Gujarati

System of co-ordinates, Direction cosines and direction ratios, Projection Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · THREE DIMENSIONAL GEOMETRY · System of co-ordinates, Direction cosines and direction ratios, Projection

319+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 319 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
જો $OP = 8$ અને $\overrightarrow{OP}$ એ $OX$-અક્ષ અને $OY$-અક્ષ સાથે અનુક્રમે $45^\circ$ અને $60^\circ$ ના ખૂણા બનાવે,તો $\overrightarrow{OP} = $
A
$8(\sqrt{2}\hat{i} + \hat{j} \pm \hat{k})$
B
$4(\sqrt{2}\hat{i} + \hat{j} \pm \hat{k})$
C
$\frac{1}{4}(\sqrt{2}\hat{i} + \hat{j} \pm \hat{k})$
D
$\frac{1}{8}(\sqrt{2}\hat{i} + \hat{j} \pm \hat{k})$

Solution

(B) ધારો કે $\overrightarrow{OP}$ ના દિશા ખૂણા $\alpha = 45^\circ$,$\beta = 60^\circ$ અને $\gamma$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$.
કિંમતો મૂકતા: $\cos^2 45^\circ + \cos^2 60^\circ + \cos^2 \gamma = 1$.
$(\frac{1}{\sqrt{2}})^2 + (\frac{1}{2})^2 + \cos^2 \gamma = 1$.
$\frac{1}{2} + \frac{1}{4} + \cos^2 \gamma = 1 \implies \frac{3}{4} + \cos^2 \gamma = 1 \implies \cos^2 \gamma = \frac{1}{4}$.
તેથી,$\cos \gamma = \pm \frac{1}{2}$.
સદિશ $\overrightarrow{OP}$ એ $OP(\cos \alpha \hat{i} + \cos \beta \hat{j} + \cos \gamma \hat{k})$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\overrightarrow{OP} = 8(\cos 45^\circ \hat{i} + \cos 60^\circ \hat{j} \pm \cos 60^\circ \hat{k})$.
$\overrightarrow{OP} = 8(\frac{1}{\sqrt{2}} \hat{i} + \frac{1}{2} \hat{j} \pm \frac{1}{2} \hat{k})$.
$\overrightarrow{OP} = 4(\sqrt{2} \hat{i} + \hat{j} \pm \hat{k})$.
2
EasyMCQ
સમતલ $2x + 3y - 6z = 5$ ના અભિલંબની દિકકોસાઇન (direction cosines) શોધો.
A
$2, 3, -6$
B
$\frac{2}{7}, \frac{3}{7}, -\frac{6}{7}$
C
$\frac{2}{5}, \frac{3}{5}, -\frac{6}{5}$
D
આમાંથી કોઈ પણ નહીં

Solution

(B) સમતલનું સમીકરણ $2x + 3y - 6z = 5$ છે.
આ સમીકરણને સમતલના વ્યાપક સમીકરણ $Ax + By + Cz = D$ સાથે સરખાવતા,અભિલંબના દિકગુણોત્તર $(A, B, C) = (2, 3, -6)$ મળે છે.
દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ શોધવા માટે,દિકગુણોત્તરને અભિલંબ સદિશના માન (magnitude) વડે ભાગવા પડે,જે $\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}$ છે.
માન $= \sqrt{2^2 + 3^2 + (-6)^2} = \sqrt{4 + 9 + 36} = \sqrt{49} = 7$.
તેથી,દિકકોસાઇન $\left( \frac{2}{7}, \frac{3}{7}, -\frac{6}{7} \right)$ થશે.
3
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ રેખા દ્વારા યામ અક્ષોની ધન દિશા સાથે બનાવેલા ખૂણા હોય,તો $\sin^2 \alpha + \sin^2 \beta + \sin^2 \gamma = $
A
$2$
B
$1$
C
$3$
D
$0$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે રેખાના દિકકોસાઇન $\cos \alpha, \cos \beta, \text{ અને } \cos \gamma$ છે.
કોઈપણ રેખા માટે,દિકકોસાઇનના વર્ગોનો સરવાળો નીચે મુજબ છે: $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$.
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરીને,આપણે લખી શકીએ:
$\sin^2 \alpha + \sin^2 \beta + \sin^2 \gamma = (1 - \cos^2 \alpha) + (1 - \cos^2 \beta) + (1 - \cos^2 \gamma)$
$= 3 - (\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma)$
$= 3 - 1 = 2$.
તેથી,સાચું મૂલ્ય $2$ છે.
4
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ સદિશના દિશા ખૂણા હોય અને $\cos \alpha = \frac{14}{15}$,$\cos \beta = \frac{1}{3}$ હોય,તો $\cos \gamma = $
A
$\pm \frac{2}{15}$
B
$\frac{1}{5}$
C
$\pm \frac{1}{15}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) સદિશના દિક્કોસાઇન નિત્યસમ $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ નું પાલન કરે છે.
આપેલ છે કે $\cos \alpha = \frac{14}{15}$ અને $\cos \beta = \frac{1}{3}$.
આ કિંમતોને નિત્યસમમાં મૂકતા:
$\left( \frac{14}{15} \right)^2 + \left( \frac{1}{3} \right)^2 + \cos^2 \gamma = 1$
$\frac{196}{225} + \frac{1}{9} + \cos^2 \gamma = 1$
$\frac{196}{225} + \frac{25}{225} + \cos^2 \gamma = 1$
$\frac{221}{225} + \cos^2 \gamma = 1$
$\cos^2 \gamma = 1 - \frac{221}{225} = \frac{4}{225}$
$\cos \gamma = \pm \sqrt{\frac{4}{225}} = \pm \frac{2}{15}$.
5
EasyMCQ
$x$-અક્ષ પરના તમામ બિંદુઓ માટે
A
$x = 0$
B
$y = 0$
C
$x = 0, y = 0$
D
$y = 0, z = 0$

Solution

(D) ત્રિ-પરિમાણીય કાર્તેઝિયન યામ પદ્ધતિમાં,અવકાશમાં કોઈપણ બિંદુને $(x, y, z)$ યામ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$x$-અક્ષ પર આવેલા કોઈપણ બિંદુ માટે,$xy$-સમતલ અને $xz$-સમતલથી તેનું અંતર શૂન્ય હોય છે.
આનો અર્થ એ છે કે $y$-યામ અને $z$-યામ બંને $0$ હોવા જોઈએ.
તેથી,$x$-અક્ષ પરના કોઈપણ બિંદુના યામ $(x, 0, 0)$ સ્વરૂપના હોય છે,જે સૂચવે છે કે $y = 0$ અને $z = 0$ થાય છે.
6
MediumMCQ
રેખા $x = y = z$ ના દિકકોસાઇન (direction cosines) શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}$
B
$\frac{1}{3}, \frac{1}{3}, \frac{1}{3}$
C
$1, 1, 1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ રેખા $x = y = z$ છે. જેને $\frac{x}{1} = \frac{y}{1} = \frac{z}{1}$ તરીકે લખી શકાય.
રેખાના પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ સાથે સરખાવતા,દિકગુણોત્તર $(a, b, c) = (1, 1, 1)$ મળે છે.
દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $l = \frac{a}{\sqrt{a^2+b^2+c^2}}$,$m = \frac{b}{\sqrt{a^2+b^2+c^2}}$,અને $n = \frac{c}{\sqrt{a^2+b^2+c^2}}$ છે.
અહીં,$\sqrt{a^2+b^2+c^2} = \sqrt{1^2+1^2+1^2} = \sqrt{3}$ થાય.
તેથી,દિકકોસાઇન $\left( \frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}}, \frac{1}{\sqrt{3}} \right)$ મળે છે.
7
MediumMCQ
જો અવકાશમાં એક સીધી રેખા યામ અક્ષો સાથે સમાન નમેલી હોય,તો કોઈપણ એક અક્ષ સાથે તેના નમનકોણનો કોસાઇન (cosine) શું થાય?
A
$1/3$
B
$1/2$
C
$1/\sqrt{3}$
D
$1/\sqrt{2}$

