Gujarati

Foot of perpendicular, Image of a point and Reflexive properties Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Straight Line · Foot of perpendicular, Image of a point and Reflexive properties

154+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 48 of 154 questions in Gujarati

51
DifficultMCQ
ધારો કે $a$ અને $b$ એ કોઈ પણ બે સંખ્યાઓ છે જે $\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{4}$ નું સમાધાન કરે છે. તો,ઉગમબિંદુમાંથી ચલ રેખા $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ ક્યાં આવેલો છે?
A
એક અતિવલય જેની દરેક અર્ધ-ધરી $= \sqrt{2}$ છે
B
એક અતિવલય જેની દરેક અર્ધ-ધરી $= 2$ છે
C
એક વર્તુળ જેની ત્રિજ્યા $= 2$ છે
D
એક વર્તુળ જેની ત્રિજ્યા $= \sqrt{2}$ છે

Solution

(C) ધારો કે ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી ચલ રેખા $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} = 1$ પરના લંબનો લંબપાદ $P(x_1, y_1)$ છે.
લંબ અંતરના સૂત્ર મુજબ,$d = \frac{|-1|}{\sqrt{\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2}}} = \sqrt{x_1^2 + y_1^2}$.
આપેલ છે કે $\frac{1}{a^2} + \frac{1}{b^2} = \frac{1}{4}$,તેથી $\sqrt{x_1^2 + y_1^2} = \sqrt{4} = 2$.
આમ,$x_1^2 + y_1^2 = 4$,જે $2$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે.
Solution diagram
52
DifficultMCQ
જો રેખા $L$ માં બિંદુ $P(2, 3)$ નું પ્રતિબિંબ $Q(4, 5)$ હોય,તો તે જ રેખામાં બિંદુ $R(0, 0)$ નું પ્રતિબિંબ શું હશે?
A
$(2, 2)$
B
$(4, 5)$
C
$(3, 4)$
D
$(7, 7)$

Solution

(D) $P(2, 3)$ અને $Q(4, 5)$ નું મધ્યબિંદુ $(\frac{2+4}{2}, \frac{3+5}{2}) = (3, 4)$ છે.
$PQ$ નો ઢાળ $= \frac{5-3}{4-2} = \frac{2}{2} = 1$ છે.
રેખા $L$ એ $PQ$ નો લંબદ્વિભાજક હોવાથી,રેખા $L$ નો ઢાળ $m = -1$ થાય.
બિંદુ $(3, 4)$ માંથી પસાર થતી અને $-1$ ઢાળ ધરાવતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $y - 4 = -1(x - 3) \Rightarrow x + y - 7 = 0$ છે.
ધારો કે બિંદુ $R(0, 0)$ નું પ્રતિબિંબ $S(x_1, y_1)$ છે.
$RS$ નું મધ્યબિંદુ $(\frac{x_1}{2}, \frac{y_1}{2})$ એ રેખા $L$ પર આવેલું છે,તેથી $\frac{x_1}{2} + \frac{y_1}{2} - 7 = 0 \Rightarrow x_1 + y_1 = 14$.
$RS$ નો ઢાળ $\frac{y_1}{x_1}$ છે. $RS \perp L$ હોવાથી,$RS$ નો ઢાળ $1$ થવો જોઈએ.
તેથી,$\frac{y_1}{x_1} = 1 \Rightarrow x_1 = y_1$.
$x_1 = y_1$ ને $x_1 + y_1 = 14$ માં મૂકતા,$2x_1 = 14 \Rightarrow x_1 = 7$ અને $y_1 = 7$ મળે.
તેથી,$R$ નું પ્રતિબિંબ $(7, 7)$ છે.
53
DifficultMCQ
ધારો કે $L$ એ દ્વિ-પરિમાણીય સમતલમાં રેખા $y = 2x$ છે.
વિધાન $1$: રેખા $L$ માં બિંદુ $(0, 1)$ નું પ્રતિબિંબ $\left( \frac{4}{5}, \frac{3}{5} \right)$ બિંદુ છે.
વિધાન $2$: બિંદુઓ $(0, 1)$ અને $\left( \frac{4}{5}, \frac{3}{5} \right)$ રેખા $L$ ની વિરુદ્ધ બાજુઓ પર આવેલા છે અને તેનાથી સમાન અંતરે છે.
A
વિધાન $1$ સાચું છે,વિધાન $2$ ખોટું છે.
B
વિધાન $1$ સાચું છે,વિધાન $2$ સાચું છે,વિધાન $2$ એ વિધાન $1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન $1$ સાચું છે,વિધાન $2$ સાચું છે,વિધાન $2$ એ વિધાન $1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
D
વિધાન $1$ ખોટું છે,વિધાન $2$ સાચું છે.

Solution

(C) ધારો કે $P(0, 1)$ એ આપેલ બિંદુ છે અને $L: 2x - y = 0$ એ રેખા છે.
રેખા $ax + by + c = 0$ માં બિંદુ $(x_0, y_0)$ ના પ્રતિબિંબ $(x_1, y_1)$ માટેનું સૂત્ર $\frac{x_1 - x_0}{a} = \frac{y_1 - y_0}{b} = -2 \frac{ax_0 + by_0 + c}{a^2 + b^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{x_1 - 0}{2} = \frac{y_1 - 1}{-1} = -2 \frac{2(0) - 1(1)}{2^2 + (-1)^2} = -2 \frac{-1}{5} = \frac{2}{5}$.
આમ,$x_1 = 2 \times \frac{2}{5} = \frac{4}{5}$ અને $y_1 = 1 - \frac{2}{5} = \frac{3}{5}$.
તેથી,વિધાન $1$ સાચું છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,રેખામાં બિંદુનું પ્રતિબિંબ એવું બિંદુ છે કે જેથી રેખા એ બિંદુ અને તેના પ્રતિબિંબને જોડતા રેખાખંડનો લંબદ્વિભાજક બને. આ સૂચવે છે કે બિંદુઓ વિરુદ્ધ બાજુઓ પર આવેલા છે અને રેખાથી સમાન અંતરે છે. તેથી,વિધાન $2$ સાચું છે અને તે વિધાન $1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
54
DifficultMCQ
વક્ર $x^{2}+2xy-3y^{2}=0$ પરના બિંદુ $(2,2)$ આગળના અભિલંબ પર ઉગમબિંદુથી દોરેલા લંબની લંબાઈ કેટલી છે?
A
$4\sqrt{2}$
B
$2\sqrt{2}$
C
$2$
D
$\sqrt{2}$

Solution

(B) આપેલ વક્ર $x^{2}+2xy-3y^{2}=0$ છે.
$x$ ની સાપેક્ષે વિકલન કરતા: $2x + 2y + 2x\frac{dy}{dx} - 6y\frac{dy}{dx} = 0$.
બિંદુ $(2,2)$ આગળ: $2(2) + 2(2) + 2(2)\frac{dy}{dx} - 6(2)\frac{dy}{dx} = 0$.
$4 + 4 + 4\frac{dy}{dx} - 12\frac{dy}{dx} = 0 \implies 8 - 8\frac{dy}{dx} = 0 \implies \frac{dy}{dx} = 1$.
બિંદુ $(2,2)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $m_{T} = 1$ છે.
બિંદુ $(2,2)$ આગળ અભિલંબનો ઢાળ $m_{N} = -\frac{1}{m_{T}} = -1$ છે.
બિંદુ $(2,2)$ આગળ અભિલંબનું સમીકરણ $(y - 2) = -1(x - 2) \implies y - 2 = -x + 2 \implies x + y - 4 = 0$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0,0)$ થી રેખા $x + y - 4 = 0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|ax_{0} + by_{0} + c|}{\sqrt{a^{2} + b^{2}}}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$d = \frac{|0 + 0 - 4|}{\sqrt{1^{2} + 1^{2}}} = \frac{4}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2}$.
55
MediumMCQ
બિંદુઓ $(1,0)$ અને $(2,3)$ ને જોડતા રેખાખંડને લંબ રેખા તેને $1:n$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. તો તે રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$(1+n)x + 3(1+n)y = n+11$
B
$(1+n)x + 3(1+n)y = n+12$
C
$(1+n)x + 3(1+n)y = n+10$
D
$(1+n)x + 3(1+n)y = n+9$

Solution

(A) વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,બિંદુ $A(1,0)$ અને $B(2,3)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $1:n$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુ $P$ ના યામ:
$P = \left(\frac{n(1)+1(2)}{1+n}, \frac{n(0)+1(3)}{1+n}\right) = \left(\frac{n+2}{n+1}, \frac{3}{n+1}\right)$
રેખાખંડ $AB$ નો ઢાળ $m = \frac{3-0}{2-1} = 3$ છે.
$AB$ ને લંબ રેખાનો ઢાળ $m' = -\frac{1}{m} = -\frac{1}{3}$ થાય.
બિંદુ $P$ માંથી પસાર થતી અને $m'$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - \frac{3}{n+1} = -\frac{1}{3} \left(x - \frac{n+2}{n+1}\right)$
$3(n+1)$ વડે ગુણતા:
$3(n+1)y - 9 = -(n+1)x + n + 2$
$(n+1)x + 3(n+1)y = n + 11$
56
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી રેખા પર દોરવામાં આવેલ લંબ રેખાને $(-2, 9)$ બિંદુમાં મળે છે. તો તે રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x - 9y + 85 = 0$
B
$2x + 9y + 85 = 0$
C
$9x - 2y + 85 = 0$
D
$9x + 2y + 85 = 0$

Solution

(A) ધારો કે ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ છે અને આપેલ બિંદુ $P(-2, 9)$ છે.
રેખાખંડ $OP$ નો ઢાળ $m_{1} = \frac{9 - 0}{-2 - 0} = -\frac{9}{2}$ છે.
રેખા $OP$ ને લંબ હોવાથી,તેનો ઢાળ $m_{2} = -\frac{1}{m_{1}} = -\frac{1}{(-9/2)} = \frac{2}{9}$ થશે.
બિંદુ $P(-2, 9)$ માંથી પસાર થતી અને $\frac{2}{9}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - y_{1} = m(x - x_{1})$
$y - 9 = \frac{2}{9}(x + 2)$
$9y - 81 = 2x + 4$
$2x - 9y + 85 = 0$.
57
MediumMCQ
બિંદુઓ $(3, 4)$ અને $(-1, 2)$ ને જોડતા રેખાખંડના લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ શોધો.
A
$2x + y = 5$
B
$2x + y = 6$
C
$x + 2y = 5$
D
$x - 2y = 5$

