Gujarati

Binomial distribution Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Probability · Binomial distribution

482+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 482 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
પાસાના $7$ ફેંકમાં બરાબર $2$ વાર $5$ મળે તેની સંભાવના શોધો.
A
$21 \times \frac{5^5}{6^7}$
B
$21 \times \frac{5^6}{6^7}$
C
$7 \times \frac{5^5}{6^7}$
D
$21 \times \frac{5^5}{6^6}$

Solution

(A) પાસાને વારંવાર ફેંકવો એ બર્નુલી પ્રયત્નો છે. ધારો કે $X$ એ પાસાના $7$ ફેંકમાં $5$ મળવાની સંખ્યા દર્શાવે છે.
પાસાના એક ફેંકમાં $5$ મળવાની સંભાવના,$p = \frac{1}{6}$.
તેથી,$q = 1 - p = 1 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6}$.
સ્પષ્ટ છે કે,$X$ એ $n = 7$ અને $p = \frac{1}{6}$ સાથે દ્વિપદી વિતરણને અનુસરે છે.
સંભાવના વિધેય $P(X = x) = ^{n}C_{x} \cdot q^{n-x} \cdot p^{x} = ^{7}C_{x} \cdot (\frac{5}{6})^{7-x} \cdot (\frac{1}{6})^{x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે બરાબર $2$ વાર $5$ મળે તેની સંભાવના શોધવાની છે,એટલે કે $P(X = 2)$.
$P(X = 2) = ^{7}C_{2} \cdot (\frac{5}{6})^{7-2} \cdot (\frac{1}{6})^{2}$.
$= \frac{7 \times 6}{2 \times 1} \cdot (\frac{5}{6})^{5} \cdot (\frac{1}{6})^{2}$.
$= 21 \cdot \frac{5^5}{6^5} \cdot \frac{1}{6^2} = 21 \cdot \frac{5^5}{6^7}$.
152
DifficultMCQ
એક પાસાને $6$ વાર ફેંકતા વધુમાં વધુ $2$ વાર છગ્ગો આવવાની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{35}{18}\left(\frac{5}{6}\right)^{4}$
B
$\frac{1}{2}\left(\frac{5}{6}\right)^{4}$
C
$\frac{15}{18}\left(\frac{5}{6}\right)^{4}$
D
$\frac{5}{18}\left(\frac{5}{6}\right)^{4}$

Solution

(A) પાસાને વારંવાર ફેંકવો એ બર્નુલી પ્રયત્નો છે. ધારો કે $X$ એ $6$ ફેંકમાં છગ્ગો આવવાની સંખ્યા દર્શાવે છે.
પાસાના એક ફેંકમાં છગ્ગો આવવાની સંભાવના,$p = \frac{1}{6}$.
$\therefore q = 1 - p = 1 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6}$.
સ્પષ્ટ છે કે,$X$ એ $n = 6$ સાથે દ્વિપદી વિતરણ અનુસરે છે.
$\therefore P(X = x) = ^{n}C_{x} q^{n-x} p^{x} = ^{6}C_{x} \left(\frac{5}{6}\right)^{6-x} \left(\frac{1}{6}\right)^{x}$.
$P(\text{વધુમાં વધુ } 2 \text{ છગ્ગા}) = P(X \leq 2) = P(X = 0) + P(X = 1) + P(X = 2)$.
$P(X = 0) = ^{6}C_{0} \left(\frac{5}{6}\right)^{6} = \left(\frac{5}{6}\right)^{6}$.
$P(X = 1) = ^{6}C_{1} \left(\frac{5}{6}\right)^{5} \left(\frac{1}{6}\right) = 6 \cdot \frac{1}{6} \cdot \left(\frac{5}{6}\right)^{5} = \left(\frac{5}{6}\right)^{5}$.
$P(X = 2) = ^{6}C_{2} \left(\frac{5}{6}\right)^{4} \left(\frac{1}{6}\right)^{2} = 15 \cdot \frac{1}{36} \cdot \left(\frac{5}{6}\right)^{4} = \frac{15}{36} \left(\frac{5}{6}\right)^{4} = \frac{5}{12} \left(\frac{5}{6}\right)^{4}$.
આ સંભાવનાઓનો સરવાળો કરતા:
$P(X \leq 2) = \left(\frac{5}{6}\right)^{4} \left[ \left(\frac{5}{6}\right)^{2} + \left(\frac{5}{6}\right) + \frac{5}{12} \right]$.
$= \left(\frac{5}{6}\right)^{4} \left[ \frac{25}{36} + \frac{30}{36} + \frac{15}{36} \right] = \left(\frac{5}{6}\right)^{4} \left[ \frac{70}{36} \right]$.
$= \frac{35}{18} \left(\frac{5}{6}\right)^{4}$.
153
MediumMCQ
તે જાણીતું છે કે ઉત્પાદિત અમુક વસ્તુઓમાંથી $10 \%$ ખામીયુક્ત છે. $12$ વસ્તુઓના યાદચ્છિક નમૂનામાં $9$ વસ્તુઓ ખામીયુક્ત હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{220 \times 9^{3}}{10^{12}}$
B
$\frac{22 \times 9^{3}}{10^{11}}$
C
$\frac{220 \times 9^{3}}{10^{11}}$
D
$\frac{22 \times 9^{3}}{10^{12}}$

Solution

(B) યાદચ્છિક નમૂનામાં વસ્તુઓની વારંવારની પસંદગી એ બર્નુલી પ્રયત્નો છે. ધારો કે $X$ એ $12$ વસ્તુઓના યાદચ્છિક નમૂનામાં ખામીયુક્ત વસ્તુઓની સંખ્યા દર્શાવે છે.
સ્પષ્ટપણે,$X$ એ $n=12$ અને $p=10 \% = \frac{10}{100} = \frac{1}{10}$ સાથે દ્વિપદી વિતરણને અનુસરે છે.
તેથી,$q = 1 - p = 1 - \frac{1}{10} = \frac{9}{10}$.
સંભાવના વિધેય $P(X=x) = ^{n}C_{x} p^{x} q^{n-x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $P(X=9) = ^{12}C_{9} \left(\frac{1}{10}\right)^{9} \left(\frac{9}{10}\right)^{12-9}$.
$P(X=9) = ^{12}C_{3} \left(\frac{1}{10}\right)^{9} \left(\frac{9}{10}\right)^{3}$.
કારણ કે $^{12}C_{3} = \frac{12 \times 11 \times 10}{3 \times 2 \times 1} = 220$,તેથી:
$P(X=9) = 220 \times \frac{1}{10^{9}} \times \frac{9^{3}}{10^{3}} = 220 \times \frac{9^{3}}{10^{12}} = \frac{22 \times 9^{3}}{10^{11}}$.
154
MediumMCQ
$100$ બલ્બ ધરાવતા એક બોક્સમાં $10$ બલ્બ ખામીયુક્ત છે. $5$ બલ્બના નમૂનામાંથી એક પણ બલ્બ ખામીયુક્ત ન હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$10^{-1}$
B
$\left(\frac{1}{2}\right)^{5}$
C
$\frac{9}{10}$
D
$\left(\frac{9}{10}\right)^{5}$

Solution

(D) બોક્સમાંથી બલ્બની પસંદગીને બર્નુલી ટ્રાયલ્સ તરીકે ગણી શકાય. ધારો કે $X$ એ $5$ બલ્બના નમૂનામાં ખામીયુક્ત બલ્બની સંખ્યા દર્શાવે છે.
ખામીયુક્ત બલ્બ પસંદ કરવાની સંભાવના $p = \frac{10}{100} = \frac{1}{10}$ છે.
તેથી,ખામી રહિત બલ્બ પસંદ કરવાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{10} = \frac{9}{10}$ છે.
અહીં નમૂનાનું કદ $n = 5$ છે,તેથી આપણે તેને દ્વિપદી વિતરણ $X \sim B(n, p)$ તરીકે લઈ શકીએ,જ્યાં $n = 5$ અને $p = \frac{1}{10}$ છે.
સંભાવનાનું સૂત્ર $P(X = x) = ^{n}C_{x} \cdot p^{x} \cdot q^{n-x} = ^{5}C_{x} \cdot \left(\frac{1}{10}\right)^{x} \cdot \left(\frac{9}{10}\right)^{5-x}$ છે.
આપણે એ સંભાવના શોધવાની છે કે એક પણ બલ્બ ખામીયુક્ત નથી,એટલે કે $P(X = 0)$.
$P(X = 0) = ^{5}C_{0} \cdot \left(\frac{1}{10}\right)^{0} \cdot \left(\frac{9}{10}\right)^{5-0}$.
$P(X = 0) = 1 \cdot 1 \cdot \left(\frac{9}{10}\right)^{5} = \left(\frac{9}{10}\right)^{5}$.
સાચો જવાબ $D$ છે.
155
MediumMCQ
એક વિદ્યાર્થી તરવૈયો ન હોય તેની સંભાવના $\frac{1}{5}$ છે. તો પાંચ વિદ્યાર્થીઓમાંથી ચાર વિદ્યાર્થીઓ તરવૈયા હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$^{5}C_{4} \left(\frac{4}{5}\right)^{4} \left(\frac{1}{5}\right)$
B
$\left(\frac{4}{5}\right)^{4} \left(\frac{1}{5}\right)$
C
$^{5}C_{1} \left(\frac{1}{5}\right) \left(\frac{4}{5}\right)^{4}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) તરવૈયા હોય તેવા વિદ્યાર્થીઓની પસંદગી દ્વિપદી વિતરણને અનુસરે છે. ધારો કે $X$ એ $n=5$ વિદ્યાર્થીઓમાંથી તરવૈયા હોય તેવા વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યા છે.
વિદ્યાર્થી તરવૈયો ન હોય તેની સંભાવના $q = \frac{1}{5}$ છે.
વિદ્યાર્થી તરવૈયો હોય તેની સંભાવના $p = 1 - q = 1 - \frac{1}{5} = \frac{4}{5}$ છે.
સંભાવના વિતરણ $P(X=x) = ^{n}C_{x} p^{x} q^{n-x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$n=5$ અને $x=4$ માટે,આપણને મળે છે:
$P(X=4) = ^{5}C_{4} \left(\frac{4}{5}\right)^{4} \left(\frac{1}{5}\right)^{5-4} = ^{5}C_{4} \left(\frac{4}{5}\right)^{4} \left(\frac{1}{5}\right)$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
156
DifficultMCQ
દ્વિપદી વિતરણ $B\left(4, \frac{1}{3}\right)$ નો મધ્યક શોધો.
A
$1$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(B) દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ માટે,મધ્યકનું સૂત્ર $\mu = np$ છે.
આપેલ વિતરણ $B\left(4, \frac{1}{3}\right)$ માટે,આપણી પાસે છે:
$n = 4$
$p = \frac{1}{3}$
તેથી,મધ્યક $\mu$ છે:
$\mu = n \times p = 4 \times \frac{1}{3} = \frac{4}{3}$.
157
MediumMCQ
એક શૂટર દ્વારા લક્ષ્યને ભેદવાની સંભાવના $\frac{3}{4}$ છે. તેણે ઓછામાં ઓછી કેટલી વાર ફાયર કરવું જોઈએ જેથી લક્ષ્યને ઓછામાં ઓછી એક વાર ભેદવાની સંભાવના $0.99$ કરતા વધારે હોય?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) ધારો કે શૂટર $n$ વખત ફાયર કરે છે. આ $n$ ફાયર એ $n$ બર્નુલી પ્રયત્નો છે.
દરેક પ્રયત્નમાં,લક્ષ્યને ભેદવાની સંભાવના $p = \frac{3}{4}$ છે અને લક્ષ્યને ન ભેદવાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{1}{4}$ છે.
લક્ષ્યને ઓછામાં ઓછી એક વાર ભેદવાની સંભાવના $P(X \geq 1) = 1 - P(X = 0)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$P(X = 0)$ એ $n$ પ્રયત્નોમાં એકપણ વાર લક્ષ્ય ન ભેદવાની સંભાવના છે,જે $q^n = (\frac{1}{4})^n$ છે.
આપણને આપેલ છે કે $P(X \geq 1) > 0.99$.
તેથી,$1 - (\frac{1}{4})^n > 0.99$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $1 - 0.99 > (\frac{1}{4})^n$,જેનો અર્થ થાય છે $0.01 > (\frac{1}{4})^n$.
આ $\frac{1}{100} > \frac{1}{4^n}$ અથવા $4^n > 100$ ને સમાન છે.
$n$ માટે કિંમતો ચકાસતા:
$n = 3$ માટે,$4^3 = 64 < 100$.
$n = 4$ માટે,$4^4 = 256 > 100$.
આમ,શૂટરે ઓછામાં ઓછી $4$ વખત ફાયર કરવું જોઈએ.
158
MediumMCQ
ધારો કે $90 \%$ લોકો જમણેરી છે. $10$ લોકોના યાદચ્છિક નમૂનામાં વધુમાં વધુ $6$ લોકો જમણેરી હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$1 - \sum_{r=7}^{10} {^{10}C_r} (0.9)^r (0.1)^{10-r}$
B
$\sum_{r=0}^{6} {^{10}C_r} (0.9)^r (0.1)^{10-r}$
C
$\sum_{r=7}^{10} {^{10}C_r} (0.9)^r (0.1)^{10-r}$
D
$1 - \sum_{r=0}^{6} {^{10}C_r} (0.9)^r (0.1)^{10-r}$

