Gujarati

Probability distribution Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Probability · Probability distribution

430+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 430 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
ભારતની વેસ્ટ ઈન્ડિઝ સામે ટેસ્ટ મેચ જીતવાની સંભાવના $\frac{1}{2}$ છે. મેચ-દર-મેચ સ્વતંત્રતા ધારતા,$5$ મેચની શ્રેણીમાં ભારતની બીજી જીત ત્રીજી ટેસ્ટમાં થાય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{1}{8}$

Solution

(C) ધારો કે મેચ જીતવાની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ છે.
મેચ હારવાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{1}{2}$ છે.
ભારતની બીજી જીત ત્રીજી ટેસ્ટમાં થાય તે માટે,પ્રથમ બે ટેસ્ટમાંથી એકમાં જીત અને ત્રીજી ટેસ્ટમાં જીત મેળવવી જરૂરી છે.
પ્રથમ ત્રણ મેચ માટે શક્ય ક્રમ $(L, W, W)$ અને $(W, L, W)$ છે.
$(L, W, W)$ ક્રમની સંભાવના $q \times p \times p = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{8}$ છે.
$(W, L, W)$ ક્રમની સંભાવના $p \times q \times p = \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{8}$ છે.
કુલ સંભાવના $\frac{1}{8} + \frac{1}{8} = \frac{2}{8} = \frac{1}{4}$ છે.
2
DifficultMCQ
એક નિષ્પક્ષ પાસાને ત્યાં સુધી ઉછાળવામાં આવે છે જ્યાં સુધી $4$ કરતા મોટી સંખ્યા ન મળે. તો બેકી સંખ્યામાં ઉછાળની જરૂર પડે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{2}{5}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(B) એક ઉછાળમાં $4$ કરતા મોટી સંખ્યા (એટલે કે $5$ અથવા $6$) મેળવવાની સંભાવના $p = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$ છે.
નિષ્ફળતાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$ છે.
આપણે એવી સંભાવના શોધવાની છે કે સફળતા બેકી સંખ્યાના ઉછાળમાં મળે,જે નીચે મુજબની શ્રેણી દર્શાવે છે: (નિષ્ફળતા,સફળતા),(નિષ્ફળતા,નિષ્ફળતા,નિષ્ફળતા,સફળતા),વગેરે.
જરૂરી સંભાવના $P = pq + q^3p + q^5p + \dots$ છે.
આ એક અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = pq$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = q^2$ છે.
અનંત ગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S = \frac{a}{1 - r}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $P = \frac{pq}{1 - q^2} = \frac{(\frac{1}{3})(\frac{2}{3})}{1 - (\frac{2}{3})^2} = \frac{\frac{2}{9}}{1 - \frac{4}{9}} = \frac{\frac{2}{9}}{\frac{5}{9}} = \frac{2}{5}$.
3
MediumMCQ
એક માણસ $52$ પત્તાના પેકમાંથી એક પત્તું ખેંચે છે,તેને પાછું મૂકે છે અને પેકને શફલ કરે છે. તે આ પ્રક્રિયા ત્યાં સુધી ચાલુ રાખે છે જ્યાં સુધી તેને કાળીનું (spade) પત્તું ન મળે. પ્રથમ બે વાર તે નિષ્ફળ જાય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{9}{16}$
B
$\frac{1}{16}$
C
$\frac{9}{64}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) કુલ પત્તાની સંખ્યા $52$ છે. કાળીના પત્તાની સંખ્યા $13$ છે.
એક પ્રયત્નમાં કાળીનું પત્તું ખેંચવાની સંભાવના,$P(S) = \frac{13}{52} = \frac{1}{4}$.
એક પ્રયત્નમાં કાળીનું પત્તું ન ખેંચવાની સંભાવના,$P(S') = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$.
દરેક વખતે પત્તું પાછું મૂકવામાં આવતું હોવાથી,ઘટનાઓ સ્વતંત્ર છે.
તે પ્રથમ બે વાર નિષ્ફળ જાય તેનો અર્થ એ છે કે તેને પ્રથમ પ્રયત્નમાં કાળીનું પત્તું મળતું નથી અને બીજા પ્રયત્નમાં પણ કાળીનું પત્તું મળતું નથી.
જરૂરી સંભાવના $= P(S') \times P(S') = \frac{3}{4} \times \frac{3}{4} = \frac{9}{16}$.
4
MediumMCQ
એક યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે. ઘટનાઓ $E = \{ X \text{ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે} \}$ અને $F = \{ X < 4 \}$ માટે,સંભાવના $P(E \cup F)$ શોધો:
$X$ $1$ $2$ $3$ $4$ $5$ $6$ $7$ $8$
$P(X)$ $0.15$ $0.23$ $0.12$ $0.10$ $0.20$ $0.08$ $0.07$ $0.05$
A
$0.5$
B
$0.77$
C
$0.35$
D
$0.87$

Solution

(B) ઘટના $E$ ને $X$ અવિભાજ્ય સંખ્યા હોય તે રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી છે. આપેલ સમૂહમાં અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ $\{2, 3, 5, 7\}$ છે.
$P(E) = P(2) + P(3) + P(5) + P(7) = 0.23 + 0.12 + 0.20 + 0.07 = 0.62$.
ઘટના $F$ ને $X < 4$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી છે. આ શરત સંતોષતી કિંમતો $\{1, 2, 3\}$ છે.
$P(F) = P(1) + P(2) + P(3) = 0.15 + 0.23 + 0.12 = 0.50$.
છેદ ઘટના $E \cap F$ માં એવી કિંમતોનો સમાવેશ થાય છે જે અવિભાજ્ય પણ હોય અને $4$ કરતા નાની પણ હોય,જે $\{2, 3\}$ છે.
$P(E \cap F) = P(2) + P(3) = 0.23 + 0.12 = 0.35$.
સંભાવના માટે સરવાળાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$P(E \cup F) = P(E) + P(F) - P(E \cap F)$.
$P(E \cup F) = 0.62 + 0.50 - 0.35 = 0.77$.
5
DifficultMCQ
એક પક્ષપાતી સિક્કો જેમાં છાપ (heads) આવવાની સંભાવના $p, 0 < p < 1$ છે,તેને પ્રથમ વખત છાપ ન આવે ત્યાં સુધી ઉછાળવામાં આવે છે. જો જરૂરી ઉછાળની સંખ્યા બેકી હોય તેની સંભાવના $\frac{2}{5}$ હોય,તો $p = $
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{1}{4}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે $X$ એ પ્રથમ છાપ મેળવવા માટે જરૂરી ઉછાળની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે. આ $p$ પ્રાચલ સાથેનું ભૌમિતિક વિતરણ અનુસરે છે.
સંભાવના દળ વિધેય $P(X = r) = (1 - p)^{r - 1} p$ છે,જ્યાં $r = 1, 2, 3, \dots$.
આપણે ઘટના $E$ માં રસ ધરાવીએ છીએ જ્યાં ઉછાળની સંખ્યા બેકી હોય,એટલે કે $X \in \{2, 4, 6, \dots\}$.
સંભાવના $P(E)$ એ આ પરસ્પર નિવારક ઘટનાઓની સંભાવનાઓનો સરવાળો છે:
$P(E) = P(X = 2) + P(X = 4) + P(X = 6) + \dots$
$P(E) = (1 - p)p + (1 - p)^3 p + (1 - p)^5 p + \dots$
આ એક અનંત ભૌમિતિક શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = p(1 - p)$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = (1 - p)^2$ છે.
અનંત ભૌમિતિક શ્રેણીનો સરવાળો $S = \frac{a}{1 - r}$ છે.
$P(E) = \frac{p(1 - p)}{1 - (1 - p)^2} = \frac{p(1 - p)}{1 - (1 - 2p + p^2)} = \frac{p(1 - p)}{2p - p^2} = \frac{p(1 - p)}{p(2 - p)} = \frac{1 - p}{2 - p}$.
આપેલ છે કે $P(E) = \frac{2}{5}$,તેથી આપણે સમીકરણ બનાવીએ:
$\frac{1 - p}{2 - p} = \frac{2}{5}$
$5(1 - p) = 2(2 - p)$
$5 - 5p = 4 - 2p$
$5 - 4 = 5p - 2p$
$1 = 3p$
$p = \frac{1}{3}$.
6
EasyMCQ
$C$ ની કઈ કિંમત માટે $P(X = k) = Ck^2$ એ યાદચ્છિક ચલ $X$ જે $0, 1, 2, 3, 4$ કિંમતો ધારણ કરે છે,તેનું સંભાવના વિધેય બની શકે?
A
$\frac{1}{30}$
B
$\frac{1}{10}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{15}$

Solution

(A) યાદચ્છિક ચલ $X$ માટે સંભાવના વિધેય હોવા માટે,તમામ સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ.
આપેલ છે કે $P(X = k) = Ck^2$,જ્યાં $k \in \{0, 1, 2, 3, 4\}$.
તેથી,$\sum_{k=0}^{4} P(X = k) = 1$.
$k$ ની કિંમતો મૂકતા:
$C(0^2) + C(1^2) + C(2^2) + C(3^2) + C(4^2) = 1$
$C(0 + 1 + 4 + 9 + 16) = 1$
$C(30) = 1$
$C = \frac{1}{30}$.
7
DifficultMCQ
ભારત વેસ્ટ ઈન્ડિઝ અને ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે બે-બે મેચ રમે છે. કોઈપણ મેચમાં ભારતને $0, 1$ અને $2$ પોઈન્ટ મળવાની સંભાવના અનુક્રમે $0.45, 0.05$ અને $0.50$ છે. પરિણામો સ્વતંત્ર છે તેમ ધારીને,ભારતને ઓછામાં ઓછા $7$ પોઈન્ટ મળે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$0.8750$
B
$0.0875$
C
$0.0625$
D
$0.0250$

