Gujarati

Locus Related Problem Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Locus Related Problem

308+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 308 questions in Gujarati

201
EasyMCQ
બિંદુ $P$ ના બિંદુપથની પરિમિતિ શોધો જે રેખાખંડ $QA$ ને $1:2$ ના ગુણોત્તરમાં આંતરિક રીતે વિભાજિત કરે છે,જ્યાં $A=(4,4)$ અને $Q$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=9$ પર આવેલું છે.
A
$8 \pi$
B
$4 \pi$
C
$\pi$
D
$9 \pi$

Solution

(B) ધારો કે $Q = (3 \cos \theta, 3 \sin \theta)$ એ વર્તુળ $x^2+y^2=9$ પરનું બિંદુ છે.
ધારો કે $P = (h, k)$ એ બિંદુ છે જે રેખાખંડ $QA$ ને $1:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P$ ના યામ નીચે મુજબ છે:
$h = \frac{1(4) + 2(3 \cos \theta)}{1+2} = \frac{4 + 6 \cos \theta}{3}$
$k = \frac{1(4) + 2(3 \sin \theta)}{1+2} = \frac{4 + 6 \sin \theta}{3}$
આ સમીકરણોને ફરીથી ગોઠવતા:
$3h - 4 = 6 \cos \theta$
$3k - 4 = 6 \sin \theta$
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(3h - 4)^2 + (3k - 4)^2 = (6 \cos \theta)^2 + (6 \sin \theta)^2$
$9(h - \frac{4}{3})^2 + 9(k - \frac{4}{3})^2 = 36$
$(h - \frac{4}{3})^2 + (k - \frac{4}{3})^2 = 4$
આ $r = \sqrt{4} = 2$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
બિંદુપથની પરિમિતિ $2 \pi r = 2 \pi (2) = 4 \pi$ થાય.
Solution diagram
202
EasyMCQ
$(1,1)$ બિંદુ અને $x+y+1=0$ રેખાથી સમાન અંતરે આવેલા બિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2-y^2+6x+4y-3=0$
B
$(x-y)^2-6(x+y)+3=0$
C
$(x+y)^2+6(x-y)+3=0$
D
$x^2+y^2-2x-2y+4=0$

Solution

(B) ધારો કે $(x, y)$ એ બિંદુ છે જે $(1, 1)$ અને રેખા $x+y+1=0$ થી સમાન અંતરે છે.
અંતરના સૂત્ર મુજબ,$(x, y)$ થી $(1, 1)$ નું અંતર $\sqrt{(x-1)^2+(y-1)^2}$ છે.
$(x, y)$ થી રેખા $x+y+1=0$ નું અંતર $\frac{|x+y+1|}{\sqrt{1^2+1^2}} = \frac{|x+y+1|}{\sqrt{2}}$ છે.
બંને અંતરોને સરખાવતા:
$\sqrt{(x-1)^2+(y-1)^2} = \frac{|x+y+1|}{\sqrt{2}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x-1)^2+(y-1)^2 = \frac{(x+y+1)^2}{2}$
$2(x^2-2x+1+y^2-2y+1) = x^2+y^2+1+2xy+2x+2y$
$2x^2+2y^2-4x-4y+4 = x^2+y^2+2xy+2x+2y+1$
$x^2+y^2-2xy-6x-6y+3 = 0$
$(x-y)^2-6(x+y)+3 = 0$.
203
MediumMCQ
જો $t \in R - \{-1\}$ હોય,તો બિંદુ $\left(\frac{3at}{1+t^3}, \frac{3at^2}{1+t^3}\right)$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$x^3+y^3=3axy$
B
$x^3-3axy^2+y^3=0$
C
$x^3+y^3=3ax^2y^2$
D
$x^3-y^3=3axy$

Solution

(A) આપેલ છે કે $x = \frac{3at}{1+t^3}$ અને $y = \frac{3at^2}{1+t^3}$.
$x^3 + y^3 = \left(\frac{3at}{1+t^3}\right)^3 + \left(\frac{3at^2}{1+t^3}\right)^3$ લેતા.
$x^3 + y^3 = \frac{27a^3t^3 + 27a^3t^6}{(1+t^3)^3} = \frac{27a^3t^3(1+t^3)}{(1+t^3)^3} = \frac{27a^3t^3}{(1+t^3)^2}$.
હવે,$3axy = 3a \left(\frac{3at}{1+t^3}\right) \left(\frac{3at^2}{1+t^3}\right) = \frac{27a^3t^3}{(1+t^3)^2}$.
તેથી,$x^3 + y^3 = 3axy$.
204
EasyMCQ
જો $A(2, 3)$ અને $B(2, -3)$ બે બિંદુઓ હોય,તો બિંદુ $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો કે જેથી $PA + PB = 8$ થાય.
A
$16x^2 + 7y^2 - 64x - 48 = 0$
B
$16x^2 + 7y^2 - 64x + 48 = 0$
C
$16x^2 - 7y^2 + 64x - 48 = 0$
D
$16x^2 - 7y^2 + 64x + 48 = 0$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(x, y)$ છે.
આપેલ છે કે $PA + PB = 8$.
$\sqrt{(x-2)^2 + (y-3)^2} + \sqrt{(x-2)^2 + (y+3)^2} = 8$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા અને સાદુંરૂપ આપતા:
$16x^2 + 7y^2 - 64x - 48 = 0$.
205
EasyMCQ
એક બિંદુ $P(x, y)$ એવું છે કે $(-1, 0)$ અને $(0, 2)$ થી તેનું અંતર $\sqrt{2} : 1$ ના ગુણોત્તરમાં છે. તો $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$(x-1)^2+(y-4)^2=10$
B
$(x+2)^2+(y+2)^2=10$
C
$(x-1)^2+(y-4)^2=100$
D
$(x+2)^2+(y+2)^2=100$

Solution

(A) ધારો કે $A = (-1, 0)$ અને $B = (0, 2)$.
અંતરનો ગુણોત્તર $\frac{PA}{PB} = \frac{\sqrt{2}}{1}$ આપેલ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{PA^2}{PB^2} = 2$.
$PA^2 = (x+1)^2 + (y-0)^2 = x^2 + 2x + 1 + y^2$.
$PB^2 = (x-0)^2 + (y-2)^2 = x^2 + y^2 - 4y + 4$.
ગુણોત્તરના સમીકરણમાં કિંમતો મૂકતા: $x^2 + 2x + 1 + y^2 = 2(x^2 + y^2 - 4y + 4)$.
$x^2 + 2x + 1 + y^2 = 2x^2 + 2y^2 - 8y + 8$.
પદોને ગોઠવતા: $x^2 + y^2 - 2x - 8y + 7 = 0$.
પૂર્ણવર્ગ બનાવતા: $(x^2 - 2x + 1) + (y^2 - 8y + 16) = -7 + 1 + 16$.
$(x-1)^2 + (y-4)^2 = 10$.
206
EasyMCQ
એક બિંદુ $P(x, y)$ એવું છે કે તેના $(a, 0)$ અને $(-a, 0)$ થી અંતરના વર્ગોનો સરવાળો $2b^2$ છે. $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શું છે?
A
$x^2+y^2=b^2+a^2$
B
$x^2+y^2=b^2-a^2$
C
$x^2+y^2=b^2-2a^2$
D
$x^2+y^2=b^2+2a^2$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ છે.
આપેલ શરત મુજબ,$(a, 0)$ અને $(-a, 0)$ થી અંતરના વર્ગોનો સરવાળો $2b^2$ છે.
અંતરના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા:
$((x-a)^2 + (y-0)^2) + ((x+a)^2 + (y-0)^2) = 2b^2$
વર્ગોનું વિસ્તરણ કરતા:
$(x^2 - 2ax + a^2 + y^2) + (x^2 + 2ax + a^2 + y^2) = 2b^2$
સમાન પદોને ભેગા કરતા:
$2x^2 + 2y^2 + 2a^2 = 2b^2$
આખા સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા:
$x^2 + y^2 + a^2 = b^2$
પદોને ગોઠવતા,$P$ નો બિંદુપથ મળે છે:
$x^2 + y^2 = b^2 - a^2$
207
MediumMCQ
$xy$-સમતલમાં $(3, -2)$ થી $4$ એકમ અંતરે આવેલા બિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2+y^2+6x-4y+16=0$
B
$x^2+y^2-6x-4y+3=0$
C
$x^2+y^2-6x+4y-16=0$
D
$x^2+y^2-6x+4y-3=0$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $(x, y)$ છે.
$(x, y)$ અને $(3, -2)$ વચ્ચેનું અંતર $4$ એકમ આપેલું છે.
અંતર સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\sqrt{(x-3)^2 + (y-(-2))^2} = 4$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(x-3)^2 + (y+2)^2 = 16$.
પદોનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2 - 6x + 9 + y^2 + 4y + 4 = 16$.
સમીકરણનું સાદુંરૂપ આપતા,$x^2 + y^2 - 6x + 4y + 13 = 16$.
આમ,બિંદુપથ $x^2 + y^2 - 6x + 4y - 3 = 0$ છે.
208
EasyMCQ
જે બિંદુનું ઉગમબિંદુથી અંતર અને $(-2, -3)$ થી અંતરનો ગુણોત્તર $5: 7$ હોય,તે બિંદુનો બિંદુપથ શોધો:
A
$24(x^2+y^2)-100x-150y-325=0$
B
$24(x^2+y^2)+100x+150y-325=0$
C
$24(x^2+y^2)-100x+150y+325=0$
D
$2x^2+2y^2=325$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ છે. ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ થી અંતર $\sqrt{x^2+y^2}$ છે.
$A(-2, -3)$ થી અંતર $\sqrt{(x+2)^2+(y+3)^2}$ છે.
આપેલ ગુણોત્તર $\frac{OP}{AP} = \frac{5}{7}$ હોવાથી,$\frac{\sqrt{x^2+y^2}}{\sqrt{(x+2)^2+(y+3)^2}} = \frac{5}{7}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{x^2+y^2}{(x+2)^2+(y+3)^2} = \frac{25}{49}$.
$49(x^2+y^2) = 25(x^2+4x+4+y^2+6y+9)$.
$49(x^2+y^2) = 25(x^2+y^2+4x+6y+13)$.
$49(x^2+y^2) - 25(x^2+y^2) - 100x - 150y - 325 = 0$.
$24(x^2+y^2) - 100x - 150y - 325 = 0$.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
209
MediumMCQ
એક બિંદુ $P(x, y)$ એવું છે કે તેના યામ અક્ષોથી અંતરના વર્ગોનો સરવાળો એ રેખા $x-y=1$ થી તેના અંતરના વર્ગ જેટલો છે. તો $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2-2xy-2x-2y-1=0$
B
$x^2+y^2+2xy+2x+2y+1=0$
C
$x^2+y^2+2xy+2x-2y-1=0$
D
$x^2+y^2-2xy+2x-2y+1=0$

