Gujarati

Line Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · THREE DIMENSIONAL GEOMETRY · Line

602+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 602 questions in Gujarati

201
EasyMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-k}{1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z-3}{3}$ અને $\frac{x+1}{3}=\frac{y+2}{2}=\frac{z+3}{1}$ સમતલીય હોય,તો $k$ ની કિંમત $.....$ છે.
A
$5$
B
$4$
C
$1$
D
$2$

Solution

(C) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{a_1} = \frac{y-y_1}{b_1} = \frac{z-z_1}{c_1}$ અને $\frac{x-x_2}{a_2} = \frac{y-y_2}{b_2} = \frac{z-z_2}{c_2}$ સમતલીય હોય જો તેમના બિંદુઓને જોડતા સદિશ અને દિશા સદિશોનો નિશ્ચાયક શૂન્ય હોય:
$\left|\begin{array}{ccc} x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{array}\right| = 0$
અહીં,$(x_1, y_1, z_1) = (k, 2, 3)$ અને $(x_2, y_2, z_2) = (-1, -2, -3)$.
દિશા સદિશો $(a_1, b_1, c_1) = (1, 2, 3)$ અને $(a_2, b_2, c_2) = (3, 2, 1)$ છે.
આ કિંમતોને નિશ્ચાયકમાં મૂકતા:
$\left|\begin{array}{ccc} -1-k & -2-2 & -3-3 \\ 1 & 2 & 3 \\ 3 & 2 & 1 \end{array}\right| = 0$
$\left|\begin{array}{ccc} -(k+1) & -4 & -6 \\ 1 & 2 & 3 \\ 3 & 2 & 1 \end{array}\right| = 0$
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$-(k+1)(2-6) - (-4)(1-9) + (-6)(2-6) = 0$
$-(k+1)(-4) + 4(-8) - 6(-4) = 0$
$4(k+1) - 32 + 24 = 0$
$4k + 4 - 8 = 0$
$4k - 4 = 0$
$4k = 4$
$k = 1$
202
MediumMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{\lambda}$ અને $\frac{x-2}{1}=\frac{y-4}{4}=\frac{z-5}{5}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\frac{1}{\sqrt{3}}$ હોય,તો $\lambda$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$16$
B
$6$
C
$12$
D
$15$

Solution

(A) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{a_1} = \frac{y-y_1}{b_1} = \frac{z-z_1}{c_1}$ અને $\frac{x-x_2}{a_2} = \frac{y-y_2}{b_2} = \frac{z-z_2}{c_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2)|}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\vec{a}_1 = (1, 2, 3)$,$\vec{a}_2 = (2, 4, 5)$,$\vec{b}_1 = (2, 3, \lambda)$,અને $\vec{b}_2 = (1, 4, 5)$.
$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & \lambda \\ 1 & 4 & 5 \end{vmatrix} = \hat{i}(15-4\lambda) - \hat{j}(10-\lambda) + \hat{k}(8-3) = (15-4\lambda)\hat{i} + (\lambda-10)\hat{j} + 5\hat{k}$.
$\vec{a}_2 - \vec{a}_1 = (2-1)\hat{i} + (4-2)\hat{j} + (5-3)\hat{k} = \hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$.
$(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2) = (1)(15-4\lambda) + 2(\lambda-10) + 2(5) = 15 - 4\lambda + 2\lambda - 20 + 10 = 5 - 2\lambda$.
$|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{(15-4\lambda)^2 + (\lambda-10)^2 + 25} = \sqrt{225 + 16\lambda^2 - 120\lambda + \lambda^2 - 20\lambda + 100 + 25} = \sqrt{17\lambda^2 - 140\lambda + 350}$.
આપેલ છે કે $d = \frac{1}{\sqrt{3}}$,તેથી $\frac{|5-2\lambda|}{\sqrt{17\lambda^2 - 140\lambda + 350}} = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $3(5-2\lambda)^2 = 17\lambda^2 - 140\lambda + 350$.
$3(25 - 20\lambda + 4\lambda^2) = 17\lambda^2 - 140\lambda + 350 \implies 75 - 60\lambda + 12\lambda^2 = 17\lambda^2 - 140\lambda + 350$.
$5\lambda^2 - 80\lambda + 275 = 0 \implies \lambda^2 - 16\lambda + 55 = 0$.
$(\lambda-5)(\lambda-11) = 0$,તેથી $\lambda = 5$ અથવા $\lambda = 11$.
$\lambda$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો $5 + 11 = 16$ છે.
203
DifficultMCQ
$1, -4, 2$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી એક રેખા,રેખાઓ $\frac{x-7}{3}=\frac{y-1}{-1}=\frac{z+2}{1}$ અને $\frac{x}{2}=\frac{y-7}{3}=\frac{z}{1}$ ને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે છે. તો $( AB )^{2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$85$
B
$98$
C
$78$
D
$84$

Solution

(D) ધારો કે પ્રથમ રેખા પરનું બિંદુ $A$ $(3\lambda+7, -\lambda+1, \lambda-2)$ છે અને બીજી રેખા પરનું બિંદુ $B$ $(2\mu, 3\mu+7, \mu)$ છે.
રેખા $AB$ ના દિશા ગુણોત્તર $(2\mu - (3\lambda+7), 3\mu+7 - (-\lambda+1), \mu - (\lambda-2))$ છે,જેનું સાદું રૂપ $(2\mu - 3\lambda - 7, 3\mu + \lambda + 6, \mu - \lambda + 2)$ થાય છે.
રેખા $AB$ ના દિશા ગુણોત્તર $1, -4, 2$ આપેલા હોવાથી:
$\frac{2\mu - 3\lambda - 7}{1} = \frac{3\mu + \lambda + 6}{-4} = \frac{\mu - \lambda + 2}{2} = k$
પ્રથમ અને બીજા ગુણોત્તર પરથી:
$-8\mu + 12\lambda + 28 = 3\mu + \lambda + 6 \implies 11\lambda - 11\mu = -22 \implies \lambda - \mu = -2 \implies \mu = \lambda + 2$.
બીજા અને ત્રીજા ગુણોત્તર પરથી:
$6\mu + 2\lambda + 12 = -4\mu + 4\lambda - 8 \implies 10\mu - 2\lambda = -20 \implies 5\mu - \lambda = -10$.
$\mu = \lambda + 2$ ને $5\mu - \lambda = -10$ માં મૂકતા:
$5(\lambda + 2) - \lambda = -10 \implies 4\lambda + 10 = -10 \implies 4\lambda = -20 \implies \lambda = -5$.
તેથી $\mu = -5 + 2 = -3$.
$A$ ના યામ: $(3(-5)+7, -(-5)+1, -5-2) = (-8, 6, -7)$.
$B$ ના યામ: $(2(-3), 3(-3)+7, -3) = (-6, -2, -3)$.
$(AB)^2 = (-6 - (-8))^2 + (-2 - 6)^2 + (-3 - (-7))^2 = (2)^2 + (-8)^2 + (4)^2 = 4 + 64 + 16 = 84$.
Solution diagram
204
MediumMCQ
જો રેખાઓ $\vec{r}=(-\hat{i}+3\hat{k})+\lambda(\hat{i}-a\hat{j})$ અને $\vec{r}=(-\hat{j}+2\hat{k})+\mu(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\sqrt{\frac{2}{3}}$ હોય,તો $a$ ની પૂર્ણાંક કિંમત કેટલી થાય?
A
$5$
B
$2$
C
$3$
D
$7$

Solution

(B) બે રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a}_1 + \lambda \vec{b}_1$ અને $\vec{r} = \vec{a}_2 + \mu \vec{b}_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2)|}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં $\vec{a}_1 = -\hat{i} + 3\hat{k}$,$\vec{b}_1 = \hat{i} - a\hat{j}$,$\vec{a}_2 = -\hat{j} + 2\hat{k}$,અને $\vec{b}_2 = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ છે.
$\vec{a}_2 - \vec{a}_1 = \hat{i} - \hat{j} - \hat{k}$.
$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = -a\hat{i} - \hat{j} + (a-1)\hat{k}$.
$|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{2a^2 - 2a + 2}$.
$(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2) = 2 - 2a$.
$d = \sqrt{\frac{2}{3}}$ હોવાથી,$\frac{|2 - 2a|}{\sqrt{2a^2 - 2a + 2}} = \sqrt{\frac{2}{3}}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $\frac{4(1-a)^2}{2(a^2 - a + 1)} = \frac{2}{3} \implies 2a^2 - 5a + 2 = 0$.
$(2a - 1)(a - 2) = 0$,તેથી $a = 2$ અથવા $a = 0.5$.
$a$ ની પૂર્ણાંક કિંમત $2$ છે.
205
DifficultMCQ
$xy$-સમતલમાં રેખા $l_{1}$ ના $x$ અને $y$ અંતઃખંડો અનુક્રમે $\frac{1}{8}$ અને $\frac{1}{4 \sqrt{2}}$ છે,અને $zx$-સમતલમાં રેખા $l_{2}$ ના $x$ અને $z$ અંતઃખંડો અનુક્રમે $-\frac{1}{8}$ અને $-\frac{1}{6 \sqrt{3}}$ છે. જો $l_{1}$ અને $l_{2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d$ હોય,તો $d^{-2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$52$
B
$51$
C
$46$
D
$59$