Solution

(A) રેખાખંડનો લંબદ્વિભાજક તે રેખાખંડના મધ્યબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને તેને લંબ હોય છે.
રેખાખંડના અંત્યબિંદુઓ $A(3, 4)$ અને $B(-1, 2)$ છે.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $\left(\frac{3-1}{2}, \frac{4+2}{2}\right) = (1, 3)$ છે.
$AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = \frac{2-4}{-1-3} = \frac{-2}{-4} = \frac{1}{2}$ છે.
લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $m = -\frac{1}{m_{AB}} = -\frac{1}{1/2} = -2$ થાય.
$(1, 3)$ માંથી પસાર થતી અને $-2$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $(y - 3) = -2(x - 1)$ છે.
$y - 3 = -2x + 2$
$2x + y = 5$.
58
DifficultMCQ
બિંદુ $(-1, 3)$ માંથી રેખા $3x - 4y - 16 = 0$ પર દોરેલા લંબપાદના યામ શોધો.
A
$\left(\frac{68}{25}, -\frac{49}{25}\right)$
B
$\left(\frac{49}{25}, -\frac{68}{25}\right)$
C
$\left(-\frac{68}{25}, \frac{49}{25}\right)$
D
$\left(-\frac{49}{25}, \frac{68}{25}\right)$

Solution

(A) ધારો કે $(a, b)$ એ બિંદુ $(-1, 3)$ માંથી રેખા $3x - 4y - 16 = 0$ પરના લંબપાદના યામ છે.
$(-1, 3)$ અને $(a, b)$ ને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m_1 = \frac{b - 3}{a + 1}$ છે.
આપેલ રેખા $3x - 4y - 16 = 0$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{3}{4}$ છે.
બંને રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$.
$\therefore \left(\frac{b - 3}{a + 1}\right) \times \left(\frac{3}{4}\right) = -1$
$\Rightarrow 3b - 9 = -4a - 4$
$\Rightarrow 4a + 3b = 5$ ..... $(1)$
બિંદુ $(a, b)$ એ રેખા $3x - 4y - 16 = 0$ પર આવેલું હોવાથી:
$3a - 4b = 16$ ..... $(2)$
સમીકરણો $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા:
$a = \frac{68}{25}$ અને $b = -\frac{49}{25}$ મળે છે.
આમ,લંબપાદના યામ $\left(\frac{68}{25}, -\frac{49}{25}\right)$ છે.
Solution diagram
59
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી રેખા $y=mx+c$ પર દોરવામાં આવેલ લંબ તેને $(-1, 2)$ બિંદુએ મળે છે. $m$ અને $c$ ની કિંમતો શોધો.
A
$m = \frac{1}{2}, c = \frac{5}{2}$
B
$m = -\frac{1}{2}, c = \frac{5}{2}$
C
$m = \frac{1}{2}, c = -\frac{5}{2}$
D
$m = -\frac{1}{2}, c = -\frac{5}{2}$

Solution

(A) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી દોરેલ લંબ રેખાને $P(-1, 2)$ બિંદુએ મળે છે.
$(0, 0)$ અને $(-1, 2)$ ને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m_1 = \frac{2 - 0}{-1 - 0} = -2$ થાય.
આપેલ રેખા $y = mx + c$ આ રેખાખંડને લંબ હોવાથી,તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
તેથી,$m \times (-2) = -1$,જે આપણને $m = \frac{1}{2}$ આપે છે.
બિંદુ $(-1, 2)$ એ રેખા $y = mx + c$ પર હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરશે:
$2 = m(-1) + c$
$m = \frac{1}{2}$ મૂકતા:
$2 = \frac{1}{2}(-1) + c$
$2 = -\frac{1}{2} + c$
$c = 2 + \frac{1}{2} = \frac{5}{2}$.
આમ,$m = \frac{1}{2}$ અને $c = \frac{5}{2}$ મળે છે.
60
DifficultMCQ
ધારો કે સીધી રેખાઓ એક બિંદુ માટે સમતલ અરીસા તરીકે કાર્ય કરે છે,તો રેખા $x - 3y + 4 = 0$ માં બિંદુ $(1, 2)$ નું પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$\left(\frac{6}{5}, \frac{7}{5}\right)$
B
$\left(\frac{7}{5}, \frac{6}{5}\right)$
C
$\left(\frac{1}{5}, \frac{2}{5}\right)$
D
$\left(\frac{2}{5}, \frac{1}{5}\right)$

Solution

(A) ધારો કે $Q(h, k)$ એ રેખા $x - 3y + 4 = 0$ ... $(1)$ માં બિંદુ $P(1, 2)$ નું પ્રતિબિંબ છે.
રેખા $(1)$ એ રેખાખંડ $PQ$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
રેખા $x - 3y + 4 = 0$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{1}{3}$ છે.
રેખા $PQ$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{k - 2}{h - 1}$ છે.
$PQ$ એ રેખા $(1)$ ને લંબ હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$,તેથી $\frac{1}{3} \times \frac{k - 2}{h - 1} = -1$,જે $k - 2 = -3(h - 1)$ આપે છે,અથવા $3h + k = 5$ ... $(2)$.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left(\frac{h + 1}{2}, \frac{k + 2}{2}\right)$ છે.
$M$ એ રેખા $(1)$ પર હોવાથી,$\frac{h + 1}{2} - 3\left(\frac{k + 2}{2}\right) + 4 = 0$,જે $h + 1 - 3k - 6 + 8 = 0$ માં પરિણમે છે,અથવા $h - 3k = -3$ ... $(3)$.
સમીકરણો $(2)$ અને $(3)$ ઉકેલતા:
સમીકરણ $(2)$ ને $3$ વડે ગુણતા: $9h + 3k = 15$.
સમીકરણ $(3)$ સાથે ઉમેરતા: $(9h + 3k) + (h - 3k) = 15 - 3$,તેથી $10h = 12$,$h = \frac{6}{5}$.
$h$ ની કિંમત $(3)$ માં મૂકતા: $\frac{6}{5} - 3k = -3$,તેથી $3k = \frac{6}{5} + 3 = \frac{21}{5}$,$k = \frac{7}{5}$.
આમ,પ્રતિબિંબ $\left(\frac{6}{5}, \frac{7}{5}\right)$ છે.
Solution diagram
61
DifficultMCQ
રેખા $x+3y=7$ ને સમતલ અરીસો ગણીને બિંદુ $(3,8)$ નું પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$(-1,-4)$
B
$(1,4)$
C
$(2,3)$
D
$(0,0)$

Solution

(A) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $x+3y=7$ છે ... $(1)$.
ધારો કે બિંદુ $B(a,b)$ એ બિંદુ $A(3,8)$ નું પ્રતિબિંબ છે.
તદનુસાર,રેખા $(1)$ એ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
$AB$ નો ઢાળ $= \frac{b-8}{a-3}$,જ્યારે રેખા $(1)$ નો ઢાળ $= -\frac{1}{3}$ છે.
રેખા $(1)$ એ $AB$ ને લંબ હોવાથી,$\left(\frac{b-8}{a-3}\right) \times \left(-\frac{1}{3}\right) = -1$.
આથી $\frac{b-8}{3a-9} = 1$,જે $b-8 = 3a-9$ અથવા $3a-b = 1$ આપે છે ... $(2)$.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $\left(\frac{a+3}{2}, \frac{b+8}{2}\right)$ છે.
આ મધ્યબિંદુ રેખા $(1)$ પર આવેલું હોવાથી,$\left(\frac{a+3}{2}\right) + 3\left(\frac{b+8}{2}\right) = 7$.
$2$ વડે ગુણતા,$a+3 + 3b+24 = 14$,જે $a+3b = -13$ માં પરિણમે છે ... $(3)$.
સમીકરણો $(2)$ અને $(3)$ ઉકેલતા: સમીકરણ $(2)$ પરથી $b = 3a-1$. સમીકરણ $(3)$ માં મૂકતા,$a + 3(3a-1) = -13$,તેથી $a + 9a - 3 = -13$,$10a = -10$,$a = -1$.
પછી $b = 3(-1)-1 = -4$.
આમ,બિંદુનું પ્રતિબિંબ $(-1,-4)$ છે.
Solution diagram
62
DifficultMCQ
$2x - 3y + 4 = 0$ અને $3x + 4y - 5 = 0$ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવેલ બે સીધા રસ્તાઓના સંગમ પર ઉભેલી વ્યક્તિ $6x - 7y + 8 = 0$ સમીકરણવાળા રસ્તા પર ઓછામાં ઓછા સમયમાં પહોંચવા માંગે છે. તેણે અનુસરવા જોઈએ તે રસ્તાનું સમીકરણ શોધો.
A
$119x + 102y = 125$
B
$119x - 102y = 125$
C
$102x + 119y = 125$
D
$102x - 119y = 125$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓના સમીકરણો છે:
$2x - 3y + 4 = 0$ $(1)$
$3x + 4y - 5 = 0$ $(2)$
$6x - 7y + 8 = 0$ $(3)$
વ્યક્તિ રેખાઓ $(1)$ અને $(2)$ દ્વારા દર્શાવેલ રસ્તાઓના સંગમ પર ઉભી છે.
સમીકરણો $(1)$ અને $(2)$ ઉકેલતા,આપણને બિંદુ $(-\frac{1}{17}, \frac{22}{17})$ મળે છે.
ઓછામાં ઓછા સમયમાં રસ્તા $(3)$ પર પહોંચવા માટે,વ્યક્તિએ બિંદુ $(-\frac{1}{17}, \frac{22}{17})$ થી રેખા $(3)$ ને લંબ રેખા પર ચાલવું જોઈએ.
રેખા $(3)$ નો ઢાળ $m = \frac{6}{7}$ છે.
લંબ રેખાનો ઢાળ $m' = -\frac{7}{6}$ થશે.
બિંદુ $(-\frac{1}{17}, \frac{22}{17})$ માંથી પસાર થતી અને $-\frac{7}{6}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$(y - \frac{22}{17}) = -\frac{7}{6}(x + \frac{1}{17})$
$119x + 102y = 125$.
63
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $P(1, 4)$ અને $Q(k, 3)$ ને જોડતા રેખાખંડના લંબદ્વિભાજકનો $y$-અંતઃખંડ $-4$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{15}$
B
$-2$
C
$\sqrt{14}$
D
$-4$

