Gujarati

Relation between roots and coefficients Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Relation between roots and coefficients

513+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 513 questions in Gujarati

251
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $3x^{2} + \lambda x - 1 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ ના વ્યસ્તના વર્ગોનો સરવાળો $15$ હોય,તો $6(\alpha^{3} + \beta^{3})^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$18$
B
$24$
C
$36$
D
$96$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^{2} + \lambda x - 1 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,$\alpha + \beta = -\frac{\lambda}{3}$ અને $\alpha\beta = -\frac{1}{3}$ છે.
બીજના વ્યસ્તના વર્ગોનો સરવાળો $\frac{1}{\alpha^{2}} + \frac{1}{\beta^{2}} = 15$ આપેલ છે.
આને સાદું રૂપ આપતા $\frac{(\alpha + \beta)^{2} - 2\alpha\beta}{(\alpha\beta)^{2}} = 15$ મળે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{(-\lambda/3)^{2} - 2(-1/3)}{(-1/3)^{2}} = 15$.
$\frac{\lambda^{2}/9 + 2/3}{1/9} = 15 \implies \lambda^{2} + 6 = 15 \implies \lambda^{2} = 9$.
હવે,$6(\alpha^{3} + \beta^{3})^{2}$ ની ગણતરી કરીએ.
$\alpha^{3} + \beta^{3} = (\alpha + \beta)((\alpha + \beta)^{2} - 3\alpha\beta) = (-\frac{\lambda}{3})(\frac{\lambda^{2}}{9} + 1)$.
$\lambda^{2} = 9$ હોવાથી,$\alpha^{3} + \beta^{3} = (-\frac{\lambda}{3})(1 + 1) = -\frac{2\lambda}{3}$.
તેથી $6(\alpha^{3} + \beta^{3})^{2} = 6(-\frac{2\lambda}{3})^{2} = 6(\frac{4 \times 9}{9}) = 24$.
252
DifficultMCQ
$x^{4}-3x^{3}-2x^{2}+3x+1=10$ સમીકરણના તમામ બીજના ઘનનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$34$
B
$36$
C
$44$
D
$46$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^{4}-3x^{3}-2x^{2}+3x-9=0$ છે.
અવયવ પાડતા $(x^{2}+3)(x^{2}-3x-3)=0$ મળે છે.
$x^{2}+3=0$ ના બીજ $i\sqrt{3}, -i\sqrt{3}$ છે,જેના ઘનનો સરવાળો $0$ થાય છે.
$x^{2}-3x-3=0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ માટે $\alpha+\beta=3$ અને $\alpha\beta=-3$ છે.
બીજના ઘનનો સરવાળો $(\alpha+\beta)^{3}-3\alpha\beta(\alpha+\beta) = 27-3(-3)(3) = 54$ થાય છે.
253
DifficultMCQ
ધારો કે $f(x)$ એ એક દ્વિઘાત બહુપદી છે જેથી $f(-2) + f(3) = 0$ થાય. જો $f(x) = 0$ નું એક બીજ $-1$ હોય,તો $f(x) = 0$ ના બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{11}{3}$
B
$\frac{7}{3}$
C
$\frac{13}{3}$
D
$\frac{14}{3}$

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $f(x) = a(x - \alpha)(x - \beta)$ છે. એક બીજ $-1$ હોવાથી,ધારો કે $\alpha = -1$. તેથી $f(x) = a(x + 1)(x - \beta)$.
આપેલ છે કે $f(-2) + f(3) = 0$.
$f(-2) = a(-2 + 1)(-2 - \beta) = a(-1)(-2 - \beta) = a(2 + \beta)$.
$f(3) = a(3 + 1)(3 - \beta) = a(4)(3 - \beta) = a(12 - 4\beta)$.
બંનેનો સરવાળો કરતા: $a(2 + \beta + 12 - 4\beta) = 0$.
$a \neq 0$ હોવાથી,$14 - 3\beta = 0$ મળે,જેનો અર્થ છે $\beta = \frac{14}{3}$.
આમ,બીજ $-1$ અને $\frac{14}{3}$ છે.
બીજનો સરવાળો $-1 + \frac{14}{3} = \frac{-3 + 14}{3} = \frac{11}{3}$ થાય.
254
AdvancedMCQ
ધારો કે $a$ અને $b$ બે શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. જો $p$ અને $r$ એ સમીકરણ $x^{2}-8ax+2a=0$ ના બીજ હોય અને $q$ અને $s$ એ સમીકરણ $x^{2}+12bx+6b=0$ ના બીજ હોય,અને $\frac{1}{p}, \frac{1}{q}, \frac{1}{r}, \frac{1}{s}$ સમાંતર શ્રેણી ($A$.$P$.) માં હોય,તો $a^{-1}-b^{-1}$ ની કિંમત $......$ છે.
A
$37$
B
$36$
C
$38$
D
$32$

Solution

(C) સમીકરણ $x^{2}-8ax+2a=0$ માટે,બીજ $p$ અને $r$ છે. તેથી,$p+r=8a$ અને $pr=2a$.
તેથી $\frac{1}{p}+\frac{1}{r} = \frac{p+r}{pr} = \frac{8a}{2a} = 4$.
સમીકરણ $x^{2}+12bx+6b=0$ માટે,બીજ $q$ અને $s$ છે. તેથી,$q+s=-12b$ અને $qs=6b$.
તેથી $\frac{1}{q}+\frac{1}{s} = \frac{q+s}{qs} = \frac{-12b}{6b} = -2$.
ધારો કે સમાંતર શ્રેણી $\frac{1}{p}, \frac{1}{q}, \frac{1}{r}, \frac{1}{s}$ નો સામાન્ય તફાવત $d$ છે.
તેથી $\frac{1}{q} = \frac{1}{p}+d$,$\frac{1}{r} = \frac{1}{p}+2d$,અને $\frac{1}{s} = \frac{1}{p}+3d$.
આપણને મળે છે $\frac{1}{p}+\frac{1}{r} = \frac{2}{p}+2d = 4$,તેથી $\frac{1}{p}+d = 2$. એટલે કે $\frac{1}{q} = 2$.
આપણને મળે છે $\frac{1}{q}+\frac{1}{s} = \frac{2}{q}+2d = -2$,તેથી $\frac{1}{q}+d = -1$.
$\frac{1}{q}=2$ હોવાથી,$2+d=-1$,એટલે કે $d=-3$.
તેથી $\frac{1}{p} = \frac{1}{q}-d = 2-(-3) = 5$,એટલે કે $p = \frac{1}{5}$.
$pr=2a$ હોવાથી,$r = \frac{2a}{p} = 10a$.
વળી $\frac{1}{r} = \frac{1}{p}+2d = 5+2(-3) = -1$,એટલે કે $r = -1$.
તેથી $10a = -1$,જે $a = -\frac{1}{10}$ આપે છે,તેથી $a^{-1} = -10$.
વળી $\frac{1}{s} = \frac{1}{q}+2d = 2+2(-3) = -4$,એટલે કે $s = -\frac{1}{4}$.
$qs=6b$ હોવાથી,$q = \frac{1}{2}$,તેથી $b = \frac{qs}{6} = \frac{(1/2)(-1/4)}{6} = -\frac{1}{48}$,તેથી $b^{-1} = -48$.
અંતે,$a^{-1}-b^{-1} = -10 - (-48) = 38$.
255
MediumMCQ
$x^{2}+(3-a)x+1=2a$ ના બીજોના વર્ગોના સરવાળાનું ન્યૂનતમ મૂલ્ય શોધો.
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$8$