Solution

(B) ધારો કે $n = 10$ ના નમૂનામાં જમણેરી લોકોની સંખ્યા $X$ છે.
વ્યક્તિના જમણેરી હોવાની સંભાવના $p = 0.9$ છે,અને ડાબેરી હોવાની સંભાવના $q = 1 - 0.9 = 0.1$ છે.
$X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p) = B(10, 0.9)$ ને અનુસરે છે.
વધુમાં વધુ $6$ લોકો જમણેરી હોય તેની સંભાવના $P(X \le 6)$ છે.
દ્વિપદી વિતરણના સંભાવના દળ વિધેયનો ઉપયોગ કરતા,$P(X = r) = {^{n}C_r} p^r q^{n-r}$.
તેથી,$P(X \le 6) = \sum_{r=0}^{6} {^{10}C_r} (0.9)^r (0.1)^{10-r}$.
159
MediumMCQ
એક પાત્રમાં $25$ દડા છે,જેમાંથી $10$ દડા પર $'X'$ નિશાની છે અને બાકીના $15$ દડા પર $'Y'$ નિશાની છે. પાત્રમાંથી એક દડો યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે,તેની નિશાની નોંધવામાં આવે છે અને તેને પાછો મૂકવામાં આવે છે. જો આ રીતે $6$ દડા પસંદ કરવામાં આવે,તો બધા દડા પર $'X'$ નિશાની હોય તેની સંભાવના શોધો.
A
$\left(\frac{2}{5}\right)^{6}$
B
$\left(\frac{3}{5}\right)^{6}$
C
$\left(\frac{2}{5}\right)^{5}$
D
$\left(\frac{3}{5}\right)^{5}$

Solution

(A) પાત્રમાં કુલ દડાની સંખ્યા $= 25$.
$'X'$ નિશાની ધરાવતા દડા $= 10$.
$'Y'$ નિશાની ધરાવતા દડા $= 15$.
$'X'$ નિશાની ધરાવતો દડો પસંદ કરવાની સંભાવના $p = \frac{10}{25} = \frac{2}{5}$ છે.
દરેક પસંદગી પછી દડો પાછો મૂકવામાં આવતો હોવાથી,આ પ્રયત્નો સ્વતંત્ર બર્નુલી પ્રયત્નો છે.
આપણે $n = 6$ દડા પસંદ કરીએ છીએ.
ધારો કે $X$ એ $'X'$ નિશાની ધરાવતા દડાઓની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે.
આ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે જ્યાં $n = 6$ અને $p = \frac{2}{5}$ છે.
બધા $6$ દડા પર $'X'$ નિશાની હોય તેની સંભાવના $P(X = 6)$ છે.
દ્વિપદી સંભાવના સૂત્ર $P(X = k) = ^{n}C_{k} p^{k} q^{n-k}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $q = 1 - p = \frac{3}{5}$:
$P(X = 6) = ^{6}C_{6} \left(\frac{2}{5}\right)^{6} \left(\frac{3}{5}\right)^{0} = 1 \times \left(\frac{2}{5}\right)^{6} \times 1 = \left(\frac{2}{5}\right)^{6}$.
160
DifficultMCQ
એક પાત્રમાં $25$ દડા છે,જેમાંથી $10$ દડા પર $'X'$ નિશાની છે અને બાકીના $15$ દડા પર $'Y'$ નિશાની છે. પાત્રમાંથી યાદચ્છિક રીતે એક દડો કાઢવામાં આવે છે,તેની નિશાની નોંધવામાં આવે છે અને તેને પાછો મૂકવામાં આવે છે. જો આ રીતે $6$ દડા કાઢવામાં આવે,તો $'Y'$ નિશાની વાળા $2$ થી વધુ દડા ન હોય તેની સંભાવના શોધો.
A
$7 \times (\frac{2}{5})^4$
B
$7 \times (\frac{3}{5})^4$
C
$7 \times (\frac{2}{5})^6$
D
$7 \times (\frac{3}{5})^6$

Solution

(NONE) પાત્રમાં કુલ દડાની સંખ્યા $= 25$.
$'X'$ નિશાની વાળા દડા $= 10$.
$'Y'$ નિશાની વાળા દડા $= 15$.
ધારો કે $p$ એ $'Y'$ નિશાની વાળો દડો કાઢવાની સંભાવના છે.
$p = P(\text{દડા પર } 'Y' \text{ \text{નિશાની}}) = \frac{15}{25} = \frac{3}{5}$.
ધારો કે $q$ એ $'X'$ નિશાની વાળો દડો કાઢવાની સંભાવના છે.
$q = P(\text{દડા પર } 'X' \text{ \text{નિશાની}}) = \frac{10}{25} = \frac{2}{5}$.
$6$ દડા બદલી સાથે કાઢવામાં આવે છે,તેથી પ્રયત્નોની સંખ્યા $n = 6$ છે.
ધારો કે $Z$ એ $'Y'$ નિશાની વાળા દડાની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે. $Z$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે જ્યાં $n = 6$ અને $p = \frac{3}{5}$.
સંભાવના $P(Z = z) = ^nC_z p^z q^{n-z}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણે $P(Z \leq 2) = P(Z = 0) + P(Z = 1) + P(Z = 2)$ શોધવાની જરૂર છે.
$P(Z = 0) = ^6C_0 (\frac{3}{5})^0 (\frac{2}{5})^6 = \frac{64}{15625}$.
$P(Z = 1) = ^6C_1 (\frac{3}{5})^1 (\frac{2}{5})^5 = \frac{576}{15625}$.
$P(Z = 2) = ^6C_2 (\frac{3}{5})^2 (\frac{2}{5})^4 = \frac{2160}{15625}$.
$P(Z \leq 2) = \frac{64 + 576 + 2160}{15625} = \frac{2800}{15625} = \frac{112}{625}$.
161
MediumMCQ
એક પાત્રમાં $25$ દડા છે,જેમાંથી $10$ દડા પર $'X'$ નિશાની છે અને બાકીના $15$ દડા પર $'Y'$ નિશાની છે. પાત્રમાંથી એક દડો યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે,તેની નિશાની નોંધવામાં આવે છે અને તેને પાછો મૂકવામાં આવે છે. જો આ રીતે $6$ દડા પસંદ કરવામાં આવે,તો ઓછામાં ઓછા એક દડા પર $'Y'$ નિશાની હોય તેની સંભાવના શોધો.
A
$1 - (\frac{2}{5})^6$
B
$1 - (\frac{3}{5})^6$
C
$(\frac{3}{5})^6$
D
$(\frac{2}{5})^6$

Solution

(A) પાત્રમાં કુલ દડાની સંખ્યા $= 25$.
$'X'$ નિશાની ધરાવતા દડાની સંખ્યા $= 10$.
$'Y'$ નિશાની ધરાવતા દડાની સંખ્યા $= 15$.
ધારો કે $p$ એ $'X'$ નિશાની વાળો દડો પસંદ કરવાની સંભાવના છે અને $q$ એ $'Y'$ નિશાની વાળો દડો પસંદ કરવાની સંભાવના છે.
$p = P(\text{નિશાની } 'X') = \frac{10}{25} = \frac{2}{5}$.
$q = P(\text{નિશાની } 'Y') = \frac{15}{25} = \frac{3}{5}$.
પુનરાવર્તન સાથે $6$ દડા પસંદ કરવામાં આવે છે,તેથી આ બર્નુલી પ્રયત્નો છે. ધારો કે $Z$ એ $'Y'$ નિશાની વાળા દડાની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે.
$Z$ એ $n = 6$ અને સફળતાની સંભાવના $q = \frac{3}{5}$ (કારણ કે આપણે $'Y'$ નિશાની શોધી રહ્યા છીએ) સાથે દ્વિપદી વિતરણને અનુસરે છે.
ઓછામાં ઓછી એક $'Y'$ નિશાની મળે તેની સંભાવના $P(Z \geq 1) = 1 - P(Z = 0)$ છે.
$P(Z = 0) = ^{6}C_{0} \cdot p^{6} \cdot q^{0} = 1 \cdot (\frac{2}{5})^6 \cdot 1 = (\frac{2}{5})^6$.
તેથી,$P(Z \geq 1) = 1 - (\frac{2}{5})^6$.
162
MediumMCQ
એક પાત્રમાં $25$ દડા છે,જેમાંથી $10$ દડા પર $'X'$ નિશાની છે અને બાકીના $15$ દડા પર $'Y'$ નિશાની છે. પાત્રમાંથી એક દડો યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે,તેની નિશાની નોંધવામાં આવે છે અને તેને પાછો મૂકવામાં આવે છે. જો આ રીતે $6$ દડા પસંદ કરવામાં આવે,તો $'X'$ નિશાનીવાળા અને $'Y'$ નિશાનીવાળા દડાની સંખ્યા સમાન હોય તેની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{864}{3125}$
B
$\frac{432}{3125}$
C
$\frac{216}{3125}$
D
$\frac{108}{3125}$

Solution

(A) પાત્રમાં કુલ દડાની સંખ્યા $= 25$.
$'X'$ નિશાનીવાળા દડા $= 10$.
$'Y'$ નિશાનીવાળા દડા $= 15$.
$'X'$ નિશાનીવાળો દડો પસંદ કરવાની સંભાવના $p = \frac{10}{25} = \frac{2}{5}$.
$'Y'$ નિશાનીવાળો દડો પસંદ કરવાની સંભાવના $q = \frac{15}{25} = \frac{3}{5}$.
અહીં $6$ દડા પાછા મૂકીને પસંદ કરવામાં આવે છે,તેથી આ દ્વિપદી વિતરણને અનુસરે છે જ્યાં $n = 6$.
$'X'$ અને $'Y'$ નિશાનીવાળા દડાની સંખ્યા સમાન હોવી જોઈએ,એટલે કે $3$ દડા $'X'$ નિશાનીવાળા અને $3$ દડા $'Y'$ નિશાનીવાળા હોવા જોઈએ.
દ્વિપદી સંભાવના સૂત્ર $P(Z = k) = ^{n}C_{k} p^{k} q^{n-k}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(Z = 3) = ^{6}C_{3} \times (\frac{2}{5})^{3} \times (\frac{3}{5})^{3}$.
$P(Z = 3) = 20 \times \frac{8}{125} \times \frac{27}{125}$.
$P(Z = 3) = \frac{20 \times 216}{15625} = \frac{4320}{15625} = \frac{864}{3125}$.
163
MediumMCQ
એક અવરોધ દોડમાં,ખેલાડીએ $10$ અવરોધો પાર કરવાના છે. દરેક અવરોધ પાર કરવાની સંભાવના $\frac{5}{6}$ છે. તે $2$ કરતા ઓછા અવરોધો પાડી નાખે તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{11 \times 5^9}{6^{10}}$
B
$\frac{5^{10}}{2 \times 6^9}$
C
$\frac{5^9}{6^{10}}$
D
$\frac{11 \times 5^{10}}{6^{10}}$

