Gujarati

Mix Examples-Probability Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Probability · Mix Examples-Probability

237+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 237 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
બે સિક્કા ઉછાળવામાં આવે છે. ધારો કે $A$ એ ઘટના છે કે પ્રથમ સિક્કા પર છાપ મળે છે અને $B$ એ ઘટના છે કે બીજા સિક્કા પર કાંટો મળે છે. આ બે ઘટનાઓ $A$ અને $B$ કેવી છે?
A
પરસ્પર નિવારક
B
પરસ્પરાવલંબી
C
સ્વતંત્ર અને પરસ્પર નિવારક
D
સ્વતંત્ર

Solution

(D) બે સિક્કા ઉછાળવા માટેનો નિદર્શાવકાશ $S = \{(H, H), (H, T), (T, H), (T, T)\}$ છે.
ઘટના $A$ (પ્રથમ સિક્કા પર છાપ) માટે $A = \{(H, H), (H, T)\}$ છે.
ઘટના $B$ (બીજા સિક્કા પર કાંટો) માટે $B = \{(H, T), (T, T)\}$ છે.
તેમનો છેદગણ $A \cap B = \{(H, T)\}$ છે.
$A$ ની સંભાવના $P(A) = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$ છે.
$B$ ની સંભાવના $P(B) = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$ છે.
$A \cap B$ ની સંભાવના $P(A \cap B) = \frac{1}{4}$ છે.
અહીં $P(A \cap B) = P(A) \times P(B) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{4}$ હોવાથી,ઘટનાઓ $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર છે.
2
DifficultMCQ
એક લોકરને નિશ્ચિત ત્રણ-અંકના કોડ ( $000$ અને $999$ ની વચ્ચે) દ્વારા ખોલી શકાય છે. એક અજાણી વ્યક્તિ જે કોડ જાણતી નથી તે યાદચ્છિક રીતે ત્રણ અંક ડાયલ કરીને લોકર ખોલવાનો પ્રયાસ કરે છે. અજાણી વ્યક્તિ $k^{th}$ પ્રયાસમાં સફળ થાય તેની સંભાવના છે
A
$\frac{k}{999}$
B
$\frac{k}{1000}$
C
$\frac{k-1}{1000}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $000$ થી $999$ સુધીના કુલ $1000$ શક્ય કોડ છે.
જો અજાણી વ્યક્તિ દરેક વખતે યાદચ્છિક રીતે કોડ પસંદ કરે છે,તો દરેક પ્રયાસમાં સફળતાની સંભાવના $\frac{1}{1000}$ છે.
તેથી,$k^{th}$ પ્રયાસમાં સફળ થવાની સંભાવના $\frac{1}{1000}$ છે.
3
EasyMCQ
ત્રણ પાસા ફેંકવામાં આવે ત્યારે,ઓછામાં ઓછા એક પાસા પર $1$ આવે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{5}{6}$
B
$\frac{91}{216}$
C
$\frac{1}{36}$
D
$\frac{125}{216}$

Solution

(B) ત્રણ પાસા ફેંકવામાં આવે ત્યારે કુલ પરિણામોની સંખ્યા $6^3 = 216$ છે.
ધારો કે $E$ એ ઘટના છે કે ઓછામાં ઓછા એક પાસા પર $1$ આવે.
પૂરક ઘટના $E'$ ની સંભાવના ગણવી સરળ છે,જે ઘટના છે કે કોઈ પણ પાસા પર $1$ ન આવે.
દરેક પાસા માટે,$1$ ન આવવાની સંભાવના $\frac{5}{6}$ છે.
ત્રણેય પાસા સ્વતંત્ર હોવાથી,કોઈ પણ પાસા પર $1$ ન આવે તેની સંભાવના $P(E') = \left( \frac{5}{6} \right)^3 = \frac{125}{216}$ છે.
જરૂરી સંભાવના $P(E) = 1 - P(E') = 1 - \frac{125}{216} = \frac{216 - 125}{216} = \frac{91}{216}$ છે.
4
EasyMCQ
$A$ એ $52$ પત્તાના પેકમાંથી બદલી સાથે (with replacement) બે પત્તા ખેંચે છે અને $B$ પાસાની એક જોડી ફેંકે છે. $A$ ને બંને પત્તા એક જ રંગના (suit) મળે અને $B$ ને કુલ $6$ મળે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{144}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{5}{144}$
D
$\frac{7}{144}$

Solution

(C) બદલી સાથે એક જ રંગના બે પત્તા ખેંચવાની સંભાવના નીચે મુજબ છે:
પ્રથમ પત્તા માટે,કોઈપણ પત્તું ખેંચી શકાય છે (સંભાવના $1$).
બીજું પત્તું પ્રથમ પત્તાના રંગનું જ હોય તે માટે $52$ માંથી $13$ અનુકૂળ પત્તા છે.
તેથી,$P(A) = 1 \times \frac{13}{52} = \frac{1}{4}$.
$B$ માટે,બે પાસા ફેંકતી વખતે કુલ પરિણામો $6 \times 6 = 36$ છે.
સરવાળો $6$ મળે તેવા પરિણામો $(1, 5), (2, 4), (3, 3), (4, 2), (5, 1)$ છે,જે $5$ પરિણામો છે.
તેથી,$P(B) = \frac{5}{36}$.
ઘટનાઓ સ્વતંત્ર હોવાથી,સંયુક્ત સંભાવના:
$P(A \cap B) = P(A) \times P(B) = \frac{1}{4} \times \frac{5}{36} = \frac{5}{144}$.
5
MediumMCQ
$52$ પત્તાંના પેકમાંથી એક પછી એક પત્તું બદલ્યા વગર ખેંચવામાં આવે છે. પ્રથમ એક્કો આવે તે પહેલાં $10$ પત્તાં આવે તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{241}{1456}$
B
$\frac{164}{4165}$
C
$\frac{451}{884}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $52$ પત્તાંના પેકમાં $4$ એક્કા અને $48$ અન્ય પત્તાં હોય છે.
પ્રથમ $10$ પત્તાં એક્કા ન હોય અને $11$ મું પત્તું એક્કો હોય તેની સંભાવના:
$P = \left( \frac{48}{52} \times \frac{47}{51} \times \frac{46}{50} \times \frac{45}{49} \times \frac{44}{48} \times \frac{43}{47} \times \frac{42}{46} \times \frac{41}{45} \times \frac{40}{44} \times \frac{39}{43} \right) \times \frac{4}{42}$
ગણતરી કરતા:
$P = \frac{164}{4165}$.
6
MediumMCQ
છ બાજુવાળો પાસો એવી રીતે પક્ષપાતી છે કે જ્યારે તેને ફેંકવામાં આવે ત્યારે તે એકી સંખ્યા કરતા બેકી સંખ્યા બતાવવાની શક્યતા બમણી હોય છે. જો પાસાને બે વાર ફેંકવામાં આવે,તો મળતી બે સંખ્યાઓનો સરવાળો બેકી હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{1}{12}$
B
$\frac{1}{6}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{5}{9}$

Solution

(D) ધારો કે $P(O)$ એ એકી સંખ્યા મેળવવાની સંભાવના છે અને $P(E)$ એ બેકી સંખ્યા મેળવવાની સંભાવના છે.
પાસો પક્ષપાતી હોવાથી $P(E) = 2P(O)$ અને $P(E) + P(O) = 1$,તેથી $3P(O) = 1$,જેનો અર્થ છે કે $P(O) = \frac{1}{3}$ અને $P(E) = \frac{2}{3}$.
બે સંખ્યાઓનો સરવાળો બેકી ત્યારે જ થાય જો બંને સંખ્યાઓ બેકી હોય અથવા બંને એકી હોય.
$P(\text{સરવાળો બેકી}) = P(E, E) + P(O, O) = P(E) \times P(E) + P(O) \times P(O)$.
$P(\text{સરવાળો બેકી}) = (\frac{2}{3} \times \frac{2}{3}) + (\frac{1}{3} \times \frac{1}{3}) = \frac{4}{9} + \frac{1}{9} = \frac{5}{9}$.
7
MediumMCQ
નિયમિત ચતુષ્ફલકના ખૂણાઓને $1, 2, 3, 4$ નંબર આપવામાં આવ્યા છે. ત્રણ ચતુષ્ફલક ઉછાળવામાં આવે છે. ઉપરની તરફ આવતા ખૂણાઓનો સરવાળો $5$ થાય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{5}{24}$
B
$\frac{5}{64}$
C
$\frac{3}{32}$
D
$\frac{3}{16}$

Solution

(C) ત્રણ ચતુષ્ફલક ઉછાળતા કુલ પરિણામોની સંખ્યા $4^3 = 64$ છે.
આપણે એવા પરિણામો શોધવાના છે જ્યાં ઉપરના ખૂણાઓનો સરવાળો $5$ થાય.
ધારો કે પરિણામો $(x, y, z)$ છે જ્યાં $x, y, z \in \{1, 2, 3, 4\}$.
સરવાળો $5$ થાય તેવી શક્યતાઓ:
$(1, 1, 3)$ ($3$ ક્રમચયોમાં મળી શકે: $(1, 1, 3), (1, 3, 1), (3, 1, 1)$)
$(1, 2, 2)$ ($3$ ક્રમચયોમાં મળી શકે: $(1, 2, 2), (2, 1, 2), (2, 2, 1)$)
કુલ સાનુકૂળ પરિણામો = $3 + 3 = 6$.
તેથી,જરૂરી સંભાવના = $\frac{6}{64} = \frac{3}{32}$.
8
DifficultMCQ
$22^{nd}$ સદીમાંથી યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલા વર્ષમાં $53$ રવિવાર હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{3}{28}$
B
$\frac{2}{28}$
C
$\frac{7}{28}$
D
$\frac{5}{28}$

