Gujarati

De Moivre's theorem and Roots of unity Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 4-1.Complex numbers · De Moivre's theorem and Roots of unity

390+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 390 questions in Gujarati

51
EasyMCQ
એકમનું એક ઘનમૂળ કયું છે?
A
$\frac{-1 + i\sqrt{3}}{2}$
B
$\frac{1 + i\sqrt{3}}{2}$
C
$\frac{1 - i\sqrt{3}}{2}$
D
$\frac{\sqrt{3} - i}{2}$

Solution

(A) એકમના ઘનમૂળ એ $z^3 = 1$ સમીકરણના ઉકેલો છે.
આ મૂળ $1$,$\omega = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2}$,અને $\omega^2 = \frac{-1 - i\sqrt{3}}{2}$ છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો જવાબ $\frac{-1 + i\sqrt{3}}{2}$ છે.
52
EasyMCQ
જો $\omega ( \neq 1)$ એ એકમનું ઘનમૂળ હોય અને $(1 + \omega )^7 = A + B\omega$ હોય,તો $A$ અને $B$ અનુક્રમે કઈ સંખ્યાઓ છે?
A
$0, 1$
B
$1, 0$
C
$1, 1$
D
$-1, 1$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $1 + \omega = -\omega^2$.
આ કિંમત આપેલ સમીકરણમાં મૂકતા:
$(1 + \omega)^7 = A + B\omega$
$(-\omega^2)^7 = A + B\omega$
$-\omega^{14} = A + B\omega$
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^{14} = (\omega^3)^4 \cdot \omega^2 = 1^4 \cdot \omega^2 = \omega^2$.
તેથી,$-\omega^2 = A + B\omega$.
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\omega^2 = -1 - \omega$ મળે છે.
તેથી,$-(-1 - \omega) = A + B\omega$.
$1 + \omega = A + B\omega$.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $A = 1$ અને $B = 1$ મળે છે.
53
MediumMCQ
એકમ (unity) ના $n^{th}$ મૂળ શેમાં છે?
A
$A.P.$
B
$G.P.$
C
$H.P.$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) એકમ (unity) ના $n^{th}$ મૂળ માટેનું સમીકરણ $x^n = 1$ છે.
આપણે $1$ ને ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં $\cos(2r\pi) + i\sin(2r\pi) = e^{i2r\pi}$ તરીકે લખી શકીએ છીએ,જ્યાં $r = 0, 1, 2, \dots, n-1$.
આમ,મૂળ $x = e^{i(2r\pi/n)}$ છે.
$r$ ની કિંમતો મૂકતા,મૂળ $1, e^{i(2\pi/n)}, e^{i(4\pi/n)}, \dots, e^{i(2(n-1)\pi/n)}$ મળે છે.
આ પદો પ્રથમ પદ $a = 1$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = e^{i(2\pi/n)}$ સાથે સમગુણોત્તર શ્રેણી $(G.P.)$ બનાવે છે.
54
DifficultMCQ
જો $1, \omega, \omega^2$ એ એકમના ત્રણ ઘનમૂળ હોય,તો $(3 + \omega^2 + \omega^4)^6 = $
A
$64$
B
$729$
C
$2$
D
$0$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે એકમના ઘનમૂળ માટે,$1 + \omega + \omega^2 = 0$ અને $\omega^3 = 1$ થાય છે.
આપેલ પદાવલિ: $(3 + \omega^2 + \omega^4)^6$.
કારણ કે $\omega^4 = \omega^3 \times \omega = 1 \times \omega = \omega$,તેથી પદાવલિ $(3 + \omega^2 + \omega)^6$ બને છે.
નિત્યસમ $1 + \omega + \omega^2 = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $\omega + \omega^2 = -1$ મળે છે.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા: $(3 + (-1))^6 = (2)^6$.
$(2)^6 = 64$.
55
EasyMCQ
$(1 - \omega + {\omega ^2})(1 - {\omega ^2} + {\omega ^4})(1 - {\omega ^4} + {\omega ^8}) \dots$ $2n$ અવયવો સુધીનો ગુણાકાર શું થાય?
A
$2^n$
B
$2^{2n}$
C
$0$
D
$1$
56
EasyMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું $n^{th}$ મૂળ હોય,જે $1$ સિવાયનું હોય,તો $1 + \omega + \omega^2 + ... + \omega^{n-1}$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$-1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) પદાવલિ $1 + \omega + \omega^2 + ... + \omega^{n-1}$ એ $n$ પદો ધરાવતી સમગુણોત્તર શ્રેણી છે,જ્યાં પ્રથમ પદ $a = 1$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $\omega$ છે.
સમગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S_n = \frac{a(r^n - 1)}{r - 1}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$a = 1$ અને $r = \omega$ મૂકતા,આપણને $S_n = \frac{\omega^n - 1}{\omega - 1}$ મળે છે.
કારણ કે $\omega$ એ એકમનું $n^{th}$ મૂળ છે,તેથી $\omega^n = 1$.
તેથી,$S_n = \frac{1 - 1}{\omega - 1} = \frac{0}{\omega - 1} = 0$ (જ્યાં $\omega \neq 1$ આપેલ છે).
57
MediumMCQ
જો ${z_1}, {z_2}, {z_3}, ......, {z_n}$ એ એકમના $n$ માં મૂળ (roots of unity) હોય,તો $k = 1, 2, ....., n-1$ માટે:
A
$|{z_k}| = k|{z_{k + 1}}|$
B
$|{z_{k + 1}}| = k|{z_k}|$
C
$|{z_{k + 1}}| = |{z_k}| + |{z_{k + 1}}|$
D
$|{z_k}| = |{z_{k + 1}}|$

Solution

(D) એકમના $n$ માં મૂળ નીચે મુજબ આપવામાં આવે છે:
${z_k} = {e^{\frac{i 2\pi (k - 1)}{n}}}$ જ્યાં $k = 1, 2, ....., n$.
બંને બાજુ માનાંક લેતા:
$|{z_k}| = |{e^{\frac{i 2\pi (k - 1)}{n}}}| = 1$ દરેક $k = 1, 2, ....., n$ માટે.
દરેક $n$ માં મૂળનો માનાંક $1$ હોવાથી:
$|{z_k}| = |{z_{k + 1}}| = 1$ દરેક $k = 1, 2, ....., n-1$ માટે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
58
MediumMCQ
જો $1, \omega, \omega^2$ એ એકમના ત્રણ ઘનમૂળ હોય,તો $(a + b\omega + c\omega^2)^3 + (a + b\omega^2 + c\omega)^3$ ની કિંમત શોધો,જો $a + b + c = 0$ હોય.
A
$27abc$
B
$0$
C
$3abc$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $a + b + c = 0$,તેથી $c = -(a + b)$.
$a=1, b=1, c=-2$ લેતા,$a+b+c=0$ થાય છે.
પદાવલિ $= (1 + \omega - 2\omega^2)^3 + (1 + \omega^2 - 2\omega)^3$
$= (3 + 3\omega)^3 + (3 + 3\omega^2)^3$
$= 27(1 + \omega)^3 + 27(1 + \omega^2)^3$
$= 27(-\omega^2)^3 + 27(-\omega)^3$
$= 27(-1) + 27(-1) = -54$.
વિકલ્પ $A$ તપાસતા: $27abc = 27(1)(1)(-2) = -54$.
તેથી,સાચો જવાબ $27abc$ છે.
59
MediumMCQ
જો $z_1, z_2, z_3, z_4$ એ સમીકરણ $z^4 = 1$ ના બીજ હોય,તો $\sum_{i=1}^4 z_i^3$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$i$
D
$1 + i$

