Gujarati

Binomial distribution Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Probability · Binomial distribution

482+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 482 questions in Gujarati

251
DifficultMCQ
એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને ઓછામાં ઓછી કેટલી વાર ઉછાળવો જોઈએ,જેથી ઓછામાં ઓછી એક છાપ (head) મળવાની સંભાવના $99 \%$ થી વધુ હોય?
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(C) ધારો કે સિક્કાને $n$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે.
એક વખત ઉછાળતા છાપ મળવાની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ છે.
છાપ ન મળવાની (કાંટો મળવાની) સંભાવના $q = 1 - p = \frac{1}{2}$ છે.
$n$ વખત ઉછાળતા ઓછામાં ઓછી એક છાપ મળવાની સંભાવના $P(X \geq 1) = 1 - P(X = 0)$ છે.
આપેલ છે કે $P(X \geq 1) > \frac{99}{100}$.
તેથી,$1 - P(X = 0) > \frac{99}{100}$.
અહીં $P(X = 0) = (\frac{1}{2})^n$ હોવાથી,$1 - (\frac{1}{2})^n > \frac{99}{100}$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $1 - \frac{99}{100} > (\frac{1}{2})^n$,એટલે કે $\frac{1}{100} > (\frac{1}{2})^n$.
વ્યસ્ત લેતા,$100 < 2^n$ મળે.
જો $n = 6$ હોય,તો $2^6 = 64$,જે $100$ કરતા નાનું છે.
જો $n = 7$ હોય,તો $2^7 = 128$,જે $100$ કરતા મોટું છે.
આમ,જરૂરી સિક્કા ઉછાળવાની ન્યૂનતમ સંખ્યા $7$ છે.
252
MediumMCQ
બાયપાસ સર્જરી કરાવનાર વ્યક્તિ સાજી થાય તેની સંભાવના $0.6$ છે. સમાન ઓપરેશન કરાવનાર $6$ દર્દીઓમાંથી,અડધા દર્દીઓ સાજા થાય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$0.2762$
B
$0.1852$
C
$0.2074$
D
$0.7235$

Solution

(A) ધારો કે $X$ એ સાજા થતા દર્દીઓની સંખ્યા છે. આ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે જ્યાં $n = 6$ અને $p = 0.6$ છે.
અહીં,$q = 1 - p = 1 - 0.6 = 0.4$ છે.
આપણે $6$ દર્દીઓમાંથી અડધા દર્દીઓ સાજા થાય તેની સંભાવના શોધવાની છે,એટલે કે $P(X = 3)$.
દ્વિપદી સંભાવના સૂત્ર $P(X = k) = ^nC_k p^k q^{n-k}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(X = 3) = ^6C_3 \times (0.6)^3 \times (0.4)^{6-3}$
$P(X = 3) = \frac{6 \times 5 \times 4}{3 \times 2 \times 1} \times (0.6)^3 \times (0.4)^3$
$P(X = 3) = 20 \times 0.216 \times 0.064$
$P(X = 3) = 0.27648 \approx 0.2762$ (આપેલ વિકલ્પ મુજબ).
253
MediumMCQ
સો સમાન સિક્કાઓ,જેમાંના દરેકની છાપ (heads) આવવાની સંભાવના $p$ છે,તેને એકવાર ઉછાળવામાં આવે છે. જો $0 < p < 1$ હોય અને $50$ સિક્કાઓ પર છાપ આવવાની સંભાવના એ $51$ સિક્કાઓ પર છાપ આવવાની સંભાવના જેટલી હોય,તો $p$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{49}{101}$
C
$\frac{50}{101}$
D
$\frac{51}{101}$

Solution

(D) ધારો કે $X$ એ છાપની સંખ્યા છે,જે દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે જ્યાં $n = 100$.
$k$ છાપ મેળવવાની સંભાવના $P(X=k) = {}^{n}C_{k} p^{k} (1-p)^{n-k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપણને આપેલ છે કે $P(X=50) = P(X=51)$.
કિંમતો મૂકતા:
${}^{100}C_{50} p^{50} (1-p)^{50} = {}^{100}C_{51} p^{51} (1-p)^{49}$.
બંને બાજુને $p^{50} (1-p)^{49}$ વડે ભાગતા:
${}^{100}C_{50} (1-p) = {}^{100}C_{51} p$.
$p$ માટે ઉકેલતા:
$\frac{1-p}{p} = \frac{{}^{100}C_{51}}{{}^{100}C_{50}} = \frac{100!}{51! 49!} \times \frac{50! 50!}{100!} = \frac{50}{51}$.
તેથી,$51(1-p) = 50p$.
$51 - 51p = 50p$.
$101p = 51$.
$p = \frac{51}{101}$.
254
MediumMCQ
$n=4$ સાથેના દ્વિપદી વિતરણમાં,જો $2 P(X=3)=3 P(X=2)$ હોય,તો વિચરણ શોધો.
A
$\frac{36}{169}$
B
$\frac{144}{169}$
C
$\frac{9}{169}$
D
$\frac{16}{169}$

Solution

(B) દ્વિપદી વિતરણ માટે સંભાવનાનું સૂત્ર $P(X=k) = { }^n C_k p^k (1-p)^{n-k}$ છે.
અહીં $n=4$ આપેલ છે,તેથી:
$P(X=3) = { }^4 C_3 p^3 (1-p)^1 = 4p^3(1-p)$
$P(X=2) = { }^4 C_2 p^2 (1-p)^2 = 6p^2(1-p)^2$
આપેલ શરત $2 P(X=3) = 3 P(X=2)$ મુજબ:
$2 \times [4p^3(1-p)] = 3 \times [6p^2(1-p)^2]$
$8p^3(1-p) = 18p^2(1-p)^2$
બંને બાજુ $2p^2(1-p)$ વડે ભાગતા:
$4p = 9(1-p)$
$4p = 9 - 9p$
$13p = 9 \implies p = \frac{9}{13}$
તેથી $q = 1 - p = 1 - \frac{9}{13} = \frac{4}{13}$.
દ્વિપદી વિતરણનું વિચરણ $npq$ છે:
$\text{વિચરણ} = 4 \times \frac{9}{13} \times \frac{4}{13} = \frac{144}{169}$.
255
DifficultMCQ
$n=6$ સાથેના દ્વિપદી ચલ $X$ માટે,જો $P(X=4)=\frac{135}{2^{12}}$ હોય,તો તેનું વિચરણ કેટલું થાય?
A
$\frac{8}{9}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$4$
D
$\frac{9}{8}$

Solution

(D) આપેલ છે,$P(X=4) = \frac{135}{2^{12}}$.
દ્વિપદી સંભાવના સૂત્ર $P(X=k) = {}^nC_k p^k q^{n-k}$ નો ઉપયોગ કરતા:
${}^6C_4 p^4 q^2 = \frac{135}{2^{12}}$.
અહીં ${}^6C_4 = 15$ હોવાથી,$15 p^4 q^2 = \frac{135}{2^{12}}$.
$15$ વડે ભાગતા,$p^4 q^2 = \frac{9}{2^{12}} = \frac{3^2}{(2^6)^2} = \left(\frac{3}{64}\right)^2$.
વર્ગમૂળ લેતા,$p^2 q = \frac{3}{64}$.
$q = 1-p$ મૂકતા,$p^2(1-p) = \frac{3}{64}$.
અવલોકન કરતા,જો $p = \frac{1}{4}$ લઈએ,તો $p^2(1-p) = (\frac{1}{16})(\frac{3}{4}) = \frac{3}{64}$.
આમ,$p = \frac{1}{4}$ અને $q = \frac{3}{4}$.
દ્વિપદી વિતરણનું વિચરણ $npq$ દ્વારા મળે છે.
વિચરણ $= 6 \times \frac{1}{4} \times \frac{3}{4} = \frac{18}{16} = \frac{9}{8}$.
256
MediumMCQ
ધારો કે $X$ એ $B(7, p)$ દ્વિપદી વિતરણ ધરાવતો યાદચ્છિક ચલ છે. જો $P(X=3) = 5 P(X=4)$ હોય,તો $X$ નું વિચરણ શોધો.
A
$\frac{7}{6}$
B
$\frac{35}{36}$
C
$\frac{77}{36}$
D
$\frac{1}{36}$

Solution

(B) દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ માટે જ્યાં $n=7$ છે,સંભાવના વિધેય $P(X=k) = {^nC_k} p^k q^{n-k}$ છે,જ્યાં $q = 1-p$.
આપેલ છે કે $P(X=3) = 5 P(X=4)$.
સૂત્રમાં કિંમત મૂકતા:
${^7C_3} p^3 q^4 = 5 \times {^7C_4} p^4 q^3$
અહીં ${^7C_3} = {^7C_4} = 35$ હોવાથી,બંને બાજુને $35 p^3 q^3$ વડે ભાગતા:
$q = 5p$
$q = 1-p$ હોવાથી,$1-p = 5p$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $6p = 1$,તેથી $p = \frac{1}{6}$.
હવે $q = 1 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6}$.
દ્વિપદી વિતરણનું વિચરણ $Var(X) = npq$ દ્વારા મળે છે.
$Var(X) = 7 \times \frac{1}{6} \times \frac{5}{6} = \frac{35}{36}$.
257
EasyMCQ
$5$ પ્રયત્નો માટે દ્વિપદી વિતરણના મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો $1.8$ હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$0.4$
B
$0.8$
C
$0.18$
D
$0.2$