Solution

(D) રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left(\frac{k+1}{2}, \frac{7}{2}\right)$ છે.
રેખાખંડ $PQ$ નો ઢાળ $m_{PQ} = \frac{3-4}{k-1} = \frac{-1}{k-1}$ છે.
તેથી,લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $m = k-1$ થશે.
લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ $y - \frac{7}{2} = (k-1)\left(x - \frac{k+1}{2}\right)$ છે.
$y$-અંતઃખંડ $-4$ હોવાથી,$x=0$ અને $y=-4$ મુકતા:
$-4 - \frac{7}{2} = (k-1)\left(-\frac{k+1}{2}\right)$
$-\frac{15}{2} = -\frac{k^2-1}{2}$
$k^2 = 16 \Rightarrow k = \pm 4$.
Solution diagram
64
DifficultMCQ
ધારો કે $L$ એ $xy$-સમતલમાં એવી રેખા છે જેના $x$ અને $y$ અંતઃખંડો અનુક્રમે $3$ અને $1$ છે. તો આ રેખામાં બિંદુ $(-1, -4)$ નું પ્રતિબિંબ શોધો.
A
$\left(\frac{8}{5}, \frac{29}{5}\right)$
B
$\left(\frac{29}{5}, \frac{11}{5}\right)$
C
$\left(\frac{11}{5}, \frac{28}{5}\right)$
D
$\left(\frac{29}{5}, \frac{8}{5}\right)$

Solution

(C) $x$-અંતઃખંડ $3$ અને $y$-અંતઃખંડ $1$ ધરાવતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x}{3} + \frac{y}{1} = 1$ છે,જે $x + 3y - 3 = 0$ થાય છે.
બિંદુ $(x_0, y_0) = (-1, -4)$ નું રેખા $ax + by + c = 0$ માં પ્રતિબિંબ $(x', y')$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $\frac{x' - x_0}{a} = \frac{y' - y_0}{b} = -2 \frac{ax_0 + by_0 + c}{a^2 + b^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{x' + 1}{1} = \frac{y' + 4}{3} = -2 \frac{1(-1) + 3(-4) - 3}{1^2 + 3^2}$.
$\frac{x' + 1}{1} = \frac{y' + 4}{3} = -2 \frac{-16}{10} = \frac{16}{5}$.
$x'$ માટે: $x' + 1 = \frac{16}{5} \Rightarrow x' = \frac{11}{5}$.
$y'$ માટે: $\frac{y' + 4}{3} = \frac{16}{5}$ $\Rightarrow y' + 4 = \frac{48}{5}$ $\Rightarrow y' = \frac{28}{5}$.
આમ,પ્રતિબિંબ $\left(\frac{11}{5}, \frac{28}{5}\right)$ છે.
65
MediumMCQ
બિંદુ $(3,5)$ નું રેખા $x-y+1=0$ માં પ્રતિબિંબ નીચેનામાંથી કયા પર આવેલું છે?
A
$(x-2)^{2}+(y-2)^{2}=12$
B
$(x-4)^{2}+(y+2)^{2}=16$
C
$(x-4)^{2}+(y-4)^{2}=8$
D
$(x-2)^{2}+(y-4)^{2}=4$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P(3,5)$ નું રેખા $x-y+1=0$ માં પ્રતિબિંબ $P'(x,y)$ છે.
રેખા $ax+by+c=0$ માં બિંદુ $(x_1, y_1)$ ના પ્રતિબિંબ માટેનું સૂત્ર:
$\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = -2 \left( \frac{ax_1+by_1+c}{a^2+b^2} \right)$
કિંમતો $x_1=3, y_1=5, a=1, b=-1, c=1$ મૂકતા:
$\frac{x-3}{1} = \frac{y-5}{-1} = -2 \left( \frac{3-5+1}{1^2+(-1)^2} \right)$
$\frac{x-3}{1} = \frac{y-5}{-1} = -2 \left( \frac{-1}{2} \right) = 1$
તેથી,$x-3=1 \implies x=4$ અને $y-5=-1 \implies y=4$.
પ્રતિબિંબ બિંદુ $(4,4)$ છે.
હવે,ચકાસો કે કયો વિકલ્પ બિંદુ $(4,4)$ દ્વારા સંતોષાય છે:
વિકલ્પ $D$ માટે: $(4-2)^2 + (4-4)^2 = 2^2 + 0^2 = 4$.
આમ,બિંદુ $(4,4)$ એ વર્તુળ $(x-2)^2 + (y-4)^2 = 4$ પર આવેલું છે.
Solution diagram
66
DifficultMCQ
ધારો કે $A \left(\frac{3}{\sqrt{a}}, \sqrt{a}\right)$ જ્યાં $a > 0$ એ $xy$-સમતલમાં એક નિશ્ચિત બિંદુ છે. $y$-અક્ષમાં $A$ નું પ્રતિબિંબ $B$ છે અને $x$-અક્ષમાં $B$ નું પ્રતિબિંબ $C$ છે. જો $D(3 \cos \theta, a \sin \theta)$ એ ચોથા ચરણમાં આવેલું બિંદુ હોય કે જેથી $\triangle ACD$ નું મહત્તમ ક્ષેત્રફળ $12$ ચોરસ એકમ હોય,તો $a$ ની કિંમત શોધો.
A
$12$
B
$8$
C
$6$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ છે $A = \left(\frac{3}{\sqrt{a}}, \sqrt{a}\right)$.
$y$-અક્ષમાં $A$ નું પ્રતિબિંબ $B = \left(-\frac{3}{\sqrt{a}}, \sqrt{a}\right)$ છે.
$x$-અક્ષમાં $B$ નું પ્રતિબિંબ $C = \left(-\frac{3}{\sqrt{a}}, -\sqrt{a}\right)$ છે.
$\triangle ACD$ નું ક્ષેત્રફળ નિશ્ચાયકની મદદથી શોધતા:
$\text{Area} = 3\sqrt{a} |\cos \theta - \sin \theta|$
ચોથા ચરણમાં $\cos \theta - \sin \theta$ ની મહત્તમ કિંમત $\sqrt{2}$ છે.
તેથી,$3\sqrt{a} \cdot \sqrt{2} = 12$.
$\sqrt{2a} = 4 \implies 2a = 16 \implies a = 8$.
67
DifficultMCQ
$P(2, 3)$ બિંદુમાંથી પસાર થતું પ્રકાશનું કિરણ $x$-અક્ષ પરના બિંદુ $A$ પર પરાવર્તન પામે છે અને પરાવર્તિત કિરણ $Q(5, 4)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે. ધારો કે $R$ એ રેખાખંડ $AQ$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરતું બિંદુ છે. જો $R$ માંથી $\angle PAQ$ ના દ્વિભાજક પર દોરેલા લંબના લંબપાદ $M$ ના યામ $(\alpha, \beta)$ હોય,તો $7\alpha + 3\beta$ ની કિંમત ....... છે.
A
$31$
B
$91$
C
$310$
D
$312$

Solution

(A) $P'(2, -3)$ એ $P(2, 3)$ નું $x$-અક્ષ $(y=0)$ પરનું પ્રતિબિંબ છે.
કિરણ $A$ પર પરાવર્તન પામતું હોવાથી,$P', A$ અને $Q$ સમરેખ છે.
$P'Q$ રેખાનું સમીકરણ: $y + 3 = \frac{4 - (-3)}{5 - 2}(x - 2) \implies 3y + 9 = 7x - 14 \implies 7x - 3y = 23$.
$A$ પર $y = 0$ હોવાથી,$7x = 23 \implies x = \frac{23}{7}$. તેથી,$A = (\frac{23}{7}, 0)$.
$R$ એ $AQ$ નું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે. $A = (\frac{23}{7}, 0)$ અને $Q = (5, 4)$.
$R = (\frac{2(5) + 1(23/7)}{3}, \frac{2(4) + 1(0)}{3}) = (\frac{31}{7}, \frac{8}{3})$.
$\angle PAQ$ નો દ્વિભાજક એ $A$ માંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષને લંબ રેખા $x = \frac{23}{7}$ છે.
$R(\frac{31}{7}, \frac{8}{3})$ માંથી રેખા $x = \frac{23}{7}$ પરના લંબનો લંબપાદ $M(\frac{23}{7}, \frac{8}{3})$ છે.
તેથી,$\alpha = \frac{23}{7}$ અને $\beta = \frac{8}{3}$.
$7\alpha + 3\beta = 7(\frac{23}{7}) + 3(\frac{8}{3}) = 23 + 8 = 31$.
Solution diagram
68
AdvancedMCQ
ધારો કે $P$ એ $\triangle ABC$ ની અંદરનું એક બિંદુ છે જ્યાં $\angle ABC = 90^{\circ}$ છે. ધારો કે $P_1$ અને $P_2$ એ અનુક્રમે $AB$ અને $BC$ માં $P$ ના પ્રતિબિંબ છે. $\triangle ABC$ અને $\triangle P_1PP_2$ ના પરિકેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{AB}{2}$
B
$\frac{AP+BP+CP}{3}$
C
$\frac{AC}{2}$
D
$\frac{AB+BC+AC}{2}$

