Gujarati

Relation between roots and coefficients Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Relation between roots and coefficients

513+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 513 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજનો તફાવત $1$ હોય,તો:
A
$p^2 = 4q$
B
$p^2 = 4q + 1$
C
$p^2 = 4q - 1$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(B) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ છે કે બીજનો તફાવત $|\alpha - \beta| = 1$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta$.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી કિંમતો મૂકતા,જ્યાં $\alpha + \beta = -p$ અને $\alpha\beta = q$:
$1^2 = (-p)^2 - 4(q)$
$1 = p^2 - 4q$
$p^2 = 4q + 1$.
152
EasyMCQ
સમીકરણ $4x^2 + 3x + 7 = 0$ માટે,જો $\alpha$ અને $\beta$ તેના બીજ હોય,તો $1/\alpha + 1/\beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{3}{7}$
B
$\frac{3}{7}$
C
$-\frac{3}{5}$
D
$\frac{3}{5}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $4x^2 + 3x + 7 = 0$ છે.
$ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 4, b = 3, c = 7$ મળે.
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -b/a = -3/4$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = c/a = 7/4$.
હવે,$1/\alpha + 1/\beta = (\alpha + \beta) / (\alpha\beta)$.
કિંમતો મૂકતા,$(-3/4) / (7/4) = -3/7$ મળે.
153
DifficultMCQ
$a$ ના કયા મૂલ્ય માટે દ્વિઘાત સમીકરણ $(a^2 - 5a + 3) x^2 + (3a - 1) x + 2 = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજ કરતાં બમણું હોય ($/3$ માં)?
A
$-2$
B
$1$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $2\alpha$ છે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha + 2\alpha = 3\alpha = -\frac{3a - 1}{a^2 - 5a + 3} \Rightarrow \alpha = -\frac{3a - 1}{3(a^2 - 5a + 3)}$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \times 2\alpha = 2\alpha^2 = \frac{2}{a^2 - 5a + 3} \Rightarrow \alpha^2 = \frac{1}{a^2 - 5a + 3}$.
$\alpha^2$ માટેના સમીકરણનો વર્ગ કરતા: $\alpha^2 = \frac{(3a - 1)^2}{9(a^2 - 5a + 3)^2}$.
$\alpha^2$ ની બંને કિંમતો સરખાવતા: $\frac{1}{a^2 - 5a + 3} = \frac{(3a - 1)^2}{9(a^2 - 5a + 3)^2}$.
$a^2 - 5a + 3 \neq 0$ હોવાથી,$9(a^2 - 5a + 3) = (3a - 1)^2$.
$9a^2 - 45a + 27 = 9a^2 - 6a + 1$.
$-39a = -26 \Rightarrow a = \frac{26}{39} = \frac{2}{3}$.
154
MediumMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજનો વર્ગ હોય,તો:
A
$p^3 - q(3p - q) + q = 0$
B
$p^3 + q(3p + q) - q = 0$
C
$p^3 + q(3p - q) - q = 0$
D
$p^3 + q(3p + q) + q = 0$

Solution

(A) ધારો કે સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\alpha^2$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \alpha^2 = -p$
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \cdot \alpha^2 = \alpha^3 = q$
તેથી,$\alpha = q^{1/3}$.
સરવાળાના સમીકરણમાં $\alpha$ ની કિંમત મૂકતા:
$q^{1/3} + q^{2/3} = -p$
બંને બાજુ ઘન કરતા:
$(q^{1/3} + q^{2/3})^3 = (-p)^3$
$(a+b)^3 = a^3 + b^3 + 3ab(a+b)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$q + q^2 + 3q(q^{1/3} + q^{2/3}) = -p^3$
$q + q^2 + 3q(-p) = -p^3$
$p^3 + q^2 - 3pq + q = 0$
$p^3 - q(3p - q) + q = 0$.
155
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $x^2 - 3kx + 2e^{2\log k} - 1 = 0$ ના બીજનો ગુણાકાર $7$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$-2$
D
$4$

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $\frac{c}{a}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$a = 1$ અને $c = 2e^{2\log k} - 1$ છે.
આપેલ છે કે બીજનો ગુણાકાર $7$ છે,તેથી:
$2e^{2\log k} - 1 = 7$
$2e^{\log k^2} = 8$
$e^{\log k^2} = k^2$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$2k^2 = 8$
$k^2 = 4$
$k = \pm 2$
સમીકરણમાં $\log k$ પદ હોવાથી,લઘુગણક વ્યાખ્યાયિત થવા માટે $k > 0$ હોવું જરૂરી છે.
તેથી,$k = 2$.
156
MediumMCQ
જો $\alpha \neq \beta$,$\alpha^2 = 5\alpha - 3$ અને $\beta^2 = 5\beta - 3$ હોય,તો તે સમીકરણ શોધો જેના બીજ $\frac{\alpha}{\beta}$ અને $\frac{\beta}{\alpha}$ હોય.
A
$x^2 + 5x - 3 = 0$
B
$3x^2 + 12x + 3 = 0$
C
$3x^2 - 19x + 3 = 0$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ.

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha^2 = 5\alpha - 3$ અને $\beta^2 = 5\beta - 3$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 5x + 3 = 0$ ના બીજ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = 5$
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = 3$
આપણે એવું સમીકરણ શોધવાનું છે જેના બીજ $\frac{\alpha}{\beta}$ અને $\frac{\beta}{\alpha}$ હોય.
નવા બીજનો સરવાળો: $\frac{\alpha}{\beta} + \frac{\beta}{\alpha} = \frac{\alpha^2 + \beta^2}{\alpha \beta} = \frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta}{\alpha \beta} = \frac{5^2 - 2(3)}{3} = \frac{25 - 6}{3} = \frac{19}{3}$.
નવા બીજનો ગુણાકાર: $\frac{\alpha}{\beta} \times \frac{\beta}{\alpha} = 1$.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ દ્વારા મળે છે.
$x^2 - \frac{19}{3}x + 1 = 0$.
$3$ વડે ગુણતા,આપણને $3x^2 - 19x + 3 = 0$ મળે છે.
157
MediumMCQ
$2x^2 - 2(p - 2)x - p - 1 = 0$ સમીકરણના બીજના વર્ગોનો સરવાળો ન્યૂનતમ થાય તે માટે $p$ નું મૂલ્ય કેટલું હોવું જોઈએ?
A
$1$
B
$3/2$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(B) ધારો કે $2x^2 - 2(p - 2)x - p - 1 = 0$ ના બે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha + \beta = p - 2$ અને $\alpha \beta = \frac{-(p + 1)}{2}$ મળે.
ધારો કે $S$ એ બીજના વર્ગોનો સરવાળો છે: $S = \alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$.
કિંમતો મૂકતા,$S = (p - 2)^2 - 2 \left( \frac{-(p + 1)}{2} \right) = (p - 2)^2 + p + 1$.
વિસ્તરણ કરતા,$S = p^2 - 4p + 4 + p + 1 = p^2 - 3p + 5$.
$S$ ને ન્યૂનતમ કરવા માટે,પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $S = \left( p - \frac{3}{2} \right)^2 + 5 - \frac{9}{4} = \left( p - \frac{3}{2} \right)^2 + \frac{11}{4}$.
જ્યારે $p - \frac{3}{2} = 0$ થાય ત્યારે $S$ ન્યૂનતમ બને છે,એટલે કે $p = \frac{3}{2}$.
158
MediumMCQ
સમીકરણ $\frac{1}{x + a} - \frac{1}{x + b} = \frac{1}{x + c}$ માટે,જો બીજનો ગુણાકાર શૂન્ય હોય,તો બીજનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$\frac{2ab}{b + c}$
C
$\frac{2bc}{b + c}$
D
$\frac{-2bc}{b + c}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\frac{1}{x + a} - \frac{1}{x + b} = \frac{1}{x + c}$
ડાબી બાજુનું સાદુંરૂપ આપતા: $\frac{(x + b) - (x + a)}{(x + a)(x + b)} = \frac{1}{x + c}$
$\frac{b - a}{x^2 + (a + b)x + ab} = \frac{1}{x + c}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા: $x^2 + (a + b)x + ab = (b - a)(x + c)$
$x^2 + (a + b)x + ab = (b - a)x + (b - a)c$
$x^2 + (a + b - b + a)x + ab - (b - a)c = 0$
$x^2 + 2ax + ab - bc + ac = 0$
બીજનો ગુણાકાર $0$ હોવાથી,અચળ પદ $0$ હોવું જોઈએ:
$ab + ac - bc = 0 \implies a(b + c) = bc \implies a = \frac{bc}{b + c}$
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + Bx + C = 0$ માટે બીજનો સરવાળો $-B$ થાય છે.
બીજનો સરવાળો $= -2a = -2 \left( \frac{bc}{b + c} \right) = \frac{-2bc}{b + c}$.
159
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^2 - px + 8 = 0$ ના બીજનો તફાવત $2$ હોય,તો $p = ......$
A
$\pm 6$
B
$\pm 2$
C
$2, -6$
D
$6, -2$
160
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ $x^2 - x + p = 0$ ના બીજ હોય તથા $\gamma, \delta$ એ $x^2 - 4x + q = 0$ ના બીજ હોય અને જો $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ એ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં હોય,તો $p$ અને $q$ ની કિંમત અનુક્રમે ..... થાય.
A
$-2, -32$
B
$-2, 32$
C
$-6, 3$
D
$-6, -32$