Solution

(B) $xy$-સમતલ $(z=0)$ માં રેખા $l_{1}$ નું સમીકરણ,જેના $x$ અને $y$ અંતઃખંડો $\frac{1}{8}$ અને $\frac{1}{4 \sqrt{2}}$ છે,તે $\frac{x}{1/8} + \frac{y}{1/(4 \sqrt{2})} = 1$ એટલે કે $8x + 4 \sqrt{2}y = 1$ છે.
રેખા $l_{1}$ નો દિશા સદિશ $\vec{v}_{1} = (1, -\sqrt{2}, 0)$ છે અને તે બિંદુ $A = (\frac{1}{8}, 0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
$zx$-સમતલ $(y=0)$ માં રેખા $l_{2}$ નું સમીકરણ,જેના $x$ અને $z$ અંતઃખંડો $-\frac{1}{8}$ અને $-\frac{1}{6 \sqrt{3}}$ છે,તે $-8x - 6 \sqrt{3}z = 1$ છે.
રેખા $l_{2}$ નો દિશા સદિશ $\vec{v}_{2} = (3 \sqrt{3}, 0, -4)$ છે અને તે બિંદુ $B = (-\frac{1}{8}, 0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે.
બે વિષમતલ રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{B}-\vec{A}) \cdot (\vec{v}_{1} \times \vec{v}_{2})|}{|\vec{v}_{1} \times \vec{v}_{2}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$\vec{v}_{1} \times \vec{v}_{2} = 4 \sqrt{2} \hat{i} + 4 \hat{j} + 3 \sqrt{6} \hat{k}$ અને તેનું માન $\sqrt{102}$ છે.
$\vec{B}-\vec{A} = (-\frac{1}{4}, 0, 0)$ હોવાથી,અંતર $d = \frac{\sqrt{2}}{\sqrt{102}} = \frac{1}{\sqrt{51}}$ મળે છે.
તેથી,$d^{-2} = 51$.
206
MediumMCQ
જો બે રેખાઓ $l_{1}: \frac{x-2}{3}=\frac{y+1}{-2}, z=2$ અને $l_{2}: \frac{x-1}{1}=\frac{2y+3}{\alpha}=\frac{z+5}{2}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો રેખાઓ $l_{2}$ અને $l_{3}: \frac{1-x}{3}=\frac{2y-1}{-4}=\frac{z}{4}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{29}{4}\right)$
B
$\sec^{-1}\left(\frac{29}{4}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{29}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{29}}\right)$

Solution

(B) રેખા $l_{1}$ ને $\frac{x-2}{3}=\frac{y+1}{-2}=\frac{z-2}{0}$ તરીકે લખી શકાય. દિશા સદિશ $\vec{v_{1}} = (3, -2, 0)$ છે.
રેખા $l_{2}$ ને $\frac{x-1}{1}=\frac{y+3/2}{\alpha/2}=\frac{z+5}{2}$ તરીકે લખી શકાય. દિશા સદિશ $\vec{v_{2}} = (1, \alpha/2, 2)$ છે.
$l_{1} \perp l_{2}$ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $(3)(1) + (-2)(\alpha/2) + (0)(2) = 0$.
$3 - \alpha = 0 \Rightarrow \alpha = 3$.
રેખા $l_{3}$ ને $\frac{x-1}{-3}=\frac{y-1/2}{-2}=\frac{z-0}{4}$ તરીકે લખી શકાય. દિશા સદિશ $\vec{v_{3}} = (-3, -2, 4)$ છે.
$\alpha = 3$ માટે,$l_{2}$ નો દિશા સદિશ $\vec{v_{2}} = (1, 3/2, 2)$ છે.
$l_{2}$ અને $l_{3}$ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{|\vec{v_{2}} \cdot \vec{v_{3}}|}{||\vec{v_{2}}|| ||\vec{v_{3}}||}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
$\vec{v_{2}} \cdot \vec{v_{3}} = (1)(-3) + (3/2)(-2) + (2)(4) = -3 - 3 + 8 = 2$.
$||\vec{v_{2}}|| = \sqrt{1^{2} + (3/2)^{2} + 2^{2}} = \sqrt{1 + 9/4 + 4} = \sqrt{29/4} = \frac{\sqrt{29}}{2}$.
$||\vec{v_{3}}|| = \sqrt{(-3)^{2} + (-2)^{2} + 4^{2}} = \sqrt{9 + 4 + 16} = \sqrt{29}$.
$\cos \theta = \frac{2}{(\sqrt{29}/2) \times \sqrt{29}} = \frac{2}{29/2} = \frac{4}{29}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{4}{29}\right) = \sec^{-1}\left(\frac{29}{4}\right)$.
207
MediumMCQ
રેખાઓ $\frac{x-3}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-1}{-1}$ અને $\frac{x+3}{2}=\frac{y-6}{1}=\frac{z-5}{3}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\frac{18}{\sqrt{5}}$
B
$\frac{22}{3 \sqrt{5}}$
C
$\frac{46}{3 \sqrt{5}}$
D
$6 \sqrt{3}$

Solution

(A) આપેલી રેખાઓ $L_1: \frac{x-3}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-1}{-1}$ અને $L_2: \frac{x+3}{2}=\frac{y-6}{1}=\frac{z-5}{3}$ છે.
રેખાઓ પરના બિંદુઓ $A(3, 2, 1)$ અને $B(-3, 6, 5)$ છે.
દિશા સદિશો $\vec{b_1} = 2\hat{i} + 3\hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{b_2} = 2\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{AB} = (-3-3)\hat{i} + (6-2)\hat{j} + (5-1)\hat{k} = -6\hat{i} + 4\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|\vec{AB} \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{|\vec{b_1} \times \vec{b_2}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & -1 \\ 2 & 1 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(9 - (-1)) - \hat{j}(6 - (-2)) + \hat{k}(2 - 6) = 10\hat{i} - 8\hat{j} - 4\hat{k}$ શોધો.
તેનું માન $|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{10^2 + (-8)^2 + (-4)^2} = \sqrt{100 + 64 + 16} = \sqrt{180} = 6\sqrt{5}$ છે.
સ્કેલર ટ્રિપલ પ્રોડક્ટ $|\vec{AB} \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})| = |(-6)(10) + (4)(-8) + (4)(-4)| = |-60 - 32 - 16| = |-108| = 108$ છે.
આમ,લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{108}{6\sqrt{5}} = \frac{18}{\sqrt{5}}$ થાય.
208
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $L : \frac{x-6}{3} = \frac{y-1}{2} = \frac{z-2}{3}$ માં બિંદુ $P(1, 2, 3)$ નું પ્રતિબિંબ $Q$ છે. ધારો કે $R(\alpha, \beta, \gamma)$ એવું બિંદુ છે જે રેખાખંડ $PQ$ નું $1:3$ ના ગુણોત્તરમાં અંતઃવિભાજન કરે છે. તો $22(\alpha+\beta+\gamma)$ ની કિંમત શોધો.
A
$225$
B
$185$
C
$127$
D
$125$

Solution

(D) ધારો કે $M$ એ બિંદુ $P(1, 2, 3)$ માંથી રેખા $L$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. રેખા $L$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $M(3\lambda+6, 2\lambda+1, 3\lambda+2)$ સ્વરૂપમાં છે.
રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = 3\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{PM} = (3\lambda+5)\hat{i} + (2\lambda-1)\hat{j} + (3\lambda-1)\hat{k}$ છે.
કારણ કે $\vec{PM} \perp \vec{v}$,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$3(3\lambda+5) + 2(2\lambda-1) + 3(3\lambda-1) = 0$
$9\lambda + 15 + 4\lambda - 2 + 9\lambda - 3 = 0$
$22\lambda + 10 = 0 \implies \lambda = -\frac{5}{11}$.
$\lambda$ ની કિંમત $M$ માં મૂકતા,$M = (\frac{51}{11}, \frac{1}{11}, \frac{7}{11})$ મળે.
$Q$ એ રેખામાં $P$ નું પ્રતિબિંબ હોવાથી,$M$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ છે. તેથી,$M = \frac{P+Q}{2} \implies Q = 2M - P = (\frac{91}{11}, -\frac{20}{11}, -\frac{19}{11})$.
$R$ એ $PQ$ નું $1:3$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજન કરે છે,તેથી $R = \frac{1(Q) + 3(P)}{1+3} = \frac{Q + 3P}{4}$.
$R = \frac{1}{4} ((\frac{91}{11} + 3), (-\frac{20}{11} + 6), (-\frac{19}{11} + 9)) = (\frac{31}{11}, \frac{23}{22}, \frac{20}{11})$.
$\alpha+\beta+\gamma = \frac{62+23+40}{22} = \frac{125}{22}$.
$22(\alpha+\beta+\gamma) = 125$.
Solution diagram
209
MediumMCQ
રેખાઓ $\frac{x+7}{-6}=\frac{y-6}{7}=\frac{z}{1}$ અને $\frac{7-x}{2}=y-2=z-6$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$2 \sqrt{29}$
B
$1$
C
$\sqrt{\frac{37}{29}}$
D
$\frac{\sqrt{29}}{2}$

Solution

(A) પ્રથમ રેખા $L_{1}: \frac{x+7}{-6}=\frac{y-6}{7}=\frac{z-0}{1}$ છે.
$L_{1}$ પરનું બિંદુ $\vec{a}_{1} = (-7, 6, 0)$ છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{b}_{1} = (-6, 7, 1)$ છે.
બીજી રેખા $L_{2}: \frac{x-7}{-2}=\frac{y-2}{1}=\frac{z-6}{1}$ છે.
$L_{2}$ પરનું બિંદુ $\vec{a}_{2} = (7, 2, 6)$ છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{b}_{2} = (-2, 1, 1)$ છે.
સદિશ $\vec{a}_{2} - \vec{a}_{1} = (7 - (-7), 2 - 6, 6 - 0) = (14, -4, 6)$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{b}_{1} \times \vec{b}_{2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -6 & 7 & 1 \\ -2 & 1 & 1 \end{vmatrix} = 6\hat{i} + 4\hat{j} + 8\hat{k} = (6, 4, 8)$.
તેનું માન $|\vec{b}_{1} \times \vec{b}_{2}| = \sqrt{6^2 + 4^2 + 8^2} = \sqrt{116} = 2\sqrt{29}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \left| \frac{(\vec{a}_{2} - \vec{a}_{1}) \cdot (\vec{b}_{1} \times \vec{b}_{2})}{|\vec{b}_{1} \times \vec{b}_{2}|} \right| = \left| \frac{(14, -4, 6) \cdot (6, 4, 8)}{2\sqrt{29}} \right| = \frac{116}{2\sqrt{29}} = 2\sqrt{29}$.
210
DifficultMCQ
બિંદુ $(1, -2, 5)$ માંથી $(1, 2, 4)$ માંથી પસાર થતી અને રેખા $x + y - z = 0 = x - 2y + 3z - 5$ ને સમાંતર રેખા પર દોરેલા લંબની લંબાઈ શોધો.
A
$\sqrt{\frac{21}{2}}$
B
$\sqrt{\frac{9}{2}}$
C
$\sqrt{\frac{73}{2}}$
D
$1$