Solution

(D) $n$ પ્રયત્નો ધરાવતા દ્વિપદી વિતરણ માટે,મધ્યક $\mu = np$ અને વિચરણ $\sigma^2 = npq$ છે,જ્યાં $q = 1 - p$ છે.
આપેલ છે કે $n = 5$ અને $\mu + \sigma^2 = 1.8$.
કિંમતો મૂકતા:
$np + npq = 1.8$
$5p + 5p(1 - p) = 1.8$
$5p + 5p - 5p^2 = 1.8$
$10p - 5p^2 = 1.8$
$5p^2 - 10p + 1.8 = 0$
દશાંશ દૂર કરવા માટે $10$ વડે ગુણતા:
$50p^2 - 100p + 18 = 0$
$2$ વડે ભાગતા:
$25p^2 - 50p + 9 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $p = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$p = \frac{50 \pm \sqrt{2500 - 4(25)(9)}}{50} = \frac{50 \pm \sqrt{2500 - 900}}{50} = \frac{50 \pm \sqrt{1600}}{50} = \frac{50 \pm 40}{50}$
$p_1 = \frac{90}{50} = 1.8$ (શક્ય નથી કારણ કે $0 \le p \le 1$)
$p_2 = \frac{10}{50} = 0.2$
આમ,$p = 0.2$.
258
DifficultMCQ
એક થેલીમાં $4$ લાલ અને $3$ કાળા દડા છે. એક દડો કાઢવામાં આવે છે અને પછી તેને થેલીમાં પાછો મૂકવામાં આવે છે અને આ પ્રક્રિયાનું પુનરાવર્તન કરવામાં આવે છે. ધારો કે $X$ એ $3$ પ્રયત્નોમાં કાળો દડો નીકળે તેની સંખ્યા દર્શાવે છે. દરેક પ્રયત્નમાં દરેક દડો પસંદ થવાની સંભાવના સમાન છે તેમ ધારીએ,તો $X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
A
Option A
B
Option B
C
Option C
D
Option D

Solution

(D) કુલ દડાની સંખ્યા $= 4 + 3 = 7$.
કાળો દડો નીકળવાની સંભાવના,$p = \frac{3}{7}$.
લાલ દડો (કાળો નહીં) નીકળવાની સંભાવના,$q = 1 - p = 1 - \frac{3}{7} = \frac{4}{7}$.
દડો પાછો મૂકવામાં આવતો હોવાથી,પ્રયત્નો સ્વતંત્ર છે અને આપણે દ્વિપદી વિતરણ $P(X = x) = {}^nC_x p^x q^{n-x}$ નો ઉપયોગ કરીશું,જ્યાં $n = 3$.
$X = 0$ માટે: $P(X = 0) = {}^3C_0 (\frac{3}{7})^0 (\frac{4}{7})^3 = (\frac{4}{7})^3$.
$X = 1$ માટે: $P(X = 1) = {}^3C_1 (\frac{3}{7})^1 (\frac{4}{7})^2 = 3 \times \frac{3}{7} \times (\frac{4}{7})^2 = \frac{9}{7} (\frac{4}{7})^2$.
$X = 2$ માટે: $P(X = 2) = {}^3C_2 (\frac{3}{7})^2 (\frac{4}{7})^1 = 3 \times (\frac{3}{7})^2 \times \frac{4}{7} = \frac{12}{7} (\frac{3}{7})^2$.
$X = 3$ માટે: $P(X = 3) = {}^3C_3 (\frac{3}{7})^3 (\frac{4}{7})^0 = (\frac{3}{7})^3$.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $D$ ગણતરી કરેલા વિતરણ સાથે મેળ ખાય છે.
259
MediumMCQ
એવું અવલોકન કરવામાં આવ્યું છે કે કોઈ ચોક્કસ પ્રવેશ પરીક્ષામાં બેસતા $30 \%$ વિદ્યાર્થીઓ વિજ્ઞાન પ્રવાહના છે. જો આ જૂથમાંથી $5$ વિદ્યાર્થીઓને યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે,તો આ વિદ્યાર્થીઓમાં $2$ વિદ્યાર્થીઓ વિજ્ઞાન પ્રવાહના હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$0.3087$
B
$0.2547$
C
$0.1087$
D
$0.3437$

Solution

(A) આ પ્રશ્ન દ્વિપદી વિતરણને અનુસરે છે જ્યાં $n = 5$ પ્રયત્નો છે અને સફળતાની સંભાવના $p = 0.3$ (વિજ્ઞાનનો વિદ્યાર્થી) છે. નિષ્ફળતાની સંભાવના $q = 1 - p = 0.7$ છે.
$x = 2$ વિજ્ઞાનના વિદ્યાર્થીઓ હોવાની સંભાવના સૂત્ર $P(X = x) = {}^nC_x \cdot p^x \cdot q^{n-x}$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા: $P(X = 2) = {}^5C_2 \cdot (0.3)^2 \cdot (0.7)^3$.
ગણતરી કરતા:
${}^5C_2 = \frac{5 \times 4}{2 \times 1} = 10$.
$(0.3)^2 = 0.09$.
$(0.7)^3 = 0.343$.
તેથી,$P(X = 2) = 10 \times 0.09 \times 0.343 = 0.9 \times 0.343 = 0.3087$.
260
MediumMCQ
એક પાસાને પાંચ વખત ફેંકવામાં આવે છે. જો એકી સંખ્યા મેળવવી એ સફળતા હોય,તો ઓછામાં ઓછી $4$ સફળતા મેળવવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{13}{16}$
B
$\frac{5}{32}$
C
$\frac{1}{32}$
D
$\frac{3}{16}$

Solution

(D) અહીં,$n=5$,$p=\frac{1}{2}$,$q=\frac{1}{2}$ છે.
ઓછામાં ઓછી $4$ સફળતા મેળવવાની સંભાવના $P(X \ge 4) = P(X=4) + P(X=5)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર $P(X=r) = {}^nC_r p^r q^{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(X=4) = {}^5C_4 \left(\frac{1}{2}\right)^4 \left(\frac{1}{2}\right)^1 = 5 \times \frac{1}{16} \times \frac{1}{2} = \frac{5}{32}$.
$P(X=5) = {}^5C_5 \left(\frac{1}{2}\right)^5 \left(\frac{1}{2}\right)^0 = 1 \times \frac{1}{32} \times 1 = \frac{1}{32}$.
તેથી,$P(X \ge 4) = \frac{5}{32} + \frac{1}{32} = \frac{6}{32} = \frac{3}{16}$.
261
MediumMCQ
એક નિષ્પક્ષ પાસાને $500$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. આ $500$ ઉછાળમાં છગ્ગો આવવાની સંભાવનાનું પ્રમાણિત વિચલન કેટલું થાય?
A
$\frac{625}{9}$
B
$\sqrt{\frac{250}{3}}$
C
$\frac{25}{3}$
D
$\frac{250}{3}$

Solution

(C) દ્વિપદી વિતરણ માટે,પ્રમાણિત વિચલન $\sigma = \sqrt{npq}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,પ્રયત્નોની સંખ્યા $n = 500$ છે.
એક ઉછાળમાં છગ્ગો આવવાની સંભાવના $p = \frac{1}{6}$ છે.
છગ્ગો ન આવવાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6}$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\sigma = \sqrt{500 \times \frac{1}{6} \times \frac{5}{6}}$
$\sigma = \sqrt{\frac{2500}{36}}$
$\sigma = \frac{50}{6} = \frac{25}{3}$.
262
EasyMCQ
દ્વિપદી વિતરણ માટે,$n=6$,જો $9 P(X=4)=P(X=2)$ હોય,તો $q=$
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{3}{4}$
D
$\frac{2}{5}$

Solution

(C) દ્વિપદી વિતરણ માટે સંભાવનાનું સૂત્ર $P(X=k) = {}^nC_k p^k q^{n-k}$ છે,જ્યાં $p+q=1$.
અહીં $n=6$ આપેલ છે,તેથી $P(X=4) = {}^6C_4 p^4 q^2$ અને $P(X=2) = {}^6C_2 p^2 q^4$ થાય.
પ્રશ્ન મુજબ,$9 P(X=4) = P(X=2)$.
કિંમતો મૂકતા: $9 \times {}^6C_4 p^4 q^2 = {}^6C_2 p^2 q^4$.
અહીં ${}^6C_4 = 15$ અને ${}^6C_2 = 15$ હોવાથી,સમીકરણ આ મુજબ બનશે:
$9 \times 15 p^4 q^2 = 15 p^2 q^4$.
બંને બાજુ $15 p^2 q^2$ વડે ભાગતા:
$9 p^2 = q^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $3p = q$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $p+q=1$,તેથી $p = 1-q$ મૂકતા:
$3(1-q) = q \Rightarrow 3 - 3q = q \Rightarrow 4q = 3 \Rightarrow q = \frac{3}{4}$.
263
DifficultMCQ
જો $X \sim B\left(8, \frac{1}{2}\right)$ હોય,તો $P(|X-4| \leq 2)=$
A
$\frac{119}{128}$
B
$\frac{117}{128}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{116}{128}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $X \sim B\left(8, \frac{1}{2}\right)$,તેથી $n=8$,$p=\frac{1}{2}$,અને $q=1-p=\frac{1}{2}$ છે.
આપણે $P(|X-4| \leq 2)$ શોધવાનું છે.
આ અસમતા $-2 \leq X-4 \leq 2$ ને સમાન છે,જેનું સાદું રૂપ $2 \leq X \leq 6$ થાય છે.
તેથી,$P(2 \leq X \leq 6) = P(X=2) + P(X=3) + P(X=4) + P(X=5) + P(X=6)$.
વૈકલ્પિક રીતે,$P(2 \leq X \leq 6) = 1 - [P(X=0) + P(X=1) + P(X=7) + P(X=8)]$.
દ્વિપદી સંભાવના સૂત્ર $P(X=k) = \binom{n}{k} p^k q^{n-k} = \binom{8}{k} \left(\frac{1}{2}\right)^8$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(X=0) = \binom{8}{0} \left(\frac{1}{2}\right)^8 = 1 \cdot \frac{1}{256} = \frac{1}{256}$.
$P(X=1) = \binom{8}{1} \left(\frac{1}{2}\right)^8 = 8 \cdot \frac{1}{256} = \frac{8}{256}$.
$P(X=7) = \binom{8}{7} \left(\frac{1}{2}\right)^8 = 8 \cdot \frac{1}{256} = \frac{8}{256}$.
$P(X=8) = \binom{8}{8} \left(\frac{1}{2}\right)^8 = 1 \cdot \frac{1}{256} = \frac{1}{256}$.
સરવાળો $= \frac{1+8+8+1}{256} = \frac{18}{256} = \frac{9}{128}$.
તેથી,$P(2 \leq X \leq 6) = 1 - \frac{9}{128} = \frac{119}{128}$.
264
EasyMCQ
દ્વિપદી વિતરણમાં,$n=4$ અને $2 P(X=3)=3 P(X=2)$ હોય,તો $q=$
A
$\frac{2}{13}$
B
$\frac{11}{13}$
C
$\frac{9}{13}$
D
$\frac{4}{13}$