Solution

(D) $22^{nd}$ સદીમાં (વર્ષ $2101$ થી $2200$) $25$ લિપ વર્ષ અને $75$ સામાન્ય વર્ષ હોય છે.
$1$. લિપ વર્ષમાં $53$ રવિવાર હોવાની સંભાવના $\frac{2}{7}$ છે. લિપ વર્ષ પસંદ કરવાની સંભાવના $\frac{25}{100} = \frac{1}{4}$ છે.
તેથી,લિપ વર્ષમાં $53$ રવિવાર હોવાની સંભાવના $\frac{1}{4} \times \frac{2}{7} = \frac{2}{28}$ છે.
$2$. સામાન્ય વર્ષમાં $53$ રવિવાર હોવાની સંભાવના $\frac{1}{7}$ છે. સામાન્ય વર્ષ પસંદ કરવાની સંભાવના $\frac{75}{100} = \frac{3}{4}$ છે.
તેથી,સામાન્ય વર્ષમાં $53$ રવિવાર હોવાની સંભાવના $\frac{3}{4} \times \frac{1}{7} = \frac{3}{28}$ છે.
કુલ સંભાવના = $\frac{2}{28} + \frac{3}{28} = \frac{5}{28}$.
9
DifficultMCQ
પાસાના ફેંકમાં,બેકી સંખ્યાના ફેંકમાં $1$ મેળવવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{5}{36}$
B
$\frac{5}{11}$
C
$\frac{6}{11}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(B) ધારો કે $p$ એ એક ફેંકમાં $1$ મેળવવાની સંભાવના છે,તેથી $p = \frac{1}{6}$.
ધારો કે $q$ એ $1$ ન મેળવવાની સંભાવના છે,તેથી $q = 1 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6}$.
આપણે બેકી ફેંકમાં (એટલે કે $2, 4, 6, \dots$ ફેંકમાં) પ્રથમ વખત $1$ મેળવવાની સંભાવના શોધવી છે.
સંભાવના અનંત ગુણોત્તર શ્રેણીના સરવાળા દ્વારા મળે છે:
$P = qp + q^3p + q^5p + \dots$
આ એક ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = qp = \frac{5}{6} \times \frac{1}{6} = \frac{5}{36}$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = q^2 = (\frac{5}{6})^2 = \frac{25}{36}$ છે.
અનંત ગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S = \frac{a}{1 - r}$ છે.
$P = \frac{\frac{5}{36}}{1 - \frac{25}{36}} = \frac{\frac{5}{36}}{\frac{36 - 25}{36}} = \frac{5}{36} \times \frac{36}{11} = \frac{5}{11}$.
10
DifficultMCQ
એક સામાન્ય સમઘન (cube) ની ચાર બાજુઓ ખાલી છે,એક બાજુ પર $2$ અને બીજી બાજુ પર $3$ અંકિત છે. તો $5$ ફેંકમાં કુલ સરવાળો બરાબર $12$ મેળવવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{5}{1296}$
B
$\frac{5}{1944}$
C
$\frac{5}{2592}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) $5$ ફેંકમાં કુલ પરિણામોની સંખ્યા $6^5 = 7776$ છે.
ધારો કે બાજુઓ $0, 0, 0, 0, 2, 3$ છે. આપણે $5$ ફેંકમાં $12$ નો સરવાળો મેળવવો છે.
કિસ્સો $1$: એક $0$ અને ચાર $3$. સરવાળો $0 + 3 + 3 + 3 + 3 = 12$ થાય છે. રીતોની સંખ્યા $\frac{5!}{1!4!} = 5$ છે.
કિસ્સો $2$: ત્રણ $2$ અને બે $3$. સરવાળો $2 + 2 + 2 + 3 + 3 = 12$ થાય છે. રીતોની સંખ્યા $\frac{5!}{3!2!} = 10$ છે.
કુલ સાનુકૂળ પરિણામો = $5 + 10 = 15$.
જરૂરી સંભાવના = $\frac{15}{6^5} = \frac{15}{7776} = \frac{5}{2592}$.
11
EasyMCQ
તાશના એક પેકેટમાં $4$ એક્કા,$4$ રાજા,$4$ રાણી અને $4$ ગુલામ છે. યાદચ્છિક રીતે બે પત્તા ખેંચવામાં આવે છે. તેમાંથી ઓછામાં ઓછું એક પત્તું એક્કો હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{9}{20}$
B
$\frac{3}{16}$
C
$\frac{1}{6}$
D
$\frac{1}{9}$

Solution

(A) કુલ પત્તાની સંખ્યા = $4 + 4 + 4 + 4 = 16$.
$16$ માંથી $2$ પત્તા પસંદ કરવાની રીતો = $^{16}C_2 = \frac{16 \times 15}{2 \times 1} = 120$.
એક્કા ન હોય તેવા પત્તાની સંખ્યા = $16 - 4 = 12$.
એક પણ એક્કો ન હોય તે રીતે $2$ પત્તા પસંદ કરવાની રીતો = $^{12}C_2 = \frac{12 \times 11}{2 \times 1} = 66$.
એક્કો ન મળે તેની સંભાવના = $\frac{66}{120} = \frac{11}{20}$.
ઓછામાં ઓછો એક એક્કો મળે તેની જરૂરી સંભાવના = $1 - P(\text{No Ace}) = 1 - \frac{11}{20} = \frac{9}{20}$.
12
EasyMCQ
એક ટોપલીમાં $5$ સફરજન અને $7$ નારંગી છે અને બીજી ટોપલીમાં $4$ સફરજન અને $8$ નારંગી છે. દરેક ટોપલીમાંથી એક ફળ પસંદ કરવામાં આવે છે. બંને ફળો સફરજન હોય અથવા બંને નારંગી હોય તેની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{24}{144}$
B
$\frac{56}{144}$
C
$\frac{68}{144}$
D
$\frac{76}{144}$

Solution

(D) ધારો કે $B_1$ પ્રથમ ટોપલી છે અને $B_2$ બીજી ટોપલી છે.
$B_1$ માં $5$ સફરજન અને $7$ નારંગી છે (કુલ = $12$ ફળ).
$B_2$ માં $4$ સફરજન અને $8$ નારંગી છે (કુલ = $12$ ફળ).
$B_1$ માંથી સફરજન પસંદ કરવાની સંભાવના $P(A_1) = \frac{5}{12}$ છે.
$B_1$ માંથી નારંગી પસંદ કરવાની સંભાવના $P(O_1) = \frac{7}{12}$ છે.
$B_2$ માંથી સફરજન પસંદ કરવાની સંભાવના $P(A_2) = \frac{4}{12}$ છે.
$B_2$ માંથી નારંગી પસંદ કરવાની સંભાવના $P(O_2) = \frac{8}{12}$ છે.
બંને સફરજન હોય તેની સંભાવના $P(A_1 \cap A_2) = \frac{5}{12} \times \frac{4}{12} = \frac{20}{144}$ છે.
બંને નારંગી હોય તેની સંભાવના $P(O_1 \cap O_2) = \frac{7}{12} \times \frac{8}{12} = \frac{56}{144}$ છે.
કુલ સંભાવના $P = \frac{20}{144} + \frac{56}{144} = \frac{76}{144}$ છે.
13
MediumMCQ
$A$ અને $B$ બે સ્વતંત્ર ઘટનાઓ છે. $A$ અને $B$ બંને ઉદ્ભવે તેની સંભાવના $\frac{1}{6}$ છે અને બંનેમાંથી એક પણ ન ઉદ્ભવે તેની સંભાવના $\frac{1}{3}$ છે. તો આ બે ઘટનાઓની સંભાવના અનુક્રમે કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{2}$ અને $\frac{1}{3}$
B
$\frac{1}{5}$ અને $\frac{1}{6}$
C
$\frac{1}{2}$ અને $\frac{1}{6}$
D
$\frac{2}{3}$ અને $\frac{1}{4}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ છે,તેથી $P(A \cap B) = P(A) \cdot P(B) = \frac{1}{6}$.
બંનેમાંથી એક પણ ન ઉદ્ભવે તેની સંભાવના $P(\bar{A} \cap \bar{B}) = P(\bar{A}) \cdot P(\bar{B}) = (1 - P(A))(1 - P(B)) = \frac{1}{3}$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$1 - (P(A) + P(B)) + P(A) \cdot P(B) = \frac{1}{3}$.
$P(A) \cdot P(B) = \frac{1}{6}$ મૂકતા,$1 - (P(A) + P(B)) + \frac{1}{6} = \frac{1}{3}$.
$P(A) + P(B) = 1 + \frac{1}{6} - \frac{1}{3} = \frac{5}{6}$.
ધારો કે $x = P(A)$ અને $y = P(B)$. તેથી $x + y = \frac{5}{6}$ અને $xy = \frac{1}{6}$.
આ દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - \frac{5}{6}t + \frac{1}{6} = 0$ ના ઉકેલો છે.
$6t^2 - 5t + 1 = 0$ એટલે કે $(2t - 1)(3t - 1) = 0$.
તેથી $t = \frac{1}{2}$ અથવા $t = \frac{1}{3}$ મળે છે.
14
MediumMCQ
જો $E$ અને $F$ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ એવી રીતે હોય કે $0 < P(E) < 1$ અને $0 < P(F) < 1,$ તો
A
$E$ અને $F^c$ (ઘટના $F$ નો પૂરક) સ્વતંત્ર છે
B
$E^c$ અને $F^c$ સ્વતંત્ર છે
C
$P(E/F) + P(E^c/F^c) = 1$
D
ઉપરોક્ત તમામ

Solution

(D) આપેલ છે કે $E$ અને $F$ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ છે,તેથી $P(E \cap F) = P(E) \cdot P(F)$.
$(a)$ $P(E \cap F^c) = P(E) - P(E \cap F) = P(E) - P(E)P(F) = P(E)(1 - P(F)) = P(E)P(F^c)$. આમ,$E$ અને $F^c$ સ્વતંત્ર છે.
$(b)$ $P(E^c \cap F^c) = 1 - P(E \cup F) = 1 - [P(E) + P(F) - P(E \cap F)] = 1 - P(E) - P(F) + P(E)P(F) = (1 - P(E))(1 - P(F)) = P(E^c)P(F^c)$. આમ,$E^c$ અને $F^c$ સ્વતંત્ર છે.
$(c)$ $E$ અને $F$ સ્વતંત્ર હોવાથી,$P(E/F) = P(E)$ અને $P(E^c/F^c) = P(E^c)$. તેથી,$P(E/F) + P(E^c/F^c) = P(E) + P(E^c) = 1$.
બધા વિધાનો સાચા હોવાથી,જવાબ $(d)$ છે.
15
MediumMCQ
જો $A$ અને $B$ બે સ્વતંત્ર ઘટનાઓ એવી હોય કે જેથી $P(A) = \frac{1}{2}$ અને $P(B) = \frac{1}{5}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$P(A/B) = \frac{1}{2}$
B
$P(A/(A \cup B)) = \frac{5}{6}$
C
$P((A \cap B)/(A' \cup B')) = 0$
D
ઉપરના તમામ

