Gujarati

Geometrical problems regarding circle and its properties Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · 10-1.Circle and System of Circles · Geometrical problems regarding circle and its properties

598+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 598 questions in Gujarati

101
DifficultMCQ
$x^{2} + y^{2} + c^{2} = 2ax$ અને $x^{2} + y^{2} + c^{2} = 2by$ સમીકરણો દ્વારા દર્શાવતા વર્તુળો એકબીજાને બહારથી ક્યારે સ્પર્શે?
A
$\frac{1}{b^{2}} + \frac{1}{c^{2}} = \frac{1}{a^{2}}$
B
$\frac{1}{c^{2}} + \frac{1}{a^{2}} = \frac{1}{b^{2}}$
C
$\frac{1}{a^{2}} + \frac{1}{b^{2}} = \frac{1}{c^{2}}$
D
આમાંથી એકપણ નહીં

Solution

(C) આપેલ સમીકરણો $S_1: x^{2} + y^{2} - 2ax + c^{2} = 0$ અને $S_2: x^{2} + y^{2} - 2by + c^{2} = 0$ છે.
$S_1$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (a, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{a^{2} - c^{2}}$.
$S_2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (0, b)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{b^{2} - c^{2}}$.
બે વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે જો તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું હોય,એટલે કે $C_1C_2 = r_1 + r_2$.
$C_1C_2 = \sqrt{(a-0)^{2} + (0-b)^{2}} = \sqrt{a^{2} + b^{2}}$.
તેથી,$\sqrt{a^{2} + b^{2}} = \sqrt{a^{2} - c^{2}} + \sqrt{b^{2} - c^{2}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $a^{2} + b^{2} = (a^{2} - c^{2}) + (b^{2} - c^{2}) + 2\sqrt{(a^{2} - c^{2})(b^{2} - c^{2})}$.
$a^{2} + b^{2} = a^{2} + b^{2} - 2c^{2} + 2\sqrt{(a^{2} - c^{2})(b^{2} - c^{2})}$.
$2c^{2} = 2\sqrt{(a^{2} - c^{2})(b^{2} - c^{2})}$.
$c^{2} = \sqrt{(a^{2} - c^{2})(b^{2} - c^{2})}$.
ફરીથી વર્ગ કરતા: $c^{4} = (a^{2} - c^{2})(b^{2} - c^{2}) = a^{2}b^{2} - a^{2}c^{2} - b^{2}c^{2} + c^{4}$.
$a^{2}c^{2} + b^{2}c^{2} = a^{2}b^{2}$.
$a^{2}b^{2}c^{2}$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{1}{b^{2}} + \frac{1}{a^{2}} = \frac{1}{c^{2}}$ મળે છે.
102
DifficultMCQ
જો બિંદુઓ $P(3, 1)$ અને $Q(6, 5)$ ત્રીજા બિંદુ $R(x, y)$ સાથે મળીને એક ત્રિકોણ બનાવે છે,જેનું ક્ષેત્રફળ $6$ ચોરસ એકમ છે અને $\angle PRQ = \frac{\pi}{2}$ છે,તો બિંદુ $R$ માટે શક્ય સ્થાનોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\angle PRQ = \frac{\pi}{2}$,તેથી બિંદુ $R$ એ $PQ$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળ પર હોવું જોઈએ.
$PQ$ ની લંબાઈ $= \sqrt{(6-3)^2 + (5-1)^2} = \sqrt{3^2 + 4^2} = \sqrt{9+16} = 5$.
$\Delta PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times PQ \times h = 6$.
$\frac{1}{2} \times 5 \times h = 6 \implies h = \frac{12}{5} = 2.4$.
ત્રિકોણની મહત્તમ ઊંચાઈ એ વર્તુળની ત્રિજ્યા છે,જે $r = \frac{PQ}{2} = \frac{5}{2} = 2.5$ છે.
અહીં $h = 2.4 < 2.5$ હોવાથી,$PQ$ ને સમાંતર બે રેખાઓ મળે જે $PQ$ ની બંને બાજુએ $2.4$ એકમના અંતરે હોય.
દરેક રેખા વર્તુળને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે.
તેથી,બિંદુ $R$ માટે કુલ $2 + 2 = 4$ શક્ય સ્થાનો છે.
Solution diagram
103
MediumMCQ
બે વર્તુળો $x^2 + y^2 - 2x - 2y = 0$ અને $x^2 + y^2 = 4$ નો છેદકોણ $^\circ$ માં શોધો.
A
$30$
B
$60$
C
$90$
D
$45$

Solution

(D) પ્રથમ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x - 2y = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{1^2 + 1^2} = \sqrt{2}$ છે.
બીજા વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = 2$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = C_1C_2 = \sqrt{(1-0)^2 + (1-0)^2} = \sqrt{2}$ છે.
જો છેદકોણ $\theta$ હોય,તો $\cos \theta = \frac{r_1^2 + r_2^2 - d^2}{2r_1r_2}$.
કિંમતો મૂકતા,$\cos \theta = \frac{2 + 4 - 2}{2 \times \sqrt{2} \times 2} = \frac{4}{4\sqrt{2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = 45^\circ$.
104
EasyMCQ
બિંદુ $P(3, 11)$ માંથી પસાર થતી રેખા,વર્તૂળ $x^{2} + y^{2} = 9$ ને $A$ અને $B$ આગળ છેદે છે. તો $PA \cdot PB = . . . . .$
A
$9$
B
$121$
C
$205$
D
$139$

Solution

(B) બિંદુ $P(x_1, y_1)$ માટે વર્તૂળ $S: x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ ની સાપેક્ષે બિંદુની પાવર $S_1 = x_1^2 + y_1^2 + 2gx_1 + 2fy_1 + c$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
છેદતી જીવાઓના પ્રમેય મુજબ,$PA \cdot PB = |S_1|$.
અહીં $P(3, 11)$ અને વર્તૂળ $x^2 + y^2 - 9 = 0$ આપેલ છે,તેથી $S_1 = (3)^2 + (11)^2 - 9$.
$S_1 = 9 + 121 - 9 = 121$.
તેથી,$PA \cdot PB = 121$.
105
DifficultMCQ
એવા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો જે $x$-અક્ષ અને રેખા $4x - 3y + 4 = 0$ ને સ્પર્શે છે,અને જેનું કેન્દ્ર ત્રીજા ચરણમાં રેખા $x - y - 1 = 0$ પર આવેલું છે.
A
$9(x^2 + y^2) + 6x + 24y + 1 = 0$
B
$9(x^2 + y^2) - 6x - 24y + 1 = 0$
C
$9(x^2 + y^2) - 6x + 2y + 1 = 0$
D
એકપણ નહીં

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-h, -k)$ છે જ્યાં $h, k > 0$ (કારણ કે તે ત્રીજા ચરણમાં છે).
વર્તુળ $x$-અક્ષને સ્પર્શે છે,તેથી ત્રિજ્યા $r = |-k| = k$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x + h)^2 + (y + k)^2 = k^2$ છે.
કેન્દ્ર $(-h, -k)$ રેખા $x - y - 1 = 0$ પર હોવાથી,$-h - (-k) - 1 = 0$,એટલે કે $k - h = 1$,અથવા $h = k - 1$.
વર્તુળ રેખા $4x - 3y + 4 = 0$ ને પણ સ્પર્શે છે. કેન્દ્ર $(-h, -k)$ થી આ રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા $k$ જેટલું છે.
$\frac{|4(-h) - 3(-k) + 4|}{\sqrt{4^2 + (-3)^2}} = k$
$\frac{|-4h + 3k + 4|}{5} = k$
$h = k - 1$ મૂકતા:
$|-4(k - 1) + 3k + 4| = 5k$
$|-4k + 4 + 3k + 4| = 5k$
$|-k + 8| = 5k$
કિસ્સો $1$: $-k + 8 = 5k$ $\Rightarrow 6k = 8$ $\Rightarrow k = \frac{4}{3}$. તેથી $h = \frac{4}{3} - 1 = \frac{1}{3}$.
કિસ્સો $2$: $-k + 8 = -5k$ $\Rightarrow 4k = -8$ $\Rightarrow k = -2$ (શક્ય નથી કારણ કે $k > 0$).
આમ,કેન્દ્ર $(-\frac{1}{3}, -\frac{4}{3})$ અને $r = \frac{4}{3}$ છે.
સમીકરણ $(x + \frac{1}{3})^2 + (y + \frac{4}{3})^2 = (\frac{4}{3})^2$ છે.
$x^2 + \frac{2}{3}x + \frac{1}{9} + y^2 + \frac{8}{3}y + \frac{16}{9} = \frac{16}{9}$.
$x^2 + y^2 + \frac{2}{3}x + \frac{8}{3}y + \frac{1}{9} = 0$.
$9$ વડે ગુણતા: $9(x^2 + y^2) + 6x + 24y + 1 = 0$.
Solution diagram
106
EasyMCQ
બિંદુ $(2, 3)$ માંથી વર્તુળ $2(x^2 + y^2) - 7x + 9y - 11 = 0$ પર દોરેલા સ્પર્શકની લંબાઈ શોધો:
A
$18$
B
$14$
C
$\sqrt{14}$
D
$\sqrt{28}$