Solution

(B) ભારત કુલ $4$ મેચ રમે છે. કોઈપણ એક મેચમાં મહત્તમ પોઈન્ટ $2$ છે.
તેથી,$4$ મેચમાં મહત્તમ કુલ પોઈન્ટ $8$ છે.
ઓછામાં ઓછા $7$ પોઈન્ટ મેળવવા માટે,ભારતે કાં તો $7$ પોઈન્ટ અથવા $8$ પોઈન્ટ મેળવવા પડે.
ધારો કે $X_i$ એ $i$-મી મેચમાં મળતા પોઈન્ટ છે,જ્યાં $P(X_i=0)=0.45, P(X_i=1)=0.05, P(X_i=2)=0.50$.
$8$ પોઈન્ટ મેળવવા માટે,ભારતે બધી $4$ મેચમાં $2$ પોઈન્ટ મેળવવા પડે:
$P(8) = (0.50)^4 = 0.0625$.
$7$ પોઈન્ટ મેળવવા માટે,ભારતે $3$ મેચમાં $2$ પોઈન્ટ અને $1$ મેચમાં $1$ પોઈન્ટ મેળવવો પડે:
$P(7) = \binom{4}{1} \times (0.50)^3 \times (0.05)^1 = 4 \times 0.125 \times 0.05 = 0.0250$.
ઓછામાં ઓછા $7$ પોઈન્ટ મેળવવાની સંભાવના $P(7) + P(8) = 0.0250 + 0.0625 = 0.0875$ છે.
8
MediumMCQ
સામાન્ય વક્ર (normal curve) માટે,સૌથી મોટો ઓર્ડિનેટ (ordinate) છે
A
$2 \pi \sigma$
B
$\sigma \sqrt{2 \pi}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2 \pi \sigma}}$
D
$\frac{1}{\sigma \sqrt{2 \pi}}$

Solution

(D) સામાન્ય વિતરણનું સંભાવના ઘનતા વિધેય $f(x) = \frac{1}{\sigma \sqrt{2 \pi}} e^{-\frac{(x-\mu)^2}{2 \sigma^2}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જ્યારે ઘાતાંકીય પદ $e^{-\frac{(x-\mu)^2}{2 \sigma^2}}$ મહત્તમ હોય ત્યારે ઓર્ડિનેટ સૌથી મોટો હોય છે.
આ ત્યારે થાય છે જ્યારે $x = \mu$,જે ઘાતાંકને $e^0 = 1$ બનાવે છે.
તેથી,સૌથી મોટો ઓર્ડિનેટ $\frac{1}{\sigma \sqrt{2 \pi}}$ છે.
9
MediumMCQ
એક વ્યક્તિ $52$ પત્તાના પેકેટમાંથી એક પત્તું ખેંચે છે અને તેને પાછું મૂકે છે. ચીપ્યા પછી,તે ફરીથી એક પત્તું ખેંચે છે. જો તે આ પ્રક્રિયાનું પુનરાવર્તન કરે,તો ત્રીજી વખત ખેંચતી વખતે પહેલીવાર લાલ પત્તું આવવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{9}{64}$
B
$\frac{27}{64}$
C
$\frac{1}{4} \times \frac{^{39}C_2}{^{52}C_2}$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $E$ એ લાલ પત્તું ખેંચવાની ઘટના છે. એક પ્રયત્નમાં લાલ પત્તું ખેંચવાની સંભાવના $P(E) = \frac{13}{52} = \frac{1}{4}$ છે.
લાલ પત્તું ન ખેંચવાની સંભાવના $P(\overline{E}) = 1 - \frac{1}{4} = \frac{3}{4}$ છે.
આપણે ઈચ્છીએ છીએ કે ત્રીજા પ્રયત્ને પહેલીવાર લાલ પત્તું આવે. આનો અર્થ એ છે કે પ્રથમ બે પ્રયત્નોમાં લાલ પત્તું ન આવવું જોઈએ અને ત્રીજા પ્રયત્ને લાલ પત્તું આવવું જોઈએ.
જરૂરી સંભાવના $P(\overline{E} \cap \overline{E} \cap E) = P(\overline{E}) \times P(\overline{E}) \times P(E)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $P = \frac{3}{4} \times \frac{3}{4} \times \frac{1}{4} = \frac{9}{64}$.
10
DifficultMCQ
ભારત ઓસ્ટ્રેલિયા અને વેસ્ટઈન્ડિઝ સામે બે-બે મેચ રમે છે. ભારત એક મેચમાં $0, 1$ અને $2$ પોઈન્ટ મેળવે તેની સંભાવના અનુક્રમે $0.45, 0.05$ અને $0.50$ છે. પરિણામો સ્વતંત્ર છે તેમ ધારતાં,ભારત ઓછામાં ઓછા $7$ પોઈન્ટ મેળવે તેની સંભાવના કેટલી?
A
$0.875$
B
$0.0875$
C
$0.0625$
D
$0.025$

Solution

(B) ભારત કુલ $4$ મેચ રમે છે. દરેક મેચમાં મહત્તમ $2$ પોઈન્ટ મળી શકે છે.
ઓછામાં ઓછા $7$ પોઈન્ટ મેળવવા માટેના શક્ય કિસ્સાઓ $7$ પોઈન્ટ અથવા $8$ પોઈન્ટ છે.
$P(7)$ મેળવવા માટે,$3$ મેચમાં $2$ પોઈન્ટ અને $1$ મેચમાં $1$ પોઈન્ટ મળવો જોઈએ:
$P(7) = \binom{4}{1} \times (0.5)^3 \times (0.05)^1 = 4 \times 0.125 \times 0.05 = 0.025$
$P(8)$ મેળવવા માટે,બધી $4$ મેચમાં $2$ પોઈન્ટ મળવા જોઈએ:
$P(8) = (0.5)^4 = 0.0625$
કુલ સંભાવના $= P(7) + P(8) = 0.025 + 0.0625 = 0.0875$
11
MediumMCQ
એક યાદચ્છિક ચલ $X$ નીચે મુજબનું સંભાવના વિતરણ ધરાવે છે. ઘટનાઓ $E = \{X \text{ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે}\}$ અને $F = \{X < 4\}$ માટે,સંભાવના $P(E \cup F)$ શું થાય?
$X$ $1$ $2$ $3$ $4$ $5$ $6$ $7$ $8$
$P(X)$ $0.15$ $0.23$ $0.12$ $0.10$ $0.20$ $0.08$ $0.07$ $0.05$
A
$0.35$
B
$0.77$
C
$0.87$
D
$0.50$

Solution

(B) આપેલ ઘટનાઓ:
$E = \{X \text{ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે}\} = \{2, 3, 5, 7\}$
$F = \{X < 4\} = \{1, 2, 3\}$
સંભાવનાઓની ગણતરી:
$P(E) = P(2) + P(3) + P(5) + P(7) = 0.23 + 0.12 + 0.20 + 0.07 = 0.62$
$P(F) = P(1) + P(2) + P(3) = 0.15 + 0.23 + 0.12 = 0.50$
ઘટનાઓનો છેદ:
$E \cap F = \{X \text{ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે અને } X < 4\} = \{2, 3\}$
$P(E \cap F) = P(2) + P(3) = 0.23 + 0.12 = 0.35$
સંભાવના માટે સરવાળાનો નિયમ વાપરતા:
$P(E \cup F) = P(E) + P(F) - P(E \cap F)$
$P(E \cup F) = 0.62 + 0.50 - 0.35 = 0.77$
12
AdvancedMCQ
$15$ કૂપનને $1$ થી $15$ ક્રમ આપવામાં આવે છે. સાત કૂપન યાર્દચ્છિક રીતે પૂરવણી સહિત પસંદ કરવામાં આવે છે. પસંદ કરેલ કૂપન પરની મહત્તમ સંખ્યા $9$ હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$(\frac{1}{15})^7$
B
$(\frac{8}{15})^7$
C
$(\frac{3}{5})^7$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(D) ધારો કે $X$ એ પસંદ કરેલ $7$ કૂપન પરની મહત્તમ સંખ્યા છે.
કૂપન પૂરવણી સાથે પસંદ કરવામાં આવતી હોવાથી,દરેક પસંદગી સ્વતંત્ર છે.
એક કૂપન પરની સંખ્યા $9$ કે તેથી ઓછી હોય તેની સંભાવના $P(X \le 9) = \frac{9}{15} = \frac{3}{5}$ છે.
એક કૂપન પરની સંખ્યા $8$ કે તેથી ઓછી હોય તેની સંભાવના $P(X \le 8) = \frac{8}{15}$ છે.
મહત્તમ સંખ્યા બરાબર $9$ હોય તેની સંભાવના $P(X = 9) = P(X \le 9) - P(X \le 8)$ દ્વારા મળે છે.
$P(X = 9) = (\frac{3}{5})^7 - (\frac{8}{15})^7$.
13
DifficultMCQ
જો એક ચલ $0, 1, 2, ..., n$ કિંમતો ધારણ કરે છે,જેની આવૃત્તિઓ દ્વિપદી સહગુણકો $^nC_0, ^nC_1, ..., ^nC_n$ ના પ્રમાણમાં હોય,તો વિતરણનો મધ્યક શોધો.
A
$\frac{n(n+1)}{4}$
B
$\frac{n}{2}$
C
$\frac{n(n-1)}{2}$
D
$\frac{n(n+1)}{2}$

Solution

(B) કુલ આવૃત્તિ $N = \sum_{r=0}^n {^nC_r} = 2^n$ છે.
કિંમતો અને આવૃત્તિઓના ગુણાકારનો સરવાળો $\sum_{r=0}^n r \cdot {^nC_r} = 0 \cdot {^nC_0} + 1 \cdot {^nC_1} + 2 \cdot {^nC_2} + ... + n \cdot {^nC_n}$ છે.
નિત્યસમ $r \cdot {^nC_r} = n \cdot {^{n-1}C_{r-1}}$ નો ઉપયોગ કરતા,સરવાળો $\sum_{r=1}^n n \cdot {^{n-1}C_{r-1}} = n \sum_{k=0}^{n-1} {^{n-1}C_k} = n \cdot 2^{n-1}$ થાય છે.
આમ,મધ્યક $\bar{x} = \frac{\sum f_i x_i}{N} = \frac{n \cdot 2^{n-1}}{2^n} = \frac{n}{2}$ મળે છે.
14
MediumMCQ
ટેલિફોન પૂછપરછ સિસ્ટમમાં,સંબંધિત પૂછપરછ અંગેના ફોન કોલ્સની સંખ્યા $10$ મિનિટના સમયગાળા દરમિયાન સરેરાશ $5$ ફોન કોલ્સ સાથે પોઈસન વિતરણ (Poisson distribution) ને અનુસરે છે. $10$ મિનિટના સમયગાળા દરમિયાન વધુમાં વધુ એક ફોન કોલ આવે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$6e^{-5}$
B
$5e^{-5}$
C
$e^{-5}$
D
$4e^{-5}$