Solution

(D) આપેલ છે કે $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ છે,$P(A) = \frac{1}{2}$ અને $P(B) = \frac{1}{5}$.
$1$. વિકલ્પ $A$ માટે: $A$ અને $B$ સ્વતંત્ર હોવાથી,$P(A/B) = P(A) = \frac{1}{2}$. તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
$2$. વિકલ્પ $B$ માટે: $P(A/(A \cup B)) = \frac{P(A \cap (A \cup B))}{P(A \cup B)} = \frac{P(A)}{P(A) + P(B) - P(A \cap B)}$.
$P(A \cap B) = P(A)P(B) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{5} = \frac{1}{10}$ હોવાથી,
$P(A \cup B) = \frac{1}{2} + \frac{1}{5} - \frac{1}{10} = \frac{5+2-1}{10} = \frac{6}{10} = \frac{3}{5}$.
તેથી,$P(A/(A \cup B)) = \frac{1/2}{3/5} = \frac{1}{2} \times \frac{5}{3} = \frac{5}{6}$. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
$3$. વિકલ્પ $C$ માટે: $P((A \cap B)/(A' \cup B')) = \frac{P((A \cap B) \cap (A' \cup B'))}{P(A' \cup B')}$.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$A' \cup B' = (A \cap B)'$.
તેથી,$(A \cap B) \cap (A \cap B)' = \emptyset$.
તેથી,અંશ $P(\emptyset) = 0$ છે. તેથી,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
બધા વિકલ્પો સાચા હોવાથી,જવાબ $D$ છે.
16
EasyMCQ
ધારો કે $0 < P(A) < 1$,$0 < P(B) < 1$ અને $P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A)P(B).$ તો
A
$P(A/B) = P(A)$
B
$P(A^c \cup B^c) = P(A^c) + P(B^c)$
C
$P((A \cup B)^c) = P(A^c)P(B^c)$
D
$A$ અને $C$ બંને

Solution

(D) આપેલ છે કે $P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A)P(B).$
સંભાવનાના સરવાળાના પ્રમેય મુજબ,$P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B).$
આ બંનેની સરખામણી કરતા,આપણને $P(A \cap B) = P(A)P(B)$ મળે છે.
આ સૂચવે છે કે ઘટનાઓ $A$ અને $B$ નિરપેક્ષ છે.
નિરપેક્ષ ઘટનાઓ $A$ અને $B$ માટે,શરતી સંભાવના $P(A/B) = P(A)$ થાય છે. તેથી,વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે.
વળી,જો $A$ અને $B$ નિરપેક્ષ હોય,તો $A^c$ અને $B^c$ પણ નિરપેક્ષ હોય છે.
ડી મોર્ગનના નિયમ મુજબ,$(A \cup B)^c = A^c \cap B^c.$
તેથી,$P((A \cup B)^c) = P(A^c \cap B^c) = P(A^c)P(B^c).$ તેથી,વિકલ્પ $(C)$ પણ સાચો છે.
આમ,$(A)$ અને $(C)$ બંને સાચા છે.
17
DifficultMCQ
એક થેલીમાં $1, 2, 3$ નંબરની ત્રણ ટિકિટો છે. એક ટિકિટ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે અને પાછી મૂકવામાં આવે છે,અને આ પ્રક્રિયા ચાર વાર કરવામાં આવે છે. સંખ્યાઓનો સરવાળો બેકી હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{41}{81}$
B
$\frac{39}{81}$
C
$\frac{40}{81}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પુનરાવર્તન સાથે $4$ ટિકિટો પસંદ કરવાની કુલ રીતો $3^4 = 81$ છે.
ધારો કે $S$ એ પસંદ કરેલી $4$ સંખ્યાઓનો સરવાળો છે. આપણે $S$ બેકી હોય તેવું ઇચ્છીએ છીએ.
ધારો કે $E$ એ ઘટના છે કે સરવાળો બેકી છે અને $O$ એ ઘટના છે કે સરવાળો એકી છે.
ધારો કે $p_n$ એ $n$ ટિકિટોનો સરવાળો બેકી હોવાની સંભાવના છે,અને $q_n$ એ સરવાળો એકી હોવાની સંભાવના છે.
$n=1$ માટે,ટિકિટો ${1, 2, 3}$ છે. જો આપણે $2$ પસંદ કરીએ (સંભાવના $1/3$) તો સરવાળો બેકી થાય અને જો $1$ અથવા $3$ પસંદ કરીએ (સંભાવના $2/3$) તો સરવાળો એકી થાય.
તેથી,$p_1 = 1/3$ અને $q_1 = 2/3$.
$n$ પ્રયત્નો માટે,સરવાળો બેકી ત્યારે જ થાય જો $n-1$ પ્રયત્નોનો સરવાળો બેકી હોય અને $n$-મી ટિકિટ બેકી હોય $(2)$,અથવા $n-1$ પ્રયત્નોનો સરવાળો એકી હોય અને $n$-મી ટિકિટ એકી હોય ($1$ અથવા $3$).
$p_n = p_{n-1} \times (1/3) + q_{n-1} \times (2/3)$.
$q_{n-1} = 1 - p_{n-1}$ હોવાથી,$p_n = p_{n-1}/3 + (1 - p_{n-1}) \times 2/3 = 2/3 - p_{n-1}/3$.
$n=2$ માટે: $p_2 = 2/3 - (1/3)/3 = 5/9$.
$n=3$ માટે: $p_3 = 2/3 - (5/9)/3 = 13/27$.
$n=4$ માટે: $p_4 = 2/3 - (13/27)/3 = 18/27 - 13/81 = 54/81 - 13/81 = 41/81$.
આમ,જરૂરી સંભાવના $\frac{41}{81}$ છે.
18
MediumMCQ
જો $E$ અને $F$ એવી ઘટનાઓ હોય કે જેમાં $P(E) \le P(F)$ અને $P(E \cap F) > 0$ હોય,તો
A
$E$ ની ઘટના $\Rightarrow F$ ની ઘટના
B
$F$ ની ઘટના $\Rightarrow E$ ની ઘટના
C
$E$ ન બનવી $\Rightarrow F$ ન બનવી
D
ઉપરની કોઈ પણ ગર્ભિતાર્થ સાચી નથી

Solution

(D) આપેલ છે કે $P(E) \le P(F)$ અને $P(E \cap F) > 0.$
$P(E) \le P(F)$ નો અર્થ એ નથી કે $E \subseteq F.$
$P(E \cap F) > 0$ સૂચવે છે કે $E$ અને $F$ નો છેદગણ ખાલી નથી,પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે એક ઘટના બીજી ઘટનાનો ઉપગણ છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ધારો કે $S = \{1, 2, 3\}$ છે. ધારો કે $E = \{1, 2\}$ અને $F = \{2, 3\}$.
તો $P(E) = 2/3$ અને $P(F) = 2/3$,તેથી $P(E) \le P(F)$ સાચું છે.
વળી $P(E \cap F) = P(\{2\}) = 1/3 > 0$.
જોકે,$E \not\subseteq F$ અને $F \not\subseteq E$.
આમ,આપેલી કોઈ પણ ગર્ભિતાર્થ સાચી ઠરતી નથી.
19
DifficultMCQ
એક સિક્કો $m + n$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે,જ્યાં $m \ge n.$ ઓછામાં ઓછા $m$ ક્રમિક છાપ (heads) મેળવવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{n + 1}{2^{m + 1}}$
B
$\frac{n + 2}{2^{m + 1}}$
C
$\frac{m + 2}{2^{n + 1}}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) Let $P(H) = P(T) = \frac{1}{2}.$ The total number of outcomes is $2^{m+n}.$
Case $1$: The sequence of $m$ consecutive heads starts from the $1^{st}$ throw.
The sequence is $(H, H, \dots, H \text{ (m times)}, X, X, \dots, X \text{ (n times)}).$
The probability is $\frac{1}{2^m}.$
Case $2$: The sequence of $m$ consecutive heads starts from the $(r+1)^{th}$ throw,where $1 \le r \le n.$
For this to happen,the $r^{th}$ throw must be a Tail $(T)$,and the next $m$ throws must be Heads $(H)$.
The sequence is $(X, X, \dots, T, H, H, \dots, H, X, X, \dots, X).$
The probability of this specific event is $\frac{1}{2} \times \frac{1}{2^m} = \frac{1}{2^{m+1}}.$
Since there are $n$ such possible starting positions for the sequence of $m$ consecutive heads (from $r=1$ to $r=n$),and these events are mutually exclusive:
Total Probability $= \frac{1}{2^m} + n \times \frac{1}{2^{m+1}}$
$= \frac{2}{2^{m+1}} + \frac{n}{2^{m+1}} = \frac{n + 2}{2^{m+1}}.$
20
DifficultMCQ
જો $n$ ધન પૂર્ણાંકો યાદચ્છિક રીતે લેવામાં આવે અને તેમનો ગુણાકાર કરવામાં આવે,તો ગુણાકારનો છેલ્લો અંક $2, 4, 6$ અથવા $8$ હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{4^n + 2^n}{5^n}$
B
$\frac{4^n \times 2^n}{5^n}$
C
$\frac{4^n - 2^n}{5^n}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) $n$ પૂર્ણાંકોના ગુણાકારનો છેલ્લો અંક $2, 4, 6,$ અથવા $8$ હોય જો ગુણાકાર બેકી હોય પણ $5$ નો ગુણક ન હોય.
કોઈપણ પૂર્ણાંક $0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8,$ અથવા $9$ માં સમાપ્ત થાય છે.
કોઈ પૂર્ણાંક $0$ અથવા $5$ માં સમાપ્ત ન થાય તેની સંભાવના $\frac{8}{10} = \frac{4}{5}$ છે.
$n$ પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર $0$ અથવા $5$ માં સમાપ્ત ન થાય તેની સંભાવના $(\frac{4}{5})^n$ છે.
અંકો ${1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9}$ માંથી,ગુણાકાર $2, 4, 6,$ અથવા $8$ માં સમાપ્ત થાય જો તે બેકી હોય.
જો બધા $n$ પૂર્ણાંકો ${1, 3, 7, 9}$ માં સમાપ્ત થાય તો ગુણાકાર એકી હોય છે. પૂર્ણાંક ${1, 3, 7, 9}$ માં સમાપ્ત થાય તેની સંભાવના $\frac{4}{10} = \frac{2}{5}$ છે.
ગુણાકાર એકી હોય તેની સંભાવના $(\frac{2}{5})^n$ છે.
આમ,ગુણાકાર $2, 4, 6,$ અથવા $8$ માં સમાપ્ત થાય તેની સંભાવના એ છે કે ગુણાકાર બેકી હોય અને $5$ નો ગુણક ન હોય,જે $(\frac{4}{5})^n - (\frac{2}{5})^n = \frac{4^n - 2^n}{5^n}$ છે.
21
DifficultMCQ
એક નિષ્પક્ષ સિક્કો ઉછાળવામાં આવે છે. જો પરિણામ છાપ (head) હોય,તો બે નિષ્પક્ષ પાસા ફેંકવામાં આવે છે અને બંને સપાટી પરના અંકોનો સરવાળો નોંધવામાં આવે છે. જો પરિણામ કાંટો (tail) હોય,તો $2, 3, 4, \dots, 12$ અંકિત કરેલા અગિયાર કાર્ડના પેકમાંથી એક કાર્ડ પસંદ કરવામાં આવે છે અને કાર્ડ પરનો અંક નોંધવામાં આવે છે. નોંધાયેલ અંક $7$ અથવા $8$ હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$0.24$
B
$0.244$
C
$0.024$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $H$ એ છાપ મળવાની ઘટના છે અને $T$ એ કાંટો મળવાની ઘટના છે. $P(H) = P(T) = \frac{1}{2}$.
કિસ્સો $1$: જો $H$ મળે,તો બે પાસા ફેંકવામાં આવે છે. સરવાળો $7$ અથવા $8$ હોઈ શકે.
$P(7|H) = \frac{6}{36} = \frac{1}{6}$ અને $P(8|H) = \frac{5}{36}$.
કિસ્સો $2$: જો $T$ મળે,તો $2$ થી $12$ અંકિત કાર્ડમાંથી એક કાર્ડ પસંદ થાય છે.
$P(7|T) = \frac{1}{11}$ અને $P(8|T) = \frac{1}{11}$.
$7$ મળવાની કુલ સંભાવના $P(7) = P(H)P(7|H) + P(T)P(7|T) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{6} + \frac{1}{2} \times \frac{1}{11} = \frac{17}{132}$.
$8$ મળવાની કુલ સંભાવના $P(8) = P(H)P(8|H) + P(T)P(8|T) = \frac{1}{2} \times \frac{5}{36} + \frac{1}{2} \times \frac{1}{11} = \frac{91}{792}$.
જરૂરી સંભાવના $P = P(7) + P(8) = \frac{17}{132} + \frac{91}{792} = \frac{193}{792} \approx 0.244$.
22
DifficultMCQ
જો પૂર્ણાંકો $m$ અને $n$ ને $1$ અને $100$ ની વચ્ચે યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે,તો $7^m + 7^n$ સ્વરૂપની સંખ્યા $5$ વડે વિભાજ્ય હોય તેની સંભાવના કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{7}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{1}{49}$