Solution

(D) દ્વિપદી વિતરણ માટે સંભાવના દળ વિધેય $P(X=k) = {n \choose k} p^k q^{n-k}$ છે,જ્યાં $p+q=1$.
આપેલ છે કે $n=4$ અને $2 P(X=3) = 3 P(X=2)$,તેથી:
$2 \times {4 \choose 3} p^3 q^1 = 3 \times {4 \choose 2} p^2 q^2$
અહીં ${4 \choose 3} = 4$ અને ${4 \choose 2} = 6$ હોવાથી:
$2 \times 4 \times p^3 q = 3 \times 6 \times p^2 q^2$
$8 p^3 q = 18 p^2 q^2$
બંને બાજુ $2 p^2 q$ વડે ભાગતા:
$4 p = 9 q$
$p = 1-q$ મૂકતા:
$4(1-q) = 9q$
$4 - 4q = 9q$
$4 = 13q$
$q = \frac{4}{13}$
265
EasyMCQ
દ્વિપદી ચલ $X$ માટે,મધ્યક $2$ છે અને વિચરણ $1$ છે. તો $X=0$ ની તરફેણમાં અવરોધ (odds) શું છે?
A
$4:1$
B
$15:1$
C
$1:15$
D
$1:4$

Solution

(C) આપેલ છે કે દ્વિપદી વિતરણ માટે,મધ્યક $np = 2$ અને વિચરણ $npq = 1$ છે.
વિચરણને મધ્યક વડે ભાગતા,આપણને $q = \frac{npq}{np} = \frac{1}{2}$ મળે છે.
$p + q = 1$ હોવાથી,$p = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$ મળે.
$p = \frac{1}{2}$ ને $np = 2$ માં મૂકતા,$n(\frac{1}{2}) = 2$,તેથી $n = 4$ મળે છે.
સંભાવના $P(X=0)$ એ સૂત્ર $P(X=k) = { }^n C_k p^k q^{n-k}$ દ્વારા મળે છે.
$X=0$ માટે,$P(X=0) = { }^4 C_0 (\frac{1}{2})^0 (\frac{1}{2})^4 = 1 \times 1 \times \frac{1}{16} = \frac{1}{16}$.
ઘટના $E$ ની તરફેણમાં અવરોધ (odds) $P(E) : (1 - P(E))$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,$X=0$ ની તરફેણમાં અવરોધ $\frac{1}{16} : (1 - \frac{1}{16}) = \frac{1}{16} : \frac{15}{16} = 1 : 15$ છે.
266
EasyMCQ
એક સિક્કાને $100$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. છાપ (head) એકી સંખ્યામાં મળે તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{1}{8}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$\frac{1}{2}$
D
$\frac{3}{8}$

Solution

(C) ધારો કે $n = 100$ એ પ્રયત્નોની સંખ્યા છે,$p = \frac{1}{2}$ એ છાપ મળવાની સંભાવના છે,અને $q = \frac{1}{2}$ એ કાંટો મળવાની સંભાવના છે.
છાપ એકી સંખ્યામાં મળે તેની સંભાવના $r = 1, 3, 5, \dots, 99$ માટેની સંભાવનાઓનો સરવાળો છે.
$P(r \text{ is odd}) = \sum_{r \in \{1, 3, \dots, 99\}} \binom{100}{r} p^r q^{100-r}$
$P(r \text{ is odd}) = \sum_{r \in \{1, 3, \dots, 99\}} \binom{100}{r} \left(\frac{1}{2}\right)^r \left(\frac{1}{2}\right)^{100-r}$
$P(r \text{ is odd}) = \left(\frac{1}{2}\right)^{100} \sum_{r \in \{1, 3, \dots, 99\}} \binom{100}{r}$
આપણે જાણીએ છીએ કે એકી $r$ માટે દ્વિપદી સહગુણકોનો સરવાળો $2^{n-1}$ થાય છે. તેથી,$\sum_{r \in \{1, 3, \dots, 99\}} \binom{100}{r} = 2^{100-1} = 2^{99}$.
તેથી,$P(r \text{ is odd}) = \left(\frac{1}{2}\right)^{100} \times 2^{99} = \frac{2^{99}}{2^{100}} = \frac{1}{2}$.
267
EasyMCQ
દ્વિપદી વિતરણ માટે સફળતાની સંભાવના $p$ જે સંબંધ $4 P(X=4) = P(X=2)$ અને પ્રાચલ $n=6$ નું પાલન કરે છે,તે શોધો.
A
$\frac{1}{5}$
B
$\frac{5}{6}$
C
$\frac{1}{6}$
D
$\frac{1}{3}$

Solution

(D) દ્વિપદી વિતરણ માટે,$P(X=k) = {}^nC_k p^k q^{n-k}$,જ્યાં $q = 1-p$ છે.
આપેલ છે કે $n=6$ અને સંબંધ $4 P(X=4) = P(X=2)$ છે.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $4 \cdot {}^6C_4 p^4 q^{6-4} = {}^6C_2 p^2 q^{6-2}$.
$4 \cdot {}^6C_4 p^4 q^2 = {}^6C_2 p^2 q^4$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ${}^6C_4 = {}^6C_2 = 15$,તેથી:
$4 \cdot 15 \cdot p^4 q^2 = 15 \cdot p^2 q^4$.
બંને બાજુ $15 p^2 q^2$ વડે ભાગતા:
$4 p^2 = q^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $2p = q$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $p + q = 1$,તેથી $q = 2p$ મૂકતા:
$p + 2p = 1 \Rightarrow 3p = 1 \Rightarrow p = \frac{1}{3}$.
268
MediumMCQ
તેવું અવલોકન કરવામાં આવ્યું છે કે પોલીસ સ્ટેશનમાં નોંધાયેલા બાળ મજૂરી સંબંધિત $25 \%$ કેસ ઉકેલાય છે. જો $6$ નવા કેસ નોંધાય,તો તેમાંથી ઓછામાં ઓછા $5$ કેસ ઉકેલાવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{19}{1024}$
B
$\frac{19}{4096}$
C
$\left(\frac{1}{4}\right)^6$
D
$\frac{19}{2048}$

Solution

(B) કેસ ઉકેલાવાની સંભાવના $p = 25 \% = \frac{1}{4}$ છે.
તેથી,કેસ ન ઉકેલાવાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{3}{4}$ છે.
અહીં $n = 6$ પ્રયત્નો આપેલા છે,આપણે ઓછામાં ઓછા $5$ કેસ ઉકેલાવાની સંભાવના શોધવાની છે,જે $P(X \ge 5) = P(X = 5) + P(X = 6)$ છે.
દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર $P(X = x) = {}^nC_x p^x q^{n-x}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(X = 5) = {}^6C_5 \left(\frac{1}{4}\right)^5 \left(\frac{3}{4}\right)^1 = 6 \times \frac{1}{4^5} \times \frac{3}{4} = \frac{18}{4^6}$.
$P(X = 6) = {}^6C_6 \left(\frac{1}{4}\right)^6 \left(\frac{3}{4}\right)^0 = 1 \times \frac{1}{4^6} \times 1 = \frac{1}{4^6}$.
તેથી,$P(X \ge 5) = \frac{18}{4^6} + \frac{1}{4^6} = \frac{19}{4^6} = \frac{19}{4096}$.
269
DifficultMCQ
જો દ્વિપદી વિતરણનો મધ્યક અને વિચરણ અનુક્રમે $4$ અને $2$ હોય,તો $2$ સફળતા મળવાની સંભાવના કેટલી થાય?
A
$\frac{28}{256}$
B
$\frac{37}{256}$
C
$\frac{128}{256}$
D
$\frac{219}{256}$

Solution

(A) દ્વિપદી વિતરણ માટે,મધ્યક $\mu = np = 4$ અને વિચરણ $\sigma^2 = npq = 2$ છે.
વિચરણને મધ્યક વડે ભાગતા,આપણને $q = \frac{npq}{np} = \frac{2}{4} = \frac{1}{2}$ મળે છે.
$p + q = 1$ હોવાથી,$p = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$ મળે.
$p = \frac{1}{2}$ ને $np = 4$ માં મૂકતા,$n \times \frac{1}{2} = 4$,જેનો અર્થ છે કે $n = 8$.
$x$ સફળતા મેળવવાની સંભાવના $P(X=x) = { }^n C_x p^x q^{n-x}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$x = 2$ માટે,$P(X=2) = { }^8 C_2 \left(\frac{1}{2}\right)^2 \left(\frac{1}{2}\right)^6 = \frac{8 \times 7}{2 \times 1} \times \left(\frac{1}{2}\right)^8$.
$P(X=2) = 28 \times \frac{1}{256} = \frac{28}{256}$.
270
DifficultMCQ
પાસાની એક જોડીને ચાર વાર ફેંકતા મળતા ડબલેટ્સની સંખ્યાનું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
A
$X$$0$$1$$2$$3$$4$
$P(X)$$\frac{1}{5}$$\frac{1}{5}$$\frac{1}{5}$$\frac{1}{5}$$\frac{1}{5}$
B
$X$$0$$1$$2$$3$$4$
$P(X)$$\frac{1}{4}$$\frac{1}{4}$$\frac{1}{4}$$\frac{1}{4}$$\frac{1}{4}$
C
$X$$0$$1$$2$$3$$4$
$P(X)$$\frac{1}{4}$$\frac{1}{4}$$\frac{1}{4}$$\frac{1}{4}$$\frac{1}{4}$
D
$X$$0$$1$$2$$3$$4$
$P(X)$$\frac{625}{1296}$$\frac{125}{324}$$\frac{25}{216}$$\frac{5}{324}$$\frac{1}{1296}$

