Gujarati

Adjoint and inverse of matrices Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Adjoint and inverse of matrices

467+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 467 questions in Gujarati

51
MediumMCQ
શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 0 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \\ 3 & 1 & 1 \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શોધો.
A
$\begin{bmatrix} \frac{1}{2} & -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} \\ -4 & 3 & -1 \\ \frac{5}{2} & -\frac{3}{2} & \frac{1}{2} \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} \frac{1}{2} & -4 & \frac{5}{2} \\ 1 & -6 & 3 \\ 1 & 2 & -1 \end{bmatrix}$
C
$\frac{1}{2} \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 3 & 2 & 1 \\ 4 & 2 & 3 \end{bmatrix}$
D
$\frac{1}{2} \begin{bmatrix} 1 & -1 & -1 \\ -8 & 6 & -2 \\ 5 & -3 & 1 \end{bmatrix}$

Solution

(A) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 0 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \\ 3 & 1 & 1 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,આપણે નિશ્ચાયક $|A|$ શોધીએ:
$|A| = 0(2-3) - 1(1-9) + 2(1-6) = 0 - 1(-8) + 2(-5) = 8 - 10 = -2$.
કારણ કે $|A| \neq 0$,તેથી $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
આગળ,આપણે સહઅવયવ શ્રેણિક $C_{ij}$ શોધીએ:
$C_{11} = +(2-3) = -1, C_{12} = -(1-9) = 8, C_{13} = +(1-6) = -5$
$C_{21} = -(1-2) = 1, C_{22} = +(0-6) = -6, C_{23} = -(0-3) = 3$
$C_{31} = +(3-4) = -1, C_{32} = -(0-2) = 2, C_{33} = +(0-1) = -1$
એડજોઈન્ટ શ્રેણિક $adj(A)$ એ સહઅવયવ શ્રેણિકનો પરિવર્તિત શ્રેણિક છે:
$adj(A) = \begin{bmatrix} -1 & 1 & -1 \\ 8 & -6 & 2 \\ -5 & 3 & -1 \end{bmatrix}$.
અંતે,$A^{-1} = \frac{1}{|A|} adj(A) = \frac{1}{-2} \begin{bmatrix} -1 & 1 & -1 \\ 8 & -6 & 2 \\ -5 & 3 & -1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \frac{1}{2} & -\frac{1}{2} & \frac{1}{2} \\ -4 & 3 & -1 \\ \frac{5}{2} & -\frac{3}{2} & \frac{1}{2} \end{bmatrix}$.
52
EasyMCQ
શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 7 & 4 \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શોધો.
A
$\begin{bmatrix} 4 & -1 \\ -7 & -2 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} -4 & -1 \\ 7 & -2 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 4 & -7 \\ 7 & 2 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 4 & -1 \\ -7 & 2 \end{bmatrix}$

Solution

(D) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 7 & 4 \end{bmatrix}$.
વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1}$ શોધવા માટે,આપણે સૂત્ર $A^{-1} = \frac{1}{|A|} \text{adj}(A)$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A| = (2 \times 4) - (1 \times 7) = 8 - 7 = 1$ ગણો.
ત્યારબાદ,વિકર્ણ ઘટકોની અદલાબદલી કરીને અને બાકીના ઘટકોની નિશાની બદલીને $A$ નો એડજોઈન્ટ (સહ-શ્રેણિક) શોધો:
$\text{adj}(A) = \begin{bmatrix} 4 & -1 \\ -7 & 2 \end{bmatrix}$.
તેથી,$A^{-1} = \frac{1}{1} \begin{bmatrix} 4 & -1 \\ -7 & 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 4 & -1 \\ -7 & 2 \end{bmatrix}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
53
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} -2 & 6 \\ -5 & 7 \end{bmatrix}$ હોય,તો $adj(A)$ શોધો.
A
$\begin{bmatrix} 7 & -6 \\ 5 & -2 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 2 & -6 \\ 5 & -7 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 7 & -5 \\ 6 & -2 \end{bmatrix}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $2 \times 2$ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ માટે,$A$ નો એડજોઈન્ટ (સહ-શ્રેણિક) $adj(A) = \begin{bmatrix} d & -b \\ -c & a \end{bmatrix}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} -2 & 6 \\ -5 & 7 \end{bmatrix}$,તેથી $a = -2, b = 6, c = -5, d = 7$ છે.
તેથી,$adj(A) = \begin{bmatrix} 7 & -6 \\ -(-5) & -2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 7 & -6 \\ 5 & -2 \end{bmatrix}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
54
EasyMCQ
જો શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 3 & 2 & 4 \\ 1 & 2 & -1 \\ 0 & 1 & 1 \end{bmatrix}$ અને $A^{-1} = \frac{1}{K} \text{adj}(A)$ હોય,તો $K$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$-7$
C
$\frac{1}{7}$
D
$11$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે શ્રેણિક $A$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1} = \frac{1}{|A|} \text{adj}(A)$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ સમીકરણ $A^{-1} = \frac{1}{K} \text{adj}(A)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $K = |A|$ મળે છે.
હવે,શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = \begin{vmatrix} 3 & 2 & 4 \\ 1 & 2 & -1 \\ 0 & 1 & 1 \end{vmatrix}$
પ્રથમ સ્તંભને અનુલક્ષીને વિસ્તરણ કરતા:
$|A| = 3(2(1) - (-1)(1)) - 1(2(1) - 4(1)) + 0(2(-1) - 4(2))$
$|A| = 3(2 + 1) - 1(2 - 4) + 0$
$|A| = 3(3) - 1(-2)$
$|A| = 9 + 2 = 11$.
તેથી,$K = 11$.
55
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 3 & 4 \\ 5 & 7 \end{bmatrix}$ હોય,તો $A(adj A) = $
A
$2I$
B
$|A|$
C
$|A|I$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ $n$ કક્ષાના ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,ગુણધર્મ $A(adj A) = (adj A)A = |A|I$ સાચો છે,જ્યાં $I$ એ સમાન કક્ષાનો એકમ શ્રેણિક છે.
આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 3 & 4 \\ 5 & 7 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરો: $|A| = (3 \times 7) - (4 \times 5) = 21 - 20 = 1$.
$A$ નો એડજોઈન્ટ (સહ-શ્રેણિક) વિકર્ણ ઘટકોની અદલાબદલી કરીને અને બાકીના ઘટકોના ચિહ્નો બદલીને મેળવવામાં આવે છે:
$adj A = \begin{bmatrix} 7 & -4 \\ -5 & 3 \end{bmatrix}$.
હવે,$A(adj A)$ ની ગણતરી કરો:
$A(adj A) = \begin{bmatrix} 3 & 4 \\ 5 & 7 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 7 & -4 \\ -5 & 3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} (21 - 20) & (-12 + 12) \\ (35 - 35) & (-20 + 21) \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = I$.
કારણ કે $|A| = 1$,તેથી $I = |A|I$.
તેથી,$A(adj A) = |A|I$.
56
EasyMCQ
જો શ્રેણિક $A$ માટે,${A^3} = I$ હોય,તો ${A^{-1}} = $
A
${A^2}$
B
${A^3}$
C
$A$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે ${A^3} = I$.
બંને બાજુ ${A^{-1}}$ વડે ગુણતા,આપણને મળે છે:
${A^{-1}} \times {A^3} = {A^{-1}} \times I$
${A^{-1}} \times (A \times {A^2}) = {A^{-1}}$
$({A^{-1}} \times A) \times {A^2} = {A^{-1}}$
$I \times {A^2} = {A^{-1}}$
${A^2} = {A^{-1}}$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
57
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ હોય,તો $A^{-1} = $
A
$I$
B
$-I$
C
$-A$
D
$A$

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે $A^2 = A \times A$ ની ગણતરી કરીએ:
$A^2 = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} = I$.
કારણ કે $A^2 = I$,આપણે બંને બાજુ $A^{-1}$ વડે ગુણી શકીએ છીએ:
$A^2 \cdot A^{-1} = I \cdot A^{-1}$
$A \cdot (A \cdot A^{-1}) = A^{-1}$
$A \cdot I = A^{-1}$
તેથી,$A^{-1} = A$.
58
EasyMCQ
શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 1 & -2 \\ 3 & 4 \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શોધો.
A
$\frac{1}{10} \begin{bmatrix} 4 & 2 \\ -3 & 1 \end{bmatrix}$
B
$\frac{1}{10} \begin{bmatrix} 1 & -2 \\ 3 & 4 \end{bmatrix}$
C
$\frac{1}{10} \begin{bmatrix} 4 & 2 \\ 3 & 1 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 4 & 2 \\ -3 & 1 \end{bmatrix}$

