Gujarati

Locus Related Problem Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Locus Related Problem

308+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 44 of 308 questions in Gujarati

251
MediumMCQ
$(a \cos \theta, a \sin \theta)$,$(b \sin \theta, -b \cos \theta)$ અને $(1, 0)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતા ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો (જ્યાં $\theta$ એક પ્રાચલ છે).
A
$(3x + 1)^2 + 9y^2 = a^2 + b^2$
B
$(3x - 1)^2 + 9y^2 = a^2 - b^2$
C
$(3x - 1)^2 + 9y^2 = a^2 + b^2$
D
$(3x + 1)^2 + 9y^2 = a^2 - b^2$

Solution

(C) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(a \cos \theta, a \sin \theta)$,$B(b \sin \theta, -b \cos \theta)$ અને $C(1, 0)$ છે.
ધારો કે મધ્યકેન્દ્ર $(x, y)$ છે.
મધ્યકેન્દ્રના સૂત્ર મુજબ,$x = \frac{a \cos \theta + b \sin \theta + 1}{3}$ અને $y = \frac{a \sin \theta - b \cos \theta}{3}$.
તેથી,$a \cos \theta + b \sin \theta = 3x - 1$ અને $a \sin \theta - b \cos \theta = 3y$.
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(a \cos \theta + b \sin \theta)^2 + (a \sin \theta - b \cos \theta)^2 = (3x - 1)^2 + (3y)^2$.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા:
$a^2 \cos^2 \theta + b^2 \sin^2 \theta + 2ab \sin \theta \cos \theta + a^2 \sin^2 \theta + b^2 \cos^2 \theta - 2ab \sin \theta \cos \theta = (3x - 1)^2 + 9y^2$.
$a^2(\cos^2 \theta + \sin^2 \theta) + b^2(\sin^2 \theta + \cos^2 \theta) = (3x - 1)^2 + 9y^2$.
$\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$ હોવાથી,$a^2 + b^2 = (3x - 1)^2 + 9y^2$ મળે છે.
252
MediumMCQ
જો $A(1, 1)$,$B(-1, 1)$ અને $C(-1, -1)$ ત્રણ બિંદુઓ હોય અને બિંદુ $P(x, y)$ એવી રીતે ગતિ કરે કે જેથી $PA^2 = PB^2 + PC^2$ થાય,તો $P$ ના બિંદુગણનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2 + y^2 - 6x - 2y + 2 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 6x + 2y + 2 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 6x - 2y + 2 = 0$
D
$x^2 + y^2 + 6x + 2y - 2 = 0$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ બિંદુઓ $A(1, 1)$,$B(-1, 1)$ અને $C(-1, -1)$ છે.
શરત $PA^2 = PB^2 + PC^2$ છે.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$(x - 1)^2 + (y - 1)^2 = [(x + 1)^2 + (y - 1)^2] + [(x + 1)^2 + (y + 1)^2]$
સાદુરૂપ આપતા:
$x^2 - 2x + 1 + y^2 - 2y + 1 = x^2 + 2x + 1 + y^2 - 2y + 1 + x^2 + 2x + 1 + y^2 + 2y + 1$
$x^2 + y^2 - 2x - 2y + 2 = 2x^2 + 2y^2 + 4x + 4$
આમ,$P$ ના બિંદુગણનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 6x + 2y + 2 = 0$ મળે છે.
253
DifficultMCQ
વક્ર $x^2+y^2=1$ પર આવેલા દરેક બિંદુનું રેખા $x+y=1$ માં પ્રતિબિંબ નીચેનામાંથી કયા સમીકરણનું પાલન કરે છે?
A
$x^2+y^2+2x+2y+1=0$
B
$x^2+y^2-2x+2y+1=0$
C
$x^2+y^2+2x-2y+1=0$
D
$x^2+y^2-2x-2y+1=0$

Solution

(D) ધારો કે $P(x_0, y_0)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=1$ પરનું એક બિંદુ છે. ધારો કે $P'(h, k)$ એ રેખા $x+y-1=0$ માં તેનું પ્રતિબિંબ છે.
બિંદુ $(x_0, y_0)$ નું રેખા $ax+by+c=0$ માં પ્રતિબિંબ શોધવાના સૂત્ર મુજબ:
$\frac{h-x_0}{a} = \frac{k-y_0}{b} = -2 \frac{ax_0+by_0+c}{a^2+b^2}$
અહીં,$a=1, b=1, c=-1$ છે. તેથી,
$\frac{h-x_0}{1} = \frac{k-y_0}{1} = -2 \frac{x_0+y_0-1}{1^2+1^2} = -(x_0+y_0-1) = 1-x_0-y_0$
આના પરથી,$h = 1-y_0$ અને $k = 1-x_0$ મળે છે.
તેથી,$x_0 = 1-k$ અને $y_0 = 1-h$.
કારણ કે $(x_0, y_0)$ એ $x^2+y^2=1$ પર છે,તેથી:
$(1-k)^2 + (1-h)^2 = 1$
$1 - 2k + k^2 + 1 - 2h + h^2 = 1$
$h^2 + k^2 - 2h - 2k + 1 = 0$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુઓનો પથ $x^2+y^2-2x-2y+1=0$ મળે છે.
Solution diagram
254
MediumMCQ
એક બિંદુ $(x, y)$ નો બિંદુપથ જે નિશ્ચિત બિંદુ $(1, 4)$ થી $5$ એકમ અંતરે અને નિશ્ચિત રેખા $2x + 3y - 1 = 0$ થી પણ $5$ એકમ અંતરે હોય,તેનું સમીકરણ છે:
A
$9x^2 + 12xy + 4y^2 - 30x - 108y + 222 = 0$
B
$9x^2 - 12xy + 4y^2 - 30x - 98y + 220 = 0$
C
$9x^2 + 12xy + 4y^2 - 22x - 108y + 222 = 0$
D
$9x^2 - 12xy + 4y^2 - 22x - 98y + 220 = 0$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે $P$ નું $(1, 4)$ થી અંતર $5$ છે,તેથી: $\sqrt{(x-1)^2 + (y-4)^2} = 5 \implies (x-1)^2 + (y-4)^2 = 25 \implies x^2 + y^2 - 2x - 8y - 8 = 0$.
વળી,$P$ નું રેખા $2x + 3y - 1 = 0$ થી અંતર $5$ છે,તેથી: $\frac{|2x + 3y - 1|}{\sqrt{2^2 + 3^2}} = 5 \implies |2x + 3y - 1| = 5\sqrt{13}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(2x + 3y - 1)^2 = 325 \implies 4x^2 + 12xy + 9y^2 - 4x - 6y - 324 = 0$.
255
EasyMCQ
જો એક ચલ બિંદુ $P$ ના બિંદુ $(1, 1)$ અને રેખા $x-y+2=0$ થી અંતરનો ગુણોત્તર $1: \sqrt{2}$ હોય,તો $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+2xy+y^2-8x=0$
B
$3x^2+2xy+3y^2-12x-4y+4=0$
C
$x^2+2xy+y^2-12x+4y+4=0$
D
$x^2+2xy+y^2-8x+8y=0$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(h, k)$ છે.
આપેલ શરત મુજબ,$P$ નું $(1, 1)$ થી અંતર અને રેખા $x-y+2=0$ થી અંતરનો ગુણોત્તર $1: \sqrt{2}$ છે.
$\frac{\sqrt{(h-1)^2+(k-1)^2}}{\frac{|h-k+2|}{\sqrt{1^2+(-1)^2}}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$
$\frac{\sqrt{2} \sqrt{(h-1)^2+(k-1)^2}}{|h-k+2|} = \frac{1}{\sqrt{2}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{2((h-1)^2+(k-1)^2)}{(h-k+2)^2} = \frac{1}{2}$
$4(h^2-2h+1+k^2-2k+1) = (h-k+2)^2$
$4(h^2+k^2-2h-2k+2) = h^2+k^2+4-2hk+4h-4k$
$4h^2+4k^2-8h-8k+8 = h^2+k^2-2hk+4h-4k+4$
$3h^2+3k^2+2hk-12h-4k+4 = 0$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $3x^2+3y^2+2xy-12x-4y+4=0$ મળે છે.
256
MediumMCQ
વર્તુળ $(x+2)^2+(y-3)^2=4$ પરના બિંદુ $A(0,3)$ માંથી,એક જીવા $AB$ દોરવામાં આવે છે અને તેને બિંદુ $Q$ સુધી લંબાવવામાં આવે છે જેથી $AQ=2AB$ થાય. તો $Q$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$(x+4)^2+(y-3)^2=16$
B
$(x+1)^2+(y-3)^2=32$
C
$(x+1)^2+(y-3)^2=4$
D
$(x+1)^2+(y-3)^2=1$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $Q$ એ $(h, k)$ છે અને બિંદુ $B$ એ $(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે $AQ = 2AB$,જેનો અર્થ છે કે $B$ એ રેખાખંડ $AQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
મધ્યબિંદુ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$x = \frac{h+0}{2} = \frac{h}{2}$ અને $y = \frac{k+3}{2}$ મળે.
બિંદુ $B(x, y)$ એ વર્તુળ $(x+2)^2+(y-3)^2=4$ પર આવેલું છે.
$x$ અને $y$ ની કિંમતો વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(\frac{h}{2}+2)^2 + (\frac{k+3}{2}-3)^2 = 4$
$(\frac{h+4}{2})^2 + (\frac{k-3}{2})^2 = 4$
$\frac{(h+4)^2}{4} + \frac{(k-3)^2}{4} = 4$
$(h+4)^2 + (k-3)^2 = 16$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,$Q$ નો બિંદુપથ $(x+4)^2+(y-3)^2=16$ છે.
257
EasyMCQ
$6$ એકમ લંબાઈનો એક સળિયો તેના છેડાઓ યામ અક્ષો પર રહે તે રીતે સરકે છે. સળિયાના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2+y^2=9$
B
$x+y=3$
C
$x^2+y^2=36$
D
$x+y=6$