Solution

(D) ધારો કે પાસાની એક જોડીને ફેંકતા ડબલેટ મળવાની સંભાવના $p$ છે. પાસાની એક જોડીમાં કુલ $36$ પરિણામો છે અને $6$ શક્ય ડબલેટ્સ છે: $(1,1), (2,2), (3,3), (4,4), (5,5), (6,6)$.
તેથી,$p = \frac{6}{36} = \frac{1}{6}$ અને $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{6} = \frac{5}{6}$.
પાસાને $n = 4$ વાર ફેંકવામાં આવે છે. ધારો કે $X$ એ ડબલેટ્સની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે. આ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p) = B(4, \frac{1}{6})$ ને અનુસરે છે.
સંભાવના $P(X=k)$ એ $\binom{n}{k} p^k q^{n-k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$X=0$ માટે: $P(0) = \binom{4}{0} (\frac{1}{6})^0 (\frac{5}{6})^4 = 1 \times 1 \times \frac{625}{1296} = \frac{625}{1296}$.
$X=1$ માટે: $P(1) = \binom{4}{1} (\frac{1}{6})^1 (\frac{5}{6})^3 = 4 \times \frac{1}{6} \times \frac{125}{216} = \frac{500}{1296} = \frac{125}{324}$.
$X=2$ માટે: $P(2) = \binom{4}{2} (\frac{1}{6})^2 (\frac{5}{6})^2 = 6 \times \frac{1}{36} \times \frac{25}{36} = \frac{150}{1296} = \frac{25}{216}$.
$X=3$ માટે: $P(3) = \binom{4}{3} (\frac{1}{6})^3 (\frac{5}{6})^1 = 4 \times \frac{1}{216} \times \frac{5}{6} = \frac{20}{1296} = \frac{5}{324}$.
$X=4$ માટે: $P(4) = \binom{4}{4} (\frac{1}{6})^4 (\frac{5}{6})^0 = 1 \times \frac{1}{1296} \times 1 = \frac{1}{1296}$.
271
MediumMCQ
એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને $100$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. છાપ (head) બેકી સંખ્યામાં મળે તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{3}{8}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{3}{4}$

Solution

(A) ધારો કે $n=100$ પ્રયત્નોમાં છાપની સંખ્યા $X$ છે. સિક્કો નિષ્પક્ષ હોવાથી,છાપ મળવાની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ અને કાંટો મળવાની સંભાવના $q = \frac{1}{2}$ છે.
$X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(100, \frac{1}{2})$ ને અનુસરે છે.
બેકી સંખ્યામાં છાપ મળે તેની સંભાવના $P(X \in \{0, 2, 4, \dots, 100\}) = \sum_{k \in \{0, 2, \dots, 100\}} \binom{100}{k} p^k q^{100-k}$ છે.
$p=q=\frac{1}{2}$ હોવાથી,આ પદ $\left(\frac{1}{2}\right)^{100} \sum_{k \in \{0, 2, \dots, 100\}} \binom{100}{k}$ બને છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે બેકી દ્વિપદી સહગુણકોનો સરવાળો $\sum_{k \text{ even}} \binom{n}{k} = 2^{n-1}$ થાય છે.
તેથી,સંભાવના $\left(\frac{1}{2}\right)^{100} \times 2^{100-1} = \frac{2^{99}}{2^{100}} = \frac{1}{2}$ મળે છે.
272
MediumMCQ
એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને નિશ્ચિત સંખ્યામાં ઉછાળવામાં આવે છે. જો $7$ છાપ મેળવવાની સંભાવના એ $9$ છાપ મેળવવાની સંભાવના જેટલી હોય,તો $2$ છાપ મેળવવાની સંભાવના કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{15}$
B
$\frac{15}{2^{13}}$
C
$\frac{15}{2^8}$
D
$\frac{2}{15}$

Solution

(B) ધારો કે $p$ એ છાપ મેળવવાની સંભાવના છે,તેથી $p = \frac{1}{2}$.
ધારો કે $q$ એ છાપ ન મેળવવાની સંભાવના છે,તેથી $q = 1 - p = \frac{1}{2}$.
$n$ વખત સિક્કો ઉછાળતા $x$ છાપ મેળવવાની સંભાવના દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $P(X=x) = {}^{n}C_{x} p^x q^{n-x} = {}^{n}C_{x} (\frac{1}{2})^n$.
આપેલ છે કે $P(X=7) = P(X=9)$,તેથી:
${}^{n}C_{7} (\frac{1}{2})^n = {}^{n}C_{9} (\frac{1}{2})^n$.
આનો અર્થ એ છે કે ${}^{n}C_{7} = {}^{n}C_{9}$.
ગુણધર્મ ${}^{n}C_{r} = {}^{n}C_{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $n = 7 + 9 = 16$ મળે છે.
હવે,આપણે $2$ છાપ મેળવવાની સંભાવના શોધવાની છે,જે $P(X=2)$ છે:
$P(X=2) = {}^{16}C_{2} (\frac{1}{2})^{16} = \frac{16 \times 15}{2} \times \frac{1}{2^{16}} = 120 \times \frac{1}{2^{16}} = \frac{15 \times 8}{2^{16}} = \frac{15}{2^{13}}$.
273
EasyMCQ
જો $X \sim B(4, p)$ અને $2 P(X=3)=3 P(X=2)$ હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{9}{13}$
B
$\frac{4}{13}$
C
$\frac{1}{13}$
D
$\frac{12}{13}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $X \sim B(4, p)$,જ્યાં $n=4$. સંભાવના વિધેય $P(X=k) = {}^{n}C_{k} p^{k} q^{n-k}$ છે.
શરત $2 P(X=3) = 3 P(X=2)$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા: $2 \times ({}^{4}C_{3} p^{3} q^{1}) = 3 \times ({}^{4}C_{2} p^{2} q^{2})$.
સંયોજનોની ગણતરી કરતા: $2 \times (4 p^{3} q) = 3 \times (6 p^{2} q^{2})$.
સાદું રૂપ આપતા: $8 p^{3} q = 18 p^{2} q^{2}$.
બંને બાજુ $2 p^{2} q$ વડે ભાગતા ($p, q \neq 0$ ધારીને): $4 p = 9 q$.
કારણ કે $q = 1 - p$,તેથી $4 p = 9(1 - p)$.
$4 p = 9 - 9 p$.
$13 p = 9$.
તેથી,$p = \frac{9}{13}$.
274
EasyMCQ
$100$ બલ્બ ધરાવતા બોક્સમાં $10$ બલ્બ ખામીયુક્ત છે. યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરેલા $20$ બલ્બમાંથી એક પણ બલ્બ ખામીયુક્ત ન હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$10\left(\frac{1}{10}\right)^{20}$
B
$20\left(\frac{9}{10}\right)^{20}$
C
$5\left(\frac{1}{10}\right)^{20}$
D
$\left(\frac{9}{10}\right)^{20}$

Solution

(D) ધારો કે $X$ એ પસંદ કરેલા $20$ બલ્બમાંથી ખામીયુક્ત બલ્બની સંખ્યા દર્શાવે છે.
આપેલ છે કે કુલ $100$ બલ્બ છે અને $10$ ખામીયુક્ત છે,તેથી ખામીયુક્ત બલ્બ પસંદ કરવાની સંભાવના $p = \frac{10}{100} = \frac{1}{10}$ છે.
પરિણામે,ખામી રહિત બલ્બ પસંદ કરવાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{10} = \frac{9}{10}$ થાય.
અહીં આપણે $n = 20$ બલ્બ પસંદ કરીએ છીએ. એક પણ બલ્બ ખામીયુક્ત ન હોય તેની સંભાવના દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર $P(X = k) = {}^{n}C_{k} \cdot p^{k} \cdot q^{n-k}$ દ્વારા મળે છે.
$k = 0$ માટે,$P(X = 0) = {}^{20}C_{0} \cdot \left(\frac{1}{10}\right)^{0} \cdot \left(\frac{9}{10}\right)^{20-0}$.
$P(X = 0) = 1 \cdot 1 \cdot \left(\frac{9}{10}\right)^{20} = \left(\frac{9}{10}\right)^{20}$.
275
MediumMCQ
જો એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને $8$ વખત ઉછાળવામાં આવે,તો છાપ (heads) કાંટા (tails) કરતા વધારે મળે તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{91}{256}$
B
$\frac{97}{256}$
C
$\frac{93}{256}$
D
$\frac{95}{256}$

Solution

(C) ધારો કે $X$ એ $8$ વખત સિક્કો ઉછાળતા મળતી છાપની સંખ્યા છે. અહીં,$n=8$,$p=\frac{1}{2}$,અને $q=\frac{1}{2}$ છે.
આપણે છાપની સંખ્યા કાંટા કરતા વધારે હોય તેની સંભાવના શોધવી છે,એટલે કે $X > 4$.
કુલ પરિણામો $2^8 = 256$ છે અને વિતરણ સંમિત હોવાથી,$P(X < 4) = P(X > 4)$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{k=0}^{8} P(X=k) = 1$,તેથી $P(X < 4) + P(X=4) + P(X > 4) = 1$.
આમ,$2P(X > 4) + P(X=4) = 1$,જેનો અર્થ છે કે $P(X > 4) = \frac{1 - P(X=4)}{2}$.
$P(X=4) = {}^{8}C_{4} \left(\frac{1}{2}\right)^{8} = \frac{70}{256}$ ગણતા.
તેથી,$P(X > 4) = \frac{1 - \frac{70}{256}}{2} = \frac{\frac{186}{256}}{2} = \frac{93}{256}$.
276
EasyMCQ
એક બોમ્બ લક્ષ્યને ચૂકી જાય તેની સંભાવના $0.2$ છે. તો $10$ બોમ્બ ફેંકવામાં આવે ત્યારે બરાબર $2$ બોમ્બ લક્ષ્યને અથડાય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{288}{5^{10}}$
B
$\frac{144}{5^{9}}$
C
$\frac{144}{5^{10}}$
D
$\frac{288}{5^{9}}$