Solution

(A) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & -2 \\ 3 & 4 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક શોધો:
$|A| = (1)(4) - (-2)(3) = 4 + 6 = 10$.
અહીં $|A| \neq 0$ હોવાથી,વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$A$ નો સહ-અવયજ શ્રેણિક (adjoint),$adj(A)$,મુખ્ય વિકર્ણના ઘટકોની અદલાબદલી કરીને અને બાકીના ઘટકોની નિશાની બદલીને મેળવવામાં આવે છે:
$adj(A) = \begin{bmatrix} 4 & 2 \\ -3 & 1 \end{bmatrix}$.
વ્યસ્ત શ્રેણિકનું સૂત્ર $A^{-1} = \frac{1}{|A|} adj(A)$ છે:
$A^{-1} = \frac{1}{10} \begin{bmatrix} 4 & 2 \\ -3 & 1 \end{bmatrix}$.
59
EasyMCQ
શ્રેણિક $\begin{bmatrix} \cos 2\theta & -\sin 2\theta \\ \sin 2\theta & \cos 2\theta \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શોધો.
A
$\begin{bmatrix} \cos 2\theta & -\sin 2\theta \\ \sin 2\theta & \cos 2\theta \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} \cos 2\theta & \sin 2\theta \\ \sin 2\theta & -\cos 2\theta \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} \cos 2\theta & \sin 2\theta \\ \sin 2\theta & \cos 2\theta \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} \cos 2\theta & \sin 2\theta \\ -\sin 2\theta & \cos 2\theta \end{bmatrix}$

Solution

(D) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} \cos 2\theta & -\sin 2\theta \\ \sin 2\theta & \cos 2\theta \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક શોધો:
$|A| = (\cos 2\theta)(\cos 2\theta) - (-\sin 2\theta)(\sin 2\theta) = \cos^2 2\theta + \sin^2 2\theta = 1$.
ત્યારબાદ,$A$ નો એડજોઈન્ટ (સહ-શ્રેણિક) શોધો,જેમાં મુખ્ય વિકર્ણના ઘટકોની અદલાબદલી કરો અને બાકીના ઘટકોની નિશાની બદલો:
$adj(A) = \begin{bmatrix} \cos 2\theta & \sin 2\theta \\ -\sin 2\theta & \cos 2\theta \end{bmatrix}$.
શ્રેણિકનો વ્યસ્ત $A^{-1} = \frac{1}{|A|} adj(A)$ દ્વારા મળે છે:
$A^{-1} = \frac{1}{1} \begin{bmatrix} \cos 2\theta & \sin 2\theta \\ -\sin 2\theta & \cos 2\theta \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \cos 2\theta & \sin 2\theta \\ -\sin 2\theta & \cos 2\theta \end{bmatrix}$.
60
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & 1 & 1 \end{bmatrix}$ અને $10B = \begin{bmatrix} 4 & 2 & 2 \\ -5 & 0 & \alpha \\ 1 & -2 & 3 \end{bmatrix}$ છે. જો $B$ એ શ્રેણિક $A$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $B = A^{-1}$,તેથી $10B = 10A^{-1}$.
તેથી,$10A^{-1} = \begin{bmatrix} 4 & 2 & 2 \\ -5 & 0 & \alpha \\ 1 & -2 & 3 \end{bmatrix}$.
બંને બાજુ જમણી બાજુથી $A$ વડે ગુણતા,આપણને મળે: $10I = \begin{bmatrix} 4 & 2 & 2 \\ -5 & 0 & \alpha \\ 1 & -2 & 3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 2 & 1 & -3 \\ 1 & 1 & 1 \end{bmatrix}$.
આના પરિણામે $10I = \begin{bmatrix} 10 & 0 & 0 \\ 0 & 10 & 0 \\ 0 & 0 & 10 \end{bmatrix}$ મળે છે.
$\alpha$ શોધવા માટે,ગુણાકાર શ્રેણિકની $2^{nd}$ હાર અને $1^{st}$ સ્તંભના ઘટકને $10I$ ના અનુરૂપ ઘટક (જે $0$ છે) સાથે સરખાવતા:
$(-5 \times 1) + (0 \times 2) + (\alpha \times 1) = 0$.
$-5 + 0 + \alpha = 0$.
$\alpha = 5$.
61
EasyMCQ
કોઈપણ $2 \times 2$ શ્રેણિક $A$ માટે,જો $A(\text{adj } A) = \begin{bmatrix} 10 & 0 \\ 0 & 10 \end{bmatrix}$ હોય,તો $|A|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$10$
C
$20$
D
$100$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $n$ કક્ષાના કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,ગુણધર્મ $A(\text{adj } A) = |A|I$ સાચો છે,જ્યાં $I$ એ તે જ કક્ષાનો એકમ શ્રેણિક છે.
આપેલ છે કે $A(\text{adj } A) = \begin{bmatrix} 10 & 0 \\ 0 & 10 \end{bmatrix}$.
આને $A(\text{adj } A) = 10 \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = 10I$ તરીકે લખી શકાય છે.
$A(\text{adj } A) = |A|I$ ની સરખામણી $A(\text{adj } A) = 10I$ સાથે કરતા,આપણને $|A| = 10$ મળે છે.
62
EasyMCQ
જો $X$ એ $3 \times 3$ કક્ષાનો ચોરસ શ્રેણિક હોય અને $\lambda$ એક અદિશ હોય,તો $adj(\lambda X)$ બરાબર શું થાય?
A
$\lambda \, adj(X)$
B
$\lambda^3 \, adj(X)$
C
$\lambda^2 \, adj(X)$
D
$\lambda^4 \, adj(X)$

Solution

(C) શ્રેણિકના એડજોઈન્ટ (adj) ના મૂળભૂત ગુણધર્મ મુજબ,$n$ કક્ષાના કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $X$ અને અદિશ $\lambda$ માટે,સંબંધ $adj(\lambda X) = \lambda^{n-1} adj(X)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ પ્રશ્નમાં,શ્રેણિક $X$ ની કક્ષા $n = 3$ છે.
સૂત્રમાં $n = 3$ મૂકતા,આપણને મળે છે:
$adj(\lambda X) = \lambda^{3-1} adj(X)$
તેથી,$adj(\lambda X) = \lambda^2 adj(X)$.
63
EasyMCQ
જો $X = \begin{bmatrix} -x & -y \\ z & t \end{bmatrix}$ હોય,તો $\text{adj } X$ નો પરિવર્તિત શ્રેણિક (transpose) શું થાય?
A
$\begin{bmatrix} t & z \\ -y & -x \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} t & y \\ -z & -x \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} t & -z \\ y & -x \end{bmatrix}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $X = \begin{bmatrix} -x & -y \\ z & t \end{bmatrix}$.
$2 \times 2$ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ નો એડજોઈન્ટ (adj) $\begin{bmatrix} d & -b \\ -c & a \end{bmatrix}$ દ્વારા મળે છે.
આ નિયમ $X$ પર લાગુ પાડતા,$\text{adj } X = \begin{bmatrix} t & -(-y) \\ -z & -x \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} t & y \\ -z & -x \end{bmatrix}$ મળે છે.
હવે,$\text{adj } X$ નો પરિવર્તિત શ્રેણિક (transpose) મેળવવા માટે હાર અને સ્તંભની અદલાબદલી કરતા:
$(\text{adj } X)^T = \begin{bmatrix} t & -z \\ y & -x \end{bmatrix}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
64
EasyMCQ
શ્રેણિક $\begin{bmatrix} 5 & -2 \\ 3 & 1 \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શોધો.
A
$\frac{1}{11} \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ -3 & 5 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 1 & 2 \\ -3 & 5 \end{bmatrix}$
C
$\frac{1}{13} \begin{bmatrix} -2 & 5 \\ 1 & 3 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 1 & 3 \\ -2 & 5 \end{bmatrix}$

Solution

(A) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 5 & -2 \\ 3 & 1 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,આપણે $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = (5)(1) - (-2)(3) = 5 + 6 = 11$.
ત્યારબાદ,આપણે $A$ નો સહઅવયજ શ્રેણિક $(adj(A))$ શોધીએ. $2 \times 2$ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ માટે,સહઅવયજ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} d & -b \\ -c & a \end{bmatrix}$ થાય.
$adj(A) = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ -3 & 5 \end{bmatrix}$.
શ્રેણિકનો વ્યસ્ત $A^{-1} = \frac{1}{|A|} adj(A)$ દ્વારા મળે છે.
$A^{-1} = \frac{1}{11} \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ -3 & 5 \end{bmatrix}$.
65
DifficultMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & -2 & 4 \end{bmatrix}$ અને $I = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$,અને $A^{-1} = \frac{1}{6}[A^2 + cA + dI]$ જ્યાં $c, d \in R$,તો $(c, d)$ ની કિંમતોની જોડી શું થાય?
A
$(6, 11)$
B
$(6, -11)$
C
$(-6, 11)$
D
$(-6, -11)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & -2 & 4 \end{bmatrix}$.
સૌ પ્રથમ,આપણે $A$ નું લાક્ષણિક સમીકરણ શોધીએ. લાક્ષણિક બહુપદી $|A - \lambda I| = 0$ છે.
$|A - \lambda I| = \begin{vmatrix} 1-\lambda & 0 & 0 \\ 0 & 1-\lambda & 1 \\ 0 & -2 & 4-\lambda \end{vmatrix} = (1-\lambda) [(1-\lambda)(4-\lambda) + 2] = (1-\lambda) [\lambda^2 - 5\lambda + 6] = 0$.
તેથી,$\lambda^3 - 6\lambda^2 + 11\lambda - 6 = 0$.
કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,$A^3 - 6A^2 + 11A - 6I = 0$.
$A^{-1}$ વડે ગુણતા,આપણને મળે $A^2 - 6A + 11I - 6A^{-1} = 0$.
$6A^{-1} = A^2 - 6A + 11I$.
$A^{-1} = \frac{1}{6}[A^2 - 6A + 11I]$.
આને $A^{-1} = \frac{1}{6}[A^2 + cA + dI]$ સાથે સરખાવતા,આપણને $c = -6$ અને $d = 11$ મળે છે.
આમ,જોડી $(c, d) = (-6, 11)$ છે.
66
DifficultMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 1 \\ 0 & 2 & -3 \\ 2 & 1 & 0 \end{bmatrix}$,$B = \text{adj}(A)$,અને $C = 5A$ હોય,તો $\frac{|\text{adj}(B)|}{|C|}$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$25$
C
$-1$
D
$1$