Solution

(B) ધારો કે $p$ એ અવરોધ પાર કરવાની સંભાવના છે અને $q$ એ અવરોધ પાડી નાખવાની સંભાવના છે.
આપેલ છે કે $p = \frac{5}{6}$,તેથી $q = 1 - p = 1 - \frac{5}{6} = \frac{1}{6}$.
ધારો કે $X$ એ પાડી નાખેલા અવરોધોની સંખ્યા છે. અહીં $n = 10$ અવરોધો છે,તેથી $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, q)$ ને અનુસરે છે જ્યાં $n = 10$ અને $q = \frac{1}{6}$ એ સફળતાની સંભાવના છે (અવરોધ પાડી નાખવો).
$2$ કરતા ઓછા અવરોધો પાડી નાખવાની સંભાવના $P(X < 2) = P(X = 0) + P(X = 1)$ છે.
$P(X = x) = ^{10}C_x q^x p^{10-x}$.
$P(X = 0) = ^{10}C_0 (\frac{1}{6})^0 (\frac{5}{6})^{10} = (\frac{5}{6})^{10}$.
$P(X = 1) = ^{10}C_1 (\frac{1}{6})^1 (\frac{5}{6})^9 = 10 \times \frac{1}{6} \times (\frac{5}{6})^9 = \frac{10}{6} \times (\frac{5}{6})^9 = \frac{5}{3} \times (\frac{5}{6})^9$.
$P(X < 2) = (\frac{5}{6})^{10} + \frac{5}{3} \times (\frac{5}{6})^9 = (\frac{5}{6})^9 [\frac{5}{6} + \frac{5}{3}] = (\frac{5}{6})^9 [\frac{5+10}{6}] = (\frac{5}{6})^9 [\frac{15}{6}] = (\frac{5}{6})^9 [\frac{5}{2}] = \frac{5^{10}}{2 \times 6^9}$.
164
EasyMCQ
એક પાસાને વારંવાર ફેંકવામાં આવે છે જ્યાં સુધી ત્રણ છગ્ગા ન મળે. પાસાના છઠ્ઠા ફેંકમાં ત્રીજો છગ્ગો મળવાની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{625}{23328}$
B
$\frac{125}{7776}$
C
$\frac{3125}{46656}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(A) પાસાના એક ફેંકમાં છગ્ગો મળવાની સંભાવના $p = \frac{1}{6}$ છે,અને છગ્ગો ન મળવાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{5}{6}$ છે.
ત્રીજો છગ્ગો બરાબર $6^{th}$ ફેંક પર આવે તે માટે,પ્રથમ $5$ ફેંકમાં બરાબર $2$ છગ્ગા આવવા જોઈએ અને $6^{th}$ ફેંકમાં છગ્ગો આવવો જોઈએ.
પ્રથમ $5$ ફેંકમાં બરાબર $2$ છગ્ગા મળવાની સંભાવના દ્વિપદી વિતરણ સૂત્ર $P(X=k) = ^{n}C_{k} p^{k} q^{n-k}$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $n=5$ અને $k=2$ છે.
$P(\text{5 ફેંકમાં 2 છગ્ગા}) = ^{5}C_{2} \left(\frac{1}{6}\right)^{2} \left(\frac{5}{6}\right)^{3} = 10 \times \frac{1}{36} \times \frac{125}{216} = \frac{1250}{7776}$.
$6^{th}$ ફેંકમાં છગ્ગો આવવાની સંભાવના $\frac{1}{6}$ છે.
તેથી,જરૂરી સંભાવના $P = \left(\frac{1250}{7776}\right) \times \frac{1}{6} = \frac{1250}{46656} = \frac{625}{23328}$ છે.
165
MediumMCQ
એક પ્રયોગ નિષ્ફળ જાય તેના કરતા બમણી વાર સફળ થાય છે. આગામી છ પ્રયત્નોમાં ઓછામાં ઓછી $4$ સફળતા મળે તેની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{496}{729}$
B
$\frac{31}{81}$
C
$\frac{256}{729}$
D
$\frac{128}{243}$

Solution

(A) ધારો કે સફળતાની સંભાવના $p$ છે અને નિષ્ફળતાની સંભાવના $q$ છે. આપેલ છે કે પ્રયોગ નિષ્ફળ જાય તેના કરતા બમણી વાર સફળ થાય છે,તેથી $p = 2q$. $p + q = 1$ હોવાથી,આપણને $2q + q = 1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $3q = 1$,તેથી $q = \frac{1}{3}$ અને $p = \frac{2}{3}$.
$n = 6$ પ્રયત્નો માટે,સફળતાની સંખ્યા $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p) = B(6, \frac{2}{3})$ ને અનુસરે છે.
ઓછામાં ઓછી $4$ સફળતાની સંભાવના $P(X \geq 4) = P(X=4) + P(X=5) + P(X=6)$ છે.
સૂત્ર $P(X=k) = \binom{n}{k} p^k q^{n-k}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(X=4) = \binom{6}{4} (\frac{2}{3})^4 (\frac{1}{3})^2 = 15 \times \frac{16}{81} \times \frac{1}{9} = \frac{240}{729}$.
$P(X=5) = \binom{6}{5} (\frac{2}{3})^5 (\frac{1}{3})^1 = 6 \times \frac{32}{243} \times \frac{1}{3} = \frac{192}{729}$.
$P(X=6) = \binom{6}{6} (\frac{2}{3})^6 (\frac{1}{3})^0 = 1 \times \frac{64}{729} \times 1 = \frac{64}{729}$.
આ સંભાવનાઓનો સરવાળો કરતા: $P(X \geq 4) = \frac{240 + 192 + 64}{729} = \frac{496}{729}$.
166
DifficultMCQ
એક માણસે એક સિક્કાને કેટલી વાર ઉછાળવો જોઈએ જેથી ઓછામાં ઓછી એક છાપ (head) મળવાની સંભાવના $90 \%$ થી વધુ હોય?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(C) ધારો કે માણસ સિક્કાને $n$ વખત ઉછાળે છે. આ $n$ ઉછાળાઓ $n$ બર્નુલી પ્રયત્નો છે.
સિક્કાને ઉછાળતા છાપ મળવાની સંભાવના $(p) = \frac{1}{2}$ છે.
$p = \frac{1}{2}, q = \frac{1}{2}$.
તેથી,$P(X = x) = ^{n}C_{x} p^{x} q^{n-x} = ^{n}C_{x} (\frac{1}{2})^{x} (\frac{1}{2})^{n-x} = ^{n}C_{x} (\frac{1}{2})^{n}$.
આપેલ છે કે $P(\text{ઓછામાં ઓછી એક છાપ}) > \frac{90}{100}$.
$P(X \geq 1) > 0.9$.
$1 - P(X = 0) > 0.9$.
$1 - ^{n}C_{0} \cdot (\frac{1}{2})^{n} > 0.9$.
$^{n}C_{0} \cdot (\frac{1}{2})^{n} < 0.1$.
$\frac{1}{2^{n}} < 0.1$.
$2^{n} > \frac{1}{0.1} = 10$.
કારણ કે $2^{3} = 8$ અને $2^{4} = 16$ છે,તેથી $2^{n} > 10$ નું સમાધાન કરતી $n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $4$ છે.
આમ,માણસે સિક્કાને $4$ કે તેથી વધુ વખત ઉછાળવો જોઈએ.
167
MediumMCQ
એક કસોટીમાં $6$ બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો છે,જેમાંના દરેકના $4$ વૈકલ્પિક જવાબો છે જેમાંથી માત્ર એક જ સાચો છે. એક ઉમેદવાર તમામ $6$ પ્રશ્નોના જવાબ એવી રીતે આપે કે જેથી બરાબર $4$ જવાબો સાચા હોય,તો તે કેટલી રીતે શક્ય છે?
A
$135$
B
$140$
C
$125$
D
$130$

Solution

(A) કુલ પ્રશ્નોની સંખ્યા $n = 6$ છે.
$6$ માંથી $4$ પ્રશ્નો સાચા પસંદ કરવાના પ્રકારો ${}^{6}C_{4}$ છે.
દરેક $4$ સાચા પ્રશ્નો માટે,સાચો જવાબ પસંદ કરવાની માત્ર $1$ રીત છે.
બાકીના $2$ પ્રશ્નો $(6 - 4 = 2)$ માટે,ઉમેદવારે ખોટો જવાબ પસંદ કરવો પડશે. $4$ વિકલ્પોમાંથી $1$ સાચો હોવાથી,દરેક પ્રશ્ન માટે $3$ ખોટા વિકલ્પો છે.
આમ,કુલ રીતો = ${}^{6}C_{4} \times (1)^4 \times (3)^2$.
${}^{6}C_{4} = 15$.
કુલ રીતો = $15 \times 1 \times 9 = 135$.
168
DifficultMCQ
એક માણસ દ્વારા લક્ષ્યને વીંધવાની સંભાવના $\frac{1}{10}$ છે. ઓછામાં ઓછા કેટલી વાર ગોળીબાર કરવો પડે જેથી લક્ષ્યને ઓછામાં ઓછી એક વાર વીંધવાની સંભાવના $\frac{1}{4}$ કરતા વધારે હોય?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) ધારો કે $n$ એ ગોળીબારની સંખ્યા છે.
એક પ્રયત્નમાં લક્ષ્યને વીંધવાની સંભાવના $p = \frac{1}{10}$ છે.
એક પ્રયત્નમાં લક્ષ્ય ચૂકી જવાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{10} = \frac{9}{10}$ છે.
બધા $n$ પ્રયત્નોમાં લક્ષ્ય ચૂકી જવાની સંભાવના $q^n = \left(\frac{9}{10}\right)^n$ છે.
લક્ષ્યને ઓછામાં ઓછી એક વાર વીંધવાની સંભાવના $1 - P(\text{બધા ચૂકી જવાની}) = 1 - \left(\frac{9}{10}\right)^n$ છે.
આપણને આપેલ છે કે આ સંભાવના $\frac{1}{4}$ કરતા વધારે છે:
$1 - \left(\frac{9}{10}\right)^n > \frac{1}{4}$
$\Rightarrow \frac{3}{4} > \left(\frac{9}{10}\right)^n$.
$n = 1$ માટે: $\left(\frac{9}{10}\right)^1 = 0.9 > 0.75$ (ખોટું).
$n = 2$ માટે: $\left(\frac{9}{10}\right)^2 = 0.81 > 0.75$ (ખોટું).
$n = 3$ માટે: $\left(\frac{9}{10}\right)^3 = 0.729 < 0.75$ (સાચું).
આમ,જરૂરી ગોળીબારની ન્યૂનતમ સંખ્યા $3$ છે.
169
MediumMCQ
એક બોમ્બિંગ હુમલામાં,બોમ્બ લક્ષ્યને અથડાય તેની સંભાવના $50 \%$ છે. લક્ષ્યને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવા માટે ઓછામાં ઓછા બે સ્વતંત્ર હિટની જરૂર છે. તો લક્ષ્યને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવાની ઓછામાં ઓછી $99 \%$ સંભાવના સુનિશ્ચિત કરવા માટે ફેંકવા પડતા બોમ્બની ન્યૂનતમ સંખ્યા કેટલી છે?
A
$11$
B
$12$
C
$10$
D
$13$

Solution

(A) ધારો કે $n$ એ ફેંકવામાં આવેલા બોમ્બની સંખ્યા છે. બોમ્બ લક્ષ્યને અથડાય તેની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ છે,અને ચૂકી જવાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{1}{2}$ છે.
જો ઓછામાં ઓછા $2$ હિટ મળે તો લક્ષ્ય નષ્ટ થાય છે. ધારો કે $X$ એ હિટની સંખ્યા છે. આપણે $P(X \geq 2) \geq 0.99$ ઇચ્છીએ છીએ.
આ $1 - P(X < 2) \geq 0.99$ ને સમાન છે,જેનો અર્થ છે $1 - [P(X=0) + P(X=1)] \geq 0.99$.
દ્વિપદી વિતરણનો ઉપયોગ કરતા,$P(X=k) = {}^{n}C_{k} p^k q^{n-k}$.
$1 - [{}^{n}C_{0} (\frac{1}{2})^n + {}^{n}C_{1} (\frac{1}{2})^n] \geq 0.99$
$1 - \frac{1 + n}{2^n} \geq 0.99$
$\frac{1 + n}{2^n} \leq 0.01 = \frac{1}{100}$
$2^n \geq 100(n + 1)$.
$n$ માટે કિંમતો ચકાસતા:
$n=10$ માટે: $2^{10} = 1024$,$100(11) = 1100$. $1024 \geq 1100$ ખોટું છે.
$n=11$ માટે: $2^{11} = 2048$,$100(12) = 1200$. $2048 \geq 1200$ સાચું છે.
આમ,જરૂરી બોમ્બની ન્યૂનતમ સંખ્યા $11$ છે.
170
DifficultMCQ
ચાર સમતોલ પાસાઓને સ્વતંત્ર રીતે $27$ વખત ફેંકવામાં આવે છે. તો અપેક્ષિત સંખ્યા,જેમાં ઓછામાં ઓછા બે પાસા પર $3$ અથવા $5$ આવે,તે છે
A
$11$
B
$12$
C
$22$
D
$21$