Solution

(C) બિંદુ $P(x, y)$ નું $x$-અક્ષથી અંતર $|y|$ અને $y$-અક્ષથી અંતર $|x|$ છે.
આ અંતરોના વર્ગોનો સરવાળો $x^2 + y^2$ છે.
રેખા $x-y-1=0$ થી બિંદુ $P(x, y)$ નું અંતર $d = \frac{|x-y-1|}{\sqrt{1^2+(-1)^2}} = \frac{|x-y-1|}{\sqrt{2}}$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,અક્ષોથી અંતરોના વર્ગોનો સરવાળો એ રેખાથી અંતરના વર્ગ જેટલો છે:
$x^2 + y^2 = \left( \frac{|x-y-1|}{\sqrt{2}} \right)^2$
$x^2 + y^2 = \frac{(x-y-1)^2}{2}$
$2(x^2 + y^2) = x^2 + y^2 + 1 - 2xy - 2x + 2y$
$2x^2 + 2y^2 = x^2 + y^2 + 1 - 2xy - 2x + 2y$
$x^2 + y^2 + 2xy + 2x - 2y - 1 = 0$.
210
EasyMCQ
સમીકરણ $\sqrt{(x-2)^2+y^2}+\sqrt{(x+2)^2+y^2}=4$ નું સમાધાન કરતા બિંદુ $P(x, y)$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
એક ઉપવલય
B
એક પરવલય
C
એક રેખાખંડ
D
એક વર્તુળ

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $\sqrt{(x-2)^2+y^2} + \sqrt{(x+2)^2+y^2} = 4$ છે.
ધારો કે $A = (2, 0)$ અને $B = (-2, 0)$.
આ સમીકરણ બિંદુ $P(x, y)$ નું બિંદુઓ $A$ અને $B$ થી અંતરનો સરવાળો દર્શાવે છે,જે $PA + PB = 4$ છે.
બિંદુઓ $A(2, 0)$ અને $B(-2, 0)$ વચ્ચેનું અંતર $AB = \sqrt{(2 - (-2))^2 + (0 - 0)^2} = 4$ છે.
અહીં $PA + PB = AB$ હોવાથી,બિંદુ $P$ એ $A$ અને $B$ ને જોડતા રેખાખંડ પર આવેલું છે.
તેથી,બિંદુ $P(x, y)$ નો બિંદુપથ એ $(-2, 0)$ અને $(2, 0)$ ને જોડતો રેખાખંડ છે.
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
211
MediumMCQ
$\theta$ ની કોઈપણ કિંમત માટે,જો સીધી રેખાઓ $x \sin \theta + (1 - \cos \theta) y = a \sin \theta$ અને $x \sin \theta - (1 + \cos \theta) y + a \sin \theta = 0$ એ $P(\theta)$ પર છેદે છે,તો $P(\theta)$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
સીધી રેખા
B
વર્તુળ
C
પરવલય
D
અતિવલય

Solution

(B) આપેલ સીધી રેખાઓના સમીકરણો છે:
$x \sin \theta + (1 - \cos \theta) y = a \sin \theta$ ... $(i)$
$x \sin \theta - (1 + \cos \theta) y = -a \sin \theta$ ... $(ii)$
સમીકરણ $(i)$ માંથી સમીકરણ $(ii)$ બાદ કરતા:
$y(1 - \cos \theta + 1 + \cos \theta) = 2a \sin \theta$
$2y = 2a \sin \theta$
$y = a \sin \theta$
$y$ ની કિંમત સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$x \sin \theta + (1 - \cos \theta)(a \sin \theta) = a \sin \theta$
$x + a - a \cos \theta = a$
$x = a \cos \theta$
હવે,બિંદુપથ શોધવા માટે:
$x^2 + y^2 = (a \cos \theta)^2 + (a \sin \theta)^2$
$x^2 + y^2 = a^2(\cos^2 \theta + \sin^2 \theta)$
$x^2 + y^2 = a^2$
આ એક વર્તુળ દર્શાવે છે.
212
MediumMCQ
જો બિંદુ $P$ એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી $P$ થી બિંદુઓ $A(1, -1)$ અને $B(-1, 1)$ સુધીના અંતરનો સરવાળો હંમેશા $4$ રહે,તો $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શું છે?
A
$16x^2 - 64x + 7y^2 = 48$
B
$3x^2 + 2xy + 3y^2 = 8$
C
$6x + 4y = 3$
D
$x^2 + y^2 - 8x + 6y = 0$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P(x, y)$ છે. આપેલ શરત $PA + PB = 4$ છે.
$\sqrt{(x-1)^2 + (y+1)^2} + \sqrt{(x+1)^2 + (y-1)^2} = 4$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$(x-1)^2 + (y+1)^2 + (x+1)^2 + (y-1)^2 + 2\sqrt{((x-1)^2 + (y+1)^2)((x+1)^2 + (y-1)^2)} = 16$
$2(x^2 + y^2 + 2) + 2\sqrt{(x^2 + y^2 + 2 - 2x + 2y)(x^2 + y^2 + 2 + 2x - 2y)} = 16$
$(x^2 + y^2 + 2) + \sqrt{(x^2 + y^2 + 2)^2 - (2x - 2y)^2} = 8$
$\sqrt{(x^2 + y^2 + 2)^2 - 4(x - y)^2} = 8 - (x^2 + y^2 + 2)$
ફરીથી વર્ગ કરતા:
$(x^2 + y^2 + 2)^2 - 4(x - y)^2 = (6 - (x^2 + y^2))^2$
$(x^2 + y^2 + 2)^2 - (x^2 + y^2 - 6)^2 = 4(x - y)^2$
$a^2 - b^2 = (a-b)(a+b)$ નો ઉપયોગ કરતા:
$((x^2 + y^2 + 2) - (x^2 + y^2 - 6))((x^2 + y^2 + 2) + (x^2 + y^2 - 6)) = 4(x^2 + y^2 - 2xy)$
$(8)(2x^2 + 2y^2 - 4) = 4(x^2 + y^2 - 2xy)$
$16(x^2 + y^2 - 2) = 4(x^2 + y^2 - 2xy)$
$4x^2 + 4y^2 - 8 = x^2 + y^2 - 2xy$
$3x^2 + 2xy + 3y^2 = 8$
213
EasyMCQ
ત્રિકોણના મધ્યકેન્દ્રના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો જેના શિરોબિંદુઓ $(a \cos k, a \sin k)$,$(b \sin k, -b \cos k)$ અને $(1, 0)$ છે,જ્યાં $k$ એક પ્રાચલ છે.
A
$(1-3x)^2 + 9y^2 = a^2 + b^2$
B
$(3x-1)^2 + 9y^2 = 2a^2 + 2b^2$
C
$(3x+1)^2 + (3y)^2 = 2a^2 + 2b^2$
D
$(3x+1)^2 + (3y)^2 = 3a^2 + 3b^2$