Solution

(D) પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક શોધો:
$|A| = 1(0 - (-3)) - (-1)(0 - (-6)) + 1(0 - 4) = 1(3) + 1(-6) + 1(-4) = 3 - 6 - 4 = -7$ નથી,પણ $3+6-4 = 5$ છે.
ગુણધર્મ $|\text{adj}(A)| = |A|^{n-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n=3$ છે,તેથી $|\text{adj}(A)| = |A|^2$.
આપેલ છે કે $B = \text{adj}(A)$,તેથી $|B| = |A|^2$.
આપણે $\frac{|\text{adj}(B)|}{|C|}$ શોધવાનું છે.
$|\text{adj}(B)| = |B|^{n-1} = |B|^2 = (|A|^2)^2 = |A|^4$.
આપેલ છે કે $C = 5A$,તેથી $|C| = |5A| = 5^3 |A| = 125 |A|$.
તેથી,$\frac{|\text{adj}(B)|}{|C|} = \frac{|A|^4}{125 |A|} = \frac{|A|^3}{125}$.
$|A| = 5$ હોવાથી,$\frac{5^3}{125} = \frac{125}{125} = 1$.
67
EasyMCQ
જો $A$ એ $n$ કક્ષાનો શૂન્યતર (singular) શ્રેણિક હોય,તો $A(adj\,A)$ શું થાય?
A
શૂન્ય શ્રેણિક
B
હાર શ્રેણિક
C
એકમ શ્રેણિક
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $n$ કક્ષાના કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,ગુણધર્મ $A(adj\,A) = (adj\,A)A = |A|I$ સાચો છે,જ્યાં $I$ એ $n$ કક્ષાનો એકમ શ્રેણિક છે.
જો શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય,એટલે કે $|A| = 0$ હોય,તો તેને શૂન્યતર (singular) શ્રેણિક કહેવામાં આવે છે.
આ ગુણધર્મમાં $|A| = 0$ મૂકતા,આપણને $A(adj\,A) = 0 \times I = O$ મળે છે,જ્યાં $O$ એ $n$ કક્ષાનો શૂન્ય શ્રેણિક છે.
તેથી,$A(adj\,A)$ એ શૂન્ય શ્રેણિક છે.
68
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 1 & 4 & 9 \\ 1 & 8 & 27 \end{bmatrix}$ હોય,તો $|adj\, A|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$36$
B
$72$
C
$144$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 1 & 4 & 9 \\ 1 & 8 & 27 \end{bmatrix}$.
સૌ પ્રથમ,આપણે $A$ નો નિશ્ચાયક $|A|$ શોધીએ.
$|A| = 1(4 \times 27 - 9 \times 8) - 2(1 \times 27 - 9 \times 1) + 3(1 \times 8 - 4 \times 1)$
$|A| = 1(108 - 72) - 2(27 - 9) + 3(8 - 4)$
$|A| = 1(36) - 2(18) + 3(4)$
$|A| = 36 - 36 + 12 = 12$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $n$ કક્ષાના ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,$|adj\, A| = |A|^{n-1}$ થાય.
અહીં,શ્રેણિક $A$ ની કક્ષા $n = 3$ છે.
તેથી,$|adj\, A| = |A|^{3-1} = |A|^2$.
$|adj\, A| = (12)^2 = 144$.
69
EasyMCQ
જો $A$ એ $n$ કક્ષાનો ચોરસ શ્રેણિક હોય,$|A| = D$ અને $|adj(A)| = D'$ હોય,તો:
A
$DD' = D^2$
B
$DD' = D^{n-1}$
C
$DD' = D^n$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $n$ કક્ષાના ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,એડજોઈન્ટ શ્રેણિકનો ગુણધર્મ $|adj(A)| = |A|^{n-1}$ છે.
આપેલ છે કે $|A| = D$ અને $|adj(A)| = D'$,તેથી $D' = D^{n-1}$ થાય.
હવે,આપણે $DD'$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$DD' = D \times D^{n-1} = D^{1 + n - 1} = D^n$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
70
EasyMCQ
જો $A$ એ $3$ કક્ષાનો ચોરસ શ્રેણિક હોય અને $|A| = 8$ હોય,તો $|adj(A)| = $
A
$1$
B
$2$
C
$2^3$
D
$2^6$

Solution

(D) આપણે શ્રેણિકના એડજોઈન્ટ (adj) નો ગુણધર્મ જાણીએ છીએ: $|adj(A)| = |A|^{n-1}$,જ્યાં $n$ એ ચોરસ શ્રેણિક $A$ ની કક્ષા છે.
અહીં આપેલ છે કે $A$ એ $n = 3$ કક્ષાનો શ્રેણિક છે અને $|A| = 8$ છે.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$|adj(A)| = |A|^{3-1}$
$|adj(A)| = |A|^2$
$|adj(A)| = (8)^2$
કારણ કે $8 = 2^3$,તેથી:
$|adj(A)| = (2^3)^2 = 2^6 = 64$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
71
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & \tan(\theta/2) \\ -\tan(\theta/2) & 1 \end{bmatrix}$ અને $AB = I$ હોય,તો $B = $
A
$\cos^2(\theta/2) \cdot A$
B
$\cos^2(\theta/2) \cdot A^T$
C
$\cos^2(\theta/2) \cdot I$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & \tan(\theta/2) \\ -\tan(\theta/2) & 1 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$A$ નો નિશ્ચાયક શોધો:
$|A| = (1)(1) - (\tan(\theta/2))(-\tan(\theta/2)) = 1 + \tan^2(\theta/2) = \sec^2(\theta/2)$.
કારણ કે $AB = I$,$B$ એ $A$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક છે,એટલે કે $B = A^{-1}$.
$2 \times 2$ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત $\frac{1}{|A|} \begin{bmatrix} d & -b \\ -c & a \end{bmatrix}$ થાય છે.
તેથી,$B = \frac{1}{\sec^2(\theta/2)} \begin{bmatrix} 1 & -\tan(\theta/2) \\ \tan(\theta/2) & 1 \end{bmatrix}$.
કારણ કે $\frac{1}{\sec^2(\theta/2)} = \cos^2(\theta/2)$ અને પરિવર્તિત શ્રેણિક $A^T = \begin{bmatrix} 1 & -\tan(\theta/2) \\ \tan(\theta/2) & 1 \end{bmatrix}$ છે,તેથી આપણને મળે છે:
$B = \cos^2(\theta/2) \cdot A^T$.
72
EasyMCQ
$\begin{bmatrix} 3 & 5 & 7 \\ 2 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & 2 \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શોધો.
A
$\begin{bmatrix} 7 & 3 & -26 \\ 3 & 1 & -11 \\ -5 & -2 & 0 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 7 & 3 & -26 \\ 3 & 1 & 11 \\ -5 & -2 & 1 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 3 & 1 & 11 \\ 7 & 3 & -26 \\ -5 & 2 & 1 \end{bmatrix}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 3 & 5 & 7 \\ 2 & -3 & 1 \\ 1 & 1 & 2 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરો:
$|A| = 3((-3)(2) - (1)(1)) - 5((2)(2) - (1)(1)) + 7((2)(1) - (-3)(1))$
$|A| = 3(-7) - 5(3) + 7(5) = -21 - 15 + 35 = -1$.
હવે,સહઅવયવ શ્રેણિક શોધો:
$C_{11} = -7, C_{12} = -3, C_{13} = 5$
$C_{21} = -3, C_{22} = -1, C_{23} = 2$
$C_{31} = 26, C_{32} = 11, C_{33} = -19$
$Adj(A) = \begin{bmatrix} -7 & -3 & 5 \\ -3 & -1 & 2 \\ 26 & 11 & -19 \end{bmatrix}$.
તેથી,$A^{-1} = \frac{1}{|A|} Adj(A) = \begin{bmatrix} 7 & 3 & -5 \\ 3 & 1 & -2 \\ -26 & -11 & 19 \end{bmatrix}$.
આ પરિણામ આપેલા વિકલ્પો સાથે મળતું નથી,તેથી સાચો જવાબ $(d)$ છે.
73
MediumMCQ
જો શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 3 & 4 & 5 \\ 0 & 6 & 7 \end{bmatrix}$ હોય અને તેનો વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1} = \begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} & a_{13} \\ a_{21} & a_{22} & a_{23} \\ a_{31} & a_{32} & a_{33} \end{bmatrix}$ હોય,તો $a_{23}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{21}{20}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$\frac{2}{5}$
D
$-\frac{2}{5}$