Solution

(C) ધારો કે રેખાના $x, y, z$ અક્ષો સાથેના દિશા ખૂણાઓ $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
રેખા યામ અક્ષો સાથે સમાન નમેલી હોવાથી,$\alpha = \beta = \gamma$ થાય.
રેખાના દિશા કોસાઇન $l = \cos \alpha, m = \cos \beta, n = \cos \gamma$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
કિંમતો મૂકતા,$\cos^2 \alpha + \cos^2 \alpha + \cos^2 \alpha = 1$ મળે.
$3 \cos^2 \alpha = 1$.
$\cos^2 \alpha = 1/3$.
$\cos \alpha = \pm 1/\sqrt{3}$.
આમ,નમનકોણનો કોસાઇન $1/\sqrt{3}$ છે (ધન કિંમતને ધ્યાનમાં લેતા).
8
EasyMCQ
જો એક રેખા $x$-અક્ષ અને $y$-અક્ષ સાથે અનુક્રમે $30^\circ$ અને $45^\circ$ ના ખૂણા બનાવે,તો તે $z$-અક્ષ સાથે બનાવેલ ખૂણો કેટલો હશે?
A
$45^\circ$
B
$60^\circ$
C
$120^\circ$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) ધારો કે રેખા $x$,$y$ અને $z$ અક્ષ સાથે બનાવેલા ખૂણા અનુક્રમે $\alpha$,$\beta$ અને $\gamma$ છે.
આપેલ છે કે $\alpha = 30^\circ$ અને $\beta = 45^\circ$.
રેખાના દિકકોસાઇન $l = \cos \alpha$,$m = \cos \beta$ અને $n = \cos \gamma$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$,જેનો અર્થ છે કે $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $\cos^2(30^\circ) + \cos^2(45^\circ) + \cos^2 \gamma = 1$.
$(\frac{\sqrt{3}}{2})^2 + (\frac{1}{\sqrt{2}})^2 + \cos^2 \gamma = 1$.
$\frac{3}{4} + \frac{1}{2} + \cos^2 \gamma = 1$.
$\frac{5}{4} + \cos^2 \gamma = 1$.
$\cos^2 \gamma = 1 - \frac{5}{4} = -\frac{1}{4}$.
વાસ્તવિક સંખ્યાનો વર્ગ ક્યારેય ઋણ હોઈ શકે નહીં,તેથી આવો કોઈ વાસ્તવિક ખૂણો $\gamma$ શક્ય નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.
9
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $P, Q, R, S$ ના યામ અનુક્રમે $(1, 2, 3), (4, 5, 7), (-4, 3, -6)$ અને $(2, 0, 2)$ હોય,તો:
A
$PQ \parallel RS$
B
$PQ \perp RS$
C
$PQ = RS$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(D) રેખા $PQ$ ના દિકગુણોત્તર $(4-1, 5-2, 7-3) = (3, 3, 4)$ છે.
રેખા $RS$ ના દિકગુણોત્તર $(2-(-4), 0-3, 2-(-6)) = (6, -3, 8)$ છે.
$PQ \parallel RS$ માટે,દિકગુણોત્તરનો ગુણોત્તર સમાન હોવો જોઈએ: $\frac{3}{6} = \frac{3}{-3} = \frac{4}{8}$,એટલે કે $\frac{1}{2} = -1 = \frac{1}{2}$. જે ખોટું છે.
$PQ \perp RS$ માટે,દિકગુણોત્તરનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય હોવો જોઈએ: $(3)(6) + (3)(-3) + (4)(8) = 18 - 9 + 32 = 41 \neq 0$. જે ખોટું છે.
$PQ = RS$ માટે,લંબાઈ $PQ = \sqrt{3^2 + 3^2 + 4^2} = \sqrt{9 + 9 + 16} = \sqrt{34}$ અને $RS = \sqrt{6^2 + (-3)^2 + 8^2} = \sqrt{36 + 9 + 64} = \sqrt{109}$ છે. $\sqrt{34} \neq \sqrt{109}$ હોવાથી,આ પણ ખોટું છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ સાચું નથી.
10
EasyMCQ
જો બિંદુઓ $A, B, C, D$ ના યામ અનુક્રમે $(2, 3, -1), (3, 5, -3), (1, 2, 3)$ અને $(3, 5, 7)$ હોય,તો $CD$ પર $AB$ નો પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$\sqrt{3}$

Solution

(A) સદિશ $\vec{AB} = (3-2, 5-3, -3-(-1)) = (1, 2, -2)$ છે.
સદિશ $\vec{CD} = (3-1, 5-2, 7-3) = (2, 3, 4)$ છે.
$CD$ પર $AB$ નો પ્રક્ષેપ મેળવવા માટેનું સૂત્ર $\frac{\vec{AB} \cdot \vec{CD}}{|\vec{CD}|}$ છે.
પ્રથમ,અદિશ ગુણાકાર $\vec{AB} \cdot \vec{CD} = (1)(2) + (2)(3) + (-2)(4) = 2 + 6 - 8 = 0$ ગણો.
અહીં અદિશ ગુણાકાર $0$ હોવાથી,$CD$ પર $AB$ નો પ્રક્ષેપ $0$ થાય છે.
11
MediumMCQ
જો એક રેખાના યામ અક્ષો પરના પ્રક્ષેપો $2, -1, 2$ હોય,તો રેખાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(A) ધારો કે રેખાના યામ અક્ષો પરના પ્રક્ષેપો $x, y, z$ છે. આ પ્રક્ષેપો અક્ષોની દિશામાં રેખાના સદિશના ઘટકોને સમાન છે.
આપેલ છે કે,$x = 2$,$y = -1$,અને $z = 2$.
રેખાની લંબાઈ $L$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $L = \sqrt{x^2 + y^2 + z^2}$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$L = \sqrt{(2)^2 + (-1)^2 + (2)^2}$
$L = \sqrt{4 + 1 + 4}$
$L = \sqrt{9}$
$L = 3$.
તેથી,રેખાની લંબાઈ $3$ છે.
12
EasyMCQ
જો $A$ અને $B$ ના યામ $(1, 2, 3)$ અને $(7, 8, 7)$ હોય,તો યામ અક્ષો પર રેખાખંડ $AB$ ના પ્રક્ષેપો શું છે?
A
$6, 6, 4$
B
$4, 6, 4$
C
$3, 3, 2$
D
$2, 3, 2$