Solution

(A) પોઈસન વિતરણનું સૂત્ર $P(X=r) = \frac{e^{-m} m^r}{r!}$ છે,જ્યાં $m$ એ સરેરાશ સંખ્યા છે.
અહીં $m = 5$ આપેલ છે,આપણે વધુમાં વધુ એક ફોન કોલ આવે તેની સંભાવના શોધવાની છે,એટલે કે $P(X \leq 1) = P(X=0) + P(X=1)$.
$r=0$ માટે: $P(X=0) = \frac{e^{-5} 5^0}{0!} = e^{-5}$.
$r=1$ માટે: $P(X=1) = \frac{e^{-5} 5^1}{1!} = 5e^{-5}$.
આ સંભાવનાઓનો સરવાળો કરતા: $P(X \leq 1) = e^{-5} + 5e^{-5} = 6e^{-5}$.
15
DifficultMCQ
એક યાદચ્છિક ચલ $X$ એ મધ્યક $\lambda = 2$ સાથે પોઈસન વિતરણ ધરાવે છે. તો $P(X > 1.5)$ ની કિંમત શોધો.
A
$1 - \frac{3}{e^2}$
B
$\frac{3}{e^2}$
C
$\frac{2}{e^2}$
D
$0$

Solution

(A) પોઈસન વિતરણ માટે,સંભાવના દળ વિધેય $P(X = k) = \frac{e^{-\lambda} \lambda^k}{k!}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\lambda = 2$ છે.
આપણે $P(X > 1.5)$ શોધવાનું છે. કારણ કે $X$ ફક્ત અ-ઋણ પૂર્ણાંક કિંમતો જ લે છે,તેથી $P(X > 1.5) = P(X \ge 2)$ થાય.
આને $P(X \ge 2) = 1 - P(X = 0) - P(X = 1)$ તરીકે ગણી શકાય.
$k = 0$ માટે: $P(X = 0) = \frac{e^{-2} 2^0}{0!} = \frac{e^{-2} \cdot 1}{1} = \frac{1}{e^2}$.
$k = 1$ માટે: $P(X = 1) = \frac{e^{-2} 2^1}{1!} = \frac{e^{-2} \cdot 2}{1} = \frac{2}{e^2}$.
તેથી,$P(X > 1.5) = 1 - (\frac{1}{e^2} + \frac{2}{e^2}) = 1 - \frac{3}{e^2}$.
16
AdvancedMCQ
એક છ બાજુવાળો સમતોલ પાસો ત્યાં સુધી ફેંકવામાં આવે છે જ્યાં સુધી $2$ ન આવે. તો $2$ બેકી સંખ્યાના પ્રયત્નોમાં આવે તેની સંભાવના કેટલી છે? (પાસા પર $1, 2, 3, 4, 5$ અને $6$ અંકિત છે.)
A
$\frac{1}{6}$
B
$\frac{5}{6}$
C
$\frac{6}{11}$
D
$\frac{5}{11}$

Solution

(D) ધારો કે એક પ્રયત્નમાં $2$ મેળવવાની સંભાવના $p = \frac{1}{6}$ છે.
તેથી $2$ ન મેળવવાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{5}{6}$ છે.
$2$ બેકી સંખ્યાના પ્રયત્નોમાં આવે તેનો અર્થ એ છે કે તે $2^{nd}, 4^{th}, 6^{th}, \dots$ પ્રયત્નમાં આવે છે.
આ શ્રેણી આ મુજબ છે: ($2$ નથી,$2$) અથવા ($2$ નથી,$2$ નથી,$2$ નથી,$2$) અથવા $\dots$
સંભાવના અનંત ગુણોત્તર શ્રેણી દ્વારા મળે છે:
$P = qp + q^3p + q^5p + \dots$
આ એક ગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = qp = \frac{5}{6} \times \frac{1}{6} = \frac{5}{36}$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = q^2 = (\frac{5}{6})^2 = \frac{25}{36}$ છે.
અનંત ગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S = \frac{a}{1-r}$ છે.
$P = \frac{\frac{5}{36}}{1 - \frac{25}{36}} = \frac{\frac{5}{36}}{\frac{11}{36}} = \frac{5}{11}$.
17
AdvancedMCQ
$52$ પત્તાના સારી રીતે ચીપેલા પેકમાંથી,પત્તા એક પછી એક બદલી સાથે (with replacement) ખેંચવામાં આવે છે. $5^{th}$ પત્તું "લાલનો રાજા" (king of hearts) હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{51^4}{52^5} \times 5C_1 \times 4!$
B
$\frac{51^4}{52^5} \times 4!$
C
$\frac{51^4}{52^5}$
D
$\frac{51^5}{52^5}$

Solution

(C) પત્તા બદલી સાથે ખેંચવામાં આવતા હોવાથી,દરેક ખેંચાણ એક સ્વતંત્ર ઘટના છે.
ધારો કે $E$ એ "લાલનો રાજા" ખેંચવાની ઘટના છે. કોઈપણ એક ખેંચાણમાં "લાલનો રાજા" ખેંચવાની સંભાવના $P(E) = \frac{1}{52}$ છે.
કોઈપણ એક ખેંચાણમાં "લાલનો રાજા" ન ખેંચવાની સંભાવના $P(E') = 1 - \frac{1}{52} = \frac{51}{52}$ છે.
આપણે ઈચ્છીએ છીએ કે $5^{th}$ પત્તું "લાલનો રાજા" હોય. પ્રથમ $4$ પત્તા "લાલનો રાજા" સિવાયના કોઈપણ પત્તા હોઈ શકે છે,અને $5^{th}$ પત્તું "લાલનો રાજા" હોવું જોઈએ.
સંભાવના = $P(E') \times P(E') \times P(E') \times P(E') \times P(E) = \left(\frac{51}{52}\right)^4 \times \frac{1}{52} = \frac{51^4}{52^5}$.
18
AdvancedMCQ
$52$ પત્તાંના પેકમાંથી એક પત્તું ખેંચવામાં આવે છે. પત્તું પાછું મૂકવામાં આવે છે અને પેકને શફલ કરવામાં આવે છે. જો આ પ્રક્રિયા $6$ વખત કરવામાં આવે,તો $2$ લાલ (hearts),$2$ ચોકટ (diamonds) અને $2$ કાળા પત્તાં ખેંચાય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$90 \times (\frac{1}{4})^6$
B
$\frac{45}{2} (\frac{3}{4})^4$
C
$90 \times (\frac{1}{2})^{10}$
D
$(\frac{1}{2})^{10}$

Solution

(C) લાલ પત્તું ખેંચવાની સંભાવના $p_1 = \frac{13}{52} = \frac{1}{4}$ છે.
ચોકટનું પત્તું ખેંચવાની સંભાવના $p_2 = \frac{13}{52} = \frac{1}{4}$ છે.
કાળું પત્તું ખેંચવાની સંભાવના $p_3 = \frac{26}{52} = \frac{1}{2}$ છે.
પત્તાં પાછા મૂકવામાં આવતા હોવાથી,આપણે $n=6$ પ્રયત્નો માટે મલ્ટિનોમિયલ વિતરણ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીશું:
$P = \frac{6!}{2! 2! 2!} \times (\frac{1}{4})^2 \times (\frac{1}{4})^2 \times (\frac{1}{2})^2 = 90 \times (\frac{1}{2})^{10}$
19
AdvancedMCQ
એક પાસો એવી રીતે લોડ કરવામાં આવ્યો છે કે દરેક એકી સંખ્યા આવવાની સંભાવના દરેક બેકી સંખ્યા કરતાં બમણી છે. જો $E$ એ ઘટના હોય કે પાસાના એક ફેંકમાં $4$ કે તેથી મોટી સંખ્યા મળે,તો $P(E)$ બરાબર શું થાય?
A
$\frac{4}{9}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(A) ધારો કે દરેક બેકી સંખ્યા $(2, 4, 6)$ ની સંભાવના $p$ છે.
તેથી દરેક એકી સંખ્યા $(1, 3, 5)$ ની સંભાવના $2p$ છે.
બધી સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ હોવો જોઈએ:
$3(2p) + 3(p) = 1$
$6p + 3p = 1$
$9p = 1 \Rightarrow p = \frac{1}{9}$.
ઘટના $E$ એ છે કે $4$ કે તેથી મોટી સંખ્યા મળે,તેથી $E = \{4, 5, 6\}$.
$P(E) = P(4) + P(5) + P(6)$.
$4$ અને $6$ બેકી હોવાથી,$P(4) = p = \frac{1}{9}$ અને $P(6) = p = \frac{1}{9}$.
$5$ એકી હોવાથી,$P(5) = 2p = \frac{2}{9}$.
$P(E) = \frac{1}{9} + \frac{2}{9} + \frac{1}{9} = \frac{4}{9}$.
20
AdvancedMCQ
એક બરણીમાં $7$ સફેદ લખોટીઓ અને $3$ વાદળી લખોટીઓ છે. જો બરણીમાંથી એકસાથે $4$ લખોટીઓ પસંદ કરવામાં આવે,તો પસંદ કરેલી વાદળી લખોટીઓની સંખ્યાનું પ્રમાણિત વિચલન $\frac{\sqrt{a}}{b}$ છે,જ્યાં $a$ અને $b$ પરસ્પર અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે અને $a$ એ પૂર્ણવર્ગમુક્ત છે. તો $a + b$ ની કિંમત શોધો.
A
$16$
B
$19$
C
$23$
D
$21$