Solution

(C) વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1}$ ના ઘટક $a_{23}$ શોધવા માટે,આપણે સૂત્ર $a_{ij} = \frac{C_{ji}}{|A|}$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ,જ્યાં $C_{ji}$ એ શ્રેણિક $A$ ના $j$-મી હાર અને $i$-મી સ્તંભના ઘટકનો સહ-અવયવ (cofactor) છે.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરો:
$|A| = 1(4 \times 7 - 5 \times 6) - 0(3 \times 7 - 5 \times 0) + (-1)(3 \times 6 - 4 \times 0)$
$|A| = 1(28 - 30) - 0 + (-1)(18 - 0)$
$|A| = -2 - 18 = -20$
હવે,$3$-જી હાર અને $2$-જા સ્તંભના ઘટક (જે $6$ છે) નો સહ-અવયવ $C_{32}$ શોધો:
$C_{32} = (-1)^{3+2} \times \text{minor of } 6 = -1 \times \begin{vmatrix} 1 & -1 \\ 3 & 5 \end{vmatrix}$
$C_{32} = -1 \times (1 \times 5 - (-1) \times 3) = -1 \times (5 + 3) = -8$
અંતે,$a_{23} = \frac{C_{32}}{|A|} = \frac{-8}{-20} = \frac{2}{5}$.
74
MediumMCQ
ધારો કે $F(\alpha ) = \begin{bmatrix} \cos \alpha & -\sin \alpha & 0 \\ \sin \alpha & \cos \alpha & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$,જ્યાં $\alpha \in \mathbb{R}$. તો $[F(\alpha )]^{-1}$ બરાબર શું થાય?
A
$F(-\alpha )$
B
$F(\alpha ^{-1})$
C
$F(2\alpha )$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપણને શ્રેણિક $F(\alpha ) = \begin{bmatrix} \cos \alpha & -\sin \alpha & 0 \\ \sin \alpha & \cos \alpha & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ આપેલ છે.
વ્યસ્ત શ્રેણિક $[F(\alpha )]^{-1}$ શોધવા માટે,આપણે ગુણાકાર $F(\alpha ) \cdot F(-\alpha )$ ચકાસીએ:
$F(\alpha ) \cdot F(-\alpha ) = \begin{bmatrix} \cos \alpha & -\sin \alpha & 0 \\ \sin \alpha & \cos \alpha & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} \cos(-\alpha ) & -\sin(-\alpha ) & 0 \\ \sin(-\alpha ) & \cos(-\alpha ) & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$
કારણ કે $\cos(-\alpha ) = \cos \alpha$ અને $\sin(-\alpha ) = -\sin \alpha$,તેથી:
$F(\alpha ) \cdot F(-\alpha ) = \begin{bmatrix} \cos \alpha & -\sin \alpha & 0 \\ \sin \alpha & \cos \alpha & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} \cos \alpha & \sin \alpha & 0 \\ -\sin \alpha & \cos \alpha & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$
શ્રેણિકોનો ગુણાકાર કરતા:
$= \begin{bmatrix} \cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha & \cos \alpha \sin \alpha - \sin \alpha \cos \alpha & 0 \\ \sin \alpha \cos \alpha - \cos \alpha \sin \alpha & \sin^2 \alpha + \cos^2 \alpha & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} = I$
જેથી $F(\alpha ) \cdot F(-\alpha ) = I$,તેથી $[F(\alpha )]^{-1} = F(-\alpha )$ થાય.
75
MediumMCQ
વાસ્તવિક સંખ્યાઓ પરના તમામ $2 \times 2$ શ્રેણિકોનો સમૂહ શ્રેણિક ગુણાકાર હેઠળ જૂથ (group) નથી કારણ કે
A
તદર્થ ઘટક (Identity element) અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી
B
સંવૃતતાનો ગુણધર્મ (Closure property) સંતોષાતો નથી
C
જૂથનો નિયમ (Association property) સંતોષાતો નથી
D
વ્યસ્ત ઘટકનો નિયમ (Inverse axiom) સંતોષાતો નથી

Solution

(D) કોઈપણ જૂથ $(G, \cdot)$ માટે ચાર નિયમો સંતોષાવા જરૂરી છે: સંવૃતતા,જૂથનો નિયમ,તદર્થ ઘટક અને વ્યસ્ત ઘટક.
શ્રેણિક ગુણાકાર માટે,તદર્થ ઘટક $I = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$ છે.
પરંતુ,કોઈપણ શ્રેણિકનો વ્યસ્ત ત્યારે જ મળે જો તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય ન હોય.
ઘણા $2 \times 2$ શ્રેણિકો એવા છે જેમનો નિશ્ચાયક $0$ હોય છે (અસામાન્ય શ્રેણિકો),તેથી આવા શ્રેણિકોનો વ્યસ્ત અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી.
આથી,વ્યસ્ત ઘટકનો નિયમ દરેક ઘટક માટે સંતોષાતો ન હોવાથી,આ સમૂહ જૂથ નથી.
76
MediumMCQ
જો $A, B, C$ ત્રણ ચોરસ શ્રેણિકો એવા હોય કે જેથી $AB = AC$ પરથી $B = C$ મળે,તો શ્રેણિક $A$ હંમેશા કેવો હોય?
A
અસામાન્ય શ્રેણિક (Singular matrix)
B
સામાન્ય શ્રેણિક (Non-singular matrix)
C
લંબકોણીય શ્રેણિક (Orthogonal matrix)
D
વિકર્ણ શ્રેણિક (Diagonal matrix)

Solution

(B) આપેલ શરત $AB = AC \Rightarrow B = C$ છે.
જો $A$ એક સામાન્ય શ્રેણિક (non-singular matrix) હોય,તો તેનો વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
સમીકરણ $AB = AC$ ની બંને બાજુએ ડાબી બાજુથી $A^{-1}$ વડે ગુણતા:
$A^{-1}(AB) = A^{-1}(AC)$
$(A^{-1}A)B = (A^{-1}A)C$
$IB = IC$
$B = C$
આમ,શરત $AB = AC \Rightarrow B = C$ ત્યારે જ સાચી ઠરે છે જો $A$ એક સામાન્ય શ્રેણિક હોય (એટલે કે $|A| \neq 0$).
77
MediumMCQ
ધારો કે $A$ એક ચોરસ શ્રેણિક છે જેના તમામ ઘટકો પૂર્ણાંક છે. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે $?$
A
જો $\det(A) = \pm 1$ હોય,તો $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે પરંતુ તેના તમામ ઘટકો પૂર્ણાંક હોવા જરૂરી નથી.
B
જો $\det(A) = \pm 1$ હોય,તો $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તેના ઘટકો પૂર્ણાંક નથી.
C
જો $\det(A) = \pm 1$ હોય,તો $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તેના ઘટકો પૂર્ણાંક છે.
D
જો $\det(A) = \pm 1$ હોય,તો $A^{-1}$ નું અસ્તિત્વ હોવું જરૂરી નથી.