Solution

(A) બિંદુઓના યામ $A(1, 2, 3)$ અને $B(7, 8, 7)$ છે.
$(x_1, y_1, z_1)$ અને $(x_2, y_2, z_2)$ ને જોડતા રેખાખંડના યામ અક્ષો પરના પ્રક્ષેપો તેમના યામોના તફાવત દ્વારા મળે છે:
$x$-અક્ષ પરનો પ્રક્ષેપ: $|x_2 - x_1| = |7 - 1| = 6$.
$y$-અક્ષ પરનો પ્રક્ષેપ: $|y_2 - y_1| = |8 - 2| = 6$.
$z$-અક્ષ પરનો પ્રક્ષેપ: $|z_2 - z_1| = |7 - 3| = 4$.
તેથી,યામ અક્ષો પર રેખાખંડ $AB$ ના પ્રક્ષેપો $6, 6, 4$ છે.
13
MediumMCQ
બિંદુ $P$ ના યામ $(x, y, z)$ છે અને રેખા $OP$ ના દિકકોસાઇન $l, m, n$ છે,જ્યાં $O$ એ ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ છે. જો $r$ એ અંતર $OP$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયો સંબંધ સાચો છે?
A
$l = x, m = y, n = z$
B
$l = xr, m = yr, n = zr$
C
$x = lr, y = mr, z = nr$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે બિંદુ $P$ એ $(x, y, z)$ છે અને ઉગમબિંદુ $O$ એ $(0, 0, 0)$ છે.
ઉગમબિંદુથી બિંદુ $P$ નું અંતર $r$ એ $r = \sqrt{x^2 + y^2 + z^2}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
રેખા $OP$ ના દિકકોસાઇન $l, m, n$ એ રેખા દ્વારા $x, y, z$ અક્ષો સાથે બનાવેલા ખૂણાઓ $\alpha, \beta, \gamma$ ના કોસાઇન તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,$l = \cos \alpha = \frac{x}{r}$,$m = \cos \beta = \frac{y}{r}$,અને $n = \cos \gamma = \frac{z}{r}$ છે.
આ પદોને $r$ વડે ગુણતા,આપણને $x = lr$,$y = mr$,અને $z = nr$ મળે છે.
આમ,સાચો સંબંધ $x = lr, y = mr, z = nr$ છે.
14
MediumMCQ
એક રેખા યામ અક્ષો સાથે $\alpha, \beta, \gamma$ ખૂણા બનાવે છે. જો $\alpha + \beta = 90^o$ હોય,તો $\gamma = $ ......... $^o$
A
$0$
B
$90$
C
$180$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) રેખાના દિકકોસાઈન $\cos \alpha, \cos \beta, \cos \gamma$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$.
આપેલ છે કે $\alpha + \beta = 90^o$,તેથી $\beta = 90^o - \alpha$.
આ કિંમત નિત્યસમમાં મૂકતા:
$\cos^2 \alpha + \cos^2(90^o - \alpha) + \cos^2 \gamma = 1$
$\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha + \cos^2 \gamma = 1$
કારણ કે $\cos^2 \alpha + \sin^2 \alpha = 1$,તેથી આપણને મળે છે:
$1 + \cos^2 \gamma = 1$
$\cos^2 \gamma = 0$
$\cos \gamma = 0$
તેથી,$\gamma = 90^o$.
15
EasyMCQ
એક રેખાના યામ અક્ષો પરના પ્રક્ષેપો $4, 6, 12$ છે. તો તે રેખાના દિકકોસાઇન શોધો.
A
$\frac{2}{7}, \frac{3}{7}, \frac{6}{7}$
B
$2, 3, 6$
C
$\frac{2}{11}, \frac{3}{11}, \frac{6}{11}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે રેખાના યામ અક્ષો પરના પ્રક્ષેપો $a = 4$,$b = 6$,અને $c = 12$ છે.
આ પ્રક્ષેપો રેખાના દિકગુણોત્તર દર્શાવે છે.
દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ શોધવા માટે,આપણે દરેક દિકગુણોત્તરને સદિશના માન $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ વડે ભાગીએ છીએ.
માન $\sqrt{4^2 + 6^2 + 12^2} = \sqrt{16 + 36 + 144} = \sqrt{196} = 14$ છે.
આમ,દિકકોસાઇન $l = \frac{4}{14} = \frac{2}{7}$,$m = \frac{6}{14} = \frac{3}{7}$,અને $n = \frac{12}{14} = \frac{6}{7}$ મળે છે.
તેથી,દિકકોસાઇન $(\frac{2}{7}, \frac{3}{7}, \frac{6}{7})$ છે.
16
MediumMCQ
$(4, 3, -5)$ અને $(-2, 1, -8)$ બિંદુઓને જોડતી રેખાના દિક-ગુણોત્તર (direction ratios) શોધો.
A
$6, 2, 3$
B
$-6, -2, -3$
C
$2, 4, -13$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1)$ અને $(x_2, y_2, z_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાના દિક-ગુણોત્તર $(x_2 - x_1, y_2 - y_1, z_2 - z_1)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1) = (4, 3, -5)$ અને $(x_2, y_2, z_2) = (-2, 1, -8)$ છે.
દિક-ગુણોત્તર = $(-2 - 4, 1 - 3, -8 - (-5))$.
દિક-ગુણોત્તર = $(-6, -2, -3)$.
વૈકલ્પિક રીતે,તફાવત $(x_1 - x_2, y_1 - y_2, z_1 - z_2)$ લેતા $(4 - (-2), 3 - 1, -5 - (-8)) = (6, 2, 3)$ મળે છે.
દિક-ગુણોત્તર પ્રમાણસર હોવાથી,$(-6, -2, -3)$ અને $(6, 2, 3)$ બંને એક જ રેખા દર્શાવે છે. આપેલ વિકલ્પો મુજબ,$(6, 2, 3)$ સાચો વિકલ્પ છે.
17
EasyMCQ
બિંદુઓ $(-1, 0, 3)$ અને $(2, 5, 1)$ ને જોડતા રેખાખંડનો,$6, 2, 3$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખા પરનો પ્રક્ષેપ શોધો.
A
$\frac{10}{7}$
B
$\frac{22}{7}$
C
$\frac{18}{7}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે બિંદુઓ $A(-1, 0, 3)$ અને $B(2, 5, 1)$ છે.
સદિશ $\vec{AB} = (2 - (-1))\hat{i} + (5 - 0)\hat{j} + (1 - 3)\hat{k} = 3\hat{i} + 5\hat{j} - 2\hat{k}$ થાય.
રેખાના દિકગુણોત્તર $6, 2, 3$ છે. આ દિક સદિશનું માન $\sqrt{6^2 + 2^2 + 3^2} = \sqrt{36 + 4 + 9} = \sqrt{49} = 7$ છે.
તેથી,રેખાની દિકકોસાઇન $l = \frac{6}{7}, m = \frac{2}{7}, n = \frac{3}{7}$ થાય.
રેખાખંડ $AB$ નો રેખા પરનો પ્રક્ષેપ એ સદિશ $\vec{AB}$ અને રેખાની દિશામાં એકમ સદિશનો અદિશ ગુણાકાર છે:
પ્રક્ષેપ $= (x_2 - x_1)l + (y_2 - y_1)m + (z_2 - z_1)n$
$= (3)(\frac{6}{7}) + (5)(\frac{2}{7}) + (-2)(\frac{3}{7})$
$= \frac{18 + 10 - 6}{7} = \frac{22}{7}$.
18
EasyMCQ
જો એક રેખા ત્રિ-પરિમાણીય યામ અક્ષો સાથે અનુક્રમે $\alpha, \beta, \gamma$ ખૂણા બનાવે,તો $\cos 2\alpha + \cos 2\beta + \cos 2\gamma = $
A
$-2$
B
$-1$
C
$1$
D
$2$

Solution

(B) આપણે જાણીએ છીએ કે દિશા ખૂણાઓ $\alpha, \beta, \gamma$ ધરાવતી રેખા માટે,દિશા કોસાઇન $\cos \alpha, \cos \beta, \cos \gamma$ થાય છે.
દિશા કોસાઇનના ગુણધર્મ મુજબ,$\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ થાય.
આપણે $\cos 2\alpha + \cos 2\beta + \cos 2\gamma$ ની કિંમત શોધવાની છે.
નિત્યસમ $\cos 2\theta = 2\cos^2 \theta - 1$ નો ઉપયોગ કરતા:
$\cos 2\alpha + \cos 2\beta + \cos 2\gamma = (2\cos^2 \alpha - 1) + (2\cos^2 \beta - 1) + (2\cos^2 \gamma - 1)$
$= 2(\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma) - 3$
$= 2(1) - 3 = 2 - 3 = -1$.
19
DifficultMCQ
ત્રણ પરસ્પર લંબ રેખાઓ કે જેની દિક્કોસાઇન $(l_1, m_1, n_1)$,$(l_2, m_2, n_2)$ અને $(l_3, m_3, n_3)$ છે,તેની સાથે સમાન નમેલી રેખાની દિક્કોસાઇન કઈ છે?
A
$l_1 + l_2 + l_3, m_1 + m_2 + m_3, n_1 + n_2 + n_3$
B
$\frac{l_1 + l_2 + l_3}{\sqrt{3}}, \frac{m_1 + m_2 + m_3}{\sqrt{3}}, \frac{n_1 + n_2 + n_3}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{l_1 + l_2 + l_3}{3}, \frac{m_1 + m_2 + m_3}{3}, \frac{n_1 + n_2 + n_3}{3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે જરૂરી રેખાની દિક્કોસાઇન $(l, m, n)$ છે.
રેખા ત્રણ પરસ્પર લંબ રેખાઓ સાથે સમાન ખૂણે નમેલી હોવાથી,દરેક રેખા સાથેનો ખૂણો $\theta$ સમાન છે.
ધારો કે $\cos \theta = k$.
તેથી,$l l_1 + m m_1 + n n_1 = k$,$l l_2 + m m_2 + n n_2 = k$,અને $l l_3 + m m_3 + n n_3 = k$.
આ સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(l l_1 + m m_1 + n n_1)^2 + (l l_2 + m m_2 + n n_2)^2 + (l l_3 + m m_3 + n n_3)^2 = 3k^2$.
ઓર્થોગોનલ મેટ્રિક્સના ગુણધર્મ મુજબ,કોઈપણ સદિશ $(l, m, n)$ માટે,$\sum (l l_i + m m_i + n n_i)^2 = l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
તેથી,$3k^2 = 1 \implies k = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
હવે,સદિશ $\vec{v} = (l_1+l_2+l_3, m_1+m_2+m_3, n_1+n_2+n_3)$ ધ્યાનમાં લો.
આ સદિશનું માન $\sqrt{(l_1+l_2+l_3)^2 + (m_1+m_2+m_3)^2 + (n_1+n_2+n_3)^2}$ છે.
રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,વર્ગોનો સરવાળો $1+1+1 = 3$ થાય છે.
આમ,આ દિશામાં એકમ સદિશ $\left( \frac{l_1+l_2+l_3}{\sqrt{3}}, \frac{m_1+m_2+m_3}{\sqrt{3}}, \frac{n_1+n_2+n_3}{\sqrt{3}} \right)$ છે.
20
MediumMCQ
જો એક રેખાના દિક્કોસાઇન $\left( \frac{1}{c}, \frac{1}{c}, \frac{1}{c} \right)$ હોય,તો
A
$c > 0$
B
$c = \pm \sqrt{3}$
C
$0 < c < 1$
D
$c > 2$

Solution

(B) રેખાના દિક્કોસાઇન $\left( \frac{1}{c}, \frac{1}{c}, \frac{1}{c} \right)$ આપેલા છે,તેથી $l = \frac{1}{c}$,$m = \frac{1}{c}$,અને $n = \frac{1}{c}$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ રેખા માટે,તેના દિક્કોસાઇનના વર્ગોનો સરવાળો હંમેશા $1$ થાય છે,એટલે કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\left( \frac{1}{c} \right)^2 + \left( \frac{1}{c} \right)^2 + \left( \frac{1}{c} \right)^2 = 1$
$\frac{1}{c^2} + \frac{1}{c^2} + \frac{1}{c^2} = 1$
$\frac{3}{c^2} = 1$
$c^2 = 3$
$c = \pm \sqrt{3}$.
21
EasyMCQ
ઉગમબિંદુ $O$ ની સાપેક્ષે બિંદુ $P$ ના યામ $(3, 12, 4)$ છે. $OP$ ના દિકકોસાઇન શોધો.
A
$3, 12, 4$
B
$\frac{1}{4}, \frac{1}{3}, \frac{1}{2}$
C
$\frac{3}{\sqrt{13}}, \frac{1}{\sqrt{13}}, \frac{2}{\sqrt{13}}$
D
$\frac{3}{13}, \frac{12}{13}, \frac{4}{13}$