Solution

(A) ધારો કે $r$ એ સમગુણોત્તર શ્રેણીનો સામાન્ય ગુણોત્તર છે. તો $\beta = \alpha r, \gamma = \alpha r^2, \delta = \alpha r^3$.
આપેલ સમીકરણો પરથી:
$\alpha + \beta = 1 \Rightarrow \alpha(1 + r) = 1 \dots (i)$
$\alpha \beta = p \Rightarrow \alpha^2 r = p \dots (ii)$
$\gamma + \delta = 4 \Rightarrow \alpha r^2(1 + r) = 4 \dots (iii)$
$\gamma \delta = q \Rightarrow \alpha^2 r^5 = q \dots (iv)$
$(iii)$ ને $(i)$ વડે ભાગતા,$r^2 = 4$,તેથી $r = \pm 2$.
જો $r = 2$ લઈએ,તો $\alpha = 1/3$,તેથી $p = 2/9$ અને $q = 32/9$.
જો $r = -2$ લઈએ,તો $\alpha(1 - 2) = 1 \Rightarrow \alpha = -1$.
તેથી $p = \alpha^2 r = (-1)^2(-2) = -2$ અને $q = \alpha^2 r^5 = (-1)^2(-2)^5 = -32$.
આમ,$(p, q) = (-2, -32)$.
161
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો કયા સમીકરણના બીજ $q/\alpha$ અને $q/\beta$ હશે?
A
$x^2 - qx + p = 0$
B
$x^2 + px + q = 0$
C
$x^2 - px - q = 0$
D
$qx^2 + px + 1 = 0$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha + \beta = -p$ અને $\alpha \beta = q$.
ધારો કે નવા બીજ $\alpha' = q/\alpha$ અને $\beta' = q/\beta$ છે.
નવા બીજનો સરવાળો $\alpha' + \beta' = \frac{q}{\alpha} + \frac{q}{\beta} = q \left( \frac{\alpha + \beta}{\alpha \beta} \right) = q \left( \frac{-p}{q} \right) = -p$.
નવા બીજનો ગુણાકાર $\alpha' \beta' = \left( \frac{q}{\alpha} \right) \left( \frac{q}{\beta} \right) = \frac{q^2}{\alpha \beta} = \frac{q^2}{q} = q$.
માગેલ સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^2 - (-p)x + q = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + px + q = 0$ થાય છે.
162
DifficultMCQ
જો $x^3 + 5x^2 - 7x - 1 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ હોય,તો તે સમીકરણ શોધો જેના બીજ $\alpha\beta, \beta\gamma, \gamma\alpha$ હોય.
A
$x^3 - 7x^2 + 5x + 1 = 0$
B
$x^3 + 7x^2 - 5x - 1 = 0$
C
$x^3 + 5x^2 + 7x + 1 = 0$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^3 + 5x^2 - 7x - 1 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્ર મુજબ,બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta\gamma = -(-1)/1 = 1$ થાય.
આપણે એવું સમીકરણ શોધવું છે જેના બીજ $\alpha\beta, \beta\gamma, \gamma\alpha$ હોય.
$\alpha\beta\gamma = 1$ હોવાથી,બીજને આ રીતે લખી શકાય:
$\alpha\beta = \frac{1}{\gamma}$,$\beta\gamma = \frac{1}{\alpha}$,$\gamma\alpha = \frac{1}{\beta}$.
આમ,નવા સમીકરણના બીજ $\frac{1}{\alpha}, \frac{1}{\beta}, \frac{1}{\gamma}$ છે.
જે સમીકરણના બીજ $\frac{1}{x}$ હોય તે મેળવવા માટે,મૂળ સમીકરણમાં $x$ ની જગ્યાએ $\frac{1}{x}$ મૂકતા:
$(\frac{1}{x})^3 + 5(\frac{1}{x})^2 - 7(\frac{1}{x}) - 1 = 0$.
$x^3$ વડે ગુણતા:
$1 + 5x - 7x^2 - x^3 = 0$,
જેનું સાદું રૂપ $x^3 + 7x^2 - 5x - 1 = 0$ થાય છે.
163
EasyMCQ
જો સમીકરણ $4x^2 - \sqrt{13}x - 7 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો $|\alpha - \beta|$ નું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$\frac{3\sqrt{13}}{4}$
B
$\frac{5\sqrt{13}}{4}$
C
$\frac{3\sqrt{5}}{4}$
D
$\frac{5\sqrt{5}}{4}$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $4x^2 - \sqrt{13}x - 7 = 0$ છે.
તેને $ax^2 + bx + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$a = 4$,$b = -\sqrt{13}$,અને $c = -7$ મળે છે.
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{b}{a} = -\frac{-\sqrt{13}}{4} = \frac{\sqrt{13}}{4}$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{c}{a} = -\frac{7}{4}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta$.
કિંમતો મૂકતા: $(\alpha - \beta)^2 = (\frac{\sqrt{13}}{4})^2 - 4(-\frac{7}{4}) = \frac{13}{16} + 7 = \frac{13 + 112}{16} = \frac{125}{16}$.
તેથી,$|\alpha - \beta| = \sqrt{\frac{125}{16}} = \frac{5\sqrt{5}}{4}$.
164
EasyMCQ
જો સમીકરણ $2x^2 - 3x + 5 = 0$ ના બીજ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + 2 = 0$ ના બીજ કરતાં વ્યસ્ત હોય,તો:
A
$a = 2, b = 3$
B
$a = 2, b = -3$
C
$a = 5, b = -3$
D
$a = 5, b = 3$

Solution

(C) ધારો કે સમીકરણ $2x^2 - 3x + 5 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -(-3)/2 = 3/2$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = 5/2$ થાય.
સમીકરણ $ax^2 + bx + 2 = 0$ ના બીજ $1/\alpha$ અને $1/\beta$ આપેલા છે.
સમીકરણ $ax^2 + bx + 2 = 0$ માટે,બીજનો ગુણાકાર $(1/\alpha)(1/\beta) = 1/(\alpha \beta) = 1/(5/2) = 2/5$ થાય.
વળી,$ax^2 + bx + 2 = 0$ માટે બીજનો ગુણાકાર $c/a = 2/a$ છે.
બંનેને સરખાવતા,$2/a = 2/5$,તેથી $a = 5$ મળે.
$ax^2 + bx + 2 = 0$ માટે બીજનો સરવાળો $(1/\alpha) + (1/\beta) = (\alpha + \beta) / (\alpha \beta) = (3/2) / (5/2) = 3/5$ થાય.
વળી,બીજનો સરવાળો $-b/a = -b/5$ છે.
બંનેને સરખાવતા,$-b/5 = 3/5$,તેથી $b = -3$ મળે.
આમ,$a = 5$ અને $b = -3$.
165
EasyMCQ
$a$ ના કયા મૂલ્ય માટે સમીકરણ $2x^2 - (a + 1)x + (a - 1) = 0$ ના બીજનો તફાવત તેમના ગુણાકાર જેટલો થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $2x^2 - (a + 1)x + (a - 1) = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = \frac{a + 1}{2}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{a - 1}{2}$ થાય.
બીજનો તફાવત $|\alpha - \beta| = \sqrt{(\alpha + \beta)^2 - 4\alpha \beta}$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે કે બીજનો તફાવત તેમના ગુણાકાર જેટલો છે,તેથી $|\alpha - \beta| = \alpha \beta$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(\alpha - \beta)^2 = (\alpha \beta)^2$.
કિંમતો મૂકતા,$(\alpha + \beta)^2 - 4\alpha \beta = (\alpha \beta)^2$.
$(\frac{a + 1}{2})^2 - 4(\frac{a - 1}{2}) = (\frac{a - 1}{2})^2$.
$\frac{a^2 + 2a + 1}{4} - 2(a - 1) = \frac{a^2 - 2a + 1}{4}$.
$4$ વડે ગુણતા,$a^2 + 2a + 1 - 8(a - 1) = a^2 - 2a + 1$.
$a^2 + 2a + 1 - 8a + 8 = a^2 - 2a + 1$.
$-6a + 9 = -2a + 1$.
$8 = 4a$.
$a = 2$.
166
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો $\frac{1}{(a\alpha + b)^2} + \frac{1}{(a\beta + b)^2}$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$\frac{b^2 - 2ac}{ac}$
B
$\frac{b^2 - 2ac}{a^2c^2}$
C
$\frac{2ac - b^2}{ac}$
D
$\frac{b^2}{a^2c}$