Solution

(C) ચોરસ શ્રેણિક $A$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$A^{-1} = \frac{1}{\det(A)} \text{adj}(A)$.
કારણ કે $A$ એ પૂર્ણાંક ઘટકો ધરાવતો ચોરસ શ્રેણિક છે,તેથી સહ-અવયજ શ્રેણિક $\text{adj}(A)$ પણ સંપૂર્ણપણે પૂર્ણાંક ઘટકો ધરાવે છે (કારણ કે તે કોફેક્ટર શ્રેણિકનો પરિવર્તિત શ્રેણિક છે).
જો $\det(A) = \pm 1$ હોય,તો $A^{-1} = \frac{1}{\pm 1} \text{adj}(A) = \pm \text{adj}(A)$.
જેમ કે $\text{adj}(A)$ માં માત્ર પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ છે,તેથી $\pm \text{adj}(A)$ માં પણ માત્ર પૂર્ણાંક સંખ્યાઓ જ હશે.
તેથી,જો $\det(A) = \pm 1$ હોય,તો $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને તેના તમામ ઘટકો પૂર્ણાંક છે.
78
EasyMCQ
ધારો કે $A$ એ $2 \times 2$ શ્રેણિક છે.
$\text{વિધાન}-1: adj(adj A) = A$
$\text{વિધાન}-2: |adj A| = |A|$
A
$\text{વિધાન}-1$ સાચું છે,$\text{વિધાન}-2$ ખોટું છે
B
$\text{વિધાન}-1$ ખોટું છે,$\text{વિધાન}-2$ સાચું છે
C
$\text{વિધાન}-1$ સાચું છે,$\text{વિધાન}-2$ સાચું છે; $\text{વિધાન}-2$ એ $\text{વિધાન}-1$ ની સાચી સમજૂતી છે
D
$\text{વિધાન}-1$ સાચું છે,$\text{વિધાન}-2$ સાચું છે; $\text{વિધાન}-2$ એ $\text{વિધાન}-1$ ની સાચી સમજૂતી નથી

Solution

(C) કોઈપણ $n \times n$ શ્રેણિક $A$ માટે,એડજોઈન્ટનો ગુણધર્મ $adj(adj A) = |A|^{n-2} A$ છે.
અહીં $n = 2$ આપેલ છે,તેથી $adj(adj A) = |A|^{2-2} A = |A|^0 A = I \cdot A = A$. આમ,$\text{વિધાન}-1$ સાચું છે.
$\text{વિધાન}-2$ માટે,આપણે જાણીએ છીએ કે $|adj A| = |A|^{n-1}$.
અહીં $n = 2$ હોવાથી,$|adj A| = |A|^{2-1} = |A|^1 = |A|$. આમ,$\text{વિધાન}-2$ સાચું છે.
કારણ કે $adj(adj A) = |A|^{n-2} A$ છે,તેથી $adj(adj A) = A$ પરિણામ એ $n=2$ માટેના સામાન્ય ગુણધર્મ પર આધારિત છે. તેથી,$\text{વિધાન}-2$ એ $\text{વિધાન}-1$ માં આપેલ ઓળખ માટે જરૂરી સંદર્ભ પૂરો પાડે છે.
79
MediumMCQ
ધારો કે $A = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1&0&0\\2&1&0\\3&2&1\end{array}} \right]$. જો $u_1$ અને $u_2$ એવા સ્તંભ શ્રેણિકો છે કે જેથી $A{u_1} = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1\\0\\0\end{array}} \right]$ અને $A{u_2} = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}0\\1\\0\end{array}} \right]$,તો $u_1 + u_2$ બરાબર શું થાય?
A
$\left[ {\begin{array}{*{20}{c}}{ - 1}\\0\\0\end{array}} \right]$
B
$\left[ {\begin{array}{*{20}{c}}{ - 1}\\1\\{ - 1}\end{array}} \right]$
C
$\left[ {\begin{array}{*{20}{c}}{ - 1}\\{ - 1}\\0\end{array}} \right]$
D
$\left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1\\{ - 1}\\{ - 1}\end{array}} \right]$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1&0&0\\2&1&0\\3&2&1\end{array}} \right]$,$A{u_1} = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1\\0\\0\end{array}} \right]$,અને $A{u_2} = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}0\\1\\0\end{array}} \right]$.
બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$A{u_1} + A{u_2} = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1\\0\\0\end{array}} \right] + \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}0\\1\\0\end{array}} \right]$
$A(u_1 + u_2) = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1\\1\\0\end{array}} \right]$
તેથી,$u_1 + u_2 = A^{-1} \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1\\1\\0\end{array}} \right]$.
પ્રથમ,$|A| = 1(1-0) - 0 + 0 = 1$ શોધો.
ત્યારબાદ,$adj(A)$ શોધો. સહ-અવયવો નીચે મુજબ છે:
$C_{11} = 1, C_{12} = -2, C_{13} = 1$
$C_{21} = 0, C_{22} = 1, C_{23} = -2$
$C_{31} = 0, C_{32} = 0, C_{33} = 1$
તેથી,$adj(A) = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1&0&0\\-2&1&0\\1&-2&1\end{array}} \right]$.
કારણ કે $|A| = 1$,તેથી $A^{-1} = adj(A)$.
$u_1 + u_2 = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1&0&0\\-2&1&0\\1&-2&1\end{array}} \right] \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1\\1\\0\end{array}} \right] = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1(1)+0(1)+0(0)\\-2(1)+1(1)+0(0)\\1(1)-2(1)+1(0)\end{array}} \right] = \left[ {\begin{array}{*{20}{c}}1\\-1\\-1\end{array}} \right]$.
80
MediumMCQ
જો $A$ એ $3 \times 3$ નો અસામાન્ય (non-singular) શ્રેણિક હોય કે જેથી $AA' = A'A$ અને $B = A^{-1}A'$ હોય,તો $BB'$ બરાબર શું થાય?
A
$B^{-1}$
B
$(B^{-1})'$
C
$I + B$
D
$I$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A$ એ $3 \times 3$ નો અસામાન્ય શ્રેણિક છે જ્યાં $AA' = A'A$ અને $B = A^{-1}A'$.
આપણે $BB'$ શોધવાનું છે.
$B' = (A^{-1}A')' = (A')'(A^{-1})' = A(A')^{-1} = A(A^{-1})'$.
હવે,$BB' = (A^{-1}A')(A(A^{-1})') = A^{-1}(A'A)(A^{-1})'$.
કારણ કે $A'A = AA'$,તેથી $BB' = A^{-1}(AA')(A^{-1})'$.
જૂથના નિયમનો ઉપયોગ કરતા,$BB' = (A^{-1}A)(A')(A^{-1})' = I(A')(A^{-1})' = A'(A^{-1})'$.
કારણ કે $A'(A^{-1})' = (A^{-1}A)' = I' = I$,તેથી આપણને $BB' = I$ મળે છે.
81
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 5a & -b \\ 3 & 2 \end{bmatrix}$ અને $A \cdot \text{adj}(A) = A \cdot A^T$ હોય,તો $5a + b$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$13$
C
$-1$
D
$5$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 5a & -b \\ 3 & 2 \end{bmatrix}$.
$A$ નો પરિવર્તિત શ્રેણિક $A^T = \begin{bmatrix} 5a & 3 \\ -b & 2 \end{bmatrix}$ છે.
$A \cdot A^T$ ની ગણતરી કરતા:
$A \cdot A^T = \begin{bmatrix} 5a & -b \\ 3 & 2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 5a & 3 \\ -b & 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 25a^2 + b^2 & 15a - 2b \\ 15a - 2b & 13 \end{bmatrix}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $A \cdot \text{adj}(A) = |A| I$,જ્યાં $|A| = (5a)(2) - (-b)(3) = 10a + 3b$.
તેથી,$A \cdot \text{adj}(A) = \begin{bmatrix} 10a + 3b & 0 \\ 0 & 10a + 3b \end{bmatrix}$.
આપેલ છે કે $A \cdot \text{adj}(A) = A \cdot A^T$,તેથી અનુરૂપ ઘટકોને સરખાવતા:
$1$) $15a - 2b = 0 \implies 15a = 2b \implies b = \frac{15a}{2}$.
$2$) $10a + 3b = 13$.
બીજા સમીકરણમાં $b = \frac{15a}{2}$ મૂકતા:
$10a + 3(\frac{15a}{2}) = 13$
$10a + \frac{45a}{2} = 13$
$\frac{20a + 45a}{2} = 13$
$65a = 26 \implies a = \frac{26}{65} = \frac{2}{5}$.
હવે $b$ શોધીએ:
$b = \frac{15}{2} \times \frac{2}{5} = 3$.
તેથી,$5a + b = 5(\frac{2}{5}) + 3 = 2 + 3 = 5$.
82
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 2 & -3 \\ -4 & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $\text{adj}(3A^2 + 12A) = \dots$
A
$\begin{bmatrix} 72 & -63 \\ -84 & 51 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 72 & -84 \\ -63 & 51 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 51 & 63 \\ 84 & 72 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 51 & 84 \\ 63 & 72 \end{bmatrix}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 2 & -3 \\ -4 & 1 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$A^2 = A \times A = \begin{bmatrix} 2 & -3 \\ -4 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 2 & -3 \\ -4 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 4+12 & -6-3 \\ -8-4 & 12+1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 16 & -9 \\ -12 & 13 \end{bmatrix}$ શોધો.
હવે,$3A^2 = 3 \begin{bmatrix} 16 & -9 \\ -12 & 13 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 48 & -27 \\ -36 & 39 \end{bmatrix}$.
અને $12A = 12 \begin{bmatrix} 2 & -3 \\ -4 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 24 & -36 \\ -48 & 12 \end{bmatrix}$.
ધારો કે $M = 3A^2 + 12A = \begin{bmatrix} 48+24 & -27-36 \\ -36-48 & 39+12 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 72 & -63 \\ -84 & 51 \end{bmatrix}$.
$2 \times 2$ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ નો એડજોઈન્ટ (adj) $\begin{bmatrix} d & -b \\ -c & a \end{bmatrix}$ થાય.
તેથી,$\text{adj}(M) = \begin{bmatrix} 51 & 63 \\ 84 & 72 \end{bmatrix}$.
83
EasyMCQ
જો ગુણાકાર જૂથ $\begin{bmatrix} a & a \\ a & a \end{bmatrix}$ સ્વરૂપના $2 \times 2$ શ્રેણિકો ધરાવે છે,જ્યાં $a \neq 0$ અને $a \in \mathbb{R}$,તો $\begin{bmatrix} 2 & 2 \\ 2 & 2 \end{bmatrix}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શું છે?
A
$\begin{bmatrix} 1/8 & 1/8 \\ 1/8 & 1/8 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 1/4 & 1/4 \\ 1/4 & 1/4 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 1/2 & 1/2 \\ 1/2 & 1/2 \end{bmatrix}$
D
અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી