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $2(x^2 + y^2) - 7x + 9y - 11 = 0$ છે.
સમીકરણને $2$ વડે ભાગતા: $x^2 + y^2 - \frac{7}{2}x + \frac{9}{2}y - \frac{11}{2} = 0$.
બિંદુ $(x_1, y_1)$ માંથી વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ પરના સ્પર્શકની લંબાઈ $\sqrt{x_1^2 + y_1^2 + 2gx_1 + 2fy_1 + c}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$x_1 = 2$,$y_1 = 3$,$g = -\frac{7}{4}$,$f = \frac{9}{4}$,અને $c = -\frac{11}{2}$ છે.
સ્પર્શકની લંબાઈ $= \sqrt{2^2 + 3^2 - \frac{7}{2}(2) + \frac{9}{2}(3) - \frac{11}{2}}$.
$= \sqrt{4 + 9 - 7 + \frac{27}{2} - \frac{11}{2}}$.
$= \sqrt{6 + \frac{16}{2}} = \sqrt{6 + 8} = \sqrt{14}$.
107
DifficultMCQ
રેખા $2x - 3y = 1$ એ વર્તુળાકાર પ્રદેશ $x^2 + y^2 \leq 6$ ને બે ભાગમાં વિભાજિત કરે છે. જો $S = \left\{ \left(2, \frac{3}{4}\right), \left(\frac{5}{2}, \frac{3}{4}\right), \left(\frac{1}{4}, -\frac{1}{4}\right), \left(\frac{1}{8}, \frac{1}{4}\right) \right\}$ હોય,તો ગણ $S$ ના બિંદુઓ પૈકી નાના ભાગની અંદર આવેલા બિંદુઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,આપણે ચકાસીએ છીએ કે કયા બિંદુઓ વર્તુળ $x^2 + y^2 \leq 6$ ની અંદર આવેલા છે.
$(2, 3/4)$ માટે,$2^2 + (3/4)^2 = 4.5625 < 6$ (અંદર).
$(5/2, 3/4)$ માટે,$(5/2)^2 + (3/4)^2 = 6.8125 > 6$ (બહાર).
$(1/4, -1/4)$ માટે,$(1/4)^2 + (-1/4)^2 = 0.125 < 6$ (અંદર).
$(1/8, 1/4)$ માટે,$(1/8)^2 + (1/4)^2 = 0.03125 < 6$ (અંદર).
રેખા $2x - 3y - 1 = 0$ વર્તુળને વિભાજિત કરે છે. ઉગમબિંદુ $(0,0)$ માટે $2(0) - 3(0) - 1 = -1 < 0$ થાય છે.
નાનો ભાગ એ પ્રદેશ છે જ્યાં $2x - 3y - 1 > 0$ થાય.
વર્તુળની અંદરના બિંદુઓ માટે ચકાસણી:
$1$. $(2, 3/4): 2(2) - 3(3/4) - 1 = 0.75 > 0$ (નાના ભાગમાં).
$2$. $(1/4, -1/4): 2(1/4) - 3(-1/4) - 1 = 0.25 > 0$ (નાના ભાગમાં).
$3$. $(1/8, 1/4): 2(1/8) - 3(1/4) - 1 = -1.5 < 0$ (નાના ભાગની બહાર).
આમ,નાના ભાગમાં $2$ બિંદુઓ આવેલા છે.
108
MediumMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ દ્વારા રેખા $x + y = 1$ પર બનતા અંત:ખંડની લંબાઈ શોધો:
A
$1/\sqrt{2}$
B
$\sqrt{2}$
C
$2$
D
$2\sqrt{2}$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 1$ છે,જેનું કેન્દ્ર $C(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = 1$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $x + y - 1 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખા $x + y - 1 = 0$ પરના લંબ અંતર $d$ ની ગણતરી કરતા,$d = \frac{|0 + 0 - 1|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
અંત:ખંડની લંબાઈનું સૂત્ર $L = 2\sqrt{r^2 - d^2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$L = 2\sqrt{1^2 - (1/\sqrt{2})^2} = 2\sqrt{1 - 1/2} = 2\sqrt{1/2} = 2 \times \frac{1}{\sqrt{2}} = \sqrt{2}$.
109
MediumMCQ
$x$-અક્ષને બિંદુ $(1, 0)$ આગળ સ્પર્શતા અને બિંદુ $(2, -3)$ માંથી પસાર થતા વર્તુળના વ્યાસની લંબાઈ શોધો:
A
$5/3$
B
$10/3$
C
$3/5$
D
$6/5$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $(h, k)$ અને ત્રિજ્યા $r$ છે.
વર્તુળ $x$-અક્ષને $(1, 0)$ આગળ સ્પર્શે છે,તેથી કેન્દ્રનું $x$-અક્ષથી અંતર ત્રિજ્યા જેટલું થાય,એટલે કે $r = |k|$.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x - h)^2 + (y - k)^2 = k^2$ છે.
વર્તુળ $(1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $(1 - h)^2 + (0 - k)^2 = k^2$,જેનું સાદું રૂપ $(1 - h)^2 = 0$ થાય,એટલે કે $h = 1$.
વર્તુળ $(2, -3)$ માંથી પણ પસાર થાય છે,તેથી $(2 - 1)^2 + (-3 - k)^2 = k^2$.
$1 + (9 + 6k + k^2) = k^2$.
$10 + 6k = 0$.
$6k = -10$,તેથી $k = -5/3$.
ત્રિજ્યા $r = |k| = |-5/3| = 5/3$.
વર્તુળનો વ્યાસ $2r = 2 \times (5/3) = 10/3$ થાય.
110
DifficultMCQ
બે વર્તુળો $x^2 + y^2 = ax$ અને $x^2 + y^2 = c^2$ $(c > 0)$ એકબીજાને ક્યારે સ્પર્શે?
A
$a = 2c$
B
$|a| = 2c$
C
$2|a| = c$
D
$|a| = c$

Solution

(D) પ્રથમ વર્તુળ $x^2 + y^2 - ax = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (a/2, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = |a/2|$ છે.
બીજા વર્તુળ $x^2 + y^2 = c^2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = c$ છે.
બે વર્તુળો એકબીજાને સ્પર્શે જો તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા અથવા તફાવત જેટલું હોય: $d = |r_1 \pm r_2|$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(a/2 - 0)^2 + (0 - 0)^2} = |a/2|$.
$d = r_1 + r_2$ લેતા $|a/2| = |a/2| + c$ મળે,જેનો અર્થ છે $c = 0$ (શક્ય નથી કારણ કે $c > 0$).
$d = |r_1 - r_2|$ લેતા $|a/2| = | |a/2| - c |$ મળે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $(a/2)^2 = (|a/2| - c)^2$.
$(a/2)^2 = (a/2)^2 - 2|a/2|c + c^2$.
$0 = -|a|c + c^2$.
$|a|c = c^2$.
$c > 0$ હોવાથી,$c$ વડે ભાગતા $|a| = c$ મળે છે.
111
AdvancedMCQ
$r$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળના વ્યાસ $PR$ ના અંત્યબિંદુઓ આગળના સ્પર્શકો $PQ$ અને $RS$ છે. જો $PS$ અને $RQ$ વર્તુળના પરિઘ પરના બિંદુ $X$ આગળ છેદે,તો $X$ માંથી પસાર થતી અને વ્યાસ $PR$ ને લંબ જીવાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$\sqrt{PQ \cdot RS}$
B
$\frac{PQ + RS}{2}$
C
$\frac{2PQ \cdot RS}{PQ + RS}$
D
$\sqrt{\frac{PQ^2 + RS^2}{2}}$

Solution

(C) ધારો કે વર્તુળ $x^2 + y^2 = r^2$ છે. વ્યાસ $PR$ એ $x$-અક્ષ પર છે જ્યાં $P = (-r, 0)$ અને $R = (r, 0)$ છે.
$P(-r, 0)$ આગળનો સ્પર્શક $x = -r$ અને $R(r, 0)$ આગળનો સ્પર્શક $x = r$ છે.
ધારો કે $Q = (-r, y_1)$ અને $S = (r, y_2)$ છે.
રેખા $PS$ નું સમીકરણ $y = \frac{y_2}{2r}(x + r)$ અને રેખા $RQ$ નું સમીકરણ $y = \frac{y_1}{-2r}(x - r)$ મળે છે.
છેદબિંદુ $X(x, y)$ માટે $y^2 = \frac{y_1 y_2}{4r^2}(r^2 - x^2)$ મળે છે. $X$ વર્તુળ પર હોવાથી $y^2 = r^2 - x^2$ થાય,તેથી $y_1 y_2 = 4r^2$ મળે.
$PQ = |y_1|$ અને $RS = |y_2|$ હોવાથી $PQ \cdot RS = 4r^2$ થાય.
$X$ માંથી પસાર થતી અને $PR$ ને લંબ જીવાની લંબાઈ $2h = \frac{2PQ \cdot RS}{PQ + RS}$ મળે છે.
112
MediumMCQ
જો રેખાઓ $12x - 5y - 17 = 0$ અને $24x - 10y + 44 = 0$ એક જ વર્તૂળના સ્પર્શકો હોય,તો વર્તૂળની ત્રિજ્યા શોધો:
A
$1$
B
$1\,\frac{1}{2}$
C
$2$
D
એકપણ નહિ
113
DifficultMCQ
$r$ ત્રિજ્યાવાળા ત્રણ વર્તુળો એકબીજાને બહારથી સ્પર્શે છે. ત્રણેય વર્તુળોને અંદરથી સ્પર્શતા વર્તુળની ત્રિજ્યા કેટલી હશે?
A
$(2 + \sqrt{3})r$
B
$\frac{2 + \sqrt{3}}{\sqrt{3}}r$
C
$\frac{2 - \sqrt{3}}{\sqrt{3}}r$
D
$(2 - \sqrt{3})r$