Solution

(A) રેખાના દિકગુણોત્તર એ સમતલો $x + y - z = 0$ અને $x - 2y + 3z - 5 = 0$ ના અભિલંબના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે.
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & -1 \\ 1 & -2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(3 - 2) - \hat{j}(3 + 1) + \hat{k}(-2 - 1) = \hat{i} - 4\hat{j} - 3\hat{k}$.
$(1, 2, 4)$ માંથી પસાર થતી અને દિક સદિશ $\vec{v} = (1, -4, -3)$ વાળી રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = (1, 2, 4) + \lambda(1, -4, -3)$ છે.
ધારો કે $P$ એ રેખા પરનું બિંદુ છે: $P = (1 + \lambda, 2 - 4\lambda, 4 - 3\lambda)$.
ધારો કે $A = (1, -2, 5)$. સદિશ $\vec{AP} = P - A = (\lambda, 4 - 4\lambda, -1 - 3\lambda)$.
કારણ કે $\vec{AP}$ એ રેખાની દિશા $\vec{v} = (1, -4, -3)$ ને લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$\vec{AP} \cdot \vec{v} = 1(\lambda) - 4(4 - 4\lambda) - 3(-1 - 3\lambda) = 0$.
$\lambda - 16 + 16\lambda + 3 + 9\lambda = 0 \implies 26\lambda - 13 = 0 \implies \lambda = \frac{1}{2}$.
$P$ માં $\lambda = \frac{1}{2}$ મૂકતા,આપણને $P = (\frac{3}{2}, 0, \frac{5}{2})$ મળે છે.
લંબની લંબાઈ એ અંતર $AP = \sqrt{(\frac{3}{2} - 1)^2 + (0 - (-2))^2 + (\frac{5}{2} - 5)^2} = \sqrt{(\frac{1}{2})^2 + (2)^2 + (-\frac{5}{2})^2} = \sqrt{\frac{1}{4} + 4 + \frac{25}{4}} = \sqrt{\frac{26}{4} + \frac{16}{4}} = \sqrt{\frac{42}{4}} = \sqrt{\frac{21}{2}}$.
211
DifficultMCQ
ધારો કે $Q$ અને $R$ એ રેખા $\frac{x+1}{2} = \frac{y+2}{3} = \frac{z-1}{2}$ પરના બે બિંદુઓ છે જે બિંદુ $P(4, 2, 7)$ થી $\sqrt{26}$ અંતરે આવેલા છે. તો ત્રિકોણ $PQR$ ના ક્ષેત્રફળનો વર્ગ $....$ છે.
A
$153$
B
$154$
C
$155$
D
$156$

Solution

(A) રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $A(\lambda) = (2\lambda - 1, 3\lambda - 2, 2\lambda + 1)$ ધારો.
બિંદુ $P(4, 2, 7)$ થી અંતર $\sqrt{26}$ આપેલું છે,તેથી:
$(2\lambda - 1 - 4)^2 + (3\lambda - 2 - 2)^2 + (2\lambda + 1 - 7)^2 = (\sqrt{26})^2$
$(2\lambda - 5)^2 + (3\lambda - 4)^2 + (2\lambda - 6)^2 = 26$
$(4\lambda^2 - 20\lambda + 25) + (9\lambda^2 - 24\lambda + 16) + (4\lambda^2 - 24\lambda + 36) = 26$
$17\lambda^2 - 68\lambda + 77 = 26$
$17\lambda^2 - 68\lambda + 51 = 0$
$\lambda^2 - 4\lambda + 3 = 0 \implies (\lambda - 1)(\lambda - 3) = 0$
તેથી,$\lambda = 1$ અને $\lambda = 3$.
$\lambda = 1$ માટે,$Q = (1, 1, 3)$. $\lambda = 3$ માટે,$R = (5, 7, 7)$.
$\overrightarrow{PQ} = Q - P = (-3, -1, -4)$.
$\overrightarrow{PR} = R - P = (1, 5, 0)$.
$\overrightarrow{PQ} \times \overrightarrow{PR} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -3 & -1 & -4 \\ 1 & 5 & 0 \end{vmatrix} = 20\hat{i} - 4\hat{j} - 14\hat{k}$.
$\triangle PQR$ નું ક્ષેત્રફળ $= \frac{1}{2} |\overrightarrow{PQ} \times \overrightarrow{PR}| = \frac{1}{2} \sqrt{20^2 + (-4)^2 + (-14)^2} = \frac{1}{2} \sqrt{612} = \sqrt{153}$.
ક્ષેત્રફળનો વર્ગ $= 153$.
212
DifficultMCQ
જો બિંદુ $P(a, 4, 2)$,$a > 0$ થી રેખા $\frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{3} = \frac{z-1}{-1}$ પર દોરેલા લંબની લંબાઈ $2\sqrt{6}$ એકમ હોય અને $Q(\alpha_{1}, \alpha_{2}, \alpha_{3})$ એ આ રેખામાં બિંદુ $P$ નું પ્રતિબિંબ હોય,તો $a + \sum_{i=1}^{3} \alpha_{i}$ ની કિંમત શોધો.
A
$7$
B
$8$
C
$12$
D
$14$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $L: \frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{3} = \frac{z-1}{-1} = \lambda$ છે. રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $M(2\lambda-1, 3\lambda+3, -\lambda+1)$ છે.
સદિશ $\vec{PM} = (2\lambda-1-a, 3\lambda-1, -\lambda-1)$.
$\vec{PM}$ એ રેખાની દિશા $\vec{v} = (2, 3, -1)$ ને લંબ હોવાથી,$\vec{PM} \cdot \vec{v} = 0$.
$2(2\lambda-1-a) + 3(3\lambda-1) - 1(-\lambda-1) = 0 \Rightarrow 14\lambda - 4 - 2a = 0 \Rightarrow a = 7\lambda - 2$.
લંબની લંબાઈ $PM = 2\sqrt{6}$ હોવાથી,$PM^2 = 24$.
$(2\lambda-1-a)^2 + (3\lambda-1)^2 + (\lambda+1)^2 = 24$.
$a = 7\lambda-2$ મૂકતા: $(-5\lambda+1)^2 + (3\lambda-1)^2 + (\lambda+1)^2 = 24$.
$35\lambda^2 - 14\lambda - 21 = 0 \Rightarrow 5\lambda^2 - 2\lambda - 3 = 0$.
$(5\lambda+3)(\lambda-1) = 0$. $a > 0$ હોવાથી $\lambda = 1$.
તેથી $a = 5$ અને $M = (1, 6, 0)$.
$M$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\frac{a+\alpha_1}{2} = 1, \frac{4+\alpha_2}{2} = 6, \frac{2+\alpha_3}{2} = 0$.
$\alpha_1 = -3, \alpha_2 = 8, \alpha_3 = -2$.
$a + \alpha_1 + \alpha_2 + \alpha_3 = 5 - 3 + 8 - 2 = 8$.
213
DifficultMCQ
રેખાઓ $\frac{x-2}{3}=\frac{y+1}{2}=\frac{z-6}{2}$ અને $\frac{x-6}{3}=\frac{1-y}{2}=\frac{z+8}{0}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $............$ છે.
A
$13$
B
$12$
C
$14$
D
$16$

Solution

(C) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x-2}{3}=\frac{y+1}{2}=\frac{z-6}{2}$ અને $L_2: \frac{x-6}{3}=\frac{y-1}{-2}=\frac{z+8}{0}$ છે.
અહીં,બિંદુ $A(2, -1, 6)$ એ $L_1$ પર છે અને બિંદુ $B(6, 1, -8)$ એ $L_2$ પર છે.
દિશા સદિશો $\vec{b_1} = 3\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{b_2} = 3\hat{i} - 2\hat{j} + 0\hat{k}$ છે.
સદિશ $\vec{AB} = (6-2)\hat{i} + (1-(-1))\hat{j} + (-8-6)\hat{k} = 4\hat{i} + 2\hat{j} - 14\hat{k}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & 2 \\ 3 & -2 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-4)) - \hat{j}(0 - 6) + \hat{k}(-6 - 6) = 4\hat{i} + 6\hat{j} - 12\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{4^2 + 6^2 + (-12)^2} = \sqrt{16 + 36 + 144} = \sqrt{196} = 14$.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|\vec{AB} \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{|\vec{b_1} \times \vec{b_2}|} = \frac{|(4)(4) + (2)(6) + (-14)(-12)|}{14} = \frac{|16 + 12 + 168|}{14} = \frac{196}{14} = 14$.
214
DifficultMCQ
જો $(1, 9, 7)$ માંથી $(3, 2, 1)$ બિંદુમાંથી પસાર થતી અને $x+2y+z=0$ તથા $3y-z=3$ સમતલોને સમાંતર રેખા પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha+\beta+\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$-1$
B
$3$
C
$1$
D
$5$

Solution

(D) રેખાની દિશાના ગુણોત્તર બે સમતલોના અભિલંબના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે:
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 1 \\ 0 & 3 & -1 \end{vmatrix} = \hat{i}(-2-3) - \hat{j}(-1-0) + \hat{k}(3-0) = -5\hat{i} + \hat{j} + 3\hat{k}$.
$(3, 2, 1)$ માંથી પસાર થતી અને દિશા સદિશ $\vec{v} = \langle -5, 1, 3 \rangle$ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-3}{-5} = \frac{y-2}{1} = \frac{z-1}{3} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $M(-5\lambda+3, \lambda+2, 3\lambda+1)$ છે.
ધારો કે $P = (1, 9, 7)$. સદિશ $\vec{PM} = \langle -5\lambda+3-1, \lambda+2-9, 3\lambda+1-7 \rangle = \langle -5\lambda+2, \lambda-7, 3\lambda-6 \rangle$.
કારણ કે $\vec{PM}$ રેખાને લંબ છે,તેથી $\vec{PM} \cdot \langle -5, 1, 3 \rangle = 0$.
$-5(-5\lambda+2) + 1(\lambda-7) + 3(3\lambda-6) = 0$.
$25\lambda - 10 + \lambda - 7 + 9\lambda - 18 = 0$.
$35\lambda - 35 = 0 \implies \lambda = 1$.
$M$ ના યામમાં $\lambda = 1$ મૂકતા,$M = (-5(1)+3, 1+2, 3(1)+1) = (-2, 3, 4)$.
આમ,$(\alpha, \beta, \gamma) = (-2, 3, 4)$.
તેથી,$\alpha+\beta+\gamma = -2+3+4 = 5$.
Solution diagram
215
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x+\sqrt{6}}{2}=\frac{y-\sqrt{6}}{3}=\frac{z-\sqrt{6}}{4}$ અને $\frac{x-\lambda}{3}=\frac{y-2\sqrt{6}}{4}=\frac{z+2\sqrt{6}}{5}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $6$ હોય,તો $\lambda$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોના સરવાળાનો વર્ગ કેટલો થાય?
A
$380$
B
$3885$
C
$386$
D
$384$