Solution

(A) સમીકરણ $z^4 = 1$ ના બીજ એકમના ચતુર્થ મૂળ છે,જે $z_1 = 1, z_2 = i, z_3 = -1, z_4 = -i$ છે.
આપણે $\sum_{i=1}^4 z_i^3 = z_1^3 + z_2^3 + z_3^3 + z_4^3$ ની કિંમત શોધવાની છે.
કિંમતો મૂકતા: $1^3 + (i)^3 + (-1)^3 + (-i)^3$.
$= 1 - i - 1 + i = 0$.
તેથી,સરવાળો $0$ છે.
60
MediumMCQ
જો $\alpha$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ હોય,તો $n \in N$ માટે,$\alpha^{3n + 1} + \alpha^{3n + 3} + \alpha^{3n + 5}$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
$3$

Solution

(B) જો $\alpha$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ હોય,તો ધારો કે $\alpha = \omega$.
આપેલ પદાવલિ: $\alpha^{3n + 1} + \alpha^{3n + 3} + \alpha^{3n + 5}$.
એકમના ઘનમૂળના ગુણધર્મો મુજબ,$\omega^3 = 1$ અને કોઈપણ $n \in N$ માટે $\omega^{3n} = 1$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$\omega^{3n} \cdot \omega^1 + \omega^{3n} \cdot \omega^3 + \omega^{3n} \cdot \omega^5 = 1 \cdot \omega + 1 \cdot 1 + 1 \cdot \omega^2$.
$= \omega + 1 + \omega^2$.
કારણ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,તેથી જવાબ $0$ છે.
61
MediumMCQ
${\left( \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2} \right)^{20}} + {\left( \frac{-1 - i\sqrt{3}}{2} \right)^{20}} = $
A
$20\sqrt{3}i$
B
$1$
C
$\frac{1}{2^{19}}$
D
$-1$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે એકમના ઘનમૂળ $1, \omega, \omega^2$ છે,જ્યાં $\omega = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2}$ અને $\omega^2 = \frac{-1 - i\sqrt{3}}{2}$ છે.
આપેલ પદાવલિ $\omega^{20} + (\omega^2)^{20} = \omega^{20} + \omega^{40}$ છે.
$\omega^3 = 1$ હોવાથી,$\omega^{20} = (\omega^3)^6 \cdot \omega^2 = 1^6 \cdot \omega^2 = \omega^2$ મળે.
તે જ રીતે,$\omega^{40} = (\omega^3)^{13} \cdot \omega = 1^{13} \cdot \omega = \omega$ મળે.
આમ,પદાવલિ $\omega^2 + \omega$ બને છે.
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ હોવાથી,$\omega^2 + \omega = -1$ થાય.
62
MediumMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ હોય,તો $(3 + 5\omega + 3\omega^2)^2 + (3 + 3\omega + 5\omega^2)^2 = $
A
$4$
B
$0$
C
$-4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,તેથી $1 + \omega + \omega^2 = 0$ અને $\omega^3 = 1$ થાય.
આપણે પદાવલિનું સાદું રૂપ આપીએ: $(3 + 5\omega + 3\omega^2)^2 + (3 + 3\omega + 5\omega^2)^2$.
$3 + 3\omega + 3\omega^2 = 3(1 + \omega + \omega^2) = 3(0) = 0$ નો ઉપયોગ કરતા:
પ્રથમ પદ: $(3 + 3\omega + 3\omega^2 + 2\omega)^2 = (0 + 2\omega)^2 = 4\omega^2$.
બીજું પદ: $(3 + 3\omega + 3\omega^2 + 2\omega^2)^2 = (0 + 2\omega^2)^2 = 4\omega^4$.
કારણ કે $\omega^4 = \omega^3 \cdot \omega = 1 \cdot \omega = \omega$,તેથી સરવાળો $4\omega^2 + 4\omega$ થાય.
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,$\omega + \omega^2 = -1$ મળે.
તેથી,$4\omega^2 + 4\omega = 4(\omega^2 + \omega) = 4(-1) = -4$.
63
MediumMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ હોય,તો $\sin \left[ (\omega^{10} + \omega^{23})\pi - \frac{\pi}{4} \right]$ ની કિંમત શોધો.
A
$-\frac{\sqrt{3}}{2}$
B
$-\frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{1}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{\sqrt{3}}{2}$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ છે,તેથી $\omega^3 = 1$ અને $1 + \omega + \omega^2 = 0$.
પ્રથમ,$\omega$ ના ઘાતનું સાદું રૂપ આપતા:
$\omega^{10} = (\omega^3)^3 \cdot \omega = \omega$
$\omega^{23} = (\omega^3)^7 \cdot \omega^2 = \omega^2$
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$\sin \left[ (\omega + \omega^2)\pi - \frac{\pi}{4} \right]$
$\omega + \omega^2 = -1$ હોવાથી,
$\sin \left[ -\pi - \frac{\pi}{4} \right] = -\sin \left( \pi + \frac{\pi}{4} \right) = -(-\sin \frac{\pi}{4}) = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
64
MediumMCQ
${\left( \frac{\sqrt{3} + i}{2} \right)^6} + {\left( \frac{i - \sqrt{3}}{2} \right)^6}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2$
B
$0$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે $z_1 = \frac{\sqrt{3} + i}{2} = \cos\left(\frac{\pi}{6}\right) + i\sin\left(\frac{\pi}{6}\right) = e^{i\pi/6}$.
તેથી $z_1^6 = (e^{i\pi/6})^6 = e^{i\pi} = -1$.
ધારો કે $z_2 = \frac{i - \sqrt{3}}{2} = \frac{-\sqrt{3} + i}{2} = \cos\left(\frac{5\pi}{6}\right) + i\sin\left(\frac{5\pi}{6}\right) = e^{i5\pi/6}$.
તેથી $z_2^6 = (e^{i5\pi/6})^6 = e^{i5\pi} = \cos(5\pi) + i\sin(5\pi) = -1$.
તેથી,$z_1^6 + z_2^6 = -1 + (-1) = -2$.
65
MediumMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ હોય,તો $(1 + \omega - \omega^2)^7$ ની કિંમત શું થાય?
A
$128\omega$
B
$-128\omega$
C
$128\omega^2$
D
$-128\omega^2$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $1 + \omega = -\omega^2$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$(1 + \omega - \omega^2)^7 = (-\omega^2 - \omega^2)^7$
$= (-2\omega^2)^7$
$= (-2)^7 \times (\omega^2)^7$
$= -128 \times \omega^{14}$
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^{14} = (\omega^3)^4 \times \omega^2 = 1^4 \times \omega^2 = \omega^2$.
તેથી,પદાવલિની કિંમત $-128\omega^2$ થાય.
66
MediumMCQ
$\frac{(-1 + i\sqrt{3})^{15}}{(1 - i)^{20}} + \frac{(-1 - i\sqrt{3})^{15}}{(1 + i)^{20}}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-64$
B
$-32$
C
$-16$
D
$\frac{1}{16}$

