Gujarati

Relation between roots and coefficients Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-2.Quadratic Equations and Inequations · Relation between roots and coefficients

513+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 38 of 513 questions in Gujarati

351
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^3-3x^2+2x-1=0$ ના દરેક બીજને $K$ જેટલા ઘટાડવાથી મળતા બીજ ધરાવતું સમીકરણ $x^3-x-1=0$ હોય,તો $K=$
A
$2$
B
$-1$
C
$1$
D
$-2$

Solution

(C) ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3-3x^2+2x-1=0$ ના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha+\beta+\gamma = -(-3)/1 = 3$ થાય.
નવા સમીકરણ $x^3-x-1=0$ ના બીજ $(\alpha-K), (\beta-K), (\gamma-K)$ છે.
સમીકરણ $x^3+0x^2-x-1=0$ માટે,બીજનો સરવાળો $0$ છે.
તેથી,$(\alpha-K)+(\beta-K)+(\gamma-K) = 0$.
$(\alpha+\beta+\gamma) - 3K = 0$.
બીજનો સરવાળો મૂકતા: $3 - 3K = 0$.
$3K = 3$,જે આપણને $K = 1$ આપે છે.
352
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3-2x^2+4x-1=0$ ના બીજ હોય,તો $\beta\gamma+\frac{1}{\alpha}, \alpha\beta+\frac{1}{\gamma}, \gamma\alpha+\frac{1}{\beta}$ બીજ ધરાવતું સમીકરણ કયું છે?
A
$x^3+8x^2-8x+8=0$
B
$x^3-8x^2+16x-8=0$
C
$x^3-8x^2+8x-8=0$
D
$x^3-4x^2+8x-16=0$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^3-2x^2+4x-1=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે. વિએટાના સૂત્રો મુજબ,$\alpha+\beta+\gamma=2$,$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha=4$,અને $\alpha\beta\gamma=1$.
$\alpha\beta\gamma=1$ હોવાથી,$\beta\gamma=\frac{1}{\alpha}$,$\alpha\gamma=\frac{1}{\beta}$,અને $\alpha\beta=\frac{1}{\gamma}$ થાય.
નવા સમીકરણના બીજ $\beta\gamma+\frac{1}{\alpha} = \frac{2}{\alpha}$,$\alpha\gamma+\frac{1}{\beta} = \frac{2}{\beta}$,અને $\alpha\beta+\frac{1}{\gamma} = \frac{2}{\gamma}$ છે.
ધારો કે $y = \frac{2}{x}$,તો $x = \frac{2}{y}$. મૂળ સમીકરણમાં આ કિંમત મૂકતા: $(\frac{2}{y})^3 - 2(\frac{2}{y})^2 + 4(\frac{2}{y}) - 1 = 0$.
$\frac{8}{y^3} - \frac{8}{y^2} + \frac{8}{y} - 1 = 0$.
$-y^3$ વડે ગુણતા,આપણને $y^3 - 8y^2 + 8y - 8 = 0$ મળે છે.
આમ,માંગેલ સમીકરણ $x^3-8x^2+8x-8=0$ છે.
353
MediumMCQ
જો $a, b$ અને $c$ એ $x^3+qx+r=0$ ના બીજ હોય,તો $(a-b)^2+(b-c)^2+(c-a)^2=$ ($q$ માં)
A
$-6$
B
$-4$
C
$6$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$a, b$ અને $c$ એ સમીકરણ $x^3+qx+r=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$a+b+c=0$
$ab+bc+ca=q$
$abc=-r$
કારણ કે $a+b+c=0$,તેથી $(a+b+c)^2=0$.
$a^2+b^2+c^2+2(ab+bc+ca)=0$
$a^2+b^2+c^2+2(q)=0$
$a^2+b^2+c^2=-2q$
હવે,પદાવલિ $(a-b)^2+(b-c)^2+(c-a)^2$ ને ધ્યાનમાં લેતા:
$= a^2+b^2-2ab+b^2+c^2-2bc+c^2+a^2-2ca$
$= 2(a^2+b^2+c^2) - 2(ab+bc+ca)$
$= 2(-2q) - 2(q)$
$= -4q - 2q$
$= -6q$
354
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^3-2px^2+3qx-4r=0$ ના બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય હોય,તો $r$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3pq}{2}$
B
$\frac{3pq}{4}$
C
$pq$
D
$2pq$

Solution

(A) ધારો કે ત્રિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha, -\alpha,$ અને $\beta$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
બીજનો સરવાળો: $\alpha + (-\alpha) + \beta = 2p \Rightarrow \beta = 2p$.
બબ્બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો: $\alpha(-\alpha) + (-\alpha)\beta + \alpha\beta = 3q$.
$-\alpha^2 - \alpha\beta + \alpha\beta = 3q \Rightarrow -\alpha^2 = 3q$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha(-\alpha)\beta = 4r$.
$-\alpha^2 \beta = 4r$.
$\beta = 2p$ અને $-\alpha^2 = 3q$ ની કિંમત ગુણાકારના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(3q)(2p) = 4r$.
$6pq = 4r$.
$r = \frac{6pq}{4} = \frac{3pq}{2}$.
355
DifficultMCQ
ધારો કે $a$ એ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યા છે. જો ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3 - ax^2 + ax - 1 = 0$ ના બીજના વર્ગો ધરાવતું સમીકરણ મૂળ ત્રિઘાત સમીકરણ જેવું જ હોય,તો $a =$
A
$\frac{1}{3}$
B
$3$
C
$\frac{1}{2}$
D
$2$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $x^3 - ax^2 + ax - 1 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિએટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha + \beta + \gamma = a$
$\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = a$
$\alpha\beta\gamma = 1$
નવા સમીકરણના બીજ $\alpha^2, \beta^2, \gamma^2$ છે.
નવું સમીકરણ મૂળ સમીકરણ જેવું જ હોવાથી,બીજનો સમૂહ ${\alpha^2, \beta^2, \gamma^2}$ એ ${\alpha, \beta, \gamma}$ સમાન હોવો જોઈએ.
$\alpha\beta\gamma = 1$ આપેલ હોવાથી,જો $\alpha = \beta = \gamma = 1$ લઈએ,તો $x^3 - ax^2 + ax - 1 = (x-1)^3 = x^3 - 3x^2 + 3x - 1$ મળે.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,$a = 3$ મળે છે.
356
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $2x^3+3x^2-5x-7=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{\alpha^2}+\frac{1}{\beta^2}+\frac{1}{\gamma^2}=$
A
$-\frac{17}{49}$
B
$-\frac{23}{49}$
C
$\frac{55}{49}$
D
$\frac{67}{49}$