Solution

(D) રેખાઓ $L_1: \frac{x+\sqrt{6}}{2}=\frac{y-\sqrt{6}}{3}=\frac{z-\sqrt{6}}{4}$ અને $L_2: \frac{x-\lambda}{3}=\frac{y-2\sqrt{6}}{4}=\frac{z+2\sqrt{6}}{5}$ છે.
રેખાઓ પરના બિંદુઓ $P_1(-\sqrt{6}, \sqrt{6}, \sqrt{6})$ અને $P_2(\lambda, 2\sqrt{6}, -2\sqrt{6})$ છે.
દિશા સદિશો $\vec{v_1} = (2, 3, 4)$ અને $\vec{v_2} = (3, 4, 5)$ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{n} = \vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 4 \\ 3 & 4 & 5 \end{vmatrix} = -\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ છે.
તેનું માન $|\vec{n}| = \sqrt{6}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{P_2} - \vec{P_1}) \cdot \vec{n}|}{|\vec{n}|} = 6$ છે.
$\vec{P_2} - \vec{P_1} = (\lambda + \sqrt{6}, \sqrt{6}, -3\sqrt{6})$ છે.
$|(\lambda + \sqrt{6})(-1) + (\sqrt{6})(2) + (-3\sqrt{6})(-1)| = 6\sqrt{6}$ મળે.
$|4\sqrt{6} - \lambda| = 6\sqrt{6}$ મળે.
કિસ્સો $1: 4\sqrt{6} - \lambda = 6\sqrt{6} \Rightarrow \lambda = -2\sqrt{6}$.
કિસ્સો $2: 4\sqrt{6} - \lambda = -6\sqrt{6} \Rightarrow \lambda = 10\sqrt{6}$.
સરવાળો $= 8\sqrt{6}$ અને તેનો વર્ગ $= (8\sqrt{6})^2 = 384$ થાય.
216
MediumMCQ
$L_1$ અને $L_2$ રેખાઓ ધ્યાનમાં લો:
$L_1: \frac{x-1}{2} = \frac{y-3}{1} = \frac{z-2}{2}$
$L_2: \frac{x-2}{1} = \frac{y-2}{2} = \frac{z-3}{3}$
એક રેખા $L_3$ જેના દિકગુણોત્તર $1, -1, -2$ છે,તે $L_1$ અને $L_2$ ને અનુક્રમે $P$ અને $Q$ બિંદુઓમાં છેદે છે. તો રેખાખંડ $PQ$ ની લંબાઈ શોધો.
A
$2\sqrt{6}$
B
$3\sqrt{2}$
C
$4\sqrt{3}$
D
$4$

Solution

(A) ધારો કે $L_1$ પરનું બિંદુ $P = (2\lambda+1, \lambda+3, 2\lambda+2)$ છે અને $L_2$ પરનું બિંદુ $Q = (\mu+2, 2\mu+2, 3\mu+3)$ છે.
રેખા $PQ$ ના દિકગુણોત્તર $((\mu+2)-(2\lambda+1), (2\mu+2)-(\lambda+3), (3\mu+3)-(2\lambda+2)) = (\mu-2\lambda+1, 2\mu-\lambda-1, 3\mu-2\lambda+1)$ છે.
$L_3$ ના દિકગુણોત્તર $1, -1, -2$ હોવાથી:
$\frac{\mu-2\lambda+1}{1} = \frac{2\mu-\lambda-1}{-1} = \frac{3\mu-2\lambda+1}{-2}$.
પ્રથમ બે ભાગ પરથી: $-\mu+2\lambda-1 = 2\mu-\lambda-1 \Rightarrow 3\lambda = 3\mu \Rightarrow \lambda = \mu$.
$\lambda = \mu$ ને $\frac{\mu-2\lambda+1}{1} = \frac{3\mu-2\lambda+1}{-2}$ માં મૂકતા:
$\frac{-\lambda+1}{1} = \frac{\lambda+1}{-2} \Rightarrow 2\lambda - 2 = \lambda + 1 \Rightarrow \lambda = 3$.
આમ,$\lambda = 3$ અને $\mu = 3$. બિંદુઓ $P(7, 6, 8)$ અને $Q(5, 8, 12)$ મળે છે.
લંબાઈ $PQ = \sqrt{(5-7)^2 + (8-6)^2 + (12-8)^2} = \sqrt{(-2)^2 + 2^2 + 4^2} = \sqrt{4 + 4 + 16} = \sqrt{24} = 2\sqrt{6}$.
217
MediumMCQ
બિંદુ $(-3, 2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને $3, 3, -1$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાને સમાંતર રેખાથી બિંદુ $P(4, 6, -2)$ નું અંતર કેટલું થાય?
A
$3$
B
$\sqrt{6}$
C
$2\sqrt{3}$
D
$\sqrt{14}$

Solution

(D) બિંદુ $(-3, 2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને $3, 3, -1$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+3}{3} = \frac{y-2}{3} = \frac{z-3}{-1} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $M$ એ $(3\lambda-3, 3\lambda+2, 3-\lambda)$ છે.
સદિશ $\vec{PM}$ ના દિકગુણોત્તર $(3\lambda-3-4, 3\lambda+2-6, 3-\lambda-(-2)) = (3\lambda-7, 3\lambda-4, 5-\lambda)$ છે.
કારણ કે $\vec{PM}$ એ $(3, 3, -1)$ દિકગુણોત્તર વાળી રેખાને લંબ છે,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$3(3\lambda-7) + 3(3\lambda-4) - 1(5-\lambda) = 0$.
$9\lambda - 21 + 9\lambda - 12 - 5 + \lambda = 0$.
$19\lambda - 38 = 0 \Rightarrow \lambda = 2$.
$M$ ના યામમાં $\lambda = 2$ મૂકતા,આપણને $M(3(2)-3, 3(2)+2, 3-2) = (3, 8, 1)$ મળે છે.
અંતર $PM = \sqrt{(3-4)^2 + (8-6)^2 + (1-(-2))^2} = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + 3^2} = \sqrt{1+4+9} = \sqrt{14}$.
218
EasyMCQ
રેખાઓ $x+1=2y=-12z$ અને $x=y+2=6z-6$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$2$
B
$3$
C
$\frac{5}{2}$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) પ્રથમ,રેખાઓને સંમિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ માં દર્શાવો.
પ્રથમ રેખા માટે: $x+1 = 2y = -12z \Rightarrow \frac{x+1}{1} = \frac{y}{1/2} = \frac{z}{-1/12}$. બિંદુ $A = (-1, 0, 0)$,દિશા સદિશ $\vec{p} = (1, 1/2, -1/12)$.
બીજી રેખા માટે: $x = y+2 = 6z-6 \Rightarrow \frac{x}{1} = \frac{y+2}{1} = \frac{z-1}{1/6}$. બિંદુ $B = (0, -2, 1)$,દિશા સદિશ $\vec{q} = (1, 1, 1/6)$.
સદિશ $\vec{B}-\vec{A} = (0-(-1), -2-0, 1-0) = (1, -2, 1) = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{p} \times \vec{q} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1/2 & -1/12 \\ 1 & 1 & 1/6 \end{vmatrix} = \hat{i}(\frac{1}{12} + \frac{1}{12}) - \hat{j}(\frac{1}{6} + \frac{1}{12}) + \hat{k}(1 - \frac{1}{2}) = \frac{1}{6}\hat{i} - \frac{1}{4}\hat{j} + \frac{1}{2}\hat{k}$.
સદિશ $\vec{p} \times \vec{q}$ ને $12$ વડે ગુણતા,આપણને $2\hat{i} - 3\hat{j} + 6\hat{k}$ મળે છે.
તેનું માન $|\vec{p} \times \vec{q}| = \sqrt{2^2 + (-3)^2 + 6^2} = \sqrt{4+9+36} = \sqrt{49} = 7$.
લઘુત્તમ અંતર $\left| \frac{(\vec{B}-\vec{A}) \cdot (\vec{p} \times \vec{q})}{|\vec{p} \times \vec{q}|} \right| = \left| \frac{(1, -2, 1) \cdot (2, -3, 6)}{7} \right| = \left| \frac{2 + 6 + 6}{7} \right| = \frac{14}{7} = 2$.
219
DifficultMCQ
બિંદુ $A(2, 0, 5)$ માંથી રેખા $\frac{x+1}{2} = \frac{y-1}{5} = \frac{z+1}{-1}$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ $P(\alpha, \beta, \gamma)$ છે. તો,નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું $\text{નથી}$?
A
$\frac{\alpha \beta}{\gamma} = \frac{4}{15}$
B
$\frac{\alpha}{\beta} = -8$
C
$\frac{\beta}{\gamma} = -5$
D
$\frac{\gamma}{\alpha} = \frac{5}{8}$

Solution

(C) ધારો કે રેખા $L: \frac{x+1}{2} = \frac{y-1}{5} = \frac{z+1}{-1} = \lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(2\lambda - 1, 5\lambda + 1, -\lambda - 1)$ છે.
કારણ કે $P$ એ બિંદુ $A(2, 0, 5)$ થી રેખા પરનો લંબપાદ છે,સદિશ $\vec{AP}$ એ રેખાના દિશા સદિશ $\vec{b} = 2\hat{i} + 5\hat{j} - \hat{k}$ ને લંબ હોવો જોઈએ.
$\vec{AP} = (2\lambda - 3)\hat{i} + (5\lambda + 1)\hat{j} + (-\lambda - 6)\hat{k}$.
$\vec{AP} \cdot \vec{b} = 0$ હોવાથી:
$2(2\lambda - 3) + 5(5\lambda + 1) - 1(-\lambda - 6) = 0$
$30\lambda + 5 = 0 \Rightarrow \lambda = -\frac{1}{6}$.
$P$ ના યામોમાં $\lambda = -\frac{1}{6}$ મૂકતા:
$\alpha = -\frac{4}{3}, \beta = \frac{1}{6}, \gamma = -\frac{5}{6}$.
વિકલ્પો તપાસતા:
$A) \frac{\alpha \beta}{\gamma} = \frac{4}{15}$ (સાચું)
$B) \frac{\alpha}{\beta} = -8$ (સાચું)
$C) \frac{\beta}{\gamma} = -\frac{1}{5}$ (ખોટું,કારણ કે $-5$ આપેલ છે)
$D) \frac{\gamma}{\alpha} = \frac{5}{8}$ (સાચું)
આમ,વિકલ્પ $C$ સાચું નથી.
Solution diagram
220
DifficultMCQ
જો બિંદુઓ $(1, 2, 3)$ અને $(2, 3, 4)$ ને જોડતી રેખા અને રેખા $\frac{x-1}{2} = \frac{y+1}{-1} = \frac{z-2}{0}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\alpha$ હોય,તો $28 \alpha^2$ ની કિંમત $........$ થાય.
A
$18$
B
$17$
C
$16$
D
$15$

