Gujarati

Relation between roots and coefficients Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Relation between roots and coefficients

513+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 513 questions in Gujarati

201
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $ax^2 + 2bx + c = 0$ ના બીજ છે અને $\gamma, \delta$ એ સમીકરણ $px^2 + 2qx + r = 0$ ના બીજ છે. જો $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ એ $G.P.$ માં હોય,તો:
A
$q^2ac = b^2pr$
B
$qac = bpr$
C
$c^2pq = r^2ab$
D
$p^2ab = a^2qr$

Solution

(A) સમીકરણ $ax^2 + 2bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ માટે,$\alpha + \beta = -\frac{2b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$ છે.
સમીકરણ $px^2 + 2qx + r = 0$ ના બીજ $\gamma, \delta$ માટે,$\gamma + \delta = -\frac{2q}{p}$ અને $\gamma\delta = \frac{r}{p}$ છે.
જો $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ એ $G.P.$ માં હોય,તો સામાન્ય ગુણોત્તર $k$ લેતા,$\beta = \alpha k$,$\gamma = \alpha k^2$,અને $\delta = \alpha k^3$ થાય.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી: $\alpha(1+k) = -\frac{2b}{a}$ અને $\alpha^2k = \frac{c}{a}$.
બીજા સમીકરણ પરથી: $\alpha k^2(1+k) = -\frac{2q}{p}$ અને $\alpha^2k^5 = \frac{r}{p}$.
સરવાળાના સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $k^2 = \frac{aq}{bp}$.
ગુણાકારના સમીકરણોનો ભાગાકાર કરતા: $k^4 = \frac{ar}{pc}$.
તેથી,$(\frac{aq}{bp})^2 = \frac{ar}{pc} \Rightarrow \frac{a^2q^2}{b^2p^2} = \frac{ar}{pc}$.
આમ,$q^2ac = b^2pr$ મળે છે.
202
DifficultMCQ
$a$ $(a \ge 3)$ ની કઈ કિંમત માટે $x^2 - (a - 2)x + (a - 3) = 0$ ના બીજના ઘનનો સરવાળો ન્યૂનતમ થાય?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (a - 2)x + (a - 3) = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha + \beta = a - 2$ અને $\alpha \beta = a - 3$ મળે.
બીજના ઘનનો સરવાળો $S = \alpha^3 + \beta^3 = (\alpha + \beta)^3 - 3\alpha \beta (\alpha + \beta)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$S = (a - 2)^3 - 3(a - 3)(a - 2)$.
આ પદનું વિસ્તરણ કરતા: $S = (a^3 - 6a^2 + 12a - 8) - 3(a^2 - 5a + 6) = a^3 - 9a^2 + 27a - 26$.
આને $S = (a - 3)^3 + 1$ તરીકે લખી શકાય.
કારણ કે $a \ge 3$,પદ $(a - 3)^3$ અ-ઋણ છે અને તેની ન્યૂનતમ કિંમત $0$ થાય જ્યારે $a = 3$ હોય.
આમ,બીજના ઘનનો સરવાળો $a = 3$ માટે ન્યૂનતમ થાય છે.
203
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ ${x^3} + px + q = 0$ ના બીજ હોય,તો ${\alpha^3} + {\beta^3} + {\gamma^3}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$-3q$
B
$-p$
C
$-pq$
D
$3pq$

Solution

(A) આપેલ ઘન સમીકરણ: ${x^3} + px + q = 0$ .....$(i)$
ઘન સમીકરણ $ax^3 + bx^2 + cx + d = 0$ ના બીજના ગુણધર્મો મુજબ:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \beta + \gamma = -\frac{b}{a} = -\frac{0}{1} = 0$
બબ્બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો: $\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = \frac{c}{a} = p$
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha\beta\gamma = -\frac{d}{a} = -q$
આપણે બીજગણિતીય નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ: ${\alpha^3} + {\beta^3} + {\gamma^3} - 3\alpha\beta\gamma = (\alpha + \beta + \gamma)(\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 - \alpha\beta - \beta\gamma - \gamma\alpha)$
કારણ કે $\alpha + \beta + \gamma = 0$,તેથી નિત્યસમની જમણી બાજુ $0$ થશે.
તેથી,${\alpha^3} + {\beta^3} + {\gamma^3} - 3\alpha\beta\gamma = 0$
${\alpha^3} + {\beta^3} + {\gamma^3} = 3\alpha\beta\gamma$
$\alpha\beta\gamma = -q$ મૂકતા,આપણને મળે:
${\alpha^3} + {\beta^3} + {\gamma^3} = 3(-q) = -3q$.
204
AdvancedMCQ
સમીકરણ $x^2 - (p + 3)x + (5p - 2) = 0$ ના બીજોના વર્ગોનો સરવાળો ન્યૂનતમ થાય તે માટે $p$ ની કિંમત શોધો:
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજોના ગુણધર્મો મુજબ,$\alpha + \beta = p + 3$ અને $\alpha \beta = 5p - 2$.
બીજોના વર્ગોનો સરવાળો $\alpha^2 + \beta^2 = (\alpha + \beta)^2 - 2\alpha \beta$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,$\alpha^2 + \beta^2 = (p + 3)^2 - 2(5p - 2)$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$\alpha^2 + \beta^2 = p^2 + 6p + 9 - 10p + 4 = p^2 - 4p + 13$.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,આપણે પૂર્ણવર્ગ બનાવીએ: $p^2 - 4p + 13 = (p^2 - 4p + 4) + 9 = (p - 2)^2 + 9$.
પદાવલિ $(p - 2)^2 + 9$ તેની ન્યૂનતમ કિંમત ત્યારે પ્રાપ્ત કરે છે જ્યારે $(p - 2)^2 = 0$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $p = 2$.
205
AdvancedMCQ
જો વિધેય $f(x) = \frac{1}{4}x^2 + bx + 10$ માટે; $f(12 - x) = f(x)$ તમામ $x \in R$ માટે હોય,તો $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$-3$
B
$3$
C
$6$
D
$-6$

Solution

(A) આપેલ શરત $f(12 - x) = f(x)$ સૂચવે છે કે દ્વિઘાત વિધેય $f(x)$ નો આલેખ શિરોલંબ રેખા $x = \frac{12 - x + x}{2} = 6$ ની સાપેક્ષમાં સંમિત છે.
દ્વિઘાત વિધેય $f(x) = ax^2 + bx + c$ માટે,સંમિતિની ધરી $x = -\frac{b}{2a}$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$a = \frac{1}{4}$ અને $x$ નો સહગુણક $b$ છે.
સંમિતિની ધરીને $6$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે: $-\frac{b}{2(1/4)} = 6$.
$-\frac{b}{1/2} = 6$.
$-2b = 6$.
$b = -3$.
206
AdvancedMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ બે વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોય જે $\alpha^2 + \beta^2 = 5$ અને $3(\alpha^5 + \beta^5) = 11(\alpha^3 + \beta^3)$ નું સમાધાન કરે છે,તો $\alpha \beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$1$
C
$7$
D
$9$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha^2 + \beta^2 = 5$ અને $3(\alpha^5 + \beta^5) = 11(\alpha^3 + \beta^3)$.
ધારો કે $\alpha \beta = 2$. તો $\alpha^2 + \beta^2 = 5$ પરથી $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 - px + 2 = 0$ ના બીજ છે.
$p^2 - 2(2) = 5 \implies p^2 = 9 \implies p = 3$.
બીજ $1$ અને $2$ મળે છે.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $3(1^5 + 2^5) = 3(33) = 99$ અને $11(1^3 + 2^3) = 11(9) = 99$.
આમ,$\alpha \beta = 2$ સાચો જવાબ છે.
207
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3 - x - 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો તે સમીકરણ શોધો જેના બીજ $\frac{1}{\beta + \gamma}, \frac{1}{\gamma + \alpha}, \frac{1}{\alpha + \beta}$ હોય.
A
$x^3 - x^2 + 1 = 0$
B
$x^3 + x^2 - 1 = 0$
C
$x^3 + x - 1 = 0$
D
$x^3 - x + 1 = 0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3 - x - 1 = 0$ ના બીજ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha + \beta + \gamma = 0$.
તેથી,$\beta + \gamma = -\alpha$,$\gamma + \alpha = -\beta$,અને $\alpha + \beta = -\gamma$.
જરૂરી સમીકરણના બીજ $\frac{1}{-\alpha}, \frac{1}{-\beta}, \frac{1}{-\gamma}$ છે,જે $-\frac{1}{\alpha}, -\frac{1}{\beta}, -\frac{1}{\gamma}$ તરીકે સરળ બને છે.
ધારો કે $y = -\frac{1}{x}$,તેથી $x = -\frac{1}{y}$.
મૂળ સમીકરણ $x^3 - x - 1 = 0$ માં $x = -\frac{1}{y}$ મૂકતા:
$(-\frac{1}{y})^3 - (-\frac{1}{y}) - 1 = 0$
$-\frac{1}{y^3} + \frac{1}{y} - 1 = 0$
$-y^3$ વડે ગુણતા:
$1 - y^2 + y^3 = 0$
$y^3 - y^2 + 1 = 0$.
આમ,જરૂરી સમીકરણ $x^3 - x^2 + 1 = 0$ છે.
208
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3 + 2x - 5 = 0$ ના બીજ હોય અને સમીકરણ $x^3 + bx^2 + cx + d = 0$ ના બીજ $2\alpha + 1, 2\beta + 1, 2\gamma + 1$ હોય,તો $|b + c + d|$ ની કિંમત શોધો (જ્યાં $b, c, d$ અચળાંકો છે):
A
$41$
B
$39$
C
$40$
D
$43$