Solution

(A) ધારો કે $A(a, 0)$ અને $B(0, b)$ એ સળિયાના અંતિમ બિંદુઓ છે અને $P(h, k)$ એ મધ્યબિંદુ છે.
$P$ મધ્યબિંદુ હોવાથી,$h = \frac{a}{2}$ અને $k = \frac{b}{2}$ મળે.
તેથી,$a = 2h$ અને $b = 2k$.
સળિયાની લંબાઈ $6$ એકમ આપેલી છે,તેથી $\sqrt{a^2 + b^2} = 6$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$a^2 + b^2 = 36$.
$a$ અને $b$ ની કિંમતો મૂકતા,$(2h)^2 + (2k)^2 = 36$.
$4h^2 + 4k^2 = 36$.
$4$ વડે ભાગતા,$h^2 + k^2 = 9$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2 + y^2 = 9$ મળે છે.
258
EasyMCQ
જો બિંદુ $P(x, y)$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી તેના યામોના વર્ગોનો સરવાળો તેમના ગુણાકાર જેટલો થાય,તો ઉગમબિંદુ સિવાય $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$\frac{1}{x^2}+\frac{1}{y^2}=1$
B
$\frac{1}{x}+\frac{1}{y}=1$
C
$\frac{x}{y}+\frac{y}{x}=1$
D
$x^2+y^2-xy=1$

Solution

(C) ધારો કે $P(x, y)$ કોઈ બિંદુ છે.
આપેલ છે કે તેના યામોના વર્ગોનો સરવાળો તેમના ગુણાકાર જેટલો છે:
$x^2 + y^2 = xy$
બંને બાજુને $xy$ વડે ભાગતા (ધારી લો કે $x \neq 0$ અને $y \neq 0$ કારણ કે ઉગમબિંદુ બાકાત છે):
$\frac{x^2}{xy} + \frac{y^2}{xy} = \frac{xy}{xy}$
$\frac{x}{y} + \frac{y}{x} = 1$
આમ,$P$ નો બિંદુપથ $\frac{x}{y} + \frac{y}{x} = 1$ છે.
259
EasyMCQ
જો $A(2, 3)$ અને $B(3, -2)$ બે નિશ્ચિત બિંદુઓ હોય અને $P(x, y)$ એ શરત $|PA - PB| = 2$ નું પાલન કરતું ચલ બિંદુ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$(x + y + 1)^2 = 4[(x - 3)^2 + (y + 2)^2]$
B
$(x - 5y - 2)^2 = 4[(x - 2)^2 + (y - 3)^2]$
C
$(x - 5y - 2)^2 = 4[(x - 3)^2 + (y + 2)^2]$
D
$(x + y + 1)^2 = 4[(x - 2)^2 + (y - 3)^2]$

Solution

(C) આપેલ શરત $|PA - PB| = 2$ છે.
અંતર સૂત્ર મુજબ $PA = \sqrt{(x - 2)^2 + (y - 3)^2}$ અને $PB = \sqrt{(x - 3)^2 + (y + 2)^2}$ છે.
તેથી,$|\sqrt{(x - 2)^2 + (y - 3)^2} - \sqrt{(x - 3)^2 + (y + 2)^2}| = 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x - 2)^2 + (y - 3)^2 = 4 + (x - 3)^2 + (y + 2)^2 + 4\sqrt{(x - 3)^2 + (y + 2)^2}$.
સાદુરૂપ આપતા:
$2x - 10y - 4 = 4\sqrt{(x - 3)^2 + (y + 2)^2}$.
$2$ વડે ભાગતા:
$x - 5y - 2 = 2\sqrt{(x - 3)^2 + (y + 2)^2}$.
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$(x - 5y - 2)^2 = 4[(x - 3)^2 + (y + 2)^2]$.
260
EasyMCQ
જો $A=(1,2)$,$B=(2,1)$ અને $P$ એ કોઈ બિંદુ છે જે $PA+PB=3$ શરતનું પાલન કરે છે,તો $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શું છે?
A
$16x^2+7y^2-64x-48=0$
B
$x^2+10xy+25y^2-34x-170y=0$
C
$32x^2+8xy+32y^2-108x-108y+99=0$
D
$4x^2+12xy+9y^2-20x-30y=0$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ એવું છે કે બે બિંદુઓ $A(1, 2)$ અને $B(2, 1)$ માટે $PA+PB=3$ થાય છે.
$\sqrt{(x-1)^2+(y-2)^2} + \sqrt{(x-2)^2+(y-1)^2} = 3$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા અને સાદું રૂપ આપતા,આપણને $32x^2+8xy+32y^2-108x-108y+135=0$ મળે છે. વિકલ્પો મુજબ,વિકલ્પ $C$ સૌથી નજીકનો જવાબ છે.
261
EasyMCQ
$(-3, 0)$ થી $2$ એકમ કરતા વધુ અંતરે આવેલા તમામ બિંદુઓનો બિંદુપથ શું છે?
A
$\{(x, y) \mid x^2+y^2+6x+5 > 0\}$
B
$\{(x, y) \mid x^2+y^2+6x+7 > 0\}$
C
$\{(x, y) \mid x^2+y^2-6x+5 > 0\}$
D
$\{(x, y) \mid x^2+y^2-6x+5 \leq 0\}$

Solution

(A) ધારો કે $(x, y)$ એવું કોઈ બિંદુ છે જેનું $(-3, 0)$ થી અંતર $2$ એકમ કરતા વધારે છે.
અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,શરત $\sqrt{(x - (-3))^2 + (y - 0)^2} > 2$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $(x + 3)^2 + y^2 > 2^2$ મળે છે.
પદનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2 + 6x + 9 + y^2 > 4$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,$x^2 + y^2 + 6x + 9 - 4 > 0$ મળે છે.
આમ,બિંદુપથ $x^2 + y^2 + 6x + 5 > 0$ છે.
262
DifficultMCQ
જો $A=(1,2), B=(2,1)$ અને $P$ એ એક ચલ બિંદુ છે જે શરત $|PA-PB|=3$ નું પાલન કરે છે,તો $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$8x^2+2xy+8y^2+27x+27y+45=0$
B
$4x^2+xy+4y^2-27x-27y+90=0$
C
$32x^2+8xy+32y^2-108x-108y+99=0$
D
$8x^2-2xy+8y^2-27x-27y+45=0$