Solution

(A) બિંદુઓ $(1, 2, 3)$ અને $(2, 3, 4)$ ને જોડતી રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{p} = (2-1)\hat{i} + (3-2)\hat{j} + (4-3)\hat{k} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ છે. આ રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) + \lambda(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$ છે.
બીજી રેખા $\vec{r} = (\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) + \mu(2\hat{i} - \hat{j} + 0\hat{k})$ છે.
ધારો કે $\vec{a} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$,$\vec{b} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,$\vec{p} = \hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$,અને $\vec{q} = 2\hat{i} - \hat{j}$.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{p} \times \vec{q} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 1 & 1 \\ 2 & -1 & 0 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-1)) - \hat{j}(0 - 2) + \hat{k}(-1 - 2) = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{p} \times \vec{q}| = \sqrt{1^2 + 2^2 + (-3)^2} = \sqrt{1 + 4 + 9} = \sqrt{14}$.
સદિશ $\vec{b} - \vec{a} = (1-1)\hat{i} + (-1-2)\hat{j} + (2-3)\hat{k} = -3\hat{j} - \hat{k}$.
લઘુત્તમ અંતર $\alpha = \left| \frac{(\vec{b} - \vec{a}) \cdot (\vec{p} \times \vec{q})}{|\vec{p} \times \vec{q}|} \right| = \left| \frac{(0\hat{i} - 3\hat{j} - 1\hat{k}) \cdot (1\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k})}{\sqrt{14}} \right| = \left| \frac{0 - 6 + 3}{\sqrt{14}} \right| = \frac{3}{\sqrt{14}}$.
આમ,$28\alpha^2 = 28 \times \left( \frac{3}{\sqrt{14}} \right)^2 = 28 \times \frac{9}{14} = 2 \times 9 = 18$.
221
EasyMCQ
રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y+8}{-7}=\frac{z-4}{5}$ અને $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{1}=\frac{z-6}{-3}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો. ($\sqrt{3}$ માં)
A
$2$
B
$4$
C
$3$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y+8}{-7}=\frac{z-4}{5}$ અને $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{1}=\frac{z-6}{-3}$ છે.
પ્રથમ રેખા માટે, બિંદુ $\vec{a} = \hat{i} - 8\hat{j} + 4\hat{k}$ અને દિશા સદિશ $\vec{p} = 2\hat{i} - 7\hat{j} + 5\hat{k}$ છે.
બીજી રેખા માટે, બિંદુ $\vec{b} = \hat{i} + 2\hat{j} + 6\hat{k}$ અને દિશા સદિશ $\vec{q} = 2\hat{i} + \hat{j} - 3\hat{k}$ છે.
સદિશ ગુણાકાર $\vec{p} \times \vec{q}$ નીચે મુજબ છે:
$\vec{p} \times \vec{q} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -7 & 5 \\ 2 & 1 & -3 \end{vmatrix} = \hat{i}(21-5) - \hat{j}(-6-10) + \hat{k}(2+14) = 16\hat{i} + 16\hat{j} + 16\hat{k} = 16(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$.
તેનું માન $|\vec{p} \times \vec{q}| = 16\sqrt{1^2 + 1^2 + 1^2} = 16\sqrt{3}$ છે.
સદિશ $(\vec{a} - \vec{b}) = (1-1)\hat{i} + (-8-2)\hat{j} + (4-6)\hat{k} = -10\hat{j} - 2\hat{k}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d$ નું સૂત્ર $d = \left| \frac{(\vec{a} - \vec{b}) \cdot (\vec{p} \times \vec{q})}{|\vec{p} \times \vec{q}|} \right|$ છે.
$d = \left| \frac{(-10\hat{j} - 2\hat{k}) \cdot 16(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})}{16\sqrt{3}} \right| = \left| \frac{16(0 - 10 - 2)}{16\sqrt{3}} \right| = \left| \frac{-12}{\sqrt{3}} \right| = \frac{12}{\sqrt{3}} = 4\sqrt{3}$.
222
DifficultMCQ
રેખા $l_1$ એ બિંદુ $(2, 6, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને સમતલ $2x + y - 2z = 10$ ને લંબ છે. તો રેખા $l_1$ અને રેખા $\frac{x + 1}{2} = \frac{y + 4}{-3} = \frac{z}{2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો :
A
$7$
B
$\frac{19}{3}$
C
$9$
D
$10$

Solution

(C) રેખા $l_1$ એ બિંદુ $A(2, 6, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને સમતલ $2x + y - 2z = 10$ ને લંબ છે. સમતલનો દિશા સદિશ $\vec{n} = 2\hat{i} + \hat{j} - 2\hat{k}$ છે. તેથી,રેખા $l_1$ નું સમીકરણ $\frac{x - 2}{2} = \frac{y - 6}{1} = \frac{z - 2}{-2}$ થાય.
બીજી રેખા $l_2: \frac{x + 1}{2} = \frac{y + 4}{-3} = \frac{z}{2}$ છે,જે બિંદુ $B(-1, -4, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{v_2} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + 2\hat{k}$ છે.
બે વિષમતલીય રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \left| \frac{(\vec{b_2} - \vec{b_1}) \cdot (\vec{v_1} \times \vec{v_2})}{|\vec{v_1} \times \vec{v_2}|} \right|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$\vec{b_1} = 2\hat{i} + 6\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\vec{b_2} = -\hat{i} - 4\hat{j} + 0\hat{k}$ છે.
$\vec{b_2} - \vec{b_1} = (-1 - 2)\hat{i} + (-4 - 6)\hat{j} + (0 - 2)\hat{k} = -3\hat{i} - 10\hat{j} - 2\hat{k}$ થાય.
$\vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -2 \\ 2 & -3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 - 6) - \hat{j}(4 - (-4)) + \hat{k}(-6 - 2) = -4\hat{i} - 8\hat{j} - 8\hat{k}$ થાય.
$|\vec{v_1} \times \vec{v_2}| = \sqrt{(-4)^2 + (-8)^2 + (-8)^2} = \sqrt{16 + 64 + 64} = \sqrt{144} = 12$ થાય.
$d = \left| \frac{(-3\hat{i} - 10\hat{j} - 2\hat{k}) \cdot (-4\hat{i} - 8\hat{j} - 8\hat{k})}{12} \right| = \left| \frac{12 + 80 + 16}{12} \right| = \frac{108}{12} = 9$.
Solution diagram
223
DifficultMCQ
ધારો કે એક રેખા $L$ બિંદુ $P(2, 3, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને રેખા $x + 3y - 2z - 2 = 0 = x - y + 2z$ ને સમાંતર છે. જો બિંદુ $(5, 3, 8)$ થી રેખા $L$ નું અંતર $\alpha$ હોય,તો $3\alpha^2$ ની કિંમત $......$ થાય.
A
$157$
B
$158$
C
$159$
D
$156$

Solution

(B) રેખાની દિશા સદિશ $\vec{v}$ એ સમતલો $x + 3y - 2z - 2 = 0$ અને $x - y + 2z = 0$ ના અભિલંબના સદિશ ગુણાકાર દ્વારા મળે છે.
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 3 & -2 \\ 1 & -1 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6 - 2) - \hat{j}(2 + 2) + \hat{k}(-1 - 3) = 4\hat{i} - 4\hat{j} - 4\hat{k}$.
આપણે દિશા સદિશ $\vec{d} = (1, -1, -1)$ લઈ શકીએ.
બિંદુ $P(2, 3, 1)$ માંથી પસાર થતી રેખા $L$ નું સમીકરણ $\frac{x - 2}{1} = \frac{y - 3}{-1} = \frac{z - 1}{-1} = k$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $R$ એ $(k + 2, -k + 3, -k + 1)$ છે.
ધારો કે $Q = (5, 3, 8)$. સદિશ $\vec{QR} = (k + 2 - 5, -k + 3 - 3, -k + 1 - 8) = (k - 3, -k, -k - 7)$.
કારણ કે $\vec{QR}$ એ રેખાની દિશા $(1, -1, -1)$ ને લંબ છે,તેથી:
$1(k - 3) - 1(-k) - 1(-k - 7) = 0 \Rightarrow k - 3 + k + k + 7 = 0 \Rightarrow 3k + 4 = 0 \Rightarrow k = -\frac{4}{3}$.
સદિશ $\vec{QR} = (-\frac{4}{3} - 3, -(-\frac{4}{3}), -(-\frac{4}{3}) - 7) = (-\frac{13}{3}, \frac{4}{3}, -\frac{17}{3})$.
અંતર $\alpha = |\vec{QR}| = \sqrt{(-\frac{13}{3})^2 + (\frac{4}{3})^2 + (-\frac{17}{3})^2} = \sqrt{\frac{169 + 16 + 289}{9}} = \sqrt{\frac{474}{9}}$.
આમ,$\alpha^2 = \frac{474}{9}$.
તેથી,$3\alpha^2 = 3 \times \frac{474}{9} = \frac{474}{3} = 158$.
224
DifficultMCQ
ધારો કે રેખાઓ $L : \frac{x-5}{-2} = \frac{y-\lambda}{0} = \frac{z+\lambda}{1}, \lambda \geq 0$ અને $L_1 : x+1 = y-1 = 4-z$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $2\sqrt{6}$ છે. જો $(\alpha, \beta, \gamma)$ એ $L$ પર આવેલું હોય,તો નીચેનામાંથી કયું શક્ય નથી?
A
$\alpha+2\gamma=24$
B
$2\alpha+\gamma=7$
C
$2\alpha-\gamma=9$
D
$\alpha-2\gamma=19$