Solution

(A) ધારો કે $4$ પાસાઓના એક ફેંકમાં $3$ અથવા $5$ દર્શાવતા પાસાઓની સંખ્યા $X$ છે. એક પાસા માટે સફળતાની સંભાવના ( $3$ અથવા $5$ મેળવવી) $p = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$ છે.
નિષ્ફળતાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{2}{3}$ છે.
અહીં $n = 4$ પાસાઓ હોવાથી,સફળતાની સંખ્યા $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(4, \frac{1}{3})$ ને અનુસરે છે.
આપણે એવી સંભાવના શોધીએ છીએ કે ઓછામાં ઓછા બે પાસા પર $3$ અથવા $5$ આવે,જે $P(X \ge 2) = 1 - P(X = 0) - P(X = 1)$ છે.
$P(X = 0) = \binom{4}{0} (\frac{1}{3})^0 (\frac{2}{3})^4 = 1 \times 1 \times \frac{16}{81} = \frac{16}{81}$.
$P(X = 1) = \binom{4}{1} (\frac{1}{3})^1 (\frac{2}{3})^3 = 4 \times \frac{1}{3} \times \frac{8}{27} = \frac{32}{81}$.
$P(X \ge 2) = 1 - (\frac{16}{81} + \frac{32}{81}) = 1 - \frac{48}{81} = \frac{81 - 48}{81} = \frac{33}{81}$.
આ પ્રયોગ $N = 27$ વખત કરવામાં આવે છે. અપેક્ષિત સંખ્યા $E = N \times P(X \ge 2) = 27 \times \frac{33}{81} = \frac{33}{3} = 11$ છે.
171
DifficultMCQ
ધારો કે એક દ્વિપદી વિતરણમાં,$5$ સ્વતંત્ર પ્રયત્નો છે,જેમાં બરાબર $1$ અને $2$ સફળતાની સંભાવના અનુક્રમે $0.4096$ અને $0.2048$ છે. તો બરાબર $3$ સફળતા મેળવવાની સંભાવના ....... છે.
A
$\frac{32}{625}$
B
$\frac{80}{243}$
C
$\frac{40}{243}$
D
$\frac{128}{625}$

Solution

(A) $n=5$ પ્રયત્નો સાથેના દ્વિપદી વિતરણમાં,$k$ સફળતાની સંભાવના $P(X=k) = {}^{5}C_{k} \cdot p^{k} \cdot q^{n-k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $p+q=1$ છે.
આપેલ છે કે $P(X=1) = {}^{5}C_{1} \cdot p \cdot q^{4} = 5pq^{4} = 0.4096$.
આપેલ છે કે $P(X=2) = {}^{5}C_{2} \cdot p^{2} \cdot q^{3} = 10p^{2}q^{3} = 0.2048$.
બંને સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{10p^{2}q^{3}}{5pq^{4}} = \frac{0.2048}{0.4096} \Rightarrow \frac{2p}{q} = 0.5 \Rightarrow q = 4p$.
$p+q=1$ હોવાથી,$p+4p=1 \Rightarrow 5p=1 \Rightarrow p = \frac{1}{5} = 0.2$ અને $q = \frac{4}{5} = 0.8$ મળે.
હવે,બરાબર $3$ સફળતાની સંભાવના $P(X=3) = {}^{5}C_{3} \cdot p^{3} \cdot q^{2}$ છે.
$P(X=3) = 10 \cdot (\frac{1}{5})^{3} \cdot (\frac{4}{5})^{2} = 10 \cdot \frac{1}{125} \cdot \frac{16}{25} = \frac{160}{3125} = \frac{32}{625}$.
172
DifficultMCQ
એક સામાન્ય પાસાને અમુક ચોક્કસ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. જો એકી સંખ્યા $2$ વખત મળે તેની સંભાવના એ બેકી સંખ્યા $3$ વખત મળે તેની સંભાવના જેટલી હોય,તો એકી સંખ્યા એકી વખત મળે તેની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{1}{32}$
B
$\frac{5}{16}$
C
$\frac{3}{16}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(D) ધારો કે પાસાને $n$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. એકી સંખ્યા મળવાની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ છે અને બેકી સંખ્યા મળવાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{1}{2}$ છે.
એકી સંખ્યા $2$ વખત મળે તેની સંભાવના દ્વિપદી વિતરણ દ્વારા મળે છે: $P(X=2) = {}^{n}C_{2} (\frac{1}{2})^{2} (\frac{1}{2})^{n-2} = {}^{n}C_{2} (\frac{1}{2})^{n}$.
બેકી સંખ્યા $3$ વખત મળે તેની સંભાવના એ એકી સંખ્યા $(n-3)$ વખત મળે તેની સંભાવના જેટલી છે: $P(Y=3) = {}^{n}C_{3} (\frac{1}{2})^{3} (\frac{1}{2})^{n-3} = {}^{n}C_{3} (\frac{1}{2})^{n}$.
આપેલ છે કે $P(X=2) = P(Y=3)$,તેથી ${}^{n}C_{2} = {}^{n}C_{3}$.
ગુણધર્મ ${}^{n}C_{r} = {}^{n}C_{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા,$2 + 3 = n$,એટલે કે $n = 5$.
આપણે એકી સંખ્યા એકી વખત મળે તેની સંભાવના શોધવાની છે,જે $P(X=1) + P(X=3) + P(X=5)$ છે.
$P(X=1) + P(X=3) + P(X=5) = {}^{5}C_{1} (\frac{1}{2})^{5} + {}^{5}C_{3} (\frac{1}{2})^{5} + {}^{5}C_{5} (\frac{1}{2})^{5} = \frac{1}{2^{5}} (5 + 10 + 1) = \frac{16}{32} = \frac{1}{2}$.
173
DifficultMCQ
એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને નિશ્ચિત સંખ્યામાં ઉછાળવામાં આવે છે. જો $7$ છાપ મળવાની સંભાવના એ $9$ છાપ મળવાની સંભાવના જેટલી હોય,તો $2$ છાપ મળવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{15}{2^{13}}$
B
$\frac{15}{2^{12}}$
C
$\frac{15}{2^{8}}$
D
$\frac{15}{2^{14}}$

Solution

(A) ધારો કે સિક્કાને $n$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે.
સિક્કો નિષ્પક્ષ હોવાથી,છાપ મળવાની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ અને કાંટો મળવાની સંભાવના $q = \frac{1}{2}$ છે.
$n$ વખત ઉછાળતા $r$ છાપ મળવાની સંભાવના દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $P(X=r) = {}^{n}C_{r} p^{r} q^{n-r} = {}^{n}C_{r} (\frac{1}{2})^{n}$.
આપેલ છે કે $P(X=7) = P(X=9)$,તેથી:
${}^{n}C_{7} (\frac{1}{2})^{n} = {}^{n}C_{9} (\frac{1}{2})^{n}$
${}^{n}C_{7} = {}^{n}C_{9}$
ગુણધર્મ ${}^{n}C_{x} = {}^{n}C_{y} \implies x+y=n$ (જ્યારે $x \neq y$) નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $n = 7 + 9 = 16$ મળે છે.
હવે,આપણે $2$ છાપ મળવાની સંભાવના શોધવાની છે,જે $P(X=2)$ છે:
$P(X=2) = {}^{16}C_{2} (\frac{1}{2})^{16}$
$P(X=2) = \frac{16 \times 15}{2 \times 1} \times \frac{1}{2^{16}}$
$P(X=2) = 8 \times 15 \times \frac{1}{2^{16}} = \frac{15}{2^{3} \times 2^{13}} = \frac{15}{2^{13}}$.
174
MediumMCQ
વ્યક્તિ $A$ અને $B$ દરેક સ્વતંત્ર રીતે ત્રણ સિક્કા ઉછાળે છે. બંનેને સમાન સંખ્યામાં છાપ (heads) મળે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{8}$
B
$\frac{5}{8}$
C
$\frac{5}{16}$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે વ્યક્તિ $A$ ને મળતી છાપની સંખ્યા $X$ છે અને વ્યક્તિ $B$ ને મળતી છાપની સંખ્યા $Y$ છે. બંને $X$ અને $Y$ દ્વિપદી વિતરણ $B(n=3, p=1/2)$ ને અનુસરે છે.
$3$ સિક્કા ઉછાળતા $k$ છાપ મળવાની સંભાવના $P(X=k) = \binom{3}{k} (1/2)^3 = \binom{3}{k} / 8$ છે.
આપણે $P(X=Y) = P(X=0, Y=0) + P(X=1, Y=1) + P(X=2, Y=2) + P(X=3, Y=3)$ શોધવા માંગીએ છીએ.
$A$ અને $B$ સ્વતંત્ર હોવાથી,$P(X=k, Y=k) = P(X=k) \times P(Y=k) = [P(X=k)]^2$.
$P(X=0) = 1/8 \implies P(X=0, Y=0) = 1/64$.
$P(X=1) = 3/8 \implies P(X=1, Y=1) = 9/64$.
$P(X=2) = 3/8 \implies P(X=2, Y=2) = 9/64$.
$P(X=3) = 1/8 \implies P(X=3, Y=3) = 1/64$.
કુલ સંભાવના $= 1/64 + 9/64 + 9/64 + 1/64 = 20/64 = 5/16$.
175
DifficultMCQ
$9$ અલગ-અલગ દડાઓને $4$ બોક્સ $B_{1}, B_{2}, B_{3}$ અને $B_{4}$ માં વહેંચવામાં આવે છે. જો $B_{3}$ માં બરાબર $3$ દડા હોય તેની સંભાવના $k\left(\frac{3}{4}\right)^{9}$ હોય,તો $k$ કયા ગણમાં આવે છે?
A
$\{x \in R : |x-5| \leq 1\}$
B
$\{x \in R : |x-2| \leq 1\}$
C
$\{x \in R : |x-3| < 1\}$
D
$\{x \in R : |x-1| < 1\}$

Solution

(C) $9$ અલગ-અલગ દડાઓને $4$ બોક્સમાં વહેંચવાની કુલ રીતો $4^{9}$ છે.
$B_{3}$ બોક્સ માટે $3$ દડા પસંદ કરવાની રીતો ${}^{9}C_{3}$ છે.
બાકીના $6$ દડાઓને અન્ય $3$ બોક્સ $(B_{1}, B_{2}, B_{4})$ માં $3^{6}$ રીતે વહેંચી શકાય છે.
તેથી,$B_{3}$ માં બરાબર $3$ દડા હોય તેની સંભાવના $P = \frac{{}^{9}C_{3} \cdot 3^{6}}{4^{9}}$ છે.
આને $P = \frac{{}^{9}C_{3} \cdot 3^{6}}{4^{9}} = \frac{84 \cdot 3^{6}}{4^{9}}$ તરીકે લખી શકાય.
આપણે $k \left(\frac{3}{4}\right)^{9}$ સ્વરૂપમાં જોઈએ છીએ,તેથી $P = k \cdot \frac{3^{9}}{4^{9}}$ લખીએ.
બંને પદોને સરખાવતા: $k \cdot \frac{3^{9}}{4^{9}} = \frac{84 \cdot 3^{6}}{4^{9}}$.
$k = \frac{84 \cdot 3^{6}}{3^{9}} = \frac{84}{27} = \frac{28}{9} \approx 3.11$.
$k = \frac{28}{9} \approx 3.11$ માટે વિકલ્પો તપાસતા:
$|x-3| < 1 \Rightarrow 2 < x < 4$. $3.11$ આ અંતરાલમાં આવે છે,તેથી વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
176
EasyMCQ
એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને $n$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે જેથી ઓછામાં ઓછી એક છાપ (head) મળવાની સંભાવના ઓછામાં ઓછી $0.9$ હોય. તો $n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત કેટલી છે?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) એક સિક્કાને ઉછાળતા છાપ મળવાની સંભાવના $P(H) = \frac{1}{2}$ છે.
$n$ વખત સિક્કો ઉછાળતા એક પણ છાપ ન મળે તેની સંભાવના $P(X=0) = \left(\frac{1}{2}\right)^n$ છે.
ઓછામાં ઓછી એક છાપ મળે તેની સંભાવના $P(X \geq 1) = 1 - P(X=0) = 1 - \left(\frac{1}{2}\right)^n$ છે.
આપેલ છે કે $P(X \geq 1) \geq 0.9$,તેથી:
$1 - \left(\frac{1}{2}\right)^n \geq 0.9$
અસમતાને ફરીથી ગોઠવતા:
$1 - 0.9 \geq \left(\frac{1}{2}\right)^n$
$0.1 \geq \left(\frac{1}{2}\right)^n$
$\frac{1}{10} \geq \frac{1}{2^n}$
$2^n \geq 10$
$n$ માટે કિંમતો તપાસતા:
$n=3$ માટે,$2^3 = 8 < 10$.
$n=4$ માટે,$2^4 = 16 \geq 10$.
આમ,$n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $4$ છે.
177
MediumMCQ
એક વિદ્યાર્થી $8$ ખરા-ખોટા પ્રકારના પ્રશ્નો ધરાવતી પરીક્ષામાં બેસે છે. વિદ્યાર્થી સમાન સંભાવના સાથે જવાબોનું અનુમાન લગાવે છે. $n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત શોધો,જેથી ઓછામાં ઓછા $n$ સાચા જવાબોનું અનુમાન લગાવવાની સંભાવના $\frac{1}{2}$ કરતા ઓછી હોય:
A
$5$
B
$3$
C
$6$
D
$4$