Solution

(B) જ્યારે સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ હોય ત્યારે $a\alpha^2 + b\alpha + c = 0$ અને $a\beta^2 + b\beta + c = 0$ થાય.
$a\alpha^2 + b\alpha + c = 0$ પરથી,$\alpha(a\alpha + b) = -c$,તેથી $(a\alpha + b) = -\frac{c}{\alpha}$ મળે.
તે જ રીતે,$(a\beta + b) = -\frac{c}{\beta}$ મળે.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{1}{(a\alpha + b)^2} + \frac{1}{(a\beta + b)^2} = \frac{1}{(-c/\alpha)^2} + \frac{1}{(-c/\beta)^2} = \frac{\alpha^2}{c^2} + \frac{\beta^2}{c^2} = \frac{\alpha^2 + \beta^2}{c^2}$.
નિત્યસમ $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ છે:
$\frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta}{c^2} = \frac{(-b/a)^2 - 2(c/a)}{c^2} = \frac{b^2/a^2 - 2c/a}{c^2} = \frac{b^2 - 2ac}{a^2c^2}$.
167
MediumMCQ
જો સમીકરણ $(k - 2)x^2 - (k - 4)x - 2 = 0$ ના બીજોનો તફાવત $3$ હોય, તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$1, 3$
B
$3, 3/2$
C
$2, 3/2$
D
$3/2, 1$

Solution

(B) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. આપેલ છે કે $|\alpha - \beta| = 3$.
સમીકરણ $(k - 2)x^2 - (k - 4)x - 2 = 0$ માટે, બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = \frac{k - 4}{k - 2}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{-2}{k - 2}$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha \beta$.
કિંમતો મૂકતા: $3^2 = \left(\frac{k - 4}{k - 2}\right)^2 - 4\left(\frac{-2}{k - 2}\right)$.
$9 = \frac{(k - 4)^2 + 8(k - 2)}{(k - 2)^2}$.
$9(k - 2)^2 = k^2 - 8k + 16 + 8k - 16$.
$9(k^2 - 4k + 4) = k^2$.
$9k^2 - 36k + 36 = k^2$.
$8k^2 - 36k + 36 = 0$.
$4$ વડે ભાગતા: $2k^2 - 9k + 9 = 0$.
$2k^2 - 6k - 3k + 9 = 0 \Rightarrow 2k(k - 3) - 3(k - 3) = 0$.
$(2k - 3)(k - 3) = 0$.
આમ, $k = 3$ અથવા $k = 3/2$.
168
DifficultMCQ
જો $x^2 + px + 1 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ હોય અને $x^2 + qx + 1 = 0$ ના બીજ $\gamma, \delta$ હોય,તો $(\alpha - \gamma) (\beta - \gamma) (\alpha + \delta) (\beta + \delta) = \dots$
A
$p^2 - q^2$
B
$q^2 - p^2$
C
$p^2 + q^2$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ.

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $x^2 + px + 1 = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha + \beta = -p$ અને $\alpha\beta = 1$.
આપેલ છે કે $\gamma, \delta$ એ $x^2 + qx + 1 = 0$ ના બીજ છે,તેથી $\gamma + \delta = -q$ અને $\gamma\delta = 1$.
પદાવલિ $E = (\alpha - \gamma) (\beta - \gamma) (\alpha + \delta) (\beta + \delta)$ ધ્યાનમાં લો.
$E = [\alpha\beta - \gamma(\alpha + \beta) + \gamma^2] [\alpha\beta + \delta(\alpha + \beta) + \delta^2]$.
કિંમતો મૂકતા:
$E = [1 - \gamma(-p) + \gamma^2] [1 + \delta(-p) + \delta^2] = [1 + p\gamma + \gamma^2] [1 - p\delta + \delta^2]$.
$\gamma^2 + q\gamma + 1 = 0$ હોવાથી,$\gamma^2 + 1 = -q\gamma$.
$\delta^2 + q\delta + 1 = 0$ હોવાથી,$\delta^2 + 1 = -q\delta$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$E = [-q\gamma + p\gamma] [-q\delta - p\delta] = \gamma(p - q) \cdot \delta(-p - q) = -\gamma\delta(p - q)(p + q) = -1(p^2 - q^2) = q^2 - p^2$.
169
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $x^2 - x - k = 0$ નું એક બીજ બીજા બીજ નો વર્ગ હોય,તો $k = \dots$
A
$2 \pm \sqrt{5}$
B
$3 \pm \sqrt{2}$
C
$1 \pm \sqrt{5}$
D
$5 \pm \sqrt{2}$

Solution

(A) ધારો કે સમીકરણ $x^2 - x - k = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\alpha^2$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$\alpha + \alpha^2 = 1$
$\alpha \cdot \alpha^2 = -k \implies \alpha^3 = -k$
$\alpha^2 + \alpha = 1$ સમીકરણનો ઘન લેતા:
$(\alpha^2 + \alpha)^3 = 1^3$
$\alpha^6 + \alpha^3 + 3\alpha^2 \cdot \alpha(\alpha^2 + \alpha) = 1$
$\alpha^3 = -k$ હોવાથી,$\alpha^6 = k^2$:
$k^2 + (-k) + 3(-k)(1) = 1$
$k^2 - 4k - 1 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $k = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$k = \frac{4 \pm \sqrt{20}}{2} = 2 \pm \sqrt{5}$
170
EasyMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો સમીકરણ $cx^2 + bx + a = 0$ ના બીજ કયા હશે?
A
$\frac{1}{\alpha}, \frac{1}{\beta}$
B
$-\frac{1}{\alpha}, -\frac{1}{\beta}$
C
$\frac{1}{\alpha}, -\frac{1}{\beta}$
D
$-\frac{1}{\alpha}, \frac{1}{\beta}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે,તેથી $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ થાય.
સમીકરણ $cx^2 + bx + a = 0$ ધ્યાનમાં લો. ધારો કે તેના બીજ $x_1$ અને $x_2$ છે.
આ સમીકરણ માટે,બીજનો સરવાળો $x_1 + x_2 = -\frac{b}{c}$ અને બીજનો ગુણાકાર $x_1x_2 = \frac{a}{c}$ થાય.
જો આપણે મૂળ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માં $x = \frac{1}{y}$ મૂકીએ,તો આપણને $a(\frac{1}{y})^2 + b(\frac{1}{y}) + c = 0$ મળે.
$y^2$ વડે ગુણતા,આપણને $a + by + cy^2 = 0$ મળે,જે $cy^2 + by + a = 0$ છે.
કારણ કે $x = \frac{1}{y}$,નવા સમીકરણના બીજ એ મૂળ સમીકરણના બીજના વ્યસ્ત છે.
તેથી,બીજ $\frac{1}{\alpha}$ અને $\frac{1}{\beta}$ છે.
171
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $Ax^2 + Bx + C = 0$ ના બીજ હોય અને $\alpha^2, \beta^2$ એ સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ હોય,તો $p = \dots$
A
$\frac{B^2 - 2AC}{A^2}$
B
$\frac{2AC - B^2}{A^2}$
C
$\frac{B^2 - 4AC}{A^2}$
D
એકપણ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $Ax^2 + Bx + C = 0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha + \beta = -B/A$ અને $\alpha\beta = C/A$.
આપેલ છે કે $\alpha^2, \beta^2$ એ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha^2 + \beta^2 = -p$ અને $\alpha^2\beta^2 = q$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta$.
કિંમતો મૂકતા,$-p = (-B/A)^2 - 2(C/A)$.
$-p = \frac{B^2}{A^2} - \frac{2C}{A} = \frac{B^2 - 2AC}{A^2}$.
તેથી,$p = -\frac{B^2 - 2AC}{A^2} = \frac{2AC - B^2}{A^2}$.
172
MediumMCQ
જો $x^2 - 2x + 3 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો તે સમીકરણ શોધો જેના બીજ $\frac{\alpha - 1}{\alpha + 1}$ અને $\frac{\beta - 1}{\beta + 1}$ હોય.
A
$3x^2 - 2x - 1 = 0$
B
$3x^2 + 2x + 1 = 0$
C
$3x^2 - 2x + 1 = 0$
D
$x^2 - 3x + 1 = 0$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^2 - 2x + 3 = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = 2$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = 3$ છે.
ધારો કે $y = \frac{x - 1}{x + 1}$. તેથી $y(x + 1) = x - 1$,જેનો અર્થ છે $yx + y = x - 1$.
ગોઠવતા $x(y - 1) = -y - 1$,તેથી $x = \frac{-(y + 1)}{y - 1} = \frac{y + 1}{1 - y}$.
$x = \frac{y + 1}{1 - y}$ ને મૂળ સમીકરણ $x^2 - 2x + 3 = 0$ માં મૂકતા:
$(\frac{y + 1}{1 - y})^2 - 2(\frac{y + 1}{1 - y}) + 3 = 0$.
$(1 - y)^2$ વડે ગુણતા: $(y + 1)^2 - 2(y + 1)(1 - y) + 3(1 - y)^2 = 0$.
$(y^2 + 2y + 1) - 2(1 - y^2) + 3(1 - 2y + y^2) = 0$.
$y^2 + 2y + 1 - 2 + 2y^2 + 3 - 6y + 3y^2 = 0$.
સમાન પદોને ભેગા કરતા: $6y^2 - 4y + 2 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $3y^2 - 2y + 1 = 0$ થાય છે.
આમ,માંગેલ સમીકરણ $3x^2 - 2x + 1 = 0$ છે.
173
EasyMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજનો સરવાળો તેમના વર્ગોના સરવાળાને સમાન હોય,તો:
A
$2ac = ab + b^2$
B
$2ac = b(a + b)$
C
$a^2 + b^2 = c^2$
D
$a^2 + b^2 = a + b$