Solution

(B) લક્ષ્ય ચૂકી જવાની સંભાવના $q = 0.2 = \frac{1}{5}$ છે.
તેથી,લક્ષ્યને અથડાવાની સંભાવના $p = 1 - q = 1 - 0.2 = 0.8 = \frac{4}{5}$ છે.
અહીં $n = 10$ બોમ્બ ફેંકવામાં આવે છે અને આપણે બરાબર $r = 2$ સફળતા જોઈએ છે.
દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર $P(X = r) = {}^{n}C_{r} p^{r} q^{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(X = 2) = {}^{10}C_{2} \times (0.8)^{2} \times (0.2)^{8}$
$P(X = 2) = \frac{10 \times 9}{2 \times 1} \times \left(\frac{4}{5}\right)^{2} \times \left(\frac{1}{5}\right)^{8}$
$P(X = 2) = 45 \times \frac{16}{25} \times \frac{1}{5^{8}}$
$P(X = 2) = 45 \times \frac{16}{5^{2} \times 5^{8}} = 45 \times \frac{16}{5^{10}}$
$P(X = 2) = (9 \times 5) \times \frac{16}{5^{10}} = \frac{9 \times 16}{5^{9}} = \frac{144}{5^{9}}$
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
277
EasyMCQ
યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરાયેલા $100$ લોકોમાંથી $10$ લોકોને સામાન્ય શરદી છે. જો આ જૂથમાંથી પાંચ વ્યક્તિઓને યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે,તો વધુમાં વધુ એક વ્યક્તિને સામાન્ય શરદી હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$0.9254$
B
$0.9185$
C
$0.9851$
D
$0.9245$

Solution

(B) ધારો કે વ્યક્તિને સામાન્ય શરદી હોવાની સંભાવના $p = \frac{10}{100} = \frac{1}{10}$ છે.
તેથી,વ્યક્તિને સામાન્ય શરદી ન હોવાની સંભાવના $q = 1 - p = \frac{9}{10}$ છે.
અહીં આપણે $n = 5$ વ્યક્તિઓ પસંદ કરીએ છીએ. ધારો કે $X$ એ સામાન્ય શરદી ધરાવતી વ્યક્તિઓની સંખ્યા છે. $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p) = B(5, 0.1)$ ને અનુસરે છે.
આપણે વધુમાં વધુ એક વ્યક્તિને સામાન્ય શરદી હોય તેની સંભાવના શોધવાની છે,જે $P(X \le 1) = P(X = 0) + P(X = 1)$ છે.
દ્વિપદી સંભાવના સૂત્ર $P(X = k) = {}^{n}C_{k} p^{k} q^{n-k}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(X = 0) = {}^{5}C_{0} \left(\frac{1}{10}\right)^{0} \left(\frac{9}{10}\right)^{5} = 1 \times 1 \times \frac{59049}{100000} = 0.59049$.
$P(X = 1) = {}^{5}C_{1} \left(\frac{1}{10}\right)^{1} \left(\frac{9}{10}\right)^{4} = 5 \times \frac{1}{10} \times \frac{6561}{10000} = \frac{32805}{100000} = 0.32805$.
તેથી,$P(X \le 1) = 0.59049 + 0.32805 = 0.91854$.
ચાર દશાંશ સ્થળ સુધી રાઉન્ડ ઓફ કરતા,સંભાવના $0.9185$ મળે છે.
278
EasyMCQ
જો $X \sim B(n, p)$ હોય,અને $E(X) = 4$ તથા $\operatorname{Var}(X) = 2.4$ હોય,તો $n = $
A
$20$
B
$15$
C
$5$
D
$10$

Solution

(D) દ્વિપદી વિતરણ $X \sim B(n, p)$ માટે,મધ્યક $E(X) = np$ અને વિચરણ $\operatorname{Var}(X) = npq$ છે,જ્યાં $q = 1 - p$ છે.
આપેલ છે કે $E(X) = np = 4$.
આપેલ છે કે $\operatorname{Var}(X) = npq = 2.4$.
વિચરણના સમીકરણમાં $np = 4$ મૂકતા: $4q = 2.4$.
$q$ માટે ઉકેલતા: $q = \frac{2.4}{4} = 0.6 = \frac{3}{5}$.
કારણ કે $p = 1 - q$,તેથી $p = 1 - 0.6 = 0.4 = \frac{2}{5}$.
હવે,મધ્યકના સમીકરણમાં $p$ ની કિંમત મૂકતા: $n \times \frac{2}{5} = 4$.
$n = 4 \times \frac{5}{2} = 10$.
આમ,$n$ ની કિંમત $10$ છે.
279
EasyMCQ
જો $5$ પ્રયત્નો માટે દ્વિપદી વિતરણના મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો $1 \cdot 8$ હોય,તો $p=$
A
$0 \cdot 4$
B
$0 \cdot 2$
C
$0 \cdot 8$
D
$0 \cdot 18$

Solution

(B) દ્વિપદી વિતરણ માટે,મધ્યક $\mu = np$ અને વિચરણ $\sigma^2 = npq$ છે,જ્યાં $q = 1-p$ છે.
આપેલ છે કે $n = 5$ અને $np + npq = 1 \cdot 8$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે $5p + 5pq = 1 \cdot 8$.
$5p(1 + q) = 1 \cdot 8$.
કારણ કે $q = 1 - p$,તેથી $5p(1 + 1 - p) = 1 \cdot 8$.
$5p(2 - p) = 1 \cdot 8$.
$10p - 5p^2 = 1 \cdot 8$.
$5p^2 - 10p + 1 \cdot 8 = 0$.
સાદું રૂપ આપવા માટે $5$ વડે ગુણતા: $25p^2 - 50p + 9 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્ર $p = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$p = \frac{50 \pm \sqrt{2500 - 4(25)(9)}}{50} = \frac{50 \pm \sqrt{2500 - 900}}{50} = \frac{50 \pm \sqrt{1600}}{50} = \frac{50 \pm 40}{50}$.
$p = \frac{90}{50} = 1 \cdot 8$ (શક્ય નથી કારણ કે $0 \le p \le 1$) અથવા $p = \frac{10}{50} = 0 \cdot 2$.
આમ,$p = 0 \cdot 2$.
280
EasyMCQ
એક પાસાને $100$ વખત ફેંકવામાં આવે છે. જો સફળતા એટલે બેકી સંખ્યા મેળવવી હોય,તો સફળતાઓની સંખ્યાનું વિચરણ કેટલું થાય?
A
$1.10$
B
$25$
C
$50$
D
$100$

Solution

(B) ધારો કે $X$ એ $n = 100$ પ્રયત્નોમાં સફળતાઓની સંખ્યા છે. આ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે.
અહીં,પાસાને એકવાર ફેંકતા બેકી સંખ્યા મેળવવાની સંભાવના $p = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$ છે.
નિષ્ફળતાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$ છે.
દ્વિપદી વિતરણનું વિચરણ $\text{Var}(X) = npq$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\text{Var}(X) = 100 \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = 100 \times \frac{1}{4} = 25$ મળે છે.
તેથી,વિચરણ $25$ છે.
281
EasyMCQ
જો $15$ સિક્કા ઉછાળવામાં આવે,તો $10$ છાપ (heads) મળવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{511}{32768}$
B
$\frac{1001}{32768}$
C
$\frac{3003}{32768}$
D
$\frac{3005}{32768}$

Solution

(C) એક સિક્કો ઉછાળતા છાપ મળવાની સંભાવના $p = \frac{1}{2}$ છે અને કાંટો મળવાની સંભાવના $q = \frac{1}{2}$ છે.
$n = 15$ પ્રયત્નો માટે,$r = 10$ છાપ મળવાની સંભાવના દ્વિપદી વિતરણના સૂત્ર દ્વારા મળે છે: $P(X = r) = {}^{n}C_{r} p^{r} q^{n-r}$.
કિંમતો મૂકતા: $P(X = 10) = {}^{15}C_{10} \left(\frac{1}{2}\right)^{10} \left(\frac{1}{2}\right)^{5}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે ${}^{15}C_{10} = {}^{15}C_{5}$,તેથી: $P(X = 10) = {}^{15}C_{5} \times \left(\frac{1}{2}\right)^{15}$.
સંચયની ગણતરી કરતા: ${}^{15}C_{5} = \frac{15 \times 14 \times 13 \times 12 \times 11}{5 \times 4 \times 3 \times 2 \times 1} = 3003$.
આમ,સંભાવના: $P(X = 10) = \frac{3003}{2^{15}} = \frac{3003}{32768}$ છે.
282
EasyMCQ
જો $X$ એ $n=6$ અને $p$ પ્રાચલો સાથે દ્વિપદી વિતરણ (Binomial distribution) અનુસરે છે અને $9 P(X=4) = P(X=2)$ હોય,તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$1/4$
B
$1/3$
C
$1/2$
D
$2/3$