Solution

(C) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}+(3-a)x+(1-2a)=0$ ના બીજો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજો અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha+\beta = -(3-a) = a-3$ અને $\alpha\beta = 1-2a$ મળે.
બીજોના વર્ગોનો સરવાળો $\alpha^{2}+\beta^{2} = (\alpha+\beta)^{2}-2\alpha\beta$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$f(a) = (a-3)^{2} - 2(1-2a)$ મળે.
વિસ્તરણ કરતા,$f(a) = a^{2} - 6a + 9 - 2 + 4a = a^{2} - 2a + 7$.
ન્યૂનતમ મૂલ્ય શોધવા માટે,પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $f(a) = (a^{2} - 2a + 1) + 6 = (a-1)^{2} + 6$.
કારણ કે $(a-1)^{2} \geq 0$,તેથી $f(a)$ નું ન્યૂનતમ મૂલ્ય $6$ છે જ્યારે $a=1$ હોય.
256
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^{2}-\left(5+3^{\sqrt{\log _{3} 5}}-5^{\sqrt{\log _{5} 3}}\right)x+3\left(3^{\left(\log _{3} 5\right)^{\frac{1}{3}}}-5^{\left(\log _{5} 3\right)^{\frac{2}{3}}}-1\right)=0$ ના બીજ હોય,તો તે સમીકરણ શોધો જેના બીજ $\alpha+\frac{1}{\beta}$ અને $\beta+\frac{1}{\alpha}$ હોય.
A
$3x^{2}-20x-12=0$
B
$3x^{2}-20x+16=0$
C
$3x^{2}-10x+2=0$
D
$3x^{2}-10x-4=0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $x^{2}-\left(5+3^{\sqrt{\log _{3} 5}}-5^{\sqrt{\log _{5} 3}}\right)x+3\left(3^{\left(\log _{3} 5\right)^{\frac{1}{3}}}-5^{\left(\log _{5} 3\right)^{\frac{2}{3}}}-1\right)=0$.
સહગુણકોનું સાદું રૂપ આપતા:
$3^{\sqrt{\log _{3} 5}} = 5^{\sqrt{\log _{5} 3}}$.
તેથી,$x$ નો સહગુણક $-(5 + 5^{\sqrt{\log _{5} 3}} - 5^{\sqrt{\log _{5} 3}}) = -5$ થાય.
તે જ રીતે,અચળ પદ $3(5^{\left(\log _{5} 3\right)^{\frac{2}{3}}} - 5^{\left(\log _{5} 3\right)^{\frac{2}{3}}} - 1) = -3$ થાય.
સમીકરણ $x^{2}-5x-3=0$ બને છે.
અહીં $\alpha+\beta=5$ અને $\alpha\beta=-3$.
નવા બીજ $\frac{-2}{\beta}$ અને $\frac{-2}{\alpha}$ છે.
ધારો કે $t = \frac{-2}{\alpha}$,તો $\alpha = \frac{-2}{t}$.
$x^{2}-5x-3=0$ માં કિંમત મૂકતા:
$(\frac{-2}{t})^{2} - 5(\frac{-2}{t}) - 3 = 0 \Rightarrow \frac{4}{t^{2}} + \frac{10}{t} - 3 = 0$.
$t^{2}$ વડે ગુણતા: $4 + 10t - 3t^{2} = 0 \Rightarrow 3t^{2}-10t-4=0$.
તેથી,માંગેલ સમીકરણ $3x^{2}-10x-4=0$ છે.
257
AdvancedMCQ
ધારો કે $a, b, c$ એ સમીકરણ $x^3+ax^2+bx+c=0$ ના શૂન્યેતર વાસ્તવિક બીજ છે. તો,
A
આવી અસંખ્ય ત્રિપુટીઓ $(a, b, c)$ છે
B
આવી બરાબર એક ત્રિપુટી $(a, b, c)$ છે
C
આવી બરાબર બે ત્રિપુટીઓ $(a, b, c)$ છે
D
આવી બરાબર ત્રણ ત્રિપુટીઓ $(a, b, c)$ છે

Solution

(C) આપેલ ઘન સમીકરણ $x^3+ax^2+bx+c=0$ ના બીજ $a, b, c$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$a+b+c = -a \implies 2a+b+c = 0$ $(i)$
$ab+bc+ca = b$ (ii)
$abc = -c \implies ab = -1$ (કારણ કે $c \neq 0$) (iii)
(iii) પરથી,$b = -\frac{1}{a}$.
$b$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા: $2a - \frac{1}{a} + c = 0 \implies c = \frac{1}{a} - 2a$.
$b$ અને $c$ ની કિંમત (ii) માં મૂકતા:
$ab + c(a+b) = b$
$-1 + (\frac{1}{a} - 2a)(a - \frac{1}{a}) = -\frac{1}{a}$
$-1 + (1 - \frac{1}{a^2} - 2a^2 + 2) = -\frac{1}{a}$
$2 - \frac{1}{a^2} - 2a^2 = -\frac{1}{a}$
$a^2$ વડે ગુણતા: $2a^2 - 1 - 2a^4 = -a$
$2a^4 - 2a^2 - a + 1 = 0$
$(a-1)(2a^3+2a^2-1) = 0$.
$a=1$ માટે,$b=-1, c=-1$. બીજ $1, -1, -1$ મળે છે. ચકાસણી: $x^3+x^2-x-1=0 \implies (x-1)(x+1)^2=0$. બીજ $1, -1, -1$ છે. આ સાચું છે.
$2a^3+2a^2-1=0$ માટે,એક વાસ્તવિક બીજ $a \approx 0.589$ મળે છે. આ બીજી માન્ય ત્રિપુટી $(a, b, c)$ આપે છે.
આમ,આવી બરાબર બે ત્રિપુટીઓ છે.
258
AdvancedMCQ
ધારો કે $f(x) = x^6 - 2x^5 + x^3 + x^2 - x - 1$ અને $g(x) = x^4 - x^3 - x^2 - 1$ બે બહુપદીઓ છે. ધારો કે $a, b, c$ અને $d$ એ $g(x) = 0$ ના બીજ છે. તો,$f(a) + f(b) + f(c) + f(d)$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$-5$
B
$0$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = x^6 - 2x^5 + x^3 + x^2 - x - 1$ અને $g(x) = x^4 - x^3 - x^2 - 1$.
$f(x)$ ને $g(x)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$f(x) = (x^2 - x)g(x) + (2x^2 - 2x - 1)$.
કારણ કે $a, b, c, d$ એ $g(x) = 0$ ના બીજ છે,તેથી $g(a) = g(b) = g(c) = g(d) = 0$.
આમ,$f(a) = 2a^2 - 2a - 1$,$f(b) = 2b^2 - 2b - 1$,$f(c) = 2c^2 - 2c - 1$,અને $f(d) = 2d^2 - 2d - 1$.
તેમનો સરવાળો કરતા,$\sum f(a) = 2\sum a^2 - 2\sum a - 4$.
$g(x) = x^4 - x^3 - x^2 - 1 = 0$ માટે,વિએટાના સૂત્રો મુજબ,$\sum a = 1$ અને $\sum ab = -1$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum a^2 = (\sum a)^2 - 2\sum ab = (1)^2 - 2(-1) = 1 + 2 = 3$.
આ કિંમતો મૂકતા,$\sum f(a) = 2(3) - 2(1) - 4 = 6 - 2 - 4 = 0$.
259
AdvancedMCQ
જે પૂર્ણાંક $k$ માટે સમીકરણ $x^3-27x+k=0$ ને ઓછામાં ઓછા બે ભિન્ન પૂર્ણાંક બીજ હોય,તેવા $k$ ની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે $f(x) = x^3 - 27x + k = 0$. ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે. $x^2$ નો સહગુણક $0$ હોવાથી,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta + \gamma = 0$ થાય. જો બે બીજ ભિન્ન પૂર્ણાંકો હોય,તો ત્રીજું બીજ પણ પૂર્ણાંક જ હોય.
ધારો કે બીજ $x_1, x_2, x_3$ છે. તો $x_1 + x_2 + x_3 = 0$ અને $x_1 x_2 + x_2 x_3 + x_3 x_1 = -27$.
$x_3 = -(x_1 + x_2)$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $x_1 x_2 - (x_1 + x_2)^2 = -27$,જેનું સાદું રૂપ $x_1^2 + x_1 x_2 + x_2^2 = 27$ થાય.
આ એક ઉપવલયનું સમીકરણ છે. આપણે પૂર્ણાંક ઉકેલો $(x_1, x_2)$ શોધીએ.
જો $x_1 = 3$ હોય,તો $x_2^2 + 3x_2 - 18 = 0 \Rightarrow (x_2+6)(x_2-3) = 0$. તેથી $x_2 = 3$ અથવા $x_2 = -6$. આ કિસ્સામાં $k = 54$.
જો $x_1 = -3$ હોય,તો $x_2^2 - 3x_2 - 18 = 0 \Rightarrow (x_2-6)(x_2+3) = 0$. તેથી $x_2 = 6$ અથવા $x_2 = -3$. આ કિસ્સામાં $k = -54$.
આમ,$k$ ના $2$ શક્ય મૂલ્યો મળે છે.
Solution diagram
260
AdvancedMCQ
ધારો કે દ્વિઘાત બહુપદી $p(x)=ax^2+bx+c$ ના સહગુણકો $a, b, c$ ધન છે અને $b-a=c-b$ છે. જો $p(x)=0$ ના પૂર્ણાંક બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો જો $0 \leq \alpha+\beta+\alpha\beta \leq 8$ હોય,તો $\alpha+\beta+\alpha\beta$ ની શક્ય કિંમત શું હોઈ શકે?
A
$3$
B
$5$
C
$7$
D
$14$