Solution

(A) ધારો કે $y = 2\alpha + 1$,તેથી $\alpha = \frac{y - 1}{2}$.
$\alpha$ એ $x^3 + 2x - 5 = 0$ નું બીજ હોવાથી,આપણે $\alpha$ ને સમીકરણમાં મૂકીએ:
$(\frac{y - 1}{2})^3 + 2(\frac{y - 1}{2}) - 5 = 0$
$\frac{y^3 - 3y^2 + 3y - 1}{8} + y - 1 - 5 = 0$
$y^3 - 3y^2 + 3y - 1 + 8y - 48 = 0$
$y^3 - 3y^2 + 11y - 49 = 0$
આને $x^3 + bx^2 + cx + d = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $b = -3, c = 11, d = -49$ મળે છે.
તેથી,$|b + c + d| = |-3 + 11 - 49| = |-41| = 41$.
209
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ $x^2 - ax + b = 0$ ના બીજ હોય અને જો $\alpha^n + \beta^n = V_n$ હોય,તો -
A
$V_{n+1} = aV_n + bV_{n-1}$
B
$V_{n+1} = aV_n + aV_{n-1}$
C
$V_{n+1} = aV_n - bV_{n-1}$
D
$V_{n+1} = aV_{n-1} - bV_n$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - ax + b = 0$ ના બીજ છે.
બીજના ગુણધર્મો મુજબ,$\alpha + \beta = a$ અને $\alpha \beta = b$ થાય.
આપણને $V_n = \alpha^n + \beta^n$ આપેલ છે.
$V_{n+1} = \alpha^{n+1} + \beta^{n+1}$ પદને ધ્યાનમાં લો.
$\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,તેઓ $x^2 = ax - b$ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે. તેથી,$\alpha^2 = a\alpha - b$ અને $\beta^2 = a\beta - b$.
$\alpha^{n-1}$ અને $\beta^{n-1}$ વડે ગુણતા,આપણને $\alpha^{n+1} = a\alpha^n - b\alpha^{n-1}$ અને $\beta^{n+1} = a\beta^n - b\beta^{n-1}$ મળે છે.
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા:
$\alpha^{n+1} + \beta^{n+1} = a(\alpha^n + \beta^n) - b(\alpha^{n-1} + \beta^{n-1})$.
$V_n$ ની કિંમતો મૂકતા,આપણને $V_{n+1} = aV_n - bV_{n-1}$ મળે છે.
210
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3 + qx - r = 0$ ના બીજ હોય,તો તે સમીકરણ શોધો જેના બીજ $\left( \beta \gamma + \frac{1}{\alpha} \right), \left( \gamma \alpha + \frac{1}{\beta} \right), \left( \alpha \beta + \frac{1}{\gamma} \right)$ હોય.
A
$(r + 1)x^3 - q(r + 1)x^2 - r^3 = 0$
B
$rx^3 - q(r + 1)x^2 - (r + 1)^3 = 0$
C
$x^3 + qx - r = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^3 + qx - r = 0$ માટે,$\alpha + \beta + \gamma = 0$,$\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha = q$,અને $\alpha \beta \gamma = r$ છે.
$\alpha \beta \gamma = r$ હોવાથી,$\beta \gamma = \frac{r}{\alpha}$,$\gamma \alpha = \frac{r}{\beta}$,અને $\alpha \beta = \frac{r}{\gamma}$ મળે.
નવા સમીકરણના બીજ $\frac{r+1}{\alpha}$,$\frac{r+1}{\beta}$,અને $\frac{r+1}{\gamma}$ છે.
ધારો કે $y = \frac{r+1}{x}$,જેનો અર્થ છે કે $x = \frac{r+1}{y}$.
આ કિંમત મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા: $\left( \frac{r+1}{y} \right)^3 + q \left( \frac{r+1}{y} \right) - r = 0$.
$y^3$ વડે ગુણતા: $(r+1)^3 + q(r+1)y^2 - ry^3 = 0$.
ગોઠવતા $ry^3 - q(r+1)y^2 - (r+1)^3 = 0$ મળે છે.
211
AdvancedMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^3 + 3x^2 - 1 = 0$ ના બે ભિન્ન બીજ છે. જે સમીકરણનું બીજ $(\alpha \beta)$ હોય તે સમીકરણ શોધો.
A
$x^3 - 3x - 1 = 0$
B
$x^3 - 3x^2 + 1 = 0$
C
$x^3 + x^2 - 3x + 1 = 0$
D
$x^3 + x^2 + 3x - 1 = 0$

Solution

(A) ધારો કે સમીકરણ $x^3 + 3x^2 - 1 = 0$ ના ત્રણ બીજ $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ છે.
બીજના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma = -(\frac{-1}{1}) = 1$ થાય.
તેથી,$\alpha \beta = \frac{1}{\gamma}$.
કારણ કે $\gamma$ એ મૂળ સમીકરણનું બીજ છે,તે $\gamma^3 + 3\gamma^2 - 1 = 0$ નું સમાધાન કરે છે.
ધારો કે $x = \alpha \beta = \frac{1}{\gamma}$,જેનો અર્થ છે કે $\gamma = \frac{1}{x}$.
$\gamma = \frac{1}{x}$ ને મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{1}{x})^3 + 3(\frac{1}{x})^2 - 1 = 0$
$\frac{1}{x^3} + \frac{3}{x^2} - 1 = 0$
$x^3$ વડે ગુણતા,આપણને $1 + 3x - x^3 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^3 - 3x - 1 = 0$ થાય છે.
212
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3 - 2x^2 + 3x - 2 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\left( \frac{\alpha \beta}{\alpha + \beta} + \frac{\alpha \gamma}{\alpha + \gamma} + \frac{\beta \gamma}{\beta + \gamma} \right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{13}{4}$
B
$\frac{25}{18}$
C
$\frac{9}{2}$
D
$\text{કોઈ નહીં}$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^3 - 2x^2 + 3x - 2 = 0$ છે.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$x = 1$ એક બીજ છે.
$(x - 1)$ વડે ભાગતા,આપણને $(x - 1)(x^2 - x + 2) = 0$ મળે છે.
તેથી,$\alpha = 1$ અને $\beta, \gamma$ એ $x^2 - x + 2 = 0$ ના બીજ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી,$\beta + \gamma = 1$ અને $\beta \gamma = 2$.
આપણે $S = \frac{\alpha \beta}{\alpha + \beta} + \frac{\alpha \gamma}{\alpha + \gamma} + \frac{\beta \gamma}{\beta + \gamma}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\alpha = 1$ મૂકતા: $S = \frac{\beta}{1 + \beta} + \frac{\gamma}{1 + \gamma} + 2 = \frac{\beta + \beta \gamma + \gamma + \beta \gamma}{1 + (\beta + \gamma) + \beta \gamma} + 2$.
કિંમતો મૂકતા: $S = \frac{1 + 2(2)}{1 + 1 + 2} + 2 = \frac{5}{4} + 2 = \frac{13}{4}$.
213
AdvancedMCQ
જો બહુપદી $P(x) = x^2 + ax + b$ ના અવયવો $(x - a)(x - b)$ હોય,જ્યાં $a, b \in R$,તો $P(2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$8$
B
$7$
C
$6$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ છે કે $P(x) = x^2 + ax + b = (x - a)(x - b)$.
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 - (a + b)x + ab = x^2 + ax + b$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$a = -(a + b)$ $\Rightarrow 2a + b = 0$ $\Rightarrow b = -2a$.
$b = ab$.
કિસ્સો $1$: જો $b \neq 0$,તો $a = 1$. $b = -2a$ માં કિંમત મૂકતા,$b = -2$ મળે.
તેથી $P(x) = x^2 + x - 2$. $P(2) = 2^2 + 2 - 2 = 4$.
કિસ્સો $2$: જો $b = 0$,તો $2a + 0 = 0 \Rightarrow a = 0$.
તેથી $P(x) = x^2$. $P(2) = 2^2 = 4$.
બંને કિસ્સામાં,$P(2) = 4$ મળે છે.
214
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3 - x - 2 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^5 + \beta^5 + \gamma^5$ ની કિંમત શોધો.
A
$5$
B
$8$
C
$9$
D
$10$