Solution

(C) $\triangle ABC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જ્યાં $\angle ABC = 90^{\circ}$ છે.
$\triangle ABC$ નું પરિકેન્દ્ર એ કર્ણ $AC$ નું મધ્યબિંદુ $M$ છે.
પરાવર્તનના ગુણધર્મો મુજબ,$AB$ એ $PP_1$ નો લંબદ્વિભાજક છે અને $BC$ એ $PP_2$ નો લંબદ્વિભાજક છે.
$AB \perp BC$ હોવાથી,બિંદુ $B$ એ $P, P_1,$ અને $P_2$ થી સમાન અંતરે છે,કારણ કે $BP = BP_1$ અને $BP = BP_2$ છે.
આમ,$B$ એ $\triangle P_1PP_2$ નું પરિકેન્દ્ર છે.
$\triangle ABC$ માં,$M$ એ $AC$ નું મધ્યબિંદુ છે,તેથી $BM = AM = MC = \frac{AC}{2}$ (કાટકોણ ત્રિકોણમાં કર્ણ પરની મધ્યગાનો ગુણધર્મ).
તેથી,પરિકેન્દ્રો $B$ અને $M$ વચ્ચેનું અંતર $BM = \frac{AC}{2}$ છે.
Solution diagram
69
AdvancedMCQ
ધારો કે $P$ એ $\triangle ABC$ નું એક આંતરિક બિંદુ છે. ધારો કે $Q$ અને $R$ એ અનુક્રમે $AB$ અને $AC$ માં $P$ ના પ્રતિબિંબ છે. જો $Q, A, R$ સમરેખ હોય,તો $\angle A$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય ($^{\circ}$ માં)?
A
$30$
B
$60$
C
$90$
D
$120$

Solution

(C) ધારો કે $\angle PAB = \theta$ અને $\angle PAC = \phi$.
$Q$ એ $AB$ માં $P$ નું પ્રતિબિંબ હોવાથી,$AQ = AP$ અને $\angle QAB = \angle PAB = \theta$ થાય.
$R$ એ $AC$ માં $P$ નું પ્રતિબિંબ હોવાથી,$AR = AP$ અને $\angle RAC = \angle PAC = \phi$ થાય.
આપેલ છે કે $Q, A, R$ સમરેખ છે,તેથી $\angle QAR = 180^{\circ}$.
આકૃતિ પરથી,$\angle QAR = \angle QAB + \angle BAC + \angle RAC = \theta + (\theta + \phi) + \phi = 2(\theta + \phi) = 180^{\circ}$.
તેથી,$\theta + \phi = 90^{\circ}$.
$\angle BAC = \theta + \phi$ હોવાથી,$\angle BAC = 90^{\circ}$ થાય.
Solution diagram
70
DifficultMCQ
એક પ્રકાશનું કિરણ ઉગમબિંદુમાંથી નીકળીને ધન $x$-અક્ષ સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે. રેખા $x + y = 1$ દ્વારા પરાવર્તિત થયા પછી,જો આ કિરણ $x$-અક્ષને $Q$ બિંદુએ છેદે,તો $Q$ નો $x$-યામ (abscissa) શોધો.
A
$\frac{2}{\sqrt{3}-1}$
B
$\frac{2}{3+\sqrt{3}}$
C
$\frac{2}{3-\sqrt{3}}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2(\sqrt{3}+1)}$

Solution

(B) આપાત કિરણ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ $m = \tan 30^{\circ} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ છે.
તેનું સમીકરણ $y = \frac{1}{\sqrt{3}}x$ છે.
રેખા $x + y = 1$ સાથેનું છેદબિંદુ $P$ મેળવવા માટે $y = \frac{x}{\sqrt{3}}$ ને $x + y = 1$ માં મૂકતા:
$x + \frac{x}{\sqrt{3}} = 1 \Rightarrow x = \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{3} + 1}$.
તેથી,$P = \left(\frac{\sqrt{3}}{\sqrt{3} + 1}, \frac{1}{\sqrt{3} + 1}\right)$.
પરાવર્તિત કિરણનો ઢાળ $\tan 60^{\circ} = \sqrt{3}$ છે.
પરાવર્તિત કિરણનું સમીકરણ $y - \frac{1}{\sqrt{3} + 1} = \sqrt{3}(x - \frac{\sqrt{3}}{\sqrt{3} + 1})$ છે.
$y = 0$ મૂકતા,$x$-અંતઃખંડ $Q$ માટે:
$\sqrt{3}x = \frac{2}{\sqrt{3} + 1} \Rightarrow x = \frac{2}{3 + \sqrt{3}}$.
71
DifficultMCQ
ધારો કે બિંદુ $(3,10)$ માંથી પસાર થતું પ્રકાશનું કિરણ રેખા $2x+y=6$ પર પરાવર્તિત થાય છે અને પરાવર્તિત કિરણ બિંદુ $(7,2)$ માંથી પસાર થાય છે. જો આપાત કિરણનું સમીકરણ $ax+by+1=0$ હોય,તો $a^2+b^2+3ab$ ની કિંમત શોધો.
A
$50$
B
$10$
C
$1$
D
$5$

Solution

(C) રેખા $2x+y-6=0$ ની સાપેક્ષે બિંદુ $B(7,2)$ નું પ્રતિબિંબ $B'(x', y')$ મેળવવા માટે,
પ્રતિબિંબના સૂત્ર $\frac{x'-7}{2} = \frac{y'-2}{1} = -2 \left( \frac{2(7)+1(2)-6}{2^2+1^2} \right)$ નો ઉપયોગ કરતા,
$\frac{x'-7}{2} = \frac{y'-2}{1} = -2 \left( \frac{14+2-6}{5} \right) = -2 \left( \frac{10}{5} \right) = -4$.
આમ,$x'-7 = -8 \implies x' = -1$ અને $y'-2 = -4 \implies y' = -2$.
તેથી,$B' = (-1, -2)$.
આપાત કિરણ બિંદુ $A(3, 10)$ અને $B'(-1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે.
આપાત કિરણનો ઢાળ $m = \frac{10 - (-2)}{3 - (-1)} = \frac{12}{4} = 3$ છે.
આપાત કિરણનું સમીકરણ $y - 10 = 3(x - 3) \implies y - 10 = 3x - 9 \implies 3x - y + 1 = 0$ મળે છે.
$ax + by + 1 = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 3$ અને $b = -1$ મળે છે.
તેથી,$a^2 + b^2 + 3ab = (3)^2 + (-1)^2 + 3(3)(-1) = 9 + 1 - 9 = 1$.
Solution diagram
72
DifficultMCQ
ધારો કે ત્રિકોણ $PQR$ એ રેખા $x+2y=2$ માં શિરોબિંદુઓ $(1,3), (3,1)$ અને $(2,4)$ ધરાવતા ત્રિકોણનું પ્રતિબિંબ છે. જો $\triangle PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $(\alpha, \beta)$ બિંદુ હોય,તો $15(\alpha-\beta)$ ની કિંમત શોધો:
A
$24$
B
$19$
C
$21$
D
$22$

Solution

(D) ધારો કે $G$ એ $(1,3), (3,1)$ અને $(2,4)$ શિરોબિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર છે.
$G = \left(\frac{1+3+2}{3}, \frac{3+1+4}{3}\right) = \left(2, \frac{8}{3}\right)$.
ધારો કે $(\alpha, \beta)$ એ રેખા $x+2y-2=0$ ની સાપેક્ષે $G$ નું પ્રતિબિંબ છે.
રેખા $ax+by+c=0$ માં બિંદુ $(x_0, y_0)$ ના પ્રતિબિંબ $(x', y')$ માટેનું સૂત્ર $\frac{x'-x_0}{a} = \frac{y'-y_0}{b} = -2\frac{ax_0+by_0+c}{a^2+b^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{\alpha-2}{1} = \frac{\beta-8/3}{2} = -2\frac{2+2(8/3)-2}{1^2+2^2}$.
$\frac{\alpha-2}{1} = \frac{\beta-8/3}{2} = -2\frac{16/3}{5} = -\frac{32}{15}$.
આમ,$\alpha = 2 - \frac{32}{15} = -\frac{2}{15}$ અને $\beta = \frac{8}{3} - \frac{64}{15} = \frac{40-64}{15} = -\frac{24}{15}$.
અંતે,$15(\alpha-\beta) = 15\left(-\frac{2}{15} - (-\frac{24}{15})\right) = 15\left(\frac{22}{15}\right) = 22$.
73
DifficultMCQ
ધારો કે $ABC$ એ $7x-6y+3=0$,$x+2y-31=0$ અને $9x-2y-19=0$ રેખાઓ દ્વારા બનતો ત્રિકોણ છે. ધારો કે બિંદુ $(h, k)$ એ રેખા $3x+6y-53=0$ માં $\Delta ABC$ ના મધ્યકેન્દ્રનું પ્રતિબિંબ છે. તો $h^2+k^2+hk$ ની કિંમત શોધો.
A
$37$
B
$47$
C
$40$
D
$36$