Solution

(C) આપેલ છે કે $p(x)=ax^2+bx+c$ જ્યાં $a, b, c > 0$ અને $2b=a+c$ છે,એટલે કે $a, b, c$ સમાંતર શ્રેણીમાં છે.
$\alpha, \beta$ એ $p(x)=0$ ના પૂર્ણાંક બીજ છે. તેથી $\alpha+\beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$.
$b = \frac{a+c}{2}$ હોવાથી,$\alpha+\beta = -\frac{a+c}{2a} = -\frac{1}{2} - \frac{c}{2a}$.
$\alpha\beta = \frac{c}{a}$ મૂકતા,$\alpha+\beta = -\frac{1}{2} - \frac{\alpha\beta}{2} \Rightarrow \alpha\beta + 2\alpha + 2\beta = -1$.
બંને બાજુ $4$ ઉમેરતા: $(\alpha+2)(\beta+2) = 3$.
પૂર્ણાંક ઉકેલો માટે $(\alpha+2, \beta+2)$ ની શક્ય જોડીઓ $(-1, -3)$ છે,જેનાથી $\alpha=-3, \beta=-5$ મળે.
તેથી $\alpha+\beta+\alpha\beta = -3-5+15 = 7$.
261
AdvancedMCQ
એક વિદ્યાર્થી નોંધે છે કે સમીકરણ $x^2+bx+a=0$ ના બીજ,સમીકરણ $x^2+ax+b=0$ ના બીજ કરતા દરેક $1$ જેટલા ઓછા છે. તો,$a+b$ ની કિંમત શોધો.
A
કદાચ કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા
B
$-2$
C
$-4$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે સમીકરણ $x^2+bx+a=0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,આપણી પાસે $\alpha+\beta = -b$ અને $\alpha\beta = a$ છે.
આપેલ છે કે સમીકરણ $x^2+ax+b=0$ ના બીજ પ્રથમ સમીકરણના બીજ કરતા $1$ વધારે છે,તેથી બીજ $(\alpha+1)$ અને $(\beta+1)$ છે.
બીજા સમીકરણ માટે બીજના ગુણધર્મો પરથી:
$(\alpha+1)+(\beta+1) = -a \implies \alpha+\beta+2 = -a$.
$\alpha+\beta = -b$ મૂકતા,આપણને $-b+2 = -a$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $a-b = -2$ (સમીકરણ $1$) થાય છે.
તેવી જ રીતે,$(\alpha+1)(\beta+1) = b \implies \alpha\beta + \alpha+\beta + 1 = b$.
$\alpha\beta = a$ અને $\alpha+\beta = -b$ મૂકતા,આપણને $a-b+1 = b$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $a-2b = -1$ (સમીકરણ $2$) થાય છે.
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા: $(a-b) - (a-2b) = -2 - (-1) \implies b = -1$.
$b = -1$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા: $a - (-1) = -2 \implies a+1 = -2 \implies a = -3$.
તેથી,$a+b = -3 + (-1) = -4$.
262
DifficultMCQ
ધારો કે $\lambda \neq 0$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા છે. ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $14 x^2-31 x+3 \lambda=0$ ના બીજ છે અને $\alpha, \gamma$ એ સમીકરણ $35 x^2-53 x+4 \lambda=0$ ના બીજ છે. તો $\frac{3 \alpha}{\beta}$ અને $\frac{4 \alpha}{\gamma}$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$7 x^2+245 x-250=0$
B
$7 x^2-245 x+250=0$
C
$49 x^2-245 x+250=0$
D
$49 x^2+245 x+250=0$

Solution

(C) સમીકરણ $14 x^2-31 x+3 \lambda=0$ માટે,$\alpha+\beta=\frac{31}{14}$ અને $\alpha \beta=\frac{3 \lambda}{14}$ છે.
સમીકરણ $35 x^2-53 x+4 \lambda=0$ માટે,$\alpha+\gamma=\frac{53}{35}$ અને $\alpha \gamma=\frac{4 \lambda}{35}$ છે.
$\alpha$ માટેના બે સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(\alpha+\beta)-(\alpha+\gamma) = \frac{31}{14}-\frac{53}{35} \Rightarrow \beta-\gamma = \frac{7}{10}$.
$\alpha \beta = \frac{3 \lambda}{14}$ અને $\alpha \gamma = \frac{4 \lambda}{35}$ પરથી,$\frac{\beta}{\gamma} = \frac{15}{8}$,તેથી $\beta = \frac{15}{8} \gamma$.
$\beta-\gamma = \frac{7}{10}$ માં $\beta$ ની કિંમત મૂકતા: $\frac{7}{8} \gamma = \frac{7}{10} \Rightarrow \gamma = \frac{4}{5}$.
તેથી $\beta = \frac{3}{2}$ અને $\alpha = \frac{5}{7}$ મળે.
હવે,$\lambda = 5$.
જરૂરી સમીકરણના બીજ $x_1 = \frac{10}{7}$ અને $x_2 = \frac{25}{7}$ છે.
બીજનો સરવાળો: $x_1+x_2 = 5$.
બીજનો ગુણાકાર: $x_1 x_2 = \frac{250}{49}$.
માટે,જરૂરી સમીકરણ $49 x^2 - 245 x + 250 = 0$ છે.
263
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2-x-1=0$ ના બીજ હોય અને $S_n=2023 \alpha^n+2024 \beta^n$ હોય,તો
A
$2 S_{12}=S_{11}+S_{10}$
B
$S_{12}=S_{11}+S_{10}$
C
$2 S_{11}=S_{12}+S_{10}$
D
$S_{11}=S_{10}+S_{12}$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^2-x-1=0$ માટે,બીજ $\alpha$ અને $\beta$ એ $\alpha^2 = \alpha + 1$ અને $\beta^2 = \beta + 1$ નું પાલન કરે છે.
આપેલ છે કે $S_n = 2023 \alpha^n + 2024 \beta^n$.
$S_{n-1} + S_{n-2} = (2023 \alpha^{n-1} + 2024 \beta^{n-1}) + (2023 \alpha^{n-2} + 2024 \beta^{n-2})$ લો.
$= 2023 \alpha^{n-2}(\alpha + 1) + 2024 \beta^{n-2}(\beta + 1)$.
કારણ કે $\alpha + 1 = \alpha^2$ અને $\beta + 1 = \beta^2$,તેથી:
$= 2023 \alpha^{n-2}(\alpha^2) + 2024 \beta^{n-2}(\beta^2) = 2023 \alpha^n + 2024 \beta^n = S_n$.
આમ,$S_n = S_{n-1} + S_{n-2}$.
$n=12$ લેતા,આપણને $S_{12} = S_{11} + S_{10}$ મળે છે.
264
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $px^2+qx-r=0$ ના બીજ છે,જ્યાં $p \neq 0$. જો $p, q,$ અને $r$ એ અચળ ન હોય તેવી $G$.$P$. ના ક્રમિક પદો હોય અને $\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta}=\frac{3}{4}$ હોય,તો $(\alpha-\beta)^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{80}{9}$
B
$9$
C
$\frac{20}{3}$
D
$8$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $px^2+qx-r=0$ છે. $p, q, r$ એ $G$.$P$. ના ક્રમિક પદો હોવાથી,$q=pk$ અને $r=pk^2$ લેતા.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $px^2+pkx-pk^2=0$.
$p$ વડે ભાગતા: $x^2+kx-k^2=0$.
બીજ $\alpha, \beta$ માટે,$\alpha+\beta = -k$ અને $\alpha\beta = -k^2$.
$\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta}=\frac{3}{4}$ આપેલ છે,તેથી $\frac{\alpha+\beta}{\alpha\beta} = \frac{-k}{-k^2} = \frac{1}{k} = \frac{3}{4}$,એટલે કે $k = \frac{4}{3}$.
$(\alpha-\beta)^2 = (\alpha+\beta)^2 - 4\alpha\beta = (-k)^2 - 4(-k^2) = 5k^2$.
$k = \frac{4}{3}$ મૂકતા: $(\alpha-\beta)^2 = 5 \times (\frac{4}{3})^2 = 5 \times \frac{16}{9} = \frac{80}{9}$.
265
MediumMCQ
જો $2$ અને $6$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો જે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\frac{1}{2a + b}$ અને $\frac{1}{6a + b}$ હોય,તે સમીકરણ કયું છે?
A
$2x^2 + 11x + 12 = 0$
B
$4x^2 + 14x + 12 = 0$
C
$x^2 + 10x + 16 = 0$
D
$x^2 + 8x + 12 = 0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $ax^2 + bx + 1 = 0$ ના બીજ $2$ અને $6$ છે.
બીજનો સરવાળો: $2 + 6 = 8 = -\frac{b}{a} \implies b = -8a$.
બીજનો ગુણાકાર: $2 \times 6 = 12 = \frac{1}{a} \implies a = \frac{1}{12}$.
$a$ ની કિંમત $b = -8a$ માં મૂકતા: $b = -8 \times \frac{1}{12} = -\frac{2}{3}$.
હવે,નવા બીજ શોધીએ:
બીજ $1 = \frac{1}{2a + b} = \frac{1}{2(\frac{1}{12}) - \frac{2}{3}} = \frac{1}{\frac{1}{6} - \frac{4}{6}} = \frac{1}{-\frac{3}{6}} = -2$.
બીજ $2 = \frac{1}{6a + b} = \frac{1}{6(\frac{1}{12}) - \frac{2}{3}} = \frac{1}{\frac{1}{2} - \frac{2}{3}} = \frac{1}{-\frac{1}{6}} = -6$.
$-2$ અને $-6$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $(x + 2)(x + 6) = 0$ છે.
$x^2 + 8x + 12 = 0$.
266
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ $x^2+\sqrt{2}x-8=0$ ના બીજ છે. જો $U_n = \alpha^n + \beta^n$ હોય,તો $\frac{U_{10} + \sqrt{2}U_9}{2U_8}$ ની કિંમત ............ થાય.
A
$5$
B
$9$
C
$44$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 + \sqrt{2}x - 8 = 0$ ના બીજ છે,તેથી તે સમીકરણનું સમાધાન કરે છે:
$\alpha^2 + \sqrt{2}\alpha - 8 = 0 \implies \alpha^2 + \sqrt{2}\alpha = 8$
$\beta^2 + \sqrt{2}\beta - 8 = 0 \implies \beta^2 + \sqrt{2}\beta = 8$
આપણે પદાવલિનું મૂલ્ય શોધવાનું છે:
$E = \frac{U_{10} + \sqrt{2}U_9}{2U_8} = \frac{(\alpha^{10} + \beta^{10}) + \sqrt{2}(\alpha^9 + \beta^9)}{2(\alpha^8 + \beta^8)}$
અંશને ગોઠવતા:
$E = \frac{\alpha^8(\alpha^2 + \sqrt{2}\alpha) + \beta^8(\beta^2 + \sqrt{2}\beta)}{2(\alpha^8 + \beta^8)}$
$\alpha^2 + \sqrt{2}\alpha = 8$ અને $\beta^2 + \sqrt{2}\beta = 8$ ની કિંમતો મૂકતા:
$E = \frac{\alpha^8(8) + \beta^8(8)}{2(\alpha^8 + \beta^8)}$
$E = \frac{8(\alpha^8 + \beta^8)}{2(\alpha^8 + \beta^8)} = \frac{8}{2} = 4$
267
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2+2 \sqrt{2} x-1=0$ ના બીજ છે. તો તે દ્વિઘાત સમીકરણ શોધો જેના બીજ $\alpha^4+\beta^4$ અને $\frac{1}{10}(\alpha^6+\beta^6)$ હોય.
A
$x^2-190 x+9466=0$
B
$x^2-195 x+9466=0$
C
$x^2-195 x+9506=0$
D
$x^2-180 x+9506=0$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $x^2+2 \sqrt{2} x-1=0$
બીજનો સરવાળો: $\alpha+\beta = -2 \sqrt{2}$
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = -1$
$\alpha^2+\beta^2 = (\alpha+\beta)^2 - 2\alpha \beta = (-2 \sqrt{2})^2 - 2(-1) = 8+2 = 10$
$\alpha^4+\beta^4 = (\alpha^2+\beta^2)^2 - 2(\alpha \beta)^2 = (10)^2 - 2(-1)^2 = 100-2 = 98$
$\alpha^6+\beta^6 = (\alpha^2+\beta^2)(\alpha^4 - \alpha^2 \beta^2 + \beta^4) = (10)(98 - (-1)^2) = 10(97) = 970$
નવા સમીકરણના બીજ $98$ અને $\frac{1}{10}(970) = 97$ છે.
નવા બીજનો સરવાળો: $98+97 = 195$
નવા બીજનો ગુણાકાર: $98 \times 97 = 9506$
માગેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 195x + 9506 = 0$ છે.
268
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ જ્યાં $\alpha > \beta$ એ સમીકરણ $x^2 - \sqrt{2}x - \sqrt{3} = 0$ ના બીજ છે. ધારો કે $P_n = \alpha^n - \beta^n, n \in \mathbb{N}$. તો $(11\sqrt{3} - 10\sqrt{2})P_{10} + (11\sqrt{2} + 10)P_{11} - 11P_{12}$ ની કિંમત શોધો:
A
$10\sqrt{2}P_9$
B
$10\sqrt{3}P_9$
C
$11\sqrt{2}P_9$
D
$11\sqrt{3}P_9$