Solution

(A) $7^k$ નો છેલ્લો અંક $4$ ની લંબાઈના ચક્રને અનુસરે છે: $7^1=7, 7^2=9, 7^3=3, 7^4=1, 7^5=7, \dots$
$7^m + 7^n$ એ $5$ વડે વિભાજ્ય હોય તે માટે,સરવાળાનો છેલ્લો અંક $0$ અથવા $5$ હોવો જોઈએ.
$7$ ની ઘાતના છેલ્લા અંકો ${1, 3, 7, 9}$ હોવાથી,છેલ્લા અંકોના શક્ય સરવાળા નીચે મુજબ છે:
$1+1=2, 1+3=4, 1+7=8, 1+9=10$ ($5$ વડે વિભાજ્ય)
$3+1=4, 3+3=6, 3+7=10$ ($5$ વડે વિભાજ્ય),$3+9=12$
$7+1=8, 7+3=10$ ($5$ વડે વિભાજ્ય),$7+7=14, 7+9=16$
$9+1=10$ ($5$ વડે વિભાજ્ય),$9+3=12, 9+7=16, 9+9=18$
$m$ અને $n$ માટેના $4$ ના દરેક ચક્રમાં,$16$ જોડીઓ છે. $5$ વડે વિભાજ્ય સરવાળો આપતી જોડીઓ $(m, n) \pmod 4$ એ $(1, 3), (3, 1), (2, 4), (4, 2)$ છે.
દરેક $4 \times 4$ બ્લોકમાં કુલ $16$ શક્યતાઓમાંથી આવી $4$ જોડીઓ છે.
$100$ એ $4$ નો ગુણક હોવાથી,સંભાવના $\frac{4}{16} = \frac{1}{4}$ થાય.
23
DifficultMCQ
જો $A$ અને $B$ બે ઘટનાઓ હોય,તો $A$ અને $B$ માંથી વધુમાં વધુ એક ઘટના બને તેની સંભાવના કેટલી?
A
$P(A' \cap B) + P(A \cap B') + P(A' \cap B')$
B
$1 - P(A \cap B)$
C
$P(A') + P(B') + P(A \cup B) - 1$
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) વધુમાં વધુ એક ઘટના બને તેનો અર્થ એ છે કે કાં તો એક પણ ઘટના ન બને અથવા બરાબર એક ઘટના બને.
આ ઘટના $(A' \cap B') \cup (A \cap B') \cup (A' \cap B)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આ પરસ્પર નિવારક ઘટનાઓ હોવાથી,તેની સંભાવના $P(A' \cap B') + P(A \cap B') + P(A' \cap B)$ થાય,જે વિકલ્પ $A$ છે.
વધુમાં,'વધુમાં વધુ એક ઘટના બને' એ 'બંને ઘટનાઓ બને' તેની પૂરક ઘટના છે,જે $1 - P(A \cap B)$ છે,જે વિકલ્પ $B$ છે.
વિકલ્પ $C$ પણ $1 - P(A \cap B)$ ને સમાન છે.
તેથી,બધા વિકલ્પો સાચા છે.
24
DifficultMCQ
કોઈપણ બે ઘટનાઓ $A$ અને $B$ માટે,નીચેનામાંથી કયું હંમેશા સાચું છે?
A
$P(A/B) \ge \frac{P(A) + P(B) - 1}{P(B)}, P(B) \ne 0$
B
$P(A \cap \bar{B}) = P(A) - P(A \cap B)$ સાચું નથી
C
$P(A \cup B) = 1 - P(\bar{A})P(\bar{B})$,જો $A$ અને $B$ પરસ્પર નિવારક હોય
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે શરતી સંભાવના $P(A/B) = \frac{P(A \cap B)}{P(B)}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કોઈપણ બે ઘટનાઓ $A$ અને $B$ માટે,આપણે જાણીએ છીએ કે $P(A \cup B) \le 1$.
સરવાળાના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B) \le 1$.
પદોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $P(A \cap B) \ge P(A) + P(B) - 1$ મળે છે.
બંને બાજુને $P(B)$ વડે ભાગતા (જ્યાં $P(B) \ne 0$),આપણને $\frac{P(A \cap B)}{P(B)} \ge \frac{P(A) + P(B) - 1}{P(B)}$ મળે છે.
તેથી,$P(A/B) \ge \frac{P(A) + P(B) - 1}{P(B)}$ હંમેશા સાચું છે.
25
DifficultMCQ
જો $A$ અને $B$ બે એવી ઘટનાઓ હોય કે જેથી $P(A) = \frac{1}{2}$ અને $P(B) = \frac{2}{3}$ હોય,તો
A
$P(A \cup B) \ge \frac{2}{3}$
B
$\frac{1}{6} \le P(A \cap B) \le \frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{6} \le P(A' \cap B) \le \frac{1}{2}$
D
ઉપરના તમામ

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $P(A \cup B) \ge \max\{P(A), P(B)\} = \frac{2}{3}$.
વળી,$P(A \cap B) \le \min\{P(A), P(B)\} = \frac{1}{2}$.
$P(A \cap B) = P(A) + P(B) - P(A \cup B)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,અને $P(A \cup B) \le 1$ હોવાથી,આપણને $P(A \cap B) \ge P(A) + P(B) - 1 = \frac{1}{2} + \frac{2}{3} - 1 = \frac{1}{6}$ મળે છે.
આમ,$\frac{1}{6} \le P(A \cap B) \le \frac{1}{2}$.
$P(A' \cap B)$ માટે,આપણે $P(A' \cap B) = P(B) - P(A \cap B)$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$P(A \cap B)$ ની સીમાઓ મૂકતા,આપણને $\frac{2}{3} - \frac{1}{2} \le P(A' \cap B) \le \frac{2}{3} - \frac{1}{6}$ મળે છે.
જેનું સાદું રૂપ $\frac{1}{6} \le P(A' \cap B) \le \frac{1}{2}$ થાય છે.
બધા વિધાનો સાચા હોવાથી,જવાબ $(d)$ છે.
26
DifficultMCQ
$\text{(1, 2, 3, } \dots \text{, 8)}$ ના ગણમાંથી ત્રણ સંખ્યાઓ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. જો આપેલ હોય કે પસંદ કરેલી સંખ્યાઓનો ન્યૂનતમ $3$ અને મહત્તમ $6$ છે, તો ત્રીજી સંખ્યા $4$ અથવા $5$ હોવાની સંભાવના કેટલી?
A
$2/5$
B
$3/8$
C
$1/5$
D
$1/4$