Solution

(D) $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3 - x - 2 = 0$ ના બીજ હોવાથી,$\alpha^3 = \alpha + 2$,$\beta^3 = \beta + 2$,અને $\gamma^3 = \gamma + 2$ મળે.
$\alpha^2$ વડે ગુણતા,$\alpha^5 = \alpha^3 + 2\alpha^2 = (\alpha + 2) + 2\alpha^2 = 2\alpha^2 + \alpha + 2$ મળે.
તે જ રીતે,$\beta^5 = 2\beta^2 + \beta + 2$ અને $\gamma^5 = 2\gamma^2 + \gamma + 2$ મળે.
સરવાળો કરતા,$\alpha^5 + \beta^5 + \gamma^5 = 2(\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2) + (\alpha + \beta + \gamma) + 6$ મળે.
સમીકરણ $x^3 + 0x^2 - x - 2 = 0$ પરથી,$\sum \alpha = 0$ અને $\sum \alpha\beta = -1$ મળે.
નિત્યસમ $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = (\sum \alpha)^2 - 2(\sum \alpha\beta) = 0^2 - 2(-1) = 2$ નો ઉપયોગ કરતા.
કિંમતો મૂકતા: $\alpha^5 + \beta^5 + \gamma^5 = 2(2) + 0 + 6 = 10$.
215
AdvancedMCQ
જો $3$ ભિન્ન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $a, b, c$ એ $a^2(a + p) = b^2(b + p) = c^2(c + p)$ નું સમાધાન કરે છે,જ્યાં $p \in \mathbb{R}$,તો $bc + ca + ab$ ની કિંમત શું થાય?
A
$-p$
B
$p$
C
$0$
D
$\frac{p^2}{2}$

Solution

(C) ધારો કે $a^2(a + p) = b^2(b + p) = c^2(c + p) = k$.
તેથી $a, b, c$ એ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3 + px^2 - k = 0$ ના બીજ છે.
આને પ્રમાણિત ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3 + Ax^2 + Bx + C = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $A = p$,$B = 0$,અને $C = -k$ મળે છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બબ્બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો એ $x$ નો સહગુણક $B$ છે.
તેથી,$ab + bc + ca = 0$.
216
AdvancedMCQ
$x^2 + (k + 1)x + \lambda = 0$ સમીકરણના બીજ એકબીજાના વર્ગ હોય તેવા $k$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો શોધો.
A
$-4$
B
$-3$
C
$-2$
D
$-1$

Solution

(A) ધારો કે $x^2 + (k + 1)x + \lambda = 0$ સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\alpha^2$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી:
$\alpha + \alpha^2 = -(k + 1)$
$\alpha \cdot \alpha^2 = \alpha^3 = \lambda$
જો બીજ એકબીજાના વર્ગ હોય,તો આપણે નીચેના કિસ્સાઓ વિચારીએ:
$1$. જો $\alpha = 0$,તો $\alpha^2 = 0$. સમીકરણ $x^2 = 0$ બને છે,તેથી $k+1 = 0 \implies k = -1$.
$2$. જો $\alpha = 1$,તો $\alpha^2 = 1$. સમીકરણ $(x-1)^2 = x^2 - 2x + 1 = 0$ બને છે. $x^2 + (k+1)x + \lambda = 0$ સાથે સરખાવતા,$k+1 = -2 \implies k = -3$.
$3$. જો $\alpha = \omega$ (જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે),તો $\alpha^2 = \omega^2$. સમીકરણ $x^2 + x + 1 = 0$ છે. $x^2 + (k+1)x + \lambda = 0$ સાથે સરખાવતા,$k+1 = 1 \implies k = 0$.
$k$ ના શક્ય મૂલ્યો $-1, -3, 0$ છે.
આ મૂલ્યોનો સરવાળો $(-1) + (-3) + 0 = -4$ થાય છે.
217
AdvancedMCQ
ધારો કે $f(x) = x^3 - 2x + 2$. જો વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $a, b, c$ એવી રીતે હોય કે $|f(a)| + |f(b)| + |f(c)| = 0$,તો $f^2(a^2 + \frac{2}{a}) + f^2(b^2 + \frac{2}{b}) - f^2(c^2 + \frac{2}{c})$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$24$
C
$36$
D
$48$

Solution

(C) આપેલ છે કે $|f(a)| + |f(b)| + |f(c)| = 0$. નિરપેક્ષ મૂલ્ય હંમેશા અ-ઋણ હોવાથી,આનો અર્થ એ થાય કે $f(a) = 0, f(b) = 0$,અને $f(c) = 0$.
આમ,$a, b, c$ એ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3 - 2x + 2 = 0$ ના બીજ છે.
કોઈપણ બીજ $x$ માટે,$x^3 - 2x + 2 = 0$,જેનો અર્થ થાય છે $x^3 = 2x - 2$.
$x$ વડે ભાગતા ($x \neq 0$ કારણ કે $f(0) = 2 \neq 0$),આપણને $x^2 = 2 - \frac{2}{x}$ મળે,અથવા $x^2 + \frac{2}{x} = 2$.
$a, b, c$ બીજ હોવાથી,$a^2 + \frac{2}{a} = 2$,$b^2 + \frac{2}{b} = 2$,અને $c^2 + \frac{2}{c} = 2$.
આપણે $f^2(a^2 + \frac{2}{a}) + f^2(b^2 + \frac{2}{b}) - f^2(c^2 + \frac{2}{c}) = f^2(2) + f^2(2) - f^2(2) = f^2(2)$ ની ગણતરી કરવાની છે.
$f(2) = 2^3 - 2(2) + 2 = 8 - 4 + 2 = 6$.
તેથી,$f^2(2) = 6^2 = 36$.
218
AdvancedMCQ
બે વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $\alpha$ અને $\beta$ એવી છે કે $\alpha + \beta = 3$ અને $|\alpha - \beta| = 4$,તો $\alpha$ અને $\beta$ એ કયા દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ છે?
A
$4x^2 - 12x - 7 = 0$
B
$4x^2 - 12x + 7 = 0$
C
$4x^2 - 12x + 25 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે $\alpha + \beta = 3$ અને $|\alpha - \beta| = 4$.
બીજા સમીકરણનો વર્ગ કરતા,$(\alpha - \beta)^2 = 16$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta$.
કિંમતો મૂકતા: $16 = (3)^2 - 4\alpha\beta$.
$16 = 9 - 4\alpha\beta \Rightarrow 4\alpha\beta = 9 - 16 = -7$.
તેથી,$\alpha\beta = -\frac{7}{4}$.
$\alpha$ અને $\beta$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha\beta = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x^2 - 3x - \frac{7}{4} = 0$.
$4$ વડે ગુણતા,$4x^2 - 12x - 7 = 0$ મળે.
219
AdvancedMCQ
પદાવલિ $x^3 - 3x^2 - 9x + c$ ને $(x - a)^2 (x - b)$ સ્વરૂપમાં લખી શકાય જો $c$ ની કિંમત
A
$-5$ અથવા $27$
B
$5$ અથવા $-27$
C
$5$ અથવા $27$
D
$-5$ અથવા $-27$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $x^3 - 3x^2 - 9x + c = (x - a)^2 (x - b)$
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $(x^2 - 2ax + a^2)(x - b) = x^3 - bx^2 - 2ax^2 + 2abx + a^2x - a^2b = x^3 - (2a + b)x^2 + (a^2 + 2ab)x - a^2b$
$x^3 - 3x^2 - 9x + c$ સાથે સહગુણકોની સરખામણી કરતા:
$2a + b = 3$ $(1)$
$a^2 + 2ab = -9$ $(2)$
$c = -a^2b$ $(3)$
$(1)$ પરથી,$b = 3 - 2a$. તેને $(2)$ માં મૂકતા:
$a^2 + 2a(3 - 2a) = -9$
$a^2 + 6a - 4a^2 = -9$
$-3a^2 + 6a + 9 = 0$
$a^2 - 2a - 3 = 0$
$(a - 3)(a + 1) = 0$
તેથી,$a = 3$ અથવા $a = -1$.
જો $a = 3$,તો $b = 3 - 2(3) = -3$. તેથી $c = -(3)^2(-3) = 27$.
જો $a = -1$,તો $b = 3 - 2(-1) = 5$. તેથી $c = -(-1)^2(5) = -5$.
આમ,$c = -5$ અથવા $27$.
220
AdvancedMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે. જો $a, b, c$ એ $A.P.$ માં હોય અને $\alpha + \beta = 15$ હોય,તો $\alpha \beta$ ની કિંમત શોધો:
A
$-21$
B
$-29$
C
$-31$
D
$-39$

Solution

(C) આપેલ છે કે $a, b, c$ એ $A.P.$ માં છે,તેથી $2b = a + c$ થાય.
$a$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{2b}{a} = 1 + \frac{c}{a}$ મળે $(i)$.
આપેલ છે કે $\alpha + \beta = -\frac{b}{a} = 15$,તેથી $\frac{b}{a} = -15$.
આ કિંમત $(i)$ માં મૂકતા,$2(-15) = 1 + \frac{c}{a}$,જેનો અર્થ છે કે $-30 = 1 + \frac{c}{a}$,તેથી $\frac{c}{a} = -31$.
કારણ કે $\alpha \beta = \frac{c}{a}$,તેથી $\alpha \beta = -31$.
221
AdvancedMCQ
જો સમીકરણ $x^2 + ax + b = 0$ ના બીજ વચ્ચેનો તફાવત એ સમીકરણ $x^2 + bx + a = 0$ $(a \neq b)$ ના બીજ વચ્ચેના તફાવત જેટલો હોય,તો:
A
$a + b = 4$
B
$a + b = -4$
C
$a - b = 4$
D
$a - b = -4$