Solution

(B) ધારો કે $X$ એ પસંદ કરેલી વાદળી લખોટીઓની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે. કુલ લખોટીઓની સંખ્યા $10$ છે. $4$ લખોટીઓ પસંદ કરવાની રીતો $\binom{10}{4} = 210$ છે.
$X$ નું સંભાવના વિતરણ $P(X=k) = \frac{\binom{3}{k} \binom{7}{4-k}}{\binom{10}{4}}$ દ્વારા મળે છે:
$X$$P(X=k)$
$0$$\frac{\binom{3}{0} \binom{7}{4}}{210} = \frac{35}{210} = \frac{1}{6}$
$1$$\frac{\binom{3}{1} \binom{7}{3}}{210} = \frac{3 \times 35}{210} = \frac{1}{2}$
$2$$\frac{\binom{3}{2} \binom{7}{2}}{210} = \frac{3 \times 21}{210} = \frac{3}{10}$
$3$$\frac{\binom{3}{3} \binom{7}{1}}{210} = \frac{1 \times 7}{210} = \frac{1}{30}$

$E[X] = 0(\frac{1}{6}) + 1(\frac{1}{2}) + 2(\frac{3}{10}) + 3(\frac{1}{30}) = 0 + 0.5 + 0.6 + 0.1 = 1.2 = \frac{6}{5}$.
$E[X^2] = 0^2(\frac{1}{6}) + 1^2(\frac{1}{2}) + 2^2(\frac{3}{10}) + 3^2(\frac{1}{30}) = 0 + 0.5 + 1.2 + 0.3 = 2.0$.
$Var(X) = E[X^2] - (E[X])^2 = 2.0 - (1.2)^2 = 2.0 - 1.44 = 0.56 = \frac{56}{100} = \frac{14}{25}$.
પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = \sqrt{Var(X)} = \sqrt{\frac{14}{25}} = \frac{\sqrt{14}}{5}$.
અહીં $a = 14$ અને $b = 5$. $14$ અને $5$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે અને $14$ પૂર્ણવર્ગમુક્ત છે,તેથી $a + b = 14 + 5 = 19$.
21
AdvancedMCQ
જો એક નશામાં ધૂત વ્યક્તિ એક ડગલું ભરવાનો પ્રયત્ન કરે,તો તે અનુક્રમે $\frac{1}{4}$ અને $\frac{1}{2}$ સંભાવના સાથે આગળ અથવા પાછળનું ડગલું હશે,અથવા તે તેની 'જેમ છે તેમ' સ્થિતિમાં રહેશે. જો તે $5$ વાર ડગલું ભરવાનો પ્રયત્ન કરે,તો તે તેની પ્રારંભિક સ્થિતિથી એક ડગલું દૂર હોય તેની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{210}{2^8}$
B
$\frac{315}{2^{10}}$
C
$\frac{171}{2^{16}}$
D
$\frac{75}{2^8}$

Solution

(B) ધારો કે $F$ એ આગળના ડગલાની ઘટના છે,$B$ એ પાછળના ડગલાની ઘટના છે,અને $S$ એ તે જ સ્થિતિમાં રહેવાની ઘટના છે. સંભાવનાઓ $P(F) = \frac{1}{4}$,$P(B) = \frac{1}{2}$,અને $P(S) = 1 - (\frac{1}{4} + \frac{1}{2}) = \frac{1}{4}$ છે.
આપણે $5$ ડગલાં પછી ચોખ્ખું સ્થાનાંતર $1$ અથવા $-1$ હોય તેની સંભાવના શોધીએ છીએ.
ધારો કે $n_F, n_B, n_S$ એ અનુક્રમે આગળ,પાછળ અને સ્થિર રહેલા ડગલાંની સંખ્યા છે,જ્યાં $n_F + n_B + n_S = 5$.
ચોખ્ખું સ્થાનાંતર $n_F - n_B = 1$ અથવા $n_F - n_B = -1$ છે.
કિસ્સો $1$: $n_F - n_B = 1$. શક્ય $(n_F, n_B, n_S)$ એ $(1,0,4), (2,1,2), (3,2,0)$ છે.
સંભાવનાઓ: $\frac{5!}{1!0!4!} (\frac{1}{4})^1 (\frac{1}{2})^0 (\frac{1}{4})^4 + \frac{5!}{2!1!2!} (\frac{1}{4})^2 (\frac{1}{2})^1 (\frac{1}{4})^2 + \frac{5!}{3!2!0!} (\frac{1}{4})^3 (\frac{1}{2})^2 (\frac{1}{4})^0 = \frac{5}{1024} + \frac{60}{1024} + \frac{40}{1024} = \frac{105}{1024}$.
કિસ્સો $2$: $n_F - n_B = -1$. શક્ય $(n_F, n_B, n_S)$ એ $(0,1,4), (1,2,2), (2,3,0)$ છે.
સંભાવનાઓ: $\frac{5!}{0!1!4!} (\frac{1}{4})^0 (\frac{1}{2})^1 (\frac{1}{4})^4 + \frac{5!}{1!2!2!} (\frac{1}{4})^1 (\frac{1}{2})^2 (\frac{1}{4})^2 + \frac{5!}{2!3!0!} (\frac{1}{4})^2 (\frac{1}{2})^3 (\frac{1}{4})^0 = \frac{10}{1024} + \frac{120}{1024} + \frac{80}{1024} = \frac{210}{1024}$.
કુલ સંભાવના = $\frac{105+210}{1024} = \frac{315}{1024} = \frac{315}{2^{10}}$.
22
DifficultMCQ
જો $m$ અને ${\sigma ^2}$ એ યાદચ્છિક ચલ $X$ ના મધ્યક અને વિચરણ હોય,જેનું વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X=x$$0$$1$$2$$3$$4$
$P(X=x)$$\frac{1}{3}$$\frac{1}{2}$$0$$\frac{1}{6}$$0$

,તો:
A
$m = {\sigma ^2} = 2$
B
$m = 1, {\sigma ^2} = 2$
C
$m = {\sigma ^2} = 1$
D
$m = 2, {\sigma ^2} = 1$

Solution

(C) મધ્યક $m$ ની ગણતરી $E(X) = \sum x_i P(x_i)$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
$m = (0 \times \frac{1}{3}) + (1 \times \frac{1}{2}) + (2 \times 0) + (3 \times \frac{1}{6}) + (4 \times 0) = 0 + \frac{1}{2} + 0 + \frac{1}{2} + 0 = 1$.
વિચરણ ${\sigma ^2}$ ની ગણતરી $E(X^2) - [E(X)]^2$ તરીકે કરવામાં આવે છે.
પ્રથમ,$E(X^2) = \sum x_i^2 P(x_i)$ શોધો.
$E(X^2) = (0^2 \times \frac{1}{3}) + (1^2 \times \frac{1}{2}) + (2^2 \times 0) + (3^2 \times \frac{1}{6}) + (4^2 \times 0) = 0 + \frac{1}{2} + 0 + \frac{9}{6} + 0 = \frac{1}{2} + \frac{3}{2} = 2$.
હવે,${\sigma ^2} = E(X^2) - m^2 = 2 - (1)^2 = 2 - 1 = 1$.
આમ,$m = 1$ અને ${\sigma ^2} = 1$.
23
DifficultMCQ
એક રમતમાં,જો કોઈ માણસ એક નિષ્પક્ષ પાસાને ફેંકતા $5$ અથવા $6$ મેળવે તો તે $Rs. 100$ જીતે છે અને જો પાસા પર અન્ય કોઈ સંખ્યા આવે તો તે $Rs. 50$ ગુમાવે છે. જો તે પાસાને $5$ કે $6$ ન મળે ત્યાં સુધી અથવા વધુમાં વધુ ત્રણ વખત ફેંકવાનું નક્કી કરે,તો તેનો અપેક્ષિત નફો/નુકસાન (રૂપિયામાં) કેટલું હશે?
A
$\frac{400}{9} \text{ નુકસાન}$
B
$0$
C
$\frac{400}{3} \text{ નફો}$
D
$\frac{400}{3} \text{ નુકસાન}$

Solution

(B) ધારો કે $w$ એ $5$ અથવા $6$ મેળવવાની સંભાવના છે,તેથી $w = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$.
ધારો કે $L$ એ $1, 2, 3, \text{ અથવા } 4$ મેળવવાની સંભાવના છે,તેથી $L = \frac{4}{6} = \frac{2}{3}$.
રમત ત્યારે અટકે છે જો તેને $5$ કે $6$ મળે અથવા $3$ પ્રયત્નો પૂરા થાય.
કિસ્સો $1$: પ્રથમ પ્રયત્ને જીતે: સંભાવના $= w = \frac{1}{3}$,નફો $= 100$.
કિસ્સો $2$: બીજા પ્રયત્ને જીતે: સંભાવના $= L \times w = \frac{2}{3} \times \frac{1}{3} = \frac{2}{9}$,નફો $= -50 + 100 = 50$.
કિસ્સો $3$: ત્રીજા પ્રયત્ને જીતે: સંભાવના $= L^2 \times w = (\frac{2}{3})^2 \times \frac{1}{3} = \frac{4}{27}$,નફો $= -50 - 50 + 100 = 0$.
કિસ્સો $4$: ત્રણેય પ્રયત્નોમાં હારે: સંભાવના $= L^3 = (\frac{2}{3})^3 = \frac{8}{27}$,નફો $= -50 - 50 - 50 = -150$.
અપેક્ષિત મૂલ્ય $= (\frac{1}{3} \times 100) + (\frac{2}{9} \times 50) + (\frac{4}{27} \times 0) + (\frac{8}{27} \times -150) = \frac{100}{3} + \frac{100}{9} + 0 - \frac{1200}{27} = 0$.
24
DifficultMCQ
એક વ્યક્તિ બે સમતોલ પાસા ફેંકે છે. જો તેને ડબલેટ (બંને પાસા પર સમાન અંક) મળે તો તે $Rs.\, 15$ જીતે છે,જો પાસા પરના અંકોનો સરવાળો $9$ થાય તો તે $Rs.\, 12$ જીતે છે,અને અન્ય કોઈ પણ પરિણામ માટે તે $Rs.\, 6$ ગુમાવે છે. તો વ્યક્તિનો અપેક્ષિત નફો/નુકસાન ($Rs.$ માં) કેટલું હશે?
A
$\frac{1}{4}$ નુકસાન
B
$2$ નફો
C
$\frac{1}{2}$ નફો
D
$\frac{1}{2}$ નુકસાન