Solution

(A) ધારો કે $z_1 = -1 + i\sqrt{3} = 2\omega$ અને $z_2 = -1 - i\sqrt{3} = 2\omega^2$,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે.
તેથી પદાવલિ $E = \frac{(2\omega)^{15}}{(1 - i)^{20}} + \frac{(2\omega^2)^{15}}{(1 + i)^{20}}$ થશે.
$\omega^3 = 1$ હોવાથી,$\omega^{15} = 1$ અને $\omega^{30} = 1$ થાય.
$E = \frac{2^{15}}{(1 - i)^{20}} + \frac{2^{15}}{(1 + i)^{20}} = 2^{15} \left[ \frac{(1 + i)^{20} + (1 - i)^{20}}{(1 - i^2)^{20}} \right]$.
$1 - i^2 = 2$ હોવાથી,છેદ $2^{20}$ થશે.
$E = \frac{2^{15}}{2^{20}} [(1 + i)^{20} + (1 - i)^{20}]$.
$(1 + i)^2 = 2i$ અને $(1 - i)^2 = -2i$ હોવાથી,
$E = \frac{1}{2^5} [(2i)^{10} + (-2i)^{10}] = \frac{1}{32} [2^{10} i^{10} + 2^{10} i^{10}] = \frac{2 \times 2^{10} \times (-1)}{32} = -64$.
67
MediumMCQ
જો $\omega$ એ સમીકરણ $z^3 = 1$ નું સંકર બીજ હોય,તો $\omega + \omega^{\left( \frac{1}{2} + \frac{3}{8} + \frac{9}{32} + \frac{27}{128} + \dots \right)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$0$
C
$9$
D
$i$

Solution

(A) ઘાતાંક એ $a = \frac{1}{2}$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = \frac{3}{4}$ ધરાવતી અનંત સમગુણોત્તર શ્રેણી છે.
અનંત સમગુણોત્તર શ્રેણીનો સરવાળો $S = \frac{a}{1 - r} = \frac{1/2}{1 - 3/4} = \frac{1/2}{1/4} = 2$ થાય.
આમ,પદાવલિ $\omega + \omega^2$ બને છે.
કારણ કે $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,તેથી $1 + \omega + \omega^2 = 0$.
તેથી,$\omega + \omega^2 = -1$.
68
MediumMCQ
જો $1$ નું ઘનમૂળ $\omega$ હોય,તો $(3 + \omega + 3\omega^2)^4$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$16$
C
$16\omega$
D
$16\omega^2$

Solution

(C) આપેલ પદાવલિ: $(3 + \omega + 3\omega^2)^4$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\omega + \omega^2 = -1$.
વળી,$3 + 3\omega^2 = 3(1 + \omega^2) = 3(-\omega) = -3\omega$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$(3 + 3\omega^2 + \omega)^4 = (-3\omega + \omega)^4$.
$= (-2\omega)^4$.
$= 16\omega^4$.
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^4 = \omega^3 \times \omega = 1 \times \omega = \omega$.
તેથી,કિંમત $16\omega$ મળે છે.
69
MediumMCQ
$(1 - \omega + \omega^2)(1 - \omega^2 + \omega)^6$ ની કિંમત શોધો,જ્યાં $\omega, \omega^2$ એ એકમના ઘનમૂળ છે.
A
$128\omega$
B
$-128\omega^2$
C
$-128\omega$
D
$128\omega^2$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$.
તેથી,$1 + \omega^2 = -\omega$ અને $1 + \omega = -\omega^2$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$(1 - \omega + \omega^2)(1 - \omega^2 + \omega)^6 = (-\omega - \omega)(-\omega^2 - \omega^2)^6$
$= (-2\omega)(-2\omega^2)^6$
$= (-2\omega)(64\omega^{12})$
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^{12} = (\omega^3)^4 = 1^4 = 1$.
$= (-2\omega)(64 \times 1) = -128\omega$.
70
MediumMCQ
જો $1, \omega, \omega^2$ એ એકમના ઘનમૂળ હોય,તો તેમનો ગુણાકાર શું થાય?
A
$0$
B
$\omega$
C
$-1$
D
$1$

Solution

(D) એકમના ઘનમૂળ $1, \omega, \omega^2$ છે.
તેમનો ગુણાકાર $1 \times \omega \times \omega^2 = \omega^3$ થાય.
કારણ કે $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ છે,તેથી $\omega^3 = 1$.
આમ,તેમનો ગુણાકાર $1$ છે.
71
MediumMCQ
જો $z = \frac{\sqrt{3} + i}{-2}$ હોય,તો $z^{69}$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1$
B
$-1$
C
$i$
D
$-i$

Solution

(C) આપેલ છે કે $z = \frac{\sqrt{3} + i}{-2} = -\left(\frac{\sqrt{3}}{2} + \frac{1}{2}i\right)$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega = -\frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}$.
$z$ ને $i$ વડે ગુણતા,આપણને મળે $iz = -\left(i\frac{\sqrt{3}}{2} - \frac{1}{2}\right) = -\left(-\frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}\right) = -\omega$.
તેથી,$z = \frac{-\omega}{i} = i\omega$.
હવે,$z^{69} = (i\omega)^{69} = i^{69} \cdot \omega^{69}$.
કારણ કે $i^{69} = i^{68} \cdot i = (i^4)^{17} \cdot i = 1^{17} \cdot i = i$ અને $\omega^{69} = (\omega^3)^{23} = 1^{23} = 1$.
તેથી,$z^{69} = i \cdot 1 = i$.
72
MediumMCQ
ધારો કે ${\omega _n} = \cos \left( {\frac{{2\pi }}{n}} \right) + i\sin \left( {\frac{{2\pi }}{n}} \right)$ અને ${i^2} = -1$ છે. તો $(x + y{\omega _3} + z{\omega _3}^2)(x + y{\omega _3}^2 + z{\omega _3})$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
${x^2} + {y^2} + {z^2}$
C
${x^2} + {y^2} + {z^2} - yz - zx - xy$
D
${x^2} + {y^2} + {z^2} + yz + zx + xy$