Solution

(B) ધારો કે ત્રણ વર્તુળોના કેન્દ્રો $A, B$ અને $C$ છે. દરેક વર્તુળની ત્રિજ્યા $r$ હોવાથી,કોઈપણ બે કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $2r$ છે. આમ,$ABC$ એ $2r$ બાજુવાળો સમબાજુ ત્રિકોણ બનાવે છે.
ધારો કે $O$ એ આ ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર છે. મધ્યકેન્દ્ર $O$ થી કોઈપણ શિરોબિંદુ (દા.ત. $A$) સુધીનું અંતર $OA = \frac{\text{બાજુ}}{\sqrt{3}} = \frac{2r}{\sqrt{3}}$ છે.
ધારો કે $R$ એ મોટા વર્તુળની ત્રિજ્યા છે જે ત્રણેય વર્તુળોને અંદરથી સ્પર્શે છે. આ મોટા વર્તુળનું કેન્દ્ર પણ $O$ જ હશે.
ત્રિજ્યા $R$ એ મધ્યકેન્દ્ર $O$ થી નાના વર્તુળના કેન્દ્ર $(A)$ સુધીના અંતર અને તે નાના વર્તુળની ત્રિજ્યા $(r)$ નો સરવાળો છે.
તેથી,$R = OA + r = \frac{2r}{\sqrt{3}} + r = r \left( \frac{2}{\sqrt{3}} + 1 \right) = \left( \frac{2 + \sqrt{3}}{\sqrt{3}} \right)r$.
114
DifficultMCQ
બિંદુઓ $E$ અને $F$ ના યામ શું છે?
A
$\left( \frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{3}{2} \right), (\sqrt{3}, 0)$
B
$\left( \frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2} \right), (\sqrt{3}, 0)$
C
$\left( \frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{3}{2} \right), \left( \frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2} \right)$
D
$\left( \frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2} \right), \left( \frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2} \right)$

Solution

(A) વર્તુળના કેન્દ્રને બિંદુ $D$ સાથે જોડતી રેખાનો ઢાળ $\tan \theta = \frac{3/2 - 1}{3\sqrt{3}/2 - \sqrt{3}} = \frac{1/2}{\sqrt{3}/2} = \frac{1}{\sqrt{3}}$ છે.
આ રેખા $x$-અક્ષ સાથે $30^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
બિંદુઓ $E$ અને $F$ કેન્દ્ર $(\sqrt{3}, 1)$ થી $1$ એકમના અંતરે અનુક્રમે $150^{\circ}$ અને $-90^{\circ}$ ના ખૂણે આવેલા છે.
બિંદુ $E$ માટે: $x = \sqrt{3} + 1 \cdot \cos(150^{\circ}) = \frac{\sqrt{3}}{2}$ અને $y = 1 + 1 \cdot \sin(150^{\circ}) = \frac{3}{2}$.
બિંદુ $F$ માટે: $x = \sqrt{3} + 1 \cdot \cos(-90^{\circ}) = \sqrt{3}$ અને $y = 1 + 1 \cdot \sin(-90^{\circ}) = 0$.
આમ,$E = \left( \frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{3}{2} \right)$ અને $F = (\sqrt{3}, 0)$.
115
MediumMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 - 6x + 8y = 0$ ની જીવાનું સમીકરણ શોધો જે બિંદુ $(5, -3)$ આગળ દુભાગે છે.
A
$2x - y - 13 = 0$
B
$2x + y - 7 = 0$
C
$x - 2y - 11 = 0$
D
$x + 2y + 1 = 0$

Solution

(B) વર્તૂળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 6x + 8y = 0$ છે.
તેને $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$g = -3$ અને $f = 4$ મળે છે.
વર્તૂળનું કેન્દ્ર $C(-g, -f) = (3, -4)$ છે.
ધારો કે જીવા જે બિંદુએ દુભાગે છે તે બિંદુ $M(5, -3)$ છે.
જીવા એ ત્રિજ્યા $CM$ ને લંબ હોય છે.
ત્રિજ્યા $CM$ નો ઢાળ $m_{CM} = \frac{-3 - (-4)}{5 - 3} = \frac{1}{2}$ છે.
જીવા ત્રિજ્યાને લંબ હોવાથી,જીવાનો ઢાળ $m = -\frac{1}{m_{CM}} = -2$ થાય.
બિંદુ $M(5, -3)$ માંથી પસાર થતી અને $m = -2$ ઢાળ ધરાવતી જીવાનું સમીકરણ $y - y_1 = m(x - x_1)$ દ્વારા મળે છે.
$y - (-3) = -2(x - 5)$
$y + 3 = -2x + 10$
$2x + y - 7 = 0$.
116
DifficultMCQ
$x^2 + y^2 = 100$ વર્તુળની જીવાનું એક શક્ય સમીકરણ શોધો જે $(1, 7)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને ઉગમબિંદુ સાથે $\frac{2\pi}{3}$ નો ખૂણો બનાવે છે.
A
$3y + 4x - 25 = 0$
B
$x + y - 8 = 0$
C
$3x + 4y - 31 = 0$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) ધારો કે જીવા $(1, 7)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે. $m$ ઢાળવાળી રેખાનું સમીકરણ $y - 7 = m(x - 1)$ છે,જે $mx - y + (7 - m) = 0$ થાય છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ થી આ રેખાનું અંતર $d = \frac{|7 - m|}{\sqrt{m^2 + 1}}$ છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 100$ (ત્રિજ્યા $r = 10$) માટે,$d < 10$ હોવું જોઈએ.
વિકલ્પ $C$ માટે,$3x + 4y - 31 = 0$,ઉગમબિંદુથી અંતર $d = \frac{31}{5} = 6.2 < 10$ છે. આ રેખા $(1, 7)$ માંથી પસાર થાય છે કારણ કે $3(1) + 4(7) - 31 = 0$. તેથી,આ એક માન્ય જીવા છે.
117
DifficultMCQ
જો એક વર્તુળ,રેખાઓ $\lambda x - y + 1 = 0$ અને $x - 2y + 3 = 0$ ના યામ અક્ષો સાથેના છેદબિંદુઓમાંથી પસાર થાય,તો $\lambda$ નું મૂલ્ય શોધો:
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$3$

Solution

(A) રેખા $L_1: \lambda x - y + 1 = 0$ અક્ષોને $(0, 1)$ અને $(-1/\lambda, 0)$ માં છેદે છે.
રેખા $L_2: x - 2y + 3 = 0$ અક્ષોને $(0, 3/2)$ અને $(-3, 0)$ માં છેદે છે.
જો વર્તુળ આ ચાર બિંદુઓમાંથી પસાર થાય,તો તે બિંદુઓ એક જ વર્તુળ પર હોવા જોઈએ.
ચાર બિંદુઓ $(x_1, 0), (x_2, 0), (0, y_1), (0, y_2)$ એક જ વર્તુળ પર હોય જો $x_1 x_2 = y_1 y_2$ થાય.
અહીં,$x$-અંત:ખંડ $-1/\lambda$ અને $-3$ છે,અને $y$-અંત:ખંડ $1$ અને $3/2$ છે.
તેથી,$(-1/\lambda) \times (-3) = 1 \times (3/2)$.
$3/\lambda = 3/2$.
આમ,$\lambda = 2$.
118
MediumMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 = 16$ ની જીવાનું સમીકરણ મેળવો જે બિંદુ $(2, -1)$ આગળ દુભાગે છે.
A
$2x - y = 5$
B
$2x + y = 5$
C
$x - 2y = 5$
D
$x + 2y = 5$

Solution

(A) બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ દુભાગતી વર્તૂળ $x^2 + y^2 = r^2$ ની જીવાનું સમીકરણ $T = S_1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,વર્તૂળ $x^2 + y^2 - 16 = 0$ છે,તેથી $S = x^2 + y^2 - 16$.
બિંદુ $(x_1, y_1) = (2, -1)$ છે.
$T = x x_1 + y y_1 - 16 = 2x - y - 16$.
$S_1 = x_1^2 + y_1^2 - 16 = (2)^2 + (-1)^2 - 16 = 4 + 1 - 16 = -11$.
$T = S_1$ લેતા,આપણને $2x - y - 16 = -11$ મળે છે.
$2x - y = 16 - 11$.
$2x - y = 5$.
119
MediumMCQ
ધારો કે વર્તુળો $x^2 + (y - 1)^2 = 9$ અને $(x - 1)^2 + y^2 = 25$ છે. નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
દરેક વર્તુળ બીજાની બહારની બાજુએ આવેલું છે.
B
એક વર્તુળ સંપૂર્ણપણે બીજાની અંદર આવેલું છે.
C
આ વર્તુળો એકબીજાને સ્પર્શે છે.
D
તેઓ બે બિંદુઓમાં છેદે છે.