Solution

(D) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $2x^3+3x^2-5x-7=0$ છે.
ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -\frac{3}{2}$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = -\frac{5}{2}$
$\alpha\beta\gamma = \frac{7}{2}$
આપણે $\frac{1}{\alpha^2}+\frac{1}{\beta^2}+\frac{1}{\gamma^2} = \frac{\beta^2\gamma^2+\alpha^2\gamma^2+\alpha^2\beta^2}{(\alpha\beta\gamma)^2}$ શોધવાનું છે.
પ્રથમ,$\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 = (\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)^2 - 2\alpha\beta\gamma(\alpha+\beta+\gamma)$ ગણો.
કિંમતો મૂકતા:
$= (-\frac{5}{2})^2 - 2(\frac{7}{2})(-\frac{3}{2}) = \frac{25}{4} + \frac{21}{2} = \frac{25+42}{4} = \frac{67}{4}$.
હવે,$(\alpha\beta\gamma)^2 = (\frac{7}{2})^2 = \frac{49}{4}$.
તેથી,$\frac{1}{\alpha^2}+\frac{1}{\beta^2}+\frac{1}{\gamma^2} = \frac{67/4}{49/4} = \frac{67}{49}$.
357
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3-12x^2+kx-18=0$ ના બીજ હોય અને તેમાંથી એક બીજ બાકીના બે બીજના સરવાળા કરતાં ત્રણ ગણું હોય,તો $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2-k=$
A
$115$
B
$41$
C
$56$
D
$57$

Solution

(D) ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે. આપેલ સમીકરણ $x^3-12x^2+kx-18=0$ પરથી,આપણી પાસે સંબંધો છે:
$\alpha+\beta+\gamma = 12$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = k$
$\alpha\beta\gamma = 18$
આપેલ છે કે એક બીજ બાકીના બે બીજના સરવાળા કરતાં ત્રણ ગણું છે,ધારો કે $\alpha = 3(\beta+\gamma)$.
આને બીજના સરવાળામાં મૂકતા: $\alpha + \frac{\alpha}{3} = 12 \implies \frac{4\alpha}{3} = 12 \implies \alpha = 9$.
તેથી $\beta+\gamma = 3$ અને $\beta\gamma = \frac{18}{\alpha} = \frac{18}{9} = 2$.
આપણે $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2-k$ શોધવાનું છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = 12^2 - 2k = 144 - 2k$.
આમ,$\alpha^2+\beta^2+\gamma^2-k = 144 - 2k - k = 144 - 3k$.
કારણ કે $\beta+\gamma=3$ અને $\beta\gamma=2$,બીજ $\beta$ અને $\gamma$ એ $t^2-3t+2=0$ ના બીજ છે,જે $1$ અને $2$ છે.
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = k$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણને $k = 9(3) + 2 = 27 + 2 = 29$ મળે છે.
અંતે,$144 - 3(29) = 144 - 87 = 57$.
358
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+a x^2+b x+c=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^{-1}+\beta^{-1}+\gamma^{-1} = $
A
$\frac{a}{c}$
B
$-\frac{b}{c}$
C
$\frac{c}{a}$
D
$\frac{b}{a}$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3+a x^2+b x+c=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો $\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha = b$ છે અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma = -c$ છે.
આપણે $\alpha^{-1}+\beta^{-1}+\gamma^{-1}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\alpha^{-1}+\beta^{-1}+\gamma^{-1} = \frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} + \frac{1}{\gamma} = \frac{\beta \gamma + \alpha \gamma + \alpha \beta}{\alpha \beta \gamma}$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{b}{-c} = -\frac{b}{c}$ મળે છે.
359
EasyMCQ
જો $x^3+p x^2+q x-5=0$ ના બે બીજનો સરવાળો તેના ત્રીજા બીજ જેટલો હોય,તો $p(p^2-4q)=$
A
$-20$
B
$20$
C
$40$
D
$-40$

Solution

(C) ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે. આપેલ છે કે $\alpha + \beta = \gamma$.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,$\alpha + \beta + \gamma = -p$.
$\alpha + \beta = \gamma$ મૂકતા,આપણને $2\gamma = -p$ મળે,તેથી $\gamma = -\frac{p}{2}$.
$\gamma$ એ બીજ હોવાથી,તે સમીકરણનું સમાધાન કરે છે: $(-\frac{p}{2})^3 + p(-\frac{p}{2})^2 + q(-\frac{p}{2}) - 5 = 0$.
$-\frac{p^3}{8} + \frac{p^3}{4} - \frac{pq}{2} - 5 = 0$.
$8$ વડે ગુણતા,આપણને $-p^3 + 2p^3 - 4pq - 40 = 0$ મળે.
$p^3 - 4pq = 40$.
$p(p^2 - 4q) = 40$.
360
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 6x - 2 = 0$ ના બીજ હોય,$\alpha > \beta$ અને $a_n = \alpha^n - \beta^n$,$n > 1$ હોય,તો $\frac{a_{10} - 2a_8}{2a_9}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$6$
B
$4$
C
$3$
D
$2$