Solution

(C) આપેલ છે કે ${\omega _n} = \cos \left( {\frac{{2\pi }}{n}} \right) + i\sin \left( {\frac{{2\pi }}{n}} \right)$.
$n=3$ માટે,${\omega _3} = \cos \left( {\frac{{2\pi }}{3}} \right) + i\sin \left( {\frac{{2\pi }}{3}} \right) = -\frac{1}{2} + i\frac{{\sqrt{3}}}{2} = \omega$,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
તે જ રીતે,${\omega _3}^2 = \cos \left( {\frac{{4\pi }}{3}} \right) + i\sin \left( {\frac{{4\pi }}{3}} \right) = -\frac{1}{2} - i\frac{{\sqrt{3}}}{2} = {\omega ^2}$.
હવે,પદાવલિ $(x + y\omega + z{\omega ^2})(x + y{\omega ^2} + z\omega)$ છે.
આ ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા:
$= {x^2} + {y^2} + {z^2} - xy - yz - zx$.
73
MediumMCQ
જો $z + z^{-1} = 1$ હોય,તો $z^{100} + z^{-100}$ ની કિંમત શોધો.
A
$i$
B
$-i$
C
$1$
D
$-1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $z + z^{-1} = 1$,તેથી $z + \frac{1}{z} = 1$,જે સૂચવે છે કે $z^2 - z + 1 = 0$.
દ્વિઘાત સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$z = \frac{1 \pm i\sqrt{3}}{2} = -\omega$ અથવા $-\omega^2$,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
કિસ્સો $1$: જો $z = -\omega$ હોય,તો $z^{100} + z^{-100} = (-\omega)^{100} + (-\omega)^{-100} = \omega^{100} + \frac{1}{\omega^{100}}$.
$\omega^3 = 1$ હોવાથી,$\omega^{100} = \omega$ થાય.
તેથી,$z^{100} + z^{-100} = \omega + \frac{1}{\omega} = \omega + \omega^2 = -1$.
કિસ્સો $2$: જો $z = -\omega^2$ હોય,તો $z^{100} + z^{-100} = (-\omega^2)^{100} + (-\omega^2)^{-100} = \omega^{200} + \frac{1}{\omega^{200}} = \omega^2 + \omega = -1$.
બંને કિસ્સાઓમાં,પરિણામ $-1$ મળે છે.
74
MediumMCQ
જો ${\left( {\frac{{1 + i\sqrt 3 }}{{1 - i\sqrt 3 }}} \right)^n}$ એક પૂર્ણાંક હોય,તો $n$ ની ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક કિંમત શું છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે $z = \frac{1 + i\sqrt{3}}{1 - i\sqrt{3}}$.
અંશ અને છેદને છેદના અનુબદ્ધ $(1 + i\sqrt{3})$ વડે ગુણતા:
$z = \frac{(1 + i\sqrt{3})(1 + i\sqrt{3})}{(1 - i\sqrt{3})(1 + i\sqrt{3})} = \frac{1 + 2i\sqrt{3} - 3}{4} = \frac{-2 + 2i\sqrt{3}}{4} = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2}$.
આ $\omega$ ની કિંમત છે,જે એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે.
તેથી,$z^n = \omega^n$.
$\omega^n$ પૂર્ણાંક બને તે માટે $n$ એ $3$ નો ગુણક હોવો જોઈએ કારણ કે $\omega^3 = 1$.
આમ,$n$ ની ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક કિંમત $3$ છે.
75
MediumMCQ
$(1 + 2\omega + \omega^2)^{3n} - (1 + \omega + 2\omega^2)^{3n}$ ની કિંમત શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$\omega$
D
$\omega^2$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $1 + \omega^2 = -\omega$ અને $1 + \omega = -\omega^2$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$(1 + \omega^2 + 2\omega)^{3n} - (1 + \omega + 2\omega^2)^{3n} = (-\omega + 2\omega)^{3n} - (-\omega^2 + 2\omega^2)^{3n}$
$= (\omega)^{3n} - (\omega^2)^{3n}$
$= (\omega^3)^n - (\omega^3)^{2n}$
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $1^n - 1^{2n} = 1 - 1 = 0$.
76
MediumMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું અવાસ્તવિક ઘનમૂળ હોય,તો $(a + b)(a + b\omega)(a + b\omega^2)$ ની કિંમત શું થાય?
A
$a^3 + b^3$
B
$a^3 - b^3$
C
$a^2 + b^2$
D
$a^2 - b^2$

Solution

(A) આપેલ પદાવલિ: $(a + b)(a + b\omega)(a + b\omega^2)$
અહીં $\omega$ એ એકમનું અવાસ્તવિક ઘનમૂળ હોવાથી,$1 + \omega + \omega^2 = 0$ અને $\omega^3 = 1$ થાય.
પ્રથમ,છેલ્લા બે પદોનો ગુણાકાર કરતા: $(a + b\omega)(a + b\omega^2) = a^2 + ab\omega^2 + ab\omega + b^2\omega^3 = a^2 + ab(\omega + \omega^2) + b^2(1)$.
$\omega + \omega^2 = -1$ હોવાથી,આ પદાવલિ $a^2 - ab + b^2$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
હવે,પ્રથમ પદ સાથે ગુણાકાર કરતા: $(a + b)(a^2 - ab + b^2) = a^3 + b^3$.
77
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું $\frac{1}{2} + \frac{i\sqrt{3}}{2}$ નું ચતુર્થ મૂળ છે?
A
$cis\left(\frac{\pi}{2}\right)$
B
$cis\left(\frac{\pi}{12}\right)$
C
$cis\left(\frac{\pi}{6}\right)$
D
$cis\left(\frac{\pi}{3}\right)$

Solution

(B) આપેલ સંકર સંખ્યા $z = \frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}$ છે.
ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં,આ $z = \cos\left(\frac{\pi}{3}\right) + i\sin\left(\frac{\pi}{3}\right) = cis\left(\frac{\pi}{3}\right)$ છે.
ડી મોઇવરના પ્રમેય મુજબ,$cis(\theta)$ ના $n$-માં મૂળ $cis\left(\frac{\theta + 2k\pi}{n}\right)$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $k = 0, 1, 2, 3$.
ચતુર્થ મૂળ $(n=4)$ અને $k=0$ માટે,આપણને $cis\left(\frac{\pi/3}{4}\right) = cis\left(\frac{\pi}{12}\right)$ મળે છે.
આમ,$cis\left(\frac{\pi}{12}\right)$ એ આપેલ સંખ્યાનું ચતુર્થ મૂળ છે.
78
MediumMCQ
$(8)^{1/3}$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$ - 1 + i\sqrt{3} $
B
$ - 1 - i\sqrt{3} $
C
$ 2 $
D
આ તમામ