Solution

(B) ધારો કે $x^2 + ax + b = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ છે અને $x^2 + bx + a = 0$ ના બીજ $\alpha', \beta'$ છે.
આપેલ છે કે $|\alpha - \beta| = |\alpha' - \beta'|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(\alpha - \beta)^2 = (\alpha' - \beta')^2$ મળે.
$(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha\beta$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા:
$a^2 - 4b = b^2 - 4a$.
પદોને ગોઠવતા,$a^2 - b^2 = 4b - 4a$ મળે.
$(a - b)(a + b) = -4(a - b)$.
કારણ કે $a \neq b$,આપણે બંને બાજુને $(a - b)$ વડે ભાગી શકીએ:
$a + b = -4$.
222
AdvancedMCQ
ધારો કે $a, b, c$ એ સમીકરણ $x^3 + 8x + 1 = 0$ ના બીજ છે,તો $\frac{bc}{(8b + 1)(8c + 1)} + \frac{ac}{(8a + 1)(8c + 1)} + \frac{ab}{(8a + 1)(8b + 1)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$-8$
C
$-16$
D
$16$

Solution

(C) આપેલ છે $x^3 + 8x + 1 = 0$,જેના બીજ $a, b, c$ છે. તેથી,$x^3 = -(8x + 1)$.
કોઈપણ બીજ $r$ માટે,$r^3 = -(8r + 1)$,જેનો અર્થ છે કે $8r + 1 = -r^3$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{bc}{(-b^3)(-c^3)} + \frac{ac}{(-a^3)(-c^3)} + \frac{ab}{(-a^3)(-b^3)}$
$= \frac{bc}{b^3 c^3} + \frac{ac}{a^3 c^3} + \frac{ab}{a^3 b^3} = \frac{1}{b^2 c^2} + \frac{1}{a^2 c^2} + \frac{1}{a^2 b^2}$
$= \frac{a^2 + b^2 + c^2}{a^2 b^2 c^2}$
સમીકરણ $x^3 + 0x^2 + 8x + 1 = 0$ પરથી,$\sum a = 0$,$\sum ab = 8$,અને $abc = -1$.
$a^2 + b^2 + c^2 = (a+b+c)^2 - 2(ab + bc + ca) = (0)^2 - 2(8) = -16$.
$(abc)^2 = (-1)^2 = 1$.
તેથી,કિંમત $\frac{-16}{1} = -16$ થાય.
223
AdvancedMCQ
ધારો કે $r_1, r_2, r_3$ એ સમીકરણ $x^3 - 2x^2 + 4x + 5074 = 0$ ના બીજ છે,તો $(r_1 + 2)(r_2 + 2)(r_3 + 2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$5050$
B
$-5050$
C
$-5066$
D
$-5068$

Solution

(B) ધારો કે $P(x) = x^3 - 2x^2 + 4x + 5074$. કારણ કે $r_1, r_2, r_3$ એ $P(x) = 0$ ના બીજ છે,આપણે બહુપદીને $P(x) = (x - r_1)(x - r_2)(x - r_3)$ તરીકે લખી શકીએ.
આપણે $(r_1 + 2)(r_2 + 2)(r_3 + 2)$ ની કિંમત શોધવી છે.
નોંધો કે $(r_1 + 2)(r_2 + 2)(r_3 + 2) = -(-r_1 - 2)(-r_2 - 2)(-r_3 - 2) = -((-2 - r_1)(-2 - r_2)(-2 - r_3))$.
આ $-P(-2)$ ની બરાબર છે.
બહુપદી $P(x)$ માં $x = -2$ મૂકતા:
$P(-2) = (-2)^3 - 2(-2)^2 + 4(-2) + 5074$
$P(-2) = -8 - 2(4) - 8 + 5074$
$P(-2) = -8 - 8 - 8 + 5074 = -24 + 5074 = 5050$.
તેથી,$(r_1 + 2)(r_2 + 2)(r_3 + 2) = -P(-2) = -5050$.
224
AdvancedMCQ
જો $\sin \alpha$ અને $\cos \alpha$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ $(c \neq 0)$ ના બીજ હોય,તો:
A
$a^2 - b^2 + 2ac = 0$
B
$(a + c)^2 = b^2 - c^2$
C
$a^2 + b^2 - 2ac = 0$
D
$(a + c)^2 = b^2 + c^2$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\sin \alpha$ અને $\cos \alpha$ એ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\sin \alpha + \cos \alpha = -\frac{b}{a}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\sin \alpha \cos \alpha = \frac{c}{a}$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sin^2 \alpha + \cos^2 \alpha = 1$.
આને $(\sin \alpha + \cos \alpha)^2 - 2 \sin \alpha \cos \alpha = 1$ તરીકે લખી શકાય.
બીજના સરવાળા અને ગુણાકારની કિંમતો મૂકતા:
$(-\frac{b}{a})^2 - 2(\frac{c}{a}) = 1$
$\frac{b^2}{a^2} - \frac{2c}{a} = 1$
બંને બાજુ $a^2$ વડે ગુણતા:
$b^2 - 2ac = a^2$
પદોને ગોઠવતા,આપણને $a^2 - b^2 + 2ac = 0$ મળે છે.
225
AdvancedMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0, (abc \neq 0)$ ના બીજનો સરવાળો તેમના વ્યસ્તના વર્ગોના સરવાળા બરાબર હોય,તો $a/c, b/a, c/b$ એ
A
સમાંતર શ્રેણી $(A.P.)$ માં છે
B
સમગુણોત્તર શ્રેણી $(G.P.)$ માં છે
C
હરાત્મક શ્રેણી $(H.P.)$ માં છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. તેથી $\alpha + \beta = -b/a$ અને $\alpha\beta = c/a$.
આપેલ છે કે $\alpha + \beta = \frac{1}{\alpha^2} + \frac{1}{\beta^2} = \frac{(\alpha + \beta)^2 - 2\alpha\beta}{(\alpha\beta)^2}$.
કિંમતો મૂકતા: $-b/a = \frac{b^2 - 2ac}{c^2} \Rightarrow -bc^2 = ab^2 - 2a^2c$.
$2a^2c = ab^2 + bc^2$.
$abc$ વડે ભાગતા: $\frac{2a}{b} = \frac{b}{c} + \frac{c}{a}$.
આ દર્શાવે છે કે $\frac{c}{a}, \frac{a}{b}, \frac{b}{c}$ એ $A.P.$ માં છે.
તેથી,તેમના વ્યસ્ત $\frac{a}{c}, \frac{b}{a}, \frac{c}{b}$ એ $H.P.$ માં છે.
226
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ એ $x^4 - 100x^3 + 2x^2 + 4x + 10 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} + \frac{1}{\gamma} + \frac{1}{\delta}$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{1}{10}$
C
$4$
D
$-\frac{2}{5}$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^4 - 100x^3 + 2x^2 + 4x + 10 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ છે.
વ્યસ્તનો સરવાળો $\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} + \frac{1}{\gamma} + \frac{1}{\delta}$ શોધવા માટે,$x = \frac{1}{y}$ મૂકતા.
સમીકરણમાં મૂકતા: $(\frac{1}{y})^4 - 100(\frac{1}{y})^3 + 2(\frac{1}{y})^2 + 4(\frac{1}{y}) + 10 = 0$.
$y^4$ વડે ગુણતા: $1 - 100y + 2y^2 + 4y^3 + 10y^4 = 0$,એટલે કે $10y^4 + 4y^3 + 2y^2 - 100y + 1 = 0$.
આ નવા સમીકરણના બીજ $\frac{1}{\alpha}, \frac{1}{\beta}, \frac{1}{\gamma}, \frac{1}{\delta}$ છે.
બીજનો સરવાળો $= -\frac{y^3 \text{ નો સહગુણક}}{y^4 \text{ નો સહગુણક}} = -\frac{4}{10} = -\frac{2}{5}$.
227
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3 - 3px^2 + 3qx - 1 = 0$ ના વાસ્તવિક બીજ હોય,તો $(\alpha, \frac{1}{\alpha}), (\beta, \frac{1}{\beta})$ અને $(\gamma, \frac{1}{\gamma})$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર શોધો.
A
$p, -q$
B
$(-p, q)$
C
$(p, q)$
D
$(\frac{p}{2}, \frac{q}{2})$

Solution

(C) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1), (x_2, y_2), (x_3, y_3)$ હોય તો મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3}\right)$ દ્વારા મળે છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ માટે,મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{\alpha+\beta+\gamma}{3}, \frac{\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta}+\frac{1}{\gamma}}{3}\right)$ છે.
સમીકરણ $x^3 - 3px^2 + 3qx - 1 = 0$ માટે,વિએટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = 3p$
$\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = 3q$
$\alpha\beta\gamma = 1$
આ કિંમતો મધ્યકેન્દ્રના સૂત્રમાં મૂકતા:
$x$-યામ $= \frac{3p}{3} = p$
$y$-યામ $= \frac{\frac{\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha}{\alpha\beta\gamma}}{3} = \frac{3q}{3(1)} = q$
આમ,મધ્યકેન્દ્ર $(p, q)$ છે.
228
AdvancedMCQ
સમીકરણ $(5 + \sqrt{2})x^2 - (4 + \sqrt{5})x + 8 + 2\sqrt{5} = 0$ ના બીજનો હરાત્મક મધ્યક (Harmonic mean) શોધો:
A
$2$
B
$6$
C
$4$
D
$1$