Solution

(A) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A = (a \cos k, a \sin k)$,$B = (b \sin k, -b \cos k)$,અને $C = (1, 0)$ છે.
ધારો કે $G(x, y)$ એ ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર છે.
મધ્યકેન્દ્રના યામ $x = \frac{a \cos k + b \sin k + 1}{3}$ અને $y = \frac{a \sin k - b \cos k + 0}{3}$ છે.
આના પરથી,$3x - 1 = a \cos k + b \sin k$ ... $(i)$ અને $3y = a \sin k - b \cos k$ ... $(ii)$ મળે.
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(3x - 1)^2 + (3y)^2 = (a \cos k + b \sin k)^2 + (a \sin k - b \cos k)^2$.
$(3x - 1)^2 + 9y^2 = a^2(\cos^2 k + \sin^2 k) + b^2(\sin^2 k + \cos^2 k) + 2ab \cos k \sin k - 2ab \sin k \cos k$.
કારણ કે $\sin^2 k + \cos^2 k = 1$,તેથી $(3x - 1)^2 + 9y^2 = a^2 + b^2$ મળે.
આ $(1 - 3x)^2 + 9y^2 = a^2 + b^2$ ને સમાન છે.
214
MediumMCQ
જો એક ચલ વર્તુળ દ્વારા $X$-અક્ષ અને $Y$-અક્ષ પર બનાવવામાં આવતા અંતઃખંડો અનુક્રમે $8$ અને $6$ એકમ હોય,તો વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શું છે?
A
$x^2-y^2+28=0$
B
$y^2-x^2-7=0$
C
$x^2-y^2-28=0$
D
$x^2-y^2-7=0$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2$ છે,જ્યાં $(h, k)$ એ કેન્દ્ર છે અને $r$ એ ત્રિજ્યા છે.
$X$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ $2\sqrt{r^2 - k^2} = 8$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે $r^2 - k^2 = 16$,તેથી $r^2 = k^2 + 16$.
$Y$-અક્ષ પરનો અંતઃખંડ $2\sqrt{r^2 - h^2} = 6$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જેનો અર્થ છે કે $r^2 - h^2 = 9$,તેથી $r^2 = h^2 + 9$.
$r^2$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા,આપણને $k^2 + 16 = h^2 + 9$ મળે છે.
પદોને ગોઠવતા,આપણને $h^2 - k^2 = 7$ મળે છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,કેન્દ્રનો બિંદુપથ $x^2 - y^2 = 7$,અથવા $x^2 - y^2 - 7 = 0$ છે.
215
MediumMCQ
જો વર્તુળ $S$ ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને રેખા $x=2$ પર $4$ એકમ લંબાઈનો અંતઃખંડ બનાવે છે,તો જે વક્ર પર $S$ નું કેન્દ્ર આવેલું છે તેનું સમીકરણ શોધો.
A
$y^2-4x=8$
B
$y^2+4x=8$
C
$x^2+4y=8$
D
$x^2-4y=8$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
વર્તુળ ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $c = 0$.
સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy = 0$ બને છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
વર્તુળ રેખા $x=2$ ને છેદે છે,તેથી $2^2 + y^2 + 2g(2) + 2fy = 0$,એટલે કે $y^2 + 2fy + (4 + 4g) = 0$.
ધારો કે આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $y_1$ અને $y_2$ છે. અંતઃખંડની લંબાઈ $|y_1 - y_2| = 4$ છે.
$|y_1 - y_2| = \sqrt{(y_1+y_2)^2 - 4y_1y_2}$ નો ઉપયોગ કરતા,$4 = \sqrt{(-2f)^2 - 4(4+4g)}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$16 = 4f^2 - 16 - 16g$,જે $32 = 4f^2 - 16g$ અથવા $8 = f^2 - 4g$ માં પરિણમે છે.
કેન્દ્ર $(h, k) = (-g, -f)$ હોવાથી,$g = -h$ અને $f = -k$ મળે.
આ કિંમતો $8 = f^2 - 4g$ માં મૂકતા,$8 = (-k)^2 - 4(-h)$,એટલે કે $k^2 + 4h = 8$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,કેન્દ્રનો બિંદુપથ $y^2 + 4x = 8$ મળે છે.
216
MediumMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતું એક વર્તુળ યામ અક્ષોને $A$ અને $B$ માં છેદે છે. જો રેખા $AB$ એક નિશ્ચિત બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી પસાર થતી હોય,તો વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શું છે?
A
$\frac{x_1}{x} + \frac{y_1}{y} = 1$
B
$x_1 y = x y_1$
C
$x y_1 + y x_1 = 2$
D
$\frac{x_1}{x} + \frac{y_1}{y} = 2$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy = 0$ છે કારણ કે તે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
વર્તુળ $x$-અક્ષને $A(-2g, 0)$ માં અને $y$-અક્ષને $B(0, -2f)$ માં છેદે છે.
રેખા $AB$ નું સમીકરણ $\frac{x}{-2g} + \frac{y}{-2f} = 1$ છે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x}{g} + \frac{y}{f} = -2$ થાય છે.
આ રેખા નિશ્ચિત બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી પસાર થતી હોવાથી,$\frac{x_1}{g} + \frac{y_1}{f} = -2$ મળે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે. ધારો કે કેન્દ્ર $(x, y)$ છે,તેથી $x = -g$ અને $y = -f$,જેનો અર્થ છે $g = -x$ અને $f = -y$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા,$\frac{x_1}{-x} + \frac{y_1}{-y} = -2$ મળે.
$-1$ વડે ગુણતા,$\frac{x_1}{x} + \frac{y_1}{y} = 2$ મળે છે.
217
MediumMCQ
$(-3, 0)$ થી ઓછામાં ઓછા $2$ એકમ અંતરે આવેલા તમામ બિંદુઓનો ગણ કયો છે?
A
$\{(x, y) \mid x^2+y^2+6x-7 > 0\}$
B
$\{(x, y) \mid x^2+y^2+6x+5 \geq 0\}$
C
$\{(x, y) \mid x^2+y^2+6x+5 < 0\}$
D
$\{(x, y) \mid x^2+y^2+6x+7 \leq 0\}$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $(x, y)$ છે.
કેન્દ્ર $(-3, 0)$ થી ઓછામાં ઓછા $2$ એકમ અંતરે આવેલા બિંદુઓનો સમૂહ એ $r = 2$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ પર અથવા તેની બહારનો વિસ્તાર દર્શાવે છે.
અંતર સૂત્ર મુજબ: $\sqrt{(x - (-3))^2 + (y - 0)^2} \geq 2$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(x + 3)^2 + y^2 \geq 2^2$.
પદનું વિસ્તરણ કરતા: $x^2 + 6x + 9 + y^2 \geq 4$.
પદોને ગોઠવતા: $x^2 + y^2 + 6x + 5 \geq 0$.
218
DifficultMCQ
ધારો કે વર્તુળ $x^2+y^2+6x-4y-12=0$ પર દોરેલા લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ વર્તુળ $S$ છે. તો $S$ ને દોરેલા સ્પર્શકનું સમીકરણ જે રેખા $6x-4y+k=0$ ને લંબ હોય તે શોધો.
A
$4x+6y \pm \sqrt{26}=0$
B
$2x+3y \pm \sqrt{26}=0$
C
$2x+3y \pm 5\sqrt{26}=0$
D
$4x+6y \pm 5\sqrt{26}=0$

Solution

(C) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2+6x-4y-12=0$ છે.
કેન્દ્ર $O = (-3, 2)$ અને ત્રિજ્યા $r = 5$ છે.
લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ એ સહાયક વર્તુળ (director circle) છે.
સહાયક વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર $(-3, 2)$ અને ત્રિજ્યા $R = 5\sqrt{2}$ છે.
તેથી,વર્તુળ $S$ નું સમીકરણ $(x+3)^2+(y-2)^2 = 50$ છે.
રેખા $6x-4y+k=0$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ $2x+3y+C'=0$ સ્વરૂપમાં હશે.
કેન્દ્ર $(-3, 2)$ થી સ્પર્શકનું અંતર ત્રિજ્યા $5\sqrt{2}$ જેટલું હોવું જોઈએ.
$\frac{|2(-3)+3(2)+C'|}{\sqrt{2^2+3^2}} = 5\sqrt{2} \Rightarrow |C'| = 5\sqrt{26}$.
તેથી,સ્પર્શકનું સમીકરણ $2x+3y \pm 5\sqrt{26}=0$ છે.
Solution diagram
219
EasyMCQ
જો $P$ માંથી $x^2+y^2-2x+4y-20=0$ અને $x^2+y^2-2x-8y+1=0$ વર્તુળો પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈનો ગુણોત્તર $2:1$ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2+y^2+2x+12y+8=0$
B
$x^2+y^2-2x+12y+8=0$
C
$x^2+y^2+2x-12y+8=0$
D
$x^2+y^2-2x-12y+8=0$

Solution

(D) આપણે જાણીએ છીએ કે $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{x_1^2+y_1^2+2gx_1+2fy_1+c}$ છે.
ધારો કે $P = (h, k)$.
પ્રશ્ન મુજબ,સ્પર્શકોની લંબાઈનો ગુણોત્તર $2:1$ છે:
$\frac{\sqrt{h^2+k^2-2h+4k-20}}{\sqrt{h^2+k^2-2h-8k+1}} = \frac{2}{1}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{h^2+k^2-2h+4k-20}{h^2+k^2-2h-8k+1} = 4$
$h^2+k^2-2h+4k-20 = 4(h^2+k^2-2h-8k+1)$
$h^2+k^2-2h+4k-20 = 4h^2+4k^2-8h-32k+4$
$3h^2+3k^2-6h-36k+24 = 0$
$3$ વડે ભાગતા:
$h^2+k^2-2h-12k+8 = 0$
તેથી,$P$ નો બિંદુપથ $x^2+y^2-2x-12y+8=0$ છે.
220
MediumMCQ
જો $P(x_1, y_1)$ એક એવું બિંદુ હોય કે જેથી તેમાંથી વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y-12=0$ અને $x^2+y^2+6x+18y+26=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈનો ગુણોત્તર $2:3$ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$5x^2+5y^2-60x-126y-212=0$
B
$x^2+y^2-24x+36y+62=0$
C
$5x^2+5y^2+60x+126y+212=0$
D
$x^2+y^2+24x+36y+62=0$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળોના સમીકરણો $S_1 \equiv x^2+y^2-4x-6y-12=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2+6x+18y+26=0$ છે.
બિંદુ $P(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $S=0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S}$ છે.
સ્પર્શકોની લંબાઈનો ગુણોત્તર $2:3$ આપેલ છે,તેથી:
$\frac{\sqrt{x_1^2+y_1^2-4x_1-6y_1-12}}{\sqrt{x_1^2+y_1^2+6x_1+18y_1+26}} = \frac{2}{3}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{x_1^2+y_1^2-4x_1-6y_1-12}{x_1^2+y_1^2+6x_1+18y_1+26} = \frac{4}{9}$
ચોકડી ગુણાકાર કરતા:
$9(x_1^2+y_1^2-4x_1-6y_1-12) = 4(x_1^2+y_1^2+6x_1+18y_1+26)$
$9x_1^2+9y_1^2-36x_1-54y_1-108 = 4x_1^2+4y_1^2+24x_1+72y_1+104$
$5x_1^2+5y_1^2-60x_1-126y_1-212 = 0$
$(x_1, y_1)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $5x^2+5y^2-60x-126y-212=0$ મળે છે.
221
DifficultMCQ
$x^2+y^2=a^2$ વર્તુળના સ્પર્શકો જે $X$-અક્ષ સાથે કોટિકોણ (complementary angles) બનાવે છે,તેમના છેદબિંદુનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2-y^2=0$
B
$x^2+y^2=0$
C
$xy=0$
D
$x^2+y^2=2a^2$