Solution

(D) ધારો કે $(8)^{1/3} = x$.
તેથી $x^3 = 8$,જેનો અર્થ છે $x^3 - 8 = 0$.
બીજગણિતના નિત્યસમ $a^3 - b^3 = (a - b)(a^2 + ab + b^2)$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $(x - 2)(x^2 + 2x + 4) = 0$ મળે છે.
આનાથી $x = 2$ અથવા $x^2 + 2x + 4 = 0$ મળે છે.
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરીને $x^2 + 2x + 4 = 0$ ને ઉકેલતા,આપણને $x = \frac{-2 \pm \sqrt{4 - 16}}{2} = \frac{-2 \pm \sqrt{-12}}{2} = \frac{-2 \pm 2i\sqrt{3}}{2} = -1 \pm i\sqrt{3}$ મળે છે.
આમ,$8$ ના ઘનમૂળ $2, -1 + i\sqrt{3}, -1 - i\sqrt{3}$ છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.
79
MediumMCQ
જો $\omega = \frac{-1 + \sqrt{3}i}{2}$ હોય,તો $(3 + \omega + 3\omega^2)^4 = $
A
$16$
B
$-16$
C
$16\omega$
D
$16\omega^2$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\omega = \frac{-1 + \sqrt{3}i}{2}$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,તેથી $1 + \omega + \omega^2 = 0$,જેનો અર્થ થાય છે કે $1 + \omega^2 = -\omega$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$(3 + \omega + 3\omega^2)^4 = [3(1 + \omega^2) + \omega]^4$
$= [3(-\omega) + \omega]^4$
$= [-3\omega + \omega]^4$
$= [-2\omega]^4$
$= 16\omega^4$
$\omega^3 = 1$ હોવાથી,$\omega^4 = \omega^3 \times \omega = 1 \times \omega = \omega$ થાય.
તેથી,$16\omega^4 = 16\omega$.
80
MediumMCQ
જો $1, \omega, \omega^2$ એ એકમના ઘનમૂળ હોય,તો $(1 - 2\omega + \omega^2)^6$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$729$
B
$246$
C
$243$
D
$81$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $1 + \omega^2 = -\omega$.
આ કિંમત પદાવલિમાં મૂકતા:
$(1 - 2\omega + \omega^2)^6 = (1 + \omega^2 - 2\omega)^6$
$= (-\omega - 2\omega)^6$
$= (-3\omega)^6$
$= (-3)^6 \times \omega^6$
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^6 = (\omega^3)^2 = 1^2 = 1$.
તેથી,$(-3)^6 \times 1 = 729$.
81
MediumMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ હોય,તો $\omega^{99} + \omega^{100} + \omega^{101}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$-1$
C
$3$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ પદાવલિ: $\omega^{99} + \omega^{100} + \omega^{101}$
$\omega^{99}$ સામાન્ય લેતા: $\omega^{99}(1 + \omega + \omega^{2})$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,તેથી $1 + \omega + \omega^{2} = 0$ અને $\omega^{3} = 1$.
આ કિંમતો મૂકતા: $\omega^{99}(0) = 1^{33} \times 0 = 0$.
તેથી,જવાબ $0$ છે.
82
DifficultMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું ઘનમૂળ હોય પરંતુ $1$ ને સમાન ન હોય,તો $|a + b\omega + c\omega^2|$ (જ્યાં $a, b, c$ પૂર્ણાંકો છે પણ બધા સમાન નથી) ની ન્યૂનતમ કિંમત શું છે?
A
$0$
B
$\frac{\sqrt{3}}{2}$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) ધારો કે $y = |a + b\omega + c\omega^2|$.
$y$ ન્યૂનતમ થાય તે માટે $y^2$ ન્યૂનતમ હોવું જોઈએ.
$y^2 = |a + b\omega + c\omega^2|^2 = a^2 + b^2 + c^2 - ab - bc - ca$.
આને $y^2 = \frac{1}{2}[(a - b)^2 + (b - c)^2 + (c - a)^2]$ તરીકે લખી શકાય.
$a, b, c$ પૂર્ણાંકો છે અને બધા સમાન નથી,તેથી ન્યૂનતમ કિંમત ત્યારે મળે છે જ્યારે બે ચલ સમાન હોય અને ત્રીજો $1$ જેટલો અલગ હોય (દા.ત.,$a=0, b=0, c=1$).
આ કિંમતો મૂકતા,$y^2 = \frac{1}{2}[0 + 1 + 1] = 1$.
આમ,$y$ ની ન્યૂનતમ કિંમત $1$ છે.
83
EasyMCQ
જો $1, \omega, \omega^2$ એ એકમના ઘનમૂળ હોય,તો $\omega^2(1 + \omega)^3 - (1 + \omega^2)\omega = $
A
$1$
B
$-1$
C
$i$
D
$0$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$,જેનો અર્થ છે કે $1 + \omega = -\omega^2$ અને $1 + \omega^2 = -\omega$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$\omega^2(1 + \omega)^3 - (1 + \omega^2)\omega = \omega^2(-\omega^2)^3 - (-\omega)\omega$
$= \omega^2(-\omega^6) + \omega^2$
$= -\omega^8 + \omega^2$
કારણ કે $\omega^3 = 1$,તેથી $\omega^8 = \omega^6 \times \omega^2 = 1 \times \omega^2 = \omega^2$.
આમ,$-\omega^2 + \omega^2 = 0$.
84
MediumMCQ
ધારો કે $x = \alpha + \beta$,$y = \alpha \omega + \beta \omega^2$,અને $z = \alpha \omega^2 + \beta \omega$,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ છે. તો $xyz$ નો ગુણાકાર શું થાય?
A
$\alpha^2 + \beta^2$
B
$\alpha^2 - \beta^2$
C
$\alpha^3 + \beta^3$
D
$\alpha^3 - \beta^3$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x = \alpha + \beta$,$y = \alpha \omega + \beta \omega^2$,અને $z = \alpha \omega^2 + \beta \omega$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $1 + \omega + \omega^2 = 0$ અને $\omega^3 = 1$.
પ્રથમ,$yz$ નો ગુણાકાર શોધો:
$yz = (\alpha \omega + \beta \omega^2)(\alpha \omega^2 + \beta \omega)$
$yz = \alpha^2 \omega^3 + \alpha \beta \omega^2 + \alpha \beta \omega^4 + \beta^2 \omega^3$
$\omega^3 = 1$ અને $\omega^4 = \omega$ હોવાથી:
$yz = \alpha^2(1) + \alpha \beta \omega^2 + \alpha \beta \omega + \beta^2(1)$
$yz = \alpha^2 + \alpha \beta(\omega^2 + \omega) + \beta^2$
$\omega^2 + \omega = -1$ હોવાથી:
$yz = \alpha^2 - \alpha \beta + \beta^2$
હવે,$xyz = x(yz)$ શોધો:
$xyz = (\alpha + \beta)(\alpha^2 - \alpha \beta + \beta^2)$
