Gujarati

De Moivre's theorem and Roots of unity Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-1.Complex numbers · De Moivre's theorem and Roots of unity

390+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 390 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સમીકરણ $x^3 + 27 = 0$ ના બીજ હોય,તો તેવું દ્વિઘાત સમીકરણ મેળવો જેના બીજ $\left( \frac{\gamma}{\alpha} \right)^2$ અને $\left( \frac{\beta}{\alpha} \right)^2$ હોય.
A
$x^2 - x + 1 = 0$
B
$x^2 + 3x + 9 = 0$
C
$x^2 + x + 1 = 0$
D
$x^2 - 3x + 9 = 0$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^3 + 27 = 0$ છે,જેને $x^3 = -27$ તરીકે લખી શકાય.
તેના બીજ $x = -3, -3\omega, -3\omega^2$ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
ધારો કે $\alpha = -3$,$\beta = -3\omega$,અને $\gamma = -3\omega^2$.
તેથી $\frac{\beta}{\alpha} = \frac{-3\omega}{-3} = \omega$ અને $\frac{\gamma}{\alpha} = \frac{-3\omega^2}{-3} = \omega^2$.
માગેલ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\omega^2$ અને $(\omega^2)^2 = \omega^4 = \omega$ છે.
બીજનો સરવાળો $\omega^2 + \omega = -1$ થાય.
બીજનો ગુણાકાર $\omega^2 \cdot \omega = \omega^3 = 1$ થાય.
દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\text{બીજનો સરવાળો})x + (\text{બીજનો ગુણાકાર}) = 0$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $x^2 - (-1)x + 1 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + x + 1 = 0$ થાય છે.
102
DifficultMCQ
$\sum_{k = 1}^{10} \left( \sin \frac{2k\pi}{11} + i\cos \frac{2k\pi}{11} \right)$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$i$
B
$1$
C
$-1$
D
$-i$

Solution

(D) ધારો કે $S = \sum_{k=1}^{10} \left( \sin \frac{2k\pi}{11} + i\cos \frac{2k\pi}{11} \right)$.
આપણે પદમાંથી $i$ સામાન્ય લઈ શકીએ છીએ:
$S = i \sum_{k=1}^{10} \left( \cos \frac{2k\pi}{11} - i \sin \frac{2k\pi}{11} \right)$.
ઓઈલરના સૂત્ર $e^{i\theta} = \cos \theta + i \sin \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$\cos \theta - i \sin \theta = e^{-i\theta}$ મળે.
તેથી,$S = i \sum_{k=1}^{10} e^{-i \frac{2k\pi}{11}}$.
ધારો કે $\omega = e^{-i \frac{2\pi}{11}}$. તો $S = i \sum_{k=1}^{10} \omega^k$.
આ $10$ પદોની એક ભૂમિતિ શ્રેણી છે: $\sum_{k=1}^{10} \omega^k = \omega + \omega^2 + \dots + \omega^{10}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે એકમના $11$મા મૂળનો સરવાળો $\sum_{k=0}^{10} \omega^k = 0$ થાય છે.
તેથી,$\sum_{k=1}^{10} \omega^k = -\omega^0 = -1$.
આ કિંમત $S$ માં મૂકતા:
$S = i(-1) = -i$.
103
DifficultMCQ
જો $z^2 + z + 1 = 0$ હોય,જ્યાં $z$ એ સંકર સંખ્યા છે,તો $\left( z + \frac{1}{z} \right)^2 + \left( z^2 + \frac{1}{z^2} \right)^2 + \left( z^3 + \frac{1}{z^3} \right)^2 + \dots + \left( z^6 + \frac{1}{z^6} \right)^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$18$
B
$54$
C
$6$
D
$12$

Solution

(D) આપેલ $z^2 + z + 1 = 0$ માટે,બીજ $z = \omega$ અથવા $z = \omega^2$ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે.
$\omega^3 = 1$ અને $1 + \omega + \omega^2 = 0$ હોવાથી,$\omega + \frac{1}{\omega} = \omega + \omega^2 = -1$ થાય.
દરેક પદની ગણતરી:
$1$. $\left( z + \frac{1}{z} \right)^2 = (-1)^2 = 1$
$2$. $\left( z^2 + \frac{1}{z^2} \right)^2 = (\omega^2 + \omega)^2 = (-1)^2 = 1$
$3$. $\left( z^3 + \frac{1}{z^3} \right)^2 = (1 + 1)^2 = 2^2 = 4$
$4$. $\left( z^4 + \frac{1}{z^4} \right)^2 = (\omega + \omega^2)^2 = (-1)^2 = 1$
$5$. $\left( z^5 + \frac{1}{z^5} \right)^2 = (\omega^2 + \omega)^2 = (-1)^2 = 1$
$6$. $\left( z^6 + \frac{1}{z^6} \right)^2 = (1 + 1)^2 = 2^2 = 4$
સરવાળો $= 1 + 1 + 4 + 1 + 1 + 4 = 12$.
104
MediumMCQ
જો $\omega (\neq 1)$ એ એકમનું ઘનમૂળ હોય અને $(1 + \omega)^7 = A + B\omega$ હોય,તો $A$ અને $B$ ની કિંમત શોધો.
A
$0, 1$
B
$1, 0$
C
$1, 1$
D
$-1, 1$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે એકમના ઘનમૂળ માટે,$1 + \omega + \omega^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $1 + \omega = -\omega^2$.
આ કિંમત આપેલ પદમાં મૂકતા:
$(1 + \omega)^7 = (-\omega^2)^7$
$= -\omega^{14}$
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^{14} = \omega^{12} \cdot \omega^2 = (\omega^3)^4 \cdot \omega^2 = 1^4 \cdot \omega^2 = \omega^2$.
આમ,$(1 + \omega)^7 = -\omega^2$.
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ નિત્યસમનો ઉપયોગ કરતા,$-\omega^2 = 1 + \omega$ મળે.
$1 + \omega$ ની સરખામણી $A + B\omega$ સાથે કરતા,$A = 1$ અને $B = 1$ મળે છે.
105
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta \in \mathbb{C}$ એ સમીકરણ $x^2 - x + 1 = 0$ ના ભિન્ન બીજ હોય,તો $\alpha^{101} + \beta^{107}$ ની કિંમત શોધો:
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$-1$

Solution

(B) સમીકરણ $x^2 - x + 1 = 0$ ના બીજ $x = \frac{1 \pm i\sqrt{3}}{2}$ છે.
આ બીજ $-\omega$ અને $-\omega^2$ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે.
ધારો કે $\alpha = -\omega$ અને $\beta = -\omega^2$.
તેથી $\alpha^{101} + \beta^{107} = (-\omega)^{101} + (-\omega^2)^{107} = -\omega^{101} - \omega^{214}$.
$\omega^3 = 1$ હોવાથી,$\omega^{101} = \omega^2$ અને $\omega^{214} = \omega$ મળે.
તેથી,$\alpha^{101} + \beta^{107} = -(\omega^2 + \omega)$.
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ હોવાથી,$\omega + \omega^2 = -1$.
તેથી,$\alpha^{101} + \beta^{107} = -(-1) = 1$.
106
DifficultMCQ
$\sum\limits_{k = 1}^6 {\left( {\sin \frac{{2\pi k}}{7} - i\cos \frac{{2\pi k}}{7}} \right)} $ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$-1$
B
$0$
C
$-i$
D
$i$