Solution

(C) ધારો કે ચલ બિંદુ $P(h, k)$ છે.
આપેલ છે કે $A(1, 2)$ અને $B(2, 1)$ છે અને $|PA-PB|=3$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા અને સાદુંરૂપ આપતા:
$2h - 2k - 9 = 6\sqrt{(h-2)^2+(k-1)^2}$.
ફરીથી બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(2h-2k-9)^2 = 36((h-2)^2+(k-1)^2)$.
સાદુંરૂપ આપતા આપણને મળે છે:
$32h^2+32k^2+8hk-108h-108k+99=0$.
તેથી,$P$ નો બિંદુપથ $32x^2+8xy+32y^2-108x-108y+99=0$ છે.
263
EasyMCQ
ધારો કે $Q(x_1, y_1)$ એ એક ચલ બિંદુ છે અને $R(1, 0)$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ પરનું એક બિંદુ છે. જો $P$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2 + y^2 - 2x = 0$
B
$x^2 + y^2 + x = 0$
C
$x^2 + y^2 + 2x = 0$
D
$x^2 + y^2 - x = 0$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(h, k)$ છે.
$P$ એ $QR$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$h = \frac{x_1 + 1}{2}$ અને $k = \frac{y_1 + 0}{2}$
તેથી $x_1 = 2h - 1$ અને $y_1 = 2k$ મળે.
બિંદુ $Q(x_1, y_1)$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ પર હોવાથી,$x_1$ અને $y_1$ ની કિંમતો વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$(2h - 1)^2 + (2k)^2 = 1$
$4h^2 - 4h + 1 + 4k^2 = 1$
$4h^2 + 4k^2 - 4h = 0$
$4$ વડે ભાગતા,$h^2 + k^2 - h = 0$ મળે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ $x^2 + y^2 - x = 0$ છે.
264
EasyMCQ
વક્ર $3x^2 - y^2 - 2x + 4y = 0$ ની તમામ જીવાઓ જે ઉગમબિંદુ પર કાટખૂણો આંતરે છે,તે કયા બિંદુએ સંગામી છે?
A
$(1, 2)$
B
$(1, -2)$
C
$(-1, 2)$
D
$(-1, -2)$

Solution

(B) ધારો કે જીવાનું સમીકરણ $lx + my = 1$ છે.
વક્ર $3x^2 - y^2 - 2x + 4y = 0$ ને જીવાના સમીકરણ સાથે સમઘાત બનાવતા:
$3x^2 - y^2 - 2x(lx + my) + 4y(lx + my) = 0$
$3x^2 - y^2 - 2lx^2 - 2mxy + 4lxy + 4my^2 = 0$
$(3 - 2l)x^2 + (4l - 2m)xy + (4m - 1)y^2 = 0$
જીવા ઉગમબિંદુ પર કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી રેખાઓની જોડ પરસ્પર લંબ હોવી જોઈએ.
તેથી,$x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થાય:
$(3 - 2l) + (4m - 1) = 0$
$2 - 2l + 4m = 0$
$l - 2m = 1$
$lx + my = 1$ ને $l(1) + m(-2) = 1$ સાથે સરખાવતા,રેખા હંમેશા $(1, -2)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
265
EasyMCQ
એક બિંદુ $P$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી $(0,2)$ થી $P$ નું અંતર એ $(-1,0)$ થી $P$ ના અંતર કરતા $\frac{1}{\sqrt{2}}$ ગણું છે. તો આ બિંદુનો બિંદુપથ શું છે?
A
$(1,4)$ કેન્દ્ર અને $\sqrt{10}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
B
$(1,4)$ નાભિ અને $10$ લેટસ રેક્ટમની લંબાઈ ધરાવતો પરવલય
C
$(-1,-4)$ કેન્દ્ર અને $\sqrt{10}$ મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ ધરાવતું ઉપવલય
D
$(-1,-4)$ કેન્દ્ર અને $10$ અનુપ્રસ્થ અક્ષની લંબાઈ ધરાવતું અતિવલય

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(x, y)$ છે. આપેલ $Q(0,2)$ અને $R(-1,0)$ માટે,શરત $PQ = \frac{1}{\sqrt{2}} PR$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$2(PQ)^2 = (PR)^2$.
યામ મૂકતા,$2(x^2 + (y-2)^2) = (x+1)^2 + y^2$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $2(x^2 + y^2 - 4y + 4) = x^2 + 2x + 1 + y^2$.
$2x^2 + 2y^2 - 8y + 8 = x^2 + 2x + 1 + y^2$.
પદોને ગોઠવતા: $x^2 + y^2 - 2x - 8y + 7 = 0$.
આ વર્તુળનું સમીકરણ છે.
કેન્દ્ર $(-\frac{-2}{2}, -\frac{-8}{2}) = (1, 4)$ છે.
ત્રિજ્યા $\sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{1^2 + 4^2 - 7} = \sqrt{1 + 16 - 7} = \sqrt{10}$ છે.
આમ,બિંદુપથ એ $(1, 4)$ કેન્દ્ર અને $\sqrt{10}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે.
266
MediumMCQ
જો $A(1,1)$ માંથી પસાર થતું વર્તુળ $X$-અક્ષને સ્પર્શતું હોય,તો $A$ માંથી પસાર થતા વ્યાસના બીજા અંત્યબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$(x+1)^2=4y$
B
$(y-1)^2=4x$
C
$(x-1)^2=4y$
D
$(y+1)^2=4x$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $O(\alpha, \beta)$ છે અને $A(1,1)$ માંથી પસાર થતા વ્યાસનું બીજું અંત્યબિંદુ $Q(h, k)$ છે.
વર્તુળ $X$-અક્ષને સ્પર્શે છે,તેથી ત્રિજ્યા $|\beta|$ થાય. આમ,વર્તુળનું સમીકરણ $(x-\alpha)^2 + (y-\beta)^2 = \beta^2$ છે.
$A(1,1)$ વર્તુળ પર હોવાથી,$(1-\alpha)^2 + (1-\beta)^2 = \beta^2$,જેનું સાદું રૂપ $(1-\alpha)^2 + 1 - 2\beta = 0$ થાય,તેથી $2\beta = (1-\alpha)^2 + 1$.
$O(\alpha, \beta)$ એ વ્યાસ $AQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\alpha = \frac{h+1}{2}$ અને $\beta = \frac{k+1}{2}$ મળે.
આ કિંમતોને $2\beta = (1-\alpha)^2 + 1$ માં મૂકતા:
$k+1 = (1 - \frac{h+1}{2})^2 + 1$
$k+1 = (\frac{2-h-1}{2})^2 + 1$
$k+1 = \frac{(1-h)^2}{4} + 1$
$k = \frac{(h-1)^2}{4}$
$4k = (h-1)^2$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $(x-1)^2 = 4y$ મળે છે.
Solution diagram
267
DifficultMCQ
જો એક ચલ બિંદુ $P$ થી એક નિશ્ચિત બિંદુ $A(a, 0)$ સુધીનું અંતર,$P$ થી રેખા $x+y=0$ સુધીના લંબ અંતર જેટલું હોય,તો $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2+y^2-2xy-4ax=0$
B
$x^2+y^2-2xy-4ax+2a^2=0$
C
$x^2-4ay+y^2=0$
D
$(x-a)^2+y^2=4axy$