બીજગણિતીય નિત્યસમ $a^3 + b^3 = (a + b)(a^2 - ab + b^2)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$xyz = \alpha^3 + \beta^3$.
85
DifficultMCQ
જો $(1 + x)^n = C_0 + C_1x + C_2x^2 + ..... + C_nx^n$ હોય,તો $C_0 - C_2 + C_4 - C_6 + .....$ ની કિંમત શું થાય?
A
$2^n$
B
$2^n \cos \frac{n\pi}{2}$
C
$2^n \sin \frac{n\pi}{2}$
D
$2^{n/2} \cos \frac{n\pi}{4}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $(1 + x)^n = C_0 + C_1x + C_2x^2 + ..... + C_nx^n$.
બંને બાજુ $x = i$ મૂકતા:
$(1 + i)^n = (C_0 - C_2 + C_4 - .....) + i(C_1 - C_3 + C_5 - .....) \dots (i)$
$1 + i$ ને ધ્રુવીય સ્વરૂપમાં દર્શાવતા: $1 + i = \sqrt{2} \left( \cos \frac{\pi}{4} + i \sin \frac{\pi}{4} \right)$.
ડી મોઇવરના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા:
$(1 + i)^n = (\sqrt{2})^n \left( \cos \frac{\pi}{4} + i \sin \frac{\pi}{4} \right)^n = 2^{n/2} \left( \cos \frac{n\pi}{4} + i \sin \frac{n\pi}{4} \right) \dots (ii)$
$(i)$ અને $(ii)$ ના વાસ્તવિક ભાગોને સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$C_0 - C_2 + C_4 - C_6 + ..... = 2^{n/2} \cos \frac{n\pi}{4}$.
86
MediumMCQ
જો $x = \cos \theta + i\sin \theta$ અને $y = \cos \phi + i\sin \phi$ હોય,તો ${x^m}{y^n} + {x^{-m}}{y^{-n}}$ ની કિંમત શું થાય?
A
$2\cos (m\theta + n\phi)$
B
$2\sin (m\theta + n\phi)$
C
$2\cos (m\theta + n\phi)$
D
$2\cos (m\theta - n\phi)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $x = \cos \theta + i\sin \theta = e^{i\theta}$ અને $y = \cos \phi + i\sin \phi = e^{i\phi}$.
ડી મોઇવરના પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,${x^m} = e^{im\theta}$ અને ${y^n} = e^{in\phi}$ મળે.
તેથી,${x^m}{y^n} = e^{i(m\theta + n\phi)}$ અને ${x^{-m}}{y^{-n}} = e^{-i(m\theta + n\phi)}$.
ઓઈલરના સૂત્ર $e^{i\alpha} + e^{-i\alpha} = 2\cos \alpha$ નો ઉપયોગ કરતા:
${x^m}{y^n} + {x^{-m}}{y^{-n}} = e^{i(m\theta + n\phi)} + e^{-i(m\theta + n\phi)} = 2\cos (m\theta + n\phi)$.
87
DifficultMCQ
$\sum\limits_{r = 1}^8 {\left( {\sin \frac{{2r\pi }}{9} + i\cos \frac{{2r\pi }}{9}} \right)} $ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$1$
C
$i$
D
$-i$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum\limits_{r = 1}^8 {\left( {\sin \frac{{2r\pi }}{9} + i\cos \frac{{2r\pi }}{9}} \right)} = \sum\limits_{r = 1}^8 {i\left( {\cos \frac{{2r\pi }}{9} - i\sin \frac{{2r\pi }}{9}} \right)}$.
ઓઈલરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,આ $i\sum\limits_{r = 1}^8 {e^{-i\frac{2r\pi}{9}}} = i\sum\limits_{r = 1}^8 {\alpha^r}$ બને છે,જ્યાં $\alpha = e^{-i\frac{2\pi}{9}}$.
આ $8$ પદો ધરાવતી સમગુણોત્તર શ્રેણી છે,તેથી સરવાળો $i\alpha \frac{1 - \alpha^8}{1 - \alpha} = i \frac{\alpha - \alpha^9}{1 - \alpha}$ થાય.
કારણ કે $\alpha^9 = e^{-i2\pi} = 1$,તેથી પદાવલિ $i \frac{\alpha - 1}{1 - \alpha} = i(-1) = -i$ માં પરિણમે છે.
88
DifficultMCQ
જો $\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma = 0$ અને $\sin \alpha + \sin \beta + \sin \gamma = 0$ હોય,તો $\cos 3\alpha + \cos 3\beta + \cos 3\gamma$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$\cos (\alpha + \beta + \gamma)$
C
$3\cos (\alpha + \beta + \gamma)$
D
$3\sin (\alpha + \beta + \gamma)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma = 0$ અને $\sin \alpha + \sin \beta + \sin \gamma = 0$.
ધારો કે $a = \cos \alpha + i\sin \alpha$,$b = \cos \beta + i\sin \beta$,અને $c = \cos \gamma + i\sin \gamma$.
તેથી $a + b + c = (\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma) + i(\sin \alpha + \sin \beta + \sin \gamma) = 0 + i0 = 0$.
નિત્યસમ મુજબ જો $a + b + c = 0$ હોય,તો $a^3 + b^3 + c^3 = 3abc$ થાય.
કિંમતો મૂકતા,$(\cos \alpha + i\sin \alpha)^3 + (\cos \beta + i\sin \beta)^3 + (\cos \gamma + i\sin \gamma)^3 = 3(\cos \alpha + i\sin \alpha)(\cos \beta + i\sin \beta)(\cos \gamma + i\sin \gamma)$.
ડી મોઇવરના પ્રમેય મુજબ,$(\cos 3\alpha + i\sin 3\alpha) + (\cos 3\beta + i\sin 3\beta) + (\cos 3\gamma + i\sin 3\gamma) = 3[\cos(\alpha + \beta + \gamma) + i\sin(\alpha + \beta + \gamma)]$.
વાસ્તવિક ભાગોને સરખાવતા,$\cos 3\alpha + \cos 3\beta + \cos 3\gamma = 3\cos(\alpha + \beta + \gamma)$ મળે છે.
89
MediumMCQ
જો એકમના ઘનમૂળ $1, \omega, \omega^2$ હોય,તો સમીકરણ $(x - 1)^3 + 8 = 0$ ના બીજ કયા છે?
A
$ - 1, 1 + 2\omega, 1 + 2\omega^2$
B
$ - 1, 1 - 2\omega, 1 - 2\omega^2$
C
$ - 1, - 1, - 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $(x - 1)^3 + 8 = 0$ છે.
આને $(x - 1)^3 = -8$ તરીકે લખી શકાય.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા,$x - 1 = (-8)^{1/3}$ મળે.
એકમના ઘનમૂળ $1, \omega, \omega^2$ હોવાથી,$-8$ ના ઘનમૂળ $-2, -2\omega, -2\omega^2$ થાય.
તેથી,$x - 1 = -2, -2\omega, -2\omega^2$.
બધી બાજુ $1$ ઉમેરતા,$x = 1 - 2, 1 - 2\omega, 1 - 2\omega^2$ મળે.
આમ,બીજ $-1, 1 - 2\omega, 1 - 2\omega^2$ છે.
90
MediumMCQ
જો $1, \omega, \omega^2, \omega^3, \dots, \omega^{n-1}$ એ એકમના $n$ મૂળ ($n^{th}$ roots of unity) હોય,તો $(1 - \omega)(1 - \omega^2) \dots (1 - \omega^{n-1})$ ની કિંમત શું થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$n$
D
$n^2$