Solution

(B) આપેલા વર્તુળોના સમીકરણો $x^2 + (y - 1)^2 = 3^2$ અને $(x - 1)^2 + y^2 = 5^2$ છે.
કેન્દ્રો $C_1 = (0, 1)$ અને $C_2 = (1, 0)$ છે.
ત્રિજ્યાઓ $r_1 = 3$ અને $r_2 = 5$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(1 - 0)^2 + (0 - 1)^2} = \sqrt{1^2 + (-1)^2} = \sqrt{2} \approx 1.414$ છે.
એક વર્તુળ બીજાની અંદર હોવાની શરત તપાસતા: $|r_2 - r_1| = |5 - 3| = 2$.
અહીં $d < |r_2 - r_1|$ (કારણ કે $\sqrt{2} < 2$) હોવાથી,એક વર્તુળ સંપૂર્ણપણે બીજાની અંદર આવેલું છે.
120
DifficultMCQ
બે સમકેન્દ્રીત વર્તુળો આપેલા છે,જેમાં નાના વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 4$ છે. જો દરેક વર્તુળ રેખા $x + y = 2$ પર અંતઃખંડ બનાવે અને બે વર્તુળો વચ્ચે બનતા અંતઃખંડની લંબાઈ $1$ હોય,તો મોટા વર્તુળનું સમીકરણ શોધો:
A
$x^2 + y^2 = 5$
B
$x^2 + y^2 = 5 + 2\sqrt{2}$
C
$x^2 + y^2 = 7 + 2\sqrt{2}$
D
$x^2 + y^2 = 11$

Solution

(C) નાના વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 4$ છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $r_1 = 2$ અને કેન્દ્ર $(0, 0)$ છે.
મોટા વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = R^2$ ધારો.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખા $x + y - 2 = 0$ નું અંતર $d = \frac{|0 + 0 - 2|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \sqrt{2}$ છે.
વર્તુળ દ્વારા રેખા પર બનતા અંતઃખંડની લંબાઈ $2\sqrt{r^2 - d^2}$ છે.
નાના વર્તુળ માટે,અંતઃખંડ $L_1 = 2\sqrt{4 - 2} = 2\sqrt{2}$.
મોટા વર્તુળ માટે,અંતઃખંડ $L_2 = 2\sqrt{R^2 - 2}$.
આપેલ છે કે $L_2 - L_1 = 1$,તેથી $L_2 = 1 + 2\sqrt{2}$.
$2\sqrt{R^2 - 2} = 1 + 2\sqrt{2} \implies 4(R^2 - 2) = 1 + 8 + 4\sqrt{2} = 9 + 4\sqrt{2}$.
$4R^2 = 17 + 4\sqrt{2} \implies R^2 = 4.25 + \sqrt{2}$.
121
DifficultMCQ
જો $(a \cos \theta_i, a \sin \theta_i)$ જ્યાં $i = 1, 2, 3$ એ $x^2 + y^2 = a^2$ વર્તુળમાં અંતર્ગત સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ દર્શાવતા હોય,તો:
A
$cos \theta_1 + cos \theta_2 + cos \theta_3 = 0$
B
$sin \theta_1 + sin \theta_2 + sin \theta_3 \neq 0$
C
$tan \theta_1 + tan \theta_2 + tan \theta_3 = 0$
D
$cot \theta_1 + cot \theta_2 + cot \theta_3 = 0$

Solution

(A) ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(a \cos \theta_1, a \sin \theta_1)$,$B(a \cos \theta_2, a \sin \theta_2)$ અને $C(a \cos \theta_3, a \sin \theta_3)$ છે.
ત્રિકોણ સમબાજુ હોવાથી અને તે $x^2 + y^2 = a^2$ વર્તુળમાં અંતર્ગત હોવાથી,ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર વર્તુળના કેન્દ્ર $(0, 0)$ સાથે સંપાતી થાય છે.
ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $(G) = (\frac{x_1+x_2+x_3}{3}, \frac{y_1+y_2+y_3}{3})$ છે.
મધ્યકેન્દ્ર $(0, 0)$ લેતા,આપણને મળે:
$\frac{a \cos \theta_1 + a \cos \theta_2 + a \cos \theta_3}{3} = 0 \implies \cos \theta_1 + \cos \theta_2 + \cos \theta_3 = 0$
$\frac{a \sin \theta_1 + a \sin \theta_2 + a \sin \theta_3}{3} = 0 \implies \sin \theta_1 + \sin \theta_2 + \sin \theta_3 = 0$
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
122
MediumMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 + 8x - 2y - 9 = 0$ અને $x^2 + y^2 - 2x + 8y - 7 = 0$ વચ્ચેનો છેદકોણ ............ $^o$ છે.
A
$60$
B
$90$
C
$45$
D
$30$

Solution

(B) વર્તુળ $x^2 + y^2 + 8x - 2y - 9 = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (-4, 1)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{(-4)^2 + 1^2 - (-9)} = \sqrt{16 + 1 + 9} = \sqrt{26}$.
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x + 8y - 7 = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (1, -4)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = \sqrt{1^2 + (-4)^2 - (-7)} = \sqrt{1 + 16 + 7} = \sqrt{24}$.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d^2 = (C_1C_2)^2 = (1 - (-4))^2 + (-4 - 1)^2 = 5^2 + (-5)^2 = 25 + 25 = 50$.
છેદકોણ $\theta$ માટેનું સૂત્ર $\cos \theta = \frac{r_1^2 + r_2^2 - d^2}{2r_1r_2}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\cos \theta = \frac{26 + 24 - 50}{2 \sqrt{26} \sqrt{24}} = \frac{50 - 50}{2 \sqrt{624}} = 0$.
તેથી,$\cos \theta = 0$ હોવાથી,$\theta = 90^o$ મળે.
123
DifficultMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 = 4x + 8y + 5$ એ રેખા $3x - 4y = m$ ને બે ભિન્ન બિંદુઓ આગળ ક્યારે છેદે?
A
$-85 < m < -35$
B
$-35 < m < 15$
C
$15 < m < 65$
D
$35 < m < 85$

Solution

(B) વર્તૂળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 4x - 8y - 5 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $(2, 4)$ અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2^2 + 4^2 - (-5)} = \sqrt{25} = 5$ છે.
રેખા $3x - 4y - m = 0$ માટે,કેન્દ્રથી લંબ અંતર $d = \frac{|3(2) - 4(4) - m|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}} = \frac{|-10 - m|}{5}$ છે.
બે ભિન્ન બિંદુઓ માટે $d < r$ હોવું જોઈએ,તેથી $\frac{|-10 - m|}{5} < 5$.
$|-10 - m| < 25$,એટલે કે $-25 < -10 - m < 25$.
$-15 < -m < 35$,તેથી $-35 < m < 15$.
124
EasyMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 - x + y - 1 = 0$ ની સાપેક્ષે બિંદુ $(1, 1)$ નું સ્થાન કયું છે?
A
વર્તુળની બહાર
B
વર્તુળની અંદર
C
વર્તુળ પર
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું સમીકરણ $S(x, y) = x^2 + y^2 - x + y - 1 = 0$ છે.
બિંદુ $(1, 1)$ નું સ્થાન શોધવા માટે,આપણે યામને $S$ માં મૂકીએ.
$S(1, 1) = (1)^2 + (1)^2 - (1) + (1) - 1$.
$S(1, 1) = 1 + 1 - 1 + 1 - 1$.
$S(1, 1) = 1$.
અહીં $S(1, 1) > 0$ હોવાથી,બિંદુ $(1, 1)$ વર્તુળની બહાર આવેલું છે.
125
EasyMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 - 2x + 4y - 4 = 0$ માટે,રેખા $2x - y - 1 = 0$ શું છે?
A
જીવા
B
વ્યાસ
C
સ્પર્શક
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) વર્તૂળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 2x + 4y - 4 = 0$ છે.
તેને $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$g = -1$,$f = 2$,અને $c = -4$ મળે છે.
વર્તૂળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (1, -2)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 - (-4)} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
રેખા $2x - y - 1 = 0$ નું કેન્દ્ર $(1, -2)$ થી લંબ અંતર $d$ શોધતા:
$d = \frac{|2(1) - (-2) - 1|}{\sqrt{2^2 + (-1)^2}} = \frac{|2 + 2 - 1|}{\sqrt{4 + 1}} = \frac{3}{\sqrt{5}}$.
અહીં $d < r$ હોવાથી $(\frac{3}{\sqrt{5}} \approx 1.34 < 3)$,રેખા વર્તૂળને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે.
તેથી,આ રેખા વર્તૂળની જીવા છે.
126
MediumMCQ
જો સમબાજુ ત્રિકોણના બે શિરોબિંદુઓ $(-1, 0)$ અને $(1, 0)$ હોય,તો તેનું પરિવૃત છે:
A
$x^2 + (y - \frac{1}{\sqrt{3}})^2 = \frac{4}{3}$
B
$x^2 + (y + \frac{1}{\sqrt{3}})^2 = \frac{4}{3}$
C
$x^2 + (y - \sqrt{3})^2 = \frac{4}{3}$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) ધારો કે સમબાજુ ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A(-1, 0)$,$B(1, 0)$ અને $C(0, y_c)$ છે.
ત્રિકોણ સમબાજુ હોવાથી,બાજુ $AB = BC = AC$ થાય.
બાજુ $AB$ ની લંબાઈ $= \sqrt{(1 - (-1))^2 + (0 - 0)^2} = 2$.
ત્રિકોણની ઊંચાઈ $h = \frac{\sqrt{3}}{2} \times \text{બાજુ} = \frac{\sqrt{3}}{2} \times 2 = \sqrt{3}$.
$AB$ નું મધ્યબિંદુ $(0, 0)$ છે. ત્રીજું શિરોબિંદુ $C$ એ $AB$ ના લંબદ્વિભાજક પર એટલે કે $y$-અક્ષ પર આવેલું છે. તેથી,$C = (0, \sqrt{3})$ અથવા $(0, -\sqrt{3})$.
સમબાજુ ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર એ તેનું મધ્યકેન્દ્ર છે. $C = (0, \sqrt{3})$ માટે,મધ્યકેન્દ્ર $(\frac{-1+1+0}{3}, \frac{0+0+\sqrt{3}}{3}) = (0, \frac{1}{\sqrt{3}})$ છે.
ત્રિજ્યા $R$ એ મધ્યકેન્દ્ર $(0, \frac{1}{\sqrt{3}})$ થી $(1, 0)$ સુધીનું અંતર છે,તેથી $R^2 = (1-0)^2 + (0 - \frac{1}{\sqrt{3}})^2 = 1 + \frac{1}{3} = \frac{4}{3}$.
પરિવૃતનું સમીકરણ $x^2 + (y - \frac{1}{\sqrt{3}})^2 = \frac{4}{3}$ છે.
તે જ રીતે,$C = (0, -\sqrt{3})$ માટે,મધ્યકેન્દ્ર $(0, -\frac{1}{\sqrt{3}})$ મળે,જેનું સમીકરણ $x^2 + (y + \frac{1}{\sqrt{3}})^2 = \frac{4}{3}$ થાય.
127
EasyMCQ
વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 4x - 7y - 12 = 0$ નો $x-$અક્ષ પરનો અંત:ખંડ મેળવો.
A
$8$
B
$3$
C
$4$
D
$7$