Solution

(A) ધારો કે બે સ્પર્શકોના ઢાળ $m_1$ અને $m_2$ છે. તેઓ $X$-અક્ષ સાથે કોટિકોણ બનાવે છે,તેથી $m_1 = \tan(\theta)$ અને $m_2 = \cot(\theta)$,એટલે કે $m_1 m_2 = 1$.
વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ માટે સ્પર્શકનું સમીકરણ $y = mx \pm a\sqrt{1+m^2}$ છે.
તેથી $(y-mx)^2 = a^2(1+m^2)$ અથવા $m^2(x^2-a^2) - 2mxy + (y^2-a^2) = 0$.
બીજનો ગુણાકાર $m_1 m_2 = \frac{y^2-a^2}{x^2-a^2} = 1$.
આથી $y^2-a^2 = x^2-a^2$,એટલે કે $x^2-y^2=0$.
222
EasyMCQ
$x^2+y^2=10$ વર્તુળ પર દોરેલા લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુનો બિંદુપથ શું છે?
A
$x^2+y^2=5$
B
$x^2+y^2=20$
C
$x^2+y^2=25$
D
$x^2+y^2=100$

Solution

(B) વર્તુળના લંબ સ્પર્શકોના છેદબિંદુના બિંદુપથને ડાયરેક્ટર સર્કલ (નિયામક વર્તુળ) કહેવામાં આવે છે.
$x^2+y^2=r^2$ સમીકરણ ધરાવતા વર્તુળ માટે,ડાયરેક્ટર સર્કલનું સમીકરણ $x^2+y^2=2r^2$ છે.
આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2=10$ માટે,$r^2=10$ છે.
આ કિંમત ડાયરેક્ટર સર્કલના સૂત્રમાં મૂકતા,આપણને $x^2+y^2=2(10) = 20$ મળે છે.
આમ,જરૂરી બિંદુપથ $x^2+y^2=20$ છે.
223
MediumMCQ
જો બિંદુ $P$ માંથી વર્તુળ $x^2+y^2+4x-6y+9 \sin^2 \alpha+13 \cos^2 \alpha=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકો વચ્ચેનો ખૂણો $2 \alpha$ હોય,તો $P$ ના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2+4x-6y+4=0$
B
$x^2+y^2+4x-6y-9=0$
C
$x^2+y^2-4x+6y-4=0$
D
$x^2+y^2+4x-6y+9=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2+4x-6y+9 \sin^2 \alpha+13 \cos^2 \alpha=0$ છે.
$x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ સાથે સરખાવતા,$g=2$,$f=-3$,અને $c=9 \sin^2 \alpha+13 \cos^2 \alpha$ મળે.
કેન્દ્ર $C$ એ $(-2, 3)$ છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2+f^2-c} = \sqrt{4+9-(9 \sin^2 \alpha+13 \cos^2 \alpha)} = \sqrt{13-9 \sin^2 \alpha-13 \cos^2 \alpha} = \sqrt{13 \sin^2 \alpha-9 \sin^2 \alpha} = \sqrt{4 \sin^2 \alpha} = 2 \sin \alpha$.
ધારો કે $P(x_1, y_1)$ બિંદુ છે. અંતર $PC = \sqrt{(x_1+2)^2+(y_1-3)^2} = \sqrt{x_1^2+y_1^2+4x_1-6y_1+13}$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle PAC$ માં,$\sin \alpha = \frac{AC}{PC} = \frac{r}{PC}$.
તેથી,$\sin \alpha = \frac{2 \sin \alpha}{\sqrt{x_1^2+y_1^2+4x_1-6y_1+13}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\sin^2 \alpha = \frac{4 \sin^2 \alpha}{x_1^2+y_1^2+4x_1-6y_1+13}$.
$x_1^2+y_1^2+4x_1-6y_1+13 = 4$.
$x_1^2+y_1^2+4x_1-6y_1+9 = 0$.
$(x_1, y_1)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $x^2+y^2+4x-6y+9=0$ મળે છે.
Solution diagram
224
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2+y^2=25$ ની જીવાઓ કે જે ઉગમબિંદુ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે,તેના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ $\frac{x^2}{a^2}+\frac{y^2}{a^2}=1$ દ્વારા આપવામાં આવે,તો $|a|=$
A
$\frac{2}{5}$
B
$\frac{5}{\sqrt{2}}$
C
$\frac{2}{25}$
D
$5 \sqrt{2}$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2=25$ છે,તેથી ત્રિજ્યા $r=5$ છે.
ધારો કે $C(x_1, y_1)$ એ જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે જે ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ આગળ કાટખૂણો આંતરે છે.
$\triangle OAB$ માં,$OA=OB=5$ અને $\angle AOB = 90^\circ$ છે.
$OC$ એ કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle OAB$ માં કર્ણ $AB$ પરની મધ્યગા હોવાથી,$OC = \frac{1}{2} AB$ થાય.
વૈકલ્પિક રીતે,$\triangle OCB$ માં,$\angle COB = 45^\circ$ અને $\angle OCB = 90^\circ$ છે.
તેથી,$OC = OB \cos(45^\circ) = 5 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{5}{\sqrt{2}}$.
મધ્યબિંદુ $C(x_1, y_1)$ નું ઉગમબિંદુથી અંતર $\sqrt{x_1^2+y_1^2}$ છે.
તેથી,$\sqrt{x_1^2+y_1^2} = \frac{5}{\sqrt{2}}$,જેનો અર્થ છે કે $x_1^2+y_1^2 = \frac{25}{2}$.
$\frac{25}{2}$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{x_1^2}{25/2} + \frac{y_1^2}{25/2} = 1$ મળે છે.
આને $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{a^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^2 = \frac{25}{2}$ મળે,તેથી $|a| = \frac{5}{\sqrt{2}}$.
Solution diagram
225
MediumMCQ
જો એક વર્તુળ $S$ જે બિંદુ $(3,4)$ માંથી પસાર થાય છે,તે વર્તુળ $x^2+y^2=36$ ને લંબચ્છેદી રીતે છેદે,તો $S$ ના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2+y^2-6x-8y+11=0$
B
$6x+8y-61=0$
C
$x^2+y^2-8x-6y+11=0$
D
$6x+8y+11=0$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળ $S$ નું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે. આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
વર્તુળ બિંદુ $(3,4)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી:
$3^2+4^2+2g(3)+2f(4)+c=0$
$9+16+6g+8f+c=0$
$6g+8f+c+25=0$ ... $(i)$
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબચ્છેદી હોય તો $2g_1g_2+2f_1f_2=c_1+c_2$ થાય.
અહીં,આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-36=0$ છે,તેથી $g_2=0, f_2=0, c_2=-36$.
લંબચ્છેદી હોવાની શરત મુજબ:
$2g(0)+2f(0)=c-36$
$0=c-36$,તેથી $c=-36$.
સમીકરણ $(i)$ માં $c=-36$ મૂકતા:
$6g+8f-36+25=0$
$6g+8f-11=0$
ધારો કે વર્તુળ $S$ નું કેન્દ્ર $(x, y)$ છે,જ્યાં $x=-g$ અને $y=-f$. તેથી $g=-x$ અને $f=-y$.
આ કિંમતો $6g+8f-11=0$ માં મૂકતા:
$6(-x)+8(-y)-11=0$
$-6x-8y-11=0$
$6x+8y+11=0$
Solution diagram
226
MediumMCQ
વર્તુળોના કેન્દ્રોનો બિંદુપથ,જે સમાન ક્ષેત્રફળ ધરાવે છે અને $3x - 4y + 4 = 0$ તથા $6x - 8y - 7 = 0$ તેમના સામાન્ય સ્પર્શકો છે,તે શોધો.
A
$12x - 16y - 15 = 0$
B
$3x - 4y + 112 = 0$
C
$12x - 16y + 15 = 0$
D
$3x - 4y - 112 = 0$