Solution

(C) કારણ કે $1, \omega, \omega^2, \dots, \omega^{n-1}$ એ એકમના $n$ મૂળ છે,તેથી તેઓ સમીકરણ $x^n - 1 = 0$ ના બીજ છે.
તેથી,આપણે બહુપદીને આ રીતે લખી શકીએ:
$x^n - 1 = (x - 1)(x - \omega)(x - \omega^2) \dots (x - \omega^{n-1})$
બંને બાજુ $(x - 1)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$\frac{x^n - 1}{x - 1} = (x - \omega)(x - \omega^2) \dots (x - \omega^{n-1})$
ભૌમિતિક શ્રેણીના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,ડાબી બાજુનું સાદું રૂપ:
$x^{n-1} + x^{n-2} + \dots + x + 1 = (x - \omega)(x - \omega^2) \dots (x - \omega^{n-1})$
હવે,બંને બાજુ $x = 1$ મૂકતા:
$1^{n-1} + 1^{n-2} + \dots + 1 + 1 = (1 - \omega)(1 - \omega^2) \dots (1 - \omega^{n-1})$
ડાબી બાજુએ કુલ $n$ પદો હોવાથી,સરવાળો $n$ થાય છે.
આમ,$(1 - \omega)(1 - \omega^2) \dots (1 - \omega^{n-1}) = n$.
91
DifficultMCQ
જો $i = \sqrt{-1}$ હોય,તો $4 + 5\left(-\frac{1}{2} + \frac{i\sqrt{3}}{2}\right)^{334} + 3\left(-\frac{1}{2} + \frac{i\sqrt{3}}{2}\right)^{365}$ ની કિંમત શોધો.
A
$1 - i\sqrt{3}$
B
$-1 + i\sqrt{3}$
C
$i\sqrt{3}$
D
$-i\sqrt{3}$

Solution

(C) ધારો કે $\omega = -\frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,જ્યાં $\omega^3 = 1$.
આપેલ પદાવલિ $4 + 5\omega^{334} + 3\omega^{365}$ છે.
$\omega^3 = 1$ હોવાથી,$\omega^{334} = \omega^{333} \cdot \omega = (\omega^3)^{111} \cdot \omega = 1^{111} \cdot \omega = \omega$.
તે જ રીતે,$\omega^{365} = \omega^{363} \cdot \omega^2 = (\omega^3)^{121} \cdot \omega^2 = 1^{121} \cdot \omega^2 = \omega^2$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$4 + 5\omega + 3\omega^2$.
ગુણધર્મ $1 + \omega + \omega^2 = 0$ નો ઉપયોગ કરતા,$\omega^2 = -1 - \omega$.
આ કિંમત મૂકતા:
$4 + 5\omega + 3(-1 - \omega) = 4 + 5\omega - 3 - 3\omega = 1 + 2\omega$.
$\omega = -\frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}$ મૂકતા:
$1 + 2\left(-\frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}\right) = 1 - 1 + i\sqrt{3} = i\sqrt{3}$.
92
DifficultMCQ
ધારો કે ${z_1}$ અને ${z_2}$ એ એકમના $n^{th}$ મૂળ છે જે એક રેખાખંડના અંત્યબિંદુઓ છે જે ઉગમબિંદુ પર કાટખૂણો આંતરે છે. તો $n$ એ કયા સ્વરૂપમાં હોવું જોઈએ?
A
$4k + 1$
B
$4k + 2$
C
$4k + 3$
D
$4k$

Solution

(D) એકમના $n^{th}$ મૂળ ${z_r} = \cos \frac{2r\pi}{n} + i\sin \frac{2r\pi}{n}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $r = 0, 1, \dots, n-1$.
ધારો કે ${z_1} = \cos \frac{2r_1\pi}{n} + i\sin \frac{2r_1\pi}{n}$ અને ${z_2} = \cos \frac{2r_2\pi}{n} + i\sin \frac{2r_2\pi}{n}$.
ઉગમબિંદુ પર ${z_1}$ અને ${z_2}$ ને જોડતા રેખાખંડ દ્વારા આંતરેલો ખૂણો $\frac{z_1}{z_2}$ ના કોણાંક દ્વારા મળે છે.
$\text{arg}\left(\frac{z_1}{z_2}\right) = \text{arg}(z_1) - \text{arg}(z_2) = \frac{2(r_1 - r_2)\pi}{n}$.
ખૂણો કાટખૂણો હોવાથી,$\frac{2(r_1 - r_2)\pi}{n} = \pm \frac{\pi}{2}$.
આથી $\frac{2(r_1 - r_2)}{n} = \pm \frac{1}{2}$,જેનું સાદુરૂપ $n = \pm 4(r_1 - r_2)$ થાય છે.
$r_1$ અને $r_2$ પૂર્ણાંક હોવાથી,$n$ એ $4$ નો ગુણક હોવો જોઈએ,એટલે કે $n = 4k$.
93
MediumMCQ
ધારો કે $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ છે. તો $2(\omega + 1)(\omega^2 + 1) + 3(2\omega + 1)(2\omega^2 + 1) + \dots + (n + 1)(n\omega + 1)(n\omega^2 + 1)$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$[\frac{n(n + 1)}{2}]^2 + n$
B
$[\frac{n(n + 1)}{2}]^2$
C
$[\frac{n(n + 1)}{2}]^2 - n$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) શ્રેણીનું સામાન્ય પદ $T_r = (r + 1)(r\omega + 1)(r\omega^2 + 1)$ છે,જ્યાં $r = 1$ થી $n$.
$\omega^3 = 1$ અને $1 + \omega + \omega^2 = 0$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$(r\omega + 1)(r\omega^2 + 1) = r^2\omega^3 + r\omega + r\omega^2 + 1 = r^2 + r(\omega + \omega^2) + 1 = r^2 - r + 1$.
તેથી,$T_r = (r + 1)(r^2 - r + 1) = r^3 + 1$.
સરવાળો $\sum_{r=1}^n (r^3 + 1) = \sum_{r=1}^n r^3 + \sum_{r=1}^n 1$ છે.
$\sum_{r=1}^n r^3 = [\frac{n(n + 1)}{2}]^2$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,સરવાળો $[\frac{n(n + 1)}{2}]^2 + n$ થાય છે.
94
MediumMCQ
$\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ છે. જો $(1 + \omega^2)^m = (1 + \omega^4)^m$ હોય,તો $m$ ની ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$5$
C
$4$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $(1 + \omega^2)^m = (1 + \omega^4)^m$.
$\omega^3 = 1$ હોવાથી,$\omega^4 = \omega$ થાય.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $(1 + \omega^2)^m = (1 + \omega)^m$.
$1 + \omega + \omega^2 = 0$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,$1 + \omega^2 = -\omega$ અને $1 + \omega = -\omega^2$ મળે.
તેથી,$(-\omega)^m = (-\omega^2)^m$.
બંને બાજુ $(-\omega)^m$ વડે ભાગતા: $1 = (\frac{-\omega^2}{-\omega})^m = (\omega)^m$.
$(\omega)^m = 1$ માટે,$m$ ની ન્યૂનતમ ધન પૂર્ણાંક કિંમત $3$ છે,કારણ કે $\omega^3 = 1$ થાય.
95
MediumMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ છે. જે સમીકરણના બીજ $\alpha^{19}$ અને $\beta^7$ હોય તે સમીકરણ કયું છે?
A
$x^2 - x - 1 = 0$
B
$x^2 - x + 1 = 0$
C
$x^2 + x - 1 = 0$
D
$x^2 + x + 1 = 0$