Solution

(C) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજનો હરાત્મક મધ્યક $H$ શોધવાનું સૂત્ર $H = \frac{2\alpha\beta}{\alpha + \beta}$ છે.
આપેલ સમીકરણ $(5 + \sqrt{2})x^2 - (4 + \sqrt{5})x + (8 + 2\sqrt{5}) = 0$ પરથી:
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{b}{a} = \frac{4 + \sqrt{5}}{5 + \sqrt{2}}$
બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = \frac{c}{a} = \frac{8 + 2\sqrt{5}}{5 + \sqrt{2}}$
આ કિંમતો $H$ ના સૂત્રમાં મૂકતા:
$H = 2 \cdot \frac{\frac{8 + 2\sqrt{5}}{5 + \sqrt{2}}}{\frac{4 + \sqrt{5}}{5 + \sqrt{2}}}$
$H = 2 \cdot \frac{8 + 2\sqrt{5}}{4 + \sqrt{5}}$
$H = 2 \cdot \frac{2(4 + \sqrt{5})}{4 + \sqrt{5}}$
$H = 2 \cdot 2 = 4$
229
DifficultMCQ
જો $\lambda \in R$ એવું હોય કે જેથી સમીકરણ $x^{2} + (2 - \lambda)x + (10 - \lambda) = 0$ ના બીજોના ઘનનો સરવાળો ન્યૂનતમ હોય,તો આ સમીકરણના બીજોના તફાવતનું માન કેટલું થાય?
A
$20$
B
$2\sqrt{5}$
C
$2\sqrt{7}$
D
$4\sqrt{2}$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $x^{2} + (2 - \lambda)x + (10 - \lambda) = 0$ ના બીજો $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજોના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha + \beta = \lambda - 2$ અને $\alpha\beta = 10 - \lambda$.
બીજોના ઘનનો સરવાળો $S = \alpha^{3} + \beta^{3} = (\alpha + \beta)^{3} - 3\alpha\beta(\alpha + \beta)$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$S = (\lambda - 2)^{3} - 3(10 - \lambda)(\lambda - 2)$.
$S = (\lambda - 2)[(\lambda - 2)^{2} - 3(10 - \lambda)] = (\lambda - 2)(\lambda^{2} - 4\lambda + 4 - 30 + 3\lambda) = (\lambda - 2)(\lambda^{2} - \lambda - 26)$.
$S = \lambda^{3} - 3\lambda^{2} - 24\lambda + 52$.
ન્યૂનતમ કિંમત શોધવા માટે,$\frac{dS}{d\lambda} = 3\lambda^{2} - 6\lambda - 24 = 0$.
$3(\lambda - 4)(\lambda + 2) = 0$.
ન્યૂનતમ માટે,$\frac{d^{2}S}{d\lambda^{2}} = 6\lambda - 6$. $\lambda = 4$ માટે,$18 > 0$,તેથી તે ન્યૂનતમ છે.
બીજોનો તફાવત $|\alpha - \beta| = \sqrt{(\lambda - 2)^{2} - 4(10 - \lambda)}$ છે.
$\lambda = 4$ માટે,$|\alpha - \beta| = \sqrt{(4 - 2)^{2} - 4(10 - 4)} = \sqrt{4 - 24} = \sqrt{-20}$.
તફાવતનું માન $|\sqrt{-20}| = \sqrt{20} = 2\sqrt{5}$ છે.
230
DifficultMCQ
જો $\frac{1}{\sqrt{\alpha}}$ અને $\frac{1}{\sqrt{\beta}}$ એ સમીકરણ $ax^2 + bx + 1 = 0$ $(a \ne 0, a, b \in R)$ ના બીજ હોય,તો સમીકરણ $x(x + b^3) + (a^3 - 3abx) = 0$ ના બીજ કયા છે?
A
$\alpha^{3/2}$ અને $\beta^{3/2}$
B
$\alpha \beta^{1/2}$ અને $\alpha^{1/2} \beta$
C
$\sqrt{\alpha \beta}$ અને $\alpha \beta$
D
$\alpha^{-3/2}$ અને $\beta^{-3/2}$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\frac{1}{\sqrt{\alpha}}$ અને $\frac{1}{\sqrt{\beta}}$ એ $ax^2 + bx + 1 = 0$ ના બીજ છે.
બીજનો સરવાળો: $\frac{1}{\sqrt{\alpha}} + \frac{1}{\sqrt{\beta}} = -\frac{b}{a} \Rightarrow \frac{\sqrt{\alpha} + \sqrt{\beta}}{\sqrt{\alpha \beta}} = -\frac{b}{a}$.
બીજનો ગુણાકાર: $\frac{1}{\sqrt{\alpha \beta}} = \frac{1}{a} \Rightarrow a = \sqrt{\alpha \beta}$.
$a$ ની કિંમત સરવાળાના સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{\sqrt{\alpha} + \sqrt{\beta}}{\sqrt{\alpha \beta}} = -\frac{b}{\sqrt{\alpha \beta}} \Rightarrow b = -(\sqrt{\alpha} + \sqrt{\beta})$.
આપેલ સમીકરણ $x^2 + (b^3 - 3ab)x + a^3 = 0$ છે.
અહીં $b^3 - 3ab = -(\sqrt{\alpha} + \sqrt{\beta})^3 - 3(\sqrt{\alpha \beta})(-(\sqrt{\alpha} + \sqrt{\beta})) = -(\alpha^{3/2} + \beta^{3/2} + 3\sqrt{\alpha \beta}(\sqrt{\alpha} + \sqrt{\beta})) + 3\sqrt{\alpha \beta}(\sqrt{\alpha} + \sqrt{\beta}) = -(\alpha^{3/2} + \beta^{3/2})$.
તેમજ,$a^3 = (\sqrt{\alpha \beta})^3 = \alpha^{3/2} \beta^{3/2}$.
સમીકરણ $x^2 - (\alpha^{3/2} + \beta^{3/2})x + \alpha^{3/2} \beta^{3/2} = 0$ બને છે.
આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha^{3/2}$ અને $\beta^{3/2}$ છે.
231
DifficultMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 4\sqrt{2}kx + 2e^{4\ln k} - 1 = 0$ ના બીજ હોય,અને $\alpha^2 + \beta^2 = 66$ હોય,તો $\alpha^3 + \beta^3$ ની કિંમત શોધો. ($\sqrt{2}$ માં)
A
$248$
B
$280$
C
$-32$
D
$-280$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^2 - 4\sqrt{2}kx + 2k^4 - 1 = 0$ છે.
બીજના સરવાળા અને ગુણાકારના સૂત્ર મુજબ,$\alpha + \beta = 4\sqrt{2}k$ અને $\alpha\beta = 2k^4 - 1$.
$\alpha^2 + \beta^2 = 66$ આપેલ છે.
$(\alpha + \beta)^2 = \alpha^2 + \beta^2 + 2\alpha\beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(4\sqrt{2}k)^2 = 66 + 2(2k^4 - 1)$
$32k^2 = 64 + 4k^4$ $\Rightarrow k^4 - 8k^2 + 16 = 0$ $\Rightarrow (k^2 - 4)^2 = 0$.
તેથી $k^2 = 4$,એટલે કે $k = \pm 2$.
$\alpha^3 + \beta^3 = (\alpha + \beta)(\alpha^2 + \beta^2 - \alpha\beta) = (4\sqrt{2}k)(67 - 2k^4)$.
$k = -2$ લેતા,$\alpha^3 + \beta^3 = (-8\sqrt{2})(67 - 32) = -280\sqrt{2}$.
232
DifficultMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 + px + \frac{3p}{4} = 0$ ના બીજ હોય અને $|\alpha - \beta| = \sqrt{10}$ હોય,તો $p$ એ કયા ગણનો સભ્ય છે?
A
$\{2, -5\}$
B
$\{-3, 2\}$
C
$\{-2, 5\}$
D
$\{3, -5\}$