Solution

(C) $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 - 6x - 2 = 0$ ના બીજ હોવાથી,$\alpha^2 = 6\alpha + 2$ અને $\beta^2 = 6\beta + 2$ મળે.
$\alpha^8$ વડે ગુણતા,$\alpha^{10} = 6\alpha^9 + 2\alpha^8$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha^{10} - 2\alpha^8 = 6\alpha^9$.
તે જ રીતે,$\beta$ માટે,$\beta^{10} - 2\beta^8 = 6\beta^9$.
બંને સમીકરણોની બાદબાકી કરતા:
$(\alpha^{10} - \beta^{10}) - 2(\alpha^8 - \beta^8) = 6(\alpha^9 - \beta^9)$.
વ્યાખ્યા મુજબ,$a_n = \alpha^n - \beta^n$,તેથી $a_{10} - 2a_8 = 6a_9$.
તેથી,$\frac{a_{10} - 2a_8}{2a_9} = \frac{6a_9}{2a_9} = 3$.
361
DifficultMCQ
જો $\alpha_1, \alpha_2, \alpha_3, \alpha_4, \alpha_5$ એ $x^5-5 x^4+9 x^3-9 x^2+5 x-1=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{\alpha_1^2}+\frac{1}{\alpha_2^2}+\frac{1}{\alpha_3^2}+\frac{1}{\alpha_4^2}+\frac{1}{\alpha_5^2}=$
A
$15$
B
$\frac{1}{7}$
C
$7$
D
$12$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^5 - 5x^4 + 9x^3 - 9x^2 + 5x - 1 = 0$ છે.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$x = 1$ એ એક બીજ છે,તેથી $\alpha_1 = 1$.
બહુપદીને $(x-1)$ વડે ભાગતા,આપણને ઘટાડેલું સમીકરણ મળે છે: $x^4 - 4x^3 + 5x^2 - 4x + 1 = 0$.
$x^2$ વડે ભાગતા,આપણને $(x^2 + \frac{1}{x^2}) - 4(x + \frac{1}{x}) + 5 = 0$ મળે છે.
ધારો કે $x + \frac{1}{x} = a$. તો $x^2 + \frac{1}{x^2} = a^2 - 2$.
આ કિંમત મૂકતા,આપણને $(a^2 - 2) - 4a + 5 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $a^2 - 4a + 3 = 0$ થાય છે.
$a$ માટે ઉકેલતા,આપણને $(a - 3)(a - 1) = 0$ મળે છે,તેથી $a = 1$ અથવા $a = 3$.
$a = 1$ માટે,$x + \frac{1}{x} = 1 \Rightarrow x^2 - x + 1 = 0$. બીજ $\alpha_2, \alpha_3$ છે. $x^2 - x + 1 = 0$ હોવાથી,$\frac{1}{x^2} = x - 1$ મળે. તેથી $\frac{1}{\alpha_2^2} + \frac{1}{\alpha_3^2} = (\alpha_2 + \alpha_3) - 2 = 1 - 2 = -1$.
$a = 3$ માટે,$x + \frac{1}{x} = 3 \Rightarrow x^2 - 3x + 1 = 0$. બીજ $\alpha_4, \alpha_5$ છે. $x^2 - 3x + 1 = 0$ હોવાથી,$\frac{1}{x^2} = 3x - 1$ મળે. તેથી $\frac{1}{\alpha_4^2} + \frac{1}{\alpha_5^2} = 3(\alpha_4 + \alpha_5) - 2 = 3(3) - 2 = 7$.
અંતે,$\frac{1}{\alpha_1^2} + \frac{1}{\alpha_2^2} + \frac{1}{\alpha_3^2} + \frac{1}{\alpha_4^2} + \frac{1}{\alpha_5^2} = \frac{1}{1^2} + (-1) + 7 = 1 - 1 + 7 = 7$.
362
MediumMCQ
ઘન સમીકરણ જેના બીજ એ સમીકરણ $12x^3-20x^2+x+3=0$ ના બીજના વર્ગ હોય તે છે
A
$x^3+376x^2-121x-9=0$
B
$144x^3-400x^2+121x+98=0$
C
$144x^3-376x^2+121x-9=0$
D
$x^3+400x^2-121x-98=0$

Solution

(C) ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $12x^3-20x^2+x+3=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = \frac{5}{3}$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = \frac{1}{12}$
$\alpha\beta\gamma = -\frac{1}{4}$
આપણને $\alpha^2, \beta^2, \gamma^2$ બીજ વાળું સમીકરણ જોઈએ છે.
બીજનો સરવાળો: $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = \frac{376}{144}$.
બબ્બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો: $\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 = (\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)^2 - 2\alpha\beta\gamma(\alpha+\beta+\gamma) = \frac{121}{144}$.
બીજનો ગુણાકાર: $\alpha^2\beta^2\gamma^2 = (\alpha\beta\gamma)^2 = \frac{9}{144}$.
જરૂરી સમીકરણ $x^3 - (\sum \alpha^2)x^2 + (\sum \alpha^2\beta^2)x - (\alpha^2\beta^2\gamma^2) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $144x^3 - 376x^2 + 121x - 9 = 0$.
363
EasyMCQ
જો સમીકરણ $ax^3+bx+c=0$ નું એક બીજ બીજા બીજ કરતાં બમણું હોય,તો
A
$36b^3=343ac^2$
B
$36b^3+343ac^2=0$
C
$36b^3+729ac^2=0$
D
$36b^3=729ac^2$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $ax^3+bx+c=0$ ના બીજ $2\alpha, \alpha, \beta$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,બીજનો સરવાળો $2\alpha + \alpha + \beta = 0$ થાય (કારણ કે $x^2$ નો સહગુણક $0$ છે),તેથી $\beta = -3\alpha$.
બબ્બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો $(2\alpha)(\alpha) + (\alpha)(\beta) + (2\alpha)(\beta) = \frac{b}{a}$ થાય.
$\beta = -3\alpha$ મૂકતા: $2\alpha^2 + \alpha(-3\alpha) + 2\alpha(-3\alpha) = \frac{b}{a}$ $\Rightarrow 2\alpha^2 - 3\alpha^2 - 6\alpha^2 = \frac{b}{a}$ $\Rightarrow -7\alpha^2 = \frac{b}{a}$ $\Rightarrow \alpha^2 = -\frac{b}{7a}$.
બીજનો ગુણાકાર $(2\alpha)(\alpha)(\beta) = -\frac{c}{a}$ $\Rightarrow 2\alpha^2(-3\alpha) = -\frac{c}{a}$ $\Rightarrow -6\alpha^3 = -\frac{c}{a}$ $\Rightarrow \alpha^3 = \frac{c}{6a}$.
ગુણાકારના સમીકરણની બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(\alpha^3)^2 = (\frac{c}{6a})^2 \Rightarrow \alpha^6 = \frac{c^2}{36a^2}$.
સરવાળાના સમીકરણની બંને બાજુ ઘન કરતા: $(\alpha^2)^3 = (-\frac{b}{7a})^3 \Rightarrow \alpha^6 = -\frac{b^3}{343a^3}$.
$\alpha^6$ માટેના બંને પદોને સરખાવતા: $\frac{c^2}{36a^2} = -\frac{b^3}{343a^3}$ $\Rightarrow 343ac^2 = -36b^3$ $\Rightarrow 36b^3 + 343ac^2 = 0$.
364
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^3-ax^2+bx-c=0$ ના બીજોના ઘનનો સરવાળો શૂન્ય હોય,તો $a^3+3c=$ ($ab$ માં)
A
$-2$
B
$2$
C
$-3$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $x^3-ax^2+bx-c=0$ $(i)$.
ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $(i)$ ના બીજો છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma=a$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha=b$
$\alpha\beta\gamma=c$
આપેલ છે કે બીજોના ઘનનો સરવાળો શૂન્ય છે: $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3=0$.
આપણે નિત્યસમનો ઉપયોગ કરીએ: $\alpha^3+\beta^3+\gamma^3-3\alpha\beta\gamma = (\alpha+\beta+\gamma)(\alpha^2+\beta^2+\gamma^2-\alpha\beta-\beta\gamma-\gamma\alpha)$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $0-3c = (\alpha+\beta+\gamma)((\alpha+\beta+\gamma)^2-3(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha))$.
$-3c = a(a^2-3b)$.
$-3c = a^3-3ab$.
પદોને ગોઠવતા,આપણને મળે છે: $a^3+3c = 3ab$.
365
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+2x+5=0$ ના બીજ હોય,તો $\sum \frac{\beta+\gamma}{\alpha^2} = $
A
$-\frac{2}{5}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$\frac{2}{5}$
D
$-\frac{3}{5}$