Solution

(B) સમીકરણ $x^2 - \sqrt{2}x - \sqrt{3} = 0$ માટે,બીજ $\alpha$ અને $\beta$ નીચે મુજબ સંબંધ ધરાવે છે:
$P_{n+2} = \sqrt{2}P_{n+1} + \sqrt{3}P_n$
$n=10$ માટે,$P_{12} = \sqrt{2}P_{11} + \sqrt{3}P_{10}$
$n=9$ માટે,$P_{11} = \sqrt{2}P_{10} + \sqrt{3}P_9 \Rightarrow \sqrt{3}P_9 = P_{11} - \sqrt{2}P_{10}$
આપેલ પદાવલિમાં કિંમતો મુકતા:
$E = (11\sqrt{3} - 10\sqrt{2})P_{10} + (11\sqrt{2} + 10)P_{11} - 11(\sqrt{2}P_{11} + \sqrt{3}P_{10})$
$E = 10(P_{11} - \sqrt{2}P_{10}) = 10(\sqrt{3}P_9) = 10\sqrt{3}P_9$.
269
MediumMCQ
ધારો કે $p, q$ પૂર્ણાંકો છે અને $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2-x-1=0$ ના બીજ છે,જ્યાં $\alpha \neq \beta$. $n=0, 1, 2, \ldots$ માટે,$a_n = p \alpha^n + q \beta^n$ લો.
$FACT$: જો $a$ અને $b$ સંમેય સંખ્યાઓ હોય અને $a + b \sqrt{5} = 0$ હોય,તો $a = 0 = b$.
$(1)$ $a_{12} =$
$[A] a_{11}-a_{10}$ $[B] a_{11}+a_{10}$ $[C] 2a_{11}+a_{10}$ $[D] a_{11}+2a_{10}$
$(2)$ જો $a_4 = 28$ હોય,તો $p+2q =$
$[A] 21$ $[B] 14$ $[C] 7$ $[D] 12$
A
$A, B$
B
$B, C$
C
$B, A$
D
$A, D$

Solution

(B, D) $(1)$ Since $\alpha$ and $\beta$ are roots of $x^2-x-1=0$,we have $\alpha^2 = \alpha+1$ and $\beta^2 = \beta+1$.
Multiplying by $\alpha^{n-2}$ and $\beta^{n-2}$ respectively: $\alpha^n = \alpha^{n-1} + \alpha^{n-2}$ and $\beta^n = \beta^{n-1} + \beta^{n-2}$.
Multiplying by $p$ and $q$ and adding: $p\alpha^n + q\beta^n = (p\alpha^{n-1} + q\beta^{n-1}) + (p\alpha^{n-2} + q\beta^{n-2})$.
Thus,$a_n = a_{n-1} + a_{n-2}$. For $n=12$,$a_{12} = a_{11} + a_{10}$. Option $B$ is correct.
$(2)$ We have $a_0 = p+q$,$a_1 = p\alpha + q\beta$,$a_2 = p\alpha^2 + q\beta^2 = p(\alpha+1) + q(\beta+1) = a_1 + a_0$,$a_3 = a_2 + a_1 = 2a_1 + a_0$,$a_4 = a_3 + a_2 = 3a_1 + 2a_0$.
Given $a_4 = 3(p\alpha + q\beta) + 2(p+q) = 28$.
Since $\alpha = \frac{1+\sqrt{5}}{2}$ and $\beta = \frac{1-\sqrt{5}}{2}$,$3p(\frac{1+\sqrt{5}}{2}) + 3q(\frac{1-\sqrt{5}}{2}) + 2p + 2q = 28$.
$\frac{3p+3p\sqrt{5}+3q-3q\sqrt{5}}{2} + 2p + 2q = 28$.
$(3.5p + 3.5q) + \frac{3\sqrt{5}}{2}(p-q) = 28$.
Since $28$ is rational,$p-q=0 \Rightarrow p=q$.
$7p = 28 \Rightarrow p=4, q=4$.
Then $p+2q = 4 + 2(4) = 12$. Option $D$ is correct.
270
AdvancedMCQ
ધારો કે $p$ અને $q$ એવા વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે કે જેથી $p \neq 0$,$p^3 \neq q$ અને $p^3 \neq -q$ થાય. જો $\alpha$ અને $\beta$ એ શૂન્યતર સંકર સંખ્યાઓ હોય જે $\alpha+\beta = -p$ અને $\alpha^3+\beta^3 = q$ નું સમાધાન કરે છે,તો $\frac{\alpha}{\beta}$ અને $\frac{\beta}{\alpha}$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ કયું છે?
A
$(p^3+q)x^2-(p^3+2q)x+(p^3+q)=0$
B
$(p^3+q)x^2-(p^3-2q)x+(p^3+q)=0$
C
$(p^3-q)x^2-(5p^3-2q)x+(p^3-q)=0$
D
$(p^3-q)x^2-(5p^3+2q)x+(p^3-q)=0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha+\beta = -p$ અને $\alpha^3+\beta^3 = q$.
નિત્યસમ $\alpha^3+\beta^3 = (\alpha+\beta)^3 - 3\alpha\beta(\alpha+\beta)$ નો ઉપયોગ કરતા,$q = (-p)^3 - 3\alpha\beta(-p) = -p^3 + 3p\alpha\beta$.
તેથી,$3p\alpha\beta = p^3+q$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha\beta = \frac{p^3+q}{3p}$.
$\frac{\alpha}{\beta}$ અને $\frac{\beta}{\alpha}$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\frac{\alpha}{\beta} + \frac{\beta}{\alpha})x + 1 = 0$ છે.
આ $x^2 - (\frac{\alpha^2+\beta^2}{\alpha\beta})x + 1 = 0$ માં પરિણમે છે.
કારણ કે $\alpha^2+\beta^2 = (\alpha+\beta)^2 - 2\alpha\beta = (-p)^2 - 2(\frac{p^3+q}{3p}) = p^2 - \frac{2(p^3+q)}{3p} = \frac{3p^3 - 2p^3 - 2q}{3p} = \frac{p^3-2q}{3p}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2 - (\frac{(p^3-2q)/3p}{(p^3+q)/3p})x + 1 = 0$.
$x^2 - (\frac{p^3-2q}{p^3+q})x + 1 = 0$.
$(p^3+q)$ વડે ગુણતા,આપણને $(p^3+q)x^2 - (p^3-2q)x + (p^3+q) = 0$ મળે છે.
271
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2-6x-2=0$ ના બીજ છે,જ્યાં $\alpha > \beta$. જો $n \geq 1$ માટે $a_n = \alpha^n - \beta^n$ હોય,તો $\frac{a_{10}-2a_8}{2a_9}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) જેમ કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2-6x-2=0$ ના બીજ છે,તેથી તે સમીકરણનું સમાધાન કરે છે:
$\alpha^2-6\alpha-2=0 \implies \alpha^2 = 6\alpha + 2$
$\beta^2-6\beta-2=0 \implies \beta^2 = 6\beta + 2$
આપેલ છે કે $a_n = \alpha^n - \beta^n$,તેથી $a_{10} = \alpha^{10} - \beta^{10}$ અને $a_8 = \alpha^8 - \beta^8$.
બીજના સમીકરણોને અનુક્રમે $\alpha^8$ અને $\beta^8$ વડે ગુણતા:
$\alpha^{10} = 6\alpha^9 + 2\alpha^8$
$\beta^{10} = 6\beta^9 + 2\beta^8$
આ સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$a_{10} = \alpha^{10} - \beta^{10} = 6(\alpha^9 - \beta^9) + 2(\alpha^8 - \beta^8)$
$a_{10} = 6a_9 + 2a_8$
પદોને ગોઠવતા:
$a_{10} - 2a_8 = 6a_9$
$2a_9$ વડે ભાગતા:
$\frac{a_{10}-2a_8}{2a_9} = \frac{6a_9}{2a_9} = 3$
272
AdvancedMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2-x-1=0$ ના બીજ છે,જ્યાં $\alpha>\beta$. તમામ ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે,$a_n=\frac{\alpha^n-\beta^n}{\alpha-\beta}, n \geq 1$ અને $b_1=1$ તથા $b_n=a_{n-1}+a_{n+1}, n \geq 2$ વ્યાખ્યાયિત કરો. તો નીચેનામાંથી કયા વિકલ્પો સાચા છે?
$(1)$ $\sum_{i=1}^{n} a_i = a_{n+2}-1$ તમામ $n \geq 1$ માટે
$(2)$ $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_n}{10^n} = \frac{10}{89}$
$(3)$ $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{b_n}{10^n} = \frac{8}{89}$
$(4)$ $b_n = \alpha^n+\beta^n$ તમામ $n \geq 1$ માટે
A
$1, 2, 4$
B
$1, 2$
C
$1, 2, 3$
D
$2, 3$