Solution

(A) રેખા $L$ એ $(5, \lambda, -\lambda)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{b_1} = (-2, 0, 1)$ છે.
રેખા $L_1$ ને $\frac{x+1}{1} = \frac{y-1}{1} = \frac{z-4}{-1}$ તરીકે લખી શકાય,જે $(-1, 1, 4)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{b_2} = (1, 1, -1)$ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -2 & 0 & 1 \\ 1 & 1 & -1 \end{vmatrix} = -\hat{i} - \hat{j} - 2\hat{k}$.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{ |\vec{b_1} \times \vec{b_2}| }$.
અહીં $\vec{a_2} - \vec{a_1} = (-6, 1-\lambda, 4+\lambda)$.
$d = \frac{|6 - 1 + \lambda - 8 - 2\lambda|}{\sqrt{6}} = \frac{|-\lambda - 3|}{\sqrt{6}}$.
$d = 2\sqrt{6}$ આપેલ હોવાથી,$|\lambda+3| = 12$. $\lambda \geq 0$ હોવાથી,$\lambda = 9$.
$L$ માટે,$(\alpha, \beta, \gamma) = (5-2k, 9, k-9)$.
તેથી $\alpha = 5-2k$ અને $\gamma = k-9$,જેનો અર્થ છે કે $k = \gamma+9$.
$\alpha = 5-2(\gamma+9) = -2\gamma-13$,એટલે કે $\alpha+2\gamma = -13$.
આમ,$\alpha+2\gamma=24$ શક્ય નથી.
225
EasyMCQ
રેખાઓ $\frac{x-5}{1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z-4}{-3}$ અને $\frac{x+3}{1}=\frac{y+5}{4}=\frac{z-1}{-5}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો. ($\sqrt{3}$ માં)
A
$7$
B
$5$
C
$6$
D
$4$

Solution

(C) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{a_1}=\frac{y-y_1}{a_2}=\frac{z-z_1}{a_3}$ અને $\frac{x-x_2}{b_1}=\frac{y-y_2}{b_2}=\frac{z-z_2}{b_3}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે:
$d = \frac{|(\vec{r_2} - \vec{r_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{|\vec{b_1} \times \vec{b_2}|}$
અહીં, $\vec{r_1} = (5, 2, 4)$, $\vec{r_2} = (-3, -5, 1)$, $\vec{b_1} = (1, 2, -3)$, અને $\vec{b_2} = (1, 4, -5)$ છે.
પ્રથમ, $\vec{r_2} - \vec{r_1} = (-3-5, -5-2, 1-4) = (-8, -7, -3)$ ગણો.
ત્યારબાદ, સદિશ ગુણાકાર $\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -3 \\ 1 & 4 & -5 \end{vmatrix} = \hat{i}(-10+12) - \hat{j}(-5+3) + \hat{k}(4-2) = 2\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ ગણો.
તેનું માન $|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{2^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{12} = 2\sqrt{3}$ થાય.
અદિશ ગુણાકાર $(\vec{r_2} - \vec{r_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2}) = (-8)(2) + (-7)(2) + (-3)(2) = -16 - 14 - 6 = -36$ થાય.
આમ, $d = \frac{|-36|}{2\sqrt{3}} = \frac{36}{2\sqrt{3}} = \frac{18}{\sqrt{3}} = 6\sqrt{3}$.
226
DifficultMCQ
એક લંબચોરસ સમાંતરબાજુ ફલકનો એક શિરોબિંદુ ઉગમબિંદુ $O$ પર છે અને $x, y$ અને $z$ અક્ષો પર તેની ધારની લંબાઈ અનુક્રમે $3, 4$ અને $5$ એકમ છે. ધારો કે $P$ એ શિરોબિંદુ $(3, 4, 5)$ છે. તો વિકર્ણ $OP$ અને $z$-અક્ષને સમાંતર ધાર,જે $O$ કે $P$ માંથી પસાર થતી નથી,તેમની વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું છે?
A
$\frac{12}{\sqrt{5}}$
B
$\frac{12}{5 \sqrt{5}}$
C
$12 \sqrt{5}$
D
$\frac{12}{5}$

Solution

(D) વિકર્ણ $OP$ એ $(0, 0, 0)$ અને $(3, 4, 5)$ માંથી પસાર થાય છે. તેનો દિશા સદિશ $\vec{b}_1 = 3\hat{i} + 4\hat{j} + 5\hat{k}$ છે. $OP$ નું સમીકરણ $\frac{x}{3} = \frac{y}{4} = \frac{z}{5}$ છે.
$z$-અક્ષને સમાંતર ધાર જે $O(0, 0, 0)$ કે $P(3, 4, 5)$ માંથી પસાર થતી નથી,તે શિરોબિંદુ $(3, 0, 0)$ અથવા $(0, 4, 0)$ માંથી પસાર થવી જોઈએ. ધારો કે આપણે $(3, 0, 0)$ માંથી પસાર થતી ધાર લઈએ. તેનો દિશા સદિશ $\vec{b}_2 = \hat{k} = (0, 0, 1)$ છે.
બે વિષમતલીય રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a}_1 + t\vec{b}_1$ અને $\vec{r} = \vec{a}_2 + s\vec{b}_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2)|}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\vec{a}_1 = (0, 0, 0)$,$\vec{a}_2 = (3, 0, 0)$,$\vec{b}_1 = (3, 4, 5)$,અને $\vec{b}_2 = (0, 0, 1)$ છે.
$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 4 & 5 \\ 0 & 0 & 1 \end{vmatrix} = 4\hat{i} - 3\hat{j}$.
$|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2| = \sqrt{4^2 + (-3)^2} = \sqrt{16 + 9} = 5$.
$(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2) = (3, 0, 0) \cdot (4, -3, 0) = 12$.
તેથી,$d = \frac{|12|}{5} = \frac{12}{5}$.
227
MediumMCQ
રેખાઓ $\frac{x-4}{4}=\frac{y+2}{5}=\frac{z+3}{3}$ અને $\frac{x-1}{3}=\frac{y-3}{4}=\frac{z-4}{2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$3 \sqrt{6}$
B
$6 \sqrt{3}$
C
$6 \sqrt{2}$
D
$2 \sqrt{6}$

Solution

(A) બે રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{n}_1$ અને $\vec{r} = \vec{b} + \mu \vec{n}_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $S_d$ શોધવાનું સૂત્ર:
$S_d = \left| \frac{(\vec{b} - \vec{a}) \cdot (\vec{n}_1 \times \vec{n}_2)}{|\vec{n}_1 \times \vec{n}_2|} \right|$
આપેલ સમીકરણો પરથી:
$\vec{a} = (4, -2, -3)$,$\vec{b} = (1, 3, 4)$
$\vec{n}_1 = (4, 5, 3)$,$\vec{n}_2 = (3, 4, 2)$
પ્રથમ,સદિશ ગુણાકાર $\vec{n}_1 \times \vec{n}_2$ શોધો:
$\vec{n}_1 \times \vec{n}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & 5 & 3 \\ 3 & 4 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(10-12) - \hat{j}(8-9) + \hat{k}(16-15) = -2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k} = (-2, 1, 1)$
તેનું માન $|\vec{n}_1 \times \vec{n}_2| = \sqrt{(-2)^2 + 1^2 + 1^2} = \sqrt{4+1+1} = \sqrt{6}$
હવે,$\vec{b} - \vec{a} = (1-4, 3-(-2), 4-(-3)) = (-3, 5, 7)$
અદિશ ગુણાકાર $(\vec{b} - \vec{a}) \cdot (\vec{n}_1 \times \vec{n}_2) = (-3, 5, 7) \cdot (-2, 1, 1) = 6 + 5 + 7 = 18$
તેથી,$S_d = \left| \frac{18}{\sqrt{6}} \right| = \frac{18}{\sqrt{6}} \times \frac{\sqrt{6}}{\sqrt{6}} = \frac{18\sqrt{6}}{6} = 3\sqrt{6}$
228
DifficultMCQ
રેખાઓ $\frac{x+2}{1}=\frac{y}{-2}=\frac{z-5}{2}$ અને $\frac{x-4}{1}=\frac{y-1}{2}=\frac{z+3}{0}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $......$ છે.
A
$6$
B
$9$
C
$7$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x+2}{1}=\frac{y}{-2}=\frac{z-5}{2}$ અને $L_2: \frac{x-4}{1}=\frac{y-1}{2}=\frac{z+3}{0}$ છે.
$L_1$ પરથી,બિંદુ $P_1 = (-2, 0, 5)$ અને દિશા સદિશ $\vec{b_1} = \hat{i} - 2\hat{j} + 2\hat{k}$ મળે છે.
$L_2$ પરથી,બિંદુ $P_2 = (4, 1, -3)$ અને દિશા સદિશ $\vec{b_2} = \hat{i} + 2\hat{j} + 0\hat{k}$ મળે છે.
સદિશ $\vec{P_1P_2} = (4 - (-2))\hat{i} + (1 - 0)\hat{j} + (-3 - 5)\hat{k} = 6\hat{i} + \hat{j} - 8\hat{k}$ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 2 \\ 1 & 2 & 0 \end{vmatrix} = -4\hat{i} + 2\hat{j} + 4\hat{k}$ મળે છે.
તેનું માન $|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{16 + 4 + 16} = 6$ થાય છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|\vec{P_1P_2} \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{|\vec{b_1} \times \vec{b_2}|} = \frac{|-24 + 2 - 32|}{6} = \frac{54}{6} = 9$.
229
MediumMCQ
રેખા $\frac{x+3}{-3}=\frac{y-1}{1}=\frac{z-5}{5}$ ને સમતલીય હોય તેવી રેખા કઈ છે?
A
$\frac{x+1}{1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z-5}{5}$
B
$\frac{x+1}{-1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z-5}{5}$
C
$\frac{x+1}{-1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z-5}{4}$
D
$\frac{x-1}{-1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z-5}{5}$

Solution

(B) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{a_1} = \frac{y-y_1}{b_1} = \frac{z-z_1}{c_1}$ અને $\frac{x-x_2}{a_2} = \frac{y-y_2}{b_2} = \frac{z-z_2}{c_2}$ સમતલીય હોય જો $\left|\begin{array}{ccc}x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2\end{array}\right| = 0$ થાય.
આપેલ રેખા $L_1: \frac{x+3}{-3} = \frac{y-1}{1} = \frac{z-5}{5}$,બિંદુ $P_1(-3, 1, 5)$ અને દિશા સદિશ $\vec{v_1} = (-3, 1, 5)$ છે.
વિકલ્પ $B$ માટે: રેખા $L_2: \frac{x+1}{-1} = \frac{y-2}{2} = \frac{z-5}{5}$,બિંદુ $P_2(-1, 2, 5)$ અને દિશા સદિશ $\vec{v_2} = (-1, 2, 5)$ છે.
સદિશ $\vec{P_1P_2} = (-1 - (-3), 2 - 1, 5 - 5) = (2, 1, 0)$.
સમતલીયતાની શરત તપાસતા:
$\left|\begin{array}{ccc}2 & 1 & 0 \\ -3 & 1 & 5 \\ -1 & 2 & 5\end{array}\right| = 2(5 - 10) - 1(-15 - (-5)) + 0 = 2(-5) - 1(-10) = -10 + 10 = 0$.
નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ હોવાથી,રેખાઓ સમતલીય છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
230
MediumMCQ
ધારો કે $S$ એ $\lambda$ ના તમામ મૂલ્યોનો સમૂહ છે,જેના માટે રેખાઓ $\frac{x-\lambda}{0}=\frac{y-3}{4}=\frac{z+6}{1}$ અને $\frac{x+\lambda}{3}=\frac{y}{-4}=\frac{z-6}{0}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $13$ છે. તો $8\left|\sum_{\lambda \in S} \lambda\right|$ ની કિંમત શોધો.
A
$304$
B
$308$
C
$306$
D
$302$