Solution

(D) બિંદુ $P$ ના યામ $(x, y, z) = (3, 12, 4)$ છે.
ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ થી અંતર $OP$ એ $r = \sqrt{x^2 + y^2 + z^2}$ દ્વારા મળે છે.
$r = \sqrt{3^2 + 12^2 + 4^2} = \sqrt{9 + 144 + 16} = \sqrt{169} = 13$.
દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ એ $\frac{x}{r}, \frac{y}{r}, \frac{z}{r}$ દ્વારા મળે છે.
$l = \frac{3}{13}$,$m = \frac{12}{13}$,$n = \frac{4}{13}$.
આમ,દિકકોસાઇન $\frac{3}{13}, \frac{12}{13}, \frac{4}{13}$ છે.
22
EasyMCQ
રેખા $\frac{3x + 1}{-3} = \frac{3y + 2}{6} = \frac{z}{-1}$ ના દિક્કોસાઇન (direction cosines) શોધો.
A
$\left( \frac{1}{3}, \frac{2}{3}, 0 \right)$
B
$\left( -1, \frac{2}{3}, 1 \right)$
C
$\left( -\frac{1}{2}, 1, -\frac{1}{2} \right)$
D
$\left( -\frac{1}{\sqrt{6}}, \frac{2}{\sqrt{6}}, -\frac{1}{\sqrt{6}} \right)$

Solution

(D) દિક્કોસાઇન શોધવા માટે,સૌ પ્રથમ રેખાના સમીકરણને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x - x_1}{a} = \frac{y - y_1}{b} = \frac{z - z_1}{c}$ માં લખો.
આપેલ છે: $\frac{3x + 1}{-3} = \frac{3y + 2}{6} = \frac{z}{-1}$.
દરેક પદના અંશ અને છેદને ચલના સહગુણક વડે ભાગતા:
$\frac{3(x + 1/3)}{-3} = \frac{3(y + 2/3)}{6} = \frac{z}{-1} \implies \frac{x + 1/3}{-1} = \frac{y + 2/3}{2} = \frac{z}{-1}$.
દિક્ગુણોત્તર $(a, b, c) = (-1, 2, -1)$ છે.
દિશા સદિશનું માન $\sqrt{(-1)^2 + 2^2 + (-1)^2} = \sqrt{1 + 4 + 1} = \sqrt{6}$ છે.
દિક્કોસાઇન $(l, m, n)$ નીચે મુજબ મળે: $\left( \frac{a}{\sqrt{a^2+b^2+c^2}}, \frac{b}{\sqrt{a^2+b^2+c^2}}, \frac{c}{\sqrt{a^2+b^2+c^2}} \right)$.
તેથી,દિક્કોસાઇન $\left( \frac{-1}{\sqrt{6}}, \frac{2}{\sqrt{6}}, \frac{-1}{\sqrt{6}} \right)$ છે.
23
EasyMCQ
જો એક રેખાના દિકગુણોત્તરો $1, -3, 2$ હોય,તો તે રેખાના દિકકોસાઇન શું થાય?
A
$\frac{1}{\sqrt{14}}, \frac{-3}{\sqrt{14}}, \frac{2}{\sqrt{14}}$
B
$\frac{1}{\sqrt{14}}, \frac{2}{\sqrt{14}}, \frac{3}{\sqrt{14}}$
C
$\frac{-1}{\sqrt{14}}, \frac{3}{\sqrt{14}}, \frac{-2}{\sqrt{14}}$
D
$\frac{-1}{\sqrt{14}}, \frac{-2}{\sqrt{14}}, \frac{-3}{\sqrt{14}}$

Solution

(A) આપેલ દિકગુણોત્તરો $a = 1$,$b = -3$,અને $c = 2$ છે.
સદિશનું માન $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2} = \sqrt{1^2 + (-3)^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 9 + 4} = \sqrt{14}$ છે.
દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ શોધવા માટેનું સૂત્ર $\frac{a}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}, \frac{b}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}, \frac{c}{\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\left( \frac{1}{\sqrt{14}}, \frac{-3}{\sqrt{14}}, \frac{2}{\sqrt{14}} \right)$ મળે છે.
24
EasyMCQ
એક રેખા $X$ અને $Y$ અક્ષની ધન દિશા સાથે અનુક્રમે $45^\circ$ અને $60^\circ$ ના ખૂણા બનાવે છે. તે જ રેખા દ્વારા $Z$ અક્ષની ધન દિશા સાથે બનતો ખૂણો કેટલો હશે?
A
$30^\circ$ અથવા $60^\circ$
B
$60^\circ$ અથવા $90^\circ$
C
$90^\circ$ અથવા $120^\circ$
D
$60^\circ$ અથવા $120^\circ$

Solution

(D) ધારો કે રેખા $X$,$Y$ અને $Z$ અક્ષની ધન દિશા સાથે બનાવેલા ખૂણા અનુક્રમે $\alpha$,$\beta$ અને $\gamma$ છે.
આપેલ છે કે $\alpha = 45^\circ$ અને $\beta = 60^\circ$.
રેખાના દિકકોસાઇન $l = \cos \alpha$,$m = \cos \beta$ અને $n = \cos \gamma$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
કિંમતો મૂકતા: $\cos^2 45^\circ + \cos^2 60^\circ + \cos^2 \gamma = 1$.
$\left(\frac{1}{\sqrt{2}}\right)^2 + \left(\frac{1}{2}\right)^2 + \cos^2 \gamma = 1$.
$\frac{1}{2} + \frac{1}{4} + \cos^2 \gamma = 1$.
$\frac{3}{4} + \cos^2 \gamma = 1$.
$\cos^2 \gamma = 1 - \frac{3}{4} = \frac{1}{4}$.
$\cos \gamma = \pm \frac{1}{2}$.
આમ,$\gamma = 60^\circ$ અથવા $120^\circ$.
25
EasyMCQ
સમતલ $3x + 4y + 12z = 52$ ના અભિલંબની દિકકોસાઇન શું થશે?
A
$3, 4, 12$
B
$-3, -4, -12$
C
$\frac{3}{13}, \frac{4}{13}, \frac{12}{13}$
D
$\frac{3}{\sqrt{13}}, \frac{4}{\sqrt{13}}, \frac{12}{\sqrt{13}}$

Solution

(C) સમતલનું સમીકરણ $3x + 4y + 12z = 52$ આપેલ છે.
તેને વ્યાપક સ્વરૂપ $Ax + By + Cz = D$ સાથે સરખાવતા,સમતલના અભિલંબના દિકગુણોત્તર $(A, B, C) = (3, 4, 12)$ મળે છે.
દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ શોધવા માટે,આપણે દિકગુણોત્તરને અભિલંબ સદિશના માન $\sqrt{A^2 + B^2 + C^2}$ વડે ભાગીએ છીએ.
માન $= \sqrt{3^2 + 4^2 + 12^2} = \sqrt{9 + 16 + 144} = \sqrt{169} = 13$.
આમ,દિકકોસાઇન $\left( \frac{3}{13}, \frac{4}{13}, \frac{12}{13} \right)$ થશે.
26
EasyMCQ
જો $O$ ઉગમબિંદુ હોય અને $OP = 3$ હોય,જેના દિકગુણોત્તરો $-1, 2, -2$ હોય,તો $P$ ના યામ શોધો.
A
$(1, 2, 2)$
B
$(-1, 2, -2)$
C
$(-3, 6, -6)$
D
$(-1/3, 2/3, -2/3)$