Solution

(D) બે પાસા ફેંકતી વખતે કુલ પરિણામોની સંખ્યા $6 \times 6 = 36$ છે.
$1$. ડબલેટ માટે: પરિણામો $(1,1), (2,2), (3,3), (4,4), (5,5), (6,6)$ છે. આવા $6$ પરિણામો છે.
સંભાવના $P(\text{doublet}) = \frac{6}{36}$. નફો $= +15$.
$2$. સરવાળો $9$ થવા માટે: પરિણામો $(3,6), (4,5), (5,4), (6,3)$ છે. આવા $4$ પરિણામો છે.
સંભાવના $P(\text{sum } 9) = \frac{4}{36}$. નફો $= +12$.
$3$. અન્ય કોઈ પણ પરિણામ માટે: પરિણામોની સંખ્યા $36 - (6 + 4) = 26$ છે.
સંભાવના $P(\text{other}) = \frac{26}{36}$. નુકસાન $= -6$.
અપેક્ષિત મૂલ્ય $E(X) = \sum x_i p_i = (15 \times \frac{6}{36}) + (12 \times \frac{4}{36}) + (-6 \times \frac{26}{36})$
$E(X) = \frac{90}{36} + \frac{48}{36} - \frac{156}{36} = \frac{90 + 48 - 156}{36} = \frac{-18}{36} = -\frac{1}{2}$.
પરિણામ ઋણ હોવાથી,તે $\frac{1}{2}$ $Rs.$ નું નુકસાન દર્શાવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.
25
DifficultMCQ
એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને $5$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. ધારો કે ચલ $X$ ને $k$ કિંમત આપવામાં આવે છે જ્યારે $k=3, 4, 5$ માટે $k$ ક્રમિક છાપ મળે છે,અન્યથા $X$ ની કિંમત $-1$ લેવામાં આવે છે. તો $X$ ની અપેક્ષિત કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{16}$
B
$-\frac{3}{16}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$-\frac{1}{8}$

Solution

(C) કુલ પરિણામો $= 2^5 = 32$ છે.
$k=5$ માટે: ${HHHHH}$,તેથી $P(X=5) = \frac{1}{32}$.
$k=4$ માટે: ${HHHHT, THHHH}$,તેથી $P(X=4) = \frac{2}{32}$.
$k=3$ માટે: ${HHHTH, HHHTT, THHHT, TTHHH, HTHHH}$,તેથી $P(X=3) = \frac{5}{32}$.
$X=-1$ માટે: બાકીના પરિણામો $32 - (1 + 2 + 5) = 24$,તેથી $P(X=-1) = \frac{24}{32}$.
અપેક્ષિત કિંમત $E[X] = \sum x P(x) = (5 \times \frac{1}{32}) + (4 \times \frac{2}{32}) + (3 \times \frac{5}{32}) + (-1 \times \frac{24}{32})$
$E[X] = \frac{5 + 8 + 15 - 24}{32} = \frac{28 - 24}{32} = \frac{4}{32} = \frac{1}{8}$.
26
DifficultMCQ
એક યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$$1, 2, 3, 4, 5$
$P(X)$$K^2, 2K, K, 2K, 5K^2$

તો $P(X > 2)$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{7}{12}$
B
$\frac{23}{36}$
C
$\frac{1}{36}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(B) સંભાવના વિતરણમાં તમામ સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થાય છે.
$\sum P(X) = 1 \Rightarrow K^2 + 2K + K + 2K + 5K^2 = 1$
$6K^2 + 5K - 1 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $(6K - 1)(K + 1) = 0$
આથી $K = \frac{1}{6}$ અથવા $K = -1$ મળે છે.
સંભાવના $P(X)$ ઋણ ન હોઈ શકે,તેથી $K = -1$ ને અવગણતા,$K = \frac{1}{6}$ મળે છે.
આપણે $P(X > 2) = P(X = 3) + P(X = 4) + P(X = 5)$ શોધવાનું છે.
$P(X > 2) = K + 2K + 5K^2 = 3K + 5K^2$.
$K = \frac{1}{6}$ મૂકતા:
$P(X > 2) = 3(\frac{1}{6}) + 5(\frac{1}{6})^2 = \frac{1}{2} + \frac{5}{36} = \frac{18}{36} + \frac{5}{36} = \frac{23}{36}$.
27
DifficultMCQ
એક બોક્સમાં $20$ કાર્ડ છે,જેમાંથી $10$ કાર્ડ પર $A$ અને બાકીના $10$ કાર્ડ પર $B$ લખેલું છે. કાર્ડને યાદચ્છિક રીતે,એક પછી એક અને બદલીને (with replacement),જ્યાં સુધી બીજું $A$-કાર્ડ ન મળે ત્યાં સુધી ખેંચવામાં આવે છે. ત્રીજા $B$-કાર્ડ પહેલાં બીજું $A$-કાર્ડ મળે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{11}{16}$
B
$\frac{13}{16}$
C
$\frac{9}{16}$
D
$\frac{15}{16}$

Solution

(A) ધારો કે $P(A) = \frac{10}{20} = \frac{1}{2}$ અને $P(B) = \frac{10}{20} = \frac{1}{2}$.
આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે ત્રીજા $B$ પહેલાં બીજું $A$ મળે.
આનો અર્થ એ છે કે ડ્રોના ક્રમમાં,બીજા $A$ પહેલાં વધુમાં વધુ બે $B$ હોવા જોઈએ.
શક્ય સાનુકૂળ ક્રમ છે:
$1$. $AA$: સંભાવના $= (\frac{1}{2})^2 = \frac{1}{4}$
$2$. $ABA, BAA$: સંભાવના $= 2 \times (\frac{1}{2})^3 = \frac{2}{8} = \frac{1}{4}$
$3$. $ABBA, BABA, BBAA$: સંભાવના $= 3 \times (\frac{1}{2})^4 = \frac{3}{16}$
આ સંભાવનાઓનો સરવાળો: $\frac{1}{4} + \frac{1}{4} + \frac{3}{16} = \frac{4}{16} + \frac{4}{16} + \frac{3}{16} = \frac{11}{16}$.
28
MediumMCQ
$10$ કાળા અને $8$ લાલ દડા ધરાવતા બોક્સમાંથી બદલી સાથે (with replacement) યાદચ્છિક રીતે બે દડા કાઢવામાં આવે છે. બંને દડા લાલ હોય તેની સંભાવના શોધો.
A
$\frac{16}{81}$
B
$\frac{25}{81}$
C
$\frac{40}{81}$
D
$\frac{64}{81}$

Solution

(A) દડાઓની કુલ સંખ્યા $= 10 + 8 = 18$.
લાલ દડાઓની સંખ્યા $= 8$.
એક પ્રયત્નમાં લાલ દડો નીકળવાની સંભાવના $= P(R) = \frac{8}{18} = \frac{4}{9}$.
દડાઓને બદલી સાથે (with replacement) કાઢવામાં આવતા હોવાથી,આ ઘટનાઓ નિરપેક્ષ છે.
બંને દડા લાલ હોય તેની સંભાવના $= P(R) \times P(R) = \frac{4}{9} \times \frac{4}{9} = \frac{16}{81}$.
29
Medium
એક વ્યક્તિ સિક્કાને ત્રણ વાર ઉછાળવાની રમત રમે છે. દરેક છાપ (Head) માટે,તેને રમત આયોજક દ્વારા $Rs. 2$ આપવામાં આવે છે અને દરેક કાંટા (Tail) માટે,તેણે આયોજકને $Rs. 1.50$ આપવા પડે છે. ધારો કે $X$ એ વ્યક્તિ દ્વારા મેળવેલ અથવા ગુમાવેલ રકમ દર્શાવે છે. સાબિત કરો કે $X$ એ યાદચ્છિક ચલ (Random Variable) છે અને તેને પ્રયોગના નિદર્શાવકાશ (Sample Space) પરના વિધેય તરીકે દર્શાવો.

Solution

(N/A) યાદચ્છિક ચલ એ વાસ્તવિક મૂલ્ય ધરાવતું વિધેય છે જેનો પ્રદેશ યાદચ્છિક પ્રયોગનો નિદર્શાવકાશ છે. કારણ કે $X$ પ્રયોગના દરેક પરિણામ માટે એક અનન્ય વાસ્તવિક સંખ્યા આપે છે,તેથી $X$ એ યાદચ્છિક ચલ છે.
સિક્કાને ત્રણ વાર ઉછાળતા મળતો નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{HHH, HHT, HTH, THH, HTT, THT, TTH, TTT\}$
ધારો કે $H$ એ છાપની સંખ્યા અને $T$ એ કાંટાની સંખ્યા છે. મેળવેલ અથવા ગુમાવેલ રકમ $X = 2H - 1.50T$ દ્વારા મળે છે.
દરેક પરિણામ માટે $X$ ની ગણતરી:
$X(HHH) = 2(3) - 1.50(0) = 6$
$X(HHT) = 2(2) - 1.50(1) = 4 - 1.50 = 2.50$
$X(HTH) = 2(2) - 1.50(1) = 2.50$
$X(THH) = 2(2) - 1.50(1) = 2.50$
$X(HTT) = 2(1) - 1.50(2) = 2 - 3 = -1$
$X(THT) = 2(1) - 1.50(2) = -1$
$X(TTH) = 2(1) - 1.50(2) = -1$
$X(TTT) = 2(0) - 1.50(3) = -4.50$
આમ,$X$ એ $S$ થી $\mathbb{R}$ પરનું વિધેય છે જેનો વિસ્તાર $\{-4.50, -1, 2.50, 6\}$ છે.
30
Easy
એક થેલીમાં $2$ સફેદ અને $1$ લાલ દડા છે. એક દડો યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે અને તેનો રંગ નોંધ્યા પછી તેને ફરીથી થેલીમાં મૂકવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા ફરીથી કરવામાં આવે છે. જો $X$ એ બે પ્રયત્નોમાં નોંધાયેલા લાલ દડાની સંખ્યા દર્શાવતું હોય,તો $X$ નું વર્ણન કરો.