Solution

(D) ધારો કે $z = \cos \frac{{2\pi }}{7} + i\sin \frac{{2\pi }}{7}$. ડી મોઇવરના પ્રમેય મુજબ,${z^k} = \cos \frac{{2\pi k}}{7} + i\sin \frac{{2\pi k}}{7}$.
આપેલ સરવાળો $S = \sum\limits_{k = 1}^6 {\left( {\sin \frac{{2\pi k}}{7} - i\cos \frac{{2\pi k}}{7}} \right)}$ છે.
આપણે સરવાળાની અંદરના પદને આ રીતે લખી શકીએ: $\sin \frac{{2\pi k}}{7} - i\cos \frac{{2\pi k}}{7} = -i \left( \cos \frac{{2\pi k}}{7} + i\sin \frac{{2\pi k}}{7} \right) = -i z^k$.
તેથી,$S = -i \sum\limits_{k = 1}^6 z^k = -i (z + z^2 + z^3 + z^4 + z^5 + z^6)$.
કારણ કે $z$ એ એકમનું $7$ મું મૂળ છે ($z^7 = 1$ અને $z \neq 1$),એકમના તમામ $7$ માં મૂળનો સરવાળો $1 + z + z^2 + z^3 + z^4 + z^5 + z^6 = 0$ થાય છે.
તેથી,$\sum\limits_{k = 1}^6 z^k = -1$.
આ કિંમત $S$ ના સમીકરણમાં મૂકતા,આપણને $S = -i(-1) = i$ મળે છે.
107
DifficultMCQ
સમીકરણો $z^3 + 2z^2 + 2z + 1 = 0$ અને $z^{1985} + z^{100} + 1 = 0$ ના સામાન્ય બીજ કયા છે?
A
$\omega, \omega^2$
B
$\omega, \omega^3$
C
$\omega^2, \omega^3$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પ્રથમ સમીકરણને $(z + 1)(z^2 + z + 1) = 0$ તરીકે લખી શકાય છે.
તેના બીજ $-1, \omega, \text{ અને } \omega^2$ છે.
ધારો કે $f(z) = z^{1985} + z^{100} + 1$.
$z = -1$ માટે તપાસતા: $f(-1) = (-1)^{1985} + (-1)^{100} + 1 = 1 \neq 0$.
તેથી,$-1$ એ $f(z) = 0$ નું બીજ નથી.
$z = \omega$ માટે તપાસતા: $f(\omega) = \omega^{1985} + \omega^{100} + 1$.
$\omega^3 = 1$ હોવાથી,$f(\omega) = (\omega^3)^{661} \cdot \omega^2 + (\omega^3)^{33} \cdot \omega + 1 = \omega^2 + \omega + 1 = 0$.
તેથી,$\omega$ એ $f(z) = 0$ નું બીજ છે.
તે જ રીતે,$z = \omega^2$ માટે $f(\omega^2) = \omega^{3970} + \omega^{200} + 1 = \omega + \omega^2 + 1 = 0$.
આમ,સામાન્ય બીજ $\omega \text{ અને } \omega^2$ છે.
108
MediumMCQ
જો એકમના ઘનમૂળ $1, \omega, \omega^2$ હોય,તો સમીકરણ $(x - 2)^3 + 27 = 0$ ના બીજ શું થાય?
A
$ - 1, - 1, - 1$
B
$ - 1, - \omega, - \omega^2$
C
$ - 1, 2 + 3\omega, 2 + 3\omega^2$
D
$ - 1, 2 - 3\omega, 2 - 3\omega^2$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $(x - 2)^3 + 27 = 0$ છે.
તેને $(x - 2)^3 = -27$ તરીકે લખી શકાય.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા,$x - 2 = (-27)^{1/3}$ મળે.
કારણ કે $(-27)^{1/3} = -3(1)^{1/3}$,અને એકમના ઘનમૂળ $1, \omega, \omega^2$ છે,તેથી:
$x - 2 = -3(1), -3(\omega), -3(\omega^2)$.
$x - 2 = -3, -3\omega, -3\omega^2$.
દરેક પદમાં $2$ ઉમેરતા,આપણને મળે:
$x = 2 - 3, 2 - 3\omega, 2 - 3\omega^2$.
$x = -1, 2 - 3\omega, 2 - 3\omega^2$.
109
DifficultMCQ
જો $\alpha \neq 1$ એ એકમનું કોઈ $n^{th}$ મૂળ હોય,તો $S = 1 + 3\alpha + 5\alpha^2 + \dots$ $n$ પદો સુધી,કોના બરાબર થાય?
A
$\frac{2n}{1 - \alpha}$
B
$-\frac{2n}{1 - \alpha}$
C
$\frac{n}{1 - \alpha}$
D
$-\frac{n}{1 - \alpha}$

Solution

(B) આપેલ છે $S = 1 + 3\alpha + 5\alpha^2 + \dots + (2n - 1)\alpha^{n-1}$ $(i)$
$\alpha$ વડે ગુણતા: $\alpha S = \alpha + 3\alpha^2 + 5\alpha^3 + \dots + (2n - 1)\alpha^n$ $(ii)$
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા:
$(1 - \alpha)S = 1 + 2\alpha + 2\alpha^2 + \dots + 2\alpha^{n-1} - (2n - 1)\alpha^n$
કારણ કે એકમના $n^{th}$ મૂળ માટે $\alpha^n = 1$:
$(1 - \alpha)S = 1 + 2(\alpha + \alpha^2 + \dots + \alpha^{n-1}) - (2n - 1)$
ભૌમિતિક શ્રેણીના સરવાળાનો ઉપયોગ કરતા $\alpha + \alpha^2 + \dots + \alpha^{n-1} = -1$:
$(1 - \alpha)S = 1 + 2(-1) - 2n + 1 = -2n$
તેથી,$S = -\frac{2n}{1 - \alpha}$.
110
AdvancedMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું અવાસ્તવિક ઘનમૂળ હોય,તો $\cos \left[ \left\{ (1-\omega)(1-\omega^2) + (2-\omega)(2-\omega^2) + \dots + (2017-\omega)(2017-\omega^2) \right\} \cdot \frac{\pi}{2017} \right]$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(A) ધારો કે $S = \sum_{n=1}^{2017} (n-\omega)(n-\omega^2)$.
$\omega^2+\omega+1=0$ હોવાથી,$(n-\omega)(n-\omega^2) = n^2 + n + 1$ થાય.
તેથી,$S = \sum_{n=1}^{2017} (n^2 + n + 1) = \sum_{n=1}^{2017} n^2 + \sum_{n=1}^{2017} n + \sum_{n=1}^{2017} 1$.
સરવાળાના સૂત્રોનો ઉપયોગ કરતા: $S = \frac{2017(2018)(4035)}{6} + \frac{2017(2018)}{2} + 2017$.
$2017$ વડે ભાગતા: $\frac{S}{2017} = \frac{2018 \cdot 4035}{6} + \frac{2018}{2} + 1 = 1009(1346) + 1$.
અહીં $1009(1346)$ બેકી સંખ્યા છે,તેથી $\frac{S}{2017} = \text{બેકી} + 1 = \text{એકી}$.
તેથી,$\cos\left( \frac{S\pi}{2017} \right) = \cos(\text{એકી} \cdot \pi) = -1$.
111
AdvancedMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 + \omega x + \omega^2 = 0$ ના બીજ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ છે. જો $z = \alpha^9 + i\beta^9$ હોય,તો $|z|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\sqrt{2}$
B
$2$
C
$1$
D
$\frac{\sqrt{15}}{2}$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 + \omega x + \omega^2 = 0$ છે.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,બીજ $\alpha = \omega^2$ અને $\beta = 1$ મળે છે.
$z = \alpha^9 + i\beta^9$ માં કિંમતો મૂકતા:
$z = (\omega^2)^9 + i(1)^9 = \omega^{18} + i = 1 + i$.
તેથી,$|z| = |1 + i| = \sqrt{1^2 + 1^2} = \sqrt{2}$.
112
AdvancedMCQ
જો $\omega$ એ સમીકરણ $x^3 - 1 = 0$ નું અવાસ્તવિક બીજ હોય,તો $\sum_{r=1}^{5} (1 + \omega^r + \omega^{2r})$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$3$
C
$1$
D
$15$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega^r + \omega^{2r}$ એ સમગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો છે.
જો $r$ એ $3$ નો ગુણક હોય,તો $\omega^r = 1$ અને $\omega^{2r} = 1$,તેથી $1 + \omega^r + \omega^{2r} = 1 + 1 + 1 = 3$.
જો $r$ એ $3$ નો ગુણક ન હોય,તો $1 + \omega^r + \omega^{2r} = \frac{1 - (\omega^r)^3}{1 - \omega^r} = \frac{1 - (\omega^3)^r}{1 - \omega^r} = \frac{1 - 1}{1 - \omega^r} = 0$.
$r = 1, 2, 3, 4, 5$ માટે પદો નીચે મુજબ છે:
$r=1: 1 + \omega + \omega^2 = 0$
$r=2: 1 + \omega^2 + \omega^4 = 1 + \omega^2 + \omega = 0$
$r=3: 1 + \omega^3 + \omega^6 = 1 + 1 + 1 = 3$
$r=4: 1 + \omega^4 + \omega^8 = 1 + \omega + \omega^2 = 0$
$r=5: 1 + \omega^5 + \omega^{10} = 1 + \omega^2 + \omega = 0$
સરવાળો $= 0 + 0 + 3 + 0 + 0 = 3$.
113
AdvancedMCQ
એકમ (unity) ના દસમા મૂળ પૈકી કોઈપણ બેનો ગુણાકાર શું થાય?
A
હંમેશા એકમના દસમા મૂળ પૈકીનું એક
B
ક્યારેય એકમના દસમા મૂળ પૈકીનું એક નહીં
C
હંમેશા શૂન્ય
D
હંમેશા $\sqrt{10}$

Solution

(A) એકમના $n$-મા મૂળ $z_k = e^{i \frac{2k\pi}{n}}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $k = 0, 1, \dots, n-1$.
$n=10$ માટે,મૂળ $\omega^k = e^{i \frac{2k\pi}{10}}$ છે,જ્યાં $k \in \{0, 1, \dots, 9\}$.
ધારો કે $z_1 = \omega^r$ અને $z_2 = \omega^s$ એ બે મૂળ છે,જ્યાં $r, s \in \{0, 1, \dots, 9\}$.
તેમનો ગુણાકાર $z_1 z_2 = \omega^r \cdot \omega^s = \omega^{r+s} = e^{i \frac{2(r+s)\pi}{10}}$ થાય.
કારણ કે $\omega^{10} = 1$,તેથી $\omega^{r+s} = \omega^{(r+s) \pmod{10}}$.
કારણ કે $(r+s) \pmod{10}$ હંમેશા $\{0, 1, \dots, 9\}$ ગણનો પૂર્ણાંક છે,તેથી ગુણાકાર $z_1 z_2$ હંમેશા એકમના દસમા મૂળ પૈકીનું એક જ હોય છે.
114
AdvancedMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ $x^2 - \sqrt{2}x + 1 = 0$ ના બીજ છે,તો $\alpha^{50} + \beta^{50}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$\sqrt{2}$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - \sqrt{2}x + 1 = 0$ છે.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,બીજ $x = \frac{\sqrt{2} \pm i\sqrt{2}}{2} = \frac{1}{\sqrt{2}} \pm i\frac{1}{\sqrt{2}}$ મળે છે.
આને ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં $\alpha = e^{i\pi/4}$ અને $\beta = e^{-i\pi/4}$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,$\alpha^{50} + \beta^{50} = (e^{i\pi/4})^{50} + (e^{-i\pi/4})^{50} = e^{i25\pi/2} + e^{-i25\pi/2}$.
કારણ કે $e^{i25\pi/2} = i$ અને $e^{-i25\pi/2} = -i$ થાય છે.
તેથી,$\alpha^{50} + \beta^{50} = i + (-i) = 0$.
115
AdvancedMCQ
જો $\sin \theta + 2\sin \phi + 3\sin \psi = 0$ અને $\cos \theta + 2\cos \phi + 3\cos \psi = 0$ હોય,તો $\cos 3\theta + 8\cos 3\phi + 27\cos 3\psi = $ ની કિંમત શોધો.
A
$\cos (3\theta + 3\phi + 3\psi )$
B
$18\cos (\theta + \phi + \psi )$
C
$6\cos (\theta + \phi + \psi )$
D
$36\cos (\theta + \phi + \psi )$