Solution

(C) આપેલ ઘન સમીકરણ $x^3+0x^2+2x+5=0$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = 0$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 2$
$\alpha\beta\gamma = -5$
આપણે $\sum \frac{\beta+\gamma}{\alpha^2}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\alpha+\beta+\gamma = 0$ હોવાથી,$\beta+\gamma = -\alpha$ થાય.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$\sum \frac{\beta+\gamma}{\alpha^2} = \sum \frac{-\alpha}{\alpha^2} = \sum -\frac{1}{\alpha} = -\left(\frac{1}{\alpha} + \frac{1}{\beta} + \frac{1}{\gamma}\right)$
$= -\left(\frac{\beta\gamma+\alpha\gamma+\alpha\beta}{\alpha\beta\gamma}\right)$
$= -\left(\frac{2}{-5}\right) = \frac{2}{5}$
366
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $x^3 - ax^2 + bx - c = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^{-2} + \beta^{-2} + \gamma^{-2} = $
A
$\frac{b^2 - 2ac}{c^2}$
B
$\frac{b^2 - ac}{c^2}$
C
$\frac{b^2 - 3ac}{c^2}$
D
$\frac{b^2 - 4ac}{c^2}$

Solution

(A) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3 - ax^2 + bx - c = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha + \beta + \gamma = a$
$\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha = b$
$\alpha\beta\gamma = c$
આપણે $\alpha^{-2} + \beta^{-2} + \gamma^{-2} = \frac{1}{\alpha^2} + \frac{1}{\beta^2} + \frac{1}{\gamma^2}$ શોધવાનું છે.
આને આ રીતે લખી શકાય:
$\frac{\beta^2\gamma^2 + \alpha^2\gamma^2 + \alpha^2\beta^2}{(\alpha\beta\gamma)^2} = \frac{(\alpha\beta + \beta\gamma + \gamma\alpha)^2 - 2\alpha\beta\gamma(\alpha + \beta + \gamma)}{(\alpha\beta\gamma)^2}$.
કિંમતો મૂકતા:
$= \frac{b^2 - 2(c)(a)}{c^2} = \frac{b^2 - 2ac}{c^2}$.
367
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $x^3+3x^2+4x+5=0$ ના બીજ હોય,તો તે ત્રિઘાત સમીકરણ શોધો જેના બીજ $1+4\alpha$,$1+4\beta$ અને $1+4\gamma$ હોય.
A
$x^3+9x^2-21x+267=0$
B
$x^3+9x^2+43x+267=0$
C
$x^3+9x^2+41x+267=0$
D
$x^3+9x^2+43x-267=0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+3x^2+4x+5=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -3$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 4$
$\alpha\beta\gamma = -5$
ધારો કે $A=1+4\alpha, B=1+4\beta, C=1+4\gamma$.
બીજનો સરવાળો: $A+B+C = 3+4(\alpha+\beta+\gamma) = 3+4(-3) = -9$.
બબ્બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો: $AB+BC+CA = 3+8(\alpha+\beta+\gamma) + 16(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = 3+8(-3)+16(4) = 43$.
બીજનો ગુણાકાર: $ABC = 1+4(\alpha+\beta+\gamma)+16(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)+64(\alpha\beta\gamma) = 1-12+64-320 = -267$.
માગેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3 - (A+B+C)x^2 + (AB+BC+CA)x - ABC = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x^3+9x^2+43x+267=0$ મળે છે.
368
MediumMCQ
જો ઘન સમીકરણ $x^3-7x^2+36=0$ નું એક બીજ બીજા બીજ કરતાં બમણું હોય,તો ઋણ બીજની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$0$

Solution

(A) ધારો કે ઘન સમીકરણ $x^3-7x^2+36=0$ ના બીજ $a, 2a$ અને $b$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
બીજનો સરવાળો: $a + 2a + b = 7 \Rightarrow 3a + b = 7$ ... $(i)$
બબ્બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો: $a(2a) + 2a(b) + b(a) = 0$ (કારણ કે $x$ નો સહગુણક $0$ છે)
$2a^2 + 3ab = 0 \Rightarrow a(2a + 3b) = 0$
$a$ એ $0$ હોઈ શકે નહીં ($36 \neq 0$ હોવાથી),તેથી $2a + 3b = 0 \Rightarrow b = -\frac{2a}{3}$.
$b$ ની કિંમત $(i)$ માં મૂકતા: $3a - \frac{2a}{3} = 7$ $\Rightarrow \frac{7a}{3} = 7$ $\Rightarrow a = 3$.
તેથી $b = 7 - 3(3) = -2$.
બીજ $a=3, 2a=6, b=-2$ છે.
આમ,માત્ર $1$ ઋણ બીજ છે.
369
MediumMCQ
જો $2, 3, 6$ એ બહુપદી $f(x) = x^3 + ax^2 + bx + c$ ના શૂન્યો હોય,જ્યાં $a, b, c \in \mathbb{C}$ હોય,તો $a - c$ ની કિંમત શોધો.
A
$-11$
B
$36$
C
$25$
D
$11$