Solution

(N/A) ધારો કે થેલીમાં રહેલા દડા $w_{1}, w_{2}, r$ છે. પુનરાવર્તન સાથેના બે પ્રયત્નો માટે નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{w_{1}w_{1}, w_{1}w_{2}, w_{2}w_{1}, w_{2}w_{2}, w_{1}r, w_{2}r, rw_{1}, rw_{2}, rr\}$
અહીં,$X$ એ બે પ્રયત્નોમાં લાલ દડાની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે.
જે પરિણામોમાં એક પણ લાલ દડો મળતો નથી તેના માટે: $X(w_{1}w_{1}) = X(w_{1}w_{2}) = X(w_{2}w_{1}) = X(w_{2}w_{2}) = 0$.
જે પરિણામોમાં બરાબર એક લાલ દડો મળે છે તેના માટે: $X(w_{1}r) = X(w_{2}r) = X(rw_{1}) = X(rw_{2}) = 1$.
જે પરિણામમાં બે લાલ દડા મળે છે તેના માટે: $X(rr) = 2$.
આમ,$X$ એ એક યાદચ્છિક ચલ છે જે $0, 1,$ અથવા $2$ કિંમતો ધારણ કરી શકે છે.
31
EasyMCQ
ધારો કે $X$ એ કોઈ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલા શાળાના દિવસે તમે કેટલા કલાક અભ્યાસ કરો છો તે દર્શાવે છે. $X$ ની કિંમત $x$ હોવાની સંભાવના નીચે મુજબ છે,જ્યાં $k$ એ કોઈ અજ્ઞાત અચળાંક છે.
$P(X=x) = \begin{cases} 0.1, & \text{જો } x=0 \\ kx, & \text{જો } x=1 \text{ અથવા } 2 \\ k(5-x), & \text{જો } x=3 \text{ અથવા } 4 \\ 0, & \text{અન્યથા} \end{cases}$
$k$ ની કિંમત શોધો.
A
$0.15$
B
$0.20$
C
$0.25$
D
$0.30$

Solution

(A) $X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે,જ્યાં સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થાય છે.
$X$$0$$1$$2$$3$$4$
$P(X)$$0.1$$k$$2k$$2k$$k$

આપણે જાણીએ છીએ કે સંભાવના વિતરણમાં તમામ સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ હોવો જોઈએ,એટલે કે $\sum P(X=x) = 1$.
કોષ્ટકમાંથી કિંમતો મૂકતા:
$0.1 + k + 2k + 2k + k = 1$
સમાન પદોનો સરવાળો કરતા:
$0.1 + 6k = 1$
બંને બાજુથી $0.1$ બાદ કરતા:
$6k = 0.9$
$6$ વડે ભાગતા:
$k = \frac{0.9}{6} = 0.15$.
32
Easy
એક પાસાને વારંવાર ફેંકવામાં આવે છે જ્યાં સુધી છ $(6)$ ન મળે. આ પ્રયોગ માટે નિદર્શાવકાશ (sample space) શું છે?

Solution

આ પ્રયોગમાં,પાસાને $6$ મળે ત્યાં સુધી ફેંકવામાં આવે છે. ધારો કે $S$ એ નિદર્શાવકાશ છે.
જો પ્રથમ ફેંકમાં $6$ મળે,તો પરિણામ $6$ છે.
જો બીજી ફેંકમાં $6$ મળે,તો પરિણામ $(x, 6)$ છે જ્યાં $x \in \{1, 2, 3, 4, 5\}$.
જો ત્રીજી ફેંકમાં $6$ મળે,તો પરિણામ $(x, y, 6)$ છે જ્યાં $x, y \in \{1, 2, 3, 4, 5\}$.
આ પ્રક્રિયા ચાલુ રાખતા,નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ મળે છે:
$S = \{6, (x, 6), (x, y, 6), (x, y, z, 6), \dots \}$ જ્યાં $x, y, z, \dots \in \{1, 2, 3, 4, 5\}$.
33
MediumMCQ
ધારો કે $X$ એ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલા શાળાના દિવસે તમે કેટલા કલાક અભ્યાસ કરો છો તે દર્શાવે છે. $X$ એ $x$ કિંમતો ધારણ કરે તેની સંભાવના નીચે મુજબ છે,જ્યાં $k$ એ કોઈ અજ્ઞાત અચળાંક છે.
$P(X=x) = \begin{cases} 0.1, & \text{જો } x=0 \\ kx, & \text{જો } x=1 \text{ અથવા } 2 \\ k(5-x), & \text{જો } x=3 \text{ અથવા } 4 \\ 0, & \text{અન્યથા} \end{cases}$
તમે ઓછામાં ઓછા બે કલાક અભ્યાસ કરો તેની સંભાવના કેટલી? બરાબર બે કલાક? વધુમાં વધુ બે કલાક?
A
$0.75, 0.3, 0.55$
B
$0.55, 0.3, 0.75$
C
$0.3, 0.55, 0.75$
D
$0.75, 0.55, 0.3$

Solution

(A) સંભાવના વિતરણમાં તમામ સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ.
$\sum P(X=x) = 0.1 + k + 2k + 2k + k = 1$
$0.1 + 6k = 1 \implies 6k = 0.9 \implies k = 0.15$
સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$$0$$1$$2$$3$$4$
$P(X)$$0.1$$0.15$$0.3$$0.3$$0.15$

$1$. ઓછામાં ઓછા બે કલાક અભ્યાસ કરવાની સંભાવના $(X \geq 2)$:
$P(X=2) + P(X=3) + P(X=4) = 0.3 + 0.3 + 0.15 = 0.75$
$2$. બરાબર બે કલાક અભ્યાસ કરવાની સંભાવના $(X=2)$:
$P(X=2) = 0.3$
$3$. વધુમાં વધુ બે કલાક અભ્યાસ કરવાની સંભાવના $(X \leq 2)$:
$P(X=0) + P(X=1) + P(X=2) = 0.1 + 0.15 + 0.3 = 0.55$
34
DifficultMCQ
ધારો કે પાસાઓની એક જોડી ફેંકવામાં આવે છે અને યાદચ્છિક ચલ $X$ એ બે પાસાઓ પર દેખાતી સંખ્યાઓનો સરવાળો છે. $X$ નો મધ્યક અથવા અપેક્ષા શોધો.
A
$7$
B
$6$
C
$8$
D
$5$

Solution

(A) પ્રયોગના નિદર્શાવકાશમાં $(x_i, y_i)$ સ્વરૂપના $36$ પ્રાથમિક ઘટનાઓ છે,જ્યાં $x_i, y_i \in \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ છે.
યાદચ્છિક ચલ $X$,જે બે પાસાઓ પરની સંખ્યાઓનો સરવાળો દર્શાવે છે,તે $x_i \in \{2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12\}$ કિંમતો લે છે.
$X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$$P(X)$
$2$$1/36$
$3$$2/36$
$4$$3/36$
$5$$4/36$
$6$$5/36$
$7$$6/36$
$8$$5/36$
$9$$4/36$
$10$$3/36$
$11$$2/36$
$12$$1/36$

મધ્યક અથવા અપેક્ષા $E(X)$ ની ગણતરી $\mu = \sum x_i p_i$ તરીકે કરવામાં આવે છે:
$E(X) = 2(\frac{1}{36}) + 3(\frac{2}{36}) + 4(\frac{3}{36}) + 5(\frac{4}{36}) + 6(\frac{5}{36}) + 7(\frac{6}{36}) + 8(\frac{5}{36}) + 9(\frac{4}{36}) + 10(\frac{3}{36}) + 11(\frac{2}{36}) + 12(\frac{1}{36})$
$E(X) = \frac{2 + 6 + 12 + 20 + 30 + 42 + 40 + 36 + 30 + 22 + 12}{36}$
$E(X) = \frac{252}{36} = 7$
આમ,બે પાસાઓ ફેંકતા મળતી સંખ્યાઓના સરવાળાનો મધ્યક $7$ છે.
35
MediumMCQ
એક સમતોલ પાસાને ફેંકતા મળતી સંખ્યાનું વિચરણ (variance) શોધો.
A
$\frac{35}{12}$
B
$\frac{37}{12}$
C
$\frac{31}{12}$
D
$\frac{29}{12}$

Solution

(A) પ્રયોગનો નિદર્શાવકાશ $S = \{1, 2, 3, 4, 5, 6\}$ છે.
ધારો કે $X$ એ પાસા પર મળતી સંખ્યા દર્શાવે છે. તો $X$ એ યાદચ્છિક ચલ છે જે $1, 2, 3, 4, 5,$ અથવા $6$ કિંમતો ધારણ કરી શકે છે.
પાસો સમતોલ હોવાથી,$P(1) = P(2) = P(3) = P(4) = P(5) = P(6) = \frac{1}{6}$.
$X$ $1, 2, 3, 4, 5, 6$
$P(X)$ $\frac{1}{6}, \frac{1}{6}, \frac{1}{6}, \frac{1}{6}, \frac{1}{6}, \frac{1}{6}$

હવે,$E(X) = \sum x_i p(x_i) = (1+2+3+4+5+6) \times \frac{1}{6} = \frac{21}{6} = \frac{7}{2}$.
તે જ રીતે,$E(X^2) = \sum x_i^2 p(x_i) = (1^2+2^2+3^2+4^2+5^2+6^2) \times \frac{1}{6} = (1+4+9+16+25+36) \times \frac{1}{6} = \frac{91}{6}$.
આમ,$Var(X) = E(X^2) - (E(X))^2 = \frac{91}{6} - (\frac{7}{2})^2 = \frac{91}{6} - \frac{49}{4} = \frac{182 - 147}{12} = \frac{35}{12}$.
36
DifficultMCQ
$52$ પત્તાંના સારી રીતે ચીપેલા પેકમાંથી એકસાથે (અથવા વારાફરતી પુરવણી વગર) બે પત્તાં ખેંચવામાં આવે છે. રાજાઓની સંખ્યાનો મધ્યક,વિચરણ અને પ્રમાણિત વિચલન શોધો.
A
મધ્યક = $2/13$,વિચરણ = $400/2873$,પ્રમાણિત વિચલન = $0.373$
B
મધ્યક = $1/13$,વિચરણ = $200/2873$,પ્રમાણિત વિચલન = $0.264$
C
મધ્યક = $2/13$,વિચરણ = $300/2873$,પ્રમાણિત વિચલન = $0.323$
D
મધ્યક = $1/13$,વિચરણ = $100/2873$,પ્રમાણિત વિચલન = $0.186$