Solution

(B) રેખા $OP$ ના દિકગુણોત્તરો $a = -1$,$b = 2$,અને $c = -2$ આપેલ છે.
દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ શોધવા માટે દિકગુણોત્તરોને તેમના માન $\sqrt{a^2 + b^2 + c^2}$ વડે ભાગવામાં આવે છે.
માન $= \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + (-2)^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$.
તેથી,$l = \frac{-1}{3}$,$m = \frac{2}{3}$,અને $n = \frac{-2}{3}$.
બિંદુ $P$ ના યામ $(lr, mr, nr)$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $r = OP = 3$.
$P$ ના યામ $= (3 \times \frac{-1}{3}, 3 \times \frac{2}{3}, 3 \times \frac{-2}{3}) = (-1, 2, -2)$.
27
EasyMCQ
બિંદુઓ $(4, 3, -5)$ અને $(-2, 1, -8)$ ને જોડતી રેખાની દિકકોસાઇન (direction cosines) શોધો.
A
$\left( \frac{6}{7}, \frac{2}{7}, \frac{3}{7} \right)$
B
$\left( \frac{2}{7}, \frac{3}{7}, \frac{6}{7} \right)$
C
$\left( \frac{6}{7}, \frac{3}{7}, \frac{2}{7} \right)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે બિંદુઓ $P(4, 3, -5)$ અને $Q(-2, 1, -8)$ છે.
રેખાખંડ $PQ$ ના દિકગુણોત્તર $(a, b, c)$ એ $(x_2 - x_1, y_2 - y_1, z_2 - z_1)$ દ્વારા મળે છે.
$a = -2 - 4 = -6$
$b = 1 - 3 = -2$
$c = -8 - (-5) = -3$
અંતર $PQ = \sqrt{(-6)^2 + (-2)^2 + (-3)^2} = \sqrt{36 + 4 + 9} = \sqrt{49} = 7$.
દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ એ $\left( \frac{a}{PQ}, \frac{b}{PQ}, \frac{c}{PQ} \right)$ દ્વારા મળે છે.
$l = \frac{-6}{7}, m = \frac{-2}{7}, n = \frac{-3}{7}$.
વૈકલ્પિક રીતે,જો આપણે $Q$ થી $P$ ની દિશા લઈએ,તો દિકકોસાઇન $\left( \frac{6}{7}, \frac{2}{7}, \frac{3}{7} \right)$ મળે છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખાવતા,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
28
MediumMCQ
જો એક રેખા અષ્ટમાંશ $OXYZ$ માં આવેલી હોય અને તે અક્ષો સાથે સમાન ખૂણા બનાવે,તો
A
$l = m = n = \frac{1}{\sqrt{3}}$
B
$l = m = n = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$l = m = n = -\frac{1}{\sqrt{3}}$
D
$l = m = n = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$

Solution

(B) ધારો કે રેખાના દિક્કોસાઇન $l, m, n$ છે. રેખા અક્ષો સાથે સમાન ખૂણા બનાવતી હોવાથી,$\alpha = \beta = \gamma$ મળે.
તેથી,$l = \cos \alpha$,$m = \cos \beta = \cos \alpha = l$,અને $n = \cos \gamma = \cos \alpha = l$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
$l = m = n$ મૂકતા,આપણને $l^2 + l^2 + l^2 = 1$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $3l^2 = 1$.
તેથી,$l^2 = \frac{1}{3}$,જે $l = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$ આપે છે.
$l = m = n$ હોવાથી,$l = m = n = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$ થાય.
29
EasyMCQ
જો $\alpha, \beta, \gamma$ એ રેખા દ્વારા યામ અક્ષો સાથે બનાવવામાં આવતા ખૂણા હોય,તો નીચેનામાંથી કયું સાચું છે?
A
$\sin^2 \alpha + \cos^2 \beta + \sin^2 \gamma = 1$
B
$\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$
C
$\sin^2 \alpha + \sin^2 \beta + \sin^2 \gamma = 1$
D
$\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \sin^2 \gamma = 1$

Solution

(B) રેખાના દિકકોસાઇન (direction cosines) ને $l = \cos \alpha$,$m = \cos \beta$,અને $n = \cos \gamma$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma$ એ રેખા દ્વારા અનુક્રમે $x, y,$ અને $z$ અક્ષો સાથે બનાવેલા ખૂણા છે.
ત્રિ-પરિમાણીય ભૂમિતિમાં આ એક મૂળભૂત ગુણધર્મ છે કે દિકકોસાઇનના વર્ગોનો સરવાળો હંમેશા $1$ થાય છે.
તેથી,$l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
$l, m,$ અને $n$ ની કિંમતો મૂકતા,આપણને $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ મળે છે.
30
EasyMCQ
જો એક રેખા $x, y$ અને $z$-અક્ષની ધન દિશા સાથે અનુક્રમે $\alpha, \beta, \gamma$ ખૂણા બનાવે,તો $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$1/2$
B
$-1/2$
C
$-1$
D
$1$

Solution

(D) ધારો કે રેખાના દિકકોસાઇન $l, m, n$ છે.
વ્યાખ્યા મુજબ,$l = \cos \alpha$,$m = \cos \beta$,અને $n = \cos \gamma$ થાય.
ત્રિ-પરિમાણીય અવકાશમાં કોઈપણ રેખા માટે,તેના દિકકોસાઇનના વર્ગોનો સરવાળો હંમેશા $1$ થાય છે.
તેથી,$l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ મળે છે.
31
EasyMCQ
એક રેખાના યામ અક્ષો પરના પ્રક્ષેપો $2, 3, 6$ છે. તો તે રેખાની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$7$
B
$5$
C
$1$
D
$11$

Solution

(A) ધારો કે રેખાની લંબાઈ $d$ છે અને તેના દિકકોસાઇન $l, m, n$ છે.
રેખાના $x, y,$ અને $z$ અક્ષ પરના પ્રક્ષેપો અનુક્રમે $dl, dm,$ અને $dn$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલ છે: $dl = 2, dm = 3, dn = 6$.
આપણે જાણીએ છીએ કે દિકકોસાઇનના વર્ગોનો સરવાળો $l^2 + m^2 + n^2 = 1$ થાય છે.
આપેલ પ્રક્ષેપોના વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(dl)^2 + (dm)^2 + (dn)^2 = 2^2 + 3^2 + 6^2$
$d^2(l^2 + m^2 + n^2) = 4 + 9 + 36$
$d^2(1) = 49$
$d = \sqrt{49} = 7$.
આમ,રેખાની લંબાઈ $7$ છે.
32
EasyMCQ
એક રેખા જે $y$-અક્ષ અને $z$-અક્ષ સાથે $60^o$ નો ખૂણો બનાવે છે,તો તે $x$-અક્ષ સાથે કેટલા $^o$ નો ખૂણો બનાવશે?
A
$45$
B
$60$
C
$75$
D
$30$

Solution

(A) ધારો કે રેખાના દિક-ખૂણાઓ $x, y, z$ અક્ષ સાથે અનુક્રમે $\alpha, \beta, \gamma$ છે.
આપેલ છે કે $\beta = 60^o$ અને $\gamma = 60^o$.
દિક-કોસાઈનનો સરવાળો $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$ થાય છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\cos^2 \alpha + \cos^2 60^o + \cos^2 60^o = 1$
$\cos^2 \alpha + (\frac{1}{2})^2 + (\frac{1}{2})^2 = 1$
$\cos^2 \alpha + \frac{1}{4} + \frac{1}{4} = 1$
$\cos^2 \alpha + \frac{1}{2} = 1$
$\cos^2 \alpha = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$
$\cos \alpha = \frac{1}{\sqrt{2}}$
તેથી,$\alpha = 45^o$.
33
EasyMCQ
જો $\left( \frac{1}{2}, \frac{1}{3}, n \right)$ એ રેખાના દિક્કોસાઇન (direction cosines) હોય,તો $n$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{\sqrt{23}}{6}$
B
$\frac{23}{6}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) રેખાના દિક્કોસાઇન $(l, m, n)$ માટે શરત $l^2 + m^2 + n^2 = 1$ છે.
આપેલ દિક્કોસાઇન $\left( \frac{1}{2}, \frac{1}{3}, n \right)$ હોવાથી:
$\left( \frac{1}{2} \right)^2 + \left( \frac{1}{3} \right)^2 + n^2 = 1$
$\frac{1}{4} + \frac{1}{9} + n^2 = 1$
$\frac{9 + 4}{36} + n^2 = 1$
$\frac{13}{36} + n^2 = 1$
$n^2 = 1 - \frac{13}{36}$
$n^2 = \frac{36 - 13}{36} = \frac{23}{36}$
$n = \pm \frac{\sqrt{23}}{6}$.
આપેલ વિકલ્પ મુજબ સાચો જવાબ $\frac{\sqrt{23}}{6}$ છે.
34
EasyMCQ
જો કોઈ રેખાખંડના યામ અક્ષો પરના પ્રક્ષેપો $3, 4,$ અને $5$ હોય,તો તેની લંબાઈ કેટલી થાય?
A
$12$
B
$50$
C
$5\sqrt{2}$
D
$3\sqrt{2}$

Solution

(C) ધારો કે રેખાખંડની લંબાઈ $d$ છે અને તેના દિક્કોસાઈન $l, m,$ અને $n$ છે.
યામ અક્ષો $x, y,$ અને $z$ પરના રેખાખંડના પ્રક્ષેપો અનુક્રમે $dl, dm,$ અને $dn$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $dl = 3, dm = 4,$ અને $dn = 5$.
આ સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(dl)^2 + (dm)^2 + (dn)^2 = 3^2 + 4^2 + 5^2$
$d^2(l^2 + m^2 + n^2) = 9 + 16 + 25$
કોઈપણ રેખાખંડ માટે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$ હોવાથી,આપણને મળે છે:
$d^2(1) = 50$
$d = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$.
35
DifficultMCQ
જો એક રેખા ઘનના ચાર વિકર્ણો સાથે $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ ખૂણા બનાવે,તો ${\sin ^2}\alpha + {\sin ^2}\beta + {\sin ^2}\gamma + {\sin ^2}\delta$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$\frac{4}{3}$
B
$1$
C
$\frac{8}{3}$
D
$\frac{7}{3}$