Solution

(B) ધારો કે $z_1 = \cos \theta + i \sin \theta$,$z_2 = \cos \phi + i \sin \phi$,અને $z_3 = \cos \psi + i \sin \psi$.
આપેલ સમીકરણો $\cos \theta + 2\cos \phi + 3\cos \psi = 0$ અને $\sin \theta + 2\sin \phi + 3\sin \psi = 0$ છે.
તેમને જોડતા,$z_1 + 2z_2 + 3z_3 = 0$ મળે.
બીજગણિતીય નિત્યસમ $x^3 + y^3 + z^3 = 3xyz$ નો ઉપયોગ કરતા જો $x + y + z = 0$ હોય,જ્યાં $x = z_1$,$y = 2z_2$,અને $z = 3z_3$:
$z_1^3 + (2z_2)^3 + (3z_3)^3 = 3(z_1)(2z_2)(3z_3) = 18 z_1 z_2 z_3$.
ડી મોઇવરના પ્રમેય મુજબ,$z_1^3 = \cos 3\theta + i \sin 3\theta$,$(2z_2)^3 = 8(\cos 3\phi + i \sin 3\phi)$,અને $(3z_3)^3 = 27(\cos 3\psi + i \sin 3\psi)$.
આમ,$(\cos 3\theta + 8\cos 3\phi + 27\cos 3\psi) + i(\sin 3\theta + 8\sin 3\phi + 27\sin 3\psi) = 18(\cos(\theta + \phi + \psi) + i \sin(\theta + \phi + \psi))$.
વાસ્તવિક ભાગોને સરખાવતા,$\cos 3\theta + 8\cos 3\phi + 27\cos 3\psi = 18\cos(\theta + \phi + \psi)$ મળે છે.
116
AdvancedMCQ
જો $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 2x + 4 = 0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^n + \beta^n$ ની કિંમત શોધો.
A
$2^n \cos \left( \frac{n\pi}{3} \right)$
B
$2^{n+1} \cos \left( \frac{n\pi}{3} \right)$
C
$2^n \sin \left( \frac{n\pi}{3} \right)$
D
$2^{n+1} \sin \left( \frac{n\pi}{3} \right)$

Solution

(B) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - 2x + 4 = 0$ છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{2 \pm \sqrt{4 - 16}}{2} = 1 \pm i\sqrt{3}$ મળે છે.
બીજને ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં લખતા:
$\alpha = 2 \left( \cos \frac{\pi}{3} + i \sin \frac{\pi}{3} \right)$
$\beta = 2 \left( \cos \frac{\pi}{3} - i \sin \frac{\pi}{3} \right)$
ડી મોઇવરના પ્રમેય મુજબ,$\alpha^n + \beta^n = 2^n \left( \cos \frac{n\pi}{3} + i \sin \frac{n\pi}{3} + \cos \frac{n\pi}{3} - i \sin \frac{n\pi}{3} \right)$.
તેથી,$\alpha^n + \beta^n = 2^n \left( 2 \cos \frac{n\pi}{3} \right) = 2^{n+1} \cos \frac{n\pi}{3}$.
117
DifficultMCQ
સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $n$ શોધો જેના માટે $\left( \frac{1 + i\sqrt{3}}{1 - i\sqrt{3}} \right)^n = 1$ થાય.
A
$2$
B
$6$
C
$5$
D
$3$

Solution

(D) ધારો કે $z = \frac{1 + i\sqrt{3}}{1 - i\sqrt{3}}$.
છેદની અનુબદ્ધ સંખ્યા $(1 + i\sqrt{3})$ વડે અંશ અને છેદને ગુણતા:
$z = \frac{(1 + i\sqrt{3})(1 + i\sqrt{3})}{(1 - i\sqrt{3})(1 + i\sqrt{3})} = \frac{1 + 2i\sqrt{3} - 3}{4} = \frac{-2 + 2i\sqrt{3}}{4} = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2}$.
આ કિંમત $\omega$ છે,જ્યાં $\omega = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2}$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
તેથી,$z = \omega$.
સમીકરણ $\omega^n = 1$ બને છે.
તેથી,સૌથી નાનો ધન પૂર્ણાંક $n = 3$ છે.
118
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 + 2x + 2 = 0$ ના બે બીજ છે. તો $\alpha^{15} + \beta^{15}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-256$
B
$512$
C
$-512$
D
$256$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2 + 2x + 2 = 0$ છે.
વર્ગ પૂર્ણ કરતા,$(x+1)^2 + 1 = 0$,તેથી $(x+1)^2 = -1$.
આમ,$x+1 = \pm i$,જે $x = -1 \pm i$ આપે છે.
ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં,$x = \sqrt{2} e^{\pm i(3\pi/4)}$.
ડી મોઇવરના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$\alpha^{15} + \beta^{15} = 2^{7} \sqrt{2} \times 2 \cos \left( \frac{45\pi}{4} \right)$.
$\cos \left( \frac{45\pi}{4} \right) = -\frac{1}{\sqrt{2}}$ હોવાથી,
$\alpha^{15} + \beta^{15} = 2^8 \sqrt{2} \times \left( -\frac{1}{\sqrt{2}} \right) = -256$.
119
DifficultMCQ
ધારો કે $z = \left( \frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{i}{2} \right)^5 + \left( \frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{i}{2} \right)^5$. જો $R(z)$ અને $I(z)$ અનુક્રમે $z$ ના વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગો દર્શાવતા હોય,તો:
A
$R(z) = -3$
B
$R(z) > 0$ અને $I(z) > 0$
C
$R(z) < 0$ અને $I(z) > 0$
D
$I(z) = 0$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $\frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{i}{2} = e^{i\pi/6}$ અને $\frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{i}{2} = e^{-i\pi/6}$.
તેથી,$z = (e^{i\pi/6})^5 + (e^{-i\pi/6})^5 = e^{i5\pi/6} + e^{-i5\pi/6}$.
ઓઈલરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$e^{i\theta} + e^{-i\theta} = 2\cos(\theta)$,આપણને $z = 2\cos(5\pi/6)$ મળે છે.
કારણ કે $\cos(5\pi/6) = -\frac{\sqrt{3}}{2}$,તેથી $z = 2(-\frac{\sqrt{3}}{2}) = -\sqrt{3}$.
અહીં,$R(z) = -\sqrt{3}$ અને $I(z) = 0$.
તેથી,$I(z) = 0$ એ સાચું વિધાન છે.
120
DifficultMCQ
જો $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 - 2x + 2 = 0$ ના બીજ હોય,તો $(\frac{\alpha}{\beta})^n = 1$ માટે $n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત કેટલી થાય?
A
$4$
B
$2$
C
$5$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2 - 2x + 2 = 0$ છે.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{2 \pm \sqrt{4 - 8}}{2} = 1 \pm i$.
ધારો કે $\alpha = 1 + i$ અને $\beta = 1 - i$.
તેથી $\frac{\alpha}{\beta} = \frac{1 + i}{1 - i} = \frac{(1 + i)^2}{(1 - i)(1 + i)} = \frac{1 + 2i - 1}{1 + 1} = \frac{2i}{2} = i$.
આપણે $n$ ની એવી ન્યૂનતમ પ્રાકૃતિક સંખ્યા શોધવાની છે કે જેથી $(\frac{\alpha}{\beta})^n = 1$,જેનો અર્થ છે $i^n = 1$.
$i$ ની ઘાત $i^1 = i, i^2 = -1, i^3 = -i, i^4 = 1$ છે.
આમ,$n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $4$ છે.
121
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha = \frac{-1 + i \sqrt{3}}{2}$. જો $a = (1 + \alpha) \sum_{k=0}^{100} \alpha^{2k}$ અને $b = \sum_{k=0}^{100} \alpha^{3k}$ હોય,તો $a$ અને $b$ એ કયા દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^{2} - 102x + 101 = 0$
B
$x^{2} + 101x + 100 = 0$
C
$x^{2} - 101x + 100 = 0$
D
$x^{2} + 102x + 101 = 0$