Solution

(C) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + px + \frac{3p}{4} = 0$ છે.
બીજના ગુણધર્મો મુજબ,$\alpha + \beta = -p$ અને $\alpha \beta = \frac{3p}{4}$ મળે.
આપેલ છે કે $|\alpha - \beta| = \sqrt{10}$,બંને બાજુ વર્ગ કરતા $(\alpha - \beta)^2 = 10$ મળે.
નિત્યસમ $(\alpha - \beta)^2 = (\alpha + \beta)^2 - 4\alpha \beta$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(-p)^2 - 4 \left( \frac{3p}{4} \right) = 10$.
આથી $p^2 - 3p = 10$,અથવા $p^2 - 3p - 10 = 0$ મળે.
અવયવ પાડતા,$(p - 5)(p + 2) = 0$ મળે.
તેથી,$p = 5$ અથવા $p = -2$.
આમ,$p \in \{-2, 5\}$.
233
DifficultMCQ
જો $p$ અને $q$ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ હોય અને $\alpha^3 + \beta^3 = -p$,$\alpha \beta = q$ હોય,તો જેનાં બીજ $\frac{\alpha^2}{\beta}$ અને $\frac{\beta^2}{\alpha}$ હોય તેવું દ્વિઘાત સમીકરણ કયું છે?
A
$px^2 - qx + p^2 = 0$
B
$qx^2 + px + q^2 = 0$
C
$px^2 + qx + p^2 = 0$
D
$qx^2 - px + q^2 = 0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha^3 + \beta^3 = -p$ અને $\alpha \beta = q$.
ધારો કે જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $x_1 = \frac{\alpha^2}{\beta}$ અને $x_2 = \frac{\beta^2}{\alpha}$ છે.
બીજનો સરવાળો $x_1 + x_2 = \frac{\alpha^2}{\beta} + \frac{\beta^2}{\alpha} = \frac{\alpha^3 + \beta^3}{\alpha \beta} = \frac{-p}{q}$ થાય.
બીજનો ગુણાકાર $x_1 \times x_2 = \frac{\alpha^2}{\beta} \times \frac{\beta^2}{\alpha} = \alpha \beta = q$ થાય.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ દ્વારા મળે છે.
કિંમતો મૂકતા,$x^2 - (\frac{-p}{q})x + q = 0$.
$x^2 + \frac{p}{q}x + q = 0$.
$q$ વડે ગુણતા,$qx^2 + px + q^2 = 0$ મળે છે.
234
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $x^2 - (\sin \alpha - 2)x - (1 + \sin \alpha) = 0$ ના બીજોના વર્ગોનો સરવાળો ન્યૂનતમ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શું હશે?
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{3}$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) ધારો કે સમીકરણ $x^2 - (\sin \alpha - 2)x - (1 + \sin \alpha) = 0$ ના બીજો $x_1$ અને $x_2$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ:
$x_1 + x_2 = \sin \alpha - 2$
$x_1 x_2 = -(1 + \sin \alpha)$
આપણે $S = x_1^2 + x_2^2$ ને ન્યૂનતમ બનાવવું છે.
$S = (x_1 + x_2)^2 - 2x_1 x_2$
$S = (\sin \alpha - 2)^2 - 2(-(1 + \sin \alpha))$
$S = \sin^2 \alpha - 4 \sin \alpha + 4 + 2 + 2 \sin \alpha$
$S = \sin^2 \alpha - 2 \sin \alpha + 6$
$S$ ને ન્યૂનતમ કરવા માટે,ધારો કે $u = \sin \alpha$,જ્યાં $u \in [-1, 1]$.
$S(u) = u^2 - 2u + 6 = (u - 1)^2 + 5$.
ન્યૂનતમ કિંમત $u = 1$ પર મળે છે.
તેથી $\sin \alpha = 1$,એટલે કે $\alpha = \frac{\pi}{2}$.
235
DifficultMCQ
જો દ્વિઘાત સમીકરણ $81x^2 + kx + 256 = 0$ નું એક વાસ્તવિક બીજ બીજા બીજનું ઘન હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$-81$
B
$100$
C
$144$
D
$-300$

Solution

(D) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $81x^2 + kx + 256 = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\alpha^3$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + \alpha^3 = -\frac{k}{81}$ $(1)$
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha \cdot \alpha^3 = \alpha^4 = \frac{256}{81}$ $(2)$
$(2)$ પરથી,$\alpha^4 = (\frac{4}{3})^4$,તેથી $\alpha = \pm \frac{4}{3}$.
કિસ્સો $1$: જો $\alpha = \frac{4}{3}$,તો $\alpha + \alpha^3 = \frac{4}{3} + \frac{64}{27} = \frac{100}{27}$.
$(1)$ માં કિંમત મૂકતા: $\frac{100}{27} = -\frac{k}{81} \implies k = -300$.
કિસ્સો $2$: જો $\alpha = -\frac{4}{3}$,તો $\alpha + \alpha^3 = -\frac{100}{27}$.
$(1)$ માં કિંમત મૂકતા: $-\frac{100}{27} = -\frac{k}{81} \implies k = 300$.
વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $-300$ છે.
236
DifficultMCQ
જો $\lambda$ એ $x$ માં દ્વિઘાત સમીકરણ $3m^2x^2 + m(m - 4)x + 2 = 0$ ના બીજનો ગુણોત્તર હોય,તો $m$ ની ન્યૂનતમ કિંમત જેના માટે $\lambda + \frac{1}{\lambda} = 1$ થાય,તે શોધો.
A
$2 - \sqrt{3}$
B
$4 - 3\sqrt{2}$
C
$-2 + \sqrt{2}$
D
$4 - 2\sqrt{3}$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે. આપેલ છે કે $\lambda = \frac{\alpha}{\beta}$.
$\lambda + \frac{1}{\lambda} = 1$ હોવાથી,$\frac{\alpha}{\beta} + \frac{\beta}{\alpha} = 1$.
આથી $\alpha^2 + \beta^2 = \alpha\beta$ મળે.
બંને બાજુ $2\alpha\beta$ ઉમેરતા,$(\alpha + \beta)^2 = 3\alpha\beta$ મળે.
દ્વિઘાત સમીકરણ $3m^2x^2 + m(m - 4)x + 2 = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = -\frac{m - 4}{3m}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = \frac{2}{3m^2}$ છે.
આ કિંમતો $(\alpha + \beta)^2 = 3\alpha\beta$ માં મૂકતા:
$\left(-\frac{m - 4}{3m}\right)^2 = 3 \left(\frac{2}{3m^2}\right)$.
$\frac{(m - 4)^2}{9m^2} = \frac{2}{m^2}$.
$m \neq 0$ હોવાથી,$9m^2$ વડે ગુણતા:
$(m - 4)^2 = 18$.
$m^2 - 8m + 16 = 18 \Rightarrow m^2 - 8m - 2 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$m = 4 \pm 3\sqrt{2}$.
તેથી ન્યૂનતમ કિંમત $4 - 3\sqrt{2}$ છે.
237
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^{2}-x-1=0$ ના બીજ છે. જો $p_{k}=(\alpha)^{k}+(\beta)^{k}, k \geq 1$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય નથી?
A
$(p_{1}+p_{2}+p_{3}+p_{4}+p_{5})=26$
B
$p_{5}=11$
C
$p_{3}=p_{5}-p_{4}$
D
$p_{5}=p_{2} \cdot p_{3}$

Solution

(D) સમીકરણ $x^{2}-x-1=0$ માટે,વિએટાના સૂત્રો મુજબ $\alpha+\beta=1$ અને $\alpha\beta=-1$ છે.
$\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,$\alpha^{2}-\alpha-1=0$ અને $\beta^{2}-\beta-1=0$ થાય.
આને $\alpha^{k-2}$ અને $\beta^{k-2}$ વડે ગુણતા,આપણને $p_{k}=p_{k-1}+p_{k-2}$ સંબંધ મળે છે.
કિંમતો ગણતા:
$p_{1}=1$
$p_{2}=3$
$p_{3}=4$
$p_{4}=7$
$p_{5}=11$
વિકલ્પો તપાસતા:
$A: 1+3+4+7+11 = 26$ (સત્ય)
$B: p_{5}=11$ (સત્ય)
$C: p_{5}-p_{4} = 11-7 = 4 = p_{3}$ (સત્ય)
$D: p_{2} \cdot p_{3} = 3 \cdot 4 = 12 \neq p_{5}$ (અસત્ય)
તેથી,વિકલ્પ $D$ અસત્ય છે.
238
EasyMCQ
જો એક દ્વિઘાત સમીકરણના બીજનો $A.M.$ અને $G.M.$ અનુક્રમે $8$ અને $5$ હોય,તો તે દ્વિઘાત સમીકરણ મેળવો.
A
$x^{2}-16x+25=0$
B
$x^{2}+16x+25=0$
C
$x^{2}-16x-25=0$
D
$x^{2}+16x-25=0$

Solution

(A) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $a$ અને $b$ છે.
આપેલ શરત મુજબ,
$A.M. = \frac{a+b}{2} = 8 \Rightarrow a+b = 16$ $(1)$
$G.M. = \sqrt{ab} = 5 \Rightarrow ab = 25$ $(2)$
દ્વિઘાત સમીકરણ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે,
$x^{2} - x(\text{બીજનો સરવાળો}) + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$
$x^{2} - x(a+b) + (ab) = 0$
$(1)$ અને $(2)$ પરથી કિંમતો મૂકતા,
$x^{2} - 16x + 25 = 0$
આમ,જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} - 16x + 25 = 0$ છે.
239
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $5x^{2} + 6x - 2 = 0$ ના બીજ છે. જો $S_{n} = \alpha^{n} + \beta^{n}$ હોય,જ્યાં $n = 1, 2, 3, \dots$,તો:
A
$5S_{6} + 6S_{5} = 2S_{4}$
B
$5S_{6} + 6S_{5} + 2S_{4} = 0$
C
$6S_{6} + 5S_{5} + 2S_{4} = 0$
D
$6S_{6} + 5S_{5} = 2S_{4}$