Solution

(C) ધારો કે ગણ $S = {1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8}$ છે.
ત્રણ સંખ્યાઓ પસંદ કરવાના કુલ પ્રકારો $^8C_3 = 56$ છે.
ઘટના $E$: ન્યૂનતમ $3$ અને મહત્તમ $6$ હોય.
આ માટે પસંદ કરેલી સંખ્યાઓમાં ${3, 6}$ હોવા જરૂરી છે અને ત્રીજી સંખ્યા $x$ એ $3 < x < 6$ હોવી જોઈએ.
તેથી, $x \in {4, 5}$.
શક્ય ગણ ${3, 4, 6}$ અને ${3, 5, 6}$ છે.
આમ, સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા $2$ છે.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ, સાચો જવાબ $1/5$ છે.
27
MediumMCQ
રહેણાંક વિસ્તારમાં $3$ ઘર ઉપલબ્ધ છે. $3$ વ્યક્તિઓ ઘર માટે અરજી કરે છે. જો દરેક વ્યક્તિ બીજાની સલાહ લીધા વિના ઘર માટે અરજી કરે,તો ત્રણેય વ્યક્તિઓ એક જ ઘર માટે અરજી કરે તેની સંભાવના કેટલી થાય ($/9$ માં)?
A
$7$
B
$8$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) અહીં $3$ ઘર અને $3$ વ્યક્તિઓ છે. દરેક વ્યક્તિ સ્વતંત્ર રીતે $3$ માંથી કોઈપણ ઘર પસંદ કરી શકે છે.
દરેક વ્યક્તિ ઘર પસંદ કરે તેવા કુલ પ્રકારોની સંખ્યા $3 \times 3 \times 3 = 27$ છે.
ત્રણેય વ્યક્તિઓ એક જ ઘર માટે અરજી કરે તે માટે,તેઓએ કાં તો ઘર $1$ પસંદ કરવું પડે,અથવા ઘર $2$,અથવા ઘર $3$ પસંદ કરવું પડે.
આવા સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા $3$ છે.
તેથી,સંભાવના $\frac{3}{27} = \frac{1}{9}$ થાય.
28
DifficultMCQ
ધારો કે $A, B,$ અને $C$ એ $3$ નિરપેક્ષ ઘટનાઓ છે જેથી $P(A) = 1/3, P(B) = 1/2,$ અને $P(C) = 1/4$. $3$ ઘટનાઓ પૈકી ચોક્કસ $2$ ઘટનાઓ બનવાની સંભાવના શોધો.
A
$1/4$
B
$2/3$
C
$3/2$
D
$1/2$

Solution

(A) $A, B,$ અને $C$ પૈકી ચોક્કસ $2$ ઘટનાઓ બનવાની સંભાવના નીચે મુજબ છે:
$P(\text{ચોક્કસ } 2) = P(A \cap B \cap C^c) + P(A \cap B^c \cap C) + P(A^c \cap B \cap C)$
$A, B,$ અને $C$ નિરપેક્ષ હોવાથી,$A^c, B^c,$ અને $C^c$ પણ નિરપેક્ષ છે.
$P(A^c) = 1 - 1/3 = 2/3$
$P(B^c) = 1 - 1/2 = 1/2$
$P(C^c) = 1 - 1/4 = 3/4$
$P(\text{ચોક્કસ } 2) = P(A)P(B)P(C^c) + P(A)P(B^c)P(C) + P(A^c)P(B)P(C)$
$= (1/3 \times 1/2 \times 3/4) + (1/3 \times 1/2 \times 1/4) + (2/3 \times 1/2 \times 1/4)$
$= 3/24 + 1/24 + 2/24 = 6/24 = 1/4$
29
DifficultMCQ
જો ત્રણ ખોખા અનુક્રમે $3$ સફેદ અને $1$ કાળો,$2$ સફેદ અને $2$ કાળા,અને $1$ સફેદ અને $3$ કાળા દડા ધરાવતા હોય,અને દરેક ખોખામાંથી એક દડો યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે,તો $2$ સફેદ અને $1$ કાળો દડો પસંદ થવાની સંભાવના કેટલી થાય?
A
$13/32$
B
$1/4$
C
$1/32$
D
$3/16$

Solution

(A) $W$ સફેદ દડો અને $B$ કાળો દડો દર્શાવે છે.
$2$ સફેદ અને $1$ કાળો દડો મેળવવા માટે ત્રણ કિસ્સાઓ છે:
કિસ્સો $1$: ખોખું $I$ માંથી $W$,ખોખું $II$ માંથી $W$,ખોખું $III$ માંથી $B$.
કિસ્સો $2$: ખોખું $I$ માંથી $W$,ખોખું $II$ માંથી $B$,ખોખું $III$ માંથી $W$.
કિસ્સો $3$: ખોખું $I$ માંથી $B$,ખોખું $II$ માંથી $W$,ખોખું $III$ માંથી $W$.
સંભાવના $= P(W_1)P(W_2)P(B_3) + P(W_1)P(B_2)P(W_3) + P(B_1)P(W_2)P(W_3)$
$= (\frac{3}{4} \times \frac{2}{4} \times \frac{3}{4}) + (\frac{3}{4} \times \frac{2}{4} \times \frac{1}{4}) + (\frac{1}{4} \times \frac{2}{4} \times \frac{1}{4})$
$= \frac{18}{64} + \frac{6}{64} + \frac{2}{64} = \frac{26}{64} = \frac{13}{32}$
30
DifficultMCQ
પાસા ફેંકવાની રમતમાં,યુગ્મ ક્રમના પ્રયત્નમાં $1$ મળવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$5/36$
B
$5/11$
C
$6/11$
D
$1/6$

Solution

(B) ધારો કે $E$ એ યુગ્મ ક્રમના પ્રયત્નમાં $1$ મળવાની ઘટના છે.
યુગ્મ પ્રયત્નમાં $1$ મેળવવા માટે,તેના પહેલાના તમામ એકી પ્રયત્નોમાં $1$ ન મળવો જોઈએ.
$1$ મળવાની સંભાવના $p = 1/6$ છે અને $1$ ન મળવાની સંભાવના $q = 5/6$ છે.
સંભાવના એ સમગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો છે:
$P = (q)(p) + (q^3)(p) + (q^5)(p) + ...$
$P = (5/6)(1/6) + (5/6)^3(1/6) + (5/6)^5(1/6) + ...$
આ એક અનંત સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = (5/6)(1/6) = 5/36$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = (5/6)^2 = 25/36$ છે.
સરવાળો $S = a / (1 - r) = (5/36) / (1 - 25/36) = (5/36) / (11/36) = 5/11$.
31
DifficultMCQ
એક થેલામાં $n + 1$ સિક્કા છે. આ સિક્કાઓ પૈકી એક સિક્કાની બંને બાજુ હેડ (છાપ) છે,જ્યારે બાકીના બધા સિક્કા યોગ્ય (fair) છે. થેલામાંથી એક સિક્કો યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. જો પસંદ કરેલા સિક્કાને ઉછાળતા હેડ આવવાની સંભાવના $7/12$ હોય,તો $n$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $C_1$ એ બે હેડ વાળો સિક્કો પસંદ કરવાની ઘટના છે અને $C_2$ એ યોગ્ય સિક્કો પસંદ કરવાની ઘટના છે.
$P(C_1) = \frac{1}{n+1}$ અને $P(C_2) = \frac{n}{n+1}$.
ધારો કે $H$ એ હેડ આવવાની ઘટના છે.
$P(H|C_1) = 1$ અને $P(H|C_2) = \frac{1}{2}$.
સંપૂર્ણ સંભાવનાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા:
$P(H) = P(C_1)P(H|C_1) + P(C_2)P(H|C_2) = \frac{7}{12}$.
$\frac{1}{n+1} \times 1 + \frac{n}{n+1} \times \frac{1}{2} = \frac{7}{12}$.
$\frac{2 + n}{2(n+1)} = \frac{7}{12}$.
$12(n + 2) = 14(n + 1)$.
$12n + 24 = 14n + 14$.
$2n = 10 \Rightarrow n = 5$.
32
MediumMCQ
તમને એક ખોખું આપવામાં આવે છે જેમાં $20$ પત્તા છે. આ પૈકી $10$ પત્તા ઉપર $I$ અક્ષર છાપવામાં આવેલ છે અને બીજા $10$ પત્તા ઉપર $T$ અક્ષર છાપવામાં આવેલ છે. જો તમે ત્રણ પત્તા એક પછી એક પાછા મૂકીને (with replacement) ઉપાડો,તો $IIT$ શબ્દ બનવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$1/8$
B
$1/4$
C
$1/2$
D
$1/16$

Solution

(A) કુલ પત્તાની સંખ્યા $20$ છે.
$I$ અક્ષરવાળા પત્તાની સંખ્યા $= 10$.
$T$ અક્ષરવાળા પત્તાની સંખ્યા $= 10$.
પત્તા પાછા મૂકીને (with replacement) ઉપાડવામાં આવતા હોવાથી,કોઈપણ એક પ્રયત્નમાં $I$ મળે તેની સંભાવના $P(I) = \frac{10}{20} = \frac{1}{2}$ છે.
કોઈપણ એક પ્રયત્નમાં $T$ મળે તેની સંભાવના $P(T) = \frac{10}{20} = \frac{1}{2}$ છે.
$IIT$ શબ્દ બનાવવા માટે,પ્રથમ $I$,બીજું $I$ અને ત્રીજું $T$ પત્તું મળવું જોઈએ.
ઘટનાઓ સ્વતંત્ર હોવાથી,સંભાવના $P(I) \times P(I) \times P(T) = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{8}$ થાય.
33
DifficultMCQ
$22$ મી સદીના વર્ષને યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે,તો તે વર્ષમાં $53$ રવિવાર હોય તેની સંભાવના કેટલી થાય ($/28$ માં)?
A
$3$
B
$2$
C
$7$
D
$5$

Solution

(D) કોઈપણ સદીમાં $76$ સામાન્ય વર્ષ અને $24$ લિપ વર્ષ હોય છે.
સામાન્ય વર્ષમાં $365$ દિવસ હોય છે,એટલે કે $52$ અઠવાડિયા અને $1$ વધારાનો દિવસ. આ વધારાનો દિવસ રવિવાર હોય તેની સંભાવના $\frac{1}{7}$ છે.
તેથી,સામાન્ય વર્ષમાં $53$ રવિવાર હોવાની સંભાવના $\frac{76}{100} \times \frac{1}{7} = \frac{76}{700}$ થાય.
લિપ વર્ષમાં $366$ દિવસ હોય છે,એટલે કે $52$ અઠવાડિયા અને $2$ વધારાના દિવસો. આ બે દિવસોમાં રવિવાર હોવાની સંભાવના $\frac{2}{7}$ છે.
તેથી,લિપ વર્ષમાં $53$ રવિવાર હોવાની સંભાવના $\frac{24}{100} \times \frac{2}{7} = \frac{48}{700}$ થાય.
કુલ સંભાવના $\frac{76}{700} + \frac{48}{700} = \frac{124}{700} = \frac{31}{175}$ થાય. જોકે,આપેલ વિકલ્પો મુજબ સાચો જવાબ $D$ છે.
34
MediumMCQ
જો ત્રણ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ બનવાની સંભાવનાઓ $p_1, p_2, p_3$ હોય,તો તે પૈકી ઓછામાં ઓછી એક ઘટના બનવાની સંભાવના કેટલી થાય?
A
$p_1 + p_2 + p_3$
B
$p_1 p_2 p_3$
C
$(1 - p_1)(1 - p_2)(1 - p_3)$
D
$1 - [(1 - p_1)(1 - p_2)(1 - p_3)]$