Solution

(A) ધારો કે $X$ એ સાચા જવાબોની સંખ્યા છે. વિદ્યાર્થી અનુમાન લગાવતો હોવાથી,$X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n=8, p=1/2)$ ને અનુસરે છે.
આપણે $n$ ની એવી ન્યૂનતમ કિંમત શોધવી છે કે જેથી $P(X \geq n) < \frac{1}{2}$ થાય.
$P(X \geq n) = \sum_{r=n}^{8} {}^{8}C_{r} (\frac{1}{2})^{r} (\frac{1}{2})^{8-r} = \frac{1}{2^{8}} \sum_{r=n}^{8} {}^{8}C_{r} < \frac{1}{2}$.
$\sum_{r=n}^{8} {}^{8}C_{r} < 2^{7} = 128$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{r=0}^{8} {}^{8}C_{r} = 2^{8} = 256$.
તેથી,$\sum_{r=n}^{8} {}^{8}C_{r} = 256 - \sum_{r=0}^{n-1} {}^{8}C_{r} < 128$.
$\sum_{r=0}^{n-1} {}^{8}C_{r} > 128$.
$n=5$ માટે,$\sum_{r=0}^{4} {}^{8}C_{r} = {}^{8}C_{0} + {}^{8}C_{1} + {}^{8}C_{2} + {}^{8}C_{3} + {}^{8}C_{4} = 1 + 8 + 28 + 56 + 70 = 163$.
કારણ કે $163 > 128$,તેથી $n=5$ માટે શરત સંતોષાય છે.
$n=4$ માટે,$\sum_{r=0}^{3} {}^{8}C_{r} = 1 + 8 + 28 + 56 = 93$,જે $128$ કરતા વધારે નથી.
આમ,$n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $5$ છે.
178
DifficultMCQ
એક પરીક્ષામાં,$10$ ખરા-ખોટા પ્રકારના પ્રશ્નો છે. $10$ માંથી,એક વિદ્યાર્થી $4$ પ્રશ્નોના જવાબ $\frac{3}{4}$ સંભાવના સાથે અને બાકીના $6$ પ્રશ્નોના જવાબ $\frac{1}{4}$ સંભાવના સાથે સાચા અનુમાનિત કરી શકે છે. જો વિદ્યાર્થી $10$ માંથી બરાબર $8$ પ્રશ્નોના જવાબ સાચા અનુમાનિત કરે તેની સંભાવના $\frac{27 k}{4^{10}}$ હોય,તો $k$ બરાબર છે
A
$598$
B
$487$
C
$412$
D
$479$

Solution

(D) ધારો કે $S_1$ એ $4$ પ્રશ્નોનો સમૂહ છે જેની સફળતાની સંભાવના $p_1 = \frac{3}{4}$ છે અને $S_2$ એ $6$ પ્રશ્નોનો સમૂહ છે જેની સફળતાની સંભાવના $p_2 = \frac{1}{4}$ છે.
બરાબર $8$ પ્રશ્નો સાચા મેળવવા માટે,આપણે નીચેના કિસ્સાઓ $(x, y)$ ધ્યાનમાં લઈએ છીએ જ્યાં $x$ એ $S_1$ માંથી સાચા જવાબોની સંખ્યા છે અને $y$ એ $S_2$ માંથી સાચા જવાબોની સંખ્યા છે,જેથી $x+y=8$:
કિસ્સો $1$: $x=4, y=4$. સંભાવના $= \binom{4}{4} (\frac{3}{4})^4 (\frac{1}{4})^0 \times \binom{6}{4} (\frac{1}{4})^4 (\frac{3}{4})^2 = \frac{10935}{4^{10}}$.
કિસ્સો $2$: $x=3, y=5$. સંભાવના $= \binom{4}{3} (\frac{3}{4})^3 (\frac{1}{4})^1 \times \binom{6}{5} (\frac{1}{4})^5 (\frac{3}{4})^1 = \frac{1944}{4^{10}}$.
કિસ્સો $3$: $x=2, y=6$. સંભાવના $= \binom{4}{2} (\frac{3}{4})^2 (\frac{1}{4})^2 \times \binom{6}{6} (\frac{1}{4})^6 (\frac{3}{4})^0 = \frac{54}{4^{10}}$.
કુલ સંભાવના $= \frac{10935 + 1944 + 54}{4^{10}} = \frac{12933}{4^{10}}$.
આપેલ છે કે $\frac{27k}{4^{10}} = \frac{12933}{4^{10}}$,તેથી $27k = 12933 \Rightarrow k = 479$.
179
DifficultMCQ
જો યાદચ્છિક ચલ $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(33, p)$ ને અનુસરે છે,જેથી $3P(X=0) = P(X=1)$ થાય,તો $\frac{P(X=15)}{P(X=18)} - \frac{P(X=16)}{P(X=17)}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1320$
B
$1088$
C
$\frac{120}{1331}$
D
$\frac{1088}{1089}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $n = 33$,ધારો કે સફળતાની સંભાવના $p$ છે અને $q = 1 - p$.
આપેલ છે કે $3P(X=0) = P(X=1)$.
દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર $P(X=k) = {}^{n}C_{k} p^{k} q^{n-k}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$3 \cdot {}^{33}C_{0} p^{0} q^{33} = {}^{33}C_{1} p^{1} q^{32}$
$3q = 33p \implies q = 11p$.
$p + q = 1$ હોવાથી,$p + 11p = 1 \implies 12p = 1 \implies p = \frac{1}{12}$ અને $q = \frac{11}{12}$.
તેથી,$\frac{q}{p} = 11$.
હવે,પદ $\frac{P(X=15)}{P(X=18)} - \frac{P(X=16)}{P(X=17)}$ ધ્યાનમાં લો.
સૂત્ર $\frac{P(X=k)}{P(X=n-k)} = \left(\frac{q}{p}\right)^{n-2k}$ નો ઉપયોગ કરતા:
પ્રથમ પદ માટે: $\frac{P(X=15)}{P(X=18)} = \left(\frac{q}{p}\right)^{18-15} = \left(\frac{q}{p}\right)^3 = 11^3 = 1331$.
બીજા પદ માટે: $\frac{P(X=16)}{P(X=17)} = \left(\frac{q}{p}\right)^{17-16} = \left(\frac{q}{p}\right)^1 = 11$.
તેથી,કિંમત $1331 - 11 = 1320$ થાય.
180
MediumMCQ
ધારો કે એક પક્ષપાતી સિક્કો $5$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. જો $4$ છાપ મળવાની સંભાવના એ $5$ છાપ મળવાની સંભાવના જેટલી હોય,તો વધુમાં વધુ બે છાપ મળવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{275}{6^{5}}$
B
$\frac{36}{5^{4}}$
C
$\frac{181}{5^{5}}$
D
$\frac{46}{6^{4}}$

Solution

(D) ધારો કે $P(H) = x$ અને $P(T) = 1 - x$.
આપેલ છે કે $P(4H, 1T) = P(5H)$.
દ્વિપદી વિતરણના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,${}^{5}C_{4} x^{4}(1-x)^{1} = {}^{5}C_{5} x^{5}$.
$5(1-x) = x$.
$5 - 5x = x \implies 6x = 5 \implies x = \frac{5}{6}$.
આમ,$P(H) = \frac{5}{6}$ અને $P(T) = \frac{1}{6}$.
આપણે $P(\text{વધુમાં વધુ } 2H) = P(0H) + P(1H) + P(2H)$ શોધવાનું છે.
$P(0H) = {}^{5}C_{0} (\frac{5}{6})^{0} (\frac{1}{6})^{5} = \frac{1}{6^{5}}$.
$P(1H) = {}^{5}C_{1} (\frac{5}{6})^{1} (\frac{1}{6})^{4} = 5 \times \frac{5}{6^{5}} = \frac{25}{6^{5}}$.
$P(2H) = {}^{5}C_{2} (\frac{5}{6})^{2} (\frac{1}{6})^{3} = 10 \times \frac{25}{6^{5}} = \frac{250}{6^{5}}$.
સરવાળો કરતા,$P(\text{વધુમાં વધુ } 2H) = \frac{1 + 25 + 250}{6^{5}} = \frac{276}{6^{5}}$.
સાદું રૂપ આપતા,$\frac{276}{6^{5}} = \frac{46 \times 6}{6^{5}} = \frac{46}{6^{4}}$.
181
MediumMCQ
ધારો કે $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(7, p)$ ધરાવતો યાદચ્છિક ચલ છે. જો $P(X=3) = 5P(X=4)$ હોય,તો $X$ ના મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{105}{16}$
B
$\frac{77}{36}$
C
$\frac{7}{16}$
D
$\frac{49}{16}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $X$ એ $n = 7$ સાથે દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ અનુસરે છે.
સંભાવના દળ વિધેય $P(X=k) = {}^{n}C_{k} p^{k} (1-p)^{n-k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
શરત $P(X=3) = 5P(X=4)$ આપેલ છે:
${}^{7}C_{3} p^{3} (1-p)^{4} = 5 \times {}^{7}C_{4} p^{4} (1-p)^{3}$.
કારણ કે ${}^{7}C_{3} = {}^{7}C_{4} = 35$,આપણે સમીકરણને સરળ બનાવી શકીએ છીએ:
$35 p^{3} (1-p)^{4} = 5 \times 35 p^{4} (1-p)^{3}$.
બંને બાજુ $35 p^{3} (1-p)^{3}$ વડે ભાગતા (ધારી લો કે $p \neq 0, 1$):
$(1-p) = 5p$.
$1 = 6p \Rightarrow p = \frac{1}{6}$.
તેથી,$q = 1 - p = \frac{5}{6}$.
મધ્યક $= np = 7 \times \frac{1}{6} = \frac{7}{6}$.
વિચરણ $= npq = 7 \times \frac{1}{6} \times \frac{5}{6} = \frac{35}{36}$.
મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો $= \frac{7}{6} + \frac{35}{36} = \frac{42 + 35}{36} = \frac{77}{36}$.
182
DifficultMCQ
જો દ્વિપદી વિતરણના મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $24$ અને $128$ હોય,તો એક અથવા બે સફળતાની સંભાવના કેટલી થાય?
A
$\frac{33}{2^{32}}$
B
$\frac{33}{2^{29}}$
C
$\frac{33}{2^{28}}$
D
$\frac{33}{2^{27}}$

Solution

(C) દ્વિપદી વિતરણ માટે,મધ્યક $\mu = np$ અને વિચરણ $\sigma^2 = npq$ છે,જ્યાં $p+q=1$.
આપેલ છે કે $np + npq = 24$ અને $(np)(npq) = 128$.
ધારો કે $A = np$ અને $B = npq$. તેથી $A+B=24$ અને $AB=128$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - 24t + 128 = 0$ ના બીજ $t = 8$ અને $t = 16$ મળે છે.
કિસ્સો $1$: $np = 16$ અને $npq = 8$. તેથી $q = \frac{8}{16} = \frac{1}{2}$,એટલે કે $p = \frac{1}{2}$. આમ $n(\frac{1}{2}) = 16 \implies n = 32$.
કિસ્સો $2$: $np = 8$ અને $npq = 16$. તેથી $q = \frac{16}{8} = 2$,જે શક્ય નથી કારણ કે $q \leq 1$.
તેથી,$n=32, p=\frac{1}{2}, q=\frac{1}{2}$.
એક અથવા બે સફળતાની સંભાવના $P(X=1) + P(X=2) = {}^{32}C_1 (\frac{1}{2})^1 (\frac{1}{2})^{31} + {}^{32}C_2 (\frac{1}{2})^2 (\frac{1}{2})^{30}$ છે.
$= 32 \cdot (\frac{1}{2})^{32} + \frac{32 \cdot 31}{2} \cdot (\frac{1}{2})^{32} = (32 + 496) \cdot \frac{1}{2^{32}} = 528 \cdot \frac{1}{2^{32}} = \frac{33 \cdot 16}{2^{32}} = \frac{33}{2^{28}}$.
183
MediumMCQ
ધારો કે $X$ એ $4$ મધ્યક અને $\frac{4}{3}$ વિચરણ ધરાવતો દ્વિપદી વિતરણિત યાદચ્છિક ચલ છે. તો $54 P(X \leq 2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{73}{27}$
B
$\frac{146}{27}$
C
$\frac{146}{81}$
D
$\frac{126}{81}$