Solution

(A) પ્રથમ,રેખાઓના સમીકરણોને જોડીમાં ઉકેલીને ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ શોધો:
$1$) $7x-6y+3=0$ અને $x+2y-31=0$ એ $A(9, 11)$ માં છેદે છે.
$2$) $7x-6y+3=0$ અને $9x-2y-19=0$ એ $B(3, 4)$ માં છેદે છે.
$3$) $x+2y-31=0$ અને $9x-2y-19=0$ એ $C(5, 13)$ માં છેદે છે.
$\Delta ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G = \left(\frac{9+3+5}{3}, \frac{11+4+13}{3}\right) = \left(\frac{17}{3}, \frac{28}{3}\right)$ છે.
ધારો કે $(h, k)$ એ રેખા $3x+6y-53=0$ માં $G\left(\frac{17}{3}, \frac{28}{3}\right)$ નું પ્રતિબિંબ છે. પ્રતિબિંબ માટેનું સૂત્ર $\frac{h-x_1}{a} = \frac{k-y_1}{b} = -2\frac{ax_1+by_1+c}{a^2+b^2}$ છે.
અહીં,$a=3, b=6, c=-53, x_1=\frac{17}{3}, y_1=\frac{28}{3}$.
$\frac{h-17/3}{3} = \frac{k-28/3}{6} = -2\frac{3(17/3)+6(28/3)-53}{3^2+6^2} = -2\frac{17+56-53}{45} = -\frac{8}{9}$.
$h = 3, k = 4$.
તેથી,$h^2+k^2+hk = 3^2+4^2+(3)(4) = 37$.
Solution diagram
74
DifficultMCQ
રેખાઓ $x(3 \lambda+1)+y(7 \lambda+2)=17 \lambda+5$ ધ્યાનમાં લો,જ્યાં $\lambda$ એક પ્રાચલ છે. આ તમામ રેખાઓ એક નિશ્ચિત બિંદુ $P$ માંથી પસાર થાય છે. આ રેખાઓમાંથી એક રેખા (ધારો કે $L$) ઉગમબિંદુથી સૌથી દૂર છે. જો બિંદુ $(3,6)$ થી રેખા $L$ નું અંતર $d$ હોય,તો $d^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$20$
B
$30$
C
$10$
D
$15$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓની સંહતિનું સમીકરણ $x(3 \lambda+1)+y(7 \lambda+2)=17 \lambda+5$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$(x+2y-5) + \lambda(3x+7y-17) = 0$ મળે છે.
આ રેખાઓ $x+2y-5=0$ અને $3x+7y-17=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,$P(1, 2)$ મળે છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી સૌથી દૂર રહેલી રેખા $L$ એ $OP$ ને લંબ હોય છે.
$OP$ નો ઢાળ $m_{OP} = 2$ છે,તેથી રેખા $L$ નો ઢાળ $m_L = -\frac{1}{2}$ થાય.
બિંદુ $P(1, 2)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $x+2y-5=0$ છે.
બિંદુ $Q(3, 6)$ થી રેખા $L$ નું અંતર $d = \frac{|3+12-5|}{\sqrt{1^2+2^2}} = \frac{10}{\sqrt{5}} = 2\sqrt{5}$ છે.
તેથી,$d^2 = 20$.
75
EasyMCQ
$P$ ના ધ્રુવીય યામ $\left(2, \frac{\pi}{6}\right)$ છે. જો $Q$ એ $X$-અક્ષની સાપેક્ષે $P$ નું પ્રતિબિંબ હોય,તો $Q$ ના ધ્રુવીય યામ શું થશે?
A
$\left(2, \frac{5 \pi}{6}\right)$
B
$\left(2, \frac{\pi}{6}\right)$
C
$\left(2, \frac{\pi}{3}\right)$
D
$\left(2, \frac{11 \pi}{6}\right)$

Solution

(D) $P$ ના ધ્રુવીય યામ $\left(2, \frac{\pi}{6}\right)$ આપેલા છે.
જો $Q$ એ $X$-અક્ષની સાપેક્ષે $P$ નું પ્રતિબિંબ હોય,તો ત્રિજ્યા $r$ સમાન રહે છે અને ખૂણો $\theta$ બદલાઈને $-\theta$ થાય છે.
તેથી,$Q$ ના યામ $\left(2, -\frac{\pi}{6}\right)$ થાય.
ખૂણાને પ્રમાણિત અંતરાલ $[0, 2\pi)$ માં દર્શાવવા માટે,આપણે ખૂણામાં $2\pi$ ઉમેરીએ છીએ:
$-\frac{\pi}{6} + 2\pi = \frac{11\pi}{6}$.
આમ,$Q$ ના ધ્રુવીય યામ $\left(2, \frac{11\pi}{6}\right)$ છે.
Solution diagram
76
EasyMCQ
$A(-2, 3)$ અને $B(6, -5)$ ને જોડતા રેખાખંડના લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ શોધો.
A
$x+y=3$
B
$x+y=1$
C
$x-y=-1$
D
$x-y=3$

Solution

(D) રેખાખંડ $AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = \frac{-5-3}{6-(-2)} = \frac{-8}{8} = -1$ છે.
લંબદ્વિભાજક $AB$ ને લંબ હોવાથી,તેનો ઢાળ $m$ એ $m \times m_{AB} = -1$ નું પાલન કરે છે,તેથી $m = 1$.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left( \frac{-2+6}{2}, \frac{3-5}{2} \right) = (2, -1)$ છે.
$m=1$ ઢાળ ધરાવતી અને $(2, -1)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $y - (-1) = 1(x - 2)$,જેનું સાદું રૂપ $y + 1 = x - 2$ એટલે કે $x - y = 3$ થાય છે.
77
EasyMCQ
$N(3, -4)$ એ ઉગમબિંદુથી રેખા $L$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. તો રેખા $L$ નું સમીકરણ શું થાય?
A
$4x - 3y - 24 = 0$
B
$x - y - 7 = 0$
C
$3x - 4y - 25 = 0$
D
$4x + 3y = 0$

Solution

(C) ધારો કે ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ છે અને લંબપાદ $N(3, -4)$ છે.
રેખાખંડ $ON$ નો ઢાળ $m_{ON} = \frac{-4 - 0}{3 - 0} = -\frac{4}{3}$ છે.
રેખા $L$ એ $ON$ ને લંબ હોવાથી,રેખા $L$ નો ઢાળ $(m_L)$ એ $m_L \times m_{ON} = -1$ દ્વારા મળે છે.
$m_L \times (-\frac{4}{3}) = -1 \Rightarrow m_L = \frac{3}{4}$.
રેખા $L$ એ બિંદુ $N(3, -4)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ $m_L = \frac{3}{4}$ છે.
બિંદુ-ઢાળ સ્વરૂપનો ઉપયોગ કરતા,રેખા $L$ નું સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ છે.
$y - (-4) = \frac{3}{4}(x - 3)$
$4(y + 4) = 3(x - 3)$
$4y + 16 = 3x - 9$
$3x - 4y - 25 = 0$.
Solution diagram
78
EasyMCQ
બિંદુ $(-2, 3)$ માંથી રેખા $3x - y - 1 = 0$ પર દોરેલા લંબપાદના યામ શોધો.
A
$(-1, 2)$
B
$(1, -2)$
C
$(-1, -2)$
D
$(1, 2)$

Solution

(D) ધારો કે લંબપાદ $(h, k)$ છે.
$(h, k)$ એ રેખા $3x - y - 1 = 0$ પર હોવાથી,$3h - k - 1 = 0 \implies k = 3h - 1$ ... $(i)$.
આપેલ રેખા $3x - y - 1 = 0$ નો ઢાળ $m_1 = 3$ છે.
બિંદુઓ $(-2, 3)$ અને $(h, k)$ ને જોડતી રેખાનો ઢાળ $m_2 = \frac{k - 3}{h + 2}$ છે.
બંને રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$,તેથી $3 \times \frac{k - 3}{h + 2} = -1$.
$3(k - 3) = -(h + 2) \implies 3k - 9 = -h - 2 \implies h + 3k = 7$ ... $(ii)$.
સમીકરણ $(i)$ માંથી $k = 3h - 1$ ની કિંમત $(ii)$ માં મૂકતા:
$h + 3(3h - 1) = 7 \implies h + 9h - 3 = 7 \implies 10h = 10 \implies h = 1$.
$h = 1$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા,$k = 3(1) - 1 = 2$.
આમ,લંબપાદના યામ $(1, 2)$ છે.
79
EasyMCQ
બિંદુ $(1, 2)$ માંથી રેખા $x - 3y + 7 = 0$ પર દોરેલા લંબપાદના યામ શોધો.
A
$\left(\frac{4}{5}, \frac{13}{5}\right)$
B
$(-13, -2)$
C
$\left(-\frac{13}{5}, -\frac{2}{5}\right)$
D
$(2, 3)$

Solution

(A) ધારો કે લંબપાદ $(x, y)$ છે.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી રેખા $ax + by + c = 0$ પરના લંબપાદ માટેનું સૂત્ર:
$\frac{x - x_1}{a} = \frac{y - y_1}{b} = -\frac{ax_1 + by_1 + c}{a^2 + b^2}$
કિંમતો $(x_1, y_1) = (1, 2)$ અને $x - 3y + 7 = 0$ મૂકતા:
$\frac{x - 1}{1} = \frac{y - 2}{-3} = -\frac{1 - 3(2) + 7}{1^2 + (-3)^2}$
$\frac{x - 1}{1} = \frac{y - 2}{-3} = -\frac{1 - 6 + 7}{1 + 9} = -\frac{2}{10} = -\frac{1}{5}$
હવે,$x$ અને $y$ માટે ઉકેલતા:
$x - 1 = -\frac{1}{5} \Rightarrow x = 1 - \frac{1}{5} = \frac{4}{5}$
$y - 2 = -3 \times \left(-\frac{1}{5}\right) = \frac{3}{5} \Rightarrow y = 2 + \frac{3}{5} = \frac{13}{5}$
આમ,લંબપાદ $\left(\frac{4}{5}, \frac{13}{5}\right)$ છે.
80
MediumMCQ
બિંદુ $(a \cos^{3} \theta, a \sin^{3} \theta)$ માંથી પસાર થતી અને $x \sec \theta + y \operatorname{cosec} \theta = a$ ને લંબ હોય તેવી સુરેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x \cos \theta + y \sin \theta = a \cos 2 \theta$
B
$x \cos \theta - y \sin \theta = a \cos 2 \theta$
C
$x \sin \theta - y \cos \theta = a \cos 2 \theta$
D
$x \sin \theta + y \cos \theta = a \cos 2 \theta$