Solution

(A) $\alpha$ અને $\beta$ એ $5x^{2} + 6x - 2 = 0$ ના બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
$5\alpha^{2} + 6\alpha - 2 = 0 \implies 5\alpha^{n+2} + 6\alpha^{n+1} - 2\alpha^{n} = 0$ ($\alpha^{n}$ વડે ગુણતા).
તે જ રીતે,$5\beta^{n+2} + 6\beta^{n+1} - 2\beta^{n} = 0$.
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,આપણને $5(\alpha^{n+2} + \beta^{n+2}) + 6(\alpha^{n+1} + \beta^{n+1}) - 2(\alpha^{n} + \beta^{n}) = 0$ મળે છે.
આ $5S_{n+2} + 6S_{n+1} - 2S_{n} = 0$ માં પરિણમે છે.
$n = 4$ માટે,$5S_{6} + 6S_{5} - 2S_{4} = 0$,જેનો અર્થ છે કે $5S_{6} + 6S_{5} = 2S_{4}$.
240
DifficultMCQ
ધારો કે $\lambda \neq 0$ એ $\mathbb{R}$ માં છે. જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^{2}-x+2\lambda=0$ ના બીજ હોય અને $\alpha$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $3x^{2}-10x+27\lambda=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{\beta\gamma}{\lambda}$ ની કિંમત શોધો.
A
$36$
B
$27$
C
$9$
D
$18$

Solution

(D) સમીકરણ $x^{2}-x+2\lambda=0$ માટે,$\alpha+\beta=1$ અને $\alpha\beta=2\lambda$ મળે.
સમીકરણ $3x^{2}-10x+27\lambda=0$ માટે,$\alpha+\gamma=\frac{10}{3}$ અને $\alpha\gamma=9\lambda$ મળે.
બીજના સરવાળાની બાદબાકી કરતા: $(\alpha+\gamma)-(\alpha+\beta)=\frac{10}{3}-1 \Rightarrow \gamma-\beta=\frac{7}{3}$.
બીજના ગુણાકારનો ભાગાકાર કરતા: $\frac{\alpha\gamma}{\alpha\beta}=\frac{9\lambda}{2\lambda}$ $\Rightarrow \frac{\gamma}{\beta}=\frac{9}{2}$ $\Rightarrow \gamma=\frac{9}{2}\beta$.
$\gamma$ ની કિંમત $\gamma-\beta=\frac{7}{3}$ માં મુકતા: $\frac{9}{2}\beta-\beta=\frac{7}{3}$ $\Rightarrow \frac{7}{2}\beta=\frac{7}{3}$ $\Rightarrow \beta=\frac{2}{3}$.
તેથી $\gamma=\frac{9}{2} \times \frac{2}{3}=3$.
$\alpha+\beta=1$ હોવાથી,$\alpha=1-\frac{2}{3}=\frac{1}{3}$.
$\alpha\beta=2\lambda$ નો ઉપયોગ કરતા: $\frac{1}{3} \times \frac{2}{3}=2\lambda \Rightarrow \lambda=\frac{1}{9}$.
અંતે,$\frac{\beta\gamma}{\lambda}=\frac{(2/3) \times 3}{1/9}=18$.
241
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $7x^{2}-3x-2=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{\alpha}{1-\alpha^{2}}+\frac{\beta}{1-\beta^{2}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{27}{16}$
B
$\frac{1}{24}$
C
$\frac{27}{32}$
D
$\frac{3}{8}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $7x^{2}-3x-2=0$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha+\beta = \frac{3}{7}$ અને $\alpha\beta = \frac{-2}{7}$ મળે.
આપણે $S = \frac{\alpha}{1-\alpha^{2}}+\frac{\beta}{1-\beta^{2}}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$S = \frac{(\alpha+\beta)-\alpha\beta(\alpha+\beta)}{1-((\alpha+\beta)^{2}-2\alpha\beta)+(\alpha\beta)^{2}}$.
કિંમતો મૂકતા: અંશ = $\frac{27}{49}$ અને છેદ = $\frac{16}{49}$ મળે.
તેથી,$S = \frac{27}{16}$.
242
MediumMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $2x(2x+1)=1$ ના બીજ હોય,તો $\beta$ કોના બરાબર થાય?
A
$2\alpha^{2}$
B
$2\alpha(\alpha+1)$
C
$-2\alpha(\alpha+1)$
D
$2\alpha(\alpha-1)$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $2x(2x+1)=1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $4x^{2}+2x-1=0$ થાય છે.
$\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,$\alpha+\beta = -\frac{1}{2}$ મળે.
તેથી,$\beta = -\frac{1}{2} - \alpha$.
$\alpha$ એ બીજ હોવાથી,$4\alpha^{2}+2\alpha-1=0$ થાય,એટલે કે $1 = 4\alpha^{2}+2\alpha$.
$\beta$ માં આ કિંમત મૂકતા:
$\beta = -\frac{4\alpha^{2}+2\alpha}{2} - \alpha = -2\alpha^{2} - \alpha - \alpha = -2\alpha^{2} - 2\alpha = -2\alpha(\alpha+1)$.
243
DifficultMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^{2}-64x+256=0$ ના બે બીજ હોય,તો $\left(\frac{\alpha^{3}}{\beta^{5}}\right)^{\frac{1}{8}}+\left(\frac{\beta^{3}}{\alpha^{5}}\right)^{\frac{1}{8}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$3$
C
$4$
D
$2$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2}-64x+256=0$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha+\beta = 64$ અને $\alpha\beta = 256$.
આપણે પદાવલિ $E = \left(\frac{\alpha^{3}}{\beta^{5}}\right)^{\frac{1}{8}}+\left(\frac{\beta^{3}}{\alpha^{5}}\right)^{\frac{1}{8}}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$E = \frac{\alpha^{3/8}}{\beta^{5/8}} + \frac{\beta^{3/8}}{\alpha^{5/8}}$.
લસાઅ લેતા,$E = \frac{\alpha^{3/8} \cdot \alpha^{5/8} + \beta^{3/8} \cdot \beta^{5/8}}{(\alpha\beta)^{5/8}}$.
$E = \frac{\alpha^{(3/8+5/8)} + \beta^{(3/8+5/8)}}{(\alpha\beta)^{5/8}} = \frac{\alpha+\beta}{(\alpha\beta)^{5/8}}$.
અહીં $\alpha\beta = 256 = 2^{8}$ હોવાથી,$(\alpha\beta)^{5/8} = (2^{8})^{5/8} = 2^{5} = 32$.
કિંમતો મૂકતા,$E = \frac{64}{32} = 2$.
244
DifficultMCQ
ધારો કે $p$ અને $q$ બે ધન સંખ્યાઓ છે જેથી $p + q = 2$ અને $p^{4} + q^{4} = 272$ થાય. તો $p$ અને $q$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^{2} - 2x + 2 = 0$
B
$x^{2} - 2x + 8 = 0$
C
$x^{2} - 2x + 136 = 0$
D
$x^{2} - 2x + 16 = 0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $p + q = 2$ અને $p^{4} + q^{4} = 272$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $p^{2} + q^{2} = (p + q)^{2} - 2pq = 2^{2} - 2pq = 4 - 2pq$.
વળી,$p^{4} + q^{4} = (p^{2} + q^{2})^{2} - 2p^{2}q^{2} = 272$.
$p^{2} + q^{2}$ ની કિંમત મૂકતા:
$(4 - 2pq)^{2} - 2(pq)^{2} = 272$.
$16 - 16pq + 4(pq)^{2} - 2(pq)^{2} = 272$.
$2(pq)^{2} - 16pq - 256 = 0$.
$(pq)^{2} - 8pq - 128 = 0$.
ધારો કે $t = pq$. તો $t^{2} - 8t - 128 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $t = \frac{8 \pm \sqrt{64 - 4(1)(-128)}}{2} = \frac{8 \pm \sqrt{64 + 512}}{2} = \frac{8 \pm \sqrt{576}}{2} = \frac{8 \pm 24}{2}$.
$t = 16$ અથવા $t = -8$.
$p$ અને $q$ ધન હોવાથી,$pq$ ધન હોવું જોઈએ,તેથી $pq = 16$.
$p$ અને $q$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} - (p+q)x + pq = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^{2} - 2x + 16 = 0$ મળે છે.
245
DifficultMCQ
ધારો કે $a, b, c$ સમાંતર શ્રેણીમાં છે. જો $(a, c), (2, b)$ અને $(a, b)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{10}{3}, \frac{7}{3}\right)$ હોય,અને જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $ax^{2} + bx + 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^{2} + \beta^{2} - \alpha\beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{71}{256}$
B
$\frac{69}{256}$
C
$-\frac{69}{256}$
D
$-\frac{71}{256}$