Solution

(B) દ્વિપદી વિતરણ માટે,મધ્યક $np = 4$ અને વિચરણ $npq = \frac{4}{3}$ છે.
વિચરણને મધ્યક વડે ભાગતા,આપણને $q = \frac{4/3}{4} = \frac{1}{3}$ મળે છે.
$p + q = 1$ હોવાથી,$p = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$ મળે.
$np = 4$ માં $p$ ની કિંમત મૂકતા,$n \times \frac{2}{3} = 4$,જેનો અર્થ છે કે $n = 6$.
સંભાવના વિધેય $P(X = k) = {}^{n}C_{k} p^{k} q^{n-k} = {}^{6}C_{k} (\frac{2}{3})^{k} (\frac{1}{3})^{6-k}$ છે.
આપણે $54 P(X \leq 2) = 54 [P(X=0) + P(X=1) + P(X=2)]$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$P(X=0) = {}^{6}C_{0} (\frac{2}{3})^{0} (\frac{1}{3})^{6} = 1 \times 1 \times \frac{1}{729} = \frac{1}{729}$.
$P(X=1) = {}^{6}C_{1} (\frac{2}{3})^{1} (\frac{1}{3})^{5} = 6 \times \frac{2}{3} \times \frac{1}{243} = \frac{12}{729}$.
$P(X=2) = {}^{6}C_{2} (\frac{2}{3})^{2} (\frac{1}{3})^{4} = 15 \times \frac{4}{9} \times \frac{1}{81} = \frac{60}{729}$.
આનો સરવાળો કરતા,$P(X \leq 2) = \frac{1 + 12 + 60}{729} = \frac{73}{729}$.
અંતે,$54 P(X \leq 2) = 54 \times \frac{73}{729} = \frac{2 \times 73}{27} = \frac{146}{27}$.
184
DifficultMCQ
દ્વિપદી વિતરણનો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $\alpha$ અને $\frac{\alpha}{3}$ છે. જો $P(X=1)=\frac{4}{243}$ હોય,તો $P(X=4 \text{ અથવા } 5)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{5}{9}$
B
$\frac{64}{81}$
C
$\frac{16}{27}$
D
$\frac{145}{243}$

Solution

(C) દ્વિપદી વિતરણ માટે,મધ્યક $np = \alpha$ અને વિચરણ $npq = \frac{\alpha}{3}$ છે.
વિચરણને મધ્યક વડે ભાગતા,આપણને $q = \frac{npq}{np} = \frac{\alpha/3}{\alpha} = \frac{1}{3}$ મળે છે.
$p + q = 1$ હોવાથી,$p = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$ મળે.
આપેલ છે કે $P(X=1) = \frac{4}{243}$,આપણે સૂત્ર $P(X=k) = {}^{n}C_{k} p^{k} q^{n-k}$ નો ઉપયોગ કરીએ.
${}^{n}C_{1} (\frac{2}{3})^{1} (\frac{1}{3})^{n-1} = \frac{4}{243} \implies n \cdot \frac{2}{3} \cdot \frac{1}{3^{n-1}} = \frac{4}{243} \implies \frac{2n}{3^{n}} = \frac{4}{243} \implies \frac{n}{3^{n}} = \frac{2}{243}$.
$3^{5} = 243$ હોવાથી,$n=6$ મળે છે.
હવે,આપણે $P(X=4 \text{ અથવા } 5) = P(X=4) + P(X=5)$ ની ગણતરી કરીએ.
$P(X=4) = {}^{6}C_{4} (\frac{2}{3})^{4} (\frac{1}{3})^{2} = 15 \cdot \frac{16}{81} \cdot \frac{1}{9} = \frac{240}{729} = \frac{80}{243}$.
$P(X=5) = {}^{6}C_{5} (\frac{2}{3})^{5} (\frac{1}{3})^{1} = 6 \cdot \frac{32}{243} \cdot \frac{1}{3} = \frac{192}{729} = \frac{64}{243}$.
$P(X=4 \text{ અથવા } 5) = \frac{80}{243} + \frac{64}{243} = \frac{144}{243} = \frac{16}{27}$.
185
DifficultMCQ
ધારો કે $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ધરાવે છે,જેથી $X$ ના મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $24$ અને $128$ છે. જો $P(X > n - 3) = \frac{k}{2^n}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$528$
B
$529$
C
$629$
D
$630$

Solution

(B) ધારો કે $\mu = np$ એ મધ્યક છે અને $\sigma^2 = npq$ એ દ્વિપદી વિતરણ $X \sim B(n, p)$ નું વિચરણ છે.
આપેલ છે કે $\mu + \sigma^2 = 24$ અને $\mu \sigma^2 = 128$.
ધારો કે $x = \mu$ અને $y = \sigma^2$. તો $x + y = 24$ અને $xy = 128$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - 24t + 128 = 0$ ના બીજ $t = 16$ અને $t = 8$ મળે છે.
કારણ કે $\mu > \sigma^2$ (કારણ કે $q < 1$),તેથી $\mu = 16$ અને $\sigma^2 = 8$.
આમ,$np = 16$ અને $npq = 8$. આ બંનેનો ભાગાકાર કરતા $q = \frac{8}{16} = \frac{1}{2}$ મળે.
$p = 1 - q$ હોવાથી,$p = \frac{1}{2}$.
તેથી $n \times \frac{1}{2} = 16$,એટલે કે $n = 32$.
આપણે $P(X > n - 3) = P(X > 29) = P(X = 30) + P(X = 31) + P(X = 32)$ શોધવાનું છે.
$P(X = r) = {}^{n}C_r p^r q^{n-r} = {}^{32}C_r (\frac{1}{2})^r (\frac{1}{2})^{32-r} = \frac{{}^{32}C_r}{2^{32}}$.
તેથી,$P(X > 29) = \frac{{}^{32}C_{30} + {}^{32}C_{31} + {}^{32}C_{32}}{2^{32}} = \frac{k}{2^{32}}$.
આમ,$k = {}^{32}C_{30} + {}^{32}C_{31} + {}^{32}C_{32} = {}^{32}C_2 + {}^{32}C_1 + {}^{32}C_0$.
$k = \frac{32 \times 31}{2} + 32 + 1 = 496 + 32 + 1 = 529$.
186
DifficultMCQ
દ્વિપદી વિતરણના મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $82.5$ અને $1350$ છે. દ્વિપદી વિતરણમાં પ્રયત્નોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$92$
B
$93$
C
$94$
D
$96$

Solution

(D) ધારો કે મધ્યક $m = np$ અને વિચરણ $v = npq$ છે,જ્યાં $p + q = 1$.
આપેલ છે કે,સરવાળો $m + v = 82.5 = \frac{165}{2}$ અને ગુણાકાર $mv = 1350$.
$m$ અને $v$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (m+v)x + mv = 0$ ના બીજ હોવાથી:
$x^2 - \frac{165}{2}x + 1350 = 0$
$2x^2 - 165x + 2700 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરીને:
$x = \frac{165 \pm \sqrt{165^2 - 4(2)(2700)}}{4} = \frac{165 \pm \sqrt{5625}}{4} = \frac{165 \pm 75}{4}$
તેથી,$x_1 = 60$ અને $x_2 = 22.5$.
દ્વિપદી વિતરણ માટે $m > v$ હોવાથી,$m = 60$ અને $v = 22.5$.
હવે,$v = mq \implies 22.5 = 60q \implies q = \frac{3}{8}$.
તેથી $p = 1 - \frac{3}{8} = \frac{5}{8}$.
અંતે,$m = np \implies 60 = n \times \frac{5}{8} \implies n = 96$.
187
AdvancedMCQ
એક શૂટર $\frac{1}{4}$ સંભાવના સાથે આપેલ લક્ષ્યને વીંધી શકે છે. તે લક્ષ્ય પર ત્રણ વખત સફળતાપૂર્વક નિશાન ન સાધે ત્યાં સુધી ગોળીબાર ચાલુ રાખે છે અને પછી તે ગોળીબાર કરવાનું બંધ કરે છે. તે બરાબર છ ગોળીઓ ચલાવે તેની સંભાવના કયા અંતરાલમાં છે?
A
$(0.5272, 0.5274)$
B
$(0.2636, 0.2638)$
C
$(0.1317, 0.1319)$
D
$(0.0658, 0.0660)$

Solution

(D) ધારો કે $p = \frac{1}{4}$ એ લક્ષ્યને વીંધવાની સંભાવના છે અને $q = 1 - p = \frac{3}{4}$ એ લક્ષ્ય ચૂકી જવાની સંભાવના છે.
શૂટર બરાબર $6$ ગોળીઓ ચલાવે અને $3$ વખત લક્ષ્યને વીંધે તે માટે,$6^{th}$ ગોળી એ $3^{rd}$ સફળ હિટ હોવી જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે પ્રથમ $5$ શોટમાં,શૂટરે બરાબર $2$ વખત લક્ષ્યને વીંધ્યું હોવું જોઈએ અને $3$ વખત ચૂકી જવું જોઈએ.
આ ઘટનાની સંભાવના નેગેટિવ બાયનોમિયલ ડિસ્ટ્રિબ્યુશનના તર્ક દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$P = \binom{5}{2} p^2 q^3 \times p = \binom{5}{2} p^3 q^3$.
કિંમતો મૂકતા:
$P = 10 \times \left(\frac{1}{4}\right)^3 \times \left(\frac{3}{4}\right)^3 = 10 \times \frac{1}{64} \times \frac{27}{64} = \frac{270}{4096}$.
દશાંશ મૂલ્યની ગણતરી કરતા:
$P = \frac{270}{4096} \approx 0.0659179$.
આ મૂલ્ય $(0.0658, 0.0660)$ અંતરાલમાં આવે છે.
188
AdvancedMCQ
નીચેની ઘટનાઓ ધ્યાનમાં લો:
$E_1$: છ સમતોલ પાસા ફેંકવામાં આવે છે અને ઓછામાં ઓછો એક પાસો છ દર્શાવે છે.
$E_2$: બાર સમતોલ પાસા ફેંકવામાં આવે છે અને ઓછામાં ઓછા બે પાસા છ દર્શાવે છે.
ધારો કે $p_1$ એ $E_1$ ની સંભાવના છે અને $p_2$ એ $E_2$ ની સંભાવના છે. નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$p_1 > p_2$
B
$p_1 = p_2 = 0.6651$
C
$p_1 < p_2$
D
$p_1 = p_2 = 0.3349$

Solution

(A) ઘટના $E_1$ માટે,છ સમતોલ પાસા ફેંકવામાં આવે છે. કોઈ પણ પાસો છ ન દર્શાવે તેની સંભાવના $(\frac{5}{6})^6$ છે. તેથી,$p_1 = 1 - (\frac{5}{6})^6 = 1 - 0.3349 = 0.6651$.
ઘટના $E_2$ માટે,બાર સમતોલ પાસા ફેંકવામાં આવે છે. ધારો કે $X$ એ છ દર્શાવતા પાસાઓની સંખ્યા છે. $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n=12, p=\frac{1}{6})$ ને અનુસરે છે.
$p_2 = P(X \geq 2) = 1 - [P(X=0) + P(X=1)]$.
$P(X=0) = (\frac{5}{6})^{12} \approx 0.1122$.
$P(X=1) = \binom{12}{1} (\frac{1}{6})^1 (\frac{5}{6})^{11} = 12 \times \frac{1}{6} \times 0.1346 \approx 0.2692$.
$p_2 = 1 - (0.1122 + 0.2692) = 1 - 0.3814 = 0.6186$.
આમ $0.6651 > 0.6186$ હોવાથી,$p_1 > p_2$ મળે છે.
189
AdvancedMCQ
$B_1, B_2, \ldots, B_6$ લેબલવાળા $6$ બોક્સ છે. દરેક પ્રયત્નમાં,બે નિષ્પક્ષ પાસા $D_1, D_2$ ફેંકવામાં આવે છે. જો $D_1$ પર $j$ અને $D_2$ પર $k$ મળે,તો બોક્સ $B_k$ માં $j$ દડા મૂકવામાં આવે છે. $n$ પ્રયત્નો પછી,$B_1$ માં વધુમાં વધુ એક દડો હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\left(\frac{5^{n-1}}{6^{n-1}}\right)+\left(\frac{5^n}{6^n}\right)\left(\frac{1}{6}\right)$
B
$\left(\frac{5^n}{6^n}\right)+\left(\frac{5^{n-1}}{6^{n-1}}\right)\left(\frac{1}{6}\right)$
C
$\left(\frac{5^n}{6^n}\right)+n\left(\frac{5^{n-1}}{6^{n-1}}\right)\left(\frac{1}{6}\right)$
D
$\left(\frac{5^n}{6^n}\right)+n\left(\frac{5^{n-1}}{6^{n-1}}\right)\left(\frac{1}{6^2}\right)$