Solution

(D) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 2 & 2 \\ 2 & 2 \end{bmatrix}$.
કોઈપણ શ્રેણિક $A$ નો વ્યસ્ત શોધવા માટે,તેનો નિશ્ચાયક $|A|$ શૂન્યતર હોવો જોઈએ.
અહીં,$|A| = (2 \times 2) - (2 \times 2) = 4 - 4 = 0$.
જેથી નિશ્ચાયક $|A| = 0$ હોવાથી,શ્રેણિક $A$ એ અસામાન્ય (singular) શ્રેણિક છે.
તેથી,શ્રેણિક $A$ નો વ્યસ્ત અસ્તિત્વ ધરાવતો નથી.
84
EasyMCQ
જો શ્રેણિક $A$ એવો હોય કે $4A^3 + 2A^2 + 7A + I = O$,તો $A^{-1}$ બરાબર શું થાય?
A
$(4A^2 + 2A + 7I)$
B
$-(4A^2 + 2A + 7I)$
C
$-(4A^2 - 2A + 7I)$
D
$(4A^2 + 2A - 7I)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $4A^3 + 2A^2 + 7A + I = O$
બંને બાજુ $A^{-1}$ વડે પૂર્વ-ગુણાકાર કરતા:
$A^{-1}(4A^3 + 2A^2 + 7A + I) = A^{-1}O$
$4A^{-1}A^3 + 2A^{-1}A^2 + 7A^{-1}A + A^{-1}I = O$
કારણ કે $A^{-1}A = I$ અને $A^{-1}I = A^{-1}$,તેથી સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$4(A^{-1}A)A^2 + 2(A^{-1}A)A + 7I + A^{-1} = O$
$4IA^2 + 2IA + 7I + A^{-1} = O$
$4A^2 + 2A + 7I + A^{-1} = O$
તેથી,$A^{-1} = -(4A^2 + 2A + 7I)$.
85
EasyMCQ
જો $F(\alpha ) = \begin{bmatrix} \cos \alpha & - \sin \alpha & 0 \\ \sin \alpha & \cos \alpha & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $G(\beta ) = \begin{bmatrix} \cos \beta & 0 & \sin \beta \\ 0 & 1 & 0 \\ - \sin \beta & 0 & \cos \beta \end{bmatrix}$ હોય,તો $[F(\alpha ) G(\beta )]^{-1} = $
A
$F(\alpha ) - G(\beta )$
B
$- F(\alpha ) - G(\beta )$
C
$[F(\alpha )]^{-1} [G(\beta )]^{-1}$
D
$[G(\beta )]^{-1} [F(\alpha )]^{-1}$

Solution

(D) અહીં આપણને બે શ્રેણિકો $F(\alpha )$ અને $G(\beta )$ આપેલા છે.
આપણે ગુણાકાર $[F(\alpha ) G(\beta )]^{-1}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શોધવાનો છે.
શ્રેણિકના વ્યસ્તના ગુણધર્મ મુજબ,કોઈપણ બે વ્યસ્ત કરી શકાય તેવા શ્રેણિકો $A$ અને $B$ માટે,તેમના ગુણાકારનો વ્યસ્ત $(AB)^{-1} = B^{-1} A^{-1}$ દ્વારા મળે છે.
આ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણને $[F(\alpha ) G(\beta )]^{-1} = [G(\beta )]^{-1} [F(\alpha )]^{-1}$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
86
MediumMCQ
જો $3$ અને $-2$ એ એક નોન-સિંગ્યુલર શ્રેણિક $A$ ના આઈગન મૂલ્યો (eigenvalues) હોય અને $|A| = 4$ હોય,તો $adj(A)$ ના આઈગન મૂલ્યો કયા છે?
A
$\frac{3}{4}, -\frac{1}{2}$
B
$\frac{4}{3}, -2$
C
$12, -8$
D
$-12, 8$

Solution

(B) આપેલ છે કે શ્રેણિક $A$ ના આઈગન મૂલ્યો $\lambda_1 = 3$ અને $\lambda_2 = -2$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે નોન-સિંગ્યુલર શ્રેણિક $A$ માટે,$adj(A) = |A| A^{-1}$ થાય.
જો $\lambda$ એ $A$ નું આઈગન મૂલ્ય હોય,તો $A^{-1}$ નું આઈગન મૂલ્ય $\frac{1}{\lambda}$ થાય.
તેથી,$adj(A)$ ના આઈગન મૂલ્યો $|A| \times \frac{1}{\lambda}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં $|A| = 4$ આપેલ છે:
$\lambda_1 = 3$ માટે,$adj(A)$ નું આઈગન મૂલ્ય $4 \times \frac{1}{3} = \frac{4}{3}$ થાય.
$\lambda_2 = -2$ માટે,$adj(A)$ નું આઈગન મૂલ્ય $4 \times \frac{1}{-2} = -2$ થાય.
આમ,$adj(A)$ ના આઈગન મૂલ્યો $\frac{4}{3}$ અને $-2$ છે.
87
MediumMCQ
$A$ એ એક ઇન્વોલ્યુટરી (involutory) શ્રેણિક છે જે $A = \begin{bmatrix} 0 & 1 & -1 \\ 4 & -3 & 4 \\ 3 & -3 & 4 \end{bmatrix}$ દ્વારા આપવામાં આવેલ છે,તો $\frac{A}{2}$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક શું થશે?
A
$2A$
B
$\frac{A^{-1}}{2}$
C
$\frac{A}{2}$
D
$A^2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A$ એક ઇન્વોલ્યુટરી શ્રેણિક છે,વ્યાખ્યા મુજબ $A^2 = I$,જ્યાં $I$ એ એકમ શ્રેણિક છે.
આનો અર્થ એ છે કે $A = A^{-1}$.
આપણે $\frac{A}{2}$ નો વ્યસ્ત શોધવાનો છે,જેને $(\frac{1}{2}A)^{-1}$ તરીકે લખી શકાય.
શ્રેણિકના વ્યસ્તના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,કોઈપણ શૂન્યતર અદિશ $k$ માટે $(kA)^{-1} = \frac{1}{k} A^{-1}$ થાય.
અહીં,$k = \frac{1}{2}$ છે,તેથી $(\frac{1}{2}A)^{-1} = \frac{1}{1/2} A^{-1} = 2A^{-1}$.
કારણ કે $A = A^{-1}$,આપણે $A^{-1}$ ની જગ્યાએ $A$ મૂકતા $2A$ મળે છે.
તેથી,$\frac{A}{2}$ નો વ્યસ્ત $2A$ છે.
88
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} \cos \theta & -\sin \theta \\ \sin \theta & \cos \theta \end{bmatrix}$ હોય,તો $A^{-1}$ શું મળે?
A
$-A$
B
$A^T$
C
$-A^T$
D
$A$

Solution

(B) શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક $|A| = (\cos \theta)(\cos \theta) - (-\sin \theta)(\sin \theta) = \cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$ છે.
વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1}$ શોધવા માટે,આપણે સૂત્ર $A^{-1} = \frac{1}{|A|} \text{adj}(A)$ નો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$A$ નો એડજોઈન્ટ (સહઅવયવજ) વિકર્ણ ઘટકોની અદલાબદલી કરીને અને બાકીના ઘટકોની નિશાની બદલીને મેળવવામાં આવે છે: $\text{adj}(A) = \begin{bmatrix} \cos \theta & \sin \theta \\ -\sin \theta & \cos \theta \end{bmatrix}$.
કારણ કે $|A| = 1$ છે,તેથી $A^{-1} = \begin{bmatrix} \cos \theta & \sin \theta \\ -\sin \theta & \cos \theta \end{bmatrix}$.
આને $A$ ના પરિવર્તિત શ્રેણિક $A^T = \begin{bmatrix} \cos \theta & \sin \theta \\ -\sin \theta & \cos \theta \end{bmatrix}$ સાથે સરખાવતા,આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $A^{-1} = A^T$ થાય છે.
89
MediumMCQ
જો $A$ અને $B$ વ્યસ્ત શ્રેણિકો હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું નથી?
A
$\text{Adj. } A = |A| A^{-1}$
B
$\det(A^{-1}) = |\det(A)|^{-1}$
C
$(A + B)^{-1} = B^{-1} + A^{-1}$
D
$(AB)^{-1} = B^{-1}A^{-1}$