Solution

(B) આપેલ બિંદુ $A(a, 0)$ અને રેખા $x+y=0$ છે.
ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(h, k)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$P$ થી $A$ સુધીનું અંતર એ $P$ થી રેખા $x+y=0$ સુધીના લંબ અંતર જેટલું છે:
$\sqrt{(h-a)^2+(k-0)^2} = \frac{|h+k|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{|h+k|}{\sqrt{2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને મળે છે:
$(h-a)^2 + k^2 = \frac{(h+k)^2}{2}$.
$2(h^2 - 2ha + a^2 + k^2) = h^2 + k^2 + 2hk$.
$2h^2 - 4ha + 2a^2 + 2k^2 = h^2 + k^2 + 2hk$.
$h^2 + k^2 - 2hk - 4ha + 2a^2 = 0$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથનું સમીકરણ:
$x^2 + y^2 - 2xy - 4ax + 2a^2 = 0$.
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
268
MediumMCQ
$(a, b)$ માંથી પસાર થતા અને વર્તુળ $x^2+y^2-2x+4y-4=0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદતા વર્તુળોના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$(a+1)x+(b+2)y=\frac{a^2+b^2+4}{2}$
B
$(a+1)x+(b-2)y=\frac{a^2+b^2+4}{2}$
C
$(a-1)x+(b+2)y=\frac{a^2+b^2+4}{2}$
D
$(a-1)x+(b-2)y=\frac{a^2+b^2+4}{2}$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે.
તે $(a, b)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $a^2+b^2+2ga+2fb+c=0$,જેનો અર્થ છે કે $c = -a^2-b^2-2ga-2fb$.
વર્તુળ $x^2+y^2-2x+4y-4=0$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદે છે,તેથી શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1+c_2$ મુજબ:
$2g(-1) + 2f(2) = c - 4$.
$c$ ની કિંમત મૂકતા:
$-2g + 4f = -a^2-b^2-2ga-2fb - 4$.
પદોને ગોઠવતા:
$g(2a-2) + f(2b+4) = -a^2-b^2-4$.
કેન્દ્ર $(x, y) = (-g, -f)$ હોવાથી,$g = -x$ અને $f = -y$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$-x(2a-2) - y(2b+4) = -a^2-b^2-4$.
$x(2a-2) + y(2b+4) = a^2+b^2+4$.
$2$ વડે ભાગતા:
$(a-1)x + (b+2)y = \frac{a^2+b^2+4}{2}$.
269
MediumMCQ
વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ,જે વર્તુળ $x^2+y^2-20x+4=0$ ને લંબચ્છેદી છે અને રેખા $x=2$ ને સ્પર્શે છે,તે છે
A
$x^2=16y$
B
$y^2=4x$
C
$y^2=16x$
D
$x^2=4y$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે,જ્યાં કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-20x+4=0$ નું કેન્દ્ર $(10, 0)$ છે.
બે વર્તુળો લંબચ્છેદી હોય તેની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1+c_2$ છે.
અહીં,$g_1 = -10, f_1 = 0, c_1 = 4$ અને $g_2 = g, f_2 = f, c_2 = c$.
તેથી,$2(-10)(g) + 2(0)(f) = 4+c$,જે $c = -20g-4$ આપે છે.
વર્તુળ રેખા $x=2$ ને સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્ર $(-g, -f)$ થી રેખાનું અંતર ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c}$ જેટલું થાય.
$| -g - 2 | = \sqrt{g^2+f^2-c} \Rightarrow (g+2)^2 = g^2+f^2-c$.
$g^2+4g+4 = g^2+f^2-c \Rightarrow f^2-c-4g-4 = 0$.
$c = -20g-4$ ને સમીકરણમાં મૂકતા:
$f^2 - (-20g-4) - 4g - 4 = 0$ $\Rightarrow f^2 + 20g + 4 - 4g - 4 = 0$ $\Rightarrow f^2 + 16g = 0$.
$(-g, -f)$ ને $(x, y)$ સાથે બદલતા,$g = -x$ અને $f = -y$ મળે.
$(-y)^2 + 16(-x) = 0$ $\Rightarrow y^2 - 16x = 0$ $\Rightarrow y^2 = 16x$.
270
EasyMCQ
$x^2-2x+y^2=0$ વર્તુળ પરના બિંદુ $(0,0)$ માંથી દોરવામાં આવેલી જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શું છે?
A
$x^2+y^2-x=0$
B
$2x^2+y-2=0$
C
$y^2+x-1=0$
D
$y+x^2+2x-3=0$

Solution

(A) વર્તુળ $S \equiv x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ માટે મધ્યબિંદુ $M(x_1, y_1)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જે $x x_1 + y y_1 + g(x+x_1) + f(y+y_1) + c = x_1^2 + y_1^2 + 2gx_1 + 2fy_1 + c$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-2x=0$ માટે,$g=-1, f=0, c=0$ છે.
જીવા બિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે. સમીકરણ $T=S_1$ માં $(0,0)$ મૂકતા:
$0(x_1) + 0(y_1) - 1(0+x_1) + 0(0+y_1) + 0 = x_1^2 + y_1^2 - 2x_1$.
$-x_1 = x_1^2 + y_1^2 - 2x_1$.
$x_1^2 + y_1^2 - x_1 = 0$.
$(x_1, y_1)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2+y^2-x=0$ મળે છે.
271
EasyMCQ
ધારો કે $Q$ એ વર્તુળ $B: x^2+y^2=a^2$ પરનું એક બિંદુ છે અને $P(h, k)$ એ એક નિશ્ચિત બિંદુ છે. જો $P$ અને $Q$ ને જોડતા રેખાખંડનું $p: q$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતા બિંદુનો બિંદુપથ એક વર્તુળ $C$ હોય,તો $C$ નું કેન્દ્ર શું હશે?
A
$\left(\frac{p+q}{p}, \frac{p+q}{q}\right)$
B
$\left(\frac{h p+k q}{p}, \frac{h p+k q}{q}\right)$
C
$\left(\frac{h q}{p}, \frac{k q}{p}\right)$
D
$\left(\frac{q h}{p+q}, \frac{q k}{p+q}\right)$

Solution

(D) ધારો કે $R(\alpha, \beta)$ એ માંગેલ બિંદુ છે,$Q(x_0, y_0)$ એ વર્તુળ પરનું બિંદુ છે અને $P(h, k)$ એ નિશ્ચિત બિંદુ છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$R$ ના યામ:
$(\alpha, \beta) = \left(\frac{p x_0 + q h}{p+q}, \frac{p y_0 + q k}{p+q}\right)$
આના પરથી,આપણને મળે:
$x_0 = \frac{(p+q)\alpha - qh}{p}$ અને $y_0 = \frac{(p+q)\beta - qk}{p}$
કારણ કે $Q(x_0, y_0)$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ પર છે,આપણે $x_0$ અને $y_0$ ની કિંમત મૂકીએ:
$\left(\frac{(p+q)\alpha - qh}{p}\right)^2 + \left(\frac{(p+q)\beta - qk}{p}\right)^2 = a^2$
$\frac{(p+q)^2}{p^2}$ વડે ભાગતા,આપણને મળે:
$\left(\alpha - \frac{qh}{p+q}\right)^2 + \left(\beta - \frac{qk}{p+q}\right)^2 = \frac{p^2 a^2}{(p+q)^2}$
આમ,$R(x, y)$ નો બિંદુપથ એ વર્તુળ છે જેનું કેન્દ્ર $\left(\frac{qh}{p+q}, \frac{qk}{p+q}\right)$ છે.
272
MediumMCQ
$x$-અક્ષને સ્પર્શતા અને $(-1, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શું છે?
A
$(-1, 1/2)$ કેન્દ્ર ધરાવતું વર્તુળ
B
$(-1, 1)$ માં છેદતી રેખાઓની જોડી
C
$(-1, 1)$ પર નાભિ ધરાવતું પરવલય
D
$(-1, 1)$ પર કેન્દ્ર ધરાવતું અતિવલય

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે.
વર્તુળ $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = |k|$ થાય.
વર્તુળ $(-1, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી કેન્દ્રથી આ બિંદુનું અંતર ત્રિજ્યા જેટલું હોય.
તેથી,$\sqrt{(h + 1)^2 + (k - 1)^2} = |k|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(h + 1)^2 + (k - 1)^2 = k^2$.
$(h + 1)^2 + k^2 - 2k + 1 = k^2$.
$(h + 1)^2 = 2k - 1$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,$(x + 1)^2 = 2(y - 1/2)$.
આ પરવલયનું સમીકરણ છે જેની નાભિ $(-1, 1)$ છે.
273
EasyMCQ
ધારો કે $A=(2,0)$ અને $B=(0,-2)$ છે. ધારો કે $P$ એવું કોઈ બિંદુ છે કે જેથી $P$ થી $A$ અને $B$ ના અંતરનો સરવાળો $4$ થાય. તો બિંદુ $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$3x^2-2xy+3y^2-4x+12y+16=0$
B
$3x^2-2xy+3y^2-8x+8y=0$
C
$3x^2+2xy+3y^2+8x-8y=0$
D
$3x^2+2xy+3y^2+4x-12y+16=0$

Solution

(B) ધારો કે $P(x, y)$ એ બિંદુ છે. આપેલ છે કે $PA + PB = 4$.
$\sqrt{(x-2)^2 + (y-0)^2} + \sqrt{(x-0)^2 + (y+2)^2} = 4$
$\sqrt{(x-2)^2 + y^2} = 4 - \sqrt{x^2 + (y+2)^2}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x-2)^2 + y^2 = 16 + x^2 + (y+2)^2 - 8\sqrt{x^2 + (y+2)^2}$
$x^2 - 4x + 4 + y^2 = 16 + x^2 + y^2 + 4y + 4 - 8\sqrt{x^2 + (y+2)^2}$
$-4x - 4y - 16 = -8\sqrt{x^2 + (y+2)^2}$
$x + y + 4 = 2\sqrt{x^2 + (y+2)^2}$
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$(x + y + 4)^2 = 4(x^2 + y^2 + 4y + 4)$
$x^2 + y^2 + 16 + 2xy + 8x + 8y = 4x^2 + 4y^2 + 16y + 16$
$3x^2 - 2xy + 3y^2 - 8x + 8y = 0$.
274
MediumMCQ
જો બિંદુ $P$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી $(0, 2)$ થી $P$ નું અંતર એ $(-1, 0)$ થી $P$ ના અંતર કરતા $\frac{1}{\sqrt{2}}$ ગણું હોય,તો બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$(1, 4)$ કેન્દ્ર અને $10$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
B
$(-1, -4)$ કેન્દ્ર અને $\sqrt{10}$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
C
$(1, 4)$ કેન્દ્ર અને $\sqrt{10}$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
D
$(1, 4)$ નાભિ અને $10$ એકમ નાભિલંબની લંબાઈ ધરાવતું પરવલય