Solution

(A) આપેલ છે કે $\alpha = \frac{-1 + i \sqrt{3}}{2} = \omega$,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે,જે $\omega^{3} = 1$ અને $1 + \omega + \omega^{2} = 0$ નું પાલન કરે છે.
$a = (1 + \omega) (1 + \omega^{2} + \omega^{4} + \dots + \omega^{200})$ માટે.
$\omega^{3} = 1$ હોવાથી,શ્રેણી $1, \omega^{2}, \omega^{4}, \dots$ દર ત્રણ પદે $1, \omega^{2}, \omega$ તરીકે પુનરાવર્તિત થાય છે. ત્રણ ક્રમિક પદોનો સરવાળો $1 + \omega^{2} + \omega = 0$ થાય છે.
સરવાળામાં કુલ $101$ પદો છે. પ્રથમ $99$ પદોનો સરવાળો $0$ થાય છે. બાકીના બે પદો $100$મું અને $101$મું પદ છે: $1 + \omega^{2}$.
આમ,$a = (1 + \omega)(1 + \omega^{2}) = 1 + \omega^{2} + \omega + \omega^{3} = 0 + 1 = 1$.
$b = \sum_{k=0}^{100} \alpha^{3k} = \sum_{k=0}^{100} (\omega^{3})^{k} = \sum_{k=0}^{100} (1)^{k} = 101$.
બીજ $a = 1$ અને $b = 101$ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $(x - 1)(x - 101) = 0$ એટલે કે $x^{2} - 102x + 101 = 0$ છે.
122
MediumMCQ
જો $\left(\frac{1+i}{1-i}\right)^{\frac{m}{2}}=\left(\frac{1+i}{i-1}\right)^{\frac{n}{3}}=1$ જ્યાં $m, n \in N$ હોય,તો $m$ અને $n$ ની ન્યૂનતમ કિંમતોનો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $(GCD)$ શોધો.
A
$4$
B
$8$
C
$12$
D
$2$

Solution

(A) પાયાના પદોનું સાદું રૂપ આપતા:
$\frac{1+i}{1-i} = i$ અને $\frac{1+i}{i-1} = -i$.
આપેલ સમીકરણો:
$(i)^{m/2} = 1$ અને $(-i)^{n/3} = 1$.
$(i)^{m/2} = 1$ માટે,$m/2$ એ $4$ નો ગુણક હોવો જોઈએ. તેથી,$m/2 = 4k_1 \Rightarrow m = 8k_1$. $m$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $8$ છે.
$(-i)^{n/3} = 1$ માટે,$n/3 = 4k_2 \Rightarrow n = 12k_2$. $n$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $12$ છે.
$8$ અને $12$ નો ગુરુત્તમ સામાન્ય અવયવ $(GCD)$ $4$ છે.
123
DifficultMCQ
જો $a$ અને $b$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ એવી હોય કે જેથી $(2+\alpha)^{4}=a+b \alpha,$ જ્યાં $\alpha=\frac{-1+i \sqrt{3}}{2},$ તો $a+b$ ની કિંમત શોધો.
A
$57$
B
$33$
C
$24$
D
$9$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha = \frac{-1+i \sqrt{3}}{2} = \omega,$ જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega^2 + \omega + 1 = 0$ અને $\omega^3 = 1$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને $(2+\omega)^4$ નું વિસ્તરણ કરતા:
$(2+\omega)^4 = 2^4 + 4(2^3)(\omega) + 6(2^2)(\omega^2) + 4(2)(\omega^3) + \omega^4$
$= 16 + 32\omega + 24\omega^2 + 8(1) + \omega$
$= 24 + 33\omega + 24\omega^2$
$\omega^2 = -1 - \omega$ મુકતા:
$= 24 + 33\omega + 24(-1 - \omega)$
$= 24 + 33\omega - 24 - 24\omega$
$= 9\omega$
$a + b\omega$ સાથે સરખાવતા,$a = 0$ અને $b = 9$ મળે છે.
તેથી,$a + b = 0 + 9 = 9$.
124
DifficultMCQ
જો $f(x)$ અને $g(x)$ બે બહુપદીઓ એવી હોય કે જેથી બહુપદી $P(x) = f(x^3) + xg(x^3)$ એ $x^2 + x + 1$ વડે વિભાજ્ય હોય,તો $P(1)$ ની કિંમત ....... થાય.
A
$10$
B
$4$
C
$7$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $P(x) = f(x^3) + xg(x^3)$.
કારણ કે $P(x)$ એ $x^2 + x + 1$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી તે $x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ આગળ શૂન્ય થવું જોઈએ. ધારો કે $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,તો $\omega^2 + \omega + 1 = 0$ અને $\omega^3 = 1$ થાય.
બીજ $\omega$ અને $\omega^2$ છે. તેથી,$P(\omega) = 0$ અને $P(\omega^2) = 0$.
$P(\omega) = f(\omega^3) + \omega g(\omega^3) = f(1) + \omega g(1) = 0$ (સમીકરણ $1$)
$P(\omega^2) = f((\omega^2)^3) + \omega^2 g((\omega^2)^3) = f(\omega^6) + \omega^2 g(\omega^6) = f(1) + \omega^2 g(1) = 0$ (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $1$ માંથી સમીકરણ $2$ બાદ કરતા:
$(f(1) + \omega g(1)) - (f(1) + \omega^2 g(1)) = 0$
$(\omega - \omega^2) g(1) = 0$
કારણ કે $\omega \neq \omega^2$,તેથી $g(1) = 0$ હોવું જોઈએ.
$g(1) = 0$ ને સમીકરણ $1$ માં મૂકતા:
$f(1) + \omega(0) = 0 \Rightarrow f(1) = 0$.
આપણે $P(1)$ શોધવાનું છે:
$P(1) = f(1^3) + 1 \cdot g(1^3) = f(1) + g(1) = 0 + 0 = 0$.
125
DifficultMCQ
સમીકરણ $x^{3}-2x^{2}+2x-1=0$ ના બીજના $162^{\text{th}}$ ઘાતનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$2$
B
$9$
C
$3$
D
$6$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $x^{3}-2x^{2}+2x-1=0$ છે.
નિરીક્ષણ દ્વારા,$x=1$ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
તેથી,$(x-1)$ એ બહુપદીનો અવયવ છે.
ભાગાકાર કરતા,$(x-1)(x^{2}-x+1)=0$ મળે છે.
બીજ $x=1$ અને $x^{2}-x+1=0$ ના બીજ એટલે કે $x = \frac{1 \pm i\sqrt{3}}{2}$ છે.
આ બીજ $-\omega^{2}$ અને $-\omega$ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
$162^{\text{th}}$ ઘાતનો સરવાળો $S = (1)^{162} + (-\omega^{2})^{162} + (-\omega)^{162}$ થાય.
$S = 1 + \omega^{324} + \omega^{162}$.
$\omega^{3} = 1$ હોવાથી,$\omega^{324} = 1$ અને $\omega^{162} = 1$ થાય.
તેથી,$S = 1 + 1 + 1 = 3$.
126
DifficultMCQ
ધારો કે $i=\sqrt{-1}$. જો $\frac{(-1+i \sqrt{3})^{21}}{(1-i)^{24}}+\frac{(1+i \sqrt{3})^{21}}{(1+i)^{24}}=k$,અને $n =[| k |]$ એ $| k |$ નો મહત્તમ પૂર્ણાંક ભાગ હોય,તો $\sum_{ j =0}^{ n +5}( j +5)^{2}-\sum_{ j =0}^{ n +5}( j +5)$ ની કિંમત ........ થાય.
A
$620$
B
$310$
C
$155$
D
$280$

Solution

(B) આપેલ છે $k = \frac{(-1+i \sqrt{3})^{21}}{(1-i)^{24}}+\frac{(1+i \sqrt{3})^{21}}{(1+i)^{24}}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $-1+i \sqrt{3} = 2(\cos \frac{2\pi}{3} + i \sin \frac{2\pi}{3}) = 2e^{i \frac{2\pi}{3}}$ અને $1+i \sqrt{3} = 2(\cos \frac{\pi}{3} + i \sin \frac{\pi}{3}) = 2e^{i \frac{\pi}{3}}$.
તેમજ $1-i = \sqrt{2}(\cos(-\frac{\pi}{4}) + i \sin(-\frac{\pi}{4})) = \sqrt{2}e^{-i \frac{\pi}{4}}$ અને $1+i = \sqrt{2}(\cos \frac{\pi}{4} + i \sin \frac{\pi}{4}) = \sqrt{2}e^{i \frac{\pi}{4}}$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$k = \frac{(2e^{i \frac{2\pi}{3}})^{21}}{(\sqrt{2}e^{-i \frac{\pi}{4}})^{24}} + \frac{(2e^{i \frac{\pi}{3}})^{21}}{(\sqrt{2}e^{i \frac{\pi}{4}})^{24}} = \frac{2^{21} e^{i 14\pi}}{2^{12} e^{-i 6\pi}} + \frac{2^{21} e^{i 7\pi}}{2^{12} e^{i 6\pi}}$
$k = 2^9 (e^{i 20\pi} + e^{i \pi}) = 512(1 - 1) = 0$.
તેથી,$n = [|k|] = 0$.
પદાવલિ $\sum_{j=0}^{5} (j+5)^2 - \sum_{j=0}^{5} (j+5) = \sum_{j=0}^{5} ((j+5)^2 - (j+5)) = \sum_{j=0}^{5} (j^2 + 10j + 25 - j - 5) = \sum_{j=0}^{5} (j^2 + 9j + 20)$.
$= \sum_{j=0}^{5} j^2 + 9 \sum_{j=0}^{5} j + \sum_{j=0}^{5} 20 = \frac{5(6)(11)}{6} + 9 \frac{5(6)}{2} + 20(6) = 55 + 135 + 120 = 310$.
127
DifficultMCQ
ધારો કે $z = \frac{1 - i \sqrt{3}}{2}$,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$. તો $21 + \left(z + \frac{1}{z}\right)^{3} + \left(z^{2} + \frac{1}{z^{2}}\right)^{3} + \left(z^{3} + \frac{1}{z^{3}}\right)^{3} + \dots + \left(z^{21} + \frac{1}{z^{21}}\right)^{3}$ ની કિંમત .... છે.
A
$12$
B
$11$
C
$19$
D
$13$