Solution

(C) આપેલ છે કે $2, 3, 6$ એ બહુપદી $f(x) = x^3 + ax^2 + bx + c$ ના શૂન્યો છે.
અવયવ પ્રમેય મુજબ,આપણે લખી શકીએ:
$f(x) = (x - 2)(x - 3)(x - 6)$
જમણી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$f(x) = (x^2 - 5x + 6)(x - 6)$
$f(x) = x^3 - 6x^2 - 5x^2 + 30x + 6x - 36$
$f(x) = x^3 - 11x^2 + 36x - 36$
આને $f(x) = x^3 + ax^2 + bx + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a = -11$,$b = 36$,$c = -36$
હવે,$a - c$ ની ગણતરી કરતા:
$a - c = -11 - (-36) = -11 + 36 = 25$
370
EasyMCQ
ધારો કે સમીકરણ $ax^2+bx+c=0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે,જે બંને $\frac{1}{3}$ થી અલગ છે,તો જે સમીકરણના બીજ $\frac{1}{3\alpha-1}$ અને $\frac{1}{3\beta-1}$ હોય તે સમીકરણ કયું છે?
A
$(a+3b+9c)x^2+(3b+2a)x+a=0$
B
$(a+3b+9c)x^2-(3b+2a)x+a=0$
C
$(a+3b+9c)x^2+(3b-2a)x+a=0$
D
$(a+3b+9c)x^2-(3b-2a)x+a=0$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $ax^2+bx+c=0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી,$\alpha+\beta = -\frac{b}{a}$ અને $\alpha\beta = \frac{c}{a}$.
ધારો કે નવા બીજ $y_1 = \frac{1}{3\alpha-1}$ અને $y_2 = \frac{1}{3\beta-1}$ છે.
નવા બીજનો સરવાળો $S = \frac{1}{3\alpha-1} + \frac{1}{3\beta-1} = \frac{3\beta-1+3\alpha-1}{(3\alpha-1)(3\beta-1)} = \frac{3(\alpha+\beta)-2}{9\alpha\beta-3(\alpha+\beta)+1}$.
કિંમતો મૂકતા,$S = \frac{3(-\frac{b}{a})-2}{9(\frac{c}{a})-3(-\frac{b}{a})+1} = \frac{-3b-2a}{9c+3b+a} = -\frac{3b+2a}{a+3b+9c}$.
નવા બીજનો ગુણાકાર $P = \frac{1}{(3\alpha-1)(3\beta-1)} = \frac{1}{9\alpha\beta-3(\alpha+\beta)+1} = \frac{1}{9(\frac{c}{a})-3(-\frac{b}{a})+1} = \frac{a}{a+3b+9c}$.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - Sx + P = 0$ છે,જે $x^2 - (-\frac{3b+2a}{a+3b+9c})x + \frac{a}{a+3b+9c} = 0$ આપે છે.
$(a+3b+9c)$ વડે ગુણતા,આપણને $(a+3b+9c)x^2 + (3b+2a)x + a = 0$ મળે છે.
371
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $x^3+3x^2-7x+5=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta}+\frac{1}{\gamma}$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-7}{5}$
B
$\frac{7}{5}$
C
$\frac{-3}{5}$
D
$\frac{3}{5}$

Solution

(B) આપેલ ઘાત સમીકરણ: $x^3+3x^2-7x+5=0$.
ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણના બીજ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -3$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = -7$
$\alpha\beta\gamma = -5$
આપણે $\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta}+\frac{1}{\gamma}$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta}+\frac{1}{\gamma} = \frac{\beta\gamma+\alpha\gamma+\alpha\beta}{\alpha\beta\gamma} = \frac{-7}{-5} = \frac{7}{5}$.
372
MediumMCQ
શરત કે $x^3 - p x^2 + q x - r = 0$ ના બે બીજ એકબીજાને સમાન પરંતુ વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવતા હોય,તે છે
A
$r = pq$
B
$r = 2p^3 + pq$
C
$r = p^2 q$
D
$r = p^2 q^2$

Solution

(A) આપેલ ઘન સમીકરણ $x^3 - p x^2 + q x - r = 0$ ... $(i)$.
ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha + \beta + \gamma = p$ ... $(ii)$
$\alpha \beta + \beta \gamma + \gamma \alpha = q$ ... $(iii)$
$\alpha \beta \gamma = r$ ... $(iv)$
આપેલ છે કે બે બીજ મૂલ્યમાં સમાન પરંતુ વિરુદ્ધ ચિહ્ન ધરાવે છે,ધારો કે $\alpha = -\beta$.
$\alpha = -\beta$ ને $(ii)$ માં મૂકતા:
$-\beta + \beta + \gamma = p \implies \gamma = p$.
$\gamma = p$ ને $(iv)$ માં મૂકતા:
$\alpha \beta (p) = r \implies -\beta^2 p = r \implies \beta^2 = -\frac{r}{p}$.
$\alpha = -\beta$ અને $\gamma = p$ ને $(iii)$ માં મૂકતા:
$-\beta^2 + \beta p - \beta p = q \implies -\beta^2 = q$.
$\beta^2$ માટેની બંને અભિવ્યક્તિઓને સરખાવતા:
$-\frac{r}{p} = -q \implies r = pq$.
373
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3-2x^2+3x-4=0$ ના બીજ હોય,તો $\sum \alpha \beta(\alpha+\beta)$ શોધો.
A
$-2$
B
$-6$
C
$6$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3-2x^2+3x-4=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = 2$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 3$
$\alpha\beta\gamma = 4$
આપણે $\sum \alpha\beta(\alpha+\beta) = \alpha\beta(\alpha+\beta) + \beta\gamma(\beta+\gamma) + \gamma\alpha(\gamma+\alpha)$ ની કિંમત શોધવાની છે.
$\alpha+\beta+\gamma = 2$ હોવાથી,$\alpha+\beta = 2-\gamma$,$\beta+\gamma = 2-\alpha$,અને $\gamma+\alpha = 2-\beta$ થાય.
કિંમતો મૂકતા:
$\sum \alpha\beta(\alpha+\beta) = \alpha\beta(2-\gamma) + \beta\gamma(2-\alpha) + \gamma\alpha(2-\beta)$
$= 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) - 3(\alpha\beta\gamma)$
$= 2(3) - 3(4)$
$= 6 - 12 = -6$.
374
EasyMCQ
જો $a, b,$ અને $c$ એ $x^3+4x+1=0$ ના બીજ હોય,તો $\frac{1}{a+b}+\frac{1}{b+c}+\frac{1}{c+a}=$
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$-4$

Solution

(C) આપેલ ઘન સમીકરણ $x^3+0x^2+4x+1=0$ છે.
$a, b,$ અને $c$ એ બીજ હોવાથી,વિએટાના સૂત્રો મુજબ:
$a+b+c = 0$
$ab+bc+ca = 4$
$abc = -1$
$a+b+c=0$ પરથી,આપણને $a+b = -c$,$b+c = -a$,અને $c+a = -b$ મળે છે.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{1}{a+b}+\frac{1}{b+c}+\frac{1}{c+a} = \frac{1}{-c} + \frac{1}{-a} + \frac{1}{-b}$
$= -(\frac{1}{a} + \frac{1}{b} + \frac{1}{c})$
$= -(\frac{bc+ac+ab}{abc})$
$= -(\frac{4}{-1}) = 4$.
375
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^3+p x^2+q x+r=0$ ના કોઈપણ બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય હોય,તો
A
$r=p q$
B
$p q^2=r$
C
$r^2=p q$
D
$p q r=1$