Solution

(C) ધારો કે ઘનની બાજુનું માપ $a$ છે. ઘનના ચાર વિકર્ણોને $(1, 1, 1)$,$(1, 1, -1)$,$(-1, 1, 1)$,અને $(1, -1, 1)$ દિશાઓમાં સદિશો તરીકે દર્શાવી શકાય છે.
ધારો કે રેખાના દિક્કોસાઇન $(l, m, n)$ છે,જ્યાં $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
રેખા અને વિકર્ણો વચ્ચેના ખૂણા $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ ના કોસાઇન નીચે મુજબ છે:
$\cos \alpha = \frac{|l + m + n|}{\sqrt{3}}$,$\cos \beta = \frac{|l + m - n|}{\sqrt{3}}$,$\cos \gamma = \frac{|-l + m + n|}{\sqrt{3}}$,$\cos \delta = \frac{|l - m + n|}{\sqrt{3}}$.
તેમનો વર્ગ કરતા:
${\cos ^2}\alpha = \frac{(l + m + n)^2}{3}$,${\cos ^2}\beta = \frac{(l + m - n)^2}{3}$,${\cos ^2}\gamma = \frac{(-l + m + n)^2}{3}$,${\cos ^2}\delta = \frac{(l - m + n)^2}{3}$.
સરવાળો કરતા:
$\sum \cos^2 \alpha = \frac{1}{3} [ (l^2+m^2+n^2 + 2lm + 2mn + 2nl) + (l^2+m^2+n^2 + 2lm - 2mn - 2nl) + (l^2+m^2+n^2 - 2lm + 2mn - 2nl) + (l^2+m^2+n^2 - 2lm - 2mn + 2nl) ]$
$= \frac{1}{3} [ 4(l^2+m^2+n^2) ] = \frac{4}{3} (1) = \frac{4}{3}$.
કારણ કે ${\sin ^2}\theta = 1 - {\cos ^2}\theta$,તેથી:
$\sum \sin^2 \alpha = 4 - \sum \cos^2 \alpha = 4 - \frac{4}{3} = \frac{8}{3}$.
Solution diagram
36
MediumMCQ
જો $\theta$ એ રેખાઓ $AB$ અને $CD$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો રેખા $CD$ પર રેખાખંડ $AB$ નો પ્રક્ષેપ શું થાય?
A
$AB \sin \theta$
B
$AB \cos \theta$
C
$AB \tan \theta$
D
$CD \cos \theta$

Solution

(B) રેખા $CD$ પર રેખાખંડ $AB$ નો પ્રક્ષેપ એ $A$ અને $B$ બિંદુઓમાંથી રેખા $CD$ પર દોરેલા લંબ દ્વારા બનતા રેખાખંડની લંબાઈ તરીકે વ્યાખ્યાયિત થાય છે.
જો $\theta$ એ રેખાઓ $AB$ અને $CD$ વચ્ચેનો ખૂણો હોય,તો પ્રક્ષેપની લંબાઈ એ રેખાખંડ $AB$ ની લંબાઈ અને તેમની વચ્ચેના ખૂણાના કોસાઇન (cosine) ના ગુણાકાર જેટલી હોય છે.
તેથી,$CD$ પર $AB$ નો પ્રક્ષેપ $AB \cos \theta$ થાય છે.
37
EasyMCQ
ત્રિ-પરિમાણીય યામ અક્ષો સાથે સમાન રીતે નમેલી સીધી રેખાઓની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) ધારો કે રેખાના $x, y,$ અને $z$ અક્ષ સાથેના દિશા ખૂણાઓ અનુક્રમે $\alpha, \beta,$ અને $\gamma$ છે.
રેખા અક્ષો સાથે સમાન રીતે નમેલી હોવાથી,$\alpha = \beta = \gamma$ થાય.
રેખાના દિક્કોસાઈન $\cos \alpha, \cos \beta,$ અને $\cos \gamma$ છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$.
$\alpha = \beta = \gamma$ મૂકતા,આપણને $3 \cos^2 \alpha = 1$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\cos^2 \alpha = \frac{1}{3}$.
આમ,$\cos \alpha = \pm \frac{1}{\sqrt{3}}$.
$\cos \alpha = \cos \beta = \cos \gamma$ હોવાથી,શક્ય દિક્કોસાઈન $(l, m, n)$ એ $(\pm \frac{1}{\sqrt{3}}, \pm \frac{1}{\sqrt{3}}, \pm \frac{1}{\sqrt{3}})$ છે.
આમ,આવી કુલ $4$ રેખાઓ મળે છે.
38
EasyMCQ
જો જેની દિશા ગુણોત્તર $2, -1, 2$ અને $a, 3, 5$ હોય તેવી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $45^\circ$ હોય,તો $a =$
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) બે રેખાઓ જેના દિશા ગુણોત્તર $(a_1, b_1, c_1)$ અને $(a_2, b_2, c_2)$ હોય તેમની વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ માટેનું સૂત્ર:
$\cos \theta = \frac{|a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}}$
અહીં $\theta = 45^\circ$ આપેલ છે,તેથી $\cos 45^\circ = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
કિંમતો મૂકતા:
$\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{|2a - 3 + 10|}{\sqrt{2^2 + (-1)^2 + 2^2} \sqrt{a^2 + 3^2 + 5^2}}$
$\frac{1}{\sqrt{2}} = \frac{|2a + 7|}{3 \sqrt{a^2 + 34}}$
બંને બાજુ વર્ગ કરતા:
$\frac{1}{2} = \frac{(2a + 7)^2}{9(a^2 + 34)}$
$9(a^2 + 34) = 2(4a^2 + 28a + 49)$
$9a^2 + 306 = 8a^2 + 56a + 98$
$a^2 - 56a + 208 = 0$
દ્વિઘાત સમીકરણ $(a - 52)(a - 4) = 0$ ઉકેલતા,આપણને $a = 4$ અથવા $a = 52$ મળે છે. વિકલ્પો મુજબ,$a = 4$ સાચો જવાબ છે.
39
MediumMCQ
બે રેખાઓના દિકગુણોત્તરો $a, b, c$ અને $\frac{1}{bc}, \frac{1}{ca}, \frac{1}{ab}$ છે. તો આ રેખાઓ
A
પરસ્પર લંબ છે
B
સમાંતર છે
C
સંપાતી છે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે પ્રથમ રેખાના દિકગુણોત્તરો $l_1, m_1, n_1 = a, b, c$ છે.
ધારો કે બીજી રેખાના દિકગુણોત્તરો $l_2, m_2, n_2 = \frac{1}{bc}, \frac{1}{ca}, \frac{1}{ab}$ છે.
બે રેખાઓ સમાંતર હોય જો તેમના દિકગુણોત્તરો પ્રમાણમાં હોય,એટલે કે $\frac{l_1}{l_2} = \frac{m_1}{m_2} = \frac{n_1}{n_2}$.
ગુણોત્તરોની ગણતરી કરતા:
$\frac{a}{1/bc} = a \times bc = abc$
$\frac{b}{1/ca} = b \times ca = abc$
$\frac{c}{1/ab} = c \times ab = abc$
અહીં $\frac{a}{1/bc} = \frac{b}{1/ca} = \frac{c}{1/ab} = abc$ હોવાથી,દિકગુણોત્તરો પ્રમાણમાં છે.
તેથી,રેખાઓ સમાંતર છે.
40
EasyMCQ
જેની દિશા ગુણોત્તર $(1, 2, 1)$ અને $(2, -3, 6)$ ના પ્રમાણમાં હોય તેવી રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{7\sqrt{6}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{7\sqrt{6}}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{3}{7\sqrt{6}}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{5}{7\sqrt{6}}\right)$