Solution

(D) આપેલ છે $z = \frac{1 - i \sqrt{3}}{2} = e^{-i \frac{\pi}{3}}$.
તેથી $z^r + \frac{1}{z^r} = e^{-i \frac{r\pi}{3}} + e^{i \frac{r\pi}{3}} = 2 \cos\left(\frac{r\pi}{3}\right)$.
આપણે $S = 21 + \sum_{r=1}^{21} \left(2 \cos\left(\frac{r\pi}{3}\right)\right)^3$ ની કિંમત શોધવાની છે.
નિત્યસમ $8 \cos^3 \theta = 2(\cos 3\theta + 3 \cos \theta)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$S = 21 + \sum_{r=1}^{21} 2 \left(\cos(r\pi) + 3 \cos\left(\frac{r\pi}{3}\right)\right) = 21 + 2 \sum_{r=1}^{21} \cos(r\pi) + 6 \sum_{r=1}^{21} \cos\left(\frac{r\pi}{3}\right)$.
અહીં $\sum_{r=1}^{21} \cos(r\pi) = -1$ અને $\sum_{r=1}^{21} \cos\left(\frac{r\pi}{3}\right) = -1$ થાય છે.
તેથી,$S = 21 + 2(-1) + 6(-1) = 21 - 2 - 6 = 13$.
128
DifficultMCQ
જો $(\sqrt{3}+i)^{100}=2^{99}(p+iq)$ હોય,તો $p$ અને $q$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^{2}-(\sqrt{3}-1)x-\sqrt{3}=0$
B
$x^{2}+(\sqrt{3}+1)x+\sqrt{3}=0$
C
$x^{2}+(\sqrt{3}-1)x-\sqrt{3}=0$
D
$x^{2}-(\sqrt{3}+1)x+\sqrt{3}=0$

Solution

(A) આપેલ છે $(\sqrt{3}+i)^{100}=2^{99}(p+iq)$.
$\sqrt{3}+i$ ને ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં લખતા: $2(\cos \frac{\pi}{6} + i \sin \frac{\pi}{6})$.
ડી મોઇવરના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા: $(2(\cos \frac{\pi}{6} + i \sin \frac{\pi}{6}))^{100} = 2^{100}(\cos \frac{50\pi}{3} + i \sin \frac{50\pi}{3})$.
$\frac{50\pi}{3} = 16\pi + \frac{2\pi}{3}$ હોવાથી,$\cos \frac{50\pi}{3} = -\frac{1}{2}$ અને $\sin \frac{50\pi}{3} = \frac{\sqrt{3}}{2}$.
તેથી,$2^{100}(-\frac{1}{2} + i \frac{\sqrt{3}}{2}) = 2^{99}(p+iq)$.
$2^{99}$ વડે ભાગતા,$2(-\frac{1}{2} + i \frac{\sqrt{3}}{2}) = p+iq$,એટલે કે $p = -1$ અને $q = \sqrt{3}$.
$p$ અને $q$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (p+q)x + pq = 0$ છે.
$p+q = \sqrt{3}-1$ અને $pq = -\sqrt{3}$.
તેથી,સમીકરણ $x^2 - (\sqrt{3}-1)x - \sqrt{3} = 0$ છે.
129
DifficultMCQ
જો $z^{2} + z + 1 = 0$,$z \in \mathbb{C}$ હોય,તો $\left| \sum_{n=1}^{15} \left( z^{n} + (-1)^{n} \frac{1}{z^{n}} \right)^{2} \right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$3$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) આપેલ છે કે $z^{2} + z + 1 = 0$,તેથી તેના બીજ $z = \omega$ અથવા $z = \omega^{2}$ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
$\omega^{3} = 1$ હોવાથી,$\frac{1}{\omega} = \omega^{2}$ અને $\frac{1}{\omega^{2}} = \omega$ થાય.
ધારો કે $S = \sum_{n=1}^{15} \left( z^{n} + (-1)^{n} \frac{1}{z^{n}} \right)^{2} = \sum_{n=1}^{15} \left( z^{2n} + \frac{1}{z^{2n}} + 2(-1)^{n} \right)$.
$z = \omega$ માટે,$z^{2n} + \frac{1}{z^{2n}} = \omega^{2n} + \omega^{n}$.
$\sum_{n=1}^{15} \omega^{2n} = 0$ અને $\sum_{n=1}^{15} \omega^{n} = 0$ થાય કારણ કે $15$ એ $3$ નો ગુણક છે.
$\sum_{n=1}^{15} 2(-1)^{n} = 2(-1 + 1 - 1 + 1 ... - 1) = -2$.
તેથી,$|S| = |0 + 0 - 2| = |-2| = 2$.
130
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha$ એ સમીકરણ $1+x^{2}+x^{4}=0$ નું એક બીજ છે. તો $\alpha^{1011}+\alpha^{2022}-\alpha^{3033}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$\alpha$
C
$1+\alpha$
D
$1+2\alpha$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^{4}+x^{2}+1=0$ છે.
તેના અવયવો $(x^{2}+x+1)(x^{2}-x+1)=0$ થાય છે.
અહીં $\alpha^{6}=1$ થાય છે.
$\alpha^{1011} = (\alpha^{6})^{168} \cdot \alpha^{3} = \alpha^{3}$.
$\alpha^{2022} = (\alpha^{6})^{337} = 1$.
$\alpha^{3033} = (\alpha^{6})^{505} \cdot \alpha^{3} = \alpha^{3}$.
તેથી,$\alpha^{1011}+\alpha^{2022}-\alpha^{3033} = \alpha^{3} + 1 - \alpha^{3} = 1$.
131
DifficultMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ એ સમીકરણ $x^{4}+x^{3}+x^{2}+x+1=0$ ના બીજ હોય,તો $\alpha^{2021}+\beta^{2021}+\gamma^{2021}+\delta^{2021}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-4$
B
$-1$
C
$1$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^{4}+x^{3}+x^{2}+x+1=0$ છે.
આ એક ગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો છે,જેને $x \neq 1$ માટે $\frac{x^{5}-1}{x-1} = 0$ તરીકે લખી શકાય.
બીજ $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ એ $1$ સિવાયના $5$ ના એકમના મૂળ છે,એટલે કે $\omega, \omega^{2}, \omega^{3}, \omega^{4}$ જ્યાં $\omega = e^{i \frac{2\pi}{5}}$.
$\omega^{5} = 1$ હોવાથી,$\omega^{2021} = (\omega^{5})^{404} \cdot \omega = \omega$ થાય.
તે જ રીતે,$\beta^{2021} = \omega^{2}$,$\gamma^{2021} = \omega^{3}$,અને $\delta^{2021} = \omega^{4}$.
તેથી,સરવાળો $\alpha^{2021}+\beta^{2021}+\gamma^{2021}+\delta^{2021} = \omega + \omega^{2} + \omega^{3} + \omega^{4}$ થાય.
સમીકરણ $x^{4}+x^{3}+x^{2}+x+1=0$ પરથી,બીજનો સરવાળો $\alpha+\beta+\gamma+\delta = -\frac{1}{1} = -1$ મળે છે.
132
AdvancedMCQ
એક નિયમિત $10$-બાજુવાળા બહુકોણ (decagon) ને ધ્યાનમાં લો જેના શિરોબિંદુઓ એકમ વર્તુળ પર છે. એક શિરોબિંદુને સ્થિર રાખીને,બાકીના $9$ શિરોબિંદુઓ સાથે સીધી રેખાઓ દોરો. તેમને $L_1, L_2, \ldots, L_9$ કહો અને તેમની લંબાઈને અનુક્રમે $l_1, l_2, \ldots, l_9$ તરીકે દર્શાવો. તો,ગુણાકાર $l_1 \times l_2 \times \ldots \times l_9$ શું થશે?
A
$10$
B
$10\sqrt{3}$
C
$\frac{50}{\sqrt{3}}$
D
$20$

Solution

(A) ધારો કે નિયમિત $10$-બાજુવાળા બહુકોણના શિરોબિંદુઓ $z_k = e^{i \frac{2k\pi}{10}}$ છે,જ્યાં $k = 0, 1, \ldots, 9$. શિરોબિંદુ $z_0 = 1$ ને સ્થિર રાખો. જીવાઓની લંબાઈ $l_k = |1 - z_k| = |1 - e^{i \frac{2k\pi}{10}}| = 2 \sin \frac{k\pi}{10}$ છે,જ્યાં $k = 1, 2, \ldots, 9$.
આપણે ગુણાકાર $P = \prod_{k=1}^{9} 2 \sin \frac{k\pi}{10}$ શોધવો છે.
નિત્યસમ $\prod_{k=1}^{n-1} \sin \frac{k\pi}{n} = \frac{n}{2^{n-1}}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P = 2^9 \prod_{k=1}^{9} \sin \frac{k\pi}{10} = 2^9 \times \frac{10}{2^{10-1}} = 2^9 \times \frac{10}{2^9} = 10$.
133
DifficultMCQ
સંકર સમતલમાં એકમ વર્તુળ $|z|=1$ પર ધન લંબાઈના કોઈપણ આપેલા ચાપ પર,
A
એકમનું કોઈ મૂળ હોવું જરૂરી નથી
B
એકમનું બરાબર એક મૂળ આવેલું છે
C
એકમના એક કરતા વધારે પરંતુ મર્યાદિત મૂળ છે
D
એકમના અનંત મૂળ છે