Solution

(B) આપેલ બિંદુ $(x_{1}, y_{1}) = (a \cos^{3} \theta, a \sin^{3} \theta)$.
આપેલ રેખા: $x \sec \theta + y \operatorname{cosec} \theta = a$.
આપેલ રેખાને ઢાળ-અંતઃખંડ સ્વરૂપમાં લખતા:
$y \operatorname{cosec} \theta = -x \sec \theta + a$
$y = -\frac{\sin \theta}{\cos \theta} x + a \sin \theta$.
તેથી,ઢાળ $m_{1} = -\frac{\sin \theta}{\cos \theta}$.
આ રેખાને લંબ રેખાનો ઢાળ $m = -\frac{1}{m_{1}} = \frac{\cos \theta}{\sin \theta}$ થાય.
માગેલ રેખાનું સમીકરણ $(y - y_{1}) = m(x - x_{1})$ મુજબ:
$y - a \sin^{3} \theta = \frac{\cos \theta}{\sin \theta} (x - a \cos^{3} \theta)$
$y \sin \theta - a \sin^{4} \theta = x \cos \theta - a \cos^{4} \theta$
$x \cos \theta - y \sin \theta = a (\cos^{4} \theta - \sin^{4} \theta)$
$x \cos \theta - y \sin \theta = a (\cos^{2} \theta - \sin^{2} \theta) (\cos^{2} \theta + \sin^{2} \theta)$
$x \cos \theta - y \sin \theta = a \cos 2 \theta$.
81
MediumMCQ
બિંદુ $(1, 1)$ નું રેખા $y = -x$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ શું છે?
A
$(0, 0)$
B
$(-1, 1)$
C
$(-1, -1)$
D
$(1, -1)$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P(1, 1)$ નું પ્રતિબિંબ $Q(h, k)$ છે.
પરાવર્તનની રેખા $x + y = 0$ છે.
$PQ$ નું મધ્યબિંદુ $\left(\frac{h+1}{2}, \frac{k+1}{2}\right)$ છે,જે રેખા $x + y = 0$ પર હોવું જોઈએ.
$\frac{h+1}{2} + \frac{k+1}{2} = 0 \Rightarrow h + k + 2 = 0 \quad \dots(i)$
રેખા $PQ$ એ રેખા $x + y = 0$ (જેનો ઢાળ $-1$ છે) ને લંબ છે.
$PQ$ નો ઢાળ $\frac{k-1}{h-1}$ છે.
$PQ$ એ $x + y = 0$ ને લંબ હોવાથી,તેમના ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય.
$\left(\frac{k-1}{h-1}\right) \times (-1) = -1$ $\Rightarrow \frac{k-1}{h-1} = 1$ $\Rightarrow k - 1 = h - 1$ $\Rightarrow k = h$.
સમીકરણ $(i)$ માં $k = h$ મૂકતા:
$h + h + 2 = 0$ $\Rightarrow 2h = -2$ $\Rightarrow h = -1$.
$k = h$ હોવાથી,$k = -1$ મળે.
આમ,બિંદુ $(1, 1)$ નું રેખા $y = -x$ ની સાપેક્ષે પ્રતિબિંબ $(-1, -1)$ છે.
Solution diagram
82
EasyMCQ
બિંદુ $(2,4)$ માંથી રેખા $x+y=4$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ શોધો.
A
$(2,2)$
B
$(4,0)$
C
$(1,3)$
D
$(3,-1)$

Solution

(C) ધારો કે આપેલી રેખા $L_1: x+y=4$ છે. $L_1$ નો ઢાળ $m_1 = -1$ છે.
$L_1$ ને લંબ રેખા $L_2$ નો ઢાળ $m_2 = -\frac{1}{m_1} = 1$ થાય.
બિંદુ $(2,4)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L_2$ નું સમીકરણ $y-4 = 1(x-2)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $y-x=2$ થાય.
લંબપાદ શોધવા માટે,આપણે નીચેના સમીકરણો ઉકેલીશું:
$x+y=4$
$y-x=2$
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $2y = 6 \Rightarrow y=3$.
$y=3$ ને $x+y=4$ માં મૂકતા,$x+3=4 \Rightarrow x=1$ મળે.
આમ,લંબપાદ $(1,3)$ છે.
83
DifficultMCQ
બિંદુ $(3,4)$ માંથી રેખા $2x+y-7=0$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદના યામ શોધો.
A
$\left(\frac{9}{5}, \frac{17}{5}\right)$
B
$(1,5)$
C
$(-5,1)$
D
$(1,-5)$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી રેખા $ax+by+c=0$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદ $(h, k)$ માટેનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$\frac{h-x_1}{a} = \frac{k-y_1}{b} = \frac{-(ax_1+by_1+c)}{a^2+b^2}$
અહીં,બિંદુ $(x_1, y_1) = (3,4)$ છે અને રેખા $2x+y-7=0$ છે.
તેથી,$a=2, b=1, c=-7$.
આ કિંમતો સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{h-3}{2} = \frac{k-4}{1} = \frac{-(2(3) + 1(4) - 7)}{2^2 + 1^2}$
$\frac{h-3}{2} = \frac{k-4}{1} = \frac{-(6+4-7)}{4+1}$
$\frac{h-3}{2} = \frac{k-4}{1} = \frac{-3}{5}$
હવે,$h$ માટે ઉકેલતા:
$h-3 = 2 \times \left(\frac{-3}{5}\right) = \frac{-6}{5}$
$h = 3 - \frac{6}{5} = \frac{15-6}{5} = \frac{9}{5}$
$k$ માટે ઉકેલતા:
$k-4 = 1 \times \left(\frac{-3}{5}\right) = \frac{-3}{5}$
$k = 4 - \frac{3}{5} = \frac{20-3}{5} = \frac{17}{5}$
તેથી,લંબપાદના યામ $\left(\frac{9}{5}, \frac{17}{5}\right)$ છે.
Solution diagram
84
MediumMCQ
બિંદુ $A(-3, 4)$ થી શરૂ કરીને,એક ગતિશીલ પદાર્થ રેખા $2x + y - 7 = 0$ ને $B$ આગળ સ્પર્શે છે અને બિંદુ $C(0, 1)$ પર પહોંચે છે. જો પદાર્થ ટૂંકા રસ્તે મુસાફરી કરે,તો $A$ અને $B$ વચ્ચેનું અંતર કેટલું થાય?
A
$\frac{9 \sqrt{170}}{25}$
B
$\frac{9}{\sqrt{5}}$
C
$3 \sqrt{2}$
D
$\frac{6}{\sqrt{5}}$

Solution

(A) $A(-3, 4)$ નું રેખા $2x + y - 7 = 0$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ $A'(\frac{21}{5}, \frac{38}{5})$ મળે છે.
ટૂંકા રસ્તા માટે $B$ એ $A'C$ રેખા અને આપેલી રેખાનું છેદબિંદુ છે.
રેખા $A'C$ નું સમીકરણ $11x - 7y + 7 = 0$ છે.
બંને રેખાઓ ઉકેલતા $B(\frac{42}{25}, \frac{91}{25})$ મળે છે.
અંતર સૂત્ર મુજબ $AB = \sqrt{(\frac{42}{25} + 3)^2 + (\frac{91}{25} - 4)^2} = \frac{9 \sqrt{170}}{25}$.
85
DifficultMCQ
$A(3,1)$ માંથી પસાર થતી એક સીધી રેખા $L_1$ યામ અક્ષોને $P$ અને $Q$ માં એવી રીતે મળે છે કે જેથી ઉગમબિંદુ $O$ થી તેનું અંતર મહત્તમ હોય. તો $\triangle OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\frac{100}{3}$
B
$\frac{25}{3}$
C
$\frac{50}{3}$
D
$\frac{200}{3}$

Solution

(C) $A(3,1)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $y - 1 = m(x - 3)$ છે,જે $mx - y + (1 - 3m) = 0$ તરીકે લખી શકાય.
ઉગમબિંદુ $O(0,0)$ થી આ રેખાનું અંતર $d = \frac{|1 - 3m|}{\sqrt{m^2 + 1}}$ છે.
અંતર મહત્તમ હોવા માટે,રેખા $OA$ ને લંબ હોવી જોઈએ.
$OA$ નો ઢાળ $\frac{1}{3}$ છે.
તેથી રેખાનો ઢાળ $m = -3$ થશે.
રેખાનું સમીકરણ $3x + y = 10$ મળે છે.
$P$ અને $Q$ ના યામ $(\frac{10}{3}, 0)$ અને $(0, 10)$ છે.
$\triangle OPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \frac{10}{3} \times 10 = \frac{50}{3}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
86
MediumMCQ
$\triangle ABC$ ના લંબકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્ર અનુક્રમે $(5,8)$ અને $\left(3, \frac{14}{3}\right)$ છે. બાજુ $BC$ નું સમીકરણ $x-y=0$ છે. જો ત્રિકોણના લંબકેન્દ્રનું કોઈપણ બાજુની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ તે ત્રિકોણના પરિવર્તુળ પર આવેલું હોય,તો $\triangle ABC$ ના પરિવર્તુળનો વ્યાસ શોધો.
A
$\sqrt{10}$
B
$2 \sqrt{10}$
C
$4 \sqrt{10}$
D
$8 \sqrt{10}$

Solution

(C) મધ્યકેન્દ્ર $G$ એ લંબકેન્દ્ર $H(5,8)$ અને પરિકેન્દ્ર $O(h,k)$ ને જોડતા રેખાખંડનું $2:1$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\left(\frac{2h+5}{3}, \frac{2k+8}{3}\right) = \left(3, \frac{14}{3}\right)$
યામ સરખાવતા:
$\frac{2h+5}{3} = 3 \Rightarrow h = 2$
$\frac{2k+8}{3} = \frac{14}{3} \Rightarrow k = 3$
તેથી,પરિકેન્દ્ર $O(2,3)$ છે.
રેખા $x-y=0$ ની સાપેક્ષમાં લંબકેન્દ્ર $H(5,8)$ નું પ્રતિબિંબ $(8,5)$ મળે છે,જે પરિવર્તુળ પર છે.
પરિવર્તુળની ત્રિજ્યા $R = \sqrt{(8-2)^2 + (5-3)^2} = \sqrt{40} = 2\sqrt{10}$ છે.
વ્યાસ $= 2R = 4\sqrt{10}$.
87
MediumMCQ
જો બિંદુ $P(4,1)$ નું રેખા $x-y=0$ માં પ્રતિબિંબ લેવામાં આવે,ત્યારબાદ ધન $X$-અક્ષની દિશામાં $2$ એકમ જેટલું સ્થાનાંતર કરવામાં આવે અને અંતે $X$-અક્ષ પર પ્રક્ષેપિત કરવામાં આવે,તો અંતિમ સ્થિતિમાં $P$ ના યામ શું હશે?
A
$(3,4)$
B
$(3,0)$
C
$(1,0)$
D
$(4,3)$