Solution

(C) આપેલ સમાંતર સ્પર્શકો: $3x - 4y + 4 = 0$ અને $6x - 8y - 7 = 0$.
તેમની સરખામણી કરવા માટે,પ્રથમ સમીકરણને $6x - 8y + 8 = 0$ તરીકે લખો.
સમાંતર રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર એ વર્તુળનો વ્યાસ $d$ છે:
$d = \frac{|8 - (-7)|}{\sqrt{6^2 + (-8)^2}} = \frac{15}{10} = 1.5$.
ત્રિજ્યા $r = 0.75$.
કેન્દ્રોનો બિંદુપથ એ આપેલી રેખાઓને સમાંતર રેખા છે.
ગણતરી કરતા,બિંદુપથ $12x - 16y + 15 = 0$ સ્વરૂપની રેખા મળે છે.
227
EasyMCQ
જો વક્ર $2x^2 - y^2 + 3x + 2y = 0$ ની તમામ જીવાઓ,જે ઉગમબિંદુ પર કાટખૂણો આંતરે છે,તે હંમેશા એક નિશ્ચિત બિંદુ $(\alpha, \beta)$ માંથી પસાર થાય છે,તો $(\alpha, \beta) =$
A
$(-3, -2)$
B
$(3, 2)$
C
$(3, -2)$
D
$(-3, 2)$

Solution

(A) વક્રનું સમીકરણ $2x^2 - y^2 + 3x + 2y = 0$ છે.
ધારો કે જીવાનું સમીકરણ $y = mx + c$ છે,જેને $\frac{y - mx}{c} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
આને વક્રના સમીકરણમાં મૂકતા:
$2x^2 - y^2 + (3x + 2y)(\frac{y - mx}{c}) = 0$.
$c$ વડે ગુણતા:
$(2c - 3m)x^2 + (2 - c)y^2 + (3 - 2m)xy = 0$.
જીવા ઉગમબિંદુ પર કાટખૂણો આંતરે છે,તેથી $x^2$ અને $y^2$ ના સહગુણકોનો સરવાળો શૂન્ય થાય:
$(2c - 3m) + (2 - c) = 0 \Rightarrow c - 3m + 2 = 0$.
$c = 3m - 2$ ને $y = mx + c$ માં મૂકતા:
$y = mx + 3m - 2 \Rightarrow y + 2 = m(x + 3)$.
આ સમીકરણ બિંદુ $(-3, -2)$ માંથી પસાર થતી રેખાઓ દર્શાવે છે.
તેથી,$(\alpha, \beta) = (-3, -2)$.
228
MediumMCQ
જો વર્તુળોની એક પ્રણાલી $(2,3)$ માંથી પસાર થાય છે અને વર્તુળ $x^2+y^2=12$ ને લંબચ્છેદી છે,તો તે વર્તુળોની પ્રણાલીના કેન્દ્રોના બિંદુગણનું સમીકરણ શું છે?
A
$4x + 6y - 13 = 0$
B
$4x + 6y - 25 = 0$
C
$6x + 4y - 25 = 0$
D
$6x + 4y - 13 = 0$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ છે. વર્તુળ $(2, 3)$ માંથી પસાર થતું હોવાથી,તેની ત્રિજ્યા $r$ માટે $r^2 = (h-2)^2 + (k-3)^2$ થાય.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)^2 + (y-k)^2 = (h-2)^2 + (k-3)^2$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + y^2 - 2hx - 2ky + 4h + 6k - 13 = 0$ થાય.
આ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 12 = 0$ ને લંબચ્છેદી છે.
લંબચ્છેદની શરત $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1 + c_2$ છે.
અહીં,$g_1 = -h, f_1 = -k, c_1 = 4h + 6k - 13$ અને $g_2 = 0, f_2 = 0, c_2 = -12$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા: $2(-h)(0) + 2(-k)(0) = (4h + 6k - 13) - 12$.
$0 = 4h + 6k - 25$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુગણ $4x + 6y - 25 = 0$ મળે છે.
229
DifficultMCQ
જે વર્તુળો $x^2+y^2+4x-6y+9=0$ અને $x^2+y^2-5x+4y+2=0$ ને લંબચ્છેદી છે,તેવા વર્તુળોના કેન્દ્રોનો બિંદુપથ શોધો.
A
$3x+4y-5=0$
B
$9x-10y+7=0$
C
$9x+10y-7=0$
D
$9x-10y+11=0$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે ... $(i)$.
આ વર્તુળ આપેલા વર્તુળોને લંબચ્છેદી છે.
બે વર્તુળો $x^2+y^2+2g_1x+2f_1y+c_1=0$ અને $x^2+y^2+2g_2x+2f_2y+c_2=0$ લંબચ્છેદી હોય તેની શરત $2(g_1g_2+f_1f_2) = c_1+c_2$ છે.
પ્રથમ વર્તુળ $x^2+y^2+4x-6y+9=0$ માટે,$g_1=2, f_1=-3, c_1=9$. શરત મુજબ $2(2g-3f) = c+9$,તેથી $4g-6f-c=9$ ... $(ii)$.
બીજા વર્તુળ $x^2+y^2-5x+4y+2=0$ માટે,$g_2=-2.5, f_2=2, c_2=2$. શરત મુજબ $2(-2.5g+2f) = c+2$,તેથી $-5g+4f-c=2$ ... $(iii)$.
સમીકરણ $(ii)$ માંથી $(iii)$ બાદ કરતા,$(4g-6f-c) - (-5g+4f-c) = 9-2$,જેનું સાદું રૂપ $9g-10f=7$ મળે છે.
$(g, f)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,કેન્દ્રનો બિંદુપથ $9x-10y=7$ અથવા $9x-10y-7=0$ મળે છે.
230
DifficultMCQ
$x^2+y^2=4$ વર્તુળ પરના બિંદુ $P$ માંથી $x^2+y^2-6x-6y+14=0$ વર્તુળ પર બે સ્પર્શકો દોરવામાં આવે છે. જો $A$ અને $B$ એ તે રેખાઓના સ્પર્શબિંદુઓ હોય,તો $P, A$ અને $B$ માંથી પસાર થતા વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ શું છે?
A
$x^2+y^2-3x-3y+4=0$
B
$2x^2+2y^2+6x+6y-7=0$
C
$x^2+y^2+3x+3y-4=0$
D
$2x^2+2y^2-6x-6y+7=0$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળ $S_1: x^2+y^2-4=0$ અને $S_2: x^2+y^2-6x-6y+14=0$ છે.
$P(h, k)$ એ $S_1$ પરનું બિંદુ છે,તેથી $h^2+k^2=4$.
$A$ અને $B$ એ $P$ માંથી $S_2$ પરના સ્પર્શકોના સ્પર્શબિંદુઓ છે.
$P, A, B$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનો વ્યાસ $PC$ છે,જ્યાં $C$ એ $S_2$ નું કેન્દ્ર છે.
$S_2$ નું કેન્દ્ર $C(3, 3)$ છે.
વ્યાસ $PC$ વાળા વર્તુળનું સમીકરણ $(x-h)(x-3) + (y-k)(y-3) = 0$ છે.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$x^2+y^2 - (h+3)x - (k+3)y + 3h+3k = 0$ મળે છે.
$P(h, k)$ એ $x^2+y^2=4$ પર હોવાથી,$h^2+k^2=4$.
આ વર્તુળના કેન્દ્રનો બિંદુપથ $PC$ નું મધ્યબિંદુ છે,જે $(\frac{h+3}{2}, \frac{k+3}{2})$ છે.
ધારો કે $(x, y) = (\frac{h+3}{2}, \frac{k+3}{2})$,તેથી $h = 2x-3$ અને $k = 2y-3$.
$h^2+k^2=4$ માં કિંમત મૂકતા,$(2x-3)^2 + (2y-3)^2 = 4$.
$4x^2-12x+9 + 4y^2-12y+9 = 4$.
$4x^2+4y^2-12x-12y+14 = 0$.
$2$ વડે ભાગતા,$2x^2+2y^2-6x-6y+7 = 0$ મળે છે.
231
MediumMCQ
ધારો કે $A(5,4)$ અને $B(5,-4)$ બે બિંદુઓ છે. જો $P(x,y)$ સમતલમાં એવું બિંદુ હોય કે જેથી $\angle APB = \frac{\pi}{4}$ થાય,તો બિંદુ $P$ કયા વક્ર પર આવેલું છે?
A
$x^2+y^2-10x-2y+17=0$
B
$x^2+y^2-10x+2y+17=0$
C
$x^2+y^2-10x-8=0$
D
$x^2+y^2-10x+8=0$

Solution

(B) ધારો કે $P = (x, y)$,$A = (5, 4)$,અને $B = (5, -4)$.
આપેલ છે કે $\tan(\angle APB) = \tan(\frac{\pi}{4}) = 1$.
$PA$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{y-4}{x-5}$ અને $PB$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{y+4}{x-5}$ છે.
સૂત્ર $\tan \theta = |\frac{m_1-m_2}{1+m_1m_2}| = 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$|\frac{\frac{y-4}{x-5} - \frac{y+4}{x-5}}{1 + \frac{(y-4)(y+4)}{(x-5)^2}}| = 1$
$|\frac{-8(x-5)}{(x-5)^2 + y^2 - 16}| = 1$
$| -8x + 40 | = | x^2 + y^2 - 10x + 9 |$
આથી $x^2 + y^2 - 10x + 9 = \pm(-8x + 40)$.
કિસ્સો $1$: $x^2 + y^2 - 2x - 31 = 0$.
232
EasyMCQ
ધારો કે $C$ એ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-4y-20=0$ નું કેન્દ્ર છે અને $A$ એ વ્યાસનું એક અંત્યબિંદુ છે. જો $P$ એવું બિંદુ હોય કે જેથી $A$ એ $CP$ નું $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે,તો $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2+y^2-2x-4y-205=0$
B
$2x^2+2y^2-4x-8y-405=0$
C
$x^2+y^2-2x-4y-450=0$
D
$4x^2+4y^2-8x-16y-605=0$