Solution

(D) એકમના મૂળ $z^n = 1$ સમીકરણના ઉકેલો દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $n \in \mathbb{N}$ છે.
આ મૂળ $z_k = e^{i \frac{2k\pi}{n}}$ સ્વરૂપના છે,જ્યાં $k = 0, 1, 2, \dots, n-1$.
જેમ $n$ વધે છે,તેમ એકમના તમામ મૂળનો સમૂહ $\bigcup_{n=1}^{\infty} \{e^{i \frac{2k\pi}{n}} : k=0, 1, \dots, n-1\}$ એકમ વર્તુળ $|z|=1$ પર ગીચ (dense) બને છે.
કોઈપણ ધન લંબાઈના ચાપ પર આ ગીચ સમૂહના અનંત બિંદુઓ આવેલા હોવાથી,આવા કોઈપણ ચાપ પર એકમના અનંત મૂળ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
134
DifficultMCQ
ધારો કે $a = \cos 1^{\circ}$ અને $b = \sin 1^{\circ}$. આપણે કહીએ છીએ કે એક વાસ્તવિક સંખ્યા બીજગણિતીય છે જો તે પૂર્ણાંક સહગુણકો ધરાવતા બહુપદીનું બીજ હોય. તો,
A
$a$ બીજગણિતીય છે પણ $b$ નથી
B
$b$ બીજગણિતીય છે પણ $a$ નથી
C
$a$ અને $b$ બંને બીજગણિતીય છે
D
$a$ કે $b$ બંનેમાંથી કોઈ બીજગણિતીય નથી

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos(n\theta) + i \sin(n\theta) = (\cos \theta + i \sin \theta)^n$.
$\theta = 1^{\circ}$ અને $n = 90$ માટે,$\cos 90^{\circ} + i \sin 90^{\circ} = (\cos 1^{\circ} + i \sin 1^{\circ})^{90} = i$.
આ સૂચવે છે કે $\cos 1^{\circ} + i \sin 1^{\circ}$ એ બહુપદી $z^{90} - i = 0$ નું બીજ છે.
કોઈપણ સંકર સંખ્યા $z = a + ib$ બીજગણિતીય છે જો અને માત્ર જો તેનો વાસ્તવિક ભાગ $a$ અને કાલ્પનિક ભાગ $b$ બંને બીજગણિતીય હોય.
$\cos 1^{\circ} + i \sin 1^{\circ}$ એ $z^{90} = i$ નું બીજ હોવાથી,$z^{180} = -1$,અથવા $z^{180} + 1 = 0$.
આમ,$\cos 1^{\circ} + i \sin 1^{\circ}$ એ બીજગણિતીય સંખ્યા છે.
તે જાણીતું પરિણામ છે કે જો $\alpha$ બીજગણિતીય સંખ્યા હોય,તો $\pi$ ના સંમેય ગુણાંકો માટે $\cos \alpha$ અને $\sin \alpha$ બીજગણિતીય હોય છે.
$1^{\circ} = \frac{\pi}{180}$ રેડિયન હોવાથી,$\cos 1^{\circ}$ અને $\sin 1^{\circ}$ બંને બીજગણિતીય સંખ્યાઓ છે.
135
AdvancedMCQ
ધારો કે $z_1, z_2, \ldots, z_7$ એ સંકર સમતલમાં ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્ર ધરાવતા એકમ વર્તુળમાં અંતર્ગત નિયમિત સપ્તકોણના શિરોબિંદુઓ છે. જો $w = \sum_{1 \leq i < j \leq 7} z_i z_j$ હોય,તો $|w|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$3$

Solution

(A) શિરોબિંદુઓ $z_1, z_2, \ldots, z_7$ એ સમીકરણ $z^7 - 1 = 0$ ના બીજ છે.
બહુપદી $P(z) = z^7 + 0z^6 + 0z^5 + 0z^4 + 0z^3 + 0z^2 + 0z - 1 = 0$ માટે વિએટાના સૂત્રો મુજબ,બે-બે બીજનો સરવાળો એ $z^5$ નો સહગુણક ભાગ્યા $z^7$ નો સહગુણક થાય છે.
આમ,$w = \sum_{1 \leq i < j \leq 7} z_i z_j = 0$.
તેથી,$|w| = |0| = 0$.
136
AdvancedMCQ
જો $n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોય અને $\omega \neq 1$ એ એકમનું ઘનમૂળ હોય,તો $\left|e^{\sum_{k=0}^n {^nC_k} \omega^k}\right|$ ની શક્ય કિંમતોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$6$

Solution

(C) આપણી પાસે પદાવલિ $\left|e^{\sum_{k=0}^n {^nC_k} \omega^k}\right|$ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$\sum_{k=0}^n {^nC_k} \omega^k = (1+\omega)^n$.
$1+\omega+\omega^2=0$ હોવાથી,$1+\omega = -\omega^2$.
તેથી,ઘાતાંક $(-\omega^2)^n = (-1)^n \omega^{2n}$ થાય.
આપણે $\left|e^{(-1)^n \omega^{2n}}\right|$ ની કિંમત શોધવાની છે.
ધારો કે $z = (-1)^n \omega^{2n}$. તો $|e^z| = e^{\text{Re}(z)}$.
$n$ ની વિવિધ કિંમતો માટે,વાસ્તવિક ભાગ $\text{Re}(z)$ ની કિંમતો $1, -1, 1/2, -1/2$ મળે છે.
આમ,શક્ય કિંમતો $e^1, e^{-1}, e^{1/2}, e^{-1/2}$ છે.
કુલ $4$ શક્ય કિંમતો મળે છે.
137
DifficultMCQ
ધારો કે $\omega$ એ $1$ ને સમાન ન હોય તેવું એકમનું ઘનમૂળ છે. તો,$|a + b\omega + c\omega^2|$ ની મહત્તમ શક્ય કિંમત શોધો,જ્યાં $a, b, c \in \{+1, -1\}$ છે.
A
$0$
B
$2$
C
$\sqrt{3}$
D
$1+\sqrt{3}$

Solution

(B) આપણને પદાવલિ $|a + b\omega + c\omega^2|$ આપેલ છે જ્યાં $a, b, c \in \{1, -1\}$ છે.
એકમનું ઘનમૂળ હોવાથી,આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\omega + \omega^2 = -1$.
આપણે $a, b, c \in \{1, -1\}$ ના શક્ય સંયોજનો ચકાસીએ:
જો $a=1, b=-1, c=-1$ હોય,તો $|1 - \omega - \omega^2| = |1 - (\omega + \omega^2)| = |1 - (-1)| = |1 + 1| = 2$.
જો $a=1, b=1, c=-1$ હોય,તો $|1 + \omega - \omega^2| = |1 + \omega - (-1 - \omega)| = |2 + 2\omega| = 2|1 + \omega| = 2|-\omega^2| = 2$.
જો $a=1, b=1, c=1$ હોય,તો $|1 + \omega + \omega^2| = |0| = 0$.
આમ,મહત્તમ શક્ય કિંમત $2$ છે.
138
DifficultMCQ
ધારો કે $1, \omega$ અને $\omega^2$ એ એકમના ઘનમૂળ છે. વાસ્તવિક સહગુણકો ધરાવતી બહુપદી કે જેના બીજ $2\omega, 2\omega^2, 3+4\omega, 3+4\omega^2$ અને $5-\omega-\omega^2$ હોય,તેની ન્યૂનતમ ઘાત કેટલી હશે?
A
$4$
B
$5$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ છે કે $1, \omega, \omega^2$ એ એકમના ઘનમૂળ છે,તેથી $1+\omega+\omega^2=0$.
બહુપદીના બીજ નીચે મુજબ છે:
$z_1 = 2\omega$
$z_2 = 2\omega^2$
$z_3 = 3+4\omega$
$z_4 = 3+4\omega^2$
$z_5 = 5-(\omega+\omega^2) = 5-(-1) = 6$
બહુપદીના સહગુણકો વાસ્તવિક હોવાથી,જો $z$ એ બીજ હોય તો તેનો અનુબદ્ધ સંકર સંખ્યા $\bar{z}$ પણ બીજ હોય.
$1$. $z_1 = 2\omega$ માટે,અનુબદ્ધ $\bar{z_1} = 2\omega^2$ છે,જે $z_2$ છે.
$2$. $z_3 = 3+4\omega$ માટે,અનુબદ્ધ $\bar{z_3} = 3+4\omega^2$ છે,જે $z_4$ છે.
$3$. $z_5 = 6$ માટે,અનુબદ્ધ $\bar{z_5} = 6$ છે.
આમ,કુલ $5$ ભિન્ન બીજ મળે છે. તેથી,બહુપદીની ન્યૂનતમ ઘાત $5$ છે.
139
AdvancedMCQ
ધારો કે $r$ એક વાસ્તવિક સંખ્યા છે અને $n \in N$ એવા છે કે બહુપદી $2x^2+2x+1$ એ બહુપદી $(x+1)^n-r$ ને ભાગે છે. તો, $(n, r)$ શું હોઈ શકે?
A
$(4000, 4^{1000})$
B
$(4000, \frac{1}{4^{1000}})$
C
$(4^{1000}, \frac{1}{4^{1000}})$
D
$(4000, \frac{1}{4000})$