Solution

(A) આપેલ $x^2-x-1=0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ છે. તેથી $\alpha+\beta=1$ અને $\alpha\beta=-1$.
$a_n = \frac{\alpha^n-\beta^n}{\alpha-\beta}$.
$(1)$ માટે: $a_{n+2} = a_{n+1}+a_n$. તેથી $\sum_{i=1}^n a_i = a_{n+2}-a_2 = a_{n+2}-1$. વિધાન $(1)$ સાચું છે.
$(2)$ માટે: $\sum_{n=1}^{\infty} \frac{a_n}{10^n} = \frac{10}{89}$. વિધાન $(2)$ સાચું છે.
$(4)$ માટે: $b_n = a_{n-1}+a_{n+1} = \alpha^n+\beta^n$. વિધાન $(4)$ સાચું છે.
આમ,વિકલ્પો $1, 2, 4$ સાચા છે.
273
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2-ax-b=0$ ના બીજ છે,જ્યાં $\operatorname{Im}(\alpha) < \operatorname{Im}(\beta)$ છે. ધારો કે $P_n=\alpha^n-\beta^n$. જો $P_3=-5 \sqrt{7} i, P_4=-3 \sqrt{7} i, P_5=11 \sqrt{7} i$ અને $P_6=45 \sqrt{7} i$ હોય,તો $|\alpha^4+\beta^4|$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$32$
B
$31$
C
$33$
D
$35$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^2-ax-b=0$ માટે,બીજ $\alpha, \beta$ એ $\alpha+\beta=a$ અને $\alpha\beta=-b$ નું પાલન કરે છે.
$P_n = \alpha^n - \beta^n$ હોવાથી,આપણને પુનરાવર્તિત સંબંધ $P_n = aP_{n-1} + bP_{n-2}$ મળે છે.
$P_6 = aP_5 + bP_4$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $45\sqrt{7}i = a(11\sqrt{7}i) + b(-3\sqrt{7}i)$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $11a - 3b = 45$ થાય છે.
$P_5 = aP_4 + bP_3$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $11\sqrt{7}i = a(-3\sqrt{7}i) + b(-5\sqrt{7}i)$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $-3a - 5b = 11$ થાય છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $a=3$ અને $b=-4$ મળે છે.
આપણે $|\alpha^4+\beta^4|$ શોધવાનું છે. નોંધો કે $(\alpha^4+\beta^4)^2 = (\alpha^4-\beta^4)^2 + 4\alpha^4\beta^4 = P_4^2 + 4(\alpha\beta)^4$.
કિંમતો મૂકતા,$P_4^2 = (-3\sqrt{7}i)^2 = 9 \times 7 \times (-1) = -63$.
વળી,$4(\alpha\beta)^4 = 4(-b)^4 = 4(-(-4))^4 = 4(256) = 1024$.
આમ,$(\alpha^4+\beta^4)^2 = -63 + 1024 = 961$.
તેથી,$|\alpha^4+\beta^4| = \sqrt{961} = 31$.
274
DifficultMCQ
દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^2 - px + q = 0$ ના બીજ એ સમાંતર શ્રેણીના $10$ માં અને $11$ માં પદ છે,જેનો સામાન્ય તફાવત $d = \frac{3}{2}$ છે. જો આ સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $11$ પદોનો સરવાળો $88$ હોય,તો $q - 2p$ ની કિંમત શોધો.
A
$474$
B
$426$
C
$423$
D
$478$

Solution

(A) આપેલ છે કે પ્રથમ $11$ પદોનો સરવાળો $S_{11} = 88$ અને સામાન્ય તફાવત $d = \frac{3}{2}$ છે.
સૂત્ર $S_n = \frac{n}{2}(2a + (n-1)d)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$88 = \frac{11}{2}(2a + 10 \times \frac{3}{2})$
$8 = \frac{1}{2}(2a + 15) \implies 16 = 2a + 15 \implies 2a = 1 \implies a = \frac{1}{2}$.
$10$ મું અને $11$ મું પદ:
$T_{10} = a + 9d = \frac{1}{2} + 9(\frac{3}{2}) = 14$.
$T_{11} = a + 10d = \frac{1}{2} + 10(\frac{3}{2}) = \frac{31}{2}$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $3x^2 - px + q = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\frac{p}{3} = T_{10} + T_{11} = 14 + \frac{31}{2} = \frac{59}{2} \implies p = \frac{177}{2}$.
બીજનો ગુણાકાર $\frac{q}{3} = T_{10} \times T_{11} = 14 \times \frac{31}{2} = 217 \implies q = 651$.
$q - 2p = 651 - 2(\frac{177}{2}) = 651 - 177 = 474$.
275
DifficultMCQ
ધારો કે $P_n = \alpha^n + \beta^n, n \in N$. જો $P_{10} = 123, P_9 = 76, P_8 = 47$ અને $P_1 = 1$ હોય,તો $\frac{1}{\alpha}$ અને $\frac{1}{\beta}$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2 - x + 1 = 0$
B
$x^2 + x - 1 = 0$
C
$x^2 - x - 1 = 0$
D
$x^2 + x + 1 = 0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $P_n = \alpha^n + \beta^n$. આપણે જોઈએ છીએ કે $P_{10} = P_9 + P_8$ $(123 = 76 + 47)$.
આ સૂચવે છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - x - 1 = 0$ ના બીજ છે.
આ સમીકરણ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = 1$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = -1$ છે.
આપણે $\frac{1}{\alpha}$ અને $\frac{1}{\beta}$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ શોધવાનું છે.
નવા બીજનો સરવાળો $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} = \frac{\alpha + \beta}{\alpha \beta} = \frac{1}{-1} = -1$ છે.
નવા બીજનો ગુણાકાર $\frac{1}{\alpha} \cdot \frac{1}{\beta} = \frac{1}{\alpha \beta} = \frac{1}{-1} = -1$ છે.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^2 - (-1)x + (-1) = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + x - 1 = 0$ થાય છે.
276
AdvancedMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2+\sqrt{3}x-16=0$ ના બીજ છે,અને $\gamma$ અને $\delta$ એ $x^2+3x-1=0$ ના બીજ છે. જો $P_{n}=\alpha^{n}+\beta^{n}$ અને $Q_{n}=\gamma^{n}+\delta^{n}$ હોય,તો $\frac{P_{25}+\sqrt{3}P_{24}}{2P_{23}}+\frac{Q_{25}-Q_{23}}{Q_{24}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$7$

