{2} + 25y^{2} + 25z^{2} - 225 = 0$
D
$9x^{2} + 25y^{2} + 25z^{2} - 225 = 0$

Solution

(A) ધારો કે $P$ ના યામ $(x, y, z)$ છે.
બિંદુ $A$ અને $B$ ના યામ અનુક્રમે $(4, 0, 0)$ અને $(-4, 0, 0)$ છે.
આપેલ છે કે $PA + PB = 10$.
$\Rightarrow \sqrt{(x-4)^{2} + y^{2} + z^{2}} + \sqrt{(x+4)^{2} + y^{2} + z^{2}} = 10$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા અને સાદું રૂપ આપતા,આપણને મળે છે:
$9x^{2} + 25y^{2} + 25z^{2} - 225 = 0$.
35
AdvancedMCQ
નિયમિત ચતુષ્ફલક (regular tetrahedron) ની એક ધાર તેના કેન્દ્ર પર કેટલો ખૂણો આંતરે છે?
A
$\cos ^{-1}\left(\frac{-1}{2}\right)$
B
$\cos ^{-1}\left(\frac{-1}{\sqrt{2}}\right)$
C
$\cos ^{-1}\left(\frac{-1}{3}\right)$
D
$\cos ^{-1}\left(\frac{-1}{\sqrt{3}}\right)$

Solution

(C) ધારો કે નિયમિત ચતુષ્ફલકની બાજુની લંબાઈ $a$ છે.
ધારો કે $G$ એ નિયમિત ચતુષ્ફલકનું કેન્દ્ર (મધ્યકેન્દ્ર) છે અને $A, B, C$ શિરોબિંદુઓ છે.
$a$ બાજુવાળા નિયમિત ચતુષ્ફલકના કેન્દ્ર $G$ થી કોઈપણ શિરોબિંદુનું અંતર $R = \frac{\sqrt{6}}{4}a$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કેન્દ્ર $G$ અને $a$ લંબાઈની ધારના બે શિરોબિંદુઓ $A$ અને $B$ દ્વારા રચાયેલ ત્રિકોણ ધ્યાનમાં લો.
$\triangle GAB$ માં,બાજુઓ $GA = GB = R = \frac{\sqrt{6}}{4}a$ અને $AB = a$ છે.
ખૂણા $\theta = \angle AGB$ માટે $\triangle GAB$ માં કોસાઇનનો નિયમ વાપરતા:
$\cos \theta = \frac{GA^2 + GB^2 - AB^2}{2 \cdot GA \cdot GB}$
$\cos \theta = \frac{(\frac{\sqrt{6}}{4}a)^2 + (\frac{\sqrt{6}}{4}a)^2 - a^2}{2 \cdot (\frac{\sqrt{6}}{4}a) \cdot (\frac{\sqrt{6}}{4}a)}$
$\cos \theta = \frac{\frac{6}{16}a^2 + \frac{6}{16}a^2 - a^2}{2 \cdot \frac{6}{16}a^2}$
$\cos \theta = \frac{\frac{12}{16}a^2 - a^2}{\frac{12}{16}a^2} = \frac{\frac{3}{4}a^2 - a^2}{\frac{3}{4}a^2}$
$\cos \theta = \frac{-\frac{1}{4}a^2}{\frac{3}{4}a^2} = -\frac{1}{3}$
તેથી,$\theta = \cos ^{-1}\left(\frac{-1}{3}\right)$.
Solution diagram
36
DifficultMCQ
એક લંબઘન (rectangular parallelepiped) ના ત્રણ અલગ-અલગ ફલકના વિકર્ણોની લંબાઈ $39, 40, 41$ છે. લંબઘનના મુખ્ય વિકર્ણની લંબાઈ,જે સામસામેના ખૂણાઓને જોડે છે,તે શોધો.
A
$49$
B
$49 \sqrt{2}$
C
$60$
D
$60 \sqrt{2}$