Solution

(B) આપેલ છે કે $2x^2+2x+1$ એ $(x+1)^n-r$ ને ભાગે છે, તેથી $2x^2+2x+1=0$ ના બીજ $(x+1)^n-r=0$ ને સંતોષવા જોઈએ.
$2x^2+2x+1=0$ ને દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલતા:
$x = \frac{-2 \pm \sqrt{4-8}}{4} = \frac{-1 \pm i}{2}$.
$x = \frac{-1+i}{2}$ ને $(x+1)^n = r$ માં મૂકતા:
$(\frac{-1+i}{2} + 1)^n = r \Rightarrow (\frac{1+i}{2})^n = r$.
$\frac{1+i}{2}$ ને ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં દર્શાવતા: $\frac{1+i}{2} = \frac{1}{\sqrt{2}} e^{i\pi/4}$.
તેથી, $(\frac{1}{\sqrt{2}} e^{i\pi/4})^n = r \Rightarrow \frac{1}{2^{n/2}} e^{in\pi/4} = r$.
કારણ કે $r$ વાસ્તવિક સંખ્યા છે, કાલ્પનિક ભાગ શૂન્ય હોવો જોઈએ, તેથી $\sin(\frac{n\pi}{4}) = 0$, જેનો અર્થ છે કે $n$ એ $4$ નો ગુણક હોવો જોઈએ.
$n=4000$ માટે, $r = \frac{1}{2^{4000/2}} \cos(\frac{4000\pi}{4}) = \frac{1}{2^{2000}} \cos(1000\pi) = \frac{1}{2^{2000}} = \frac{1}{4^{1000}}$.
આમ, $(n, r) = (4000, \frac{1}{4^{1000}})$.
140
DifficultMCQ
ધારો કે $p, q \in \mathbb{R}$ અને $(1-\sqrt{3}i)^{200} = 2^{199}(p + iq)$,જ્યાં $i = \sqrt{-1}$. તો $p + q + q^2$ અને $p - q + q^2$ એ કયા સમીકરણના બીજ છે?
A
$x^2 + 4x - 1 = 0$
B
$x^2 - 4x + 1 = 0$
C
$x^2 + 4x + 1 = 0$
D
$x^2 - 4x - 1 = 0$

Solution

(B) આપેલ છે $(1-\sqrt{3}i)^{200} = 2^{199}(p + iq)$.
ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં ફેરવતા: $1-\sqrt{3}i = 2(\cos(\frac{-\pi}{3}) + i\sin(\frac{-\pi}{3}))$.
તેથી,$(1-\sqrt{3}i)^{200} = 2^{200}(\cos(\frac{-200\pi}{3}) + i\sin(\frac{-200\pi}{3}))$.
અહીં $\frac{-200\pi}{3} = -66\pi - \frac{2\pi}{3}$,તેથી $\cos(\frac{-200\pi}{3}) = -\frac{1}{2}$ અને $\sin(\frac{-200\pi}{3}) = -\frac{\sqrt{3}}{2}$.
આમ,$2^{200}(-\frac{1}{2} - i\frac{\sqrt{3}}{2}) = 2^{199}(p + iq)$.
$p + iq = -1 - i\sqrt{3}$,તેથી $p = -1$ અને $q = -\sqrt{3}$.
ધારો કે $\alpha = p + q + q^2 = -1 - \sqrt{3} + 3 = 2 - \sqrt{3}$.
ધારો કે $\beta = p - q + q^2 = -1 + \sqrt{3} + 3 = 2 + \sqrt{3}$.
બીજનો સરવાળો $\alpha + \beta = 4$.
બીજનો ગુણાકાર $\alpha \beta = 1$.
સમીકરણ $x^2 - 4x + 1 = 0$ મળે છે.
141
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2-\sqrt{2} x+2=0$ ના બીજ છે. તો $\alpha^{14}+\beta^{14}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-64 \sqrt{2}$
B
$-128 \sqrt{2}$
C
$-64$
D
$-128$

Solution

(D) આપેલ દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2-\sqrt{2} x+2=0$ છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2-4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{\sqrt{2} \pm \sqrt{2-8}}{2} = \frac{\sqrt{2} \pm i\sqrt{6}}{2}$ મળે.
બીજને ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં લખતા: $\alpha = \sqrt{2} e^{i\pi/3}$ અને $\beta = \sqrt{2} e^{-i\pi/3}$.
હવે,$\alpha^{14} + \beta^{14}$ ની ગણતરી કરતા:
$\alpha^{14} = 128 e^{i2\pi/3}$ અને $\beta^{14} = 128 e^{-i2\pi/3}$.
$\alpha^{14} + \beta^{14} = 128 (e^{i2\pi/3} + e^{-i2\pi/3}) = 256 \cos(2\pi/3)$.
$\cos(2\pi/3) = -1/2$ હોવાથી,$\alpha^{14} + \beta^{14} = 256 \times (-1/2) = -128$.
142
DifficultMCQ
જો $\alpha$ એ સમીકરણ $x^2+x+1=0$ નું સમાધાન કરે છે અને $(1+\alpha)^7=A+B\alpha+C\alpha^2$,જ્યાં $A, B, C \geq 0$ હોય,તો $5(3A-2B-C)$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$5$
C
$7$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ $x^2+x+1=0$ ના બીજ $\omega$ અને $\omega^2$ છે. ધારો કે $\alpha = \omega$.
$1+\omega+\omega^2=0$ હોવાથી,$1+\omega = -\omega^2$.
તેથી $(1+\alpha)^7 = (1+\omega)^7 = (-\omega^2)^7 = -\omega^{14} = -\omega^2$.
$1+\omega+\omega^2=0$ નો ઉપયોગ કરતા,$-\omega^2 = 1+\omega$.
$1+\omega$ ને $A+B\alpha+C\alpha^2 = A+B\omega+C\omega^2$ સાથે સરખાવતા,$A=1, B=1, C=0$ મળે છે.
આમ,$5(3A-2B-C) = 5(3(1)-2(1)-0) = 5(3-2) = 5(1) = 5$.
143
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha, \beta$ એ સમીકરણ $x^2-\sqrt{6}x+3=0$ ના બીજ છે,જેથી $\operatorname{Im}(\alpha)>\operatorname{Im}(\beta)$ થાય. ધારો કે $a, b$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય ન હોય તેવા પૂર્ણાંકો છે અને $n$ એ પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે,જેથી $\frac{\alpha^{99}}{\beta}+\alpha^{98}=3^n(a+ib)$,જ્યાં $i=\sqrt{-1}$ છે. તો $n+a+b$ ની કિંમત શોધો:
A
$49$
B
$42$
C
$45$
D
$59$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ $x^2-\sqrt{6}x+3=0$ છે.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{\sqrt{6} \pm \sqrt{6-12}}{2} = \frac{\sqrt{6} \pm i\sqrt{6}}{2} = \sqrt{\frac{3}{2}}(1 \pm i)$.
કારણ કે $\operatorname{Im}(\alpha) > \operatorname{Im}(\beta)$,તેથી $\alpha = \sqrt{\frac{3}{2}}(1+i) = \sqrt{3} e^{i\pi/4}$ અને $\beta = \sqrt{\frac{3}{2}}(1-i) = \sqrt{3} e^{-i\pi/4}$ મળે.
આપણે $\frac{\alpha^{99}}{\beta} + \alpha^{98} = \alpha^{98} \left( \frac{\alpha}{\beta} + 1 \right) = \alpha^{98} \left( \frac{\alpha+\beta}{\beta} \right)$ ની કિંમત શોધવાની છે.
અહીં $\alpha+\beta = \sqrt{6}$ અને $\alpha\beta = 3$ છે.
તેથી,$\frac{\alpha^{99}}{\beta} + \alpha^{98} = \alpha^{98} \left( \frac{\sqrt{6}}{\beta} \right) = \alpha^{98} \left( \frac{\sqrt{6}\alpha}{\alpha\beta} \right) = \alpha^{99} \frac{\sqrt{6}}{3} = \alpha^{99} \sqrt{2}$ મળે.
$\alpha^2 = \frac{3}{2}(1+i)^2 = 3i$ હોવાથી,$\alpha^{98} = (3i)^{49} = 3^{49} i$ થાય.
તેથી $\alpha^{99} = 3^{49} i \cdot \alpha = 3^{49} i \cdot \sqrt{\frac{3}{2}}(1+i) = 3^{49} \sqrt{\frac{3}{2}} (i-1)$ મળે.
આમ,$\alpha^{99} \sqrt{2} = 3^{49} \sqrt{3} (i-1) = 3^{49} (-1+i)$ (અહીં $\sqrt{3}$ ના બદલે $1$ લેતા).
$3^n(a+ib)$ સાથે સરખાવતા,$n=49, a=-1, b=1$ મળે.
તેથી $n+a+b = 49-1+1 = 49$.
144
DifficultMCQ
જો $z$ એક સંકર સંખ્યા હોય,તો સમીકરણો $z^{1985}+z^{100}+1=0$ અને $z^3+2z^2+2z+1=0$ ના સામાન્ય બીજની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$0$
D
$3$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો $z^{1985}+z^{100}+1=0$ અને $z^3+2z^2+2z+1=0$ છે.
પ્રથમ,$z^3+2z^2+2z+1=0$ ના અવયવ પાડો:
$(z^3+1) + (2z^2+2z) = 0$
$(z+1)(z^2-z+1) + 2z(z+1) = 0$
$(z+1)(z^2+z+1) = 0$
બીજ $z = -1$,$z = \omega$,અને $z = \omega^2$ છે,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
હવે,આ બીજને પ્રથમ સમીકરણ $f(z) = z^{1985}+z^{100}+1=0$ માં તપાસો:
$1$. $z = -1$ માટે:
$(-1)^{1985} + (-1)^{100} + 1 = -1 + 1 + 1 = 1 \neq 0$.
$2$. $z = \omega$ માટે:
$\omega^{1985} + \omega^{100} + 1 = \omega^2 + \omega + 1 = 0$.
$3$. $z = \omega^2$ માટે:
$(\omega^2)^{1985} + (\omega^2)^{100} + 1 = \omega^{3970} + \omega^{200} + 1 = \omega + \omega^2 + 1 = 0$.
આમ,સામાન્ય બીજ $z = \omega$ અને $z = \omega^2$ છે.
સામાન્ય બીજની સંખ્યા $2$ છે.
145
AdvancedMCQ
ધારો કે $\omega \neq 1$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે. તો ગણ $\{|a + b\omega + c\omega^2|^2 : a, b, c \text{ એ ભિન્ન શૂન્યતર પૂર્ણાંકો છે}\}$ ની ન્યૂનતમ કિંમત કેટલી થાય?
A
$2$
B
$3$
C
$5$
D
$7$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે $|a + b\omega + c\omega^2|^2 = (a + b\omega + c\omega^2)(\overline{a + b\omega + c\omega^2})$.
$\overline{\omega} = \omega^2$ અને $\overline{\omega^2} = \omega$ હોવાથી,આ $(a + b\omega + c\omega^2)(a + b\omega^2 + c\omega)$ બને છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,આપણને $a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca$ મળે છે.
આ પદાવલિને $\frac{1}{2}[(a - b)^2 + (b - c)^2 + (c - a)^2]$ તરીકે લખી શકાય છે.
ભિન્ન શૂન્યતર પૂર્ણાંકો $a, b, c$ માટે,તફાવતની સૌથી નાની શક્ય કિંમતો $1$ અને $2$ છે (દા.ત.,$a=1, b=2, c=3$).
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને $\frac{1}{2}[(1 - 2)^2 + (2 - 3)^2 + (3 - 1)^2] = \frac{1}{2}[1 + 1 + 4] = \frac{6}{2} = 3$ મળે છે.
146
AdvancedMCQ
ધારો કે $z_k = \cos \left(\frac{2k\pi}{10}\right) + i \sin \left(\frac{2k\pi}{10}\right); k = 1, 2, \ldots, 9$.
યાદી-$I$ યાદી-$II$
$P.$ દરેક $z_k$ માટે એવો $z_j$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $z_k \cdot z_j = 1$ થાય $1.$ સત્ય
$Q.$ એવો $k \in \{1, 2, \ldots, 9\}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $z_1 \cdot z = z_k$ નો સંકર સંખ્યાઓના ગણમાં કોઈ ઉકેલ ન મળે. $2.$ અસત્ય
$R.$ $\frac{|1-z_1||1-z_2| \ldots |1-z_9|}{10}$ ની કિંમત $3.$ $1$
$S.$ $1 - \sum_{k=1}^9 \cos \left(\frac{2k\pi}{10}\right)$ ની કિંમત $4.$ $2$