Solution

(C) સમીકરણ $x^2+\sqrt{3}x-16=0$ માટે,$\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,$P_n+\sqrt{3}P_{n-1}-16P_{n-2}=0$ મળે.
$n=25$ માટે,$P_{25}+\sqrt{3}P_{24}=16P_{23}$ મળે.
તેથી,$\frac{P_{25}+\sqrt{3}P_{24}}{2P_{23}} = \frac{16P_{23}}{2P_{23}} = 8$.
સમીકરણ $x^2+3x-1=0$ માટે,$\gamma^2-1=-3\gamma$ અને $\delta^2-1=-3\delta$ મળે.
તેથી $Q_{25}-Q_{23} = \gamma^{23}(\gamma^2-1)+\delta^{23}(\delta^2-1) = -3(\gamma^{24}+\delta^{24}) = -3Q_{24}$.
તેથી,$\frac{Q_{25}-Q_{23}}{Q_{24}} = -3$.
અંતે,$8-3=5$.
277
MediumMCQ
$b$ અને $c$ ની કઈ કિંમતો માટે નિત્યસમ $f(x+1)-f(x)=8x+3$ સંતોષાય છે,જ્યાં $f(x)=bx^2+cx+d$ છે?
A
$b=2, c=1$
B
$b=4, c=-1$
C
$b=1, c=2$
D
$b=3, c=-1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $f(x) = bx^2 + cx + d$.
તેથી $f(x+1) = b(x+1)^2 + c(x+1) + d = b(x^2 + 2x + 1) + cx + c + d = bx^2 + 2bx + b + cx + c + d$.
હવે,$f(x+1) - f(x) = (bx^2 + 2bx + b + cx + c + d) - (bx^2 + cx + d) = 2bx + b + c$.
આપણને નિત્યસમ $f(x+1) - f(x) = 8x + 3$ આપેલ છે.
$x$ ના સહગુણકો અને અચળ પદોની સરખામણી કરતા:
$2b = 8 \implies b = 4$.
$b + c = 3 \implies 4 + c = 3 \implies c = -1$.
આમ,કિંમતો $b = 4$ અને $c = -1$ છે.
278
MediumMCQ
$x^2-(a-2)x-a+1=0$ સમીકરણના બીજના વર્ગોનો સરવાળો ન્યૂનતમ થાય તે માટે '$a$' ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$0$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $x^2-(a-2)x-a+1=0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$\alpha + \beta = a-2$
$\alpha \beta = -a+1$
બીજના વર્ગોનો સરવાળો $S = \alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$S = (a-2)^2 - 2(-a+1)$
$S = a^2 - 4a + 4 + 2a - 2$
$S = a^2 - 2a + 2$
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,પૂર્ણવર્ગ બનાવતા:
$S = (a^2 - 2a + 1) + 1 = (a-1)^2 + 1$.
પદાવલિ $(a-1)^2 + 1$ તેની ન્યૂનતમ કિંમત ત્યારે ધારણ કરે છે જ્યારે $(a-1)^2 = 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $a = 1$.
આમ,'$a$' ની કિંમત $1$ છે.
279
MediumMCQ
જો $f(x) = 2x^3 + mx^2 - 13x + n$ અને $2, 3$ એ સમીકરણ $f(x) = 0$ ના બીજ હોય,તો $4m + 5n$ ની કિંમત શોધો.
A
$30$
B
$100$
C
$130$
D
$150$

Solution

(C) આપેલ છે $f(x) = 2x^3 + mx^2 - 13x + n = 0$. $2$ અને $3$ બીજ હોવાથી,$f(2) = 0$ અને $f(3) = 0$.
$x = 2$ માટે: $2(2)^3 + m(2)^2 - 13(2) + n = 0 \implies 16 + 4m - 26 + n = 0 \implies 4m + n = 10$.
$x = 3$ માટે: $2(3)^3 + m(3)^2 - 13(3) + n = 0 \implies 54 + 9m - 39 + n = 0 \implies 9m + n = -15$.
બીજા સમીકરણમાંથી પ્રથમ સમીકરણ બાદ કરતા: $(9m + n) - (4m + n) = -15 - 10 \implies 5m = -25 \implies m = -5$.
$m = -5$ ને $4m + n = 10$ માં મૂકતા: $4(-5) + n = 10 \implies -20 + n = 10 \implies n = 30$.
આપણે $4m + 5n$ શોધવાનું છે: $4(-5) + 5(30) = -20 + 150 = 130$.
280
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2-px+r=0$ ના બીજ છે અને $\frac{\alpha}{2}, 2\beta$ એ સમીકરણ $x^2-qx+r=0$ ના બીજ છે. તો $r$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{2}{9}(p-q)(2q-p)$
B
$\frac{2}{9}(q-p)(2p-q)$
C
$\frac{2}{9}(q-2p)(2q-p)$
D
$\frac{2}{9}(2p-q)(2q-p)$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2-px+r=0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha+\beta=p$ $(i)$ અને $\alpha\beta=r$.
આપેલ છે કે $\frac{\alpha}{2}$ અને $2\beta$ એ $x^2-qx+r=0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\frac{\alpha}{2}+2\beta=q$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha+4\beta=2q$ $(ii)$.
વળી,બીજનો ગુણાકાર $\frac{\alpha}{2} \times 2\beta = r$ છે,તેથી $\alpha\beta=r$.
$(ii)$ માંથી $(i)$ બાદ કરતા,$(\alpha+4\beta)-(\alpha+\beta)=2q-p$,જેનું સાદું રૂપ $3\beta=2q-p$ થાય,તેથી $\beta=\frac{2q-p}{3}$.
$\beta$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા,$\alpha=p-\frac{2q-p}{3} = \frac{3p-2q+p}{3} = \frac{4p-2q}{3} = \frac{2(2p-q)}{3}$.
કારણ કે $r=\alpha\beta$,તેથી $r = \left(\frac{2(2p-q)}{3}\right) \left(\frac{2q-p}{3}\right) = \frac{2}{9}(2p-q)(2q-p)$.
281
EasyMCQ
$x$ માં એક દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનો સમાંતર મધ્યક ($A$.$M$.) અને ગુણોત્તર મધ્યક ($G$.$M$.) અનુક્રમે $p$ અને $q$ હોય,તો તે સમીકરણ શું થાય?
A
$x^{2}+2px+q^{2}=0$
B
$x^{2}+px+q^{2}=0$
C
$x^{2}-px+q^{2}=0$
D
$x^{2}-2px+q^{2}=0$

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ છે કે બીજનો સમાંતર મધ્યક ($A$.$M$.) $p$ છે,તેથી $\frac{\alpha+\beta}{2} = p$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha+\beta = 2p$.
આપેલ છે કે બીજનો ગુણોત્તર મધ્યક ($G$.$M$.) $q$ છે,તેથી $\sqrt{\alpha\beta} = q$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha\beta = q^{2}$.
દ્વિઘાત સમીકરણનું સ્વરૂપ $x^{2} - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^{2} - (2p)x + q^{2} = 0$ મળે છે,જે $x^{2} - 2px + q^{2} = 0$ તરીકે લખી શકાય.
282
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^{2}+x+1=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^{2}+\beta^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$0$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^{2}+x+1=0$ છે.
બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોવાથી,$\alpha + \beta = -1$ અને $\alpha \beta = 1$ થાય.
આપણે $\alpha^{2}+\beta^{2}$ શોધવાનું છે.
નિત્યસમ $\alpha^{2}+\beta^{2} = (\alpha + \beta)^{2} - 2\alpha \beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\alpha^{2}+\beta^{2} = (-1)^{2} - 2(1) = 1 - 2 = -1$.
વૈકલ્પિક રીતે,$x^{2}+x+1=0$ ના બીજ એકમના ઘનમૂળ $\omega$ અને $\omega^{2}$ છે.
તેથી,$\alpha^{2}+\beta^{2} = \omega^{2} + (\omega^{2})^{2} = \omega^{2} + \omega^{4} = \omega^{2} + \omega = -1$ (કારણ કે $1+\omega+\omega^{2}=0$).
283
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $x^{3}+4x+2=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^{3}+\beta^{3}+\gamma^{3}$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$6$
C
$-2$
D
$-6$

Solution

(D) આપેલ ઘન સમીકરણ $x^{3}+4x+2=0$ છે.
ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
ઘન સમીકરણ $ax^{3}+bx^{2}+cx+d=0$ ના ગુણધર્મો મુજબ:
બીજનો સરવાળો $\Sigma \alpha = -\frac{b}{a} = 0$.
બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો $\Sigma \alpha \beta = \frac{c}{a} = 4$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma = -\frac{d}{a} = -2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^{3}+\beta^{3}+\gamma^{3}-3 \alpha \beta \gamma = (\alpha+\beta+\gamma)(\alpha^{2}+\beta^{2}+\gamma^{2}-\alpha \beta-\beta \gamma-\gamma \alpha)$.
અહીં $\Sigma \alpha = 0$ હોવાથી,જમણી બાજુ $0$ થશે.
તેથી,$\alpha^{3}+\beta^{3}+\gamma^{3} = 3 \alpha \beta \gamma$.
બીજના ગુણાકારની કિંમત મૂકતા:
$\alpha^{3}+\beta^{3}+\gamma^{3} = 3(-2) = -6$.
284
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ $x^{3}-2x+1=0$ ના બીજ હોય,તો $\sum\left(\frac{1}{\alpha+\beta-\gamma}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{1}{2}$
B
$-1$
C
$0$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^{3}-2x+1=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = 0$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = -2$
$\alpha\beta\gamma = -1$
આપણે $\sum\left(\frac{1}{\alpha+\beta-\gamma}\right)$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\alpha+\beta+\gamma = 0$ હોવાથી,$\alpha+\beta = -\gamma$ થાય.
આ કિંમત મૂકતા:
$\sum\left(\frac{1}{-\gamma-\gamma}\right) = \sum\left(\frac{1}{-2\gamma}\right) = -\frac{1}{2} \sum\left(\frac{1}{\gamma}\right)$
$= -\frac{1}{2} \left(\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} + \frac{1}{\gamma}\right)$
$= -\frac{1}{2} \left(\frac{\beta\gamma + \alpha\gamma + \alpha\beta}{\alpha\beta\gamma}\right)$
$= -\frac{1}{2} \left(\frac{-2}{-1}\right) = -\frac{1}{2} \times 2 = -1$.
285
EasyMCQ
જો $a, -a, b$ એ $x^{3}-5x^{2}-x+5=0$ ના બીજ હોય,તો $b$ એ કયા સમીકરણનું બીજ છે?
A
$x^{2}+3x-20=0$
B
$x^{2}-5x+10=0$
C
$x^{2}-3x-10=0$
D
$x^{2}+5x-30=0$