Solution

(D) ધારો કે $X_i$ એ $i$-મા પ્રયત્નમાં બોક્સ $B_1$ માં ઉમેરવામાં આવેલા દડાઓની સંખ્યા છે.
દરેક પ્રયત્નમાં,$D_1$ પર $j \in \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ અને $D_2$ પર $k \in \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ મળે છે.
જો $k=1$ હોય તો બોક્સ $B_1$ માં $j$ દડા ઉમેરવામાં આવે છે,અને જો $k \neq 1$ હોય તો $0$ દડા ઉમેરવામાં આવે છે.
$n$ પ્રયત્નો પછી $B_1$ માં વધુમાં વધુ એક દડો હોય તે માટે,કાં તો બધા $n$ પ્રયત્નોમાં શૂન્ય દડા ઉમેરવામાં આવે,અથવા એક પ્રયત્નમાં બરાબર એક દડો અને બાકીના $n-1$ પ્રયત્નોમાં શૂન્ય દડા ઉમેરવામાં આવે.
કિસ્સો $1$: બધા $n$ પ્રયત્નોમાં શૂન્ય દડા ઉમેરવામાં આવે. આ ત્યારે થાય છે જ્યારે દરેક પ્રયત્નમાં $k \neq 1$ હોય. તેની સંભાવના $(\frac{5}{6})^n$ છે.
કિસ્સો $2$: એક પ્રયત્નમાં બરાબર એક દડો અને બાકીનામાં શૂન્ય દડા ઉમેરવામાં આવે. આ ત્યારે થાય છે જ્યારે એક પ્રયત્નમાં $j=1$ અને $k=1$ હોય (સંભાવના $\frac{1}{6} \times \frac{1}{6} = \frac{1}{36}$),અને બાકીના $n-1$ પ્રયત્નોમાં $k \neq 1$ હોય (સંભાવના $(\frac{5}{6})^{n-1}$).
જે પ્રયત્નમાં દડો ઉમેરવામાં આવે છે તેના માટે $n$ પસંદગીઓ હોવાથી,સંભાવના $n \times \frac{1}{36} \times (\frac{5}{6})^{n-1} = n \times \frac{5^{n-1}}{6^{n-1}} \times \frac{1}{6^2}$ છે.
કુલ સંભાવના = $(\frac{5}{6})^n + n \times \frac{5^{n-1}}{6^{n-1}} \times \frac{1}{6^2}$.
190
AdvancedMCQ
એક માણસ $10$ વખત સિક્કો ઉછાળે છે,દરેક છાપ (head) માટે $1$ પોઈન્ટ અને દરેક કાંટા (tail) માટે $2$ પોઈન્ટ મેળવે છે. ધારો કે $P(K)$ એ ઓછામાં ઓછા $K$ પોઈન્ટ મેળવવાની સંભાવના છે. $K$ ની સૌથી મોટી કિંમત એવી છે કે જેથી $P(K) > \frac{1}{2}$ થાય તે છે
A
$14$
B
$15$
C
$16$
D
$17$

Solution

(B) ધારો કે $H$ એ છાપની સંખ્યા છે અને $T$ એ કાંટાની સંખ્યા છે. સિક્કો $10$ વખત ઉછાળવામાં આવતો હોવાથી,$H + T = 10$ થાય.
કુલ સ્કોર $S = 1 \times H + 2 \times T = H + 2(10 - H) = 20 - H$ દ્વારા મળે છે.
આપણે $K$ ની એવી સૌથી મોટી કિંમત શોધવી છે કે જેથી $P(S \geq K) > \frac{1}{2}$ થાય.
$S = 20 - H$ મૂકતા,આપણને $P(20 - H \geq K) = P(H \leq 20 - K) > \frac{1}{2}$ મળે છે.
ધારો કે $m = 20 - K$. આપણે $P(H \leq m) > \frac{1}{2}$ ની જરૂર છે.
$H$ નું સંભાવના વિતરણ $n = 10$ અને $p = \frac{1}{2}$ સાથે દ્વિપદી (binomial) છે.
$P(H \leq m) = \frac{1}{2^{10}} \sum_{i=0}^{m} \binom{10}{i}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{i=0}^{10} \binom{10}{i} = 2^{10} = 1024$. વિતરણ સંમિત હોવાથી,$P(H \leq 4) = \sum_{i=0}^{4} \binom{10}{i} / 1024 = (1 + 10 + 45 + 120 + 210) / 1024 = 386 / 1024 < \frac{1}{2}$ થાય.
$P(H \leq 5) = (386 + \binom{10}{5}) / 1024 = (386 + 252) / 1024 = 638 / 1024 > \frac{1}{2}$ થાય.
આમ,$m$ ની સૌથી મોટી કિંમત $5$ છે.
$m = 20 - K$ હોવાથી,$5 = 20 - K$,જે આપણને $K = 15$ આપે છે.
191
DifficultMCQ
$8$ પ્રશ્નો ધરાવતી બહુવિકલ્પ કસોટીમાં,દરેક પ્રશ્નના ચાર વિકલ્પો છે. દરેક પ્રશ્ન માટે,ચાર વિકલ્પોમાંથી બરાબર એક વિકલ્પ સાચો જવાબ છે. એક વિદ્યાર્થી દરેક પ્રશ્ન માટે એક વિકલ્પ પસંદ કરીને બધા પ્રશ્નોના જવાબ આપે છે. વિદ્યાર્થી બરાબર $5$ સાચા જવાબો મેળવી શકે તેટલી રીતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$56$
B
$168$
C
$504$
D
$1512$

Solution

(D) કુલ પ્રશ્નોની સંખ્યા $n = 8$ છે.
દરેક પ્રશ્નમાં $4$ વિકલ્પો છે,જેનો અર્થ છે કે $1$ સાચો વિકલ્પ અને $3$ ખોટા વિકલ્પો છે.
વિદ્યાર્થીએ $8$ માંથી બરાબર $5$ સાચા જવાબો પસંદ કરવાના છે.
$5$ પ્રશ્નો સાચા હોય તે રીતે પસંદ કરવાની રીતોની સંખ્યા $\binom{8}{5}$ દ્વારા મળે છે.
$5$ સાચા પ્રશ્નો માટે,સાચો વિકલ્પ પસંદ કરવાની માત્ર $1$ રીત છે.
બાકીના $8 - 5 = 3$ ખોટા પ્રશ્નો માટે,દરેકને $3$ અલગ અલગ રીતે જવાબ આપી શકાય છે (કારણ કે $4$ વિકલ્પો છે અને $1$ સાચો છે,તેથી $4 - 1 = 3$ ખોટા છે).
આમ,કુલ રીતોની સંખ્યા $\binom{8}{5} \times (1)^5 \times (3)^3$ છે.
ગણતરી કરતા: $\binom{8}{5} = \binom{8}{3} = \frac{8 \times 7 \times 6}{3 \times 2 \times 1} = 56$.
કુલ રીતો $= 56 \times 1 \times 27 = 1512$.
192
DifficultMCQ
જો એક નિષ્પક્ષ પાસા પર $-2, -1, 0, 1, 2, 3$ અંકિત કરેલા હોય અને તેને પાંચ વાર ફેંકવામાં આવે,તો પરિણામોનો ગુણાકાર ધન હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{881}{2592}$
B
$\frac{521}{2592}$
C
$\frac{440}{2592}$
D
$\frac{27}{288}$

Solution

(B) પાસાની બાજુઓ $\{-2, -1, 0, 1, 2, 3\}$ છે. ગુણાકાર ધન ત્યારે જ થાય જો કોઈ પણ પરિણામ $0$ ન હોય અને ઋણ પરિણામોની સંખ્યા બેકી હોય.
$P(\text{ધન}) = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$,$P(\text{ઋણ}) = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$,$P(0) = \frac{1}{6}$.
કેસ $1$: $0$ ઋણ,$5$ ધન: $\binom{5}{0} (\frac{1}{2})^5 = \frac{81}{2592}$.
કેસ $2$: $2$ ઋણ,$3$ ધન: $\binom{5}{2} (\frac{1}{3})^2 (\frac{1}{2})^3 = \frac{360}{2592}$.
કેસ $3$: $4$ ઋણ,$1$ ધન: $\binom{5}{4} (\frac{1}{3})^4 (\frac{1}{2})^1 = \frac{80}{2592}$.
કુલ સંભાવના $= \frac{81 + 360 + 80}{2592} = \frac{521}{2592}$.
193
DifficultMCQ
એક થેલીમાં અલગ અલગ રંગના છ દડા છે. બે દડાને વારાફરતી બદલી સાથે (with replacement) કાઢવામાં આવે છે. બંને દડા સમાન રંગના હોય તેની સંભાવના $p$ છે. ત્યારબાદ,ચાર દડાને વારાફરતી બદલી સાથે કાઢવામાં આવે છે અને બરાબર ત્રણ દડા સમાન રંગના હોય તેની સંભાવના $q$ છે. જો $p : q = m : n$ હોય,જ્યાં $m$ અને $n$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે,તો $m + n$ ની કિંમત $..........$ થાય.
A
$15$
B
$14$
C
$13$
D
$12$

Solution

(B) કુલ દડા = $6$. બદલી સાથે દડા કાઢવામાં આવતા હોવાથી,$k$ દડા કાઢવા માટેના કુલ પરિણામો $6^k$ છે.
$p$ માટે: બે દડા કાઢવામાં આવે છે. બંને સમાન રંગના છે. રંગ માટે $6$ વિકલ્પો છે,તેથી સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા $6$ છે. આમ,$p = \frac{6}{6^2} = \frac{6}{36} = \frac{1}{6}$.
$q$ માટે: ચાર દડા કાઢવામાં આવે છે. બરાબર ત્રણ દડા સમાન રંગના છે.
પગલું $1$: $3$ વાર આવતો રંગ પસંદ કરો ($6$ રીતો).
પગલું $2$: $4$ પ્રયત્નોમાં આ $3$ દડાનું સ્થાન પસંદ કરો ($^4C_3 = 4$ રીતો).
પગલું $3$: બાકીના $1$ દડાનો રંગ પસંદ કરો ($5$ રીતો).
સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા = $6 \times 4 \times 5 = 120$.
આમ,$q = \frac{120}{6^4} = \frac{120}{1296} = \frac{5}{54}$.
ગુણોત્તર $p : q = \frac{1}{6} : \frac{5}{54} = \frac{9}{54} : \frac{5}{54} = 9 : 5$.
અહીં $m = 9$ અને $n = 5$ છે,જે પરસ્પર અવિભાજ્ય છે.
તેથી,$m + n = 9 + 5 = 14$.
194
DifficultMCQ
દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ માં,મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો અને ગુણાકાર અનુક્રમે $5$ અને $6$ છે. તો $6(n+p-q)$ ની કિંમત શોધો.
A
$51$
B
$52$
C
$53$
D
$50$

Solution

(B) દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ માટે,મધ્યક $\mu = np$ અને વિચરણ $\sigma^2 = npq$ છે,જ્યાં $q = 1-p$ છે.
આપેલ છે કે મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો $5$ છે: $np + npq = 5 \Rightarrow np(1+q) = 5$.
આપેલ છે કે મધ્યક અને વિચરણનો ગુણાકાર $6$ છે: $np \cdot npq = 6 \Rightarrow n^2p^2q = 6$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$np = \frac{5}{1+q}$. આ કિંમત બીજા સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{5}{1+q})^2 \cdot q = 6 \Rightarrow 25q = 6(1+q)^2$.
$25q = 6(1 + 2q + q^2) \Rightarrow 6q^2 + 12q + 6 = 25q$.
$6q^2 - 13q + 6 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $6q^2 - 9q - 4q + 6 = 0 \Rightarrow 3q(2q-3) - 2(2q-3) = 0$.
$(3q-2)(2q-3) = 0$. કારણ કે $q < 1$,તેથી $q = \frac{2}{3}$.
તેથી $p = 1 - q = 1 - \frac{2}{3} = \frac{1}{3}$.
$np(1+q) = 5$ નો ઉપયોગ કરતા: $n(\frac{1}{3})(1 + \frac{2}{3}) = 5 \Rightarrow n(\frac{1}{3})(\frac{5}{3}) = 5 \Rightarrow n(\frac{5}{9}) = 5 \Rightarrow n = 9$.
અંતે,$6(n+p-q) = 6(9 + \frac{1}{3} - \frac{2}{3}) = 6(9 - \frac{1}{3}) = 54 - 2 = 52$.
195
DifficultMCQ
બે પાસાઓને $5$ વાર ફેંકવામાં આવે છે,અને દરેક વખતે મળતી સંખ્યાઓનો સરવાળો $5$ મળે તેને સફળતા ગણવામાં આવે છે. જો ઓછામાં ઓછી $4$ સફળતા મળવાની સંભાવના $\frac{k}{3^{11}}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$82$
B
$123$
C
$164$
D
$75$