Solution

(C) કોઈપણ વ્યસ્ત શ્રેણિક $A$ માટે,એડજોઈન્ટનું સૂત્ર $\text{Adj}(A) = |A|A^{-1}$ છે,તેથી વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
વ્યસ્ત શ્રેણિકના નિશ્ચાયક માટે,$\det(A^{-1}) = \frac{1}{\det(A)} = (\det(A))^{-1}$,તેથી વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
ગુણાકારના વ્યસ્તનો ગુણધર્મ $(AB)^{-1} = B^{-1}A^{-1}$ છે,તેથી વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
જોકે,સરવાળાનો વ્યસ્ત એ વ્યસ્તોના સરવાળા બરાબર હોતો નથી,એટલે કે સામાન્ય રીતે $(A + B)^{-1} \neq A^{-1} + B^{-1}$. તેથી,વિકલ્પ $C$ ખોટો છે.
90
DifficultMCQ
જો $A$ અને $B$ સમાન કક્ષાના નોન-સિંગ્યુલર શ્રેણિકો હોય,તો $\text{Adj}(AB)$ શું થાય?
A
$(Adj. A)(Adj. B)$
B
$(Adj. B)(Adj. A)$
C
$Adj. A + Adj. B$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $M$ માટે,$M \cdot \text{adj}(M) = |M|I$,જ્યાં $I$ એ એકમ શ્રેણિક છે.
ગુણાકાર શ્રેણિક $AB$ માટે,આપણી પાસે $(AB) \cdot \text{adj}(AB) = |AB|I = |A||B|I$ છે.
હવે,$(Adj. B)(Adj. A)$ પદને ધ્યાનમાં લો:
$(AB) \cdot (Adj. B \cdot Adj. A) = A(B \cdot Adj. B) \cdot Adj. A$
$= A(|B|I) \cdot Adj. A$
$= |B|(A \cdot Adj. A)$
$= |B|(|A|I)$
$= |A||B|I = |AB|I$.
કારણ કે $(AB) \cdot \text{adj}(AB) = |AB|I$ અને $(AB) \cdot (Adj. B \cdot Adj. A) = |AB|I$ છે,અને $A, B$ નોન-સિંગ્યુલર છે (તેથી $AB$ વ્યસ્ત શ્રેણિક ધરાવે છે),આપણે ડાબી બાજુ $(AB)^{-1}$ વડે ગુણી શકીએ છીએ:
$\text{adj}(AB) = \text{adj}(B) \cdot \text{adj}(A)$.
91
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} x + \lambda & x & x \\ x & x + \lambda & x \\ x & x & x + \lambda \end{bmatrix}$,તો $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે જો
A
$x \ne 0$
B
$\lambda \ne 0$
C
$3x + \lambda \ne 0, \lambda \ne 0$
D
$x \ne 0, \lambda \ne 0$

Solution

(C) વ્યસ્ત શ્રેણિક $A^{-1}$ ત્યારે જ અસ્તિત્વ ધરાવે જો નિશ્ચાયક $|A| \ne 0$ હોય.
નિશ્ચાયકની ગણતરી કરતા:
$|A| = \begin{vmatrix} x + \lambda & x & x \\ x & x + \lambda & x \\ x & x & x + \lambda \end{vmatrix}$
પ્રક્રિયા $C_1 \rightarrow C_1 + C_2 + C_3$ લાગુ પાડતા:
$|A| = \begin{vmatrix} 3x + \lambda & x & x \\ 3x + \lambda & x + \lambda & x \\ 3x + \lambda & x & x + \lambda \end{vmatrix} = (3x + \lambda) \begin{vmatrix} 1 & x & x \\ 1 & x + \lambda & x \\ 1 & x & x + \lambda \end{vmatrix}$
$R_2 \rightarrow R_2 - R_1$ અને $R_3 \rightarrow R_3 - R_1$ લાગુ પાડતા:
$|A| = (3x + \lambda) \begin{vmatrix} 1 & x & x \\ 0 & \lambda & 0 \\ 0 & 0 & \lambda \end{vmatrix} = (3x + \lambda)(\lambda^2)$
$A^{-1}$ ના અસ્તિત્વ માટે,$|A| \ne 0$ હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે $\lambda^2(3x + \lambda) \ne 0$.
તેથી,$\lambda \ne 0$ અને $3x + \lambda \ne 0$.
92
MediumMCQ
જો $K \in R_0$ હોય,તો $\det(adj(KI_n))$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$K^{n - 1}$
B
$K^{n(n - 1)}$
C
$K^n$
D
$K^{n^2}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $n$ કક્ષાના કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,$A(adj(A)) = |A|I_n$ થાય છે.
ધારો કે $A = KI_n$,જ્યાં $I_n$ એ $n$ કક્ષાનો એકમ શ્રેણિક છે.
નિશ્ચાયક $|A| = |KI_n| = K^n |I_n| = K^n(1) = K^n$ થાય.
ગુણધર્મ $adj(kA) = k^{n-1} adj(A)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$adj(KI_n) = K^{n-1} adj(I_n)$ મળે.
કારણ કે $adj(I_n) = I_n$,તેથી $adj(KI_n) = K^{n-1} I_n$ થાય.
હવે,નિશ્ચાયક શોધતા:
$|adj(KI_n)| = |K^{n-1} I_n| = (K^{n-1})^n |I_n| = K^{n(n-1)} \times 1 = K^{n(n-1)}$.
93
MediumMCQ
ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,જ્યાં $|A| \neq 0$ હોય,નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
જો $A$ વિકર્ણ શ્રેણિક હોય,તો $A^{-1}$ પણ વિકર્ણ શ્રેણિક હશે.
B
જો $A$ સંમિત શ્રેણિક હોય,તો $A^{-1}$ પણ સંમિત શ્રેણિક હશે.
C
જો $A^{-1} = A$ હોય,તો $A$ એ આઈડેમપોટન્ટ (idempotent) શ્રેણિક છે.
D
જો $A^{-1} = A$ હોય,તો $A$ એ ઇનવોલ્યુટરી (involutory) શ્રેણિક છે.

Solution

(C) જો $A^2 = I$ હોય,તો શ્રેણિક $A$ ને ઇનવોલ્યુટરી શ્રેણિક કહેવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે $A = A^{-1}$.
જો $A^2 = A$ હોય,તો શ્રેણિક $A$ ને આઈડેમપોટન્ટ શ્રેણિક કહેવામાં આવે છે.
આપેલ શરત $A^{-1} = A$ મુજબ,બંને બાજુ $A$ વડે ગુણતા $A \cdot A^{-1} = A \cdot A$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $I = A^2$ થાય છે.
આમ,$A^2 = I$ હોવાથી,શ્રેણિક $A$ એ ઇનવોલ્યુટરી શ્રેણિક છે,આઈડેમપોટન્ટ શ્રેણિક નથી.
તેથી,વિકલ્પ $C$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.
94
DifficultMCQ
શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} x & 3 & 2 \\ 1 & y & 4 \\ 2 & 2 & z \end{bmatrix}$ માટે,જો $xyz = 60$ અને $8x + 4y + 3z = 20$ હોય,તો $A (adj A)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\begin{bmatrix} 64 & 0 & 0 \\ 0 & 64 & 0 \\ 0 & 0 & 64 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 88 & 0 & 0 \\ 0 & 88 & 0 \\ 0 & 0 & 88 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 68 & 0 & 0 \\ 0 & 68 & 0 \\ 0 & 0 & 68 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 34 & 0 & 0 \\ 0 & 34 & 0 \\ 0 & 0 & 34 \end{bmatrix}$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,$A (adj A) = |A| I$ ગુણધર્મ સાચો છે,જ્યાં $I$ એ સમાન કક્ષાનો એકમ શ્રેણિક છે.
સૌ પ્રથમ,આપણે શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} x & 3 & 2 \\ 1 & y & 4 \\ 2 & 2 & z \end{bmatrix}$ નો નિશ્ચાયક $|A|$ શોધીએ.
$|A| = x(yz - 8) - 3(z - 8) + 2(2 - 2y)$
$|A| = xyz - 8x - 3z + 24 + 4 - 4y$
$|A| = xyz - (8x + 4y + 3z) + 28$
આપેલ છે કે $xyz = 60$ અને $8x + 4y + 3z = 20$,આ કિંમતોને $|A|$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$|A| = 60 - 20 + 28 = 68$.
તેથી,$A (adj A) = |A| I = 68 I = \begin{bmatrix} 68 & 0 & 0 \\ 0 & 68 & 0 \\ 0 & 0 & 68 \end{bmatrix}$.
95
AdvancedMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 0 & 1 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \\ 3 & a & 1 \end{bmatrix}$ અને $A^{-1} = \begin{bmatrix} 1/2 & -1/2 & 1/2 \\ -4 & 3 & c \\ 5/2 & -3/2 & 1/2 \end{bmatrix}$ હોય,તો:
A
$a = 1, c = -1$
B
$a = 2, c = -1/2$
C
$a = -1, c = 1$
D
$a = 1/2, c = 1/2$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $A A^{-1} = I$,જ્યાં $I$ એ એકમ શ્રેણિક છે.
નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરતા:
$|A| = 0(2 - 3a) - 1(1 - 9) + 2(a - 6) = 0 + 8 + 2a - 12 = 2a - 4 = 2(a - 2)$.
$A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે,તેથી $|A| \neq 0$,એટલે કે $a \neq 2$.
$A^{-1}$ ના $(1, 1)$ સ્થાન પરનો ઘટક $\frac{C_{11}}{|A|}$ છે,જ્યાં $C_{11}$ એ $A_{11}$ નો સહઅવયવ છે.
$C_{11} = (2 \times 1 - 3 \times a) = 2 - 3a$.
આપેલ છે કે $A^{-1}_{11} = 1/2$,તેથી $\frac{2 - 3a}{2(a - 2)} = 1/2$.
$2 - 3a = a - 2 \implies 4a = 4 \implies a = 1$.
હવે,$c$ શોધવા માટે,આપણે $A^{-1}_{23}$ જોઈએ. આ $\frac{C_{32}}{|A|}$ છે.
$C_{32} = - \begin{vmatrix} 0 & 2 \\ 1 & 3 \end{vmatrix} = -(0 - 2) = 2$.
તેથી,$c = \frac{2}{2(a - 2)} = \frac{1}{a - 2}$.
$a = 1$ મૂકતા,$c = \frac{1}{1 - 2} = -1$.
આમ,$a = 1$ અને $c = -1$.
96
MediumMCQ
જો $n$ કક્ષાના ચોરસ અસામાન્ય શ્રેણિક $A$ ના દરેક ઘટકને $k$ વડે ગુણવામાં આવે અને નવા શ્રેણિકને $B$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે,તો $|A^{-1}|$ અને $|B^{-1}|$ વચ્ચે શું સંબંધ છે?
A
$|A^{-1}| = k|B^{-1}|$
B
$|A^{-1}| = \frac{1}{k}|B^{-1}|$
C
$|A^{-1}| = k^n|B^{-1}|$
D
$|A^{-1}| = k^{-n}|B^{-1}|$