Solution

(A) ધારો કે સમીકરણ $x^3+p x^2+q x+r=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \text{ અને } \gamma$ છે.
બીજના ગુણધર્મો પરથી,$\alpha+\beta+\gamma = -p$ $(i)$.
આપેલ છે કે બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય છે,તેથી $\beta+\gamma=0$ લો.
આ કિંમત $(i)$ માં મૂકતા,આપણને $\alpha = -p$ મળે છે.
$\alpha$ એ સમીકરણનું બીજ હોવાથી,તે $x^3+p x^2+q x+r=0$ નું સમાધાન કરશે.
$x = -p$ મૂકતા:
$(-p)^3 + p(-p)^2 + q(-p) + r = 0$
$-p^3 + p^3 - p q + r = 0$
$-p q + r = 0$
$r = p q$.
376
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3+p x^2+q x+r=0$ ના બીજ હોય,તો $(1+\alpha^2)(1+\beta^2)(1+\gamma^2)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$(r-p)^2+(r-q)^2$
B
$(1+p)^2+(1+q)^2$
C
$(r+p)^2+(q+1)^2$
D
$(r-p)^2+(q-1)^2$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+p x^2+q x+r=0$ ના બીજ છે।
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$\alpha+\beta+\gamma = -p$ $(i)$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = q$ $(ii)$
$\alpha\beta\gamma = -r$ $(iii)$
આપણે જાણીએ છીએ કે $(1+\alpha^2)(1+\beta^2)(1+\gamma^2) = |(1+i\alpha)(1+i\beta)(1+i\gamma)|^2$.
ધારો કે $f(x) = x^3+px^2+qx+r = (x-\alpha)(x-\beta)(x-\gamma)$.
તેથી $f(i) = (i-\alpha)(i-\beta)(i-\gamma) = i^3+pi^2+qi+r = -i-p+qi+r = (r-p) + i(q-1)$.
તેમજ $f(-i) = (-i-\alpha)(-i-\beta)(-i-\gamma) = -i^3+pi^2-qi+r = i-p-qi+r = (r-p) - i(q-1)$.
આમ,$(1+\alpha^2)(1+\beta^2)(1+\gamma^2) = (i-\alpha)(i-\beta)(i-\gamma) \times (-i-\alpha)(-i-\beta)(-i-\gamma) = f(i) \times f(-i)$.
$= ((r-p) + i(q-1))((r-p) - i(q-1)) = (r-p)^2 + (q-1)^2$.
377
EasyMCQ
જો સમીકરણ $x^3+\frac{1}{4} x^2-\frac{1}{16} x+\frac{1}{144}=0$ ના બીજ કરતાં $k$ ગણા બીજ ધરાવતા સમીકરણના સહગુણકો પૂર્ણાંક હોય,તો $k$ ની શક્ય કિંમત કઈ છે?
A
$3$
B
$12$
C
$9$
D
$4$

Solution

(B) ધારો કે આપેલ સમીકરણ $x^3+\frac{1}{4} x^2-\frac{1}{16} x+\frac{1}{144}=0$ $(i)$ છે.
જો નવા સમીકરણના બીજ એ સમીકરણ $(i)$ ના બીજ કરતાં $k$ ગણા હોય,તો આપણે $x$ ને $\frac{x}{k}$ વડે બદલીએ છીએ.
$\left(\frac{x}{k}\right)^3+\frac{1}{4}\left(\frac{x}{k}\right)^2-\frac{1}{16}\left(\frac{x}{k}\right)+\frac{1}{144}=0$
છેદ દૂર કરવા માટે આખા સમીકરણને $k^3$ વડે ગુણતા:
$x^3+\frac{k}{4} x^2-\frac{k^2}{16} x+\frac{k^3}{144}=0$
સહગુણકો પૂર્ણાંક હોવા માટે,$k$ એવો હોવો જોઈએ કે જેથી $4$ એ $k$ ને ભાગે,$16$ એ $k^2$ ને ભાગે,અને $144$ એ $k^3$ ને ભાગે.
વિકલ્પો તપાસતા:
જો $k=12$ હોય,તો $\frac{k}{4} = \frac{12}{4} = 3$,$\frac{k^2}{16} = \frac{144}{16} = 9$,અને $\frac{k^3}{144} = \frac{1728}{144} = 12$.
બધા સહગુણકો $(1, 3, -9, 12)$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$k=12$ એ શક્ય કિંમત છે.
378
DifficultMCQ
$x^3-2x^2+10x-8=0$ ના બીજના વર્ગો હોય તેવું ત્રિઘાત સમીકરણ શોધો.
A
$x^3+16x^2+68x-64=0$
B
$x^3+8x^2+68x-64=0$
C
$x^3+16x^2-68x-64=0$
D
$x^3-16x^2+68x-64=0$

Solution

(A) ધારો કે $\alpha, \beta, \gamma$ એ $x^3-2x^2+10x-8=0$ ના બીજ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = 2$,
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 10$,
$\alpha\beta\gamma = 8$.
આપણે $\alpha^2, \beta^2, \gamma^2$ બીજ ધરાવતું સમીકરણ મેળવવું છે.
નવા બીજનો સરવાળો $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = (2)^2 - 2(10) = 4 - 20 = -16$.
બબ્બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો $\alpha^2\beta^2+\beta^2\gamma^2+\gamma^2\alpha^2 = (\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha)^2 - 2\alpha\beta\gamma(\alpha+\beta+\gamma) = (10)^2 - 2(8)(2) = 100 - 32 = 68$.
નવા બીજનો ગુણાકાર $\alpha^2\beta^2\gamma^2 = (\alpha\beta\gamma)^2 = (8)^2 = 64$.
માગેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $x^3 - (\text{બીજનો સરવાળો})x^2 + (\text{બબ્બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો})x - (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $x^3 - (-16)x^2 + 68x - 64 = 0$,જેનું સાદું રૂપ $x^3+16x^2+68x-64=0$ થાય છે.
379
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3-6x^2+11x-6=0$ ના બીજ હોય અને જો $a=\alpha^2+\beta^2+\gamma^2$,$b=\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha$ અને $c=(\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha)$ હોય,તો નીચેનામાંથી કઈ અસમતા સાચી છે?
A
$a < b < c$
B
$b < a < c$
C
$b < c < a$
D
$c < a < b$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^3-6x^2+11x-6=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = 6$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 11$
$\alpha\beta\gamma = 6$
$a, b, c$ ની ગણતરી:
$b = \alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = 11$
$a = \alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = (\alpha+\beta+\gamma)^2 - 2(\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha) = 6^2 - 2(11) = 36 - 22 = 14$
$c = (\alpha+\beta)(\beta+\gamma)(\gamma+\alpha) = (6-\gamma)(6-\alpha)(6-\beta)$
સમીકરણ $x^3-6x^2+11x-6 = (x-1)(x-2)(x-3)$ હોવાથી,બીજ $1, 2, 3$ છે.
$c = (6-1)(6-2)(6-3) = 5 \times 4 \times 3 = 60$
કિંમતોની સરખામણી કરતા: $b=11, a=14, c=60$.
તેથી,$b < a < c$.
380
DifficultMCQ
$x^3-b x^2+c x-d=0$ ના બીજ સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં હોય તે માટેની શરત કઈ છે?
A
$c^3=b^3 d$
B
$c^2=b^2 d$
C
$c=b d^3$
D
$c=b d^2$