Solution

(A) દ્વિપદી વિતરણનું સંભાવના દળ વિધેય $P(X=k) = {}^{n}C_{k} p^{k} (1-p)^{n-k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $n=6$ આપેલ છે,તેથી $P(X=4) = {}^{6}C_{4} p^{4} (1-p)^{2}$ અને $P(X=2) = {}^{6}C_{2} p^{2} (1-p)^{4}$ થાય.
પ્રશ્ન મુજબ,$9 P(X=4) = P(X=2)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$9 \cdot {}^{6}C_{4} p^{4} (1-p)^{2} = {}^{6}C_{2} p^{2} (1-p)^{4}$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે ${}^{6}C_{4} = {}^{6}C_{2} = 15$,તેથી સમીકરણ $9 p^{4} (1-p)^{2} = p^{2} (1-p)^{4}$ માં ફેરવાય છે.
બંને બાજુ $p^{2} (1-p)^{2}$ વડે ભાગતા,$9 p^{2} = (1-p)^{2}$ મળે.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા,$3p = 1-p$ મળે (કારણ કે $p$ ધન છે).
$4p = 1$,તેથી $p = 1/4$ થાય.
283
MediumMCQ
જો યાદચ્છિક ચલ $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(33, p)$ ને અનુસરે છે,જેથી $3 P(X=0) = P(X=1)$ થાય,તો $X$ નું વિચરણ શોધો.
A
$\frac{11}{144}$
B
$\frac{35}{48}$
C
$\frac{121}{48}$
D
$\frac{33}{144}$

Solution

(C) દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ માટે,સંભાવના દળ વિધેય $P(X=k) = \binom{n}{k} p^k q^{n-k}$ છે,જ્યાં $q = 1-p$ અને $n = 33$ છે.
આપેલ છે કે $3 P(X=0) = P(X=1)$,તેથી કિંમતો મૂકતા:
$3 \binom{33}{0} p^0 q^{33} = \binom{33}{1} p^1 q^{32}$
$3 \times 1 \times q^{33} = 33 \times p \times q^{32}$
$q \neq 0$ હોવાથી,બંને બાજુ $q^{32}$ વડે ભાગતા:
$3q = 33p$
$q = 11p$
$q = 1-p$ હોવાથી,$1-p = 11p$,જેનો અર્થ છે $1 = 12p$,તેથી $p = \frac{1}{12}$.
તેથી $q = 1 - \frac{1}{12} = \frac{11}{12}$.
દ્વિપદી વિતરણનું વિચરણ $Var(X) = npq$ છે.
$Var(X) = 33 \times \frac{1}{12} \times \frac{11}{12} = \frac{33 \times 11}{144} = \frac{363}{144}$.
$3$ વડે ભાગતા: $\frac{121}{48}$.
284
MediumMCQ
એક યાદચ્છિક ચલ $X$ નું સંભાવના ઘટત્વ વિધેય $P(X=x) = \frac{{}^4C_x}{2^4}$ છે,જ્યાં $x = 0, 1, 2, 3, 4$. જો $\mu$ અને $\sigma^2$ એ યાદચ્છિક ચલ $X$ ના મધ્યક અને વિચરણ હોય,તો:
A
$\mu = 2, \sigma^2 = 4$
B
$\mu = 2, \sigma^2 = 1$
C
$\mu = 3, \sigma^2 = 4$
D
$\mu = 2, \sigma^2 = 5$

Solution

(B) આપેલ સંભાવના ઘટત્વ વિધેય $P(X=x) = \frac{{}^4C_x}{2^4} = {}^4C_x \left(\frac{1}{2}\right)^x \left(\frac{1}{2}\right)^{4-x}$ છે.
આ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ છે,જ્યાં $n = 4$ અને $p = \frac{1}{2}$ છે.
દ્વિપદી વિતરણનો મધ્યક $\mu = np = 4 \times \frac{1}{2} = 2$ થાય.
દ્વિપદી વિતરણનું વિચરણ $\sigma^2 = npq$ છે,જ્યાં $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$ છે.
તેથી,$\sigma^2 = 4 \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = 1$ થાય.
આમ,$\mu = 2$ અને $\sigma^2 = 1$ છે.
285
MediumMCQ
જો $X \sim B(35, p)$ હોય અને $7 P(X=0)=P(X=1)$ હોય,તો $\frac{P(X=15)}{P(X=20)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3125}{7776}$
B
$3125$
C
$7776$
D
$\frac{625}{1296}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $X \sim B(n, p)$ જ્યાં $n=35$. સંભાવના વિધેય $P(X=k) = \binom{n}{k} p^k q^{n-k}$ છે,જ્યાં $q = 1-p$.
આપેલ શરત $7 P(X=0) = P(X=1)$ મુજબ:
$7 \binom{35}{0} p^0 q^{35} = \binom{35}{1} p^1 q^{34}$.
$7 q = 35 p \implies q = 5p$.
$p+q=1$ હોવાથી,$p+5p=1 \implies 6p=1 \implies p = \frac{1}{6}$ અને $q = \frac{5}{6}$.
હવે,$\frac{P(X=15)}{P(X=20)} = \frac{\binom{35}{15} p^{15} q^{20}}{\binom{35}{20} p^{20} q^{15}} = \frac{\binom{35}{15}}{\binom{35}{20}} \cdot (\frac{q}{p})^5$.
$\binom{35}{15} = \binom{35}{20}$ હોવાથી,ગુણોત્તર $(q/p)^5 = (5)^5 = 3125$ થાય.
286
MediumMCQ
$52$ પત્તાના ઢગમાંથી બે પત્તા વારાફરતી બદલીને (with replacement) ખેંચવામાં આવે છે. જો $X$ એ મળેલા રાજાઓની સંખ્યા દર્શાવતું હોય,તો $E(X^2) = $
A
$\frac{24}{169}$
B
$\frac{26}{169}$
C
$\frac{27}{169}$
D
$\frac{28}{169}$

Solution

(D) કુલ પત્તાની સંખ્યા $52$ છે. ઢગમાં રાજાઓની સંખ્યા $4$ છે.
પત્તા બદલીને (with replacement) ખેંચવામાં આવતા હોવાથી,એક પ્રયત્નમાં રાજા આવવાની સંભાવના $p = \frac{4}{52} = \frac{1}{13}$ છે.
રાજા ન આવવાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{13} = \frac{12}{13}$ છે.
ધારો કે $X$ એ $n = 2$ પ્રયત્નોમાં મળેલા રાજાઓની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે. $X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p) = B(2, \frac{1}{13})$ ને અનુસરે છે.
$X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$P(X=0) = \binom{2}{0} p^0 q^2 = 1 \times 1 \times (\frac{12}{13})^2 = \frac{144}{169}$
$P(X=1) = \binom{2}{1} p^1 q^1 = 2 \times \frac{1}{13} \times \frac{12}{13} = \frac{24}{169}$
$P(X=2) = \binom{2}{2} p^2 q^0 = 1 \times (\frac{1}{13})^2 \times 1 = \frac{1}{169}$
આપણે $E(X^2) = \sum x^2 P(X=x)$ શોધવાનું છે.
$E(X^2) = (0^2 \times \frac{144}{169}) + (1^2 \times \frac{24}{169}) + (2^2 \times \frac{1}{169})$
$E(X^2) = 0 + \frac{24}{169} + \frac{4}{169} = \frac{28}{169}$.
287
DifficultMCQ
$52$ પત્તાના સારી રીતે ચીપેલા પેકમાંથી બે પત્તા વારાફરતી બદલી સાથે (with replacement) ખેંચવામાં આવે છે. ધારો કે $X$ એ ખેંચેલા બે પત્તામાં મળતા ગલ્લા (jacks) ની સંખ્યાનો યાદચ્છિક ચલ છે. તો $P(X=1) + P(X=2)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{24}{169}$
B
$\frac{52}{169}$
C
$\frac{25}{169}$
D
$\frac{49}{169}$

Solution

(C) કુલ પત્તાની સંખ્યા $52$ છે. પેકમાં ગલ્લા (jacks) ની સંખ્યા $4$ છે.
પત્તા બદલી સાથે ખેંચવામાં આવતા હોવાથી,એક પ્રયત્નમાં ગલ્લો મળવાની સંભાવના $p = \frac{4}{52} = \frac{1}{13}$ છે,અને ગલ્લો ન મળવાની સંભાવના $q = 1 - \frac{1}{13} = \frac{12}{13}$ છે.
આ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે જ્યાં $n=2$ અને $p=\frac{1}{13}$ છે.
$P(X=1) = \binom{2}{1} \times p^1 \times q^1 = 2 \times \frac{1}{13} \times \frac{12}{13} = \frac{24}{169}$.
$P(X=2) = \binom{2}{2} \times p^2 \times q^0 = 1 \times \left(\frac{1}{13}\right)^2 \times 1 = \frac{1}{169}$.
તેથી,$P(X=1) + P(X=2) = \frac{24}{169} + \frac{1}{169} = \frac{25}{169}$.
288
DifficultMCQ
એક થેલીમાં $4$ લાલ અને $3$ કાળા દડા છે. એક દડો કાઢવામાં આવે છે અને પછી તેને થેલીમાં પાછો મૂકવામાં આવે છે અને આ પ્રક્રિયાનું પુનરાવર્તન કરવામાં આવે છે. ધારો કે $X$ એ $3$ પ્રયત્નોમાં કાળો દડો કાઢવાની સંખ્યા દર્શાવે છે. દરેક પ્રયત્નમાં દરેક દડો પસંદ થવાની સંભાવના સમાન છે તેમ માનીએ તો,$X$ નું સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
A
$X$$0$$1$$2$$3$
$P(X)$$(\frac{4}{7})^3$$\frac{9}{7} \times (\frac{4}{7})^2$$\frac{12}{7} \times (\frac{3}{7})^2$$(\frac{3}{7})^3$
B
$X$$0$$1$$2$$3$
$P(X)$$(\frac{3}{7})^3$$\frac{12}{7} \times (\frac{3}{7})^2$$\frac{9}{7} \times (\frac{4}{7})^2$$(\frac{4}{7})^3$
C
$X$$0$$1$$2$$3$
$P(X)$$(\frac{3}{7})^3$$\frac{9}{7} \times (\frac{4}{7})^2$$\frac{12}{7} \times (\frac{3}{7})^2$$(\frac{4}{7})^3$
D
$X$$0$$1$$2$$3$
$P(X)$$(\frac{4}{7})^3$$\frac{12}{7} \times (\frac{4}{7})^2$$\frac{9}{7} \times (\frac{3}{7})^2$$(\frac{3}{7})^3$