Solution

(B) પગલું $1$: બિંદુ $P(4,1)$ નું રેખા $x-y=0$ (અથવા $y=x$) માં પ્રતિબિંબ. $y=x$ માં પ્રતિબિંબનો નિયમ $(x,y) \to (y,x)$ છે. તેથી,નવું બિંદુ $P'$ એ $(1,4)$ થશે.
પગલું $2$: ધન $X$-અક્ષની દિશામાં $2$ એકમનું સ્થાનાંતર. નિયમ $(x,y) \to (x+2, y)$ છે. તેથી,$P'' = (1+2, 4) = (3,4)$ થશે.
પગલું $3$: $X$-અક્ષ પર પ્રક્ષેપણ. બિંદુ $(x,y)$ નું $X$-અક્ષ પરનું પ્રક્ષેપણ $(x,0)$ છે. તેથી,અંતિમ બિંદુ $(3,0)$ થશે.
88
EasyMCQ
જો બિંદુ $A(2,3)$ નું $X$-અક્ષમાં પ્રતિબિંબ $B$ હોય; $B$ નું રેખા $x+y=0$ માં પ્રતિબિંબ $C$ હોય અને $C$ નું $x-y=0$ માં પ્રતિબિંબ $D$ હોય,તો રેખાઓ $CD$ અને $AB$ નું છેદબિંદુ કયું છે?
A
$(3,-2)$
B
$(0,1)$
C
$(4,-3)$
D
$(2,-1)$

Solution

(D) બિંદુ $(x, y)$ નું $X$-અક્ષમાં પ્રતિબિંબ $(x, -y)$ છે.
તેથી,$B$ ના યામ $(2, -3)$ છે.
બિંદુ $(x, y)$ નું રેખા $x+y=0$ માં પ્રતિબિંબ $(-y, -x)$ છે.
તેથી,$C$ ના યામ $(3, -2)$ છે.
બિંદુ $(x, y)$ નું રેખા $x-y=0$ માં પ્રતિબિંબ $(y, x)$ છે.
તેથી,$D$ ના યામ $(-2, 3)$ છે.
રેખા $AB$ એ $(2, 3)$ અને $(2, -3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $x=2$ છે.
રેખા $CD$ એ $(3, -2)$ અને $(-2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે. ઢાળ $m = \frac{3 - (-2)}{-2 - 3} = -1$ છે.
$CD$ નું સમીકરણ $y - 3 = -1(x + 2) \Rightarrow x + y = 1$ છે.
$x=2$ ને $x+y=1$ માં મૂકતા,$2+y=1 \Rightarrow y=-1$ મળે છે.
આમ,છેદબિંદુ $(2, -1)$ છે.
89
EasyMCQ
એક સીધી રેખાનું સમીકરણ જે બિંદુ $(a \cos^3 \theta, a \sin^3 \theta)$ માંથી પસાર થાય છે અને $x \sec \theta + y \operatorname{cosec} \theta = a$ ને લંબ છે,તે શોધો.
A
$\frac{x}{a} + \frac{y}{a} = a \cos \theta$
B
$x \cos \theta - y \sin \theta = a \cos 2 \theta$
C
$x \cos \theta + y \sin \theta = a \cos 2 \theta$
D
$x \cos \theta + y \sin \theta - a \cos 2 \theta = 1$

Solution

(B) આપેલ રેખા $x \sec \theta + y \operatorname{cosec} \theta = a$ છે,જેને $\frac{x}{\cos \theta} + \frac{y}{\sin \theta} = a$ તરીકે લખી શકાય.
$Ax + By + C = 0$ ને લંબ રેખાનું સ્વરૂપ $Bx - Ay + k = 0$ છે.
તેથી,આપેલ રેખાને લંબ રેખા $x \operatorname{cosec} \theta - y \sec \theta + k = 0$ અથવા $\frac{x}{\sin \theta} - \frac{y}{\cos \theta} = -k$ છે.
આ રેખા બિંદુ $(a \cos^3 \theta, a \sin^3 \theta)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી:
$\frac{a \cos^3 \theta}{\sin \theta} - \frac{a \sin^3 \theta}{\cos \theta} = -k$
$\frac{a(\cos^4 \theta - \sin^4 \theta)}{\sin \theta \cos \theta} = -k$
$\cos^4 \theta - \sin^4 \theta = \cos 2 \theta$ હોવાથી:
$\frac{a \cos 2 \theta}{\sin \theta \cos \theta} = -k$
આ કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\frac{x}{\sin \theta} - \frac{y}{\cos \theta} = \frac{a \cos 2 \theta}{\sin \theta \cos \theta}$
$\sin \theta \cos \theta$ વડે ગુણતા:
$x \cos \theta - y \sin \theta = a \cos 2 \theta$.
90
EasyMCQ
$(2 \cos^3 \theta, 2 \sin^3 \theta)$ માંથી પસાર થતી અને $x \cos \theta - y \sin \theta = 2 \cos 2 \theta$ રેખાને લંબ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$x \sec \theta + y \operatorname{cosec} \theta = 2$
B
$x \operatorname{cosec} \theta + y \sec \theta = 2$
C
$x \sin \theta + y \cos \theta = 2$
D
$x \cos \theta + y \sin \theta = 2$

Solution

(A) આપેલ રેખા $x \cos \theta - y \sin \theta = 2 \cos 2 \theta$ છે.
તેનો ઢાળ $m_1 = \frac{\cos \theta}{\sin \theta}$ છે.
આ રેખાને લંબ રેખાનો ઢાળ $m_2 = -\frac{\sin \theta}{\cos \theta}$ થાય.
$(2 \cos^3 \theta, 2 \sin^3 \theta)$ માંથી પસાર થતી અને $m_2$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - 2 \sin^3 \theta = -\frac{\sin \theta}{\cos \theta} (x - 2 \cos^3 \theta)$
$y \cos \theta - 2 \sin^3 \theta \cos \theta = -x \sin \theta + 2 \cos^3 \theta \sin \theta$
$x \sin \theta + y \cos \theta = 2 \sin \theta \cos \theta (\cos^2 \theta + \sin^2 \theta)$
$\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ હોવાથી,
$x \sin \theta + y \cos \theta = 2 \sin \theta \cos \theta$
બંને બાજુ $\sin \theta \cos \theta$ વડે ભાગતા:
$x \sec \theta + y \operatorname{cosec} \theta = 2$.
91
EasyMCQ
$2x - 3y + 4 = 0$ અને $3x + 4y - 5 = 0$ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવેલ $2$ સીધા રસ્તાઓના જંકશન (ક્રોસિંગ) પર ઉભેલી વ્યક્તિ,$6x - 7y + 8 = 0$ સમીકરણ ધરાવતા રસ્તા પર ઓછામાં ઓછા સમયમાં પહોંચવા માંગે છે,તો તેણે અનુસરવા જોઈએ તે રસ્તાનું સમીકરણ છે:
A
$119x - 102y - 125 = 0$
B
$119x + 102y - 125 = 0$
C
$102x + 119y - 125 = 0$
D
$102x - 119y + 125 = 0$

Solution

(B) વ્યક્તિ $2x - 3y + 4 = 0$ અને $3x + 4y - 5 = 0$ રેખાઓના છેદબિંદુ પર ઉભી છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને છેદબિંદુ $A = (-\frac{1}{17}, \frac{22}{17})$ મળે છે.
$6x - 7y + 8 = 0$ રસ્તા પર ઓછામાં ઓછા સમયમાં પહોંચવા માટે,વ્યક્તિએ લંબ રેખા પર ચાલવું જોઈએ.
આપેલ રસ્તાનો ઢાળ $m_1 = \frac{6}{7}$ છે.
તેથી લંબ રેખાનો ઢાળ $m_2 = -\frac{7}{6}$ થશે.
$(-\frac{1}{17}, \frac{22}{17})$ માંથી પસાર થતી અને $-\frac{7}{6}$ ઢાળ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$y - \frac{22}{17} = -\frac{7}{6}(x + \frac{1}{17})$
$119x + 102y - 125 = 0$.
92
DifficultMCQ
$A(3, -4)$ એ $\triangle ABC$ નો એક શિરોબિંદુ છે અને $3x + 4y - 18 = 0$ એ બાજુ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક છે. જો $C = (6, 3)$ હોય,તો ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શોધો:
A
$(6, 1)$
B
$(-6, 1)$
C
$(-6, -1)$
D
$(6, -1)$

Solution

(A) ધારો કે $B = (x_1, y_1)$. $3x + 4y - 18 = 0$ એ $AB$ નો લંબદ્વિભાજક હોવાથી,$AB$ નું મધ્યબિંદુ $M$ રેખા પર આવેલું છે.
$M = (\frac{x_1+3}{2}, \frac{y_1-4}{2})$. રેખાના સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $3(\frac{x_1+3}{2}) + 4(\frac{y_1-4}{2}) - 18 = 0 \implies 3x_1 + 4y_1 = 43$.
વળી,$AB$ નો ઢાળ રેખા $3x + 4y - 18 = 0$ (ઢાળ $-3/4$) ને લંબ છે. તેથી,$AB$ નો ઢાળ $= 4/3$.
$\frac{y_1+4}{x_1-3} = \frac{4}{3} \implies 4x_1 - 3y_1 = 24$.
સમીકરણો ઉકેલતા: $x_1 = 9$ અને $y_1 = 4$. તેથી $B = (9, 4)$.
મધ્યકેન્દ્ર $G = (\frac{3+9+6}{3}, \frac{-4+4+3}{3}) = (6, 1)$.
93
MediumMCQ
$y$-અક્ષમાં રેખા $x+y-2=0$ નું પ્રતિબિંબ શું છે?
A
$x-y+2=0$
B
$y-x+2=0$
C
$x+y+2=0$
D
$x+y-2=0$