Solution

(A) ધારો કે લંબઘનની લંબાઈ,પહોળાઈ અને ઊંચાઈ અનુક્રમે $l, b$ અને $h$ છે.
આપેલ છે કે ફલકના વિકર્ણોની લંબાઈ $39, 40$ અને $41$ છે:
$l^2 + b^2 = 39^2$
$b^2 + h^2 = 40^2$
$h^2 + l^2 = 41^2$
આ ત્રણેય સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$2(l^2 + b^2 + h^2) = 39^2 + 40^2 + 41^2$
$2(l^2 + b^2 + h^2) = 1521 + 1600 + 1681$
$2(l^2 + b^2 + h^2) = 4802$
$l^2 + b^2 + h^2 = 2401$
લંબઘનના મુખ્ય વિકર્ણની લંબાઈ $\sqrt{l^2 + b^2 + h^2}$ દ્વારા મળે છે.
લંબાઈ $= \sqrt{2401} = 49$.
Solution diagram
37
AdvancedMCQ
બિંદુ $P(1,3,2)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $\frac{x-2}{1}=\frac{y-4}{2}=\frac{z-6}{1}$ ને સમાંતર એક સીધી રેખા,સમતલ $L_1: x-y+3z=6$ ને બિંદુ $Q$ માં છેદે છે. બીજી એક સીધી રેખા જે $Q$ માંથી પસાર થાય છે અને સમતલ $L_1$ ને લંબ છે,તે સમતલ $L_2: 2x-y+z=-4$ ને બિંદુ $R$ માં છેદે છે. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન $TRUE$ છે?
$(A)$ રેખાખંડ $PQ$ ની લંબાઈ $\sqrt{6}$ છે
$(B)$ $R$ ના યામ $(1,6,0)$ છે
$(C)$ ત્રિકોણ $PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{4}{3}, \frac{14}{3}, \frac{5}{3}\right)$ છે
$(D)$ ત્રિકોણ $PQR$ ની પરિમિતિ $\sqrt{6}+\sqrt{13}+\sqrt{11}$ છે
A
$A, C$
B
$A, B$
C
$A, D$
D
$A, B, C$

Solution

(D) બિંદુ $P(1,3,2)$ માંથી પસાર થતી અને $\frac{x-2}{1}=\frac{y-4}{2}=\frac{z-6}{1}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{1}=\frac{y-3}{2}=\frac{z-2}{1} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(\lambda+1, 2\lambda+3, \lambda+2)$ છે.
આ રેખા સમતલ $L_1: x-y+3z=6$ ને $Q$ માં છેદે છે,તેથી:
$(\lambda+1) - (2\lambda+3) + 3(\lambda+2) = 6$
$\lambda+1-2\lambda-3+3\lambda+6 = 6$
$2\lambda + 4 = 6 \Rightarrow 2\lambda = 2 \Rightarrow \lambda = 1$.
આમ,$Q = (1+1, 2(1)+3, 1+2) = (2,5,3)$.
લંબાઈ $PQ = \sqrt{(2-1)^2 + (5-3)^2 + (3-2)^2} = \sqrt{1^2 + 2^2 + 1^2} = \sqrt{6}$. તેથી,$(A)$ $TRUE$ છે.
$Q(2,5,3)$ માંથી પસાર થતી અને $L_1: x-y+3z=6$ ને લંબ રેખાના દિશા ગુણોત્તર $(1, -1, 3)$ છે.
આ રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-2}{1} = \frac{y-5}{-1} = \frac{z-3}{3} = t$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(t+2, 5-t, 3t+3)$ છે.
આ રેખા $L_2: 2x-y+z=-4$ ને $R$ માં છેદે છે:
$2(t+2) - (5-t) + (3t+3) = -4$
$2t+4-5+t+3t+3 = -4$
$6t + 2 = -4 \Rightarrow 6t = -6 \Rightarrow t = -1$.
આમ,$R = (-1+2, 5-(-1), 3(-1)+3) = (1,6,0)$. તેથી,$(B)$ $TRUE$ છે.
$\triangle PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{1+2+1}{3}, \frac{3+5+6}{3}, \frac{2+3+0}{3}\right) = \left(\frac{4}{3}, \frac{14}{3}, \frac{5}{3}\right)$ છે. તેથી,$(C)$ $TRUE$ છે.
પરિમિતિ $PQ + QR + RP = \sqrt{6} + \sqrt{(1-2)^2 + (6-5)^2 + (0-3)^2} + \sqrt{(1-1)^2 + (6-3)^2 + (0-2)^2} = \sqrt{6} + \sqrt{1+1+9} + \sqrt{0+9+4} = \sqrt{6} + \sqrt{11} + \sqrt{13}$. તેથી,$(D)$ $TRUE$ છે.
Solution diagram
38
DifficultMCQ
ધારો કે $ABCD$ એક ચતુષ્ફલક છે જેમાં ધાર $AB, AC$ અને $AD$ પરસ્પર લંબ છે. જો ત્રિકોણ $ABC, ACD$ અને $ADB$ ના ક્ષેત્રફળ અનુક્રમે $5, 6$ અને $7$ ચોરસ એકમ હોય,તો $\triangle BCD$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\sqrt{340}$
B
$12$
C
$\sqrt{110}$
D
$7 \sqrt{3}$