Solution

(C) ધારો કે $P = (x, y)$,$A = (0, 2)$,અને $B = (-1, 0)$.
આપેલ છે કે $PA = \frac{1}{\sqrt{2}} PB$,જેનો અર્થ છે કે $2 PA^2 = PB^2$.
યામ મૂકતા:
$2[(x - 0)^2 + (y - 2)^2] = (x + 1)^2 + (y - 0)^2$
$2(x^2 + y^2 - 4y + 4) = x^2 + 2x + 1 + y^2$
$2x^2 + 2y^2 - 8y + 8 = x^2 + y^2 + 2x + 1$
$x^2 + y^2 - 2x - 8y + 7 = 0$.
આ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સ્વરૂપનું વર્તુળ છે.
સરખાવતા,$2g = -2 \implies g = -1$ અને $2f = -8 \implies f = -4$.
કેન્દ્ર $(-g, -f) = (1, 4)$ છે.
ત્રિજ્યા $\sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{(-1)^2 + (-4)^2 - 7} = \sqrt{1 + 16 - 7} = \sqrt{10}$ એકમ છે.
275
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા અને રેખા $x=1$ પર $2$ એકમ લંબાઈની જીવા કાપતા વર્તુળોના કેન્દ્રનો બિંદુપથ છે
A
એક સીધી રેખા
B
એક વર્તુળ
C
એક પરવલય
D
એક ઉપવલય

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે.
વર્તુળ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $R$ માટે $R^2 = h^2 + k^2$ થાય.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = h^2 + k^2$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 2hx - 2ky = 0$ થાય છે.
વર્તુળ રેખા $x=1$ પર $2$ એકમ લંબાઈની જીવા કાપે છે. જીવાની લંબાઈ $2\sqrt{R^2 - d^2} = 2$ છે,જ્યાં $d$ એ કેન્દ્ર $(h, k)$ થી રેખા $x=1$ નું લંબ અંતર છે.
તેથી,$\sqrt{R^2 - d^2} = 1$,અથવા $R^2 - d^2 = 1$.
અહીં,$R^2 = h^2 + k^2$ અને $d = |h-1|$.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને $(h^2 + k^2) - (h-1)^2 = 1$ મળે છે.
$h^2 + k^2 - (h^2 - 2h + 1) = 1$
$h^2 + k^2 - h^2 + 2h - 1 = 1$
$k^2 + 2h - 1 = 1$
$k^2 = 2 - 2h$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2 = 2(1-x)$ મળે છે,જે એક પરવલય દર્શાવે છે.
Solution diagram
276
EasyMCQ
જો બિંદુ $P$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2-4x+2y+3=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$x^2+y^2-2x+2y+3=0$
B
$x^2+y^2-8x+4y+2=0$
C
$x^2+y^2+4x+2y+1=0$
D
$x^2+y^2-4x+2y+1=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-4x+2y+3=0$ છે.
સરખામણી કરતા,કેન્દ્ર $(2, -1)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{4+1-3} = \sqrt{2}$ મળે છે.
જો સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $\frac{\pi}{2}$ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ એ નિયામક વર્તુળ (director circle) છે.
નિયામક વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^2+(y-k)^2 = 2r^2$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $(x-2)^2+(y+1)^2 = 2(\sqrt{2})^2 = 4$.
સાદુરૂપ આપતા: $x^2+y^2-4x+2y+1 = 0$.
તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
277
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y+1=0$ પરના બિંદુ $A(1, 0)$ માંથી એક જીવા $AB$ દોરવામાં આવે છે અને તેને બિંદુ $P$ સુધી લંબાવવામાં આવે છે જેથી $AP=3AB$ થાય. $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-2x+6y+1=0$
B
$x^2+y^2-2x+4y+1=0$
C
$x^2+y^2-2x+8y-8=0$
D
$x^2+y^2-2x+3y+1=0$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(h, k)$,$A(1, 0)$,અને $B(x_1, y_1)$ છે. આપણી પાસે $AP=3AB$ છે.
$P$ એ $AB$ ના લંબાવેલા ભાગ પર હોવાથી,$B$ એ $A$ અને $P$ ની વચ્ચે છે.
તેથી,$AP = AB + BP = 3AB$,જેનો અર્થ છે કે $BP = 2AB$.
તેથી,$B$ એ $AP$ નું $1:2$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,$B(x_1, y_1)$ ના યામ:
$x_1 = \frac{h+2}{3}$
$y_1 = \frac{k}{3}$
$B(x_1, y_1)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x+2y+1=0$ પર હોવાથી,આપણે આ કિંમતો મૂકીએ:
$(\frac{h+2}{3})^2 + (\frac{k}{3})^2 - 2(\frac{h+2}{3}) + 2(\frac{k}{3}) + 1 = 0$
$9$ વડે ગુણતા:
$(h+2)^2 + k^2 - 6(h+2) + 6k + 9 = 0$
$h^2 + 4h + 4 + k^2 - 6h - 12 + 6k + 9 = 0$
$h^2 + k^2 - 2h + 6k + 1 = 0$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,$P$ નો બિંદુપથ $x^2+y^2-2x+6y+1=0$ મળે છે.
Solution diagram
278
MediumMCQ
એક વર્તુળ બિંદુ $(3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે અને વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ ને લંબછેદી રીતે કાપે છે. તેના કેન્દ્રનો બિંદુપથ એક સીધી રેખા છે. જો આ સીધી રેખાનું ઉગમબિંદુથી અંતર $25$ હોય,તો $a^2$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$250$
B
$225$
C
$100$
D
$25$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = r^2$ છે,જ્યાં $(h, k)$ કેન્દ્ર છે.
તે $(3, 4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(3 - h)^2 + (4 - k)^2 = r^2$,જે દર્શાવે છે કે $h^2 + k^2 - 6h - 8k + 25 = r^2$.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2hx - 2ky + 6h + 8k - 25 = 0$ છે.
આ વર્તુળ $x^2 + y^2 - a^2 = 0$ ને લંબછેદી રીતે કાપે છે,તેથી $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$.
અહીં $g_1 = -h, f_1 = -k, c_1 = 6h + 8k - 25$ અને $g_2 = 0, f_2 = 0, c_2 = -a^2$.
આમ,$6h + 8k - 25 - a^2 = 0$.
કેન્દ્ર $(h, k)$ નો બિંદુપથ $6x + 8y - (25 + a^2) = 0$ છે.
આ રેખાનું $(0, 0)$ થી અંતર $\frac{|-(25 + a^2)|}{\sqrt{6^2 + 8^2}} = 25$ છે.
$\frac{25 + a^2}{10} = 25$ $\Rightarrow 25 + a^2 = 250$ $\Rightarrow a^2 = 225$.
279
DifficultMCQ
એક રેખાખંડ $AM = a$ એ $XOY$ સમતલમાં એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી $AM$ એ $X$-અક્ષને સમાંતર રહે. જો $A$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 = a^2$ પર ગતિ કરતું હોય,તો $M$ નો બિંદુપથ શું હશે?
A
$x^2 + y^2 = 4a^2$
B
$x^2 + y^2 = 2ax$
C
$x^2 + y^2 = 2ay$
D
$x^2 + y^2 = 2ax + 2ay$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $A$ ના યામ $(a \cos \theta, a \sin \theta)$ છે.
$AM$ એ $X$-અક્ષને સમાંતર છે અને તેની લંબાઈ $a$ છે,તેથી બિંદુ $M(x, y)$ ના યામ $(a \cos \theta + a, a \sin \theta)$ અથવા $(a \cos \theta - a, a \sin \theta)$ થશે.
કિસ્સો $1$: $x = a \cos \theta + a$ અને $y = a \sin \theta$.
તેથી $x - a = a \cos \theta$ અને $y = a \sin \theta$.
બંને બાજુ વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા,$(x - a)^2 + y^2 = a^2 \cos^2 \theta + a^2 \sin^2 \theta = a^2$.
$x^2 - 2ax + a^2 + y^2 = a^2 \implies x^2 + y^2 = 2ax$.
કિસ્સો $2$: $x = a \cos \theta - a$ અને $y = a \sin \theta$.
તેથી $x + a = a \cos \theta$ અને $y = a \sin \theta$.
બંને બાજુ વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા,$(x + a)^2 + y^2 = a^2 \cos^2 \theta + a^2 \sin^2 \theta = a^2$.
$x^2 + 2ax + a^2 + y^2 = a^2 \implies x^2 + y^2 = -2ax$.
આમ,બિંદુપથ $x^2 + y^2 = \pm 2ax$ મળે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી $x^2 + y^2 = 2ax$ સાચો વિકલ્પ છે.
Solution diagram
280
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતા અને રેખા $x=3$ પર $4$ એકમ લંબાઈનો અંતઃખંડ કાપતા વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$y^2+6x=0$
B
$y^2+6x=13$
C
$y^2+6x=10$
D
$x^2+6y=13$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(h, k)$ છે. વર્તુળ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $r$ માટે $r^2 = h^2 + k^2$ થાય.
કેન્દ્ર $C(h, k)$ થી રેખા $x=3$ નું લંબ અંતર $d = |h-3|$ છે.
રેખા $x=3$ દ્વારા કપાતા જીવાની લંબાઈ $4$ એકમ છે. તેથી,જીવાની અડધી લંબાઈ $2$ એકમ થાય.
ત્રિજ્યા,લંબ અંતર અને જીવાની અડધી લંબાઈ દ્વારા બનતા કાટકોણ ત્રિકોણમાં:
$r^2 = d^2 + 2^2$
$h^2 + k^2 = (h-3)^2 + 4$
$h^2 + k^2 = h^2 - 6h + 9 + 4$
$k^2 = -6h + 13$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2 = -6x + 13$ અથવા $y^2 + 6x = 13$ મળે છે.
Solution diagram
281
DifficultMCQ
જો $P$ એક એવું બિંદુ હોય કે જેથી $P$ માંથી વર્તુળો $x^2+y^2+2x-4y-20=0$ અને $x^2+y^2-4x+2y-44=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈના વર્ગોનો ગુણોત્તર $2:3$ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ એક વર્તુળ છે જેનું કેન્દ્ર :
A
$(7,-8)$
B
$(-7,8)$
C
$(7,8)$
D
$(-7,-8)$