Solution

(A) ધારો કે $X$ એ બે પત્તાં ખેંચતી વખતે રાજાઓની સંખ્યા દર્શાવે છે. $X$ એ યાદચ્છિક ચલ છે જે $0, 1, 2$ કિંમતો ધારણ કરી શકે છે.
$P(X=0) = \frac{^{48}C_2}{^{52}C_2} = \frac{48 \times 47}{52 \times 51} = \frac{188}{221}$
$P(X=1) = \frac{^4C_1 \times ^{48}C_1}{^{52}C_2} = \frac{4 \times 48}{1326} = \frac{32}{221}$
$P(X=2) = \frac{^4C_2}{^{52}C_2} = \frac{6}{1326} = \frac{1}{221}$
સંભાવના વિતરણ કોષ્ટક:
$X$$0$$1$$2$
$P(X)$$\frac{188}{221}$$\frac{32}{221}$$\frac{1}{221}$

મધ્યક $E(X) = \sum x_i P(x_i) = 0 \times \frac{188}{221} + 1 \times \frac{32}{221} + 2 \times \frac{1}{221} = \frac{34}{221} = \frac{2}{13} \approx 0.1538$
$E(X^2) = \sum x_i^2 P(x_i) = 0^2 \times \frac{188}{221} + 1^2 \times \frac{32}{221} + 2^2 \times \frac{1}{221} = \frac{36}{221}$
વિચરણ $Var(X) = E(X^2) - [E(X)]^2 = \frac{36}{221} - (\frac{34}{221})^2 = \frac{7956 - 1156}{48841} = \frac{6800}{48841} \approx 0.1392$
પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = \sqrt{Var(X)} = \sqrt{0.1392} \approx 0.373$
37
Easy
નીચેનું કોષ્ટક યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના વિતરણ દર્શાવે છે કે કેમ તે જણાવો. તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
$X$ $0$ $1$ $2$
$P(X)$ $0.4$ $0.4$ $0.2$

Solution

(A) કોઈપણ કોષ્ટક યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના વિતરણ દર્શાવે તે માટે બે શરતોનું પાલન થવું જરૂરી છે:
$1$. દરેક સંભાવના $P(X_i)$ અ-ઋણ હોવી જોઈએ,એટલે કે,દરેક $i$ માટે $P(X_i) \ge 0$.
$2$. બધી સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થવો જોઈએ,એટલે કે,$\sum P(X_i) = 1$.
આપેલ કોષ્ટક તપાસતા:
$1$. બધી સંભાવનાઓ $(0.4, 0.4, 0.2)$ એ $\ge 0$ છે.
$2$. સંભાવનાઓનો સરવાળો $0.4 + 0.4 + 0.2 = 1.0$ છે.
બંને શરતો સંતોષાતી હોવાથી,આપેલ કોષ્ટક એ યાદચ્છિક ચલ $X$ નું માન્ય સંભાવના વિતરણ છે.
38
Easy
નીચેનામાંથી કયું યાદચ્છિક ચલનું સંભાવના વિતરણ નથી તે જણાવો. તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
$X$ $0$ $1$ $2$ $3$ $4$
$P(X)$ $0.1$ $0.5$ $0.2$ $-0.1$ $0.3$

Solution

(N/A) યાદચ્છિક ચલના સંભાવના વિતરણ માટે બે શરતોનું પાલન થવું જરૂરી છે:
$1$. તમામ $X$ માટે $P(X) \ge 0$ હોવું જોઈએ.
$2$. $\sum P(X) = 1$ હોવું જોઈએ.
આપેલ કોષ્ટકમાં,$X = 3$ માટે,$P(X)$ ની કિંમત $-0.1$ છે.
કોઈપણ ઘટનાની સંભાવના ક્યારેય ઋણ હોઈ શકે નહીં,તેથી $P(X) \ge 0$ ની શરતનું ઉલ્લંઘન થાય છે.
તેથી,આપેલ કોષ્ટક એ યાદચ્છિક ચલનું સંભાવના વિતરણ નથી.
39
Easy
નીચેનામાંથી કયું યાદચ્છિક ચલનું સંભાવના વિતરણ નથી તે જણાવો. તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
$Y$ $-1$ $0$ $1$
$P(Y)$ $0.6$ $0.1$ $0.2$

Solution

(A) કોઈપણ કોષ્ટક યાદચ્છિક ચલ $Y$ ના સંભાવના વિતરણનું પ્રતિનિધિત્વ કરે તે માટે,બે શરતો સંતોષાવી જોઈએ:
$1$. દરેક સંભાવના $P(Y_i)$ એવી હોવી જોઈએ કે જેથી $0 \leq P(Y_i) \leq 1$ થાય.
$2$. તમામ સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ હોવો જોઈએ,એટલે કે $\sum P(Y_i) = 1$.
આપેલ કોષ્ટકમાં:
સંભાવનાઓનો સરવાળો $= 0.6 + 0.1 + 0.2 = 0.9$.
અહીં સંભાવનાઓનો સરવાળો $0.9$ છે,જે $1$ ની બરાબર નથી,તેથી આપેલ કોષ્ટક યાદચ્છિક ચલનું સંભાવના વિતરણ દર્શાવતું નથી.
40
Easy
નીચેનામાંથી કયું યાદચ્છિક ચલનું સંભાવના વિતરણ નથી તે જણાવો. તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
$Z$ $3$ $2$ $1$ $0$ $-1$
$P(Z)$ $0.3$ $0.2$ $0.4$ $0.1$ $0.05$

Solution

(N/A) યાદચ્છિક ચલના સંભાવના વિતરણ માટે,બે શરતો સંતોષાવી જોઈએ:
$1$. દરેક સંભાવના $P(Z_i) \ge 0$ હોવી જોઈએ.
$2$. બધી સંભાવનાઓનો સરવાળો $\sum P(Z_i) = 1$ હોવો જોઈએ.
આપેલ કોષ્ટકમાં,સંભાવનાઓનો સરવાળો:
$\sum P(Z) = 0.3 + 0.2 + 0.4 + 0.1 + 0.05 = 1.05$.
અહીં સંભાવનાઓનો સરવાળો $1.05$ છે,જે $1$ ની બરાબર નથી,તેથી આપેલ કોષ્ટક યાદચ્છિક ચલનું સંભાવના વિતરણ દર્શાવતું નથી.
41
Easy
એક પાત્રમાં $5$ લાલ અને $2$ કાળા દડા છે. બે દડા યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. ધારો કે $X$ એ કાળા દડાની સંખ્યા દર્શાવે છે. $X$ ના શક્ય મૂલ્યો કયા છે? શું $X$ એ યાદચ્છિક ચલ છે?

Solution

(N/A) પસંદ કરેલા બે દડાને $BB$,$BR$,$RB$,અને $RR$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે,જ્યાં $B$ એ કાળો દડો અને $R$ એ લાલ દડો દર્શાવે છે.
$X$ એ કાળા દડાની સંખ્યા દર્શાવે છે.
$X(BB) = 2$
$X(BR) = 1$
$X(RB) = 1$
$X(RR) = 0$
તેથી,$X$ ના શક્ય મૂલ્યો $0, 1,$ અને $2$ છે.
હા,$X$ એ યાદચ્છિક ચલ છે કારણ કે તે એક વાસ્તવિક મૂલ્ય ધરાવતું વિધેય છે જેનો પ્રદેશ યાદચ્છિક પ્રયોગનો નિદર્શાવકાશ છે.
42
MediumMCQ
ધારો કે $X$ એ સિક્કાને $6$ વખત ઉછાળતા મળતી છાપ (heads) અને કાંટા (tails) ની સંખ્યા વચ્ચેનો તફાવત દર્શાવે છે. $X$ ની શક્ય કિંમતો કઈ છે?
A
$0, 2, 4, 6$
B
$1, 2, 3, 4, 5, 6$
C
$0, 1, 2, 3, 4, 5, 6$
D
$2, 4, 6$

Solution

(A) ધારો કે $6$ વખત સિક્કો ઉછાળતા $H$ એ છાપની સંખ્યા છે અને $T$ એ કાંટાની સંખ્યા છે. કુલ ઉછાળની સંખ્યા $6$ હોવાથી,$H + T = 6$,જેનો અર્થ છે કે $T = 6 - H$.
યાદચ્છિક ચલ $X$ ને છાપ અને કાંટાની સંખ્યા વચ્ચેના તફાવત તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે: $X = |H - T|$.
$T = 6 - H$ મૂકતા,આપણને $X = |H - (6 - H)| = |2H - 6|$ મળે છે.
$H$ ની કિંમત $0$ થી $6$ સુધી હોઈ શકે છે,તેથી દરેક કિસ્સા માટે $X$ ની ગણતરી કરીએ:
જો $H = 0, T = 6$,તો $X = |0 - 6| = 6$.
જો $H = 1, T = 5$,તો $X = |1 - 5| = 4$.
જો $H = 2, T = 4$,તો $X = |2 - 4| = 2$.
જો $H = 3, T = 3$,તો $X = |3 - 3| = 0$.
જો $H = 4, T = 2$,તો $X = |4 - 2| = 2$.
જો $H = 5, T = 1$,તો $X = |5 - 1| = 4$.
જો $H = 6, T = 0$,તો $X = |6 - 0| = 6$.
આમ,$X$ ની શક્ય કિંમતોનો ગણ $\{0, 2, 4, 6\}$ છે.
43
Medium
એક સિક્કાને બે વાર ઉછાળતા મળતી છાપની સંખ્યાનું સંભાવના વિતરણ શોધો.