Solution

(C) રેખાઓ $L_1: \frac{x-\lambda}{0}=\frac{y-3}{4}=\frac{z+6}{1}$ અને $L_2: \frac{x+\lambda}{3}=\frac{y}{-4}=\frac{z-6}{0}$ છે.
રેખાઓ પરના બિંદુઓ $A(\lambda, 3, -6)$ અને $B(-\lambda, 0, 6)$ છે. સદિશ $\vec{AB} = (-2\lambda, -3, 12)$ છે.
દિશા સદિશો $\vec{v_1} = (0, 4, 1)$ અને $\vec{v_2} = (3, -4, 0)$ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 0 & 4 & 1 \\ 3 & -4 & 0 \end{vmatrix} = 4\hat{i} + 3\hat{j} - 12\hat{k}$ છે.
તેનું માન $|\vec{v_1} \times \vec{v_2}| = \sqrt{16 + 9 + 144} = 13$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|\vec{AB} \cdot (\vec{v_1} \times \vec{v_2})|}{|\vec{v_1} \times \vec{v_2}|} = 13$.
$|(-2\lambda, -3, 12) \cdot (4, 3, -12)| = 169$.
$|-8\lambda - 153| = 169$.
$8\lambda + 153 = 169$ અથવા $8\lambda + 153 = -169$.
$8\lambda = 16 \implies \lambda_1 = 2$ અને $8\lambda = -322 \implies \lambda_2 = -\frac{322}{8}$.
સરવાળો $\sum_{\lambda \in S} \lambda = 2 - \frac{322}{8} = -\frac{306}{8}$.
તેથી $8\left|\sum_{\lambda \in S} \lambda\right| = 306$.
231
DifficultMCQ
બિંદુ $A(7, -2, 11)$ નું રેખા $\frac{x-6}{1} = \frac{y-4}{0} = \frac{z-8}{3}$ થી રેખા $\frac{x-7}{2} = \frac{y+2}{-3} = \frac{z-11}{6}$ ની દિશામાં અંતર શોધો:
A
$12$
B
$14$
C
$18$
D
$21$

Solution

(B) ધારો કે જે રેખાની દિશામાં અંતર માપવાનું છે તે $\frac{x-7}{2} = \frac{y+2}{-3} = \frac{z-11}{6} = \lambda$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(2\lambda + 7, -3\lambda - 2, 6\lambda + 11)$ છે.
આ બિંદુ $P$ એ રેખા $\frac{x-6}{1} = \frac{y-4}{0} = \frac{z-8}{3}$ પર પણ આવેલું હોવાથી:
$\frac{2\lambda + 7 - 6}{1} = \frac{-3\lambda - 2 - 4}{0} = \frac{6\lambda + 11 - 8}{3}$
વચ્ચેના પદનો છેદ $0$ હોવાથી,ગુણોત્તર વ્યાખ્યાયિત કરવા માટે અંશ પણ $0$ હોવો જોઈએ:
$-3\lambda - 6 = 0 \Rightarrow \lambda = -2$.
$\lambda = -2$ ને $P$ ના યામમાં મૂકતા:
$x = 2(-2) + 7 = 3$
$y = -3(-2) - 2 = 4$
$z = 6(-2) + 11 = -1$
તેથી,છેદબિંદુ $B(3, 4, -1)$ છે.
અંતર $AB$ એ $A(7, -2, 11)$ અને $B(3, 4, -1)$ વચ્ચેનું અંતર છે:
$AB = \sqrt{(7-3)^2 + (-2-4)^2 + (11 - (-1))^2}$
$AB = \sqrt{4^2 + (-6)^2 + 12^2}$
$AB = \sqrt{16 + 36 + 144} = \sqrt{196} = 14$.
Solution diagram
232
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-4}{1}=\frac{y+1}{2}=\frac{z}{-3}$ અને $\frac{x-\lambda}{2}=\frac{y+1}{4}=\frac{z-2}{-5}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\frac{6}{\sqrt{5}}$ હોય,તો $\lambda$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$5$
B
$8$
C
$7$
D
$10$

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x-4}{1}=\frac{y+1}{2}=\frac{z}{-3}$ અને $L_2: \frac{x-\lambda}{2}=\frac{y+1}{4}=\frac{z-2}{-5}$ છે.
રેખાઓ પરના બિંદુઓ $A(4, -1, 0)$ અને $B(\lambda, -1, 2)$ છે. દિશા સદિશો $\vec{d_1} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$ અને $\vec{d_2} = 2\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \left|\frac{(\vec{b}-\vec{a}) \cdot (\vec{d_1} \times \vec{d_2})}{|\vec{d_1} \times \vec{d_2}|}\right|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,$\vec{d_1} \times \vec{d_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & -3 \\ 2 & 4 & -5 \end{vmatrix} = 2\hat{i} - \hat{j} + 0\hat{k}$ મેળવો.
તેનું માન $|\vec{d_1} \times \vec{d_2}| = \sqrt{5}$ છે.
હવે,$\vec{b}-\vec{a} = (\lambda-4)\hat{i} + 0\hat{j} + 2\hat{k}$.
ડોટ પ્રોડક્ટ $(\vec{b}-\vec{a}) \cdot (\vec{d_1} \times \vec{d_2}) = 2(\lambda-4)$ છે.
અંતર $\frac{6}{\sqrt{5}}$ આપેલ હોવાથી,$\frac{|2(\lambda-4)|}{\sqrt{5}} = \frac{6}{\sqrt{5}}$ થાય.
આથી $|\lambda-4| = 3$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\lambda = 7$ અથવા $\lambda = 1$.
$\lambda$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો $7 + 1 = 8$ થાય છે.
233
DifficultMCQ
ધારો કે રેખા $\frac{x}{1}=\frac{y-1}{2}=\frac{z-2}{3}$ માં બિંદુ $(1,0,7)$ નું પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ છે. તો નીચેનામાંથી કયું બિંદુ $(\alpha, \beta, \gamma)$ માંથી પસાર થતી અને $y$-અક્ષ તથા $z$-અક્ષ સાથે અનુક્રમે $\frac{2 \pi}{3}$ અને $\frac{3 \pi}{4}$ ના ખૂણા બનાવતી તથા $x$-અક્ષ સાથે લઘુકોણ બનાવતી રેખા પર આવેલું છે?
A
$(1,-2,1+\sqrt{2})$
B
$(1,2,1-\sqrt{2})$
C
$(3,4,3-2 \sqrt{2})$
D
$(3,-4,3+2 \sqrt{2})$

Solution

(C) ધારો કે રેખા $L_1: \frac{x}{1}=\frac{y-1}{2}=\frac{z-2}{3}=\lambda$ છે. રેખા પરનું કોઈ બિંદુ $M = (\lambda, 1+2\lambda, 2+3\lambda)$ છે.
ધારો કે $P = (1,0,7)$. સદિશ $\overrightarrow{PM} = (\lambda-1, 1+2\lambda, 3\lambda-5)$.
કારણ કે $\overrightarrow{PM}$ એ રેખા $L_1$ (જેનો દિશા સદિશ $\vec{b} = (1,2,3)$ છે) ને લંબ છે,તેથી $\overrightarrow{PM} \cdot \vec{b} = 0$.
$(\lambda-1)(1) + (1+2\lambda)(2) + (3\lambda-5)(3) = 0 \Rightarrow \lambda-1+2+4\lambda+9\lambda-15 = 0 \Rightarrow 14\lambda = 14 \Rightarrow \lambda = 1$.
તેથી,$M = (1, 3, 5)$.
$M$ એ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,જ્યાં $Q = (\alpha, \beta, \gamma)$,આપણને મળે $M = \frac{P+Q}{2} \Rightarrow Q = 2M - P = 2(1,3,5) - (1,0,7) = (1,6,3)$.
તેથી,$(\alpha, \beta, \gamma) = (1,6,3)$.
ધારો કે જરૂરી રેખાના દિકકોસાઇન $(l, m, n)$ છે. આપેલ છે કે $m = \cos(\frac{2\pi}{3}) = -\frac{1}{2}$ અને $n = \cos(\frac{3\pi}{4}) = -\frac{1}{\sqrt{2}}$.
$l^2+m^2+n^2=1$ હોવાથી,$l^2 + (-\frac{1}{2})^2 + (-\frac{1}{\sqrt{2}})^2 = 1 \Rightarrow l^2 + \frac{1}{4} + \frac{1}{2} = 1 \Rightarrow l^2 = \frac{1}{4}$.
રેખા $x$-અક્ષ સાથે લઘુકોણ બનાવતી હોવાથી,$l = \frac{1}{2}$.
રેખા $(1,6,3)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની દિશા $(\frac{1}{2}, -\frac{1}{2}, -\frac{1}{\sqrt{2}})$ છે,જે $(1, -1, -\sqrt{2})$ તરીકે લખી શકાય.
રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{1} = \frac{y-6}{-1} = \frac{z-3}{-\sqrt{2}} = \mu$ છે.
$\mu = 2$ માટે,$x = 3, y = 4, z = 3-2\sqrt{2}$ મળે છે. જે વિકલ્પ $C$ સાથે સુસંગત છે.
Solution diagram
234
MediumMCQ
રેખાઓ $\frac{x-2}{2}=\frac{y}{-2}=\frac{z-7}{16}$ અને $\frac{x+3}{4}=\frac{y+2}{3}=\frac{z+2}{1}$ બિંદુ $P$ પર છેદે છે. જો $P$ નું રેખા $\frac{x+1}{2}=\frac{y-1}{3}=\frac{z-1}{1}$ થી અંતર $l$ હોય,તો $14 l^2$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$108$
B
$107$
C
$109$
D
$100$