Solution

(D) આપેલ વર્તુળ $x^2+y^2-2x-4y-20=0$ છે. કેન્દ્ર $C(1, 2)$ છે અને ત્રિજ્યા $r=5$ છે.
ધારો કે $P(h, k)$ છે. $A$ એ $CP$ નું $2:3$ ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરતું હોવાથી,$A$ ના યામ $\left(\frac{2h+3}{5}, \frac{2k+6}{5}\right)$ થાય.
$A$ એ વર્તુળ પર હોવાથી,આ કિંમતો વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$\left(\frac{2h+3}{5}\right)^2 + \left(\frac{2k+6}{5}\right)^2 - 2\left(\frac{2h+3}{5}\right) - 4\left(\frac{2k+6}{5}\right) - 20 = 0$.
સાદુરૂપ આપતા: $4h^2 + 4k^2 - 8h - 16k - 605 = 0$.
તેથી $P$ નો બિંદુપથ $4x^2+4y^2-8x-16y-605=0$ છે.
Solution diagram
233
EasyMCQ
$r$ એકમ લંબાઈનો એક સળિયો તેના છેડાઓ સાથે યામ અક્ષો પર સરકે છે. તો સળિયાના મધ્યબિંદુનો બિંદુપથ એ એક વક્ર છે જેની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$2 \pi r$
B
$\pi r^2$
C
$\frac{1}{2} \pi r$
D
$\pi r$

Solution

(D) ધારો કે સળિયો $x$-અક્ષને $(a, 0)$ બિંદુએ અને $y$-અક્ષને $(0, b)$ બિંદુએ છેદે છે,અને $(x, y)$ એ સળિયાનું મધ્યબિંદુ છે.
તેથી,$x = \frac{a+0}{2} \Rightarrow a = 2x$ અને $y = \frac{0+b}{2} \Rightarrow b = 2y$.
સળિયાની લંબાઈ $r$ એકમ આપેલી છે,તેથી $a^2 + b^2 = r^2$.
$a$ અને $b$ ની કિંમતો મૂકતા,આપણને $(2x)^2 + (2y)^2 = r^2$ મળે છે.
$4x^2 + 4y^2 = r^2 \Rightarrow x^2 + y^2 = (\frac{r}{2})^2$.
આ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર કેન્દ્ર અને $R = \frac{r}{2}$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
વક્રની લંબાઈ (વર્તુળનો પરિઘ) $2 \pi R = 2 \pi (\frac{r}{2}) = \pi r$ છે.
234
MediumMCQ
કોઈપણ વાસ્તવિક સંખ્યા $t$ માટે,બિંદુ $\left(\frac{8 t}{1+t^2}, \frac{4\left(1-t^2\right)}{1+t^2}\right)$ એ નીચેનામાંથી શેના પર આવેલું છે?
A
$2$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
B
$4$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
C
$4$ મુખ્ય અક્ષની લંબાઈ ધરાવતું ઉપવલય
D
$4$ ગૌણ અક્ષની લંબાઈ ધરાવતું ઉપવલય

Solution

(B) ધારો કે $x = \frac{8t}{1+t^2}$ અને $y = \frac{4(1-t^2)}{1+t^2}$.
બંને સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$x^2 + y^2 = \frac{64t^2 + 16(1-t^2)^2}{(1+t^2)^2}$
$x^2 + y^2 = \frac{16(4t^2 + (1-t^2)^2)}{(1+t^2)^2}$
કારણ કે $(1-t^2)^2 + 4t^2 = (1+t^2)^2$ હોવાથી,
$x^2 + y^2 = \frac{16(1+t^2)^2}{(1+t^2)^2} = 16$.
આ $4$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4^2$ દર્શાવે છે.
235
EasyMCQ
બે નિશ્ચિત બિંદુઓ $A(-2, 1)$ અને $B(3, 0)$ આપેલ છે,તો બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ શોધો જે એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી ખૂણો $\angle APB$ હંમેશા કાટખૂણો રહે.
A
$x^2+y^2+x+y+6=0$
B
$x^2+y^2-x-y-6=0$
C
$x+y+6=0$
D
$2x^2+2y^2-2x-2y+1=0$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(h, k)$ છે.
આપેલ બિંદુઓ $A(-2, 1)$ અને $B(3, 0)$ છે.
$AP$ નો ઢાળ $m_1 = \frac{k-1}{h+2}$ છે.
$BP$ નો ઢાળ $m_2 = \frac{k-0}{h-3} = \frac{k}{h-3}$ છે.
કારણ કે $\angle APB = 90^{\circ}$,તેથી ઢાળનો ગુણાકાર $-1$ થાય,એટલે કે $m_1 m_2 = -1$.
$\frac{k-1}{h+2} \times \frac{k}{h-3} = -1$.
$\frac{k^2-k}{h^2-h-6} = -1$.
$k^2-k = -(h^2-h-6)$.
$h^2+k^2-h-k-6 = 0$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુ $P$ નો બિંદુપથ $x^2+y^2-x-y-6=0$ મળે છે.
236
DifficultMCQ
ધારો કે $C$ એ $(0,0)$ કેન્દ્ર અને $3$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે. વર્તુળ $C$ ની જે જીવાઓ કેન્દ્ર આગળ $\frac{2\pi}{3}$ માપનો ખૂણો આંતરે છે,તેના મધ્યબિંદુઓના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો:
A
$x^2+y^2=1$
B
$x^2+y^2=\frac{27}{4}$
C
$x^2+y^2=\frac{9}{4}$
D
$x^2+y^2=\frac{3}{2}$

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P$ ના યામ $(h, k)$ છે,જે જીવા $AB$ નું મધ્યબિંદુ છે.
હવે,$OP = \sqrt{(h-0)^2 + (k-0)^2} = \sqrt{h^2+k^2}$.
$\triangle AOP$ માં,ખૂણો $\angle AOP = \frac{1}{2} \times \frac{2\pi}{3} = \frac{\pi}{3}$.
$\triangle AOP$ માં ત્રિકોણમિતિનો ઉપયોગ કરતા,$\cos\left(\frac{\pi}{3}\right) = \frac{OP}{OA}$.
અહીં $OA$ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે,તેથી $OA = 3$.
$\Rightarrow \frac{1}{2} = \frac{\sqrt{h^2+k^2}}{3}$.
$\Rightarrow \sqrt{h^2+k^2} = \frac{3}{2}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$h^2+k^2 = \frac{9}{4}$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,માંગેલ બિંદુપથ $x^2+y^2 = \frac{9}{4}$ છે.
Solution diagram
237
MediumMCQ
જો $6$ ની અચળ ત્રિજ્યા ધરાવતું એક વર્તુળ ઉગમબિંદુ $O$ માંથી પસાર થાય છે અને યામ અક્ષોને $A$ અને $B$ માં મળે છે, તો $\triangle OAB$ ના મધ્યકેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2+y^2=4$
B
$x^2+y^2=36$
C
$x^2+y^2=16$
D
$x^2+y^2=6$

Solution

(C) ધારો કે $A$ ના યામ $(a, 0)$ અને $B$ ના યામ $(0, b)$ છે.
વર્તુળ ઉગમબિંદુ $O(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને અક્ષોને $A(a, 0)$ અને $B(0, b)$ માં મળે છે, તેથી $AB$ એ વર્તુળનો વ્યાસ છે.
વ્યાસની લંબાઈ $2 \times \text{ત્રિજ્યા} = 2 \times 6 = 12$ છે.
તેથી, $a^2 + b^2 = 12^2 = 144$.
ધારો કે $(h, k)$ એ $\triangle OAB$ નું મધ્યકેન્દ્ર છે. મધ્યકેન્દ્રના યામ $h = \frac{0+a+0}{3} = \frac{a}{3}$ અને $k = \frac{0+0+b}{3} = \frac{b}{3}$ છે.
તેથી, $a = 3h$ અને $b = 3k$.
આ કિંમતોને $a^2 + b^2 = 144$ માં મૂકતા, આપણને $(3h)^2 + (3k)^2 = 144$ મળે છે.
$9h^2 + 9k^2 = 144$.
$9$ વડે ભાગતા, $h^2 + k^2 = 16$ મળે છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા, મધ્યકેન્દ્રનો બિંદુપથ $x^2 + y^2 = 16$ છે.
Solution diagram
238
MediumMCQ
$x^2+y^2=1$ અને $x^2+y^2-2x+y=0$ વર્તુળોના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના કેન્દ્રોનો બિંદુપથ શું છે?
A
એક રેખા જેનું સમીકરણ $x+2y=0$ છે.
B
એક વર્તુળ.
C
એક પરવલય.
D
એક રેખા જેનું સમીકરણ $2x-y=0$ છે.