Solution

(N/A) જ્યારે એક સિક્કાને બે વાર ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S = \{HH, HT, TH, TT\}$ છે.
ધારો કે $X$ એ છાપની સંખ્યા દર્શાવે છે.
તેથી,$X(HH) = 2, X(HT) = 1, X(TH) = 1, X(TT) = 0$.
તેથી,$X$ ની કિંમતો $0, 1,$ અથવા $2$ હોઈ શકે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $P(HH) = P(HT) = P(TH) = P(TT) = \frac{1}{4}$.
$P(X=0) = P(TT) = \frac{1}{4}$.
$P(X=1) = P(HT) + P(TH) = \frac{1}{4} + \frac{1}{4} = \frac{1}{2}$.
$P(X=2) = P(HH) = \frac{1}{4}$.
આમ,જરૂરી સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$ $0$ $1$ $2$
$P(X)$ $\frac{1}{4}$ $\frac{1}{2}$ $\frac{1}{4}$
44
Medium
ત્રણ સિક્કાઓને એકસાથે ઉછાળતા મળતી છાપ (tails) ની સંખ્યાનું સંભાવના વિતરણ શોધો.

Solution

(N/A) જ્યારે ત્રણ સિક્કા એકસાથે ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $S = \{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$ છે.
ધારો કે $X$ એ છાપ (tails) ની સંખ્યા દર્શાવે છે.
જોઈ શકાય છે કે $X$ ની કિંમત $0, 1, 2,$ અથવા $3$ હોઈ શકે છે.
$P(X=0) = P(HHH) = \frac{1}{8}$
$P(X=1) = P(HHT) + P(HTH) + P(THH) = \frac{1}{8} + \frac{1}{8} + \frac{1}{8} = \frac{3}{8}$
$P(X=2) = P(HTT) + P(THT) + P(TTH) = \frac{1}{8} + \frac{1}{8} + \frac{1}{8} = \frac{3}{8}$
$P(X=3) = P(TTT) = \frac{1}{8}$
આમ,સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$ $0$ $1$ $2$ $3$
$P(X)$ $\frac{1}{8}$ $\frac{3}{8}$ $\frac{3}{8}$ $\frac{1}{8}$
45
Medium
એક સિક્કાને ચાર વાર ઉછાળતા મળતી છાપ (heads) ની સંખ્યાનું સંભાવના વિતરણ શોધો.

Solution

(N/A) જ્યારે એક સિક્કાને ચાર વાર ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે કુલ પરિણામોની સંખ્યા $2^4 = 16$ છે. નિદર્શાવકાશ $S$ નીચે મુજબ છે:
$S = \{HHHH, HHHT, HHTH, HHTT, HTHH, HTHT, HTTH, HTTT, THHH, THHT, THTH, THTT, TTHH, TTHT, TTTH, TTTT\}$
ધારો કે $X$ એ છાપની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે. $X$ ની કિંમતો $0, 1, 2, 3, 4$ હોઈ શકે છે.
$P(X=0) = P(TTTT) = \frac{1}{16}$
$P(X=1) = P(HTTT) + P(THTT) + P(TTHT) + P(TTTH) = \frac{1}{16} + \frac{1}{16} + \frac{1}{16} + \frac{1}{16} = \frac{4}{16} = \frac{1}{4}$
$P(X=2) = P(HHTT) + P(HTHT) + P(HTTH) + P(THHT) + P(THTH) + P(TTHH) = \frac{6}{16} = \frac{3}{8}$
$P(X=3) = P(HHHT) + P(HHTH) + P(HTHH) + P(THHH) = \frac{4}{16} = \frac{1}{4}$
$P(X=4) = P(HHHH) = \frac{1}{16}$
સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$$0$$1$$2$$3$$4$
$P(X)$$\frac{1}{16}$$\frac{1}{4}$$\frac{3}{8}$$\frac{1}{4}$$\frac{1}{16}$
46
Medium
પાસાના બે ફેંકમાં સફળતાની સંખ્યાનું સંભાવના વિતરણ શોધો,જ્યાં સફળતાને $4$ કરતા મોટી સંખ્યા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

Solution

(A) જ્યારે પાસાને બે વાર ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે કુલ શક્ય પરિણામોની સંખ્યા $6 \times 6 = 36$ છે.
ધારો કે $X$ એ સફળતાની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે.
સફળતા એટલે $4$ કરતા મોટી સંખ્યા મેળવવી (એટલે કે $5$ અથવા $6$).
એક ફેંકમાં સફળતાની સંભાવના $p = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$ છે.
એક ફેંકમાં નિષ્ફળતાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$ છે.
$X$ ની કિંમતો $0, 1, 2$ હોઈ શકે છે.
$P(X=0) = q \times q = \frac{2}{3} \times \frac{2}{3} = \frac{4}{9}$.
$P(X=1) = (p \times q) + (q \times p) = (\frac{1}{3} \times \frac{2}{3}) + (\frac{2}{3} \times \frac{1}{3}) = \frac{2}{9} + \frac{2}{9} = \frac{4}{9}$.
$P(X=2) = p \times p = \frac{1}{3} \times \frac{1}{3} = \frac{1}{9}$.
સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$ $0$ $1$ $2$
$P(X)$ $\frac{4}{9}$ $\frac{4}{9}$ $\frac{1}{9}$
47
Medium
પાસાના બે ફેંકમાં સફળતાની સંખ્યાનું સંભાવના વિતરણ શોધો,જ્યાં સફળતાને 'ઓછામાં ઓછા એક પાસા પર છ આવે' તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.

Solution

(N/A) ધારો કે $Y$ એ પાસાના બે ફેંકમાં સફળતાની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે. સફળતાને 'ઓછામાં ઓછા એક પાસા પર છ આવે' તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.
બે પાસા ફેંકવામાં આવે ત્યારે કુલ પરિણામોની સંખ્યા $6 \times 6 = 36$ છે.
ધારો કે $S$ એ ઘટના છે કે પાસા પર છ આવે છે,અને $F$ એ ઘટના છે કે પાસા પર છ આવતો નથી. $P(S) = \frac{1}{6}$ અને $P(F) = \frac{5}{6}$.
$P(Y=0)$ એ સંભાવના છે કે કોઈપણ પાસા પર છ આવતો નથી. આ તે પરિણામોને અનુરૂપ છે જ્યાં બંને પાસા પર છ આવતો નથી: $P(Y=0) = \frac{5}{6} \times \frac{5}{6} = \frac{25}{36}$.
$P(Y=1)$ એ સંભાવના છે કે ઓછામાં ઓછા એક પાસા પર છ આવે છે. આ તે પરિણામોને અનુરૂપ છે જ્યાં ઓછામાં ઓછા એક પાસા પર છ આવે છે: $P(Y=1) = 1 - P(Y=0) = 1 - \frac{25}{36} = \frac{11}{36}$.
આમ,જરૂરી સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$Y$ $0$ $1$
$P(Y)$ $\frac{25}{36}$ $\frac{11}{36}$
48
Medium
એક સિક્કો પક્ષપાતી છે જેથી છાપ (head) આવવાની શક્યતા કાંટા (tail) કરતાં $3$ ગણી છે. જો સિક્કાને બે વાર ઉછાળવામાં આવે,તો કાંટાની સંખ્યાનું સંભાવના વિતરણ શોધો.

Solution

(D) ધારો કે પક્ષપાતી સિક્કામાં કાંટો (tail) મળવાની સંભાવના $x$ છે.
$\therefore P(T) = x$
$\Rightarrow P(H) = 3x$
પક્ષપાતી સિક્કા માટે,$P(T) + P(H) = 1$
$\Rightarrow x + 3x = 1$
$\Rightarrow 4x = 1$
$\Rightarrow x = \frac{1}{4}$
$\therefore P(T) = \frac{1}{4}$ અને $P(H) = \frac{3}{4}$
જ્યારે સિક્કાને બે વાર ઉછાળવામાં આવે છે,ત્યારે નિદર્શાવકાશ $\{HH, TT, HT, TH\}$ છે.
ધારો કે $X$ એ કાંટાની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે.
$\therefore P(X=0) = P(\text{કોઈ કાંટો નહીં}) = P(H) \times P(H) = \frac{3}{4} \times \frac{3}{4} = \frac{9}{16}$
$P(X=1) = P(\text{એક કાંટો}) = P(HT) + P(TH) = \frac{3}{4} \times \frac{1}{4} + \frac{1}{4} \times \frac{3}{4} = \frac{3}{16} + \frac{3}{16} = \frac{6}{16} = \frac{3}{8}$
$P(X=2) = P(\text{બે કાંટા}) = P(TT) = \frac{1}{4} \times \frac{1}{4} = \frac{1}{16}$
તેથી,જરૂરી સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$ $0$ $1$ $2$
$P(X)$ $\frac{9}{16}$ $\frac{3}{8}$ $\frac{1}{16}$
49
EasyMCQ
એક યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X$ $0$ $1$ $2$ $3$ $4$ $5$ $6$ $7$
$P(X)$ $0$ $k$ $2k$ $2k$ $3k$ $k^2$ $2k^2$ $7k^2+k$

$k$ ની કિંમત શોધો.
A
$k = \frac{1}{10}$
B
$k = -1$
C
$k = 1$
D
$k = \frac{1}{5}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે સંભાવના વિતરણમાં તમામ સંભાવનાઓનો સરવાળો $1$ થાય છે.
તેથી,$\sum P(X) = 1$.
$0 + k + 2k + 2k + 3k + k^2 + 2k^2 + (7k^2 + k) = 1$
પદોને ભેગા કરતા,આપણને મળે છે:
$(k^2 + 2k^2 + 7k^2) + (k + 2k + 2k + 3k + k) = 1$
$10k^2 + 9k = 1$
$10k^2 + 9k - 1 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા:
$(10k - 1)(k + 1) = 0$
આનાથી $k = \frac{1}{10}$ અથવા $k = -1$ મળે છે.
સંભાવના $P(X)$ ક્યારેય ઋણ હોઈ શકે નહીં,તેથી $k$ ધન હોવો જોઈએ. જો $k = -1$ લઈએ,તો $P(X=1) = k = -1$ થાય,જે અશક્ય છે.
આમ,$k$ ની એકમાત્ર માન્ય કિંમત $k = \frac{1}{10}$ છે.

Probability — Probability distribution · Frequently Asked Questions

1Are these Probability questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Probability Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.