Solution

(B) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો પરથી:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \beta = \frac{c}{a}$
પ્રશ્ન મુજબ,બીજનો સરવાળો એ તેમના વર્ગોના સરવાળાને સમાન છે:
$\alpha + \beta = \alpha^2 + \beta^2$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$.
કિંમતો મૂકતા:
$-\frac{b}{a} = (-\frac{b}{a})^2 - 2(\frac{c}{a})$
$-\frac{b}{a} = \frac{b^2}{a^2} - \frac{2c}{a}$
આખા સમીકરણને $a^2$ વડે ગુણતા:
$-ab = b^2 - 2ac$
પદોને ગોઠવતા:
$2ac = b^2 + ab$
$2ac = b(a + b)$
174
DifficultMCQ
જો સમીકરણો $x^2 + bx + c = 0$ અને $x^2 + qx + r = 0$ ના બીજોનો ગુણોત્તર સમાન હોય,તો:
A
$r^2c = b^2q$
B
$r^2b = c^2q$
C
$rb^2 = cq^2$
D
એક પણ નહીં

Solution

(C) ધારો કે,$\alpha, \beta$ એ $x^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે અને $\alpha', \beta'$ એ $x^2 + qx + r = 0$ ના બીજ છે.
તેથી $\alpha + \beta = -b, \alpha\beta = c$ અને $\alpha' + \beta' = -q, \alpha'\beta' = r$ થાય.
આપેલ છે કે બીજોનો ગુણોત્તર સમાન છે,તેથી $\frac{\alpha}{\beta} = \frac{\alpha'}{\beta'}$.
યોગ-વિયોગ પ્રમાણનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{\alpha + \beta}{\alpha - \beta} = \frac{\alpha' + \beta'}{\alpha' - \beta'}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{(\alpha + \beta)^2}{(\alpha - \beta)^2} = \frac{(\alpha' + \beta')^2}{(\alpha' - \beta')^2}$.
કારણ કે $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta$,તેથી $\frac{b^2}{b^2 - 4c} = \frac{q^2}{q^2 - 4r}$.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા $b^2(q^2 - 4r) = q^2(b^2 - 4c)$ મળે.
$b^2q^2 - 4b^2r = q^2b^2 - 4cq^2$.
$-4b^2r = -4cq^2$.
તેથી,$b^2r = cq^2$.
175
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2 + px + 1 = 0$ ના બીજ હોય અને $\gamma, \delta$ એ સમીકરણ $x^2 + qx + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $q^2 - p^2 = \dots$
A
$(\alpha - \gamma)(\beta - \gamma)(\alpha + \delta)(\beta + \delta)$
B
$(\alpha + \gamma)(\beta + \gamma)(\alpha - \delta)(\beta + \delta)$
C
$(\alpha + \gamma)(\beta + \gamma)(\alpha + \delta)(\beta + \delta)$
D
એકપણ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha + \beta = -p, \alpha \beta = 1$ અને $\gamma + \delta = -q, \gamma \delta = 1$.
પદ $(\alpha - \gamma)(\beta - \gamma)(\alpha + \delta)(\beta + \delta)$ ધ્યાનમાં લો.
$= \{\alpha \beta - \gamma(\alpha + \beta) + \gamma^2\} \{\alpha \beta + \delta(\alpha + \beta) + \delta^2\}$
$= (1 + p\gamma + \gamma^2)(1 - p\delta + \delta^2)$
કારણ કે $\gamma$ એ $x^2 + qx + 1 = 0$ નું બીજ છે,તેથી $\gamma^2 + q\gamma + 1 = 0$,એટલે કે $\gamma^2 + 1 = -q\gamma$.
તે જ રીતે,$\delta^2 + 1 = -q\delta$.
આ કિંમતો પદમાં મૂકતા:
$= (p\gamma - q\gamma)(-p\delta - q\delta) = \gamma(p - q) \cdot \delta(-p - q)$
$= -\gamma \delta (p - q)(p + q) = -(1)(p^2 - q^2) = q^2 - p^2$.
176
EasyMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો $\alpha \beta^2 + \alpha^2 \beta + \alpha \beta$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{c(a - b)}{a^2}$
B
$0$
C
$-\frac{bc}{a^2}$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{c}{a}$ છે.
આપણે $\alpha \beta^2 + \alpha^2 \beta + \alpha \beta$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\alpha \beta$ સામાન્ય લેતા:
$\alpha \beta (\beta + \alpha) + \alpha \beta = \alpha \beta (\alpha + \beta + 1)$.
$\alpha + \beta$ અને $\alpha \beta$ ની કિંમત મૂકતા:
$= \frac{c}{a} \left( -\frac{b}{a} + 1 \right) = \frac{c}{a} \left( \frac{a - b}{a} \right) = \frac{c(a - b)}{a^2}$.
177
DifficultMCQ
જો $x^2 - 5x - 3 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો $\frac{1}{2\alpha - 3}$ અને $\frac{1}{2\beta - 3}$ બીજ ધરાવતું સમીકરણ કયું હોય?
A
$33x^2 + 4x - 1 = 0$
B
$33x^2 - 4x + 1 = 0$
C
$33x^2 - 4x - 1 = 0$
D
$33x^2 + 4x + 1 = 0$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2 - 5x - 3 = 0$ માટે,$\alpha + \beta = 5$ અને $\alpha\beta = -3$ મળે.
ધારો કે $y = \frac{1}{2\alpha - 3}$. તેથી $2\alpha - 3 = \frac{1}{y}$,એટલે કે $2\alpha = \frac{1 + 3y}{y}$,જેથી $\alpha = \frac{3y + 1}{2y}$.
$\alpha$ એ $x^2 - 5x - 3 = 0$ નું બીજ હોવાથી,$\alpha$ ની કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{3y + 1}{2y})^2 - 5(\frac{3y + 1}{2y}) - 3 = 0$.
છેદ દૂર કરવા માટે $4y^2$ વડે ગુણતા:
$(3y + 1)^2 - 10y(3y + 1) - 12y^2 = 0$.
$9y^2 + 6y + 1 - 30y^2 - 10y - 12y^2 = 0$.
$-33y^2 - 4y + 1 = 0$.
$-1$ વડે ગુણતા,$33y^2 + 4y - 1 = 0$ મળે.
$y$ ને $x$ વડે બદલતા,માંગેલ સમીકરણ $33x^2 + 4x - 1 = 0$ છે.
178
DifficultMCQ
જો $ax^2 + bx + c = 0$ ના બે બીજ $\alpha, \beta$ હોય અને $px^2 + qx + r = 0$ ના બીજ $\gamma, \delta$ હોય,અને $D_1, D_2$ તેમના અનુક્રમે વિવેચક હોય. જો $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ સમાંતર શ્રેણીમાં હોય,તો $D_1 : D_2 = \dots$
A
$\frac{a^2}{p^2}$
B
$\frac{a^2}{b^2}$
C
$\frac{b^2}{q^2}$
D
$\frac{c^2}{r^2}$