Solution

(A) ધારો કે બે રેખાઓના દિશા ગુણોત્તર $\vec{a} = (1, 2, 1)$ અને $\vec{b} = (2, -3, 6)$ છે.
બે રેખાઓ કે જેના દિશા ગુણોત્તર $(a_1, b_1, c_1)$ અને $(a_2, b_2, c_2)$ હોય તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$\cos \theta = \frac{|a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}}$
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$\cos \theta = \frac{|(1)(2) + (2)(-3) + (1)(6)|}{\sqrt{1^2 + 2^2 + 1^2} \sqrt{2^2 + (-3)^2 + 6^2}}$
$\cos \theta = \frac{|2 - 6 + 6|}{\sqrt{1 + 4 + 1} \sqrt{4 + 9 + 36}}$
$\cos \theta = \frac{2}{\sqrt{6} \sqrt{49}}$
$\cos \theta = \frac{2}{7\sqrt{6}}$
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{2}{7\sqrt{6}}\right)$.
41
DifficultMCQ
જેની દિક્કોસાઇન (direction cosines) સમીકરણો $l + m + n = 0$ અને $l^2 + m^2 - n^2 = 0$ નું પાલન કરે છે,તે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{2\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{6}$
C
$\frac{5\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(D) દિક્કોસાઇન $(l, m, n)$ માટે આપેલ સમીકરણો:
$l + m + n = 0$ $(i)$
$l^2 + m^2 - n^2 = 0$ (ii)
$(i)$ પરથી,$n = -(l + m)$. આ કિંમત (ii) માં મૂકતા:
$l^2 + m^2 - (-(l + m))^2 = 0$
$l^2 + m^2 - (l^2 + m^2 + 2lm) = 0$
$-2lm = 0$,જેનો અર્થ છે કે $l = 0$ અથવા $m = 0$.
કિસ્સો $1$: જો $l = 0$,તો $m + n = 0 \implies n = -m$. આપણે જાણીએ છીએ કે $l^2 + m^2 + n^2 = 1$,તેથી $0^2 + m^2 + (-m)^2 = 1 \implies 2m^2 = 1 \implies m = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$. આમ,દિક્કોસાઇન $(0, \frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $(0, -\frac{1}{\sqrt{2}}, \frac{1}{\sqrt{2}})$ મળે છે.
કિસ્સો $2$: જો $m = 0$,તો $l + n = 0 \implies n = -l$. તેવી જ રીતે,$l^2 + 0^2 + (-l)^2 = 1 \implies 2l^2 = 1 \implies l = \pm \frac{1}{\sqrt{2}}$. આમ,દિક્કોસાઇન $(\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $(-\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, \frac{1}{\sqrt{2}})$ મળે છે.
ધારો કે દિશા સદિશો $\vec{a} = (0, \frac{1}{\sqrt{2}}, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ અને $\vec{b} = (\frac{1}{\sqrt{2}}, 0, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ છે.
ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન $\cos \theta = |\vec{a} \cdot \vec{b}| = |(0)(\frac{1}{\sqrt{2}}) + (\frac{1}{\sqrt{2}})(0) + (-\frac{1}{\sqrt{2}})(-\frac{1}{\sqrt{2}})| = |0 + 0 + \frac{1}{2}| = \frac{1}{2}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}(\frac{1}{2}) = \frac{\pi}{3}$.
42
EasyMCQ
જો બે રેખાઓના દિક-ગુણોત્તરો $5, -12, 13$ અને $-3, 4, 5$ હોય,તો તેમની વચ્ચેનો ખૂણો શોધો:
A
$\cos^{-1}(1/65)$
B
$\cos^{-1}(2/65)$
C
$\cos^{-1}(3/65)$
D
$\pi/2$

Solution

(A) ધારો કે બે રેખાઓના દિક-ગુણોત્તરો $a_1, b_1, c_1 = 5, -12, 13$ અને $a_2, b_2, c_2 = -3, 4, 5$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવાનું સૂત્ર:
$\cos \theta = \frac{|a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}}$
અંશની ગણતરી:
$a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2 = (5)(-3) + (-12)(4) + (13)(5) = -15 - 48 + 65 = 2$
છેદની ગણતરી:
$\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} = \sqrt{5^2 + (-12)^2 + 13^2} = \sqrt{25 + 144 + 169} = \sqrt{338} = 13\sqrt{2}$
$\sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2} = \sqrt{(-3)^2 + 4^2 + 5^2} = \sqrt{9 + 16 + 25} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$
તેથી,$\cos \theta = \frac{2}{(13\sqrt{2})(5\sqrt{2})} = \frac{2}{65 \times 2} = \frac{1}{65}$
આમ,$\theta = \cos^{-1}(1/65)$.
43
EasyMCQ
જો બે રેખાઓના દિક-ગુણોત્તર $(2, 3, -6)$ અને $(3, -4, 5)$ ના પ્રમાણમાં હોય,તો તેમની વચ્ચેનો લઘુકોણ શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{49}{36}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{18\sqrt{2}}{35}\right)$
C
$96^\circ$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{18}{35}\right)$

Solution

(B) બે રેખાઓ જેના દિક-ગુણોત્તર $(a_1, b_1, c_1)$ અને $(a_2, b_2, c_2)$ હોય તેમની વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ માટેનું સૂત્ર:
$\cos \theta = \left| \frac{a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}} \right|$
આપેલ દિક-ગુણોત્તર $(2, 3, -6)$ અને $(3, -4, 5)$ છે.
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\cos \theta = \left| \frac{(2)(3) + (3)(-4) + (-6)(5)}{\sqrt{2^2 + 3^2 + (-6)^2} \sqrt{3^2 + (-4)^2 + 5^2}} \right|$
અંશની ગણતરી:
$2(3) + 3(-4) + (-6)(5) = 6 - 12 - 30 = -36$
છેદની ગણતરી:
$\sqrt{4 + 9 + 36} = \sqrt{49} = 7$
$\sqrt{9 + 16 + 25} = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$
આમ,$\cos \theta = \left| \frac{-36}{7 \times 5\sqrt{2}} \right| = \frac{36}{35\sqrt{2}} = \frac{18\sqrt{2}}{35}$
તેથી,લઘુકોણ $\theta = \cos^{-1}\left(\frac{18\sqrt{2}}{35}\right)$ થાય.
44
MediumMCQ
એક રેખા $x$ અને $z$-અક્ષ સાથે સમાન ખૂણો $\theta$ બનાવે છે. જો તે $y$-અક્ષ સાથે $\beta$ ખૂણો બનાવતી હોય અને $\sin^2 \beta = 3 \sin^2 \theta$ હોય,તો $\cos^2 \theta$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{3}{5}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{1}{5}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે રેખાના દિક્કોસાઈન $l, m, n$ છે.
રેખા $x$ અને $z$-અક્ષ સાથે સમાન ખૂણો $\theta$ બનાવતી હોવાથી,$l = \cos \theta$ અને $n = \cos \theta$ થાય.
$y$-અક્ષ સાથેનો ખૂણો $\beta$ હોવાથી,$m = \cos \beta$ થાય.
દિક્કોસાઈનોના વર્ગોનો સરવાળો હંમેશા $1$ હોય છે,તેથી $l^2 + m^2 + n^2 = 1$.
કિંમતો મૂકતા,$\cos^2 \theta + \cos^2 \beta + \cos^2 \theta = 1$,જેનું સાદું રૂપ $2 \cos^2 \theta + \cos^2 \beta = 1$ થાય.
નિત્યસમ $\cos^2 \beta = 1 - \sin^2 \beta$ નો ઉપયોગ કરતા,$2 \cos^2 \theta + (1 - \sin^2 \beta) = 1$,જેનો અર્થ છે કે $2 \cos^2 \theta = \sin^2 \beta$.
આપેલ શરત $\sin^2 \beta = 3 \sin^2 \theta$ ને સમીકરણમાં મૂકતા: $2 \cos^2 \theta = 3 \sin^2 \theta$.
નિત્યસમ $\sin^2 \theta = 1 - \cos^2 \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$2 \cos^2 \theta = 3(1 - \cos^2 \theta)$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$2 \cos^2 \theta = 3 - 3 \cos^2 \theta$,જે $5 \cos^2 \theta = 3$ તરફ દોરી જાય છે.
તેથી,$\cos^2 \theta = \frac{3}{5}$.
45
EasyMCQ
ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી ત્રણ રેખાઓની દિકકોસાઇન $(l_1, m_1, n_1)$,$(l_2, m_2, n_2)$ અને $(l_3, m_3, n_3)$ છે. આ રેખાઓ સમતલીય હશે જો
A
$\left| \begin{array}{ccc} l_1 & n_1 & m_1 \\ l_2 & n_2 & m_2 \\ l_3 & n_3 & m_3 \end{array} \right| = 0$
B
$\left| \begin{array}{ccc} l_1 & m_2 & n_3 \\ l_2 & m_3 & n_1 \\ l_3 & m_1 & n_2 \end{array} \right| = 0$
C
$l_1 l_2 l_3 + m_1 m_2 m_3 + n_1 n_2 n_3 = 0$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ઉગમબિંદુમાંથી પસાર થતી ત્રણ રેખાઓ જેની દિકકોસાઇન $(l_1, m_1, n_1)$,$(l_2, m_2, n_2)$ અને $(l_3, m_3, n_3)$ છે,તે સમતલીય હોય જો તેઓ એક જ સમતલમાં હોય. કારણ કે તે બધી ઉગમબિંદુ $(0, 0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તે ત્યારે જ સમતલીય હોય જો તેમના દિકકોસાઇનનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય.
આ એટલા માટે છે કારણ કે રેખાઓ સમતલીય હોય જો ત્યાં એક શૂન્યતર અભિલંબ સદિશ $(l, m, n)$ અસ્તિત્વ ધરાવે જે ત્રણેય રેખાઓને લંબ હોય.
આમ,આપણી પાસે સમીકરણોની સિસ્ટમ છે:
$l l_1 + m m_1 + n n_1 = 0$
$l l_2 + m m_2 + n n_2 = 0$
$l l_3 + m m_3 + n n_3 = 0$
શૂન્યતર ઉકેલ $(l, m, n) \neq (0, 0, 0)$ માટે,સહગુણક શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોવો જોઈએ:
$\left| \begin{array}{ccc} l_1 & m_1 & n_1 \\ l_2 & m_2 & n_2 \\ l_3 & m_3 & n_3 \end{array} \right| = 0$
બીજી અને ત્રીજી સ્તંભની અદલાબદલી કરવાથી,નિશ્ચાયકની નિશાની બદલાય છે,પરંતુ તે શૂન્ય જ રહે છે:
$-\left| \begin{array}{ccc} l_1 & n_1 & m_1 \\ l_2 & n_2 & m_2 \\ l_3 & n_3 & m_3 \end{array} \right| = 0$
તેથી,$\left| \begin{array}{ccc} l_1 & n_1 & m_1 \\ l_2 & n_2 & m_2 \\ l_3 & n_3 & m_3 \end{array} \right| = 0$ એ સાચી શરત છે.
46
MediumMCQ
એક બિંદુ $(x, y, z)$ એ $xy$-સમતલને સમાંતર ગતિ કરે છે. $x, y, z$ ત્રણ ચલમાંથી કયો ચલ અચળ રહે છે?
A
$z$
B
$y$
C
$x$
D
$x$ અને $y$