Solution

(C) ધારો કે ધાર $AB, AC$ અને $AD$ ની લંબાઈ અનુક્રમે $c, b$ અને $d$ છે. ધાર પરસ્પર લંબ હોવાથી,ત્રિકોણના ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ મળે:
$Ar(\triangle ABC) = \frac{1}{2} bc = 5 \implies bc = 10$
$Ar(\triangle ACD) = \frac{1}{2} bd = 6 \implies bd = 12$
$Ar(\triangle ADB) = \frac{1}{2} cd = 7 \implies cd = 14$
કાટખૂણો ધરાવતા ચતુષ્ફલક માટે,સામેની બાજુનું ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ મળે:
$Ar(\triangle BCD) = \sqrt{(Ar(\triangle ABC))^2 + (Ar(\triangle ACD))^2 + (Ar(\triangle ADB))^2}$
$Ar(\triangle BCD) = \sqrt{5^2 + 6^2 + 7^2}$
$Ar(\triangle BCD) = \sqrt{25 + 36 + 49}$
$Ar(\triangle BCD) = \sqrt{110}$
39
MediumMCQ
$P(5, -7, 0)$,$Q(a, 5, 3)$,$R(4, -6, b)$ અને $S(6, c, 2)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ચતુષ્ફલકનું મધ્યકેન્દ્ર $(4, -3, 2)$ છે. તો $2a + 3b + c$ ની કિંમત શોધો.
A
$15$
B
-$7$
C
$7$
D
-$5$

Solution

(C) ચતુષ્ફલકનું મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{x_1+x_2+x_3+x_4}{4}, \frac{y_1+y_2+y_3+y_4}{4}, \frac{z_1+z_2+z_3+z_4}{4}\right)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $P(5, -7, 0)$,$Q(a, 5, 3)$,$R(4, -6, b)$ અને $S(6, c, 2)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{5+a+4+6}{4}, \frac{-7+5-6+c}{4}, \frac{0+3+b+2}{4}\right) = \left(\frac{15+a}{4}, \frac{-8+c}{4}, \frac{b+5}{4}\right)$ થાય.
આને $(4, -3, 2)$ સાથે સરખાવતા:
$\frac{15+a}{4} = 4 \Rightarrow a = 1$.
$\frac{-8+c}{4} = -3 \Rightarrow c = -4$.
$\frac{b+5}{4} = 2 \Rightarrow b = 3$.
તેથી,$2a + 3b + c = 2(1) + 3(3) - 4 = 2 + 9 - 4 = 7$.
40
DifficultMCQ
$P(0,3,0)$,$Q(0,0,4)$ અને $R(0,3,4)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું અંતઃકેન્દ્ર શોધો.
A
$(0,3,2)$
B
$(0,2,3)$
C
$(2,0,3)$
D
$(2,3,0)$

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $P(0,3,0)$,$Q(0,0,4)$ અને $R(0,3,4)$ છે.
બાજુઓની લંબાઈ:
$PQ = \sqrt{(0-0)^2 + (0-3)^2 + (4-0)^2} = 5$
$QR = \sqrt{(0-0)^2 + (3-0)^2 + (4-4)^2} = 3$
$PR = \sqrt{(0-0)^2 + (3-3)^2 + (4-0)^2} = 4$
અંતઃકેન્દ્ર $I(x,y,z)$ નું સૂત્ર:
$I = \left( \frac{ax_1 + bx_2 + cx_3}{a+b+c}, \frac{ay_1 + by_2 + cy_3}{a+b+c}, \frac{az_1 + bz_2 + cz_3}{a+b+c} \right)$
અહીં $a=3$,$b=4$,$c=5$.
$I = \left( \frac{3(0)+4(0)+5(0)}{12}, \frac{3(3)+4(0)+5(3)}{12}, \frac{3(0)+4(4)+5(4)}{12} \right)$
$I = (0, 2, 3)$
41
MediumMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ નું અંતઃકેન્દ્ર શોધો,જેના શિરોબિંદુઓ $A(0,2,1)$,$B(-2,0,0)$ અને $C(-2,0,2)$ છે.
A
$\left(\frac{3}{2},-\frac{1}{2},-1\right)$
B
$\left(\frac{3}{2}, \frac{1}{2}, 1\right)$
C
$\left(-\frac{3}{2}, \frac{1}{2}, 1\right)$
D
$\left(-\frac{3}{2},-\frac{1}{2},-1\right)$