Solution

(A) અહીં $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$,$\alpha \beta = \frac{c}{a}$ અને $\gamma + \delta = -\frac{q}{p}$,$\gamma \delta = \frac{r}{p}$ છે.
$\alpha, \beta, \gamma, \delta$ સમાંતર શ્રેણીમાં હોવાથી,$\beta - \alpha = \delta - \gamma$ થાય.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(\beta - \alpha)^2 = (\delta - \gamma)^2$ મળે.
નિત્યસમ $(x - y)^2 = (x + y)^2 - 4xy$ નો ઉપયોગ કરતા,$(\alpha + \beta)^2 - 4\alpha \beta = (\gamma + \delta)^2 - 4\gamma \delta$ મળે.
કિંમતો મૂકતા,$\frac{b^2}{a^2} - \frac{4c}{a} = \frac{q^2}{p^2} - \frac{4r}{p}$ મળે.
આથી $\frac{b^2 - 4ac}{a^2} = \frac{q^2 - 4pr}{p^2}$ થાય.
અહીં $D_1 = b^2 - 4ac$ અને $D_2 = q^2 - 4pr$ હોવાથી,$\frac{D_1}{a^2} = \frac{D_2}{p^2}$ મળે.
તેથી,$\frac{D_1}{D_2} = \frac{a^2}{p^2}$.
179
DifficultMCQ
$x^2 - 6x - 2 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે,જ્યાં $\alpha > \beta$. જો બધા $n \geq 1$ માટે $a_n = \alpha^n - \beta^n$ હોય,તો $\frac{a_{10} - 2a_8}{2a_9}$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 - 6x - 2 = 0$ ના બીજ છે.
તેથી,$\alpha^2 - 6\alpha - 2 = 0 \implies \alpha^2 - 2 = 6\alpha$ અને $\beta^2 - 6\beta - 2 = 0 \implies \beta^2 - 2 = 6\beta$.
આપણે $\frac{a_{10} - 2a_8}{2a_9}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$a_n = \alpha^n - \beta^n$ મૂકતા:
$\frac{(\alpha^{10} - \beta^{10}) - 2(\alpha^8 - \beta^8)}{2(\alpha^9 - \beta^9)}$
$= \frac{\alpha^8(\alpha^2 - 2) - \beta^8(\beta^2 - 2)}{2(\alpha^9 - \beta^9)}$
$\alpha^2 - 2 = 6\alpha$ અને $\beta^2 - 2 = 6\beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$= \frac{\alpha^8(6\alpha) - \beta^8(6\beta)}{2(\alpha^9 - \beta^9)}$
$= \frac{6\alpha^9 - 6\beta^9}{2(\alpha^9 - \beta^9)} = \frac{6}{2} = 3$.
180
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $x^2 - 5x + 16 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,અને જો સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha^2 + \beta^2$ અને $\alpha\beta/2$ હોય,તો:
A
$p = 1, q = -56$
B
$p = -1, q = -56$
C
$p = 1, q = 56$
D
$p = -1, q = 56$

Solution

(B) સમીકરણ $x^2 - 5x + 16 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
તેથી,$\alpha + \beta = 5$ અને $\alpha\beta = 16$.
સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $-p = (\alpha^2 + \beta^2) + \frac{\alpha\beta}{2}$ થાય.
નિત્યસમ $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$-p = (5^2 - 2(16)) + \frac{16}{2} = (25 - 32) + 8 = -7 + 8 = 1$.
તેથી,$p = -1$.
બીજનો ગુણાકાર $q = (\alpha^2 + \beta^2) \times \frac{\alpha\beta}{2}$ થાય.
$q = (25 - 32) \times \frac{16}{2} = (-7) \times 8 = -56$.
આમ,$p = -1$ અને $q = -56$.
181
DifficultMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ($a \neq 0$; $a, b, c \in \mathbb{R}$) ના બીજ હોય,તો $(1 + \alpha + \alpha^2)(1 + \beta + \beta^2)$ એ . . . . થાય.
A
શૂન્ય
B
ધન
C
ઋણ
D
એકપણ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha \beta = \frac{c}{a}$.
પદાવલિ $E = (1 + \alpha + \alpha^2)(1 + \beta + \beta^2)$ ધ્યાનમાં લો.
ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા:
$E = 1 + (\alpha + \beta) + (\alpha^2 + \beta^2) + \alpha \beta + \alpha \beta(\alpha + \beta) + (\alpha \beta)^2$
$\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$E = 1 + (\alpha + \beta) + ((\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta) + \alpha \beta + \alpha \beta(\alpha + \beta) + (\alpha \beta)^2$
$\alpha + \beta$ અને $\alpha \beta$ ની કિંમતો મુકતા:
$E = 1 - \frac{b}{a} + (\frac{b^2}{a^2} - 2\frac{c}{a}) + \frac{c}{a} + \frac{c}{a}(-\frac{b}{a}) + \frac{c^2}{a^2}$
$E = \frac{a^2 - ab + b^2 - ac - bc + c^2}{a^2} = \frac{a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca}{a^2}$
$E = \frac{(a-b)^2 + (b-c)^2 + (c-a)^2}{2a^2}$
વર્ગોનો સરવાળો હંમેશા અઋણ હોવાથી અને $a \neq 0$ હોવાથી,આ પદાવલિ ધન છે.
182
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $x^3 - 9x^2 + 14x + 24 = 0$ ના બે બીજનો ગુણોત્તર $3 : 2$ હોય,તો તે સમીકરણના બીજ શોધો.
A
$6, 4, -1$
B
$6, 4, 1$
C
$-6, 4, 1$
D
$-6, -4, 1$

Solution

(A) ધારો કે બીજ $3\alpha, 2\alpha, \beta$ છે. (કારણ કે બે બીજનો ગુણોત્તર $3 : 2$ છે.)
બીજનો સરવાળો: $3\alpha + 2\alpha + \beta = 9$
$\Rightarrow 5\alpha + \beta = 9 \dots (i)$
બબ્બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો: $6\alpha^2 + 5\alpha\beta = 14 \dots (ii)$
બીજનો ગુણાકાર: $6\alpha^2\beta = -24 \Rightarrow \alpha^2\beta = -4 \dots (iii)$
$(i)$ પરથી,$\beta = 9 - 5\alpha$. આ કિંમત $(ii)$ માં મુકતા:
$6\alpha^2 + 5\alpha(9 - 5\alpha) = 14$
$19\alpha^2 - 45\alpha + 14 = 0$
$(19\alpha - 7)(\alpha - 2) = 0$
તેથી,$\alpha = 2$ અથવા $\alpha = 7/19$.
જો $\alpha = 2$,તો $\beta = -1$. જે $(iii)$ નું સમાધાન કરે છે.
આમ,બીજ $6, 4, -1$ છે.
183
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $x^2 - 5x + 16 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ હોય અને $(\alpha^2 + \beta^2)$ તથા $\frac{\alpha\beta}{2}$ એ સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ હોય,તો:
A
$p = 1, q = -56$
B
$p = 1, q = 56$
C
$p = -1, q = 56$
D
$p = -1, q = -56$

Solution

(D) સમીકરણ $x^2 - 5x + 16 = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = 5$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = 16$ છે.
આપણે બીજા સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ શોધવા પડશે.
પ્રથમ બીજ $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta = (5)^2 - 2(16) = 25 - 32 = -7$ છે.
બીજું બીજ $\frac{\alpha\beta}{2} = \frac{16}{2} = 8$ છે.
સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $-7$ અને $8$ છે.
બીજનો સરવાળો: $-7 + 8 = 1 = -p \implies p = -1$.
બીજનો ગુણાકાર: $(-7)(8) = -56 = q \implies q = -56$.
આમ,$p = -1$ અને $q = -56$.
184
DifficultMCQ
જો સમીકરણો $ax^2 + bx + c = 0$ અને $px^2 + qx + r = 0$ ના બીજ અનુક્રમે $\alpha_1, \alpha_2$ અને $\beta_1, \beta_2$ હોય,અને સુરેખ સમીકરણોની પદ્ધતિ $\alpha_1y + \alpha_2z = 0$ અને $\beta_1y + \beta_2z = 0$ શૂન્યેતર ઉકેલ ધરાવતી હોય,તો નીચેનામાંથી શું સાચું છે?
A
$p^2br = a^2qc$
B
$b^2pr = q^2ac$
C
$r^2pb = c^2ar$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ.