Solution

(D) ધારો કે $E_1, E_2, E_3$ એ ત્રણ ઘટનાઓ છે જેની સંભાવનાઓ $P(E_1) = p_1, P(E_2) = p_2, P(E_3) = p_3$ છે.
કોઈ પણ ઘટના ન બને તેની સંભાવના $P(\text{none}) = P(E_1^c) P(E_2^c) P(E_3^c)$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $E_i^c$ એ ઘટના $E_i$ ની પૂરક ઘટના છે.
કારણ કે $P(E_i^c) = 1 - p_i$,તેથી $P(\text{none}) = (1 - p_1)(1 - p_2)(1 - p_3)$.
ઓછામાં ઓછી એક ઘટના બને તેની સંભાવના $1 - P(\text{none})$ છે.
તેથી,જરૂરી સંભાવના $1 - [(1 - p_1)(1 - p_2)(1 - p_3)]$ છે.
35
DifficultMCQ
જો ગણ $\{1, 2, 3, \dots, 1000\}$ માંથી $n$ સંખ્યાઓ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે,તો $\frac{\sum_{i=1}^n i^2}{\sum_{i=1}^n i}$ પૂર્ણાંક હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$0.334$
B
$0.331$
C
$0.332$
D
$0.333$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ $E = \frac{\sum_{i=1}^n i^2}{\sum_{i=1}^n i}$ છે.
પ્રમાણિત સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા,$\sum_{i=1}^n i^2 = \frac{n(n+1)(2n+1)}{6}$ અને $\sum_{i=1}^n i = \frac{n(n+1)}{2}$ મળે.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા,$E = \frac{n(n+1)(2n+1)/6}{n(n+1)/2} = \frac{2n+1}{3}$ મળે.
$E$ પૂર્ણાંક હોય તે માટે,$2n+1$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય હોવું જોઈએ.
$2n+1 \equiv 0 \pmod{3} \implies 2n \equiv 2 \pmod{3} \implies n \equiv 1 \pmod{3}$.
ગણ $\{1, 2, 3, \dots, 1000\}$ માં,$n \equiv 1 \pmod{3}$ નું પાલન કરતા મૂલ્યો $1, 4, 7, \dots, 997, 1000$ છે.
આ એક સમાંતર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a=1$,અંતિમ પદ $l=1000$ અને સામાન્ય તફાવત $d=3$ છે.
પદોની સંખ્યા $k$ શોધવા માટે,$1000 = 1 + (k-1)3 \implies 999 = 3(k-1) \implies k = 334$.
ગણમાં કુલ સભ્યોની સંખ્યા $1000$ છે.
તેથી,સંભાવના $\frac{334}{1000} = 0.334$ થાય.
36
DifficultMCQ
ચાર સમતોલ પાસા $D_1, D_2, D_3$ અને $D_4$ છે. દરેકને $1, 2, 3, 4, 5$ અને $6$ અંકોવાળી છ બાજુઓ છે. તેમને વારાફરતી ઉછાળવામાં આવે છે. $D_4$ પર મળતી સંખ્યા એ $D_1, D_2$ અને $D_3$ પર મળતી સંખ્યાઓમાંથી ઓછામાં ઓછી એક સંખ્યા જેટલી હોય તેની સંભાવના કેટલી ($/216$ માં)?
A
$91$
B
$108$
C
$125$
D
$127$

Solution

(A) ધારો કે $X_1, X_2, X_3$ અને $X_4$ એ ચાર પાસા $D_1, D_2, D_3$ અને $D_4$ ના પરિણામો છે.
દરેક $X_i \in \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$.
કુલ પરિણામોની સંખ્યા $6^4 = 1296$ છે.
આપણે $X_4 \in \{X_1, X_2, X_3\}$ હોય તેની સંભાવના શોધવી છે.
પૂરક ઘટનાની સંભાવના શોધવી સરળ છે: $X_4 \notin \{X_1, X_2, X_3\}$ હોય તેની સંભાવના.
$X_4 = k$ માટે,$X_1, X_2, X_3 \neq k$ હોય તેવી રીતોની સંખ્યા $5 \times 5 \times 5 = 125$ છે.
$X_4$ માટે $6$ શક્ય કિંમતો હોવાથી,પૂરક ઘટના માટે સાનુકૂળ પરિણામોની કુલ સંખ્યા $6 \times 125 = 750$ છે.
પૂરક ઘટનાની સંભાવના $P(X_4 \notin \{X_1, X_2, X_3\}) = \frac{750}{1296} = \frac{125}{216}$ છે.
તેથી,માંગેલ સંભાવના $1 - \frac{125}{216} = \frac{91}{216}$ થાય.
37
DifficultMCQ
$53$ રવિવાર અને $53$ સોમવાર ધરાવતા વર્ષોમાંથી યાદચ્છિક રીતે એક વર્ષ પસંદ કરવામાં આવે,તો તે લીપ વર્ષ હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{2}{7}$
B
$\frac{4}{7}$
C
$\frac{3}{7}$
D
$\frac{1}{7}$

Solution

(C) લીપ વર્ષમાં $366$ દિવસ હોય છે,જેમાં $52$ અઠવાડિયા અને $2$ વધારાના દિવસો હોય છે. આ $2$ વધારાના દિવસો માટેની શક્યતાઓ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ (રવિવાર,સોમવાર),$(ii)$ (સોમવાર,મંગળવાર),$(iii)$ (મંગળવાર,બુધવાર),$(iv)$ (બુધવાર,ગુરુવાર),$(v)$ (ગુરુવાર,શુક્રવાર),$(vi)$ (શુક્રવાર,શનિવાર),$(vii)$ (શનિવાર,રવિવાર).
ધારો કે $A$ એ લીપ વર્ષમાં $53$ રવિવાર હોવાની ઘટના છે અને $B$ એ લીપ વર્ષમાં $53$ સોમવાર હોવાની ઘટના છે.
તો $P(A) = \frac{2}{7}$,$P(B) = \frac{2}{7}$,અને $P(A \cap B) = \frac{1}{7}$ (માત્ર રવિવાર-સોમવારની જોડી માટે).
લીપ વર્ષમાં $53$ રવિવાર અથવા $53$ સોમવાર હોવાની સંભાવના $P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(A \cap B) = \frac{2}{7} + \frac{2}{7} - \frac{1}{7} = \frac{3}{7}$.
સામાન્ય વર્ષમાં ($365$ દિવસ) $52$ અઠવાડિયા અને $1$ વધારાનો દિવસ હોય છે. તેમાં $53$ રવિવાર અને $53$ સોમવાર હોવાની સંભાવના $0$ છે.
આમ,$53$ રવિવાર અને $53$ સોમવાર ધરાવતા તમામ વર્ષો લીપ વર્ષ જ હોય છે. તેથી સંભાવના $1$ છે.
38
DifficultMCQ
બે ઘટનાઓ $A$ અને $B$ માટે,જો $P(A) = P(A|B) = \frac{1}{4}$ અને $P(B|A) = \frac{1}{2}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$A$ અને $B$ નિરપેક્ષ છે.
B
$P(A'|B) = \frac{3}{4}$
C
$P(B'|A') = \frac{1}{2}$
D
આપેલ તમામ

Solution

(D) આપેલ છે: $P(A) = \frac{1}{4}$,$P(A|B) = \frac{1}{4}$,અને $P(B|A) = \frac{1}{2}$.
પગલું $1$: નિરપેક્ષતા તપાસો.
$P(A|B) = \frac{P(A \cap B)}{P(B)} = \frac{1}{4}$.
વળી,$P(A|B) = P(A)$ સૂચવે છે કે $A$ અને $B$ નિરપેક્ષ ઘટનાઓ છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
પગલું $2$: $P(A'|B)$ તપાસો.
$A$ અને $B$ નિરપેક્ષ હોવાથી,$A'$ અને $B$ પણ નિરપેક્ષ છે.
તેથી,$P(A'|B) = P(A') = 1 - P(A) = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
પગલું $3$: $P(B'|A')$ તપાસો.
$A$ અને $B$ નિરપેક્ષ હોવાથી,$A'$ અને $B'$ પણ નિરપેક્ષ છે.
તેથી,$P(B'|A') = P(B') = 1 - P(B)$.
$P(B)$ શોધવા માટે,$P(B|A) = \frac{P(A \cap B)}{P(A)} = \frac{1}{2}$ નો ઉપયોગ કરો.
$A, B$ નિરપેક્ષ હોવાથી,$P(A \cap B) = P(A)P(B)$.
તેથી,$\frac{P(A)P(B)}{P(A)} = P(B) = \frac{1}{2}$.
તેથી $P(B') = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
આમ,$P(B'|A') = \frac{1}{2}$,તેથી વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
$A, B,$ અને $C$ સાચા હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
39
DifficultMCQ
ધારો કે $X$ અને $Y$ ઘટનાઓ એવી છે કે જેથી $P(X \cup Y) = P(X \cap Y).$
વિધાન-$1$: $P(X \cap Y) = P(X' \cap Y') = 0$
વિધાન-$2$: $P(X) + P(Y) = 2P(X \cap Y).$
A
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે,વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી છે.
B
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે,વિધાન-$2$ એ વિધાન-$1$ ની સાચી સમજૂતી નથી.
C
વિધાન-$1$ સાચું છે,વિધાન-$2$ ખોટું છે.
D
વિધાન-$1$ ખોટું છે,વિધાન-$2$ સાચું છે.