Solution

(A) ધારો કે $X$ એ $3$ સ્વતંત્ર પ્રયત્નોમાં કાળો દડો કાઢવાની સંખ્યા છે. આ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે જ્યાં $n=3$.
એક પ્રયત્નમાં કાળો દડો કાઢવાની સંભાવના $p = \frac{3}{4+3} = \frac{3}{7}$ છે.
કાળો દડો ન કાઢવાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{3}{7} = \frac{4}{7}$ છે.
સંભાવના વિતરણ $P(X=k) = \binom{n}{k} p^k q^{n-k}$ દ્વારા $k = 0, 1, 2, 3$ માટે આપવામાં આવે છે.
$k=0$ માટે: $P(X=0) = \binom{3}{0} (\frac{3}{7})^0 (\frac{4}{7})^3 = 1 \times 1 \times (\frac{4}{7})^3 = (\frac{4}{7})^3$.
$k=1$ માટે: $P(X=1) = \binom{3}{1} (\frac{3}{7})^1 (\frac{4}{7})^2 = 3 \times \frac{3}{7} \times (\frac{4}{7})^2 = \frac{9}{7} \times (\frac{4}{7})^2$.
$k=2$ માટે: $P(X=2) = \binom{3}{2} (\frac{3}{7})^2 (\frac{4}{7})^1 = 3 \times (\frac{3}{7})^2 \times \frac{4}{7} = \frac{12}{7} \times (\frac{3}{7})^2$.
$k=3$ માટે: $P(X=3) = \binom{3}{3} (\frac{3}{7})^3 (\frac{4}{7})^0 = 1 \times (\frac{3}{7})^3 \times 1 = (\frac{3}{7})^3$.
આ કિંમતોને આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે.
289
MediumMCQ
જો $10$ પ્રયત્નો માટે દ્વિપદી વિતરણના મધ્યક અને વિચરણનો સરવાળો $\frac{15}{2}$ હોય,તો વિચરણ કેટલું થાય ($.5$ માં)?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$3$

Solution

(B) દ્વિપદી વિતરણ માટે,મધ્યક $\mu = np$ અને વિચરણ $\sigma^2 = npq$ છે,જ્યાં $n$ એ પ્રયત્નોની સંખ્યા છે,$p$ એ સફળતાની સંભાવના છે,અને $q = 1-p$ એ નિષ્ફળતાની સંભાવના છે.
આપેલ છે કે $n = 10$ અને $\text{મધ્યક} + \text{વિચરણ} = \frac{15}{2}$.
સૂત્રો મૂકતા: $np + npq = \frac{15}{2}$.
$q = 1-p$ હોવાથી,$np + np(1-p) = \frac{15}{2}$.
$10p + 10p(1-p) = 7.5$.
$10p + 10p - 10p^2 = 7.5$.
$20p - 10p^2 = 7.5$.
$2.5$ વડે ભાગતા: $8p - 4p^2 = 3$.
$4p^2 - 8p + 3 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલતા: $(2p-1)(2p-3) = 0$.
આથી $p = \frac{1}{2}$ અથવા $p = \frac{3}{2}$ મળે.
$0 < p < 1$ હોવાથી,$p = \frac{1}{2}$ લેતા.
તેથી $q = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
આમ,વિચરણ $\sigma^2 = npq = 10 \times \frac{1}{2} \times \frac{1}{2} = 2.5$ થાય.
290
EasyMCQ
એક દ્વિપદી યાદચ્છિક ચલ $X$ માટે જ્યારે $n=6$ હોય ત્યારે $9 \cdot P(X=4) = P(X=2)$ નું સમાધાન થાય છે. તો $p$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{1}{2}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{1}{5}$

Solution

(A) દ્વિપદી વિતરણ માટે સંભાવનાનું સૂત્ર $P(X=k) = {^nC_k} p^k q^{n-k}$ છે,જ્યાં $q = 1-p$.
અહીં $n=6$ આપેલ છે,તેથી $P(X=4) = {^6C_4} p^4 q^2$ અને $P(X=2) = {^6C_2} p^2 q^4$ થાય.
આપેલ શરત $9 \cdot P(X=4) = P(X=2)$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $9 \cdot {^6C_4} p^4 q^2 = {^6C_2} p^2 q^4$.
અહીં ${^6C_4} = 15$ અને ${^6C_2} = 15$ હોવાથી:
$9 \cdot 15 \cdot p^4 q^2 = 15 \cdot p^2 q^4$.
બંને બાજુ $15 p^2 q^2$ વડે ભાગતા:
$9 p^2 = q^2$.
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા: $3p = q$.
$q = 1-p$ હોવાથી,$3p = 1-p$.
$4p = 1$,તેથી $p = \frac{1}{4}$.
291
MediumMCQ
ધારો કે એક યાદચ્છિક ચલ $X$ એ $8$ મધ્યક અને $4$ વિચરણ ધરાવતું દ્વિપદી વિતરણ છે. જો $P(X \leq 2) = \frac{K}{2^{16}}$ હોય,તો $K$ ની કિંમત શોધો.
A
$17$
B
$121$
C
$136$
D
$137$

Solution

(D) ધારો કે $X \sim B(n, p)$.
આપેલ છે કે મધ્યક $np = 8$ અને વિચરણ $npq = 4$.
$q = 1 - p$ હોવાથી,$8q = 4$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $q = \frac{1}{2}$ અને $p = \frac{1}{2}$.
$p = \frac{1}{2}$ ને $np = 8$ માં મૂકતા,આપણને $n = 16$ મળે છે.
આપણે $P(X \leq 2) = P(X=0) + P(X=1) + P(X=2)$ શોધવાનું છે.
સૂત્ર $P(X=r) = {}^{n}C_{r} p^{r} q^{n-r}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P(X \leq 2) = {}^{16}C_{0} (\frac{1}{2})^{0} (\frac{1}{2})^{16} + {}^{16}C_{1} (\frac{1}{2})^{1} (\frac{1}{2})^{15} + {}^{16}C_{2} (\frac{1}{2})^{2} (\frac{1}{2})^{14}$.
$P(X \leq 2) = \frac{{}^{16}C_{0} + {}^{16}C_{1} + {}^{16}C_{2}}{2^{16}}$.
સંચયની ગણતરી કરતા: ${}^{16}C_{0} = 1$,${}^{16}C_{1} = 16$,અને ${}^{16}C_{2} = \frac{16 \times 15}{2} = 120$.
આમ,$P(X \leq 2) = \frac{1 + 16 + 120}{2^{16}} = \frac{137}{2^{16}}$.
આને $\frac{K}{2^{16}}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $K = 137$ મળે છે.
292
MediumMCQ
$52$ પત્તાંના સારી રીતે ચીપેલા પેકમાંથી બદલી સાથે ક્રમશઃ બે પત્તાં ખેંચવામાં આવે છે. તો જેકની સંખ્યાનું સંભાવના વિતરણ શું છે?
A
$X = x$$0$$1$$2$
$P(X = x)$$\frac{144}{169}$$\frac{24}{169}$$\frac{1}{169}$
B
$X = x$$0$$1$$2$
$P(X = x)$$\frac{1}{169}$$\frac{144}{169}$$\frac{24}{169}$
C
$X = x$$0$$1$$2$
$P(X = x)$$\frac{24}{169}$$\frac{1}{169}$$\frac{144}{169}$
D
$X = x$$0$$1$$2$
$P(X = x)$$\frac{144}{169}$$\frac{1}{169}$$\frac{24}{169}$

Solution

(A) ધારો કે $X$ એ $2$ પ્રયત્નોમાં બદલી સાથે ખેંચાયેલા જેકની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે.
કુલ પત્તાંની સંખ્યા $52$ છે અને જેકની સંખ્યા $4$ છે.
એક પ્રયત્નમાં જેક ખેંચવાની સંભાવના $p = \frac{4}{52} = \frac{1}{13}$ છે.
જેક ન ખેંચવાની સંભાવના $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{13} = \frac{12}{13}$ છે.
પ્રયત્નો સ્વતંત્ર હોવાથી (બદલી સાથે),$X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે જ્યાં $n = 2$.
$P(X = x) = ^nC_x p^x q^{n-x}$
$P(X = 0) = ^2C_0 (\frac{1}{13})^0 (\frac{12}{13})^2 = 1 \times 1 \times \frac{144}{169} = \frac{144}{169}$
$P(X = 1) = ^2C_1 (\frac{1}{13})^1 (\frac{12}{13})^1 = 2 \times \frac{1}{13} \times \frac{12}{13} = \frac{24}{169}$
$P(X = 2) = ^2C_2 (\frac{1}{13})^2 (\frac{12}{13})^0 = 1 \times \frac{1}{169} \times 1 = \frac{1}{169}$
આમ,સંભાવના વિતરણ વિકલ્પ $(A)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
293
MediumMCQ
$52$ પત્તાંના સારી રીતે ચીપેલા પેકમાંથી બદલી સાથે ક્રમશઃ બે પત્તાં ખેંચવામાં આવે છે. તો રાજાઓની સંખ્યાનું સંભાવના વિતરણ શું છે?
A
$X$$0$$1$$2$
$P(X)$$\frac{1}{169}$$\frac{144}{169}$$\frac{24}{169}$
B
$X$$0$$1$$2$
$P(X)$$\frac{144}{169}$$\frac{1}{169}$$\frac{24}{169}$
C
$X$$0$$1$$2$
$P(X)$$\frac{144}{169}$$\frac{24}{169}$$\frac{1}{169}$
D
$X$$0$$1$$2$
$P(X)$$\frac{24}{169}$$\frac{1}{169}$$\frac{144}{169}$