Solution

(A) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ: $x^3-b x^2+c x-d=0$.
ધારો કે સમગુણોત્તર શ્રેણીમાં બીજ $\frac{a}{r}, a, ar$ છે.
બીજ અને સહગુણકો વચ્ચેના સંબંધ પરથી:
$1$. બીજનો સરવાળો: $\frac{a}{r} + a + ar = b \Rightarrow a(\frac{1}{r} + 1 + r) = b$ ... $(i)$
$2$. બે-બે બીજનો ગુણાકારનો સરવાળો: $\frac{a}{r} \cdot a + a \cdot ar + ar \cdot \frac{a}{r} = c \Rightarrow a^2(\frac{1}{r} + r + 1) = c$ ... (ii)
$3$. બીજનો ગુણાકાર: $\frac{a}{r} \cdot a \cdot ar = d \Rightarrow a^3 = d$ ... (iii)
(ii) ને $(i)$ વડે ભાગતા: $\frac{a^2(\frac{1}{r} + 1 + r)}{a(\frac{1}{r} + 1 + r)} = \frac{c}{b} \Rightarrow a = \frac{c}{b}$.
$a = \frac{c}{b}$ ને (iii) માં મૂકતા: $(\frac{c}{b})^3 = d$ $\Rightarrow \frac{c^3}{b^3} = d$ $\Rightarrow c^3 = b^3 d$.
381
DifficultMCQ
$x^3+2x^2-4x+1=0$ ના દરેક બીજના ત્રણ ગણા બીજ ધરાવતું ત્રિઘાત સમીકરણ કયું છે?
A
$x^3-6x^2+36x+27=0$
B
$x^3+6x^2+36x+27=0$
C
$x^3-6x^2-36x+27=0$
D
$x^3+6x^2-36x+27=0$

Solution

(D) ધારો કે આપેલ સમીકરણ $x^3+2x^2-4x+1=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
આપણે એવું સમીકરણ શોધવા માંગીએ છીએ જેના બીજ $3\alpha, 3\beta, 3\gamma$ હોય.
ધારો કે $y = 3x$,જેનો અર્થ છે $x = \frac{y}{3}$.
મૂળ સમીકરણમાં $x = \frac{y}{3}$ મૂકતા:
$(\frac{y}{3})^3 + 2(\frac{y}{3})^2 - 4(\frac{y}{3}) + 1 = 0$
$\frac{y^3}{27} + \frac{2y^2}{9} - \frac{4y}{3} + 1 = 0$
આખા સમીકરણને $27$ વડે ગુણતા:
$y^3 + 6y^2 - 36y + 27 = 0$
$y$ ને $x$ વડે બદલતા,જરૂરી સમીકરણ $x^3+6x^2-36x+27=0$ મળે છે.
382
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3+ax^2+bx+c=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^{-1}+\beta^{-1}+\gamma^{-1}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$\frac{a}{c}$
B
$\frac{c}{a}$
C
$-\frac{b}{c}$
D
$\frac{b}{a}$

Solution

(C) આપેલ ઘાત સમીકરણ $x^3+ax^2+bx+c=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ:
$\alpha+\beta+\gamma = -a$
$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha = b$
$\alpha\beta\gamma = -c$
આપણે $\alpha^{-1}+\beta^{-1}+\gamma^{-1} = \frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta}+\frac{1}{\gamma}$ શોધવાનું છે.
લસાઅ લેતા:
$\frac{1}{\alpha}+\frac{1}{\beta}+\frac{1}{\gamma} = \frac{\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha}{\alpha\beta\gamma}$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{b}{-c} = -\frac{b}{c}$.
383
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ $2x^3 - 2x - 1 = 0$ ના બીજ હોય,તો $(\Sigma \alpha \beta)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ ત્રિઘાત સમીકરણ $2x^3 + 0x^2 - 2x - 1 = 0$ છે.
ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
ત્રિઘાત સમીકરણ $ax^3 + bx^2 + cx + d = 0$ માટે વિએટાના સૂત્રો મુજબ,બબ્બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો $\Sigma \alpha \beta = \frac{c}{a}$ થાય છે.
અહીં,$a = 2$,$b = 0$,$c = -2$,અને $d = -1$ છે.
તેથી,$\Sigma \alpha \beta = \frac{-2}{2} = -1$.
આપણે $(\Sigma \alpha \beta)^2$ શોધવાનું છે.
$(\Sigma \alpha \beta)^2 = (-1)^2 = 1$.
384
DifficultMCQ
જો સમીકરણ $\sqrt{2} x^2 - bx + (8 - 2\sqrt{5}) = 0$ ના બીજનો હરાત્મક મધ્યક $4$ હોય,તો $b$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$2$
C
$4 - \sqrt{5}$
D
$4 + \sqrt{5}$