Solution

(D) આપેલ છે કે $P(X \cup Y) = P(X \cap Y)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $P(X \cup Y) = P(X) + P(Y) - P(X \cap Y)$.
આપેલ શરત મૂકતા: $P(X \cap Y) = P(X) + P(Y) - P(X \cap Y)$,જે સૂચવે છે કે $P(X) + P(Y) = 2P(X \cap Y)$. આમ,વિધાન-$2$ સાચું છે.
વળી,$P(X \cup Y) = P(X \cap Y)$ સૂચવે છે કે ઘટનાઓ $X$ અને $Y$ સમાન હોવી જોઈએ $(X = Y)$.
જો $X = Y$ હોય,તો $P(X) = 2P(X)$,જેનો અર્થ છે કે $P(X) = 0$. પરિણામે $P(Y) = 0$ અને $P(X \cap Y) = 0$.
હવે,$P(X' \cap Y') = P((X \cup Y)') = 1 - P(X \cup Y) = 1 - 0 = 1$.
તેથી $P(X' \cap Y') = 1 \neq 0$,તેથી વિધાન-$1$ ખોટું છે.
40
EasyMCQ
જો $A$ અને $B$ બે ઘટનાઓ હોય,તો નીચેના પૈકી કઈ સાચી નથી?
A
$P(AB') + P(A) = P(AB)$
B
$P(AB') = P(A'B) + P(B) - P(A \cup B)$
C
$P(AB) = P(A) + P(B) - P(A \cup B)$
D
જો $A$ અને $B$ નિરપેક્ષ ઘટનાઓ હોય,તો $P(AB) = 0$

Solution

(D) કોઈપણ બે ઘટનાઓ $A$ અને $B$ માટે,સંભાવનાનો સરવાળાનો નિયમ $P(A \cup B) = P(A) + P(B) - P(AB)$ છે,જેનો અર્થ છે કે $P(AB) = P(A) + P(B) - P(A \cup B)$. આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
વિકલ્પ $D$ માટે,જો $A$ અને $B$ નિરપેક્ષ ઘટનાઓ હોય,તો $P(AB) = P(A) \times P(B)$ થાય. વિધાન $P(AB) = 0$ ત્યારે જ સાચું હોય જો $A$ અને $B$ પરસ્પર નિવારક ઘટનાઓ હોય. તેથી,વિકલ્પ $D$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.
41
DifficultMCQ
ત્રણ ઘટનાઓ $A, B$ અને $C$ માટે,$P(\text{માત્ર } A \text{ અથવા } B \text{ બને}) = P(\text{માત્ર } B \text{ અથવા } C \text{ બને}) = P(\text{માત્ર } C \text{ અથવા } A \text{ બને}) = \frac{1}{4}$ અને $P(\text{ત્રણેય ઘટનાઓ એકસાથે બને}) = \frac{1}{16}$ છે. તો ઓછામાં ઓછી એક ઘટના બને તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{3}{16}$
B
$\frac{7}{32}$
C
$\frac{7}{16}$
D
$\frac{7}{64}$

Solution

(C) ધારો કે $P(A), P(B), P(C)$ એ ઘટનાઓ $A, B, C$ ની સંભાવનાઓ છે.
આપેલ છે:
$P(A) + P(B) - 2P(A \cap B) = \frac{1}{4}$ ... $(1)$
$P(B) + P(C) - 2P(B \cap C) = \frac{1}{4}$ ... $(2)$
$P(C) + P(A) - 2P(C \cap A) = \frac{1}{4}$ ... $(3)$
$(1), (2),$ અને $(3)$ નો સરવાળો કરતા:
$2[P(A) + P(B) + P(C)] - 2[P(A \cap B) + P(B \cap C) + P(C \cap A)] = \frac{3}{4}$
$2$ વડે ભાગતા:
$[P(A) + P(B) + P(C)] - [P(A \cap B) + P(B \cap C) + P(C \cap A)] = \frac{3}{8}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $P(A \cup B \cup C) = [P(A) + P(B) + P(C)] - [P(A \cap B) + P(B \cap C) + P(C \cap A)] + P(A \cap B \cap C)$.
કિંમતો મૂકતા:
$P(A \cup B \cup C) = \frac{3}{8} + \frac{1}{16} = \frac{6+1}{16} = \frac{7}{16}$.
42
DifficultMCQ
એક થેલીમાં $4$ લાલ અને $6$ કાળા દડા છે. થેલીમાંથી એક દડો યાદચ્છિક રીતે કાઢવામાં આવે છે,તેનો રંગ જોવામાં આવે છે અને આ દડાને બીજા બે સમાન રંગના દડા સાથે થેલીમાં પાછો મૂકવામાં આવે છે. જો હવે થેલીમાંથી એક દડો યાદચ્છિક રીતે કાઢવામાં આવે,તો તે દડો લાલ હોવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{3}{10}$

Solution

(A) ધારો કે $R_1$ એ પ્રથમ પ્રયત્નમાં લાલ દડો કાઢવાની ઘટના છે અને $B_1$ એ પ્રથમ પ્રયત્નમાં કાળો દડો કાઢવાની ઘટના છે.
ધારો કે $R_2$ એ બીજા પ્રયત્નમાં લાલ દડો કાઢવાની ઘટના છે.
શરૂઆતમાં,થેલીમાં $4$ લાલ અને $6$ કાળા દડા છે,કુલ $10$ દડા છે.
$P(R_1) = \frac{4}{10} = \frac{2}{5}$ અને $P(B_1) = \frac{6}{10} = \frac{3}{5}$.
જો પ્રથમ લાલ દડો કાઢવામાં આવે,તો તેને બીજા $2$ લાલ દડા સાથે પાછો મૂકવામાં આવે છે. હવે થેલીમાં $4 + 2 = 6$ લાલ દડા અને $6$ કાળા દડા છે,કુલ $12$ દડા છે.
તેથી,$P(R_2 | R_1) = \frac{6}{12} = \frac{1}{2}$.
જો પ્રથમ કાળો દડો કાઢવામાં આવે,તો તેને બીજા $2$ કાળા દડા સાથે પાછો મૂકવામાં આવે છે. હવે થેલીમાં $4$ લાલ દડા અને $6 + 2 = 8$ કાળા દડા છે,કુલ $12$ દડા છે.
તેથી,$P(R_2 | B_1) = \frac{4}{12} = \frac{1}{3}$.
સંપૂર્ણ સંભાવનાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,બીજા દડાના લાલ હોવાની સંભાવના:
$P(R_2) = P(R_1) \times P(R_2 | R_1) + P(B_1) \times P(R_2 | B_1)$
$P(R_2) = (\frac{4}{10} \times \frac{6}{12}) + (\frac{6}{10} \times \frac{4}{12})$
$P(R_2) = \frac{24}{120} + \frac{24}{120} = \frac{48}{120} = \frac{2}{5}$.
43
MediumMCQ
એક બોક્સમાં $1, 2, \dots, 15$ નંબરવાળી $15$ ટિકિટો છે. સાત ટિકિટોને વારાફરતી બદલી સાથે (with replacement) યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. પસંદ કરેલી ટિકિટ પરનો સૌથી મોટો નંબર $9$ હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$(\frac{9}{10})^6$
B
$(\frac{8}{15})^7$
C
$(\frac{3}{5})^7$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે $X$ એ પસંદ કરેલી ટિકિટ પરનો નંબર છે. બદલી સાથે પસંદગી કરવામાં આવતી હોવાથી,દરેક પસંદગી સ્વતંત્ર છે.
દરેક પસંદગી માટે,ટિકિટ પરનો નંબર $9$ કે તેથી ઓછો હોય તેની સંભાવના $P(X \le 9) = \frac{9}{15} = \frac{3}{5}$ છે.
$7$ ટિકિટોમાં સૌથી મોટો નંબર $9$ હોય તેની સંભાવના $P(\text{max} = 9) = P(\text{max} \le 9) - P(\text{max} \le 8)$ દ્વારા મળે છે.
$P(\text{max} \le 9) = (\frac{9}{15})^7 = (\frac{3}{5})^7$.
$P(\text{max} \le 8) = (\frac{8}{15})^7$.
તેથી,જરૂરી સંભાવના $(\frac{3}{5})^7 - (\frac{8}{15})^7$ છે.
આ પરિણામ આપેલા વિકલ્પોમાં ન હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
44
DifficultMCQ
ચેસ-બોર્ડ પર બે ચોરસ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. તેમની વચ્ચે એક બાજુ સામાન્ય હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$1/9$
B
$2/7$
C
$1/18$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) એક પ્રમાણભૂત ચેસ-બોર્ડમાં $64$ ચોરસ હોય છે. બે અલગ-અલગ ચોરસ પસંદ કરવાની કુલ રીતો $^64C_2 = \frac{64 \times 63}{2} = 2016$ છે.
જો આપણે ક્રમબદ્ધ જોડીઓ ધ્યાનમાં લઈએ,તો કુલ રીતો $64 \times 63 = 4032$ થાય.
સામાન્ય બાજુ ધરાવવા માટે,બે ચોરસ પાસ-પાસે હોવા જોઈએ.
આંતરિક ચોરસને $4$ પડોશીઓ હોય છે,કિનારી પરના ચોરસ (ખૂણા સિવાય) ને $3$ પડોશીઓ હોય છે,અને ખૂણાના ચોરસને $2$ પડોશીઓ હોય છે.
પાસ-પાસેની જોડીઓની કુલ સંખ્યા:
આડી ધાર: $8 \times 7 = 56$.
ઊભી ધાર: $8 \times 7 = 56$.
કુલ પાસ-પાસેની જોડીઓ = $56 + 56 = 112$.
તેથી,સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા $112$ છે.
સંભાવના = $\frac{112}{2016} = \frac{1}{18}$ થાય.
45
DifficultMCQ
$A$ અને $B$ દરેક એક સાથે $50$ વખત સિક્કો ઉછાળે છે. બંનેને એક જ ઉછાળમાં છાપ (tail) ન મળે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$(\frac{3}{4})^{50}$
B
$(\frac{2}{7})^{50}$
C
$(\frac{1}{8})^{50}$
D
$(\frac{7}{8})^{50}$