Solution

(B) દ્વિઘાત સમીકરણો માટે,આપણી પાસે છે:
$\alpha_1 + \alpha_2 = -\frac{b}{a}, \alpha_1\alpha_2 = \frac{c}{a}$
$\beta_1 + \beta_2 = -\frac{q}{p}, \beta_1\beta_2 = \frac{r}{p}$
સુરેખ સમીકરણોની પદ્ધતિ $\alpha_1y + \alpha_2z = 0$ અને $\beta_1y + \beta_2z = 0$ શૂન્યેતર ઉકેલ ધરાવે છે જો સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય:
$\begin{vmatrix} \alpha_1 & \alpha_2 \\ \beta_1 & \beta_2 \end{vmatrix} = 0$
$\Rightarrow \alpha_1\beta_2 - \alpha_2\beta_1 = 0 \Rightarrow \frac{\alpha_1}{\beta_1} = \frac{\alpha_2}{\beta_2} = k$ (ધારો)
ગુણોત્તરના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{\alpha_1 + \alpha_2}{\beta_1 + \beta_2} = \frac{\alpha_1 - \alpha_2}{\beta_1 - \beta_2} = k$
વળી,$\frac{\alpha_1\alpha_2}{\beta_1\beta_2} = k^2$
તેથી,$\left( \frac{\alpha_1 + \alpha_2}{\beta_1 + \beta_2} \right)^2 = \frac{\alpha_1\alpha_2}{\beta_1\beta_2}$
કિંમતો મૂકતા:
$\left( \frac{-b/a}{-q/p} \right)^2 = \frac{c/a}{r/p}$
$\frac{b^2 p^2}{a^2 q^2} = \frac{cp}{ar}$
$b^2 p^2 ar = a^2 q^2 cp$
$b^2 pr = q^2 ac$
185
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં હોય,જ્યાં $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $ax^2 + 2bx + c = 0$ ના બીજ હોય અને $\gamma, \delta$ એ સમીકરણ $px^2 + 2qx + r = 0$ ના બીજ હોય,તો:
A
$\frac{ac}{b^2} = \frac{pr}{q^2}$
B
$\frac{ac}{b} = \frac{pr}{q}$
C
$\frac{ab}{c^2} = \frac{pq}{r^2}$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ

Solution

(A) $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં હોવાથી,સામાન્ય ગુણોત્તર $k$ લો. તેથી $\beta = \alpha k$,$\gamma = \alpha k^2$,અને $\delta = \alpha k^3$.
સમીકરણ $ax^2 + 2bx + c = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{2b}{a}$ અને ગુણાકાર $\alpha \beta = \frac{c}{a}$.
સમીકરણ $px^2 + 2qx + r = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\gamma + \delta = -\frac{2q}{p}$ અને ગુણાકાર $\gamma \delta = \frac{r}{p}$.
$\alpha, \beta, \gamma, \delta$ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં હોવાથી,$\frac{\beta}{\alpha} = \frac{\delta}{\gamma} = k$.
તેથી,$\frac{(\alpha + \beta)^2}{\alpha \beta} = \frac{(\gamma + \delta)^2}{\gamma \delta}$ મળે.
સહગુણકો મૂકતા: $\frac{4b^2}{ac} = \frac{4q^2}{pr}$.
જેનું સાદું રૂપ $\frac{b^2}{ac} = \frac{q^2}{pr}$ થાય,એટલે કે $\frac{ac}{b^2} = \frac{pr}{q^2}$.
186
DifficultMCQ
જો $\tan \alpha$ અને $\tan \beta$ એ સમીકરણ $x^2 - px + q = 0$ ના બીજ હોય,તો $\sin^2 (\alpha + \beta)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{p^2}{p^2 + (1 - q)^2}$
B
$\frac{p^2}{p^2 + q^2}$
C
$\frac{q^2}{p^2 + (1 - q)^2}$
D
$\frac{p^2}{(p + q)^2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\tan \alpha$ અને $\tan \beta$ એ $x^2 - px + q = 0$ ના બીજ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\tan \alpha + \tan \beta = p$ અને $\tan \alpha \tan \beta = q$.
$\tan(\alpha + \beta)$ માટેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$\tan(\alpha + \beta) = \frac{\tan \alpha + \tan \beta}{1 - \tan \alpha \tan \beta} = \frac{p}{1 - q}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^2 \theta = \frac{\tan^2 \theta}{1 + \tan^2 \theta}$.
$\theta = \alpha + \beta$ મૂકતા:
$\sin^2(\alpha + \beta) = \frac{\tan^2(\alpha + \beta)}{1 + \tan^2(\alpha + \beta)} = \frac{(\frac{p}{1 - q})^2}{1 + (\frac{p}{1 - q})^2}$.
પદનું સાદું રૂપ આપતા:
$= \frac{p^2}{(1 - q)^2 + p^2} = \frac{p^2}{p^2 + (1 - q)^2}$.
187
MediumMCQ
સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે બીજ $\alpha, \beta$ છે અને સમીકરણ $Ax^2 + Bx + C = 0$ માટે બીજ $\alpha - k, \beta - k$ છે. તો $\frac{B^2 - 4AC}{b^2 - 4ac} = \dots$
A
$0$
B
$1$
C
$\left( \frac{A}{a} \right)^2$
D
$\left( \frac{a}{A} \right)^2$

Solution

(C) પ્રથમ સમીકરણનો વિવેચક $D_1 = b^2 - 4ac$ છે. બીજનો તફાવત $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta = \frac{b^2}{a^2} - \frac{4c}{a} = \frac{b^2 - 4ac}{a^2}$ થાય.
બીજા સમીકરણ માટે,બીજ $\alpha - k$ અને $\beta - k$ છે. બીજનો તફાવત $(\alpha - k - (\beta - k))^2 = (\alpha - \beta)^2 = \frac{b^2 - 4ac}{a^2}$ થાય.
વળી,બીજા સમીકરણ માટે,બીજના તફાવતનો વર્ગ $\frac{B^2 - 4AC}{A^2}$ થાય.
બંનેને સરખાવતા,$\frac{b^2 - 4ac}{a^2} = \frac{B^2 - 4AC}{A^2}$ મળે.
તેથી,$\frac{B^2 - 4AC}{b^2 - 4ac} = \frac{A^2}{a^2} = \left( \frac{A}{a} \right)^2$.
188
DifficultMCQ
સચીન અને રાહુલ એક દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલે છે. સચીન અચળ પદ લખવામાં ભૂલ કરે છે અને $(4, 3)$ બીજ મેળવે છે. રાહુલ $x$ ના સહગુણક લખવામાં ભૂલ કરે છે અને $(3, 2)$ બીજ મેળવે છે. તો સમીકરણના સાચા બીજ કયા છે?
A
$-4, -3$
B
$6, 1$
C
$4, 3$
D
$-6, -1$