Solution

(B) ધારો કે $P$ ના યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ વર્તુળોના સમીકરણો:
$S_1: x^2+y^2+2x-4y-20=0$
$S_2: x^2+y^2-4x+2y-44=0$
બિંદુ $P(x, y)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈનો વર્ગ $x^2+y^2+2gx+2fy+c$ દ્વારા મળે છે.
તેથી,સ્પર્શકોની લંબાઈના વર્ગોનો ગુણોત્તર:
$\frac{x^2+y^2+2x-4y-20}{x^2+y^2-4x+2y-44} = \frac{2}{3}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$3(x^2+y^2+2x-4y-20) = 2(x^2+y^2-4x+2y-44)$
$3x^2+3y^2+6x-12y-60 = 2x^2+2y^2-8x+4y-88$
પદોને એક બાજુ ગોઠવતા:
$x^2+y^2+14x-16y+28 = 0$
આ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સ્વરૂપમાં વર્તુળનું સમીકરણ છે,જ્યાં $2g=14$ અને $2f=-16$.
તેથી,$g=7$ અને $f=-8$.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-7, 8)$ છે.
282
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=16$ ની જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ,જે અતિવલય $9x^2-16y^2=144$ ને સ્પર્શે છે,તે શોધો.
A
$12x^2-8y^2=x^2+y^2$
B
$9x^2+12y^2=(x^2+y^2)^2$
C
$16x^2-9y^2=(x^2+y^2)^2$
D
$16x^2-6y^2=x^4+y^4$

Solution

(C) ધારો કે $(h, k)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=16$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ છે. મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ દ્વારા મળે છે,જે $hx+ky=h^2+k^2$ છે.
આને $y = -\frac{h}{k}x + \frac{h^2+k^2}{k}$ તરીકે લખી શકાય.
આ રેખા અતિવલય $9x^2-16y^2=144$ ને સ્પર્શે છે,જેને $\frac{x^2}{16} - \frac{y^2}{9} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
રેખા $y=mx+c$ એ અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ ને સ્પર્શવાની શરત $c^2 = a^2m^2 - b^2$ છે.
અહીં $a^2=16$,$b^2=9$,$m = -\frac{h}{k}$,અને $c = \frac{h^2+k^2}{k}$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા: $\left(\frac{h^2+k^2}{k}\right)^2 = 16\left(-\frac{h}{k}\right)^2 - 9$.
$\frac{(h^2+k^2)^2}{k^2} = \frac{16h^2}{k^2} - 9$.
$(h^2+k^2)^2 = 16h^2 - 9k^2$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $16x^2-9y^2=(x^2+y^2)^2$ મળે છે.
283
EasyMCQ
ધારો કે $S$ એ $X$-અક્ષ પરના બિંદુઓનો ગણ છે જે $(3, 4)$ થી $d$ એકમ અંતરે આવેલા છે. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય છે?
A
જો $d < 4$ હોય તો $S$ ખાલી ગણ છે
B
જો $d < 4$ હોય તો $S$ માં અનંત બિંદુઓ છે
C
જો $d = 4$ હોય તો $S$ માં ઓછામાં ઓછા બે બિંદુઓ છે
D
કોઈપણ $d > 4$ માટે $S$ માં બરાબર ત્રણ બિંદુઓ છે

Solution

(A) ધારો કે $X$-અક્ષ પરનું બિંદુ $S = (x, 0)$ છે અને આપેલ બિંદુ $P = (3, 4)$ છે.
$S$ અને $P$ વચ્ચેનું અંતર $d$ છે,તેથી $d^2 = (x - 3)^2 + (0 - 4)^2$.
$d^2 = (x - 3)^2 + 16$.
$(x - 3)^2 = d^2 - 16$.
જો $d < 4$ હોય,તો $d^2 < 16$,જેનો અર્થ છે કે $d^2 - 16 < 0$.
વાસ્તવિક સંખ્યાનો વર્ગ ઋણ હોઈ શકે નહીં,તેથી $d < 4$ માટે $x$ ની કોઈ વાસ્તવિક કિંમત નથી.
તેથી,જો $d < 4$ હોય તો $S$ ખાલી ગણ છે.
284
EasyMCQ
જો $A(5, -4)$ અને $B(7, 6)$ સમતલમાં બિંદુઓ હોય,તો સમતલમાં એવા તમામ બિંદુઓ $P(x, y)$ નો ગણ કે જેથી $AP:PB = 2:3$ થાય,તે શું છે?
A
એક વર્તુળ
B
એક અતિવલય
C
એક ઉપવલય
D
એક પરવલય

Solution

(A) આપેલ છે કે $A(5, -4)$ અને $B(7, 6)$ સમતલમાં બિંદુઓ છે. ધારો કે $P(x, y)$ એક એવું બિંદુ છે કે જેથી $AP:PB = 2:3$ થાય.
તેથી,$\frac{AP}{PB} = \frac{2}{3} \Rightarrow 3AP = 2PB$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $9AP^2 = 4PB^2$ મળે છે.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$AP^2 = (x-5)^2 + (y+4)^2$ અને $PB^2 = (x-7)^2 + (y-6)^2$.
આ કિંમતોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$9[(x-5)^2 + (y+4)^2] = 4[(x-7)^2 + (y-6)^2]$.
$9[x^2 - 10x + 25 + y^2 + 8y + 16] = 4[x^2 - 14x + 49 + y^2 - 12y + 36]$.
$9[x^2 + y^2 - 10x + 8y + 41] = 4[x^2 + y^2 - 14x - 12y + 85]$.
$9x^2 + 9y^2 - 90x + 72y + 369 = 4x^2 + 4y^2 - 56x - 48y + 340$.
$5x^2 + 5y^2 - 34x + 120y + 29 = 0$.
આ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સ્વરૂપનું સમીકરણ છે,જે એક વર્તુળ દર્શાવે છે.
285
DifficultMCQ
$\triangle ABC$ ની બાજુ $AB$ નિશ્ચિત છે અને તેની લંબાઈ $2a$ એકમ છે. શિરોબિંદુ $C$ સમતલમાં એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી શિરોબિંદુનો ખૂણો $\angle ACB$ હંમેશા અચળ રહે અને તે $\alpha$ હોય. ધારો કે $x$-અક્ષ $AB$ પર છે અને ઉગમબિંદુ $A$ પર છે. તો શિરોબિંદુ $C$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$x^2+y^2+2ax \sin \alpha+a^2 \cos \alpha=0$
B
$x^2+y^2-2ax-2ay \cot \alpha=0$
C
$x^2+y^2-2ax \cos \alpha-a^2=0$
D
$x^2+y^2-ax \sin \alpha-ay \cos \alpha=0$