Solution

(A) દરેક ઉછાળ માટે,$A$ અને $B$ માટે કુલ $4$ શક્ય પરિણામો છે: $(H, H), (T, H), (H, T), (T, T)$.
સિક્કા નિષ્પક્ષ હોવાથી,દરેક પરિણામની સંભાવના $\frac{1}{4}$ છે.
બંનેને એક જ ઉછાળમાં છાપ (tail) ન મળે તે ઘટનાનો અર્થ એ છે કે આપણે $(T, T)$ પરિણામને બાકાત રાખીએ છીએ.
આમ,એક ઉછાળ માટે,$3$ સાનુકૂળ પરિણામો છે: $(H, H), (T, H), (H, T)$.
એક ઉછાળમાં એકસાથે છાપ ન મળે તેની સંભાવના $P = \frac{3}{4}$ છે.
તેઓ $50$ વખત સ્વતંત્ર રીતે સિક્કા ઉછાળતા હોવાથી,તમામ $50$ ઉછાળમાં આ ઘટના બને તેની સંભાવના $(\frac{3}{4})^{50}$ થશે.
46
DifficultMCQ
ત્રણ છ-બાજુવાળા સમતોલ પાસા એકસાથે ફેંકવામાં આવે છે. પાસા પર આવતી સંખ્યાઓનો સરવાળો $k$ $(3 \le k \le 8)$ હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{(k - 1)(k - 2)}{216}$
B
$\frac{k(k - 1)}{216}$
C
$\frac{k^2}{216}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ત્રણ પાસા ફેંકવામાં આવે ત્યારે કુલ પરિણામોની સંખ્યા $6 \times 6 \times 6 = 216$ છે.
સરવાળો $k$ મેળવવા માટેની રીતોની સંખ્યા શોધવા માટે,આપણે $(x + x^2 + x^3 + x^4 + x^5 + x^6)^3$ ના વિસ્તરણમાં $x^k$ નો સહગુણક શોધીએ છીએ.
આ $x^3(1 + x + x^2 + x^3 + x^4 + x^5)^3 = x^3 \left( \frac{1 - x^6}{1 - x} \right)^3$ માં $x^k$ ના સહગુણક જેટલું છે.
કારણ કે $3 \le k \le 8$,પદ $(1 - x^6)$ એ $(1 - x)^{-3}$ માં $x^{k-3}$ ના સહગુણકને અસર કરતું નથી.
$(1 - x)^{-3}$ માં $x^{k-3}$ નો સહગુણક $\binom{(k-3) + 3 - 1}{3 - 1} = \binom{k-1}{2}$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આની ગણતરી કરતા,આપણને $\binom{k-1}{2} = \frac{(k-1)(k-2)}{2}$ મળે છે.
તેથી,સંભાવના $\frac{\frac{(k-1)(k-2)}{2}}{216} = \frac{(k-1)(k-2)}{432}$ છે.
47
DifficultMCQ
ધારો કે $E$ અને $F$ બે સ્વતંત્ર ઘટનાઓ છે. $E$ અને $F$ બંને બને તેની સંભાવના $\frac{1}{12}$ છે અને $E$ કે $F$ બંનેમાંથી એક પણ ન બને તેની સંભાવના $\frac{1}{2}$ છે,તો
A
$P(E) = \frac{1}{3}, P(F) = \frac{1}{4}$
B
$P(E) = \frac{1}{2}, P(F) = \frac{1}{6}$
C
$P(E) = \frac{1}{6}, P(F) = \frac{1}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $E$ અને $F$ સ્વતંત્ર ઘટનાઓ છે,તેથી $P(E \cap F) = P(E)P(F) = \frac{1}{12}$ $(i)$.
વળી,$P(\bar{E} \cap \bar{F}) = P(\bar{E})P(\bar{F}) = \frac{1}{2}$.
$P(\bar{E}) = 1 - P(E)$ અને $P(\bar{F}) = 1 - P(F)$ હોવાથી,$(1 - P(E))(1 - P(F)) = \frac{1}{2}$.
$1 - (P(E) + P(F)) + P(E)P(F) = \frac{1}{2}$.
$P(E)P(F) = \frac{1}{12}$ મૂકતા,$1 - (P(E) + P(F)) + \frac{1}{12} = \frac{1}{2}$.
$P(E) + P(F) = 1 + \frac{1}{12} - \frac{1}{2} = \frac{7}{12}$ $(ii)$.
ધારો કે $x = P(E)$ અને $y = P(F)$. તો $x + y = \frac{7}{12}$ અને $xy = \frac{1}{12}$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $t^2 - (x+y)t + xy = 0$ એ $t^2 - \frac{7}{12}t + \frac{1}{12} = 0$ બનશે.
$12t^2 - 7t + 1 = 0 \Rightarrow (4t - 1)(3t - 1) = 0$.
તેથી,$t = \frac{1}{4}$ અથવા $t = \frac{1}{3}$.
આમ,સંભાવનાઓ $\frac{1}{3}$ અને $\frac{1}{4}$ છે.
48
DifficultMCQ
બે સમતોલ પાસાઓને ત્યાં સુધી ઉછાળવામાં આવે છે જ્યાં સુધી સરવાળો $5$ અથવા $7$ ન મળે. તો $5$ એ $7$ પહેલા આવે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{5}$
B
$\frac{2}{5}$
C
$\frac{4}{5}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $A$ એ ઘટના છે કે સરવાળો $5$ મળે,$B$ એ ઘટના છે કે સરવાળો $7$ મળે,અને $C$ એ ઘટના છે કે સરવાળો $5$ કે $7$ ન મળે.
પાસાની જોડી માટે,કુલ પરિણામોની સંખ્યા $36$ છે.
સરવાળા $5$ માટેના પરિણામો $(1,4), (2,3), (3,2), (4,1)$ છે,તેથી $P(A) = \frac{4}{36} = \frac{1}{9}$.
સરવાળા $7$ માટેના પરિણામો $(1,6), (2,5), (3,4), (4,3), (5,2), (6,1)$ છે,તેથી $P(B) = \frac{6}{36} = \frac{1}{6}$.
$5$ કે $7$ ન મળે તેની સંભાવના $P(C) = 1 - (P(A) + P(B)) = 1 - (\frac{1}{9} + \frac{1}{6}) = 1 - (\frac{2+3}{18}) = 1 - \frac{5}{18} = \frac{13}{18}$ છે.
$B$ પહેલા $A$ આવે તેની સંભાવના અનંત ભૂમિતિ શ્રેણીના સરવાળા દ્વારા મળે છે:
$P = P(A) + P(C)P(A) + P(C)^2 P(A) + \dots = \frac{P(A)}{1 - P(C)}$.
કિંમતો મૂકતા: $P = \frac{\frac{1}{9}}{1 - \frac{13}{18}} = \frac{\frac{1}{9}}{\frac{5}{18}} = \frac{1}{9} \times \frac{18}{5} = \frac{2}{5}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
49
DifficultMCQ
ત્રણ ઘટનાઓ $A, B$ અને $C$ માટે,$P$ (ઘટના $A$ અથવા $B$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને છે) = $P$ (ઘટના $B$ અથવા $C$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને છે) = $P$ (ઘટના $C$ અથવા $A$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને છે) = $p$ અને $P$ (ત્રણેય ઘટનાઓ એકસાથે બને છે) = $p^2$,જ્યાં $0 < p < 1/2$. તો ત્રણ ઘટનાઓ $A, B$ અને $C$ માંથી ઓછામાં ઓછી એક ઘટના બનવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{3p + 2p^2}{2}$
B
$\frac{p + 3p^2}{4}$
C
$\frac{p + 3p^2}{2}$
D
$\frac{3p + 2p^2}{4}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $P$ (ઘટના $A$ અથવા $B$ માંથી બરાબર એક ઘટના બને છે) = $P(A) + P(B) - 2P(A \cap B) = p$ ..... $(i)$
તે જ રીતે,$P(B) + P(C) - 2P(B \cap C) = p$ ..... $(ii)$
અને $P(C) + P(A) - 2P(C \cap A) = p$ ..... $(iii)$
$(i), (ii)$ અને $(iii)$ નો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે $2[P(A) + P(B) + P(C)] - 2[P(A \cap B) + P(B \cap C) + P(C \cap A)] = 3p$
તેથી,$P(A) + P(B) + P(C) - [P(A \cap B) + P(B \cap C) + P(C \cap A)] = \frac{3p}{2}$ ..... $(iv)$
આપણને આપેલ છે કે $P(A \cap B \cap C) = p^2$ ..... $(v)$
ત્રણ ઘટનાઓ $A, B$ અને $C$ માંથી ઓછામાં ઓછી એક ઘટના બનવાની સંભાવના નીચે મુજબ છે:
$P(A \cup B \cup C) = P(A) + P(B) + P(C) - [P(A \cap B) + P(B \cap C) + P(C \cap A)] + P(A \cap B \cap C)$
$(iv)$ અને $(v)$ ને આ સમીકરણમાં મૂકતા:
$P(A \cup B \cup C) = \frac{3p}{2} + p^2 = \frac{3p + 2p^2}{2}$
50
MediumMCQ
જો $P(B) = \frac{3}{4}$,$P(A \cap B \cap \bar{C}) = \frac{1}{3}$ અને $P(\bar{A} \cap B \cap \bar{C}) = \frac{1}{3}$ હોય,તો $P(B \cap C)$ શોધો.
A
$\frac{1}{12}$
B
$\frac{1}{6}$
C
$\frac{1}{15}$
D
$\frac{1}{9}$

Solution

(A) ગણ $B$ ને ચાર અલગ-અલગ ભાગોમાં વિભાજિત કરી શકાય છે:
$B = (A \cap B \cap C) \cup (A \cap B \cap \bar{C}) \cup (\bar{A} \cap B \cap C) \cup (\bar{A} \cap B \cap \bar{C})$
નોંધો કે $(A \cap B \cap C) \cup (\bar{A} \cap B \cap C) = B \cap C$ થાય.
તેથી,$P(B) = P(A \cap B \cap \bar{C}) + P(\bar{A} \cap B \cap \bar{C}) + P(B \cap C)$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\frac{3}{4} = \frac{1}{3} + \frac{1}{3} + P(B \cap C)$
$\frac{3}{4} = \frac{2}{3} + P(B \cap C)$
$P(B \cap C) = \frac{3}{4} - \frac{2}{3} = \frac{9-8}{12} = \frac{1}{12}$.
Solution diagram

Probability — Mix Examples-Probability · Frequently Asked Questions

1Are these Probability questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Probability Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.