Solution

(C) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(0,2,1)$,$B(-2,0,0)$ અને $C(-2,0,2)$ છે.
બાજુઓની લંબાઈ ગણો:
$a = BC = \sqrt{(-2 - (-2))^2 + (0 - 0)^2 + (2 - 0)^2} = 2$
$b = AC = \sqrt{(-2 - 0)^2 + (0 - 2)^2 + (2 - 1)^2} = 3$
$c = AB = \sqrt{(-2 - 0)^2 + (0 - 2)^2 + (0 - 1)^2} = 3$
અંતઃકેન્દ્ર $I = \frac{aA + bB + cC}{a + b + c}$ દ્વારા મળે છે.
$I = \frac{2(0,2,1) + 3(-2,0,0) + 3(-2,0,2)}{2 + 3 + 3}$
$I = \frac{(-12, 4, 8)}{8} = \left(-\frac{3}{2}, \frac{1}{2}, 1\right)$.
42
MediumMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ ના અંતઃકેન્દ્રના યામ શોધો,જેના શિરોબિંદુઓ $A(0,2,1)$,$B(-2,0,0)$ અને $C(-2,0,2)$ છે.
A
$\left(-\frac{3}{2}, \frac{1}{2}, 1\right)$
B
$\left(\frac{3}{2}, \frac{1}{2}, 1\right)$
C
$\left(-\frac{3}{2}, -\frac{1}{2}, -1\right)$
D
$\left(\frac{3}{2}, -\frac{1}{2}, -1\right)$

Solution

(A) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(0,2,1)$,$B(-2,0,0)$ અને $C(-2,0,2)$ છે.
સૌ પ્રથમ,ત્રિકોણની બાજુઓની લંબાઈ શોધો:
$a = BC = \sqrt{(-2 - (-2))^2 + (0 - 0)^2 + (2 - 0)^2} = \sqrt{0 + 0 + 4} = 2$.
$b = AC = \sqrt{(-2 - 0)^2 + (0 - 2)^2 + (2 - 1)^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$.
$c = AB = \sqrt{(-2 - 0)^2 + (0 - 2)^2 + (0 - 1)^2} = \sqrt{4 + 4 + 1} = \sqrt{9} = 3$.
અંતઃકેન્દ્ર $I$ ના યામ $\left(\frac{ax_A + bx_B + cx_C}{a+b+c}, \frac{ay_A + by_B + cy_C}{a+b+c}, \frac{az_A + bz_B + cz_C}{a+b+c}\right)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$I = \left(\frac{2(0) + 3(-2) + 3(-2)}{2+3+3}, \frac{2(2) + 3(0) + 3(0)}{2+3+3}, \frac{2(1) + 3(0) + 3(2)}{2+3+3}\right)$.
$I = \left(\frac{0 - 6 - 6}{8}, \frac{4 + 0 + 0}{8}, \frac{2 + 0 + 6}{8}\right)$.
$I = \left(-\frac{12}{8}, \frac{4}{8}, \frac{8}{8}\right) = \left(-\frac{3}{2}, \frac{1}{2}, 1\right)$.
43
DifficultMCQ
ચતુષ્ફલક જેના શિરોબિંદુઓ $A(2,3,1)$,$B(4,1,-2)$,$C(6,3,7)$,અને $D(-5,-4,8)$ છે,તેમાં બિંદુ $D$ માંથી પસાર થતા વેધની લંબાઈ શોધો. ($\text{એકમ}$ માં)
A
$5.5$
B
$22$
C
$33$
D
$11$