Solution

(A) વર્તૂળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 4x - 7y - 12 = 0$ છે.
$x-$અક્ષ પરનો અંત:ખંડ મેળવવા માટે,આપણે સમીકરણમાં $y = 0$ મૂકીશું.
$y = 0$ મૂકતા,આપણને $x^2 + 0^2 + 4x - 7(0) - 12 = 0$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $x^2 + 4x - 12 = 0$ થાય છે.
આ દ્વિઘાત સમીકરણના અવયવ પાડતા,$(x + 6)(x - 2) = 0$ મળે છે.
તેથી $x = -6$ અને $x = 2$ મળે છે.
વર્તૂળ $x-$અક્ષને $(-6, 0)$ અને $(2, 0)$ બિંદુઓમાં છેદે છે.
$x-$અક્ષ પરનો અંત:ખંડ આ બે બિંદુઓ વચ્ચેનું અંતર છે,જે $|2 - (-6)| = |2 + 6| = 8$ થાય છે.
128
DifficultMCQ
જો સમબાજુ ત્રિકોણના અંત:વૃતનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 4x - 6y + 4 = 0$ હોય,તો તેના પરિવૃતનું સમીકરણ શું થાય?
A
$x^2 + y^2 + 4x - 6y - 23 = 0$
B
$x^2 + y^2 + 4x - 6y + 23 = 0$
C
$x^2 + y^2 + 4x - 6y - 33 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ અંત:વૃતનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 4x - 6y + 4 = 0$ છે.
તેનું કેન્દ્ર (અંત:કેન્દ્ર) $(-2, 3)$ છે અને તેની અંત:ત્રિજ્યા $r = \sqrt{(-2)^2 + (3)^2 - 4} = \sqrt{4 + 9 - 4} = \sqrt{9} = 3$ છે.
સમબાજુ ત્રિકોણમાં,અંત:કેન્દ્ર અને પરિકેન્દ્ર એક જ હોય છે.
તેથી,પરિકેન્દ્ર $(-2, 3)$ છે.
વળી,સમબાજુ ત્રિકોણમાં,પરિત્રિજ્યા $R$ એ અંત:ત્રિજ્યા $r$ કરતા બમણી હોય છે,તેથી $R = 2r = 2 \times 3 = 6$.
પરિવૃતનું સમીકરણ $(x - (-2))^2 + (y - 3)^2 = R^2$ થાય.
$(x + 2)^2 + (y - 3)^2 = 6^2$.
$x^2 + 4x + 4 + y^2 - 6y + 9 = 36$.
$x^2 + y^2 + 4x - 6y + 13 - 36 = 0$.
$x^2 + y^2 + 4x - 6y - 23 = 0$.
129
DifficultMCQ
જો $(x_i, y_i)$ એ સમબાજુ ત્રિકોણ $ABC$ ના શિરોબિંદુઓ હોય કે જેથી $(x_1 - 2)^2 + (y_1 - 3)^2 = (x_2 - 2)^2 + (y_2 - 3)^2 = (x_3 - 2)^2 + (y_3 - 3)^2$ થાય,તો $2(x_1 + x_2 + x_3) + 3(y_1 + y_2 + y_3)$ ની કિંમત શોધો.
A
$30$
B
$29$
C
$39$
D
એકપણ નહિ

Solution

(C) આપેલ શરત $(x_i - 2)^2 + (y_i - 3)^2 = R^2$ સૂચવે છે કે ત્રણેય શિરોબિંદુઓ $(x_1, y_1)$,$(x_2, y_2)$,અને $(x_3, y_3)$ એ $(2, 3)$ કેન્દ્ર ધરાવતા વર્તુળ પર આવેલા છે.
સમબાજુ ત્રિકોણ હોવાથી,પરિકેન્દ્ર અને મધ્યકેન્દ્ર એક જ બિંદુએ હોય છે.
તેથી,ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર $(G) = (2, 3)$ છે.
મધ્યકેન્દ્રના યામ $G = (\frac{x_1 + x_2 + x_3}{3}, \frac{y_1 + y_2 + y_3}{3})$ દ્વારા મળે છે.
યામ સરખાવતા,$\frac{x_1 + x_2 + x_3}{3} = 2 \implies x_1 + x_2 + x_3 = 6$ અને $\frac{y_1 + y_2 + y_3}{3} = 3 \implies y_1 + y_2 + y_3 = 9$.
આ કિંમતોને $2(x_1 + x_2 + x_3) + 3(y_1 + y_2 + y_3)$ માં મૂકતા:
$= 2(6) + 3(9) = 12 + 27 = 39$.
130
MediumMCQ
જો વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ એ $x$-અક્ષને સ્પર્શતું હોય,તો:
A
$f^2 = c$
B
$g^2 = c$
C
$g = f$
D
$g^2 + f^2 = c$

Solution

(B) વર્તુળનું સામાન્ય સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2 + f^2 - c}$ છે.
જો વર્તુળ $x$-અક્ષને સ્પર્શતું હોય,તો કેન્દ્રથી $x$-અક્ષનું લંબ અંતર એ વર્તુળની ત્રિજ્યા જેટલું હોય.
કેન્દ્ર $(-g, -f)$ થી $x$-અક્ષ $(y = 0)$ નું અંતર $|-f| = |f|$ છે.
તેથી,$|f| = \sqrt{g^2 + f^2 - c}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$f^2 = g^2 + f^2 - c$.
આનું સાદુંરૂપ આપતા,$g^2 = c$ મળે છે.
131
MediumMCQ
રેખા $3y = x + 10$ પર કેન્દ્ર હોય તેવા વર્તુળની અંદર લંબચોરસ $ABCD$ દોરેલો છે. જો $A$ અને $B$ અનુક્રમે બિંદુઓ $(-6, 7)$ અને $(4, 7)$ હોય,તો લંબચોરસનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
Question diagram
A
$40$
B
$80$
C
$20$
D
$160$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $O(h, k)$ છે. કેન્દ્ર રેખા $3y = x + 10$ પર હોવાથી,$3k = h + 10$,અથવા $h = 3k - 10$ મળે.
વર્તુળમાં અંતર્ગત લંબચોરસ $ABCD$ માટે,તેનું કેન્દ્ર $O$ એ વિકર્ણ $AC$ અને $BD$ નું મધ્યબિંદુ છે. વળી,કોઈપણ જીવાનો લંબદ્વિભાજક કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
બિંદુઓ $A(-6, 7)$ અને $B(4, 7)$ વર્તુળ પર છે. રેખાખંડ $AB$ સમક્ષિતિજ છે કારણ કે $y$-યામ સમાન છે.
$AB$ નો લંબદ્વિભાજક એ $AB$ ના મધ્યબિંદુમાંથી પસાર થતી શિરોલંબ રેખા છે. $AB$ નું મધ્યબિંદુ $(\frac{-6+4}{2}, \frac{7+7}{2}) = (-1, 7)$ છે.
આમ,$AB$ નો લંબદ્વિભાજક $x = -1$ છે.
કેન્દ્ર $O(h, k)$ આ લંબદ્વિભાજક પર હોવાથી,$h = -1$ મળે.
$h = 3k - 10$ માં $h = -1$ મૂકતા,$-1 = 3k - 10$,એટલે કે $3k = 9$,તેથી $k = 3$ મળે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $O(-1, 3)$ છે.
બાજુ $AB$ ની લંબાઈ $|4 - (-6)| = 10$ છે.
કેન્દ્ર $O(-1, 3)$ થી રેખા $AB$ $(y=7)$ નું અંતર $|7 - 3| = 4$ છે.
વર્તુળમાં અંતર્ગત લંબચોરસમાં,કેન્દ્રથી બાજુ $AB$ નું અંતર એ બીજી બાજુ $AD$ ની લંબાઈનું અડધું હોય છે.
તેથી,$\frac{AD}{2} = 4$,જેનો અર્થ છે કે $AD = 8$.
લંબચોરસ $ABCD$ નું ક્ષેત્રફળ $= AB \times AD = 10 \times 8 = 80$.
132
EasyMCQ
ત્રિકોણની ત્રણ બાજુઓને વ્યાસ તરીકે લઈને દોરેલા ત્રણ વર્તુળોનું રેડિકલ કેન્દ્ર (મૂલાક્ષ કેન્દ્ર) શું છે?
A
ત્રિકોણનું અંત:કેન્દ્ર
B
ત્રિકોણનું મધ્યકેન્દ્ર
C
ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર
D
ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર

Solution

(C) ધારો કે ત્રિકોણના શિરોબિંદુઓ $A, B,$ અને $C$ છે. બાજુઓ $BC, CA,$ અને $AB$ ને વ્યાસ તરીકે લઈને દોરેલા વર્તુળોના સમીકરણો નીચે મુજબ છે:
$S_1: (x-x_B)(x-x_C) + (y-y_B)(y-y_C) = 0$
$S_2: (x-x_C)(x-x_A) + (y-y_C)(y-y_A) = 0$
$S_3: (x-x_A)(x-x_B) + (y-y_A)(y-y_B) = 0$
$S_1$ અને $S_2$ ની રેડિકલ ધરી $S_1 - S_2 = 0$ છે,જે $C$ માંથી $AB$ પરના વેધનું સમીકરણ દર્શાવે છે.
તે જ રીતે,$S_2$ અને $S_3$ ની રેડિકલ ધરી $A$ માંથી $BC$ પરનો વેધ છે.
આ રેડિકલ ધરીઓનું છેદબિંદુ એ ત્રણેય વેધનું સંગમબિંદુ છે,જેને ત્રિકોણનું લંબકેન્દ્ર કહેવામાં આવે છે.
133
DifficultMCQ
બે વર્તુળોનો છેદકોણ $0^{\circ}$ ક્યારે થાય?
A
તેઓ અલગ-અલગ હોય.
B
તેઓ બે બિંદુઓમાં છેદે.
C
તેઓ એકબીજાને માત્ર એક બિંદુએ સ્પર્શે.
D
તે શક્ય નથી.

Solution

(C) બે વર્તુળો વચ્ચેનો છેદકોણ $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{r_1^2 + r_2^2 - d^2}{2r_1r_2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $r_1$ અને $r_2$ એ ત્રિજ્યાઓ છે અને $d$ એ કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર છે.
જો $\theta = 0^{\circ}$ હોય,તો $\cos 0^{\circ} = 1$ થાય.
આનો અર્થ એ છે કે $\frac{r_1^2 + r_2^2 - d^2}{2r_1r_2} = 1$,જેનું સાદું રૂપ $r_1^2 + r_2^2 - d^2 = 2r_1r_2$ થાય.
ગોઠવતા $d^2 = r_1^2 + r_2^2 - 2r_1r_2 = (r_1 - r_2)^2$ મળે.
આમ,$d = |r_1 - r_2|$.
આ શરત દર્શાવે છે કે બે વર્તુળો એકબીજાને અંદરની તરફ એક બિંદુએ સ્પર્શે છે.
134
DifficultMCQ
જો બિંદુ $\left( -\sqrt{8}, \sqrt{8} \right)$ માંથી પસાર થતી અને $x$-અક્ષ સાથે $135^{\circ}$ નો ખૂણો બનાવતી રેખા,વર્તૂળ $x = 5 \cos \theta, y = 5 \sin \theta$ ને $A$ અને $B$ બિંદુ આગળ છેદે,તો જીવા $AB$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$10$
B
$5$
C
$30$
D
$2\sqrt{5}$

Solution

(A) વર્તૂળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 25$ છે,જેનું કેન્દ્ર $C(0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = 5$ છે.
રેખા બિંદુ $P(-\sqrt{8}, \sqrt{8})$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો ઢાળ $m = \tan(135^{\circ}) = -1$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $y - \sqrt{8} = -1(x + \sqrt{8})$ છે,જેનું સાદું રૂપ $x + y = 0$ થાય છે.
કેન્દ્ર $(0, 0)$ થી રેખા $x + y = 0$ નું લંબ અંતર $d = \frac{|0 + 0|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = 0$ છે.
અંતર $d = 0$ હોવાથી,રેખા વર્તૂળના કેન્દ્રમાંથી પસાર થાય છે.
તેથી,જીવા $AB$ એ વર્તૂળનો વ્યાસ છે.
વ્યાસની લંબાઈ $2r = 2 \times 5 = 10$ થાય.
135
DifficultMCQ
જો રેખા $y = mx + 1$ એ વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 3x = 0$ ને $y$-અક્ષથી સમાન અંતરે અને વિરૂદ્ધ બાજુએ બે બિંદુઓ આગળ મળે,તો:
A
$2m - 3 = 0$
B
$2m + 3 = 0$
C
$3m + 2 = 0$
D
$3m - 2 = 0$

Solution

(B) વર્તૂળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 3x = 0$ છે.
$y = mx + 1$ ને વર્તૂળના સમીકરણમાં મૂકતા:
$x^2 + (mx + 1)^2 + 3x = 0$
$x^2 + m^2x^2 + 2mx + 1 + 3x = 0$
$(1 + m^2)x^2 + (2m + 3)x + 1 = 0$.
ધારો કે આ દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $x_1$ અને $x_2$ છે. આ છેદબિંદુઓના $x$-યામ દર્શાવે છે.
બિંદુઓ $y$-અક્ષથી સમાન અંતરે અને વિરૂદ્ધ બાજુએ હોવાથી,$x_1 = -x_2$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $x_1 + x_2 = 0$.
દ્વિઘાત સમીકરણ $ax^2 + bx + c = 0$ માટે,બીજનો સરવાળો $-b/a$ થાય છે.
તેથી,$-(2m + 3) / (1 + m^2) = 0$.
આથી $2m + 3 = 0$ મળે છે.
136
EasyMCQ
જો વર્તૂળ $x^2 + y^2 + 2x + 4y - 3 = 0$ ના વ્યાસનું એક અંત્યબિંદુ $(1, 0)$ હોય,તો વ્યાસનું બીજું અંત્યબિંદુ કયું છે?
A
$(-3, -4)$
B
$(-3, 4)$
C
$(3, -4)$
D
$(3, 4)$

Solution

(A) વર્તૂળનું આપેલ સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2x + 4y - 3 = 0$ છે.
તેને વ્યાપક સ્વરૂપ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$2g = 2 \implies g = 1$ અને $2f = 4 \implies f = 2$ મળે છે.
વર્તૂળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-1, -2)$ છે.
ધારો કે વ્યાસનું બીજું અંત્યબિંદુ $(x_1, y_1)$ છે.
કેન્દ્ર એ વ્યાસનું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\frac{x_1 + 1}{2} = -1 \implies x_1 + 1 = -2 \implies x_1 = -3$.
$\frac{y_1 + 0}{2} = -2 \implies y_1 = -4$.
આમ,વ્યાસનું બીજું અંત્યબિંદુ $(-3, -4)$ છે.
137
DifficultMCQ
$(a \cos \alpha, a \sin \alpha)$,$(a \cos \beta, a \sin \beta)$ અને $(a \cos \gamma, a \sin \gamma)$ બિંદુઓ દ્વારા બનતા ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર શોધો.
A
$(0, 0)$
B
$\left( \frac{a}{3}(\cos \alpha + \cos \beta + \cos \gamma), \frac{a}{3}(\sin \alpha + \sin \beta + \sin \gamma) \right)$
C
$(a, 0)$
D
એકપણ નહિ