Solution

(B) ધારો કે શિરોબિંદુ $C$ એ સંકર સંખ્યા $z = x + iy$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. $A$ ના યામ $(0, 0)$ અને $B$ ના યામ $(2a, 0)$ છે.
ખૂણો $\angle ACB = \alpha$ હોવાથી,સદિશો $\vec{CA}$ અને $\vec{CB}$ ના ગુણોત્તરનો કોણાંક $\alpha$ છે.
$\arg \left( \frac{0 - z}{2a - z} \right) = \alpha$
$\arg \left( \frac{-z}{2a - z} \right) = \alpha$
$\arg \left( \frac{z}{z - 2a} \right) = \alpha$
$\arg \left( \frac{z - z_1}{z - z_2} \right) = \alpha$ ના ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,બિંદુપથ એ $A(0,0)$ અને $B(2a,0)$ માંથી પસાર થતું વર્તુળ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x^2 + y^2) - 2ax - 2ay \cot \alpha = 0$ છે.
Solution diagram
286
DifficultMCQ
બિંદુ $P$ માંથી વર્તુળ $x^{2}+y^{2}+4x-6y+9 \sin^{2} \alpha + 13 \cos^{2} \alpha = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2 \alpha$ છે. બિંદુ $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}+4x+6y+9=0$
B
$x^{2}+y^{2}-4x+6y+9=0$
C
$x^{2}+y^{2}-4x-6y+9=0$
D
$x^{2}+y^{2}+4x-6y+9=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}+4x-6y+9 \sin^{2} \alpha + 13 \cos^{2} \alpha = 0$ છે.
કેન્દ્ર $C = (-2, 3)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2 \sin \alpha$ મળે છે.
ધારો કે $P(h, k)$ એ બિંદુપથ પરનું બિંદુ છે. સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2 \alpha$ હોવાથી,$\triangle PAC$ માં $\sin \alpha = \frac{r}{PC}$ થાય.
તેથી,$PC = \frac{2 \sin \alpha}{\sin \alpha} = 2$.
$PC^{2} = 4 \Rightarrow (h+2)^{2} + (k-3)^{2} = 4$.
સાદુરૂપ આપતા,$h^{2}+k^{2}+4h-6k+9 = 0$.
આમ,બિંદુપથનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}+4x-6y+9=0$ છે.
Solution diagram
287
MediumMCQ
ધારો કે $P$ એ વર્તુળ $C$ પરનું એક ચલ બિંદુ છે અને $Q$ એ $C$ ની બહારનું એક નિશ્ચિત બિંદુ છે. જો $R$ એ રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $R$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
એક વર્તુળ
B
એક વર્તુળ અને બે સીધી રેખાઓની જોડ
C
એક લંબકોણીય અતિવલય
D
બે સીધી રેખાઓની જોડ

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળ $C$ નું કેન્દ્ર $O(x_0, y_0)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે. વર્તુળ પરના કોઈપણ બિંદુ $P$ ના યામ $P(x_0 + r \cos \theta, y_0 + r \sin \theta)$ તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
ધારો કે $Q$ એ નિશ્ચિત બિંદુ $(a, b)$ છે.
ધારો કે $R(h, k)$ એ રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી,$h = \frac{x_0 + r \cos \theta + a}{2}$ અને $k = \frac{y_0 + r \sin \theta + b}{2}$.
આ સમીકરણોને ફરીથી ગોઠવતા,આપણને મળે છે:
$2h - (x_0 + a) = r \cos \theta$
$2k - (y_0 + b) = r \sin \theta$
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(2h - (x_0 + a))^2 + (2k - (y_0 + b))^2 = r^2(\cos^2 \theta + \sin^2 \theta)$
$4(h - \frac{x_0 + a}{2})^2 + 4(k - \frac{y_0 + b}{2})^2 = r^2$
$(h - \frac{x_0 + a}{2})^2 + (k - \frac{y_0 + b}{2})^2 = (\frac{r}{2})^2$
આ એક વર્તુળનું સમીકરણ છે જેનું કેન્દ્ર $(\frac{x_0 + a}{2}, \frac{y_0 + b}{2})$ અને ત્રિજ્યા $\frac{r}{2}$ છે.
Solution diagram
288
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^{2}+4x+(y-3)^{2}=0$ પરના બિંદુ $A(0,3)$ માંથી એક જીવા $AB$ દોરવામાં આવે છે,અને તેને $M$ સુધી લંબાવવામાં આવે છે જેથી $AM=2AB$ થાય. $M$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}-8x-6y+9=0$
B
$x^{2}+y^{2}+8x+6y+9=0$
C
$x^{2}+y^{2}+8x-6y+9=0$
D
$x^{2}+y^{2}-8x+6y+9=0$

Solution

(C) ધારો કે $M$ ના યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે $A(0, 3)$ અને $AM = 2AB$,જેનો અર્થ છે કે $B$ એ રેખાખંડ $AM$ નું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી,$B$ ના યામ $\left(\frac{0+x}{2}, \frac{3+y}{2}\right) = \left(\frac{x}{2}, \frac{y+3}{2}\right)$ થશે.
$B$ એ વર્તુળ $x^{2}+4x+(y-3)^{2}=0$ પર આવેલું હોવાથી,$B$ ના યામ વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\left(\frac{x}{2}\right)^{2} + 4\left(\frac{x}{2}\right) + \left(\frac{y+3}{2} - 3\right)^{2} = 0$
$\Rightarrow \frac{x^{2}}{4} + 2x + \left(\frac{y-3}{2}\right)^{2} = 0$
$\Rightarrow \frac{x^{2}}{4} + 2x + \frac{y^{2}-6y+9}{4} = 0$
આખા સમીકરણને $4$ વડે ગુણતા:
$x^{2} + 8x + y^{2} - 6y + 9 = 0$
આમ,$M$ નો બિંદુપથ $x^{2}+y^{2}+8x-6y+9=0$ છે.
Solution diagram
289
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^{2}+y^{2}+2x-2y-2=0$ ની જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ,જે કેન્દ્ર આગળ $90^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તે શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}-2x-2y=0$
B
$x^{2}+y^{2}-2x+2y=0$
C
$x^{2}+y^{2}+2x-2y=0$
D
$x^{2}+y^{2}+2x-2y-1=0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^{2}+y^{2}+2x-2y-2=0$ છે.
જેને $(x+1)^{2}+(y-1)^{2}=4$ તરીકે લખી શકાય.
તેથી,કેન્દ્ર $(-1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r = 2$ છે.
ધારો કે $P(h, k)$ એ જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે.
કેન્દ્ર $O(-1, 1)$ થી મધ્યબિંદુ $P(h, k)$ નું અંતર $OP = \sqrt{(h+1)^{2}+(k-1)^{2}}$ છે.
જીવા $AB$ કેન્દ્ર આગળ $90^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે,તેથી $\triangle OAP$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ છે જેમાં $\angle OAP = 45^{\circ}$.
$\triangle OAP$ માં,$\sin 45^{\circ} = \frac{OP}{OA}$.
$\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{\sqrt{(h+1)^{2}+(k-1)^{2}}}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{1}{2} = \frac{(h+1)^{2}+(k-1)^{2}}{4}$.
$(h+1)^{2}+(k-1)^{2} = 2$.
વિસ્તરણ કરતા,$h^{2}+2h+1+k^{2}-2k+1 = 2$.
$h^{2}+k^{2}+2h-2k = 0$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^{2}+y^{2}+2x-2y=0$ મળે છે.
Solution diagram
290
DifficultMCQ
$x^{2}+y^{2}=1$ વર્તુળની જીવાઓ જે ઉગમબિંદુ પર કાટખૂણો આંતરે છે,તેના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^{2}+y^{2}=\frac{1}{4}$
B
$x^{2}+y^{2}=\frac{1}{2}$
C
$xy=0$
D
$x^{2}-y^{2}=0$