Solution

(D) ચતુષ્ફલકનું ઘનફળ $V = \frac{1}{6} |(\vec{a}-\vec{d}) \cdot ((\vec{b}-\vec{d}) \times (\vec{c}-\vec{d})))|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
બીજી રીતે,$V = \frac{1}{3} \times \text{Area}(\triangle ABC) \times h$,જ્યાં $h$ એ $D$ માંથી દોરેલો વેધ છે.
પ્રથમ,સદિશો $\vec{AB} = (2, -2, -3)$ અને $\vec{AC} = (4, 0, 6)$ મેળવો.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{n} = \vec{AB} \times \vec{AC} = (-12, -24, 8)$.
$\triangle ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\vec{n}| = \frac{1}{2} \sqrt{144 + 576 + 64} = 14$ ચોરસ એકમ.
ઘનફળ $V = \frac{1}{6} |(\vec{AD}) \cdot (\vec{AB} \times \vec{AC})|$. $\vec{AD} = (-7, -7, 7)$.
$V = \frac{1}{6} |(-7, -7, 7) \cdot (-12, -24, 8)| = \frac{308}{6} = \frac{154}{3}$.
$V = \frac{1}{3} \times 14 \times h = \frac{154}{3}$ લેતા,$14h = 154$,તેથી $h = 11$ એકમ.
44
DifficultMCQ
જો $A=(2,3,4)$ અને $B=(-2,3,4)$ હોય,તો બિંદુ $P(x,y,z)$ નો બિંદુપથ શોધો જેથી $PA+PB=4$ થાય.
A
$y^2+z^2+6y+8z+25=0$
B
$y^2-z^2+6y+8z-25=0$
C
$y^2+z^2-6y-8z+25=0$
D
$y^2+z^2-6y-8z-25=0$

Solution

(C) ધારો કે $P = (x, y, z)$. આપેલ છે કે $A = (2, 3, 4)$ અને $B = (-2, 3, 4)$.
$PA + PB = 4$. અંતર $AB = \sqrt{(-2-2)^2 + (3-3)^2 + (4-4)^2} = 4$ હોવાથી,$PA + PB = AB$ થાય છે.
આનો અર્થ એ છે કે બિંદુ $P$ એ રેખાખંડ $AB$ પર આવેલું છે.
રેખાખંડ $AB$ પરના કોઈપણ બિંદુ માટે,$y=3$ અને $z=4$ થાય.
આમ,બિંદુપથ $(y-3)^2 + (z-4)^2 = 0$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જે $y^2+z^2-6y-8z+25=0$ છે.
45
EasyMCQ
જ્યારે અક્ષોને $(2, -3, 1)$ બિંદુ પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે ત્યારે $2x^2 + 3y^2 - z^2 - 8x + 18y + 2z + 9 = 0$ નું રૂપાંતરિત સમીકરણ શું થાય?
A
$2x^2 + 3y^2 - z^2 = 25$
B
$2x^2 + 3y^2 + z^2 = 25$
C
$2x^2 - 3y^2 - z^2 = 25$
D
$2x^2 + 3y^2 - z^2 = 50$

Solution

(A) આપેલ મૂળ સમીકરણ: $2x^2 + 3y^2 - z^2 - 8x + 18y + 2z + 9 = 0$. \\ અક્ષોનું બિંદુ $(h, k, l) = (2, -3, 1)$ પર સ્થળાંતર કરવામાં આવે છે. \\ રૂપાંતર સમીકરણો $x = X + 2$,$y = Y - 3$,અને $z = Z + 1$ છે. \\ આ કિંમતોને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા: \\ $2(X + 2)^2 + 3(Y - 3)^2 - (Z + 1)^2 - 8(X + 2) + 18(Y - 3) + 2(Z + 1) + 9 = 0$ \\ પદોનું વિસ્તરણ કરતા: \\ $2(X^2 + 4X + 4) + 3(Y^2 - 6Y + 9) - (Z^2 + 2Z + 1) - 8X - 16 + 18Y - 54 + 2Z + 2 + 9 = 0$ \\ $2X^2 + 8X + 8 + 3Y^2 - 18Y + 27 - Z^2 - 2Z - 1 - 8X - 16 + 18Y - 54 + 2Z + 2 + 9 = 0$ \\ સમાન પદોને ભેગા કરતા: \\ $2X^2 + 3Y^2 - Z^2 + (8X - 8X) + (-18Y + 18Y) + (-2Z + 2Z) + (8 + 27 - 1 - 16 - 54 + 2 + 9) = 0$ \\ $2X^2 + 3Y^2 - Z^2 - 25 = 0$ \\ તેથી,રૂપાંતરિત સમીકરણ $2X^2 + 3Y^2 - Z^2 = 25$ છે.
46
DifficultMCQ
જો ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(1, 2, 3)$,$(2, 3, 1)$ અને $(3, 1, 2)$ હોય,અને જો $H, G, S$ અને $I$ અનુક્રમે તેના લંબકેન્દ્ર,મધ્યકેન્દ્ર,પરિકેન્દ્ર અને અંતઃકેન્દ્ર દર્શાવતા હોય,તો $H+G+S+I$ ની કિંમત શોધો.
A
$(2, 2, 2)$
B
$(4, 4, 4)$
C
$(6, 6, 6)$
D
$(8, 8, 8)$