Solution

(C) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^{3}-5x^{2}-x+5=0$ છે.
ધારો કે બીજ $a, -a, b$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો સરવાળો:
$a + (-a) + b = -(-5)/1 = 5$.
આથી $b = 5$ મળે છે.
હવે,આપણે ચકાસીએ કે કયા વિકલ્પમાં $x = 5$ મૂકતા સમીકરણનું સમાધાન થાય છે:
વિકલ્પ $C$ માટે,$x^{2}-3x-10=0$:
$x = 5$ મૂકતા,$(5)^{2}-3(5)-10 = 25-15-10 = 0$.
આમ,$b=5$ એ $x^{2}-3x-10=0$ નું બીજ છે.
286
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^{2}-ax+b^{2}=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^{2}+\beta^{2}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$a^{2}-2b^{2}$
B
$2a^{2}-b^{2}$
C
$a^{2}-b^{2}$
D
$a^{2}+b^{2}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-ax+b^{2}=0$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $Ax^{2}+Bx+C=0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha+\beta = -B/A$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = C/A$ થાય છે.
અહીં,$A=1$,$B=-a$,અને $C=b^{2}$ છે.
તેથી,$\alpha+\beta = -(-a)/1 = a$ અને $\alpha\beta = b^{2}/1 = b^{2}$ મળે છે.
આપણે $\alpha^{2}+\beta^{2}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
બીજગણિતીય નિત્યસમ $\alpha^{2}+\beta^{2} = (\alpha+\beta)^{2}-2\alpha\beta$ નો ઉપયોગ કરતા.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\alpha^{2}+\beta^{2} = (a)^{2}-2(b^{2}) = a^{2}-2b^{2}$ મળે છે.
287
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2+bx+c=0$ ના બીજ હોય અને તે $\alpha+\beta=5$ અને $\alpha^3+\beta^3=60$ શરતોનું પાલન કરતા હોય,તો $3c+2=$ ($b$ માં)
A
$2$
B
$3$
C
$-3$
D
$-2$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2+bx+c=0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha+\beta = -b = 5$ છે,જેનો અર્થ છે કે $b = -5$.
નિત્યસમ $\alpha^3+\beta^3 = (\alpha+\beta)^3 - 3\alpha\beta(\alpha+\beta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$60 = (5)^3 - 3\alpha\beta(5)$.
$60 = 125 - 15\alpha\beta$.
$15\alpha\beta = 125 - 60 = 65$.
$\alpha\beta = \frac{65}{15} = \frac{13}{3}$.
અહીં $\alpha\beta = c$ હોવાથી,$c = \frac{13}{3}$ મળે.
હવે,$3c+2$ ની કિંમત શોધતા:
$3(\frac{13}{3}) + 2 = 13 + 2 = 15$.
$b = -5$ હોવાથી,વિકલ્પો તપાસતા:
$-3b = -3(-5) = 15$.
આમ,$3c+2 = -3b$.
288
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+a x^2+b x+c=0$ ના બીજ હોય,તો $(\alpha+\beta-2 \gamma)(\beta+\gamma-2 \alpha)(\gamma+\alpha-2 \beta)=$
A
$2 a^3+9 a b+27 c$
B
$2 a^3+9 a b-27 c$
C
$2 a^3-9 a b+27 c$
D
$2 a^3-9 a b-27 c$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^3+a x^2+b x+c=0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha+\beta+\gamma = -a$ છે.
આપણે પદને આ રીતે લખી શકીએ:
$\alpha+\beta-2 \gamma = (\alpha+\beta+\gamma) - 3 \gamma = -a - 3 \gamma$.
તે જ રીતે,$\beta+\gamma-2 \alpha = -a - 3 \alpha$ અને $\gamma+\alpha-2 \beta = -a - 3 \beta$.
ગુણાકાર $(-a-3 \alpha)(-a-3 \beta)(-a-3 \gamma) = -(a+3 \alpha)(a+3 \beta)(a+3 \gamma)$ થશે.
ધારો કે $f(x) = x^3+a x^2+b x+c = (x-\alpha)(x-\beta)(x-\gamma)$.
તેથી $f(-a/3) = (-a/3-\alpha)(-a/3-\beta)(-a/3-\gamma) = (-1/27)(a+3 \alpha)(a+3 \beta)(a+3 \gamma)$.
આમ,$(a+3 \alpha)(a+3 \beta)(a+3 \gamma) = -27 f(-a/3)$.
મૂળ પદ $-(-27 f(-a/3)) = 27 f(-a/3)$ છે.
$f(-a/3) = (-a/3)^3 + a(-a/3)^2 + b(-a/3) + c = -a^3/27 + a^3/9 - ab/3 + c = (2a^3 - 9ab + 27c)/27$.
$27$ વડે ગુણતા,આપણને $2a^3 - 9ab + 27c$ મળે છે.
289
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+px^2+qx+r=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3=$
A
$p^3-3pq+3r$
B
$p^3-3pq-3r$
C
$3pq-3r-p^3$
D
$3pq+3r+p^3$

Solution

(C) આપેલ ઘન સમીકરણ $x^3+px^2+qx+r=0$ માટે,બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -p$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = q$
$\alpha\beta\gamma = -r$
આપણે નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ:
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3-3\alpha\beta\gamma = (\alpha+\beta+\gamma)(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2-\alpha\beta-\beta\gamma-\gamma\alpha)$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = (-p)^2 - 2q = p^2-2q$.
આ કિંમતો નિત્યસમમાં મૂકતા:
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 - 3(-r) = (-p)((p^2-2q) - q)$
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 + 3r = -p(p^2-3q)$
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = -p^3+3pq-3r$
$\alpha^3+\beta^3+\gamma^3 = 3pq-3r-p^3$.
290
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $5x^3-4x^2+3x-2=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{17}{25}$
B
$\frac{394}{125}$
C
$\frac{34}{125}$
D
$\frac{34}{25}$

Solution

(C) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $5x^3-4x^2+3x-2=0$ છે.
ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$e_1 = \alpha+\beta+\gamma = \frac{4}{5}$
$e_2 = \alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = \frac{3}{5}$
$e_3 = \alpha\beta\gamma = \frac{2}{5}$
$\sum \alpha^2 = (\sum \alpha)^2 - 2(\sum \alpha\beta) = (\frac{4}{5})^2 - 2(\frac{3}{5}) = -\frac{14}{25}$.
$\sum \alpha^3 = \frac{4}{5}(\sum \alpha^2) - \frac{3}{5}(\sum \alpha) + 3(\frac{2}{5}) = \frac{34}{125}$.
291
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+px^2+qx+r=0$ ના બીજ હોય,તો $(\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha)=$
A
$p-qr$
B
$q-rp$
C
$r-pq$
D
$pq-r$

Solution

(D) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3+px^2+qx+r=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -p$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = q$
$\alpha\beta\gamma = -r$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha+\beta = -p-\gamma$,$\beta+\gamma = -p-\alpha$,અને $\gamma+\alpha = -p-\beta$.
તેથી,$(\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha) = (-p-\gamma)(-p-\alpha)(-p-\beta) = -(p+\gamma)(p+\alpha)(p+\beta)$.
ધારો કે $f(x) = (x-\alpha)(x-\beta)(x-\gamma) = x^3+px^2+qx+r$.
તો $f(-p) = (-p-\alpha)(-p-\beta)(-p-\gamma) = (-p)^3+p(-p)^2+q(-p)+r = -p^3+p^3-pq+r = r-pq$.
કારણ કે $f(-p) = -(p+\alpha)(p+\beta)(p+\gamma)$,તેથી $-(p+\alpha)(p+\beta)(p+\gamma) = r-pq$.
આમ,$(\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha) = pq-r$.
292
EasyMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2-35x+c=0$ ના બીજ $2:3$ ના ગુણોત્તરમાં હોય અને $c=6K$ હોય,તો $K=$
A
$49$
B
$14$
C
$21$
D
$7$