Solution

(B) બે પાસા ફેંકતી વખતે કુલ પરિણામો $6 \times 6 = 36$ છે.
સરવાળો $5$ મળે તેવા પરિણામો $(1, 4), (2, 3), (3, 2), (4, 1)$ છે,જે $4$ પરિણામો છે.
સફળતાની સંભાવના $p = \frac{4}{36} = \frac{1}{9}$.
નિષ્ફળતાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{9} = \frac{8}{9}$.
દ્વિપદી વિતરણ સૂત્ર $P(X = r) = {}^nC_r p^r q^{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n = 5$.
$P(\text{ઓછામાં ઓછી } 4 \text{ સફળતા}) = P(X = 4) + P(X = 5)$.
$P(X = 4) = {}^5C_4 \times (\frac{1}{9})^4 \times (\frac{8}{9})^1 = 5 \times \frac{1}{9^4} \times \frac{8}{9} = \frac{40}{9^5} = \frac{40}{3^{10}}$.
$P(X = 5) = {}^5C_5 \times (\frac{1}{9})^5 \times (\frac{8}{9})^0 = 1 \times \frac{1}{9^5} = \frac{1}{3^{10}}$.
કુલ સંભાવના $= \frac{40}{3^{10}} + \frac{1}{3^{10}} = \frac{41}{3^{10}} = \frac{41 \times 3}{3^{11}} = \frac{123}{3^{11}}$.
આને $\frac{k}{3^{11}}$ સાથે સરખાવતા,$k = 123$ મળે છે.
196
DifficultMCQ
ધારો કે એક પાસાને $n$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. ધારો કે એકી સંખ્યા સાત વખત મળવાની સંભાવના એ એકી સંખ્યા નવ વખત મળવાની સંભાવના જેટલી છે. જો બેકી સંખ્યા બે વખત મળવાની સંભાવના $\frac{k}{2^{15}}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો:
A
$30$
B
$90$
C
$15$
D
$60$

Solution

(D) ધારો કે એકી સંખ્યા મળવાની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ છે.
આપેલ છે કે $P(\text{એકી } 7 \text{ વખત}) = P(\text{એકી } 9 \text{ વખત})$.
દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર $P(X=r) = {}^{n}C_{r} p^r q^{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા:
${}^{n}C_{7} (\frac{1}{2})^7 (\frac{1}{2})^{n-7} = {}^{n}C_{9} (\frac{1}{2})^9 (\frac{1}{2})^{n-9}$
${}^{n}C_{7} = {}^{n}C_{9}$
તેથી $n = 7+9 = 16$.
હવે,$16$ વખત પાસો ઉછાળતા બેકી સંખ્યા બે વાર મળવાની સંભાવના:
$P(\text{બેકી } 2 \text{ વખત}) = {}^{16}C_{2} (\frac{1}{2})^{16} = \frac{16 \times 15}{2} \times \frac{1}{2^{16}} = \frac{120}{2^{16}} = \frac{60}{2^{15}}$.
તેથી $k = 60$.
197
DifficultMCQ
યાદચ્છિક ચલ $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે,જેના માટે મધ્યક અને વિચરણનો તફાવત $1$ છે. જો $2 P(X=2) = 3 P(X=1)$ હોય,તો $n^2 P(X > 1)$ ની કિંમત $......$ થાય.
A
$12$
B
$15$
C
$11$
D
$16$

Solution

(C) દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ માટે,મધ્યક $np$ છે અને વિચરણ $npq$ છે,જ્યાં $q = 1-p$ છે.
આપેલ છે કે $np - npq = 1$,તેથી $np(1-q) = 1$,જેનો અર્થ છે કે $np^2 = 1$.
આપેલ છે કે $2 P(X=2) = 3 P(X=1)$,દ્વિપદી સંભાવના સૂત્ર $P(X=k) = \binom{n}{k} p^k q^{n-k}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$2 \binom{n}{2} p^2 q^{n-2} = 3 \binom{n}{1} p^1 q^{n-1}$
$2 \cdot \frac{n(n-1)}{2} p^2 q^{n-2} = 3n p q^{n-1}$
$(n-1) p = 3q$
$q = 1-p$ હોવાથી,$(n-1)p = 3(1-p) \Rightarrow np - p = 3 - 3p \Rightarrow np + 2p = 3$.
$np^2 = 1$ પરથી,$n = \frac{1}{p^2}$ મળે. આ કિંમત $np + 2p = 3$ માં મૂકતા:
$\frac{1}{p^2} \cdot p + 2p = 3 \Rightarrow \frac{1}{p} + 2p = 3 \Rightarrow 2p^2 - 3p + 1 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $(2p-1)(p-1) = 0$. $p < 1$ હોવાથી,$p = \frac{1}{2}$ મળે.
તેથી $n = \frac{1}{(1/2)^2} = 4$.
આપણે $n^2 P(X > 1) = 16(1 - (P(X=0) + P(X=1)))$ શોધવાનું છે.
$P(X=0) = \binom{4}{0} (1/2)^4 = 1/16$.
$P(X=1) = \binom{4}{1} (1/2)^1 (1/2)^3 = 4/16 = 1/4$.
$P(X > 1) = 1 - (1/16 + 4/16) = 1 - 5/16 = 11/16$.
આમ,$n^2 P(X > 1) = 16 \times \frac{11}{16} = 11$.
198
MediumMCQ
એક સિક્કો પક્ષપાતી છે જેથી છાપ (head) મળવાની શક્યતા કાંટા (tail) કરતા બમણી છે. જો સિક્કાને $3$ વાર ઉછાળવામાં આવે,તો બે કાંટા અને એક છાપ મળવાની સંભાવના કેટલી થાય?
A
$\frac{2}{9}$
B
$\frac{1}{9}$
C
$\frac{2}{27}$
D
$\frac{1}{27}$

Solution

(A) ધારો કે કાંટો મળવાની સંભાવના $P(T) = p$ છે. તો છાપ મળવાની સંભાવના $P(H) = 2p$ થાય.
$P(H) + P(T) = 1$ હોવાથી,$2p + p = 1$,એટલે કે $3p = 1$,તેથી $p = \frac{1}{3}$.
આમ,$P(T) = \frac{1}{3}$ અને $P(H) = \frac{2}{3}$.
આપણે $3$ પ્રયત્નોમાં $2$ કાંટા અને $1$ છાપ મેળવવાની સંભાવના શોધવાની છે.
$2$ કાંટા અને $1$ છાપ ગોઠવવાની રીતો $\binom{3}{1} = 3$ છે (જેમ કે $TTH, THT, HTT$).
દરેક ગોઠવણી માટેની સંભાવના $P(T) \times P(T) \times P(H) = \left(\frac{1}{3}\right)^2 \times \frac{2}{3} = \frac{2}{27}$ છે.
તેથી,કુલ સંભાવના $3 \times \frac{2}{27} = \frac{6}{27} = \frac{2}{9}$ થાય.
199
DifficultMCQ
એક ટુર્નામેન્ટમાં,એક ટીમ $10$ મેચ રમે છે જેમાં દરેક મેચ જીતવાની અને હારવાની સંભાવના અનુક્રમે $\frac{1}{3}$ અને $\frac{2}{3}$ છે. ધારો કે $x$ એ ટીમ દ્વારા જીતેલી મેચોની સંખ્યા છે,અને $y$ એ ટીમ દ્વારા હારેલી મેચોની સંખ્યા છે. જો સંભાવના $P(|x-y| \leq 2)$ એ $p$ હોય,તો $3^9 p$ ની કિંમત .................... છે.
A
$4215$
B
$4548$
C
$8288$
D
$2456$

Solution

(C) $P(W) = \frac{1}{3}, P(L) = \frac{2}{3}$. ધારો કે $x$ એ જીતેલી મેચોની સંખ્યા છે અને $y$ એ હારેલી મેચોની સંખ્યા છે. આપેલ છે કે $x+y=10$ અને $|x-y| \leq 2$.
કિસ્સો $I$: $|x-y|=0 \Rightarrow x=y$. $x+y=10$ હોવાથી,$x=5, y=5$ મળે. સંભાવના $P(x=5) = {}^{10}C_5 (\frac{1}{3})^5 (\frac{2}{3})^5 = {}^{10}C_5 \frac{2^5}{3^{10}}$ છે.
કિસ્સો $II$: $|x-y|=1$. $x+y=10$ હોવાથી,$x-y = \pm 1$ નો અર્થ છે કે $2x = 11$ અથવા $2x = 9$,જેનો કોઈ પૂર્ણાંક ઉકેલ નથી. તેથી,$P(|x-y|=1) = 0$.
કિસ્સો $III$: $|x-y|=2$. આનો અર્થ છે કે $x-y=2$ અથવા $x-y=-2$.
જો $x-y=2$ અને $x+y=10$,તો $x=6, y=4$.
જો $x-y=-2$ અને $x+y=10$,તો $x=4, y=6$.
$P(|x-y|=2) = P(x=6) + P(x=4) = {}^{10}C_6 (\frac{1}{3})^6 (\frac{2}{3})^4 + {}^{10}C_4 (\frac{1}{3})^4 (\frac{2}{3})^6 = {}^{10}C_6 \frac{2^4}{3^{10}} + {}^{10}C_4 \frac{2^6}{3^{10}}$.
કુલ સંભાવના $p = P(|x-y|=0) + P(|x-y|=2) = \frac{{}^{10}C_5 2^5 + {}^{10}C_6 2^4 + {}^{10}C_4 2^6}{3^{10}}$.
$3^9 p = \frac{{}^{10}C_5 2^5 + {}^{10}C_6 2^4 + {}^{10}C_4 2^6}{3} = \frac{252 \times 32 + 210 \times 16 + 210 \times 64}{3} = \frac{8064 + 3360 + 13440}{3} = \frac{24864}{3} = 8288$.
200
AdvancedMCQ
ધારો કે $C_1$ અને $C_2$ બે પક્ષપાતી સિક્કા છે,જેથી એક વાર ઉછાળતા છાપ (head) મળવાની સંભાવના અનુક્રમે $\frac{2}{3}$ અને $\frac{1}{3}$ છે. ધારો કે જ્યારે $C_1$ ને બે વાર સ્વતંત્ર રીતે ઉછાળવામાં આવે ત્યારે મળતી છાપની સંખ્યા $\alpha$ છે,અને જ્યારે $C_2$ ને બે વાર સ્વતંત્ર રીતે ઉછાળવામાં આવે ત્યારે મળતી છાપની સંખ્યા $\beta$ છે. તો દ્વિઘાત બહુપદી $x^2 - \alpha x + \beta$ ના બીજ વાસ્તવિક અને સમાન હોય તેની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{40}{81}$
B
$\frac{20}{81}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{1}{4}$

Solution

(B) $C_1$ માટે,$P(H) = \frac{2}{3}$. છાપની સંખ્યા $\alpha$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(2, \frac{2}{3})$ ને અનુસરે છે.
$P(\alpha = 0) = (\frac{1}{3})^2 = \frac{1}{9}$
$P(\alpha = 1) = 2 \times \frac{2}{3} \times \frac{1}{3} = \frac{4}{9}$
$P(\alpha = 2) = (\frac{2}{3})^2 = \frac{4}{9}$
$C_2$ માટે,$P(H) = \frac{1}{3}$. છાપની સંખ્યા $\beta$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(2, \frac{1}{3})$ ને અનુસરે છે.
$P(\beta = 0) = (\frac{2}{3})^2 = \frac{4}{9}$
$P(\beta = 1) = 2 \times \frac{1}{3} \times \frac{2}{3} = \frac{4}{9}$
$P(\beta = 2) = (\frac{1}{3})^2 = \frac{1}{9}$
$x^2 - \alpha x + \beta = 0$ ના બીજ વાસ્તવિક અને સમાન હોય જો વિવેચક $D = \alpha^2 - 4\beta = 0$ થાય,એટલે કે $\alpha^2 = 4\beta$.
આ શરત સંતોષતી શક્ય જોડીઓ $(\alpha, \beta)$ એ $(0, 0)$ અને $(2, 1)$ છે.
સંભાવના $= P(\alpha=0)P(\beta=0) + P(\alpha=2)P(\beta=1)$
$= (\frac{1}{9} \times \frac{4}{9}) + (\frac{4}{9} \times \frac{4}{9}) = \frac{4}{81} + \frac{16}{81} = \frac{20}{81}$.

Probability — Binomial distribution · Frequently Asked Questions

1Are these Probability questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Probability Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.