Solution

(B) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + bx + c = 0$ છે.
સચીને અચળ પદ $c$ માં ભૂલ કરી છે,તેથી તેના બીજ $(4, 3)$ એ સહગુણક $b$ માટે સાચા છે. બીજનો સરવાળો $-(b) = 4 + 3 = 7$ થાય,તેથી $b = -7$.
રાહુલે $x$ ના સહગુણક $b$ માં ભૂલ કરી છે,તેથી તેના બીજ $(3, 2)$ એ અચળ પદ $c$ માટે સાચા છે. બીજનો ગુણાકાર $c = 3 \times 2 = 6$ થાય.
સાચું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 7x + 6 = 0$ છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^2 - 6x - x + 6 = 0 \implies x(x - 6) - 1(x - 6) = 0 \implies (x - 6)(x - 1) = 0$.
સાચા બીજ $x = 6$ અને $x = 1$ છે.
189
DifficultMCQ
સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે જો $\alpha$ અને $\beta$ તેના બીજ હોય,તો જે સમીકરણના બીજ $\alpha + \frac{1}{\beta}$ અને $\beta + \frac{1}{\alpha}$ હોય તે સમીકરણ કયું છે?
A
$acx^2 + (a + c)bx + (a + c)^2 = 0$
B
$abx^2 + (a + c)bx + (a + c)^2 = 0$
C
$acx^2 + (a + b)cx + (a + c)^2 = 0$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) અહીં $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ છે.
ધારો કે નવા બીજ $S_1 = \alpha + \frac{1}{\beta}$ અને $S_2 = \beta + \frac{1}{\alpha}$ છે.
બીજનો સરવાળો $= (\alpha + \beta) + (\frac{1}{\beta} + \frac{1}{\alpha}) = (\alpha + \beta) + \frac{\alpha + \beta}{\alpha\beta} = -\frac{b}{a} + \frac{-b/a}{c/a} = -\frac{b}{a} - \frac{b}{c} = -\frac{b(a+c)}{ac}$.
બીજનો ગુણાકાર $= (\alpha + \frac{1}{\beta})(\beta + \frac{1}{\alpha}) = \alpha\beta + 1 + 1 + \frac{1}{\alpha\beta} = 2 + \frac{c}{a} + \frac{a}{c} = \frac{2ac + c^2 + a^2}{ac} = \frac{(a+c)^2}{ac}$.
માગેલ સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
$x^2 + \frac{b(a+c)}{ac}x + \frac{(a+c)^2}{ac} = 0$.
$ac$ વડે ગુણતા,$acx^2 + (a+c)bx + (a+c)^2 = 0$ મળે છે.
190
EasyMCQ
બે સમીકરણો $x^2 - 2ax + b^2 = 0$ અને $x^2 - 2bx + a^2 = 0$ લો. પ્રથમ સમીકરણના બીજનો સમાંતર મધ્યક કોના બરાબર છે?
A
બીજા સમીકરણના બીજનો સમાંતર મધ્યક
B
બીજા સમીકરણના બીજનો સમગુણોત્તર મધ્યક
C
બીજા સમીકરણના બીજના સમગુણોત્તર મધ્યકનું વર્ગમૂળ
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહીં

Solution

(D) પ્રથમ સમીકરણ $x^2 - 2ax + b^2 = 0$ માટે,ધારો કે બીજ $\alpha_1$ અને $\beta_1$ છે. બીજનો સરવાળો $\alpha_1 + \beta_1 = 2a$ છે. બીજનો સમાંતર મધ્યક $(AM)$ $\frac{\alpha_1 + \beta_1}{2} = \frac{2a}{2} = a$ છે.
બીજા સમીકરણ $x^2 - 2bx + a^2 = 0$ માટે,ધારો કે બીજ $\alpha_2$ અને $\beta_2$ છે. બીજનો સરવાળો $\alpha_2 + \beta_2 = 2b$ છે. બીજનો સમાંતર મધ્યક $(AM)$ $\frac{\alpha_2 + \beta_2}{2} = \frac{2b}{2} = b$ છે.
બીજા સમીકરણના બીજનો ગુણાકાર $\alpha_2 \beta_2 = a^2$ છે. બીજનો સમગુણોત્તર મધ્યક $(GM)$ $\sqrt{\alpha_2 \beta_2} = \sqrt{a^2} = |a|$ છે.
પરિણામોની સરખામણી કરતા,પ્રથમ સમીકરણનો સમાંતર મધ્યક $a$ છે,જે બીજા સમીકરણના સમાંતર મધ્યક $(b)$ કે સમગુણોત્તર મધ્યક $(|a|)$ સાથે સમાન હોવો જરૂરી નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
191
MediumMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ હોય,તો $\frac{\alpha}{a\beta + b} + \frac{\beta}{a\alpha + b} = \dots$
A
$2/a$
B
$2/b$
C
$2/c$
D
$-2/a$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
તેથી,$\alpha$ અને $\beta$ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે:
$a\alpha^2 + b\alpha + c = 0 \implies a\alpha^2 + b\alpha = -c \implies \alpha(a\alpha + b) = -c \implies a\alpha + b = -c/\alpha$.
તે જ રીતે,$a\beta^2 + b\beta + c = 0 \implies a\beta^2 + b\beta = -c \implies \beta(a\beta + b) = -c \implies a\beta + b = -c/\beta$.
હવે,આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{\alpha}{a\beta + b} + \frac{\beta}{a\alpha + b} = \frac{\alpha}{-c/\beta} + \frac{\beta}{-c/\alpha}$.
$= -\frac{\alpha\beta}{c} - \frac{\alpha\beta}{c} = -\frac{2\alpha\beta}{c}$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = c/a$ હોવાથી,આ કિંમત મૂકતા:
$= -\frac{2}{c} \times \frac{c}{a} = -\frac{2}{a}$.
192
EasyMCQ
સમીકરણ $x^2 - 18x + 9 = 0$ ના બીજનો સમગુણોતર મધ્યક કયો છે?
A
$6$
B
$5$
C
$3$
D
આપેલ પૈકી એકપણ નહિ
193
DifficultMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ અનુક્રમે $\tan 30^\circ$ અને $\tan 15^\circ$ હોય,તો $2 + q - p$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ના બીજ $\alpha = \tan 30^\circ$ અને $\beta = \tan 15^\circ$ છે.
બીજના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -p$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = q$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\tan(30^\circ + 15^\circ) = \tan 45^\circ = 1$.
સૂત્ર $\tan(A + B) = \frac{\tan A + \tan B}{1 - \tan A \tan B}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$1 = \frac{-p}{1 - q}$.
આથી $1 - q = -p$,એટલે કે $q - p = 1$.
આપણે $2 + q - p$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$q - p = 1$ મૂકતા,આપણને $2 + 1 = 3$ મળે છે.
194
DifficultMCQ
સચિન અને રાહુલ એક દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરે છે. સચિને અચળ પદ લખવામાં ભૂલ કરી અને તેને $(4, 3)$ બીજ મળ્યા. રાહુલે $x$ નો સહગુણક લખવામાં ભૂલ કરી અને તેને $(3, 2)$ બીજ મળ્યા. સમીકરણના સાચા બીજ કયા છે?
A
$6, 1$
B
$4, 3$
C
$-6, -1$
D
$-4, -3$

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^{2} + bx + c = 0$ છે.
સચિને અચળ પદમાં ભૂલ કરી છે,તેથી બીજનો સરવાળો સાચો છે.
બીજનો સરવાળો $= 4 + 3 = 7$.
રાહુલે $x$ ના સહગુણકમાં ભૂલ કરી છે,તેથી બીજનો ગુણાકાર સાચો છે.
બીજનો ગુણાકાર $= 3 \times 2 = 6$.
સાચું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^{2} - 7x + 6 = 0$ મળે છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^{2} - 6x - x + 6 = 0 \implies x(x - 6) - 1(x - 6) = 0 \implies (x - 6)(x - 1) = 0$.
આમ,સાચા બીજ $6$ અને $1$ છે.
195
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 6x - 2 = 0$ ના બીજ છે. જો $n \ge 1$ માટે $a_n = \alpha^n - \beta^n$ હોય,તો $\frac{a_{10} - 2a_8}{2a_9}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$6$
B
$-6$
C
$3$
D
$-3$