Solution

(C) આપેલ છે કે $B = kA$.
કારણ કે $A$ એ $n$ કક્ષાનો ચોરસ શ્રેણિક છે,તેથી $B$ નો નિશ્ચાયક $|B| = |kA| = k^n|A|$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ અસામાન્ય શ્રેણિક $M$ માટે,$|M^{-1}| = \frac{1}{|M|}$ થાય.
તેથી,$|B^{-1}| = \frac{1}{|B|} = \frac{1}{k^n|A|}$.
કારણ કે $|A^{-1}| = \frac{1}{|A|}$,આપણે આ કિંમતને $|B^{-1}|$ ના સમીકરણમાં મૂકી શકીએ:
$|B^{-1}| = \frac{1}{k^n} \cdot \frac{1}{|A|} = k^{-n} |A^{-1}|$.
આને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને $|A^{-1}| = k^n |B^{-1}|$ મળે છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
97
AdvancedMCQ
જો શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} x & 3 & 2 \\ 1 & y & 4 \\ 2 & 2 & z \end{bmatrix}$,$xyz = 60$ અને $8x + 4y + 3z = 20$ હોય,તો $A \cdot (\text{Adj } A)$ બરાબર શું થાય?
A
$\begin{bmatrix} 68 & 0 & 0 \\ 0 & 68 & 0 \\ 0 & 0 & 68 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 64 & 0 & 0 \\ 0 & 64 & 0 \\ 0 & 0 & 64 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 34 & 0 & 0 \\ 0 & 34 & 0 \\ 0 & 0 & 34 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 88 & 0 & 0 \\ 0 & 88 & 0 \\ 0 & 0 & 88 \end{bmatrix}$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,$A \cdot (\text{Adj } A) = |A| I$,જ્યાં $I$ એ સમાન ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે.
પ્રથમ,આપણે શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક શોધીએ:
$|A| = \begin{vmatrix} x & 3 & 2 \\ 1 & y & 4 \\ 2 & 2 & z \end{vmatrix}$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$|A| = x(yz - 8) - 3(z - 8) + 2(2 - 2y)$
$|A| = xyz - 8x - 3z + 24 + 4 - 4y$
$|A| = xyz - (8x + 4y + 3z) + 28$
આપેલ છે કે $xyz = 60$ અને $8x + 4y + 3z = 20$,આ કિંમતો મૂકતા:
$|A| = 60 - 20 + 28 = 68$
તેથી,$A \cdot (\text{Adj } A) = 68 I = 68 \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 68 & 0 & 0 \\ 0 & 68 & 0 \\ 0 & 0 & 68 \end{bmatrix}$.
98
AdvancedMCQ
જો $\begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 1 & 2 \end{bmatrix} A \begin{bmatrix} -3 & 2 \\ 5 & -3 \end{bmatrix} = I_2$ હોય,તો $A =$
A
$\begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 1 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 1 \end{bmatrix}$

Solution

(A) ધારો કે $P = \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 1 & 2 \end{bmatrix}$ અને $Q = \begin{bmatrix} -3 & 2 \\ 5 & -3 \end{bmatrix}$. સમીકરણ $PAQ = I$ છે.
ડાબી બાજુ $P^{-1}$ અને જમણી બાજુ $Q^{-1}$ વડે ગુણતા,આપણને $A = P^{-1} Q^{-1}$ મળે છે.
પ્રથમ,$P^{-1}$ શોધો: $|P| = (2)(2) - (1)(1) = 3$. તેથી,$P^{-1} = \frac{1}{3} \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ -1 & 2 \end{bmatrix}$.
પછી,$Q^{-1}$ શોધો: $|Q| = (-3)(-3) - (2)(5) = -1$. તેથી,$Q^{-1} = \begin{bmatrix} 3 & 2 \\ 5 & 3 \end{bmatrix}$.
હવે,$A = P^{-1} Q^{-1} = \frac{1}{3} \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ -1 & 2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 3 & 2 \\ 5 & 3 \end{bmatrix} = \frac{1}{3} \begin{bmatrix} 1 & 1 \\ 7 & 4 \end{bmatrix}$.
આપેલ ઉકેલ મુજબ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
99
AdvancedMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 0 & 1 & -1 \\ 2 & 1 & 3 \\ 3 & 2 & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $(A \cdot (\text{adj } A) \cdot A^{-1}) A$ ની કિંમત શોધો.
A
$\begin{bmatrix} -6 & 0 & 0 \\ 0 & -6 & 0 \\ 0 & 0 & -6 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 6 & 0 & 0 \\ 0 & 6 & 0 \\ 0 & 0 & 6 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 0 & 1 & -1 \\ 3 & 1 & 0 \\ 4 & 5 & 7 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $A \cdot (\text{adj } A) = |A| I$,જ્યાં $I$ એ એકમ શ્રેણિક છે.
આપેલ પદાવલિ $(A \cdot (\text{adj } A) \cdot A^{-1}) A$ છે.
શ્રેણિક ગુણાકારના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આ પદાવલિ $(|A| I \cdot A^{-1}) A = |A| (I \cdot A^{-1} \cdot A) = |A| (I \cdot I) = |A| I$ માં પરિણમે છે.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરીએ:
$|A| = 0(1-6) - 1(2-9) - 1(4-3) = 0 - 1(-7) - 1(1) = 7 - 1 = 6$.
આમ,પદાવલિ $6I = 6 \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 6 & 0 & 0 \\ 0 & 6 & 0 \\ 0 & 0 & 6 \end{bmatrix}$ થાય છે.
આ વિકલ્પ $B$ સાથે સુસંગત છે.
100
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} \cos \alpha & \sin \alpha \\ -\sin \alpha & \cos \alpha \end{bmatrix}$ અને $A \text{ adj } A = \begin{bmatrix} k & 0 \\ 0 & k \end{bmatrix}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શું થાય :-
A
$0$
B
$1$
C
$\sin \alpha \cos \alpha$
D
$\cos 2\alpha$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ $n$ કક્ષાના ચોરસ શ્રેણિક $A$ માટે,ગુણધર્મ $A \text{ adj } A = |A| I$ સાચો છે,જ્યાં $I$ એ $n$ કક્ષાનો એકમ શ્રેણિક છે.
આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} \cos \alpha & \sin \alpha \\ -\sin \alpha & \cos \alpha \end{bmatrix}$.
$A$ નો નિશ્ચાયક $|A| = (\cos \alpha)(\cos \alpha) - (\sin \alpha)(-\sin \alpha) = \cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha = 1$ થાય.
તેથી,$A \text{ adj } A = |A| I = 1 \times \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
આ શ્રેણિકને આપેલ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} k & 0 \\ 0 & k \end{bmatrix}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = 1$ મળે છે.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Adjoint and inverse of matrices · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.