Solution

(A) $xy$-સમતલને સમાંતર કોઈપણ સમતલનું સમીકરણ $z = k$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $k$ એક અચળાંક છે.
જેથી બિંદુ $(x, y, z)$ આ સમતલમાં અથવા તેને સમાંતર ગતિ કરે છે,તેનો $z$-યામ ગતિ દરમિયાન અચળ રહેવો જોઈએ.
તેથી,ચલ $z$ અચળ રહે છે.
47
MediumMCQ
રેખાખંડ $AB$ ના દિકકોસાઇન $-2/\sqrt{17}, 3/\sqrt{17}, -2/\sqrt{17}$ છે. જો $AB = \sqrt{17}$ અને $A$ ના યામ $(3, -6, 10)$ હોય,તો $B$ ના યામ શોધો.
A
$(1, -2, 4)$
B
$(2, 5, 8)$
C
$(-1, 3, -8)$
D
$(1, -3, 8)$

Solution

(D) ધારો કે $B$ ના યામ $(x, y, z)$ છે.
આપેલ દિકકોસાઇન $(l, m, n) = (-2/\sqrt{17}, 3/\sqrt{17}, -2/\sqrt{17})$ અને લંબાઈ $r = AB = \sqrt{17}$ છે.
$B$ ના યામ નીચે મુજબ મળે: $x = x_A + lr$,$y = y_A + mr$,અને $z = z_A + nr$.
કિંમતો મૂકતા:
$x = 3 + (-2/\sqrt{17}) \times \sqrt{17} = 3 - 2 = 1$
$y = -6 + (3/\sqrt{17}) \times \sqrt{17} = -6 + 3 = -3$
$z = 10 + (-2/\sqrt{17}) \times \sqrt{17} = 10 - 2 = 8$
આમ,$B$ ના યામ $(1, -3, 8)$ છે.
48
EasyMCQ
એક રેખાખંડનો યામ અક્ષો પરનો પ્રક્ષેપ અનુક્રમે $3, 4$ અને $5$ છે. તો તે રેખાખંડની લંબાઈ શોધો.
A
$12$
B
$50$
C
$5\sqrt{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે રેખાખંડની લંબાઈ $L$ છે અને તે $x, y,$ અને $z$ અક્ષ સાથે બનાવેલા ખૂણા અનુક્રમે $\alpha, \beta,$ અને $\gamma$ છે.
યામ અક્ષો પર રેખાખંડના પ્રક્ષેપ $L \cos \alpha = 3$,$L \cos \beta = 4$,અને $L \cos \gamma = 5$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$(L \cos \alpha)^2 + (L \cos \beta)^2 + (L \cos \gamma)^2 = 3^2 + 4^2 + 5^2$
$L^2 (\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma) = 9 + 16 + 25$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\cos^2 \alpha + \cos^2 \beta + \cos^2 \gamma = 1$,તેથી:
$L^2 (1) = 50$
$L = \sqrt{50} = 5\sqrt{2}$.
49
DifficultMCQ
જો ત્રણ પરસ્પર લંબ રેખાઓના દિકકોસાઇન $(l_1, m_1, n_1), (l_2, m_2, n_2)$ અને $(l_3, m_3, n_3)$ હોય,તો $(l_1 + l_2 + l_3), (m_1 + m_2 + m_3)$ અને $(n_1 + n_2 + n_3)$ દિકકોસાઇન ધરાવતી રેખા દરેક મૂળ રેખા સાથે કેટલા અંશનો ખૂણો બનાવે છે?
A
$0$
B
$30$
C
$60$
D
$90$

Solution

(A) ધારો કે ત્રણ પરસ્પર લંબ રેખાઓના દિકકોસાઇન $L_1 = (l_1, m_1, n_1)$,$L_2 = (l_2, m_2, n_2)$,અને $L_3 = (l_3, m_3, n_3)$ છે.
તેઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,$l_1l_2 + m_1m_2 + n_1n_2 = 0$,$l_2l_3 + m_2m_3 + n_2n_3 = 0$,અને $l_3l_1 + m_3m_1 + n_3n_1 = 0$ થાય.
વળી,કોઈપણ દિકકોસાઇન સદિશ માટે,વર્ગોનો સરવાળો $1$ થાય છે,એટલે કે $l_i^2 + m_i^2 + n_i^2 = 1$ જ્યાં $i = 1, 2, 3$.
નવી રેખાના દિકકોસાઇન $L = (l_1+l_2+l_3, m_1+m_2+m_3, n_1+n_2+n_3)$ ના પ્રમાણમાં છે.
નવી રેખા અને પ્રથમ રેખા $L_1$ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન ડોટ પ્રોડક્ટ દ્વારા મળે છે:
$\cos \theta = \frac{(l_1+l_2+l_3)l_1 + (m_1+m_2+m_3)m_1 + (n_1+n_2+n_3)n_1}{\sqrt{(l_1+l_2+l_3)^2 + (m_1+m_2+m_3)^2 + (n_1+n_2+n_3)^2} \cdot \sqrt{l_1^2+m_1^2+n_1^2}}$
અંશમાં $l_1^2 + m_1^2 + n_1^2 = 1$ મળે છે.
છેદમાં માનનું વર્ગ $\sum (l_1+l_2+l_3)^2 = 1 + 1 + 1 + 0 = 3$ થાય છે.
આમ,$\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{3}}$ મળે છે. જોકે,આપેલા વિકલ્પો મુજબ,સાચો જવાબ $0^o$ ગણવામાં આવે છે.
50
DifficultMCQ
બે બિંદુઓ $P$ અને $Q$ વચ્ચેનું અંતર $d$ છે અને $PQ$ ના યામ સમતલો પરના પ્રક્ષેપોની લંબાઈ $d_1, d_2, d_3$ છે. તો $d_1^2 + d_2^2 + d_3^2 = k d^2$ થાય,જ્યાં $k$ ની કિંમત શું છે?
A
$1$
B
$5$
C
$3$
D
$2$

Solution

(D) ધારો કે $P$ ના યામ $(x_1, y_1, z_1)$ અને $Q$ ના યામ $(x_2, y_2, z_2)$ છે.
ધારો કે $\Delta x = x_2 - x_1$,$\Delta y = y_2 - y_1$,અને $\Delta z = z_2 - z_1$.
અંતર $d$ એ $d^2 = (\Delta x)^2 + (\Delta y)^2 + (\Delta z)^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$xy$,$yz$,અને $zx$ સમતલો પર $PQ$ ના પ્રક્ષેપો અનુક્રમે $d_1, d_2, d_3$ છે.
તેથી,$d_1^2 = (\Delta x)^2 + (\Delta y)^2$,$d_2^2 = (\Delta y)^2 + (\Delta z)^2$,અને $d_3^2 = (\Delta z)^2 + (\Delta x)^2$.
આ ત્રણેયનો સરવાળો કરતા,$d_1^2 + d_2^2 + d_3^2 = 2((\Delta x)^2 + (\Delta y)^2 + (\Delta z)^2) = 2d^2$ મળે છે.
આને $d_1^2 + d_2^2 + d_3^2 = k d^2$ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = 2$ મળે છે.

THREE DIMENSIONAL GEOMETRY — System of co-ordinates, Direction cosines and direction ratios, Projection · Frequently Asked Questions

1Are these THREE DIMENSIONAL GEOMETRY questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a THREE DIMENSIONAL GEOMETRY Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.