Solution

(A) $y$-અક્ષમાં રેખા $x+y-2=0$ નું પ્રતિબિંબ શોધવા માટે,આપણે રેખાના સમીકરણમાં $x$ ને $-x$ વડે બદલીએ છીએ.
$x+y-2=0$ માં $x = -x$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$(-x)+y-2=0$
$-x+y-2=0$
$-1$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
$x-y+2=0$
વૈકલ્પિક રીતે,રેખા $x+y=2$ એ બિંદુઓ $A(2, 0)$ અને $B(0, 2)$ માંથી પસાર થાય છે.
$y$-અક્ષમાં $A(2, 0)$ નું પ્રતિબિંબ $A'(-2, 0)$ છે,અને $B(0, 2)$ નું પ્રતિબિંબ $B(0, 2)$ પોતે જ છે.
$A'(-2, 0)$ અને $B(0, 2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ:
$y-0 = \frac{2-0}{0-(-2)}(x-(-2))$
$y = \frac{2}{2}(x+2)$
$y = x+2$
$x-y+2=0$
Solution diagram
94
EasyMCQ
જો રેખા $2x - 3y + 5 = 0$ એ $(1, -2)$ અને $(\alpha, \beta)$ ને જોડતા રેખાખંડનો લંબદ્વિભાજક હોય,તો $\alpha + \beta =$
A
$7$
B
$1$
C
$-1$
D
$-7$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $A(1, -2)$ અને $B(\alpha, \beta)$ છે. $AB$ નું મધ્યબિંદુ $M$ એ $\left(\frac{\alpha + 1}{2}, \frac{\beta - 2}{2}\right)$ છે.
$M$ એ રેખા $2x - 3y + 5 = 0$ પર હોવાથી,$2\left(\frac{\alpha + 1}{2}\right) - 3\left(\frac{\beta - 2}{2}\right) + 5 = 0$,જેનું સાદુંરૂપ $2\alpha - 3\beta + 18 = 0$ $(i)$ થાય છે.
રેખા $AB$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{\beta + 2}{\alpha - 1}$ છે. આપેલી રેખા $2x - 3y + 5 = 0$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{2}{3}$ છે.
$AB$ એ આપેલી રેખાને લંબ હોવાથી,$m_1 \times m_2 = -1$,તેથી $\left(\frac{\beta + 2}{\alpha - 1}\right) \times \frac{2}{3} = -1$,જે $2\beta + 4 = -3\alpha + 3$ અથવા $3\alpha + 2\beta + 1 = 0$ $(ii)$ આપે છે.
સમીકરણો $(i)$ અને $(ii)$ ઉકેલતા: $\alpha = -3$ અને $\beta = 4$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta = -3 + 4 = 1$.
95
MediumMCQ
જો $P(1, 4)$ અને $Q(k, 3)$ ને જોડતા રેખાખંડના લંબદ્વિભાજકનો $y$-અંતઃખંડ $-4$ હોય,તો $k$ ની શક્ય કિંમત છે
A
$2$
B
$-2$
C
$-4$
D
$1$

Solution

(C) $PQ$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left(\frac{1+k}{2}, \frac{7}{2}\right)$ છે.
રેખા $PQ$ નો ઢાળ $m = \frac{3-4}{k-1} = \frac{-1}{k-1}$ છે.
લંબદ્વિભાજકનો ઢાળ $m' = k-1$ છે.
લંબદ્વિભાજકનું સમીકરણ $y - \frac{7}{2} = (k-1)(x - \frac{1+k}{2})$ છે.
$y$-અંતઃખંડ માટે $x=0$ અને $y=-4$ લેતા:
$-4 - \frac{7}{2} = (k-1)(-\frac{1+k}{2})$
$-\frac{15}{2} = -\frac{k^2-1}{2}$
$15 = k^2 - 1$ $\Rightarrow k^2 = 16$ $\Rightarrow k = \pm 4$.
તેથી,$k$ ની શક્ય કિંમત $-4$ છે.
96
MediumMCQ
પ્રકાશનું એક કિરણ એક રેખા પર આપાત થઈને બીજી રેખા $7x - y + 1 = 0$ ને $(0, 1)$ બિંદુએ મળે છે અને ત્યારબાદ આ બિંદુએથી રેખા $y + 2x = 1$ ની દિશામાં પરાવર્તિત થાય છે. તો પ્રકાશના કિરણની આપાત રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$41x - 25y + 25 = 0$
B
$41x + 38y + 38 = 0$
C
$41x - 38y + 38 = 0$
D
$41x + 25y - 25 = 0$

Solution

(C) ધારો કે આપાત કિરણનો ઢાળ $m$ છે. અરીસાની રેખા $7x - y + 1 = 0$ છે,જેનો ઢાળ $m_1 = 7$ છે. પરાવર્તિત કિરણ $y + 2x = 1$ છે,જેનો ઢાળ $m_2 = -2$ છે. આપાત બિંદુ $(0, 1)$ છે.
આપાતકોણ = પરાવર્તનકોણ હોવાથી,આપાત કિરણ અને અરીસા વચ્ચેનો ખૂણો એ પરાવર્તિત કિરણ અને અરીસા વચ્ચેના ખૂણા જેટલો જ હોય.
$\tan \theta = \left| \frac{m_1 - m_2}{1 + m_1 m_2} \right|$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\left| \frac{m - 7}{1 + 7m} \right| = \left| \frac{7 - (-2)}{1 + 7(-2)} \right| = \left| \frac{9}{1 - 14} \right| = \frac{9}{13}$.
$\frac{m - 7}{1 + 7m} = \frac{9}{13}$ અથવા $\frac{m - 7}{1 + 7m} = -\frac{9}{13}$.
કિસ્સો $1$: $13(m - 7) = 9(1 + 7m)$ $\Rightarrow 13m - 91 = 9 + 63m$ $\Rightarrow -50m = 100$ $\Rightarrow m = -2$ (આ પરાવર્તિત કિરણનો ઢાળ છે).
કિસ્સો $2$: $13(m - 7) = -9(1 + 7m)$ $\Rightarrow 13m - 91 = -9 - 63m$ $\Rightarrow 76m = 82$ $\Rightarrow m = \frac{41}{38}$.
$(0, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $m = \frac{41}{38}$ ઢાળ ધરાવતી આપાત રેખાનું સમીકરણ:
$y - 1 = \frac{41}{38}(x - 0)$ $\Rightarrow 38y - 38 = 41x$ $\Rightarrow 41x - 38y + 38 = 0$.
Solution diagram
97
MediumMCQ
જો $x-2y-3=0$ પર ગતિ કરતો કણ $3x-2y-5=0$ રેખાને અથડાયા પછી લંબ દિશામાં પરાવર્તિત થાય,તો પરાવર્તન પછી કણની ગતિની રેખા કઈ છે?
A
$2x+y+1=0$
B
$2x+y-1=0$
C
$2x+y-3=0$
D
$2x+y+3=0$

Solution

(B) આપાત રેખાનું સમીકરણ $x-2y-3=0$ છે. આ રેખાનો ઢાળ $m_1 = \frac{1}{2}$ છે.
કણ લંબ દિશામાં પરાવર્તિત થતો હોવાથી,પરાવર્તિત રેખાનો ઢાળ $m_2$ એ $m_1 \times m_2 = -1$ નું પાલન કરે છે.
તેથી,$m_2 = -2$.
આપાત બિંદુ એ $x-2y-3=0$ અને $3x-2y-5=0$ નું છેદબિંદુ છે.
બીજા સમીકરણમાંથી પ્રથમ સમીકરણ બાદ કરતા: $(3x-2y-5) - (x-2y-3) = 0$ $\Rightarrow 2x-2=0$ $\Rightarrow x=1$.
$x=1$ ને $x-2y-3=0$ માં મૂકતા,$1-2y-3=0$ $\Rightarrow -2y=2$ $\Rightarrow y=-1$.
છેદબિંદુ $(1, -1)$ છે.
$(1, -1)$ માંથી પસાર થતી અને $m_2 = -2$ ઢાળ ધરાવતી પરાવર્તિત રેખાનું સમીકરણ:
$y - (-1) = -2(x - 1)$
$y + 1 = -2x + 2$
$2x + y - 1 = 0$.
98
DifficultMCQ
જો $2x + 3y = 5$ એ બિંદુઓ $A\left(1, \frac{1}{3}\right)$ અને $B$ ને જોડતા રેખાખંડનો લંબદ્વિભાજક હોય,તો $B$ બરાબર શું થાય?
A
$\left(\frac{21}{13}, \frac{49}{39}\right)$
B
$\left(\frac{17}{13}, \frac{31}{39}\right)$
C
$\left(\frac{7}{13}, \frac{49}{39}\right)$
D
$\left(\frac{21}{13}, \frac{31}{39}\right)$

Solution

(A) ધારો કે $l_1 \equiv 2x + 3y = 5$.
રેખા $AB$ એ $l_1$ ને લંબ હોવાથી,$l_1$ નો ઢાળ $m_1 = -\frac{2}{3}$ છે.
તેથી,$AB$ નો ઢાળ $m_{AB} = -\frac{1}{m_1} = \frac{3}{2}$ થાય.
બિંદુ $A\left(1, \frac{1}{3}\right)$ માંથી પસાર થતી અને $\frac{3}{2}$ ઢાળ ધરાવતી રેખા $AB$ નું સમીકરણ:
$\left(y - \frac{1}{3}\right) = \frac{3}{2}(x - 1)$
$\Rightarrow 2y - \frac{2}{3} = 3x - 3$
$\Rightarrow 3x - 2y = \frac{7}{3}$
$\Rightarrow 9x - 6y = 7$ $(i)$
રેખા $l_1$ નું સમીકરણ $2x + 3y = 5$ છે. તેને $2$ વડે ગુણતા $4x + 6y = 10$ (ii) મળે.
સમીકરણ $(i)$ અને (ii) નો સરવાળો કરતા: $13x = 17 \Rightarrow x = \frac{17}{13}$.
$2x + 3y = 5$ માં $x$ ની કિંમત મૂકતા: $2\left(\frac{17}{13}\right) + 3y = 5$ $\Rightarrow 3y = 5 - \frac{34}{13} = \frac{31}{13}$ $\Rightarrow y = \frac{31}{39}$.
છેદબિંદુ $P$ (જે $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે) $\left(\frac{17}{13}, \frac{31}{39}\right)$ છે.
ધારો કે $B = (x_2, y_2)$. $P$ એ $AB$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\frac{1 + x_2}{2} = \frac{17}{13} \Rightarrow x_2 = \frac{21}{13}$
$\frac{1/3 + y_2}{2} = \frac{31}{39} \Rightarrow y_2 = \frac{49}{39}$
આમ,$B = \left(\frac{21}{13}, \frac{49}{39}\right)$.
Solution diagram

Straight Line — Foot of perpendicular, Image of a point and Reflexive properties · Frequently Asked Questions

1Are these Straight Line questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Straight Line Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.