Solution

(D) સમીકરણ $x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ એકમના સંકર ઘનમૂળ $\omega$ અને $\omega^2$ છે.
ધારો કે $\alpha = \omega$ અને $\beta = \omega^2$.
આપણે એવું સમીકરણ શોધવાનું છે જેના બીજ $\alpha^{19}$ અને $\beta^7$ હોય.
$\alpha^{19} = \omega^{19} = (\omega^3)^6 \cdot \omega = 1^6 \cdot \omega = \omega$.
$\beta^7 = (\omega^2)^7 = \omega^{14} = (\omega^3)^4 \cdot \omega^2 = 1^4 \cdot \omega^2 = \omega^2$.
નવા સમીકરણના બીજ $\omega$ અને $\omega^2$ છે,જે મૂળ સમીકરણ $x^2 + x + 1 = 0$ ના બીજ સમાન જ છે.
96
MediumMCQ
જો $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ એ $x^3 + 8 = 0$ ના બીજ હોય,તો જેનાં બીજ $\alpha^2, \beta^2$ અને $\gamma^2$ હોય તેવું સમીકરણ કયું છે?
A
$x^3 - 8 = 0$
B
$x^3 - 16 = 0$
C
$x^3 + 64 = 0$
D
$x^3 - 64 = 0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^3 + 8 = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
ધારો કે $y = x^2$,જેનો અર્થ છે કે $x = y^{1/2}$.
મૂળ સમીકરણમાં $x$ ની કિંમત મૂકતા: $(y^{1/2})^3 + 8 = 0$.
$y^{3/2} = -8$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(y^{3/2})^2 = (-8)^2$.
$y^3 = 64$.
$y^3 - 64 = 0$.
આમ,$\alpha^2, \beta^2, \gamma^2$ બીજ ધરાવતું સમીકરણ $x^3 - 64 = 0$ છે.
97
EasyMCQ
જો $x + \frac{1}{x} = 2\cos \alpha$ હોય,તો $x^n + \frac{1}{x^n} = $
A
$2^n \cos \alpha$
B
$2^n \cos n\alpha$
C
$2i \sin n\alpha$
D
$2 \cos n\alpha$

Solution

(D) $\text{આપેલ છે કે}$ $x + \frac{1}{x} = 2 \cos \alpha$.
$\text{ધારો કે}$ $x = \cos \alpha + i \sin \alpha = e^{i\alpha}$.
$\text{તેથી}$ $\frac{1}{x} = \cos \alpha - i \sin \alpha = e^{-i\alpha}$.
$\text{આમ}$,$x + \frac{1}{x} = e^{i\alpha} + e^{-i\alpha} = 2 \cos \alpha$.
$\text{હવે}$,$x^n + \frac{1}{x^n} = (e^{i\alpha})^n + (e^{-i\alpha})^n = e^{in\alpha} + e^{-in\alpha}$.
$\text{ઓઈલરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા}$,$e^{in\alpha} + e^{-in\alpha} = 2 \cos n\alpha$.
$\text{તેથી}$,$x^n + \frac{1}{x^n} = 2 \cos n\alpha$.
98
DifficultMCQ
સમીકરણ $x^2 + x + 1 = 0$ માટે,જો $\alpha$ અને $\beta$ તેના બીજ હોય,તો નીચેનામાંથી કયા સમીકરણના બીજ $\alpha^{19}$ અને $\beta^{7}$ હશે?
A
$x^2 - x - 1 = 0$
B
$x^2 - x + 1 = 0$
C
$x^2 + x - 1 = 0$
D
$x^2 + x + 1 = 0$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x^2 + x + 1 = 0$ છે.
આ સમીકરણના બીજ એકમના સંકર ઘનમૂળ $\omega$ અને $\omega^2$ છે.
ધારો કે $\alpha = \omega$ અને $\beta = \omega^2$.
આપણે એવું સમીકરણ શોધવાનું છે જેના બીજ $\alpha^{19}$ અને $\beta^7$ હોય.
$\alpha^{19} = \omega^{19} = (\omega^3)^6 \cdot \omega = 1^6 \cdot \omega = \omega$.
$\beta^7 = (\omega^2)^7 = \omega^{14} = (\omega^3)^4 \cdot \omega^2 = 1^4 \cdot \omega^2 = \omega^2$.
નવા બીજ $\omega$ અને $\omega^2$ હોવાથી,માંગેલ સમીકરણ મૂળ સમીકરણ જેવું જ એટલે કે $x^2 + x + 1 = 0$ થશે.
99
MediumMCQ
જો $x = a$,$y = b\omega$,અને $z = c\omega^2$ હોય,જ્યાં $\omega$ એ એકનું સંકર ઘનમૂળ છે,તો $\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = \dots$
A
$3$
B
$1$
C
$0$
D
આપેલ પૈકી એક પણ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે કે $x = a$,$y = b\omega$,અને $z = c\omega^2$.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા:
$\frac{x}{a} + \frac{y}{b} + \frac{z}{c} = \frac{a}{a} + \frac{b\omega}{b} + \frac{c\omega^2}{c}$
$= 1 + \omega + \omega^2$
કારણ કે એકના સંકર ઘનમૂળ માટે $1 + \omega + \omega^2 = 0$ થાય છે,તેથી જવાબ $0$ છે.

4-1.Complex numbers — De Moivre's theorem and Roots of unity · Frequently Asked Questions

1Are these 4-1.Complex numbers questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 4-1.Complex numbers Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.