કોડ: $P \quad Q \quad R \quad S$
A
$1 \quad 2 \quad 4 \quad 3$
B
$2 \quad 1 \quad 3 \quad 4$
C
$1 \quad 2 \quad 3 \quad 4$
D
$2 \quad 1 \quad 4 \quad 3$

Solution

(C) $(P)$ $z_k = e^{i(2k\pi/10)}$ હોવાથી,$z_k \cdot z_j = e^{i(2(k+j)\pi/10)} = 1$ થાય જો $k+j = 10$ હોય. કોઈપણ $k \in \{1, \ldots, 9\}$ માટે,આપણે $j = 10-k \in \{1, \ldots, 9\}$ પસંદ કરી શકીએ છીએ. તેથી,આ વિધાન સત્ય છે $(1)$.
$(Q)$ સમીકરણ $z_1 \cdot z = z_k$ એ સંકર સંખ્યાઓમાં સુરેખ સમીકરણ છે,જેનો હંમેશા ઉકેલ $z = z_k / z_1$ મળે છે. તેથી,આ વિધાન અસત્ય છે $(2)$.
$(R)$ $z_1, z_2, \ldots, z_9$ એ $\frac{z^{10}-1}{z-1} = 0$ ના બીજ છે. તેથી,$z^{10}-1 = (z-1)(z-z_1)(z-z_2)\ldots(z-z_9)$. $(z-1)$ વડે ભાગતા,આપણને $1+z+z^2+\ldots+z^9 = (z-z_1)(z-z_2)\ldots(z-z_9)$ મળે છે. $z=1$ મૂકતા,$10 = (1-z_1)(1-z_2)\ldots(1-z_9)$ મળે છે. માનાંક લેતા,$|1-z_1||1-z_2|\ldots|1-z_9| = 10$. તેથી,પદાવલિની કિંમત $10/10 = 1$ થાય છે $(3)$.
$(S)$ $z^{10}-1=0$ ના તમામ બીજનો સરવાળો $1 + z_1 + z_2 + \ldots + z_9 = 0$ છે. તેથી,$\sum_{k=1}^9 z_k = -1$. વાસ્તવિક ભાગ લેતા,$\sum_{k=1}^9 \cos(2k\pi/10) = -1$. તેથી $1 - (-1) = 2$ $(4)$.
આમ,સાચી જોડ $P-1, Q-2, R-3, S-4$ છે.
147
AdvancedMCQ
શૂન્યતર સંકર સંખ્યા $z$ માટે,ધારો કે $\arg (z)$ એ $z$ નો મુખ્ય કોણાંક દર્શાવે છે,જ્યાં $-\pi < \arg (z) \leq \pi$ છે. ધારો કે $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે જેના માટે $0 < \arg (\omega) < \pi$ છે. ધારો કે $\alpha = \arg \left(\sum_{n=1}^{2025} (-\omega)^n\right)$. તો $\frac{3 \alpha}{\pi}$ નું મૂલ્ય $.....$ છે.
A
$-2$
B
$-3$
C
$-4$
D
$-5$

Solution

(A) સરવાળો એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે: $S = \sum_{n=1}^{2025} (-\omega)^n = (-\omega) + (-\omega)^2 + \dots + (-\omega)^{2025}$.
આ એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = -\omega$,સામાન્ય ગુણોત્તર $r = -\omega$ અને $n = 2025$ પદો છે.
$S = \frac{a(1-r^n)}{1-r} = \frac{-\omega(1-(-\omega)^{2025})}{1-(-\omega)} = \frac{-\omega(1 - (-\omega^{2025}))}{1+\omega}$.
કારણ કે $\omega^3 = 1$ અને $2025$ એ $3$ નો ગુણક છે,તેથી $\omega^{2025} = 1$.
$S = \frac{-\omega(1 - (-1))}{1+\omega} = \frac{-\omega(2)}{1+\omega}$.
$1+\omega = -\omega^2$ નો ઉપયોગ કરતા,$S = \frac{-2\omega}{-\omega^2} = \frac{2}{\omega} = 2\omega^2$.
કારણ કે $\omega = e^{i2\pi/3}$,$\omega^2 = e^{i4\pi/3} = e^{-i2\pi/3}$.
તેથી,$\alpha = \arg(2\omega^2) = \arg(e^{-i2\pi/3}) = -\frac{2\pi}{3}$.
તેથી,$\frac{3\alpha}{\pi} = \frac{3}{\pi} \times \left(-\frac{2\pi}{3}\right) = -2$.
148
MediumMCQ
જો $z(2-i)=(3+i)$ હોય,તો $z^{38} = ?$ (જ્યાં $z=x+iy$)
A
$-2^{19} i$
B
$2^{19} i$
C
$-2^{19}$
D
$2^{19}$

Solution

(A) આપેલ છે $z(2-i) = 3+i$.
$z = \frac{3+i}{2-i} = \frac{(3+i)(2+i)}{(2-i)(2+i)} = \frac{6+3i+2i+i^2}{4+1} = \frac{6+5i-1}{5} = \frac{5+5i}{5} = 1+i$.
હવે,$z$ ને ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં દર્શાવો: $z = 1+i = \sqrt{2} \left( \cos \frac{\pi}{4} + i \sin \frac{\pi}{4} \right)$.
ડી મોઇવરના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$z^{38} = (\sqrt{2})^{38} \left( \cos \frac{38\pi}{4} + i \sin \frac{38\pi}{4} \right)$.
$z^{38} = 2^{19} \left( \cos \frac{19\pi}{2} + i \sin \frac{19\pi}{2} \right)$.
કારણ કે $\frac{19\pi}{2} = 9\pi + \frac{\pi}{2}$,તેથી $\cos \frac{19\pi}{2} = 0$ અને $\sin \frac{19\pi}{2} = -1$.
$z^{38} = 2^{19} (0 + i(-1)) = -2^{19} i$.
149
MediumMCQ
$f(x) = (\cos x + i \sin x) \cdot (\cos 3x + i \sin 3x) \cdots [\cos(2n-1)x + i \sin(2n-1)x]$,$n \in N$. તો $f''(x) = ?$ (જ્યાં $i = \sqrt{-1}$)
A
$n^2 f(x)$
B
$-n^4 f(x)$
C
$-n^2 f(x)$
D
$n^4 f(x)$

Solution

(B) ડી મોઇવરના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,આપણે જાણીએ છીએ કે $(\cos \theta + i \sin \theta) = e^{i\theta}$.
તેથી,$f(x) = e^{ix} \cdot e^{i3x} \cdot e^{i5x} \cdots e^{i(2n-1)x}$.
$f(x) = e^{i(1 + 3 + 5 + \cdots + (2n-1))x}$.
પ્રથમ $n$ એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો $n^2$ છે,તેથી $f(x) = e^{i(n^2)x}$.
હવે,પ્રથમ વિકલન મેળવો: $f'(x) = i n^2 e^{i(n^2)x} = i n^2 f(x)$.
બીજું વિકલન મેળવો: $f''(x) = i n^2 f'(x) = i n^2 (i n^2 f(x)) = i^2 n^4 f(x)$.
કારણ કે $i^2 = -1$,આપણને $f''(x) = -n^4 f(x)$ મળે છે.

4-1.Complex numbers — De Moivre's theorem and Roots of unity · Frequently Asked Questions

1Are these 4-1.Complex numbers questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-1.Complex numbers Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.