Solution

(A) $S_1: x^2+y^2-1=0$ અને $S_2: x^2+y^2-2x+y=0$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળોના સમૂહનું સમીકરણ $S_1 + kS_2 = 0$ $(k \neq -1)$ છે.
$(x^2+y^2-1) + k(x^2+y^2-2x+y) = 0$
$(1+k)x^2 + (1+k)y^2 - 2kx + ky - (1+k) = 0$
$(1+k)$ વડે ભાગતા,$x^2 + y^2 - \frac{2k}{1+k}x + \frac{k}{1+k}y - 1 = 0$ મળે.
આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k')$ એ $(-g, -f) = \left(\frac{k}{1+k}, \frac{-k}{2(1+k)}\right)$ છે.
ધારો કે $x = \frac{k}{1+k}$ અને $y = \frac{-k}{2(1+k)}$.
તેથી $2y = \frac{-k}{1+k}$.
$x$ અને $2y$ નો સરવાળો કરતા,$x + 2y = \frac{k}{1+k} - \frac{k}{1+k} = 0$ મળે.
આમ,બિંદુપથ $x+2y=0$ રેખા છે.
239
MediumMCQ
$2a$ અને $2b$ લંબાઈના બે સીધા સળિયા યામ અક્ષો પર એવી રીતે ગતિ કરે છે કે જેથી તેમના અંતિમ બિંદુઓ હંમેશા એક જ વર્તુળ પર હોય. તો આવા વર્તુળોના કેન્દ્રોનો બિંદુપથ શું છે?
A
$2(x^2+y^2)=a^2+b^2$
B
$2(x^2-y^2)=a^2+b^2$
C
$x^2+y^2=a^2+b^2$
D
$x^2-y^2=a^2-b^2$

Solution

(D) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2+2gx+2fy+c=0$ છે. વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે.
વર્તુળ દ્વારા $x$-અક્ષ પર બનતા અંતઃખંડની લંબાઈ $2\sqrt{g^2-c} = 2a$ છે,જે સૂચવે છે કે $g^2-c = a^2$,તેથી $c = g^2-a^2$.
વર્તુળ દ્વારા $y$-અક્ષ પર બનતા અંતઃખંડની લંબાઈ $2\sqrt{f^2-c} = 2b$ છે,જે સૂચવે છે કે $f^2-c = b^2$,તેથી $c = f^2-b^2$.
$c$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા,આપણને $g^2-a^2 = f^2-b^2$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $g^2-f^2 = a^2-b^2$ થાય છે.
કેન્દ્રના યામ $(x, y)$ ને $(-g, -f)$ સાથે બદલતા,આપણને બિંદુપથ $x^2-y^2 = a^2-b^2$ મળે છે.
Solution diagram
240
DifficultMCQ
જો $P(x_1, y_1)$ એક એવું બિંદુ હોય કે જેથી વર્તુળો $x^2+y^2-4x-6y-12=0$ અને $x^2+y^2+6x+18y+26=0$ પર દોરેલા સ્પર્શકોની લંબાઈનો ગુણોત્તર $2:3$ હોય,તો $P$ નો બિંદુપથ શોધો.
A
$x^2+y^2+24x-36y+62=0$
B
$x^2+y^2-12x-\frac{126}{5}y-\frac{212}{5}=0$
C
$x^2+y^2-24x-54y-88=0$
D
$x^2+y^2+24x+36y+62=0$

Solution

(B) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(x, y)$ છે. વર્તુળ $S=0$ પરના બિંદુ $(x, y)$ માંથી દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{S}$ છે.
આપેલ વર્તુળો $S_1 \equiv x^2+y^2-4x-6y-12=0$ અને $S_2 \equiv x^2+y^2+6x+18y+26=0$ છે.
સ્પર્શકોની લંબાઈનો ગુણોત્તર $\frac{\sqrt{S_1}}{\sqrt{S_2}} = \frac{2}{3}$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\frac{S_1}{S_2} = \frac{4}{9}$,જેનો અર્થ છે કે $9S_1 = 4S_2$.
વર્તુળોના સમીકરણો મૂકતા:
$9(x^2+y^2-4x-6y-12) = 4(x^2+y^2+6x+18y+26)$.
$9x^2+9y^2-36x-54y-108 = 4x^2+4y^2+24x+72y+104$.
$5x^2+5y^2-60x-126y-212 = 0$.
$5$ વડે ભાગતા,$P$ નો બિંદુપથ $x^2+y^2-12x-\frac{126}{5}y-\frac{212}{5}=0$ મળે છે.
241
MediumMCQ
$x=2a$ રેખાને સ્પર્શતા અને $x^2+y^2=a^2$ વર્તુળને લંબચ્છેદતા તમામ વર્તુળોના કેન્દ્રોનો બિંદુપથ શોધો.
A
$y^2+4ax-5a^2=0$
B
$y^2+4ax+5a^2=0$
C
$y^2=4ax-5a^2$
D
$y^2=4ax+5a^2$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
વર્તુળ $x=2a$ રેખાને સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્ર $(h, k)$ થી રેખા $x-2a=0$ નું અંતર ત્રિજ્યા $r$ જેટલું થાય.
તેથી,$r = |h-2a|$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$r^2 = (h-2a)^2 = h^2 - 4ah + 4a^2$.
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2+y^2-2hx-2ky+c=0$ છે,જ્યાં $c = h^2+k^2-r^2$.
$r^2$ ની કિંમત મૂકતા,$c = h^2+k^2-(h^2-4ah+4a^2) = k^2+4ah-4a^2$.
વર્તુળ $x^2+y^2=a^2$ ને લંબચ્છેદે છે,તેથી $2g_1g_2 + 2f_1f_2 = c_1+c_2$.
અહીં,$g_1 = -h, f_1 = -k, c_1 = c$ અને $g_2 = 0, f_2 = 0, c_2 = -a^2$.
તેથી,$0 + 0 = c - a^2$,એટલે કે $c = a^2$.
$c$ ની બંને કિંમતો સરખાવતા: $k^2+4ah-4a^2 = a^2$.
$k^2+4ah = 5a^2$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $y^2+4ax-5a^2=0$ મળે છે.
242
EasyMCQ
એક ગતિશીલ બિંદુના બે નિશ્ચિત બિંદુઓ $A(a, 0)$ અને $B(-a, 0)$ થી અંતરના વર્ગોનો સરવાળો અચળાંક $2c^2$ જેટલો છે,તો તેના બિંદુપથનું સમીકરણ શોધો.
A
$x^2+y^2=c^2-a^2$
B
$x^2+y^2=c^2+a^2$
C
$2x^2+2y^2=c^2+a^2$
D
$2x^2-2y^2=c^2+a^2$

Solution

(A) ધારો કે ગતિશીલ બિંદુ $P(x, y)$ છે.
આપેલ નિશ્ચિત બિંદુઓ $A(a, 0)$ અને $B(-a, 0)$ છે.
$AP$ અંતરનો વર્ગ $AP^2 = (x-a)^2 + (y-0)^2 = (x-a)^2 + y^2$ છે.
$BP$ અંતરનો વર્ગ $BP^2 = (x+a)^2 + (y-0)^2 = (x+a)^2 + y^2$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,આ વર્ગોનો સરવાળો $2c^2$ છે:
$AP^2 + BP^2 = 2c^2$
$(x-a)^2 + y^2 + (x+a)^2 + y^2 = 2c^2$
$(x^2 - 2ax + a^2) + y^2 + (x^2 + 2ax + a^2) + y^2 = 2c^2$
$2x^2 + 2y^2 + 2a^2 = 2c^2$
$2$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$x^2 + y^2 + a^2 = c^2$
$x^2 + y^2 = c^2 - a^2$
આમ,બિંદુપથનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = c^2 - a^2$ છે.
Solution diagram
243
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=16$ ની જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ,જે અતિવલય $9x^2-16y^2=144$ ને સ્પર્શક છે,તે
A
$9x^2-16y^2 = (x^2+y^2)^2$
B
$16x^2-9y^2 = (x^2+y^2)^2$
C
$9x^2-14y^2 = (x^2+2y^2)^2$
D
$3x^2+4y^2 = (x^2+2y^2)^2$

Solution

(B) ધારો કે જીવાનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે.
વર્તુળ $x^2+y^2=16$ ની જીવાનું સમીકરણ જેનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ હોય તે $T=S_1$ દ્વારા મળે છે,જે $xh+yk = h^2+k^2$ છે.
આ જીવા અતિવલય $9x^2-16y^2=144$ ને સ્પર્શક છે,જેને $\frac{x^2}{16} - \frac{y^2}{9} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
રેખા $lx+my=n$ એ અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ ને સ્પર્શક હોય તેની શરત $n^2 = a^2l^2 - b^2m^2$ છે.
અહીં,$l=h$,$m=k$,$n=h^2+k^2$,$a^2=16$,અને $b^2=9$ છે.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને $(h^2+k^2)^2 = 16h^2 - 9k^2$ મળે છે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $16x^2-9y^2 = (x^2+y^2)^2$ મળે છે.
244
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2+y^2=16$ ની જીવાઓના મધ્યબિંદુઓનો બિંદુપથ,જે અતિવલય $9x^2-16y^2=144$ ને સ્પર્શક હોય,તે છે
A
$3x^2-4y^2=16(x^2+y^2)$
B
$4x^2-3y^2=9(x^2+y^2)$
C
$16x^2-9y^2=(x^2+y^2)^2$
D
$16x^2-9y^2=4(x^2+y^2)$