Solution

(A) આપેલા બિંદુઓ $A(a \cos \alpha, a \sin \alpha)$,$B(a \cos \beta, a \sin \beta)$ અને $C(a \cos \gamma, a \sin \gamma)$ છે.
આ બિંદુઓ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ કેન્દ્ર અને $a$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળ પર આવેલા છે,કારણ કે ઉગમબિંદુથી દરેક બિંદુનું અંતર $\sqrt{(a \cos \theta)^2 + (a \sin \theta)^2} = \sqrt{a^2(\cos^2 \theta + \sin^2 \theta)} = a$ થાય છે.
ત્રિકોણના ત્રણેય શિરોબિંદુઓ ઉગમબિંદુ પર કેન્દ્રિત વર્તુળ પર આવેલા હોવાથી,ત્રિકોણનું પરિકેન્દ્ર ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ છે.
138
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 + 2x + 4y - 3 = 0$ પર બિંદુ $P(1, 0)$ ની વ્યાસાંતે સામેનું બિંદુ કયું છે?
A
$(-3, 4)$
B
$(-3, -4)$
C
$(3, -4)$
D
$(3, 4)$

Solution

(B) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2x + 4y - 3 = 0$ છે.
તેને વ્યાપક સ્વરૂપ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,$g = 1$ અને $f = 2$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(-g, -f) = (-1, -2)$ છે.
ધારો કે $Q(\alpha, \beta)$ એ બિંદુ $P(1, 0)$ ની વ્યાસાંતે સામેનું બિંદુ છે.
કેન્દ્ર એ વ્યાસ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી:
$\frac{1 + \alpha}{2} = -1$ $\Rightarrow 1 + \alpha = -2$ $\Rightarrow \alpha = -3$
$\frac{0 + \beta}{2} = -2 \Rightarrow \beta = -4$
આમ,બિંદુ $Q$ એ $(-3, -4)$ છે.
139
DifficultMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 4x + 8y + 5$ એ રેખા $3x - 4y = m$ ને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે તો:
A
$ - 35 < m < 15$
B
$ 15 < m < 65$
C
$ 35 < m < 85$
D
$ - 85 < m < - 35$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - 4x - 8y - 5 = 0$ છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $(2, 4)$ છે.
ત્રિજ્યા $r = \sqrt{2^2 + 4^2 - (-5)} = \sqrt{4 + 16 + 5} = 5$ છે.
રેખા $3x - 4y - m = 0$ વર્તુળને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે તે માટે કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર $d < r$ હોવું જોઈએ.
$d = \frac{|3(2) - 4(4) - m|}{\sqrt{3^2 + (-4)^2}} = \frac{|-10 - m|}{5} = \frac{|10 + m|}{5}$.
શરત મુજબ,$\frac{|10 + m|}{5} < 5 \implies |10 + m| < 25$.
તેથી,$-25 < 10 + m < 25 \implies -35 < m < 15$.
140
DifficultMCQ
બે વર્તુળો $x^2 + y^2 = ax$ અને $x^2 + y^2 = c^2$ એકબીજાને સ્પર્શે છે જો:
A
$|a| = c$
B
$a = 2c$
C
$|a| = 2c$
D
$2|a| = c$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણો $x^2 + y^2 - ax = 0$ અને $x^2 + y^2 = c^2$ છે.
પ્રથમ વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (\frac{a}{2}, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = |\frac{a}{2}|$ છે.
બીજા વર્તુળ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = |c|$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = \sqrt{(\frac{a}{2} - 0)^2 + (0 - 0)^2} = |\frac{a}{2}|$ છે.
બે વર્તુળો એકબીજાને સ્પર્શે છે જો તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા અથવા તફાવત જેટલું હોય,એટલે કે $d = |r_1 \pm r_2|$.
$|\frac{a}{2}| = ||\frac{a}{2}| \pm |c||$.
કિસ્સો $1$: $|\frac{a}{2}| = |\frac{a}{2}| + |c| \Rightarrow |c| = 0$ (વર્તુળ માટે શક્ય નથી).
કિસ્સો $2$: $|\frac{a}{2}| = | |\frac{a}{2}| - |c| |$.
આ સૂચવે છે કે $|\frac{a}{2}| = |c| - |\frac{a}{2}|$ (ધારી લઈએ કે $|c| > |\frac{a}{2}|$).
આમ,$2|\frac{a}{2}| = |c|$,જે $|a| = c$ માં પરિણમે છે.
141
DifficultMCQ
$x-$અક્ષને $(1,0)$ બિંદુએ સ્પર્શતા અને $(2,3)$ બિંદુમાંથી પસાર થતા વર્તુળના વ્યાસની લંબાઈ શોધો:
A
$\frac{10}{3}$
B
$\frac{3}{5}$
C
$\frac{6}{5}$
D
$\frac{5}{3}$

Solution

(A) ધારો કે વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(1,h)$ છે.
વર્તુળ $x-$અક્ષને $(1,0)$ બિંદુએ સ્પર્શે છે,તેથી વર્તુળની ત્રિજ્યા $|h|$ છે.
વર્તુળ $(2,3)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે,તેથી અંતર $CB$ એ ત્રિજ્યા $|h|$ જેટલું હોવું જોઈએ.
$CB^2 = h^2$
$(2-1)^2 + (3-h)^2 = h^2$
$1^2 + (9 - 6h + h^2) = h^2$
$1 + 9 - 6h = 0$
$10 = 6h$
$h = \frac{10}{6} = \frac{5}{3}$
વર્તુળનો વ્યાસ $2|h| = 2 \times \frac{5}{3} = \frac{10}{3}$ છે.
Solution diagram
142
DifficultMCQ
ધારો કે $C$ એ $(1, 1)$ કેન્દ્ર અને $1$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે. જો $T$ એ $(0, y)$ કેન્દ્ર ધરાવતું વર્તુળ હોય,જે ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થાય છે અને વર્તુળ $C$ ને બહારથી સ્પર્શે છે,તો $T$ ની ત્રિજ્યા કેટલી થાય?
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{4}$
C
$\frac{\sqrt{3}}{\sqrt{2}}$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(B) ધારો કે વર્તુળ $T$ ની ત્રિજ્યા $r$ છે. $T$ નું કેન્દ્ર $(0, y)$ છે અને તે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેની ત્રિજ્યા $r = |y|$ થાય.
વર્તુળ $T$ એ વર્તુળ $C$ ને બહારથી સ્પર્શે છે,તેથી તેમના કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર તેમની ત્રિજ્યાઓના સરવાળા જેટલું હોય.
$C$ નું કેન્દ્ર $(1, 1)$ અને ત્રિજ્યા $R = 1$ છે.
$T$ નું કેન્દ્ર $(0, y)$ અને ત્રિજ્યા $r = y$ છે.
કેન્દ્રો $(1, 1)$ અને $(0, y)$ વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{(1-0)^2 + (1-y)^2} = \sqrt{1 + (1-y)^2}$ છે.
ત્રિજ્યાઓના સરવાળા $R + r = 1 + y$ સાથે સરખાવતા:
$\sqrt{1 + (1-y)^2} = 1 + y$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$1 + (1 - 2y + y^2) = (1 + y)^2$
$2 - 2y + y^2 = 1 + 2y + y^2$
$2 - 2y = 1 + 2y$
$4y = 1$
$y = \frac{1}{4}$
આમ,$T$ ની ત્રિજ્યા $\frac{1}{4}$ છે.
143
MediumMCQ
$P(3,1)$,$Q(6,5)$ અને $R(x,y)$ એ ત્રણ બિંદુઓ છે કે જેથી ખૂણો $\angle PRQ$ કાટખૂણો છે અને $\Delta RPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= 5$ છે. તો આવા બિંદુઓ $R$ ની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$4$