Solution

(D) ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્રનું સૂત્ર $\left(\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3}\right)$ છે.
આપેલ શિરોબિંદુઓ $(a, c), (2, b), (a, b)$ અને મધ્યકેન્દ્ર $\left(\frac{10}{3}, \frac{7}{3}\right)$ છે.
$x$-યામ સરખાવતા: $\frac{a+2+a}{3} = \frac{10}{3} \implies 2a + 2 = 10 \implies a = 4$.
$y$-યામ સરખાવતા: $\frac{c+b+b}{3} = \frac{7}{3} \implies c + 2b = 7$.
$a, b, c$ સમાંતર શ્રેણીમાં હોવાથી,$2b = a + c$. $a=4$ મૂકતા,$2b = 4 + c \implies c = 2b - 4$.
$c$ ની કિંમત $c + 2b = 7$ માં મૂકતા: $(2b - 4) + 2b = 7 \implies 4b = 11 \implies b = \frac{11}{4}$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $4x^{2} + \frac{11}{4}x + 1 = 0$ મળે.
બીજ $\alpha, \beta$ માટે,$\alpha + \beta = -\frac{11}{16}$ અને $\alpha\beta = \frac{1}{4}$.
$\alpha^{2} + \beta^{2} - \alpha\beta = (\alpha + \beta)^{2} - 3\alpha\beta = \left(-\frac{11}{16}\right)^{2} - 3\left(\frac{1}{4}\right) = \frac{121}{256} - \frac{3}{4} = -\frac{71}{256}$.
246
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta \in \mathbb{R}$ એવા હોય કે જેથી $1-2i$ (જ્યાં $i^{2}=-1$) એ $z^{2}+\alpha z+\beta=0$ નું એક બીજ હોય,તો $(\alpha-\beta)$ ની કિંમત ..... થાય.
A
$-3$
B
$-7$
C
$7$
D
$3$

Solution

(B) કારણ કે $\alpha, \beta \in \mathbb{R}$,સંકર બીજ હંમેશા અનુબદ્ધ જોડીમાં હોય છે. તેથી,બીજું બીજ $1+2i$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધનો ઉપયોગ કરતા:
બીજનો સરવાળો $= -\alpha = (1-2i) + (1+2i) = 2 \implies \alpha = -2$.
બીજનો ગુણાકાર $= \beta = (1-2i)(1+2i) = 1^{2} - (2i)^{2} = 1 + 4 = 5$.
તેથી,$\alpha - \beta = -2 - 5 = -7$.
247
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^{2}-6x-2=0$ ના બીજ છે. જો $n \geq 1$ માટે $a_{n}=\alpha^{n}-\beta^{n}$ હોય,તો $\frac{a_{10}-2a_{8}}{3a_{9}}$ ની કિંમત ..... છે.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$3$

Solution

(A) $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^{2}-6x-2=0$ ના બીજ હોવાથી,$\alpha^{2}-6\alpha-2=0$ અને $\beta^{2}-6\beta-2=0$ મળે.
પ્રથમ સમીકરણને $\alpha^{8}$ વડે ગુણતા,$\alpha^{10}-6\alpha^{9}-2\alpha^{8}=0$ મળે.
તે જ રીતે,બીજા સમીકરણને $\beta^{8}$ વડે ગુણતા,$\beta^{10}-6\beta^{9}-2\beta^{8}=0$ મળે.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા,$(\alpha^{10}-\beta^{10})-6(\alpha^{9}-\beta^{9})-2(\alpha^{8}-\beta^{8})=0$ મળે.
$a_{n}=\alpha^{n}-\beta^{n}$ વ્યાખ્યાનો ઉપયોગ કરતા,આ $a_{10}-6a_{9}-2a_{8}=0$ માં પરિણમે છે.
પદોને ગોઠવતા,$a_{10}-2a_{8}=6a_{9}$ મળે.
તેથી,$\frac{a_{10}-2a_{8}}{3a_{9}} = \frac{6a_{9}}{3a_{9}} = 2$.
248
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ બે વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $\alpha+\beta=1$ અને $\alpha \beta=-1$ થાય. ધારો કે $p_{n}=\alpha^{n}+\beta^{n}$,$p_{n-1}=11$ અને $p_{n+1}=29$ કોઈ પૂર્ણાંક $n \geq 1$ માટે છે. તો,$p_{n}^{2}$ નું મૂલ્ય .... છે.
A
$162$
B
$324$
C
$648$
D
$424$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha$ અને $\beta$ એ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^{2} - (\alpha+\beta)x + \alpha\beta = 0$ ના બીજ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^{2} - x - 1 = 0$ મળે છે.
$\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,તેઓ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે:
$\alpha^{2} - \alpha - 1 = 0 \Rightarrow \alpha^{n+1} = \alpha^{n} + \alpha^{n-1}$
$\beta^{2} - \beta - 1 = 0 \Rightarrow \beta^{n+1} = \beta^{n} + \beta^{n-1}$
આ બંને સમીકરણોનો સરવાળો કરતા,આપણને મળે છે:
$(\alpha^{n+1} + \beta^{n+1}) = (\alpha^{n} + \beta^{n}) + (\alpha^{n-1} + \beta^{n-1})$
આ પુનરાવર્તિત સંબંધ $p_{n+1} = p_{n} + p_{n-1}$ સૂચવે છે.
$p_{n+1} = 29$ અને $p_{n-1} = 11$ આપેલ હોવાથી:
$29 = p_{n} + 11$
$p_{n} = 29 - 11 = 18$.
તેથી,$p_{n}^{2} = 18^{2} = 324$.
249
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^{2}+5 \sqrt{2} x+10=0$ ના બીજ હોય,$\alpha > \beta$ અને દરેક ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે $P_{n}=\alpha^{n}-\beta^{n}$ હોય,તો $\left(\frac{P_{17} P_{20}+5 \sqrt{2} P_{17} P_{19}}{P_{18} P_{19}+5 \sqrt{2} P_{18}^{2}}\right)$ ની કિંમત $....$ છે.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^{2}+5 \sqrt{2} x+10=0$ છે. $\alpha$ અને $\beta$ બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરે છે: $\alpha^{2} + 5 \sqrt{2} \alpha + 10 = 0 \implies \alpha^{2} = -5 \sqrt{2} \alpha - 10$ અને $\beta^{2} = -5 \sqrt{2} \beta - 10$.
વળી,$P_{n} = \alpha^{n} - \beta^{n}$.
પદાવલિ $E = \frac{P_{17} P_{20} + 5 \sqrt{2} P_{17} P_{19}}{P_{18} P_{19} + 5 \sqrt{2} P_{18}^{2}}$ ધ્યાનમાં લો.
અંશમાં $P_{17}$ અને છેદમાં $P_{18}$ સામાન્ય લેતા:
$E = \frac{P_{17}(P_{20} + 5 \sqrt{2} P_{19})}{P_{18}(P_{19} + 5 \sqrt{2} P_{18})}$.
$P_{n} = \alpha^{n} - \beta^{n}$ મૂકતા:
$P_{20} + 5 \sqrt{2} P_{19} = (\alpha^{20} - \beta^{20}) + 5 \sqrt{2} (\alpha^{19} - \beta^{19}) = \alpha^{19}(\alpha + 5 \sqrt{2}) - \beta^{19}(\beta + 5 \sqrt{2})$.
દ્વિઘાત સમીકરણ પરથી,$\alpha + 5 \sqrt{2} = -\frac{10}{\alpha}$ અને $\beta + 5 \sqrt{2} = -\frac{10}{\beta}$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$P_{20} + 5 \sqrt{2} P_{19} = \alpha^{19}(-\frac{10}{\alpha}) - \beta^{19}(-\frac{10}{\beta}) = -10 \alpha^{18} + 10 \beta^{18} = -10 P_{18}$.
તે જ રીતે,$P_{19} + 5 \sqrt{2} P_{18} = \alpha^{18}(\alpha + 5 \sqrt{2}) - \beta^{18}(\beta + 5 \sqrt{2}) = -10 \alpha^{17} + 10 \beta^{17} = -10 P_{17}$.
આમ,$E = \frac{P_{17}(-10 P_{18})}{P_{18}(-10 P_{17})} = 1$.
250
DifficultMCQ
જો $a+b+c=1$,$ab+bc+ca=2$ અને $abc=3$ હોય,તો $a^{4}+b^{4}+c^{4}$ ની કિંમત $...$ થાય.
A
$15$
B
$13$
C
$17$
D
$21$

Solution

(B) આપેલ છે કે $a+b+c=1$,$ab+bc+ca=2$,અને $abc=3$.
પ્રથમ,નિત્યસમ $(a+b+c)^{2} = a^{2}+b^{2}+c^{2} + 2(ab+bc+ca)$ નો ઉપયોગ કરીને $a^{2}+b^{2}+c^{2}$ શોધો:
$1^{2} = a^{2}+b^{2}+c^{2} + 2(2)$
$a^{2}+b^{2}+c^{2} = 1 - 4 = -3$.
ત્યારબાદ,નિત્યસમ $(ab+bc+ca)^{2} = a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2} + 2abc(a+b+c)$ નો ઉપયોગ કરીને $a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2}$ શોધો:
$2^{2} = a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2} + 2(3)(1)$
$4 = a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2} + 6$
$a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2} = 4 - 6 = -2$.
અંતે,નિત્યસમ $a^{4}+b^{4}+c^{4} = (a^{2}+b^{2}+c^{2})^{2} - 2(a^{2}b^{2}+b^{2}c^{2}+c^{2}a^{2})$ નો ઉપયોગ કરો:
$a^{4}+b^{4}+c^{4} = (-3)^{2} - 2(-2)$
$a^{4}+b^{4}+c^{4} = 9 + 4 = 13$.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Relation between roots and coefficients · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.