Solution

(D) ધારો કે શિરોબિંદુઓ $A(1, 2, 3)$,$B(2, 3, 1)$ અને $C(3, 1, 2)$ છે.
બાજુઓની લંબાઈ ગણતા:
$AB = \sqrt{(2-1)^2 + (3-2)^2 + (1-3)^2} = \sqrt{6}$.
$BC = \sqrt{(3-2)^2 + (1-3)^2 + (2-1)^2} = \sqrt{6}$.
$AC = \sqrt{(3-1)^2 + (1-2)^2 + (2-3)^2} = \sqrt{6}$.
આમ,ત્રિકોણ સમબાજુ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણ માટે,લંબકેન્દ્ર $(H)$,મધ્યકેન્દ્ર $(G)$,પરિકેન્દ્ર $(S)$ અને અંતઃકેન્દ્ર $(I)$ એક જ બિંદુ પર હોય છે.
તેથી,$H = G = S = I = \left(\frac{1+2+3}{3}, \frac{2+3+1}{3}, \frac{3+1+2}{3}\right) = (2, 2, 2)$.
તેથી,$H+G+S+I = (2, 2, 2) + (2, 2, 2) + (2, 2, 2) + (2, 2, 2) = (8, 8, 8)$.
47
MediumMCQ
$A(2,3,5), B(\alpha, 3,3)$ અને $C(7,5, \beta)$ એ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ છે. જો $A$ માંથી પસાર થતી મધ્યગા યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણો બનાવતી હોય,તો $\cos^{-1}\left(\frac{\alpha}{\beta}\right) = $
A
$\cos^{-1}\left(-\frac{1}{9}\right)$
B
$\frac{\pi}{2}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{5}\right)$

Solution

(A) આપેલ છે કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(2,3,5), B(\alpha, 3,3)$ અને $C(7,5, \beta)$ છે.
ધારો કે $D$ એ $BC$ નું મધ્યબિંદુ છે. $D$ ના યામ $\left(\frac{\alpha+7}{2}, 4, \frac{3+\beta}{2}\right)$ છે.
મધ્યગા $AD$ ના દિકગુણોત્તર $\left(\frac{\alpha+3}{2}, 1, \frac{\beta-7}{2}\right)$ છે.
મધ્યગા $AD$ યામ અક્ષો સાથે સમાન ખૂણો બનાવતી હોવાથી,તેના દિકગુણોત્તર $(1, 1, 1)$ ના પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ.
તેથી,$\frac{\alpha+3}{2} = 1$ અને $\frac{\beta-7}{2} = 1$.
આ ઉકેલતા,$\alpha = -1$ અને $\beta = 9$ મળે છે.
તેથી,$\cos^{-1}\left(\frac{\alpha}{\beta}\right) = \cos^{-1}\left(-\frac{1}{9}\right)$.
48
EasyMCQ
બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ શોધો જેથી $PA + PB = 4$ થાય,જ્યાં $A(2, 3, 4)$ અને $B(-2, 3, 4)$ છે.
A
$y^2 + z^2 + 6y + 8z + 25 = 0$
B
$y^2 - z^2 + 6y + 8z - 25 = 0$
C
$y^2 + z^2 - 6y - 8z + 25 = 0$
D
$y^2 + z^2 - 6y - 8z - 25 = 0$

Solution

(C) આપેલ બિંદુઓ $A(2, 3, 4)$ અને $B(-2, 3, 4)$ છે.
અંતર $AB = 4$ છે.
$PA + PB = 4$ હોવાથી,બિંદુ $P$ એ રેખાખંડ $AB$ પર આવેલું છે.
તેથી,$y = 3$ અને $z = 4$ થાય.
આથી,$(y - 3)^2 + (z - 4)^2 = 0$.
જેનું સાદું રૂપ $y^2 + z^2 - 6y - 8z + 25 = 0$ મળે છે.

THREE DIMENSIONAL GEOMETRY — Mix Examples-Co-ordinate Geometry of Three Dimensions · Frequently Asked Questions

1Are these THREE DIMENSIONAL GEOMETRY questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a THREE DIMENSIONAL GEOMETRY Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.