Solution

(C) ધારો કે $X$ એ ખેંચાયેલા રાજાઓની સંખ્યા દર્શાવતો યાદચ્છિક ચલ છે.
પત્તાં બદલી સાથે ખેંચવામાં આવતા હોવાથી,પ્રયત્નો સ્વતંત્ર છે.
કુલ પત્તાંની સંખ્યા = $52$.
રાજાઓની સંખ્યા = $4$.
એક પ્રયત્નમાં રાજા ખેંચવાની સંભાવના,$p = \frac{4}{52} = \frac{1}{13}$.
એક પ્રયત્નમાં રાજા ન ખેંચવાની સંભાવના,$q = 1 - p = 1 - \frac{1}{13} = \frac{12}{13}$.
અહીં $n = 2$ પ્રયત્નો હોવાથી,$X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p) = B(2, \frac{1}{13})$ ને અનુસરે છે.
સંભાવના વિતરણ $P(X = k) = {}^nC_k p^k q^{n-k}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$X = 0$ માટે: $P(X = 0) = {}^2C_0 (\frac{1}{13})^0 (\frac{12}{13})^2 = 1 \cdot 1 \cdot \frac{144}{169} = \frac{144}{169}$.
$X = 1$ માટે: $P(X = 1) = {}^2C_1 (\frac{1}{13})^1 (\frac{12}{13})^1 = 2 \cdot \frac{1}{13} \cdot \frac{12}{13} = \frac{24}{169}$.
$X = 2$ માટે: $P(X = 2) = {}^2C_2 (\frac{1}{13})^2 (\frac{12}{13})^0 = 1 \cdot \frac{1}{169} \cdot 1 = \frac{1}{169}$.
આમ,સંભાવના વિતરણ નીચે મુજબ છે:
$X=0, P(X)=\frac{144}{169}$
$X=1, P(X)=\frac{24}{169}$
$X=2, P(X)=\frac{1}{169}$
તેથી,વિકલ્પ $(C)$ સાચો છે.
294
EasyMCQ
જો $X \sim B(4, p)$ અને $P(X=0)=\frac{16}{81}$ હોય,તો $P(X=4)=$
A
$\frac{1}{81}$
B
$\frac{1}{16}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{1}{27}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $X \sim B(n, p)$ જ્યાં $n=4$. સંભાવના વિતરણનું સૂત્ર $P(X=k) = {}^nC_k p^k q^{n-k}$ છે,જ્યાં $q = 1-p$.
આપેલ છે કે $P(X=0) = \frac{16}{81}$.
સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P(X=0) = {}^4C_0 p^0 q^4 = q^4$.
તેથી,$q^4 = \frac{16}{81} = \left(\frac{2}{3}\right)^4$.
આમ,$q = \frac{2}{3}$,જેનો અર્થ છે કે $p = 1 - q = 1 - \frac{2}{3} = \frac{1}{3}$.
હવે,આપણે $P(X=4)$ શોધવાનું છે: $P(X=4) = {}^4C_4 p^4 q^0 = (1) \left(\frac{1}{3}\right)^4 (1) = \frac{1}{81}$.
295
MediumMCQ
બે પાસા એકસાથે ફેંકવામાં આવે છે. જો $X$ એ છગ્ગાની સંખ્યા દર્શાવતું હોય,તો $X$ ની અપેક્ષિત કિંમત (expectation) શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$\frac{1}{3}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(C) ધારો કે $p$ એ એક પાસા પર $6$ મેળવવાની સંભાવના છે,તેથી $p = \frac{1}{6}$.
ધારો કે $q$ એ $6$ ન મેળવવાની સંભાવના છે,તેથી $q = 1 - p = \frac{5}{6}$.
બે પાસા ફેંકવામાં આવતા હોવાથી,$X$ એ દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ ને અનુસરે છે જ્યાં $n = 2$ અને $p = \frac{1}{6}$.
દ્વિપદી વિતરણની અપેક્ષિત કિંમત $E(X)$ એ $E(X) = np$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$E(X) = 2 \times \frac{1}{6} = \frac{2}{6} = \frac{1}{3}$.
296
MediumMCQ
જો $\mu$ અને $\sigma^{2}$ એ યાદચ્છિક ચલ $X$ ના મધ્યક અને વિચરણ હોય,જેનું સંભાવના ઘટત્વ વિધેય $P(X=x) = \binom{6}{x} \left(\frac{1}{3}\right)^{x} \left(\frac{2}{3}\right)^{6-x}$ છે,જ્યાં $x = 0, 1, 2, \ldots, 6$,તો $2\mu + 12\sigma^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$8$
C
$20$
D
$16$

Solution

(C) આપેલ સંભાવના ઘટત્વ વિધેય દ્વિપદી વિતરણ $B(n, p)$ નું છે,જ્યાં $n = 6$ અને $p = \frac{1}{3}$ છે.
અહીં $q = 1 - p = 1 - \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$ છે,તેથી વિતરણ $P(X=x) = \binom{6}{x} \left(\frac{1}{3}\right)^{x} \left(\frac{2}{3}\right)^{6-x}$ થાય.
મધ્યક $\mu = np = 6 \times \frac{1}{3} = 2$.
વિચરણ $\sigma^{2} = npq = 6 \times \frac{1}{3} \times \frac{2}{3} = \frac{12}{9} = \frac{4}{3}$.
હવે,$2\mu + 12\sigma^{2} = 2(2) + 12\left(\frac{4}{3}\right) = 4 + 16 = 20$.
297
MediumMCQ
જો $X \sim B\left(8, \frac{1}{2}\right)$ હોય,તો $P(|X-4| \leq 2) = $
A
$\frac{119}{128}$
B
$\frac{29}{128}$
C
$\frac{238}{728}$
D
$\frac{119}{228}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $X \sim B\left(8, \frac{1}{2}\right)$,તેથી $n=8, p=\frac{1}{2}, q=\frac{1}{2}$ છે.
આપણે $P(|X-4| \leq 2)$ શોધવાનું છે.
આ અસમતા $|X-4| \leq 2$ નો અર્થ છે કે $-2 \leq X-4 \leq 2$,જેનું સાદું રૂપ $2 \leq X \leq 6$ થાય છે.
તેથી,આપણે $P(X=2) + P(X=3) + P(X=4) + P(X=5) + P(X=6)$ ની ગણતરી કરવાની છે.
સંભાવના વિધેય $P(X=k) = {}^{8}C_{k} \left(\frac{1}{2}\right)^{k} \left(\frac{1}{2}\right)^{8-k} = {}^{8}C_{k} \left(\frac{1}{2}\right)^{8}$ છે.
આ સંભાવનાઓનો સરવાળો કરતા:
$P(2 \leq X \leq 6) = \left(\frac{1}{2}\right)^{8} \left[ {}^{8}C_{2} + {}^{8}C_{3} + {}^{8}C_{4} + {}^{8}C_{5} + {}^{8}C_{6} \right]$.
સંચયની ગણતરી કરતા:
${}^{8}C_{2} = 28, {}^{8}C_{3} = 56, {}^{8}C_{4} = 70, {}^{8}C_{5} = 56, {}^{8}C_{6} = 28$.
સરવાળો $= 28 + 56 + 70 + 56 + 28 = 238$.
તેથી,$P(2 \leq X \leq 6) = \frac{238}{256} = \frac{119}{128}$.
298
DifficultMCQ
ધારો કે $X$ એ $p = \frac{3}{4}$ સફળતાની સંભાવના સાથે $n$ સ્વતંત્ર બર્નુલી પ્રયત્નોમાં સફળતાની સંખ્યા છે. $P(X \ge 1) \ge 0.9375$ થાય તેવી $n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત . . . . . . છે.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) અહીં $p = \frac{3}{4}$ છે,તેથી $q = 1 - p = \frac{1}{4}$.
આપેલ છે કે $P(X \ge 1) \ge 0.9375$.
પૂરક ઘટનાના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$P(X \ge 1) = 1 - P(X = 0)$.
તેથી,$1 - P(X = 0) \ge 0.9375$.
$1 - ^nC_0 (p^0) (q)^n \ge 0.9375$.
$1 - (\frac{1}{4})^n \ge 0.9375$.
$1 - 0.9375 \ge (\frac{1}{4})^n$.
$0.0625 \ge (\frac{1}{4})^n$.
કારણ કે $0.0625 = \frac{625}{10000} = \frac{1}{16}$,તેથી $\frac{1}{16} \ge (\frac{1}{4})^n$.
$(\frac{1}{4})^2 \ge (\frac{1}{4})^n$.
આધાર $1$ કરતા નાનો હોવાથી,ઘાતાંકો માટે અસમતા ઉલટાઈ જશે: $n \ge 2$.
આમ,$n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $2$ છે.
299
MediumMCQ
જો યાદચ્છિક ચલ $X$ નું પ્રમાણિત વિચલન $\sqrt{3pq}$ હોય અને મધ્યક $3p$ હોય,તો $E(X^2) = . . . . . . .$
A
$3pq + 3q^2$
B
$3p(1 + 2p)$
C
$3pq + 3p^2$
D
$3q(1 + 2q)$

Solution

(B) મુખ્ય વિચાર: $p + q = 1$ અને $Var(X) = E(X^2) - (E(X))^2$ નો ઉપયોગ કરો.
આપેલ છે કે $X$ નું પ્રમાણિત વિચલન $\sqrt{3pq}$ છે,તેથી વિચરણ $Var(X) = (\sqrt{3pq})^2 = 3pq$ થાય.
આપેલ છે કે મધ્યક $E(X) = 3p$ છે.
સૂત્ર $Var(X) = E(X^2) - (E(X))^2$ નો ઉપયોગ કરતા:
$3pq = E(X^2) - (3p)^2$
$E(X^2) = 3pq + 9p^2$.
ચૂકી $p + q = 1$,આપણે $q = 1 - p$ મૂકી શકીએ:
$E(X^2) = 3p(1 - p) + 9p^2$
$E(X^2) = 3p - 3p^2 + 9p^2$
$E(X^2) = 3p + 6p^2$
$E(X^2) = 3p(1 + 2p)$.

Probability — Binomial distribution · Frequently Asked Questions

1Are these Probability questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Probability Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.