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2-35x+c=0$ ના બીજ $2t$ અને $3t$ છે.
બીજનો સરવાળો $= 2t + 3t = -(-35)/1 = 35$.
$5t = 35 \Rightarrow t = 7$.
બીજનો ગુણાકાર $= (2t)(3t) = c/1 = c$.
$6t^2 = c$.
$t = 7$ હોવાથી,$c = 6(7^2) = 6 \times 49$.
આપેલ છે કે $c = 6K$,તેથી $6K = 6 \times 49$.
આમ,$K = 49$.
293
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2-ax+b=0$ ના બીજ હોય,અને $\alpha^2+\beta^2$ તથા $\alpha^3+\beta^3$ એ સમીકરણ $Ax^2+Bx+C=0$ ના બીજ હોય,તો $C=$
A
$a^5-5a^3b+6ab^2$
B
$a^5+5a^3b-6ab^2$
C
$a^5-5a^3b-6ab^2$
D
$a^5+5a^3b+6ab^2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha+\beta=a$ અને $\alpha\beta=b$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2+\beta^2 = (\alpha+\beta)^2 - 2\alpha\beta = a^2-2b$.
તેમજ,$\alpha^3+\beta^3 = (\alpha+\beta)(\alpha^2-\alpha\beta+\beta^2) = a(a^2-2b-b) = a(a^2-3b) = a^3-3ab$.
બીજ $p$ અને $q$ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (p+q)x + pq = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,બીજ $p = a^2-2b$ અને $q = a^3-3ab$ છે.
અચળ પદ $C$ એ બીજનો ગુણાકાર છે: $C = pq = (a^2-2b)(a^3-3ab)$.
આનું વિસ્તરણ કરતા: $C = a^2(a^3) - a^2(3ab) - 2b(a^3) + 2b(3ab) = a^5 - 3a^3b - 2a^3b + 6ab^2 = a^5 - 5a^3b + 6ab^2$.
294
MediumMCQ
જો $-1$ એ સમીકરણ $ax^3+bx^2+cx+1=0$ નું બે વાર પુનરાવર્તિત બીજ હોય,તો
A
$b=2a+1, c=a+1$
B
$b=2a+1, c=a-2$
C
$b=2a+1, c=a+2$
D
$b=2a-1, c=a+2$

Solution

(C) ધારો કે ત્રિઘાત સમીકરણ $ax^3+bx^2+cx+1=0$ ના બીજ $-1, -1, \alpha$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \times (-1) \times (-1) = -\frac{1}{a}$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $\alpha = -\frac{1}{a}$.
બીજનો સરવાળો $(-1) + (-1) + \alpha = -\frac{b}{a}$ થાય.
$\alpha = -\frac{1}{a}$ મૂકતા,આપણને $-2 - \frac{1}{a} = -\frac{b}{a}$ મળે છે.
$-a$ વડે ગુણતા,$2a + 1 = b$ મળે,તેથી $b = 2a + 1$.
કારણ કે $-1$ એ બીજ છે,$a(-1)^3 + b(-1)^2 + c(-1) + 1 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $-a + b - c + 1 = 0$ થાય છે.
$b = 2a + 1$ મૂકતા,આપણને $-a + (2a + 1) - c + 1 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $a + 2 - c = 0$ થાય,તેથી $c = a + 2$.
295
EasyMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $2x^2-4x+3=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{2(\alpha^4+\beta^4)+3(\alpha^2+\beta^2)}{\alpha+\beta} = $
A
$-1$
B
$-2$
C
$2$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $2x^2-4x+3=0$ ના બીજ છે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha+\beta = -(\frac{-4}{2}) = 2$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha\beta = \frac{3}{2}$.
$\alpha^2+\beta^2$ ની ગણતરી:
$\alpha^2+\beta^2 = (\alpha+\beta)^2 - 2\alpha\beta = (2)^2 - 2(\frac{3}{2}) = 4-3 = 1$.
$\alpha^4+\beta^4$ ની ગણતરી:
$(\alpha^2+\beta^2)^2 = \alpha^4+\beta^4+2\alpha^2\beta^2$.
$1^2 = \alpha^4+\beta^4 + 2(\frac{3}{2})^2$.
$1 = \alpha^4+\beta^4 + 2(\frac{9}{4}) = \alpha^4+\beta^4 + \frac{9}{2}$.
$\alpha^4+\beta^4 = 1 - \frac{9}{2} = -\frac{7}{2}$.
હવે,આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{2(\alpha^4+\beta^4)+3(\alpha^2+\beta^2)}{\alpha+\beta} = \frac{2(-\frac{7}{2}) + 3(1)}{2} = \frac{-7+3}{2} = \frac{-4}{2} = -2$.
296
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $ax^2+bx+c=0$ ના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $\alpha+\beta$ અને $\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta}$ હોય તે સમીકરણ શોધો.
A
$acx^2-(ab+bc)x+b^2=0$
B
$acx^2+(ab+bc)x-b^2=0$
C
$acx^2+(ab+bc)x+b^2=0$
D
$acx^2-(ab+bc)x-b^2=0$

Solution

(C) આપેલ છે: $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $ax^2+bx+c=0$ ના બીજ છે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha+\beta = -\frac{b}{a}$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha\beta = \frac{c}{a}$.
નવા બીજ $S_1 = \alpha+\beta = -\frac{b}{a}$ અને $S_2 = \frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta} = \frac{\alpha+\beta}{\alpha\beta} = \frac{-b/a}{c/a} = -\frac{b}{c}$ છે.
જરૂરી સમીકરણ $(x-S_1)(x-S_2) = 0$ છે.
$(x - (-\frac{b}{a}))(x - (-\frac{b}{c})) = 0$.
$(x + \frac{b}{a})(x + \frac{b}{c}) = 0$.
$ac$ વડે ગુણતા: $(ax+b)(cx+b) = 0$.
$acx^2 + abx + bcx + b^2 = 0$.
$acx^2 + (ab+bc)x + b^2 = 0$.
297
EasyMCQ
જો $a$ અને $b$ એ સમીકરણ $y^2+y+1=0$ ના બીજ હોય,તો $a^4+b^4+a^{-1}b^{-1}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$0$
C
$5$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $y^2+y+1=0$ છે.
$a$ અને $b$ બીજ હોવાથી,વિએટાના સૂત્રો મુજબ $a+b = -1$ અને $ab = 1$ થાય.
આપણે $a^4+b^4+a^{-1}b^{-1} = a^4+b^4+\frac{1}{ab}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
પ્રથમ,$a^2+b^2 = (a+b)^2 - 2ab = (-1)^2 - 2(1) = 1 - 2 = -1$ મેળવો.
ત્યારબાદ,$a^4+b^4 = (a^2+b^2)^2 - 2a^2b^2 = (-1)^2 - 2(1)^2 = 1 - 2 = -1$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$a^4+b^4+\frac{1}{ab} = -1 + \frac{1}{1} = -1 + 1 = 0$.
298
MediumMCQ
જો $c$ અને $d$ એ $x^2+ax+b=0$ ના બીજ હોય,તો $x^2+(4c+a)x+(b+2ac+4c^2)=0$ નું એક બીજ કયું છે?
A
$d+2c$
B
$d+c$
C
$d-c$
D
$d-2c$

Solution

(D) આપેલ છે કે $c$ અને $d$ એ $x^2+ax+b=0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$c+d = -a$ અને $cd = b$ મળે છે.
હવે,સમીકરણ $x^2+(4c+a)x+(b+2ac+4c^2)=0$ ધ્યાનમાં લો.
$a = -(c+d)$ અને $b = cd$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^2+(4c-(c+d))x+(cd+2c(-(c+d))+4c^2)=0$
$x^2+(3c-d)x+(cd-2c^2-2cd+4c^2)=0$
$x^2+(3c-d)x+(2c^2-cd)=0$
$x^2+(3c-d)x+c(2c-d)=0$
આને અવયવ પાડતા $(x+c)(x+2c-d)=0$ મળે છે.
આમ,બીજ $x = -c$ અને $x = d-2c$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,$d-2c$ એ એક બીજ છે.
299
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $x^3+ax^2+bx+c=0$ ના બીજ હોય,તો સમીકરણ $x^3+(2b-a^2)x^2+(b^2-2ac)x-c^2=0$ ના બીજ કયા છે?
A
$\alpha^3, \beta^3, \gamma^3$
B
$(\alpha+1)^2, (\beta+1)^2, (\gamma+1)^2$
C
$\alpha^2, \beta^2, \gamma^2$
D
$(\alpha-1)^2, (\beta-1)^2, (\gamma-1)^2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+ax^2+bx+c=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -a$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = b$
$\alpha\beta\gamma = -c$
ધારો કે નવા સમીકરણ $x^3+(2b-a^2)x^2+(b^2-2ac)x-c^2=0$ ના બીજ $\alpha', \beta', \gamma'$ છે.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$\alpha'+\beta'+\gamma' = -(2b-a^2) = a^2-2b = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = \alpha^2+\beta^2+\gamma^2$.
$\alpha'\beta'+\beta'\gamma'+\gamma'\alpha' = b^2-2ac = (\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)^2 - 2(\alpha+\beta+\gamma)(\alpha\beta\gamma) = \alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2$.
$\alpha'\beta'\gamma' = c^2 = (\alpha\beta\gamma)^2 = \alpha^2\beta^2\gamma^2$.
આમ,બીજ $\alpha^2, \beta^2, \gamma^2$ છે.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Relation between roots and coefficients · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.