Solution

(B) ધારો કે $(h, k)$ એ વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=1$ ની જીવાનું મધ્યબિંદુ છે. મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ મુજબ $hx+ky = h^{2}+k^{2}$ થાય.
વર્તુળ અને જીવાના છેદબિંદુઓને ઉગમબિંદુ સાથે જોડતી રેખાઓની જોડીનું સમીકરણ જીવાના સમીકરણનો ઉપયોગ કરીને મેળવી શકાય છે:
$x^{2}+y^{2} = 1 \cdot \left(\frac{hx+ky}{h^{2}+k^{2}}\right)^{2}$
$(h^{2}+k^{2})^{2}(x^{2}+y^{2}) = (hx+ky)^{2}$
$(h^{2}+k^{2})^{2}(x^{2}+y^{2}) = h^{2}x^{2} + k^{2}y^{2} + 2hkxy$
જીવા ઉગમબિંદુ પર કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $x^{2}$ અને $y^{2}$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થાય:
$(h^{2}+k^{2})^{2} - h^{2} + (h^{2}+k^{2})^{2} - k^{2} = 0$
$2(h^{2}+k^{2})^{2} - (h^{2}+k^{2}) = 0$
$h^{2}+k^{2} \neq 0$ હોવાથી,$2(h^{2}+k^{2}) = 1$,એટલે કે $h^{2}+k^{2} = \frac{1}{2}$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^{2}+y^{2} = \frac{1}{2}$ મળે છે.
291
MediumMCQ
એક બિંદુ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી બિંદુઓ $(1, 2)$ અને $(-2, 1)$ થી તેના અંતરના વર્ગોનો સરવાળો હંમેશા $6$ રહે છે. તો,તેનો બિંદુપથ છે
A
સીધી રેખા $y - \frac{3}{2} = -3(x + \frac{1}{2})$
B
કેન્દ્ર $(-\frac{1}{2}, \frac{3}{2})$ અને ત્રિજ્યા $\frac{1}{\sqrt{2}}$ વાળું વર્તુળ
C
નાભિ $(1, 2)$ અને $(-2, 1)$ માંથી પસાર થતી નિયામિકા ધરાવતું પરવલય
D
નાભિઓ $(1, 2)$ અને $(-2, 1)$ ધરાવતું ઉપવલય

Solution

(B) ધારો કે $P(h, k)$ એ બિંદુપથ પરનું કોઈ બિંદુ છે.
આપેલ છે કે $A(1, 2)$ અને $B(-2, 1)$ થી તેના અંતરના વર્ગોનો સરવાળો $6$ છે.
$(PA)^2 + (PB)^2 = 6$
$(h - 1)^2 + (k - 2)^2 + (h + 2)^2 + (k - 1)^2 = 6$
$(h^2 - 2h + 1) + (k^2 - 4k + 4) + (h^2 + 4h + 4) + (k^2 - 2k + 1) = 6$
$2h^2 + 2k^2 + 2h - 6k + 10 = 6$
$2h^2 + 2k^2 + 2h - 6k + 4 = 0$
$h^2 + k^2 + h - 3k + 2 = 0$
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2 + y^2 + x - 3y + 2 = 0$ મળે છે.
આ એક વર્તુળનું સમીકરણ છે.
તેનું કેન્દ્ર $(-\frac{1}{2}, \frac{3}{2})$ અને ત્રિજ્યા $\sqrt{(-\frac{1}{2})^2 + (\frac{3}{2})^2 - 2} = \sqrt{\frac{1}{4} + \frac{9}{4} - 2} = \sqrt{\frac{10}{4} - 2} = \sqrt{\frac{5}{2} - 2} = \sqrt{\frac{1}{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
292
MediumMCQ
$(a, 0)$ અને $(-a, 0)$ બે નિશ્ચિત બિંદુઓમાંથી પસાર થતા વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x=1$
B
$x+y=a$
C
$x+y=2a$
D
$x=0$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે.
વર્તુળ $(a, 0)$ અને $(-a, 0)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતું હોવાથી,કેન્દ્ર $(h, k)$ થી બંને બિંદુઓનું અંતર સમાન (ત્રિજ્યા $r$) હશે.
તેથી,$\sqrt{(h-a)^2 + (k-0)^2} = \sqrt{(h-(-a))^2 + (k-0)^2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(h-a)^2 + k^2 = (h+a)^2 + k^2$.
સાદુરૂપ આપતા,$h^2 - 2ah + a^2 + k^2 = h^2 + 2ah + a^2 + k^2$.
આથી,$-2ah = 2ah$,જેનો અર્થ છે કે $4ah = 0$.
અહીં $a \neq 0$ હોવાથી,$h = 0$ મળે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,કેન્દ્રનો બિંદુપથ $x = 0$ મળે છે,જે $y$-અક્ષ છે.
Solution diagram
293
MediumMCQ
ધારો કે $P$ એ ઉપવલય $\frac{x^{2}}{9}+\frac{y^{2}}{4}=1$ પરનું એક બિંદુ છે અને $P$ માંથી પસાર થતી $Y$-અક્ષને સમાંતર રેખા વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=9$ ને $Q$ માં મળે છે,જ્યાં $P$ અને $Q$ એ $X$-અક્ષની એક જ બાજુએ છે. જો $R$ એ $PQ$ પરનું એવું બિંદુ હોય કે જેથી $\frac{PR}{RQ}=\frac{1}{2}$ થાય,તો $R$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$\frac{x^{2}}{9}+\frac{9y^{2}}{49}=1$
B
$\frac{x^{2}}{49}+\frac{y^{2}}{9}=1$
C
$\frac{x^{2}}{9}+\frac{y^{2}}{49}=1$
D
$\frac{9x^{2}}{49}+\frac{y^{2}}{9}=1$

Solution

(A) ધારો કે ઉપવલય $\frac{x^{2}}{9}+\frac{y^{2}}{4}=1$ પરનું બિંદુ $P(3\cos\theta, 2\sin\theta)$ છે.
$P$ માંથી પસાર થતી $Y$-અક્ષને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $x = 3\cos\theta$ છે.
આ રેખા વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=9$ ને $Q$ માં મળે છે. વર્તુળના સમીકરણમાં $x = 3\cos\theta$ મૂકતા:
$(3\cos\theta)^{2} + y^{2} = 9$ $\Rightarrow 9\cos^{2}\theta + y^{2} = 9$ $\Rightarrow y^{2} = 9\sin^{2}\theta$.
$P$ અને $Q$ એ $X$-અક્ષની એક જ બાજુએ હોવાથી,$Q = (3\cos\theta, 3\sin\theta)$ મળે.
$PQ$ પરનું બિંદુ $R(h, k)$ એવું છે કે $\frac{PR}{RQ} = \frac{1}{2}$. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$h = \frac{1(3\cos\theta) + 2(3\cos\theta)}{3} = 3\cos\theta$
$k = \frac{1(3\sin\theta) + 2(2\sin\theta)}{3} = \frac{7\sin\theta}{3}$
તેથી,$\cos\theta = \frac{h}{3}$ અને $\sin\theta = \frac{3k}{7}$.
નિત્યસમ $\cos^{2}\theta + \sin^{2}\theta = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$(\frac{h}{3})^{2} + (\frac{3k}{7})^{2} = 1 \Rightarrow \frac{h^{2}}{9} + \frac{9k^{2}}{49} = 1$.
આમ,$R$ નો બિંદુપથ $\frac{x^{2}}{9} + \frac{9y^{2}}{49} = 1$ છે.
Solution diagram
294
MediumMCQ
જે વર્તુળો $x^{2}+y^{2}=a^{2}$ અને $x^{2}+y^{2}=4ax$ બંનેને બહારથી સ્પર્શે છે,તે વર્તુળોના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શું છે?
A
વર્તુળ
B
પરવલય
C
ઉપવલય
D
અતિવલય

Solution

(D) ધારો કે ચલ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
ચલ વર્તુળ $x^{2}+y^{2}=a^{2}$ ને બહારથી સ્પર્શે છે,તેથી તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું થાય:
$\sqrt{h^{2}+k^{2}} = r + a \implies h^{2}+k^{2} = (r+a)^{2} \quad (1)$
તે $x^{2}+y^{2}=4ax$ (જેનું કેન્દ્ર $(2a, 0)$ અને ત્રિજ્યા $2a$ છે) ને પણ બહારથી સ્પર્શે છે:
$\sqrt{(h-2a)^{2}+k^{2}} = r + 2a \implies (h-2a)^{2}+k^{2} = (r+2a)^{2} \quad (2)$
સમીકરણ $(2)$ માંથી $(1)$ બાદ કરતા:
$(h-2a)^{2} - h^{2} = (r+2a)^{2} - (r+a)^{2}$
$-4ah + 4a^{2} = 2ar + 3a^{2}$
$r = \frac{a-4h}{2}$
$r$ ની કિંમત સમીકરણ $(1)$ માં મૂકતા:
$h^{2}+k^{2} = (\frac{3a-4h}{2})^{2}$
$12h^{2} - 4k^{2} - 24ah + 9a^{2} = 0$
આમ,બિંદુપથ $12x^{2}-4y^{2}-24ax+9a^{2}=0$ છે,જે અતિવલય દર્શાવે છે.

10-1.Circle and System of Circles — Locus Related Problem · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.