Solution

(D) કારણ કે $\angle PRQ = 90^{\circ}$,બિંદુ $R$ એ $PQ$ ને વ્યાસ તરીકે ધરાવતા વર્તુળ પર હોવું જોઈએ.
વ્યાસ $PQ$ ની લંબાઈ $= \sqrt{(6-3)^2 + (5-1)^2} = \sqrt{3^2 + 4^2} = \sqrt{9+16} = 5$.
આ વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = \frac{5}{2} = 2.5$ છે.
$\Delta RPQ$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = 5$.
$\frac{1}{2} \times 5 \times h = 5 \implies h = 2$.
અહીં,$h$ એ રેખાખંડ $PQ$ થી બિંદુ $R$ નું લંબ અંતર છે.
વર્તુળ પરના કોઈપણ બિંદુનું વ્યાસ $PQ$ થી મહત્તમ અંતર ત્રિજ્યા $r = 2.5$ છે,અને આપણને $h = 2$ ની જરૂર હોવાથી,ઉપરના અર્ધવર્તુળ પર બે બિંદુઓ અને નીચેના અર્ધવર્તુળ પર બે બિંદુઓ મળે છે જે આ શરતનું પાલન કરે છે.
આમ,આવા $4$ બિંદુઓ $R$ મળે છે.
Solution diagram
144
MediumMCQ
સીધી રેખા $(x - 2) + (y + 3) = 0$ એ વર્તુળ $(x - 2)^2 + (y - 3)^2 = 11$ ને કયા બિંદુએ છેદે છે?
A
કોઈ બિંદુ નહીં
B
એક બિંદુ
C
બે બિંદુઓ
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) વર્તુળનું સમીકરણ $(x - 2)^2 + (y - 3)^2 = 11$ છે. કેન્દ્ર $(2, 3)$ છે અને ત્રિજ્યા $r = \sqrt{11}$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $x + y - 1 = 0$ છે.
કેન્દ્ર $(2, 3)$ થી રેખા $x + y - 1 = 0$ પરના લંબ અંતર $d$ ની ગણતરી $d = \frac{|2 + 3 - 1|}{\sqrt{1^2 + 1^2}} = \frac{4}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2} = \sqrt{8}$ મુજબ થાય છે.
અહીં $d = \sqrt{8}$ અને $r = \sqrt{11}$ હોવાથી,$d < r$ મળે છે.
કેન્દ્રથી રેખાનું લંબ અંતર ત્રિજ્યા કરતા ઓછું હોવાથી,રેખા વર્તુળને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે.
145
MediumMCQ
જેનું કેન્દ્ર $(3, -1)$ હોય અને જે રેખા $2x - 5y + 18 = 0$ પર $6$ લંબાઈની જીવા કાપે છે તે વર્તુળનું સમીકરણ શોધો.
A
$(x - 3)^2 + (y + 1)^2 = 38$
B
$(x + 3)^2 + (y - 1)^2 = 38$
C
$(x - 3)^2 + (y + 1)^2 = \sqrt{38}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $AB$ એ વર્તુળ દ્વારા રેખા પર કાપવામાં આવેલી જીવા છે અને $CD$ એ કેન્દ્ર $C(3, -1)$ થી જીવા $AB$ પર દોરેલો લંબ છે.
કેન્દ્રમાંથી દોરેલો લંબ જીવાને દુભાગે છે,તેથી $AD = \frac{1}{2} AB = \frac{6}{2} = 3$.
બિંદુ $(3, -1)$ થી રેખા $2x - 5y + 18 = 0$ પરના લંબ $CD$ ની લંબાઈ:
$CD = \frac{|2(3) - 5(-1) + 18|}{\sqrt{2^2 + (-5)^2}} = \frac{|6 + 5 + 18|}{\sqrt{4 + 25}} = \frac{29}{\sqrt{29}} = \sqrt{29}$.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle CAD$ માં,પાયથાગોરસના પ્રમેય મુજબ,ત્રિજ્યા $r = CA$ છે:
$r^2 = CA^2 = AD^2 + CD^2 = 3^2 + (\sqrt{29})^2 = 9 + 29 = 38$.
કેન્દ્ર $(3, -1)$ અને ત્રિજ્યાનો વર્ગ $r^2 = 38$ ધરાવતા વર્તુળનું સમીકરણ:
$(x - 3)^2 + (y + 1)^2 = 38$.
Solution diagram
146
MediumMCQ
જો બિંદુઓ $(2, 0), (0, 1), (4, 5)$ અને $(0, c)$ એક જ વર્તુળ પર હોય (concyclic),તો $c$ ની કિંમત શોધો.
A
$ - 1, - \frac{3}{14} $
B
$ - 1, - \frac{14}{3} $
C
$ \frac{14}{3}, 1 $
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $(2, 0), (0, 1)$ અને $(4, 5)$ માંથી પસાર થતા વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + k = 0$ છે.
બિંદુઓ મૂકતા:
$(2, 0)$ માટે: $4 + 4g + k = 0 \Rightarrow 4g + k = -4$
$(0, 1)$ માટે: $1 + 2f + k = 0 \Rightarrow 2f + k = -1$
$(4, 5)$ માટે: $16 + 25 + 8g + 10f + k = 0 \Rightarrow 8g + 10f + k = -41$
આ સમીકરણો ઉકેલતા:
$k = -4 - 4g$
$2f = -1 - k = -1 - (-4 - 4g) = 3 + 4g \Rightarrow f = \frac{3}{2} + 2g$
ત્રીજા સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $8g + 10(\frac{3}{2} + 2g) + (-4 - 4g) = -41$
$8g + 15 + 20g - 4 - 4g = -41$ $\Rightarrow 24g = -52$ $\Rightarrow g = -\frac{13}{6}$
તેથી $k = -4 - 4(-\frac{13}{6}) = -4 + \frac{26}{3} = \frac{14}{3}$
અને $f = \frac{3}{2} + 2(-\frac{13}{6}) = \frac{9-26}{6} = -\frac{17}{6}$
વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 - \frac{13}{3}x - \frac{17}{3}y + \frac{14}{3} = 0$ છે.
બિંદુ $(0, c)$ વર્તુળ પર હોવાથી:
$0^2 + c^2 - \frac{13}{3}(0) - \frac{17}{3}c + \frac{14}{3} = 0$
$3c^2 - 17c + 14 = 0$
$(3c - 14)(c - 1) = 0$
આમ,$c = \frac{14}{3}$ અથવા $c = 1$.
147
MediumMCQ
બિંદુ $P(10, 7)$ એ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 4x - 2y - 20 = 0$ ની બહાર આવેલું છે. વર્તુળથી $P$ નું મહત્તમ અંતર કેટલું છે?
A
$5$
B
$10$
C
$12$
D
$15$

Solution

(D) વર્તુળનું આપેલ સમીકરણ $x^2 + y^2 - 4x - 2y - 20 = 0$ છે.
સામાન્ય સ્વરૂપ $x^2 + y^2 + 2gx + 2fy + c = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $g = -2$,$f = -1$,અને $c = -20$ મળે છે.
વર્તુળનું કેન્દ્ર $C(-g, -f) = (2, 1)$ છે.
વર્તુળની ત્રિજ્યા $r = \sqrt{g^2 + f^2 - c} = \sqrt{(-2)^2 + (-1)^2 - (-20)} = \sqrt{4 + 1 + 20} = \sqrt{25} = 5$ છે.
બિંદુ $P(10, 7)$ અને કેન્દ્ર $C(2, 1)$ વચ્ચેનું અંતર $CP = \sqrt{(10 - 2)^2 + (7 - 1)^2} = \sqrt{8^2 + 6^2} = \sqrt{64 + 36} = \sqrt{100} = 10$ છે.
વર્તુળથી બિંદુ $P$ નું મહત્તમ અંતર $CP + r = 10 + 5 = 15$ દ્વારા મળે છે.
148
MediumMCQ
વર્તુળનો વ્યાસ $AB$ છે અને $C$ એ વર્તુળ પરનું બીજું બિંદુ છે,તો ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ કેટલું હશે?
A
મહત્તમ,જો ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ હોય
B
ન્યૂનતમ,જો ત્રિકોણ સમદ્વિબાજુ હોય
C
મહત્તમ,જો ત્રિકોણ સમબાજુ હોય
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે વ્યાસ $AB$ એ ત્રિકોણનો પાયો છે. પાયા $AB$ ની લંબાઈ અચળ છે.
ત્રિકોણ $ABC$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{વેધ} = \frac{1}{2} \times AB \times h$.
$AB$ અચળ હોવાથી,જ્યારે વેધ $h$ મહત્તમ હોય ત્યારે ક્ષેત્રફળ મહત્તમ થાય.
વેધ $h$ એ બિંદુ $C$ થી વ્યાસ $AB$ સુધીનું લંબ અંતર છે. આ અંતર ત્યારે મહત્તમ હોય છે જ્યારે $C$ એ અર્ધવર્તુળના સૌથી ઊંચા બિંદુ પર હોય,જે $AC = BC$ હોય ત્યારે થાય છે.
તેથી,જ્યારે ત્રિકોણ $ABC$ સમદ્વિબાજુ ત્રિકોણ હોય ત્યારે તેનું ક્ષેત્રફળ મહત્તમ હોય છે.
149
DifficultMCQ
વર્તુળો $x^2 + y^2 - 10x + 16 = 0$ અને $x^2 + y^2 = r^2$ એકબીજાને બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે છે,જો
A
$r < 2$
B
$r > 8$
C
$2 < r < 8$
D
$2 \le r \le 8$

Solution

(C) પ્રથમ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 10x + 16 = 0$ માટે,કેન્દ્ર $C_1 = (5, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_1 = \sqrt{5^2 - 16} = 3$ છે.
બીજા વર્તુળ $x^2 + y^2 = r^2$ માટે,કેન્દ્ર $C_2 = (0, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r_2 = r$ છે.
કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર $d = 5$ છે.
બે વર્તુળો બે ભિન્ન બિંદુઓમાં છેદે તે માટેની શરત $|r_1 - r_2| < d < r_1 + r_2$ છે.
કિંમતો મૂકતા,$|3 - r| < 5 < 3 + r$ મળે છે.
$5 < 3 + r$ પરથી $r > 2$ મળે છે.
$|3 - r| < 5$ પરથી $r < 8$ મળે છે.
આમ,$2 < r < 8$ થાય.
150
EasyMCQ
ગણિતનો અચળાંક $\pi$ નું મૂલ્ય શું છે?
A
$3.14$
B
$2.71$
C
$1.61$
D
$0.57$

Solution

(A) ગણિતનો અચળાંક $\pi$ એ વર્તુળના પરિઘ અને તેના વ્યાસનો ગુણોત્તર દર્શાવે છે. તેનું આશરે મૂલ્ય $3.14$ છે.

10-1.Circle and System of Circles — Geometrical problems regarding circle and its properties · Frequently Asked Questions

1Are these 10-1.Circle and System of Circles questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 10-1.Circle and System of Circles Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.