Solution

(C) $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 - 6x - 2 = 0$ ના બીજ હોવાથી,$\alpha + \beta = 6$ અને $\alpha\beta = -2$ મળે.
વળી,$\alpha^2 = 6\alpha + 2$ અને $\beta^2 = 6\beta + 2$ થાય.
$a_n = \alpha^n - \beta^n$ આપેલ હોવાથી,પદાવલિની કિંમત મેળવીએ:
$\frac{a_{10} - 2a_8}{2a_9} = \frac{(\alpha^{10} - \beta^{10}) - 2(\alpha^8 - \beta^8)}{2(\alpha^9 - \beta^9)}$
$= \frac{\alpha^8(\alpha^2 - 2) - \beta^8(\beta^2 - 2)}{2(\alpha^9 - \beta^9)}$
$\alpha^2 - 2 = 6\alpha$ અને $\beta^2 - 2 = 6\beta$ મૂકતા:
$= \frac{\alpha^8(6\alpha) - \beta^8(6\beta)}{2(\alpha^9 - \beta^9)}$
$= \frac{6(\alpha^9 - \beta^9)}{2(\alpha^9 - \beta^9)}$
$= \frac{6}{2} = 3$.
196
MediumMCQ
જો સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજનો સરવાળો તેમના વર્ગોના વ્યસ્તના સરવાળા જેટલો હોય,તો $bc^2, ca^2, ab^2$ શેમાં હશે?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ છે. ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. તેથી $\alpha + \beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ થાય.
તેમના વર્ગોના વ્યસ્તનો સરવાળો $\frac{1}{\alpha^2} + \frac{1}{\beta^2} = \frac{\alpha^2 + \beta^2}{\alpha^2\beta^2} = \frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta}{(\alpha\beta)^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\frac{(-\frac{b}{a})^2 - 2(\frac{c}{a})}{(\frac{c}{a})^2} = \frac{\frac{b^2}{a^2} - \frac{2c}{a}}{\frac{c^2}{a^2}} = \frac{b^2 - 2ac}{c^2}$ મળે.
આપેલ શરત મુજબ,$\alpha + \beta = \frac{1}{\alpha^2} + \frac{1}{\beta^2}$,તેથી $-\frac{b}{a} = \frac{b^2 - 2ac}{c^2}$ થાય.
ચોકડી ગુણાકાર કરતા $-bc^2 = a(b^2 - 2ac) = ab^2 - 2a^2c$ મળે.
પદોને ગોઠવતા,$2a^2c = ab^2 + bc^2$ મળે.
આ $2(ca^2) = bc^2 + ab^2$ એ $bc^2, ca^2, ab^2$ ના $A.P.$ માં હોવાની શરત છે.
197
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $lx^2 + nx + n = 0$ ના બીજ $p:q$ ના ગુણોત્તરમાં હોય,તો $\sqrt{\frac{p}{q}} + \sqrt{\frac{q}{p}} + \sqrt{\frac{n}{l}} = $
A
$0$
B
$2\sqrt{\frac{n}{l}}$
C
$\frac{n}{l}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $lx^2 + nx + n = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
આપેલ છે કે $\frac{\alpha}{\beta} = \frac{p}{q}$.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha + \beta = -\frac{n}{l}$ અને $\alpha\beta = \frac{n}{l}$.
આપણે $\sqrt{\frac{p}{q}} + \sqrt{\frac{q}{p}} + \sqrt{\frac{n}{l}}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\frac{p}{q} = \frac{\alpha}{\beta}$ મૂકતા,આપણને $\sqrt{\frac{\alpha}{\beta}} + \sqrt{\frac{\beta}{\alpha}} + \sqrt{\alpha\beta} = \frac{\alpha + \beta}{\sqrt{\alpha\beta}} + \sqrt{\alpha\beta}$ મળે છે.
$\alpha + \beta$ અને $\alpha\beta$ ની કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{-n/l}{\sqrt{n/l}} + \sqrt{n/l} = -\sqrt{\frac{n}{l}} + \sqrt{\frac{n}{l}} = 0$.
198
DifficultMCQ
બે ઉમેદવારો સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ ઉકેલવાનો પ્રયાસ કરે છે. એક $p$ ની ખોટી કિંમત સાથે શરૂઆત કરે છે અને બીજ $2$ અને $6$ મેળવે છે,અને બીજો $q$ ની ખોટી કિંમત સાથે શરૂઆત કરે છે અને બીજ $2$ અને $-9$ મેળવે છે. મૂળ સમીકરણના બીજ કયા છે?
A
$2, 3$
B
$3, 4$
C
$-2, -3$
D
$-3, -4$

Solution

(D) ધારો કે સાચું સમીકરણ $x^2 + px + q = 0$ $(i)$ છે.
પ્રથમ વિદ્યાર્થી $p$ ની ખોટી કિંમત વાપરે છે પરંતુ $q$ ની સાચી કિંમત વાપરે છે. મળેલા બીજ $2$ અને $6$ છે.
બીજનો ગુણાકાર $2 \times 6 = 12$ છે. અચળ પદ $q$ સાચું હોવાથી,$q = 12$ મળે.
બીજો વિદ્યાર્થી $q$ ની ખોટી કિંમત વાપરે છે પરંતુ $p$ ની સાચી કિંમત વાપરે છે. મળેલા બીજ $2$ અને $-9$ છે.
બીજનો સરવાળો $2 + (-9) = -7$ છે. $x$ નો સહગુણક $(p)$ સાચો હોવાથી,$-p = -7$,જેનો અર્થ છે કે $p = 7$.
સમીકરણ $(i)$ માં $p = 7$ અને $q = 12$ મૂકતા,આપણને $x^2 + 7x + 12 = 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^2 + 4x + 3x + 12 = 0$ $\Rightarrow x(x + 4) + 3(x + 4) = 0$ $\Rightarrow (x + 3)(x + 4) = 0$.
આમ,બીજ $x = -3$ અને $x = -4$ છે.
199
DifficultMCQ
જો $\alpha_1, \alpha_2$ અને $\beta_1, \beta_2$ એ અનુક્રમે $ax^2 + bx + c = 0$ અને $px^2 + qx + r = 0$ સમીકરણોના બીજ હોય,અને સમીકરણોની સંહતિ $\alpha_1 y + \alpha_2 z = 0$ અને $\beta_1 y + \beta_2 z = 0$ નો શૂન્યેતર ઉકેલ હોય,તો:
A
$a^2 qc = p^2 br$
B
$b^2 pr = q^2 ac$
C
$c^2 ar = r^2 pb$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha_1, \alpha_2$ એ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે.
તેથી,$\alpha_1 + \alpha_2 = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha_1 \alpha_2 = \frac{c}{a}$.
હવે,$\beta_1, \beta_2$ એ $px^2 + qx + r = 0$ ના બીજ છે.
તેથી,$\beta_1 + \beta_2 = -\frac{q}{p}$ અને $\beta_1 \beta_2 = \frac{r}{p}$.
સંહતિ $\alpha_1 y + \alpha_2 z = 0$ અને $\beta_1 y + \beta_2 z = 0$ નો શૂન્યેતર ઉકેલ ત્યારે જ મળે જો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય:
$\alpha_1 \beta_2 - \alpha_2 \beta_1 = 0 \implies \frac{\alpha_1}{\beta_1} = \frac{\alpha_2}{\beta_2} = k$.
તેથી $\alpha_1 = k \beta_1$ અને $\alpha_2 = k \beta_2$.
બીજના સરવાળા અને ગુણાકાર પરથી:
$\frac{\alpha_1 + \alpha_2}{\beta_1 + \beta_2} = k = \frac{-b/a}{-q/p} = \frac{bp}{aq}$.
વળી,$\frac{\alpha_1 \alpha_2}{\beta_1 \beta_2} = k^2 = \frac{c/a}{r/p} = \frac{cp}{ar}$.
$k^2$ ને સરખાવતા:
$\left(\frac{bp}{aq}\right)^2 = \frac{cp}{ar} \implies \frac{b^2 p^2}{a^2 q^2} = \frac{cp}{ar}$.
સાદુરૂપ આપતા:
$b^2 pr = q^2 ac$.
200
DifficultMCQ
બે વિદ્યાર્થીઓ $x$ માં એક દ્વિઘાત સમીકરણ ઉકેલી રહ્યા હતા. એક વિદ્યાર્થીએ અચળ પદ ખોટું લખ્યું અને તેને $3$ અને $2$ બીજ મળ્યા. બીજા વિદ્યાર્થીએ અચળ પદ અને $x^2$ નો સહગુણક અનુક્રમે $-6$ અને $1$ તરીકે સાચો લખ્યો. સાચા બીજ કયા છે?
A
$3, -2$
B
$-3, 2$
C
$-6, -1$
D
$6, -1$

Solution

(D) ધારો કે સાચું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + bx + c = 0$ છે (કારણ કે $x^2$ નો સહગુણક $1$ છે).
પ્રથમ વિદ્યાર્થી માટે,અચળ પદ ખોટું હતું,પરંતુ $x$ નો સહગુણક $(b)$ સાચો હતો. મળેલા બીજ $3$ અને $2$ હતા. તેથી,બીજનો સરવાળો $-b = 3 + 2 = 5$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $b = -5$.
બીજા વિદ્યાર્થી માટે,અચળ પદ $(c)$ અને $x^2$ નો સહગુણક $(a=1)$ સાચા હતા. $c = -6$ અને $a = 1$ આપેલ હોવાથી,બીજનો ગુણાકાર $c/a = -6/1 = -6$ થાય.
સાચું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 5x - 6 = 0$ છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^2 - 6x + x - 6 = 0 \implies x(x - 6) + 1(x - 6) = 0 \implies (x - 6)(x + 1) = 0$.
તેથી,સાચા બીજ $6$ અને $-1$ છે.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Relation between roots and coefficients · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.