Solution

(C) ધારો કે જીવાનું મધ્યબિંદુ $(h, k)$ છે. વર્તુળ $x^2+y^2=16$ માટે મધ્યબિંદુ $(h, k)$ વાળી જીવાનું સમીકરણ $T=S_1$ મુજબ $hx+ky=h^2+k^2$ થાય.
આને ગોઠવતા,$y = -\frac{h}{k}x + \frac{h^2+k^2}{k}$ મળે.
અતિવલય $9x^2-16y^2=144$ ને $\frac{x^2}{16} - \frac{y^2}{9} = 1$ તરીકે લખી શકાય.
અહીં $a^2=16$ અને $b^2=9$ છે.
રેખા $y=mx+c$ એ અતિવલય $\frac{x^2}{a^2} - \frac{y^2}{b^2} = 1$ નો સ્પર્શક હોવાની શરત $c^2 = a^2m^2 - b^2$ છે.
$m = -\frac{h}{k}$ અને $c = \frac{h^2+k^2}{k}$ મૂકતા,આપણને મળે:
$(\frac{h^2+k^2}{k})^2 = 16(-\frac{h}{k})^2 - 9$.
$k^2$ વડે ગુણતા,$(h^2+k^2)^2 = 16h^2 - 9k^2$ મળે.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,બિંદુપથ $16x^2-9y^2=(x^2+y^2)^2$ થાય.
245
MediumMCQ
વાસ્તવિક ચલ $a > 1$ માટે,કાર્ટેઝિયન સમતલમાં બિંદુઓ $A_k = (k a, a^k)$,$k = 1, 2, \ldots, n$ ધ્યાનમાં લો. જો $\alpha$ અને $\beta$ અનુક્રમે $A_k$ ના $x$-યામોનો સમાંતર મધ્યક અને $y$-યામોનો સમગુણોત્તર મધ્યક દર્શાવતા હોય,તો બિંદુ $P(\alpha, \beta)$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$n y = \left(\frac{2 x}{n}\right)^{n^2+1}$
B
$y^2 = \left(\frac{2 x}{n+1}\right)^{n+1}$
C
$y = \left(\frac{x^2}{n+1}\right)^n$
D
$y = (n+1)(x - (n+1))$

Solution

(B) બિંદુઓ $A_k$ ના $x$-યામો $a, 2a, 3a, \ldots, na$ છે. સમાંતર મધ્યક $\alpha$ નીચે મુજબ મળે છે:
$\alpha = \frac{a + 2a + 3a + \ldots + na}{n} = \frac{a(1 + 2 + 3 + \ldots + n)}{n} = \frac{a \cdot n(n+1)}{2n} = \frac{a(n+1)}{2}$.
તેથી,$a = \frac{2\alpha}{n+1}$.
બિંદુઓ $A_k$ ના $y$-યામો $a^1, a^2, a^3, \ldots, a^n$ છે. સમગુણોત્તર મધ્યક $\beta$ નીચે મુજબ મળે છે:
$\beta = (a^1 \cdot a^2 \cdot a^3 \cdot \ldots \cdot a^n)^{1/n} = (a^{1+2+3+\ldots+n})^{1/n} = (a^{\frac{n(n+1)}{2}})^{1/n} = a^{\frac{n+1}{2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\beta^2 = a^{n+1}$ મળે.
$\beta^2$ ના સમીકરણમાં $a = \frac{2\alpha}{n+1}$ મૂકતા:
$\beta^2 = \left(\frac{2\alpha}{n+1}\right)^{n+1}$.
$(\alpha, \beta)$ ને $(x, y)$ દ્વારા બદલતા,બિંદુપથ $y^2 = \left(\frac{2x}{n+1}\right)^{n+1}$ મળે છે.
246
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $A(2,3)$ અને $B(3,2)$ એક ચલ બિંદુ $P(t, t^2)$ સાથે ત્રિકોણ બનાવે છે,જ્યાં $t$ એક પ્રાચલ છે,તો ત્રિકોણ $ABP$ ના મધ્યકેન્દ્રના બિંદુપથનું સમીકરણ શું છે?
A
$9x^2 - 30x - 3y + 20 = 0$
B
$3x^2 - 10x - y + 10 = 0$
C
$9y^2 - 30y - 3x + 20 = 0$
D
$3y^2 - 10y - x + 10 = 0$

Solution

(B) ધારો કે ત્રિકોણ $ABP$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G(x, y)$ છે.
શિરોબિંદુઓના યામ $A(2, 3)$,$B(3, 2)$ અને $P(t, t^2)$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $G(x, y)$ માટેનું સૂત્ર:
$x = \frac{2 + 3 + t}{3} \implies 3x = 5 + t \implies t = 3x - 5$
$y = \frac{3 + 2 + t^2}{3} \implies 3y = 5 + t^2$
$t = 3x - 5$ ને $y$ ના સમીકરણમાં મૂકતા:
$3y = 5 + (3x - 5)^2$
$3y = 5 + 9x^2 - 30x + 25$
$3y = 9x^2 - 30x + 30$
$3$ વડે ભાગતા:
$y = 3x^2 - 10x + 10$
પદોને ગોઠવતા:
$3x^2 - 10x - y + 10 = 0$
આમ,મધ્યકેન્દ્રનો બિંદુપથ $3x^2 - 10x - y + 10 = 0$ છે.
247
MediumMCQ
એક ચલ ત્રિકોણ $ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર ઉગમબિંદુથી $5$ એકમ અંતરે છે. જો $A = (2, 3)$ અને $B = (3, 2)$ હોય,તો $C$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
$225$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ
B
એક લંબચોરસ અતિવલય
C
$30$ એકમ વ્યાસ ધરાવતું વર્તુળ
D
ઉત્કેન્દ્રિયતા $\frac{4}{5}$ ધરાવતું ઉપવલય

Solution

(C) ધારો કે $C$ ના યામ $(h, k)$ છે.
ત્રિકોણ $ABC$ નું મધ્યકેન્દ્ર $G = \left( \frac{2+3+h}{3}, \frac{3+2+k}{3} \right) = \left( \frac{5+h}{3}, \frac{5+k}{3} \right)$ છે.
આપેલ છે કે મધ્યકેન્દ્રનું ઉગમબિંદુથી અંતર $5$ એકમ છે,તેથી $\sqrt{\left( \frac{5+h}{3} \right)^2 + \left( \frac{5+k}{3} \right)^2} = 5$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$\left( \frac{5+h}{3} \right)^2 + \left( \frac{5+k}{3} \right)^2 = 25$.
$9$ વડે ગુણતા,$(h+5)^2 + (k+5)^2 = 225$.
$(h, k)$ ને $(x, y)$ વડે બદલતા,$C$ નો બિંદુપથ $(x+5)^2 + (y+5)^2 = 15^2$ છે.
આ $15$ એકમ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે.
વર્તુળનો વ્યાસ $2 \times 15 = 30$ એકમ છે.
248
MediumMCQ
જો $t$ એ પ્રાચલ (parameter) હોય,$A = (a \sec t, b \tan t)$,$B = (-a \tan t, b \sec t)$ અને $O = (0, 0)$ હોય,તો $\triangle OAB$ ના મધ્યકેન્દ્રનો બિંદુપથ શોધો.
A
$9xy = ab$
B
$xy = 9ab$
C
$x^2 - 9y^2 = a^2 - b^2$
D
$x^2 - y^2 = \frac{1}{9}(a^2 - b^2)$

Solution

(A) ધારો કે $\triangle OAB$ નું મધ્યકેન્દ્ર $(x, y)$ છે.
$O = (0, 0)$,$A = (a \sec t, b \tan t)$,અને $B = (-a \tan t, b \sec t)$ હોવાથી,મધ્યકેન્દ્રના યામ નીચે મુજબ મળે:
$x = \frac{0 + a \sec t - a \tan t}{3} \Rightarrow 3x = a(\sec t - \tan t) \dots (i)$
$y = \frac{0 + b \tan t + b \sec t}{3} \Rightarrow 3y = b(\tan t + \sec t) \dots (ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ નો ગુણાકાર કરતા:
$(3x)(3y) = a(\sec t - \tan t) \cdot b(\sec t + \tan t)$
$9xy = ab(\sec^2 t - \tan^2 t)$
$\sec^2 t - \tan^2 t = 1$ હોવાથી,આપણને મળે:
$9xy = ab$.
249
MediumMCQ
ધારો કે $A = (0, 4)$ અને $B = (2 \cos \theta, 2 \sin \theta)$,જ્યાં $0 < \theta < \frac{\pi}{2}$ છે. ધારો કે $P$ એ રેખાખંડ $AB$ નું $2:3$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે. તો $P$ નો બિંદુપથ શું છે?
A
પરવલય
B
ઉપવલય
C
વર્તુળ
D
અતિવલય

Solution

(C) આપેલ છે $A = (0, 4)$ અને $B = (2 \cos \theta, 2 \sin \theta)$.
$P$ એ $AB$ નું $2:3$ ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે.
વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$P(x, y)$ ના યામ:
$x = \frac{2(2 \cos \theta) + 3(0)}{2 + 3} = \frac{4 \cos \theta}{5} \Rightarrow \cos \theta = \frac{5x}{4}$
$y = \frac{2(2 \sin \theta) + 3(4)}{2 + 3} = \frac{4 \sin \theta + 12}{5} \Rightarrow \sin \theta = \frac{5y - 12}{4}$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^2 \theta + \sin^2 \theta = 1$,તેથી:
$\left(\frac{5x}{4}\right)^2 + \left(\frac{5y - 12}{4}\right)^2 = 1$
$25x^2 + (5y - 12)^2 = 16$
આ સમીકરણ એક વર્તુળ દર્શાવે છે.
Solution diagram

10-1.Circle and System of Circles — Locus Related Problem · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.