Solution

(C) ધારો કે દ્વિઘાત સમીકરણ $\sqrt{2}x^2 - bx + (8 - 2\sqrt{5}) = 0$ ના બીજ $\alpha$ અને $\beta$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણના ગુણધર્મો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = \frac{b}{\sqrt{2}}$ અને બીજનો ગુણાકાર $\alpha\beta = \frac{8 - 2\sqrt{5}}{\sqrt{2}} = 4\sqrt{2} - \sqrt{10}$ થાય.
બે બીજનો હરાત્મક મધ્યક $(HM)$ $HM = \frac{2\alpha\beta}{\alpha + \beta}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $HM = 4$,તેથી $4 = \frac{2(4\sqrt{2} - \sqrt{10})}{\frac{b}{\sqrt{2}}}$.
$4 = \frac{2(4\sqrt{2} - \sqrt{10}) \cdot \sqrt{2}}{b}$.
$4 = \frac{2(8 - \sqrt{20})}{b} = \frac{2(8 - 2\sqrt{5})}{b} = \frac{16 - 4\sqrt{5}}{b}$.
$4b = 16 - 4\sqrt{5}$.
$4$ વડે ભાગતા,$b = 4 - \sqrt{5}$ મળે છે.
385
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ સમીકરણ $x^3-13x^2+kx+189=0$ ના બીજ હોય અને $\beta-\gamma=2$ હોય,તો $\beta+\gamma: k+\alpha=$
A
$4: 3$
B
$2: 1$
C
$6: 5$
D
$3: 4$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^3-13x^2+kx+189=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,$\alpha+\beta+\gamma=13$ અને $\alpha\beta\gamma=-189$.
$\beta-\gamma=2$ આપેલ છે,તેથી $\beta+\gamma=16$ અને $\alpha=-3$ મળે છે.
સમીકરણમાં $\alpha=-3$ મૂકતા,$k=15$ મળે છે.
તેથી $\beta+\gamma : k+\alpha = 16 : (15-3) = 16 : 12 = 4:3$.
386
MediumMCQ
જો સમીકરણ $x^4+2x^3-7x^2-8x+12=0$ ના બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય હોય,તો બાકીના બે બીજના વર્ગોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$5$
B
$10$
C
$13$
D
$25$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $x^4+2x^3-7x^2-8x+12=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ છે.
આપેલ છે કે બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય છે,ધારો કે $\alpha + \beta = 0$,એટલે કે $\beta = -\alpha$.
વિયેટાના સૂત્રો મુજબ,બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta + \gamma + \delta = -2$ છે.
$\alpha + \beta = 0$ હોવાથી,$\gamma + \delta = -2$ મળે.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta \gamma \delta = 12$ છે.
$\beta = -\alpha$ હોવાથી,$-\alpha^2 \gamma \delta = 12$ અથવા $\alpha^2 \gamma \delta = -12$ મળે.
બે બીજના ગુણાકારનો સરવાળો $\alpha \beta + \alpha \gamma + \alpha \delta + \beta \gamma + \beta \delta + \gamma \delta = -7$ છે.
$\beta = -\alpha$ મૂકતા,$-\alpha^2 + \gamma \delta = -7$ મળે,તેથી $\gamma \delta = \alpha^2 - 7$.
ગુણાકારના સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $\alpha^2(\alpha^2 - 7) = -12$,એટલે કે $\alpha^4 - 7\alpha^2 + 12 = 0$.
$y = \alpha^2$ લેતા,$y^2 - 7y + 12 = 0$,તેથી $(y-3)(y-4) = 0$.
આમ $\alpha^2 = 4$ લેતા $\gamma \delta = -3$ મળે.
$\gamma^2 + \delta^2 = (\gamma + \delta)^2 - 2\gamma \delta = (-2)^2 - 2(-3) = 4 + 6 = 10$.
387
MediumMCQ
ઘન સમીકરણ જેના બીજ એ સમીકરણ $x^3-2x^2+3x-4=0$ ના બીજના વર્ગ હોય તે છે
A
$x^3+2x^2+7x-16=0$
B
$x^3+2x^2-7x-16=0$
C
$x^3-2x^2-7x+16=0$
D
$x^3-2x^2+7x+16=0$

Solution

(B) ધારો કે સમીકરણ $x^3-2x^2+3x-4=0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
તેથી $\alpha+\beta+\gamma=2$,$\alpha\beta+\beta\gamma+\gamma\alpha=3$,અને $\alpha\beta\gamma=4$.
આપણે એવું સમીકરણ શોધીએ છીએ જેના બીજ $\alpha^2, \beta^2, \gamma^2$ હોય.
ધારો કે $y=x^2$,તેથી $x=\sqrt{y}$.
મૂળ સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $(\sqrt{y})^3-2(\sqrt{y})^2+3\sqrt{y}-4=0$.
$y\sqrt{y}-2y+3\sqrt{y}-4=0$.
$\sqrt{y}(y+3)=2y+4$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $y(y+3)^2=(2y+4)^2$.
$y(y^2+6y+9)=4y^2+16y+16$.
$y^3+6y^2+9y=4y^2+16y+16$.
$y^3+2y^2-7y-16=0$.
આમ,જરૂરી સમીકરણ $x^3+2x^2-7x-16=0$ છે.
388
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ $x^2-5 \gamma x-6 \delta=0$ ના બીજ હોય અને $\gamma, \delta$ એ $x^2-5 \alpha x-6 \beta=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha+\beta+\gamma+\delta=$
A
$0$
B
$125$
C
$144$
D
$180$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો:
$1) \alpha+\beta = 5\gamma$ અને $\alpha\beta = -6\delta$
$2) \gamma+\delta = 5\alpha$ અને $\gamma\delta = -6\beta$
સરવાળાના સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $(\alpha+\beta) + (\gamma+\delta) = 5(\gamma+\alpha) \implies \beta+\delta = 4(\alpha+\gamma)$.
સરવાળાના સમીકરણોની બાદબાકી કરતા: $(\alpha+\beta) - (\gamma+\delta) = 5(\gamma-\alpha) \implies \alpha+\beta-\gamma-\delta = 5\gamma-5\alpha \implies 6\alpha+\beta = 6\gamma+\delta$.
$\alpha\beta = -6\delta$ અને $\gamma\delta = -6\beta$ પરથી,$\alpha\beta\gamma\delta = 36\beta\delta$ મળે. જો $\beta\delta \neq 0$ હોય,તો $\alpha\gamma = 36$.
આ પદ્ધતિ ઉકેલતા $\alpha=\gamma$ અને $\beta=\delta$ મળે છે. મૂળ સમીકરણોમાં મૂકતા: $\alpha+\alpha = 5\alpha \implies 3\alpha=0 \implies \alpha=0$. આમ $\alpha=\beta=\gamma=\delta=0$.
જોકે,જો આપણે શૂન્યતર બીજ વિચારીએ,તો પણ સરવાળો $\alpha+\beta+\gamma+\delta = 0$ મળે છે.

4-2.Quadratic Equations and Inequations — Relation between roots and coefficients · Frequently Asked Questions

1Are these 4-2.Quadratic Equations and Inequations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-2.Quadratic Equations and Inequations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.