Solution

(A) ધારો કે પ્રથમ રેખા $\frac{x-2}{2}=\frac{y}{-2}=\frac{z-7}{16} = \lambda$ છે. તો આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2\lambda+2, -2\lambda, 16\lambda+7)$ છે.
ધારો કે બીજી રેખા $\frac{x+3}{4}=\frac{y+2}{3}=\frac{z+2}{1} = k$ છે. તો આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(4k-3, 3k-2, k-2)$ છે.
તેઓ $P$ પર છેદતા હોવાથી,આપણે યામોને સરખાવીએ:
$2\lambda+2 = 4k-3 \Rightarrow 2\lambda - 4k = -5$
$-2\lambda = 3k-2 \Rightarrow 2\lambda + 3k = 2$
આ સમીકરણોનો સરવાળો કરતા: $-k = -7 \Rightarrow k=1$. $k=1$ ને $2\lambda+3(1)=2$ માં મૂકતા,આપણને $2\lambda = -1 \Rightarrow \lambda = -1/2$ મળે છે.
$z$-યામ તપાસતા: $16(-1/2)+7 = -8+7 = -1$ અને $k-2 = 1-2 = -1$. તેઓ સમાન હોવાથી,છેદબિંદુ $P$ એ $(4(1)-3, 3(1)-2, 1-2) = (1, 1, -1)$ છે.
હવે,આપણે રેખા $\frac{x+1}{2}=\frac{y-1}{3}=\frac{z-1}{1}$ થી $P(1, 1, -1)$ નું અંતર $l$ શોધીએ.
ધારો કે $A = (-1, 1, 1)$ રેખા પરનું એક બિંદુ છે અને $\vec{v} = 2\hat{i}+3\hat{j}+\hat{k}$ એ દિશા સદિશ છે.
સદિશ $\vec{AP} = (1 - (-1))\hat{i} + (1-1)\hat{j} + (-1-1)\hat{k} = 2\hat{i} - 2\hat{k}$.
અંતર $l$ એ $l = \frac{|\vec{AP} \times \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{AP} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 0 & -2 \\ 2 & 3 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(0 - (-6)) - \hat{j}(2 - (-4)) + \hat{k}(6 - 0) = 6\hat{i} - 6\hat{j} + 6\hat{k}$.
$|\vec{AP} \times \vec{v}| = \sqrt{6^2 + (-6)^2 + 6^2} = \sqrt{36+36+36} = \sqrt{108} = 6\sqrt{3}$.
$|\vec{v}| = \sqrt{2^2+3^2+1^2} = \sqrt{4+9+1} = \sqrt{14}$.
$l = \frac{6\sqrt{3}}{\sqrt{14}} \Rightarrow l^2 = \frac{36 \times 3}{14} = \frac{108}{14}$.
તેથી,$14l^2 = 108$.
Solution diagram
235
DifficultMCQ
$2, 1, 2$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી એક રેખા,રેખાઓ $x = y + 2 = z$ અને $x + 2 = 2y = 2z$ ને અનુક્રમે $P$ અને $Q$ બિંદુએ મળે છે. જો બિંદુ $(1, 2, 12)$ થી રેખા $PQ$ પરના લંબની લંબાઈ $l$ હોય,તો $l^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$63$
B
$65$
C
$42$
D
$56$

Solution

(B) ધારો કે $P$ એ રેખા $x = y + 2 = z = t$ પરનું બિંદુ છે. તેથી $P = (t, t - 2, t)$.
ધારો કે $Q$ એ રેખા $x + 2 = 2y = 2z = 2s$ પરનું બિંદુ છે. તેથી $Q = (2s - 2, s, s)$.
રેખા $PQ$ ના દિશા ગુણોત્તર $(2, 1, 2)$ આપેલા છે.
તેથી,સદિશ $\vec{PQ}$ ના દિશા ગુણોત્તર $(2s - 2 - t, s - (t - 2), s - t) = (2s - t - 2, s - t + 2, s - t)$ થશે.
રેખા $PQ$ ના દિશા ગુણોત્તર $(2, 1, 2)$ હોવાથી:
$\frac{2s - t - 2}{2} = \frac{s - t + 2}{1} = \frac{s - t}{2} = k$ (ધારો).
$\frac{s - t + 2}{1} = \frac{s - t}{2}$ પરથી,$2s - 2t + 4 = s - t$,એટલે કે $s - t = -4$.
$s - t = -4$ ને ગુણોત્તરમાં મૂકતા:
$\frac{2s - t - 2}{2} = \frac{-4 + 2}{1} = -2$,તેથી $2s - t - 2 = -4$,એટલે કે $2s - t = -2$.
$s - t = -4$ અને $2s - t = -2$ ને ઉકેલતા,$s = 2$ અને $t = 6$ મળે છે.
તેથી,$P = (6, 4, 6)$ અને $Q = (2, 2, 2)$.
રેખા $PQ$ નું સમીકરણ $\frac{x - 2}{2} = \frac{y - 2}{1} = \frac{z - 2}{2} = \lambda$ છે.
$PQ$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $F = (2\lambda + 2, \lambda + 2, 2\lambda + 2)$ છે.
ધારો કે $A = (1, 2, 12)$. સદિશ $\vec{AF} = (2\lambda + 1, \lambda, 2\lambda - 10)$.
$AF \perp PQ$ હોવાથી,$\vec{AF} \cdot (2, 1, 2) = 0$.
$2(2\lambda + 1) + 1(\lambda) + 2(2\lambda - 10) = 0$.
$4\lambda + 2 + \lambda + 4\lambda - 20 = 0 \Rightarrow 9\lambda = 18 \Rightarrow \lambda = 2$.
તેથી $F = (6, 4, 6)$.
લંબાઈ $l = AF = \sqrt{(6 - 1)^2 + (4 - 2)^2 + (6 - 12)^2} = \sqrt{5^2 + 2^2 + (-6)^2} = \sqrt{25 + 4 + 36} = \sqrt{65}$.
તેથી,$l^2 = 65$.
Solution diagram
236
DifficultMCQ
ધારો કે $O$ એ ઉગમબિંદુ છે,અને $M$ અને $N$ એ રેખાઓ $\frac{x-5}{4}=\frac{y-4}{1}=\frac{z-5}{3}$ અને $\frac{x+8}{12}=\frac{y+2}{5}=\frac{z+11}{9}$ પરના બિંદુઓ છે,જેથી $MN$ એ આપેલી રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર છે. તો $\overrightarrow{OM} \cdot \overrightarrow{ON}$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$9$
C
$4$
D
$6$

Solution

(B) ધારો કે રેખાઓ $L_1: \frac{x-5}{4}=\frac{y-4}{1}=\frac{z-5}{3}=\lambda$ અને $L_2: \frac{x+8}{12}=\frac{y+2}{5}=\frac{z+11}{9}=\mu$ છે.
$L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $M(4\lambda+5, \lambda+4, 3\lambda+5)$ અને $L_2$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $N(12\mu-8, 5\mu-2, 9\mu-11)$ છે.
સદિશ $\overrightarrow{MN} = (12\mu-4\lambda-13, 5\mu-\lambda-6, 9\mu-3\lambda-16)$.
દિશા સદિશો $\vec{b}_1 = (4, 1, 3)$ અને $\vec{b}_2 = (12, 5, 9)$ છે.
લઘુત્તમ અંતર સદિશ $\overrightarrow{MN}$ એ $\vec{b}_1$ અને $\vec{b}_2$ બંનેને લંબ હોવો જોઈએ.
$\vec{b}_1 \times \vec{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 4 & 1 & 3 \\ 12 & 5 & 9 \end{vmatrix} = -6\hat{i} + 0\hat{j} + 8\hat{k}$.
$\overrightarrow{MN}$ એ $\vec{b}_1 \times \vec{b}_2$ ને સમાંતર હોવાથી,$\frac{12\mu-4\lambda-13}{-6} = \frac{5\mu-\lambda-6}{0} = \frac{9\mu-3\lambda-16}{8}$ મળે.
વચ્ચેના પદ પરથી,$5\mu-\lambda-6=0 \implies \lambda = 5\mu-6$.
આ કિંમત ગુણોત્તરમાં મૂકતા: $8(12\mu-4(5\mu-6)-13) = -6(9\mu-3(5\mu-6)-16) \implies 8(-8\mu+11) = -6(-6\mu+2) \implies -64\mu+88 = 36\mu-12 \implies 100\mu = 100 \implies \mu=1$.
તેથી $\lambda = 5(1)-6 = -1$.
આમ,$M = (1, 3, 2)$ અને $N = (4, 3, -2)$.
અંતે,$\overrightarrow{OM} \cdot \overrightarrow{ON} = (1)(4) + (3)(3) + (2)(-2) = 4 + 9 - 4 = 9$.
237
DifficultMCQ
ધારો કે $(\alpha, \beta, \gamma)$ એ બિંદુ $(1, 2, 3)$ માંથી રેખા $\frac{x+3}{5} = \frac{y-1}{2} = \frac{z+4}{3}$ પર દોરેલા લંબનો લંબપાદ છે. તો $19(\alpha + \beta + \gamma)$ ની કિંમત શોધો.
A
$102$
B
$101$
C
$99$
D
$100$

Solution

(B) ધારો કે રેખા $\frac{x+3}{5} = \frac{y-1}{2} = \frac{z+4}{3} = k$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(5k-3, 2k+1, 3k-4)$ છે.
બિંદુ $A(1, 2, 3)$ અને $P$ ને જોડતી રેખા $AP$ ના દિકગુણોત્તર $(5k-3-1, 2k+1-2, 3k-4-3) = (5k-4, 2k-1, 3k-7)$ છે.
આપેલ રેખાના દિકગુણોત્તર $(5, 2, 3)$ છે.
$AP$ એ રેખાને લંબ હોવાથી,તેમના દિકગુણોત્તરનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$5(5k-4) + 2(2k-1) + 3(3k-7) = 0$
$25k - 20 + 4k - 2 + 9k - 21 = 0$
$38k - 43 = 0 \implies k = \frac{43}{38}$.
લંબપાદ $P$ ના યામ $(\alpha, \beta, \gamma) = (5k-3, 2k+1, 3k-4)$ છે.
તેથી $\alpha + \beta + \gamma = (5k-3) + (2k+1) + (3k-4) = 10k - 6$.
$k = \frac{43}{38}$ મૂકતા:
$\alpha + \beta + \gamma = 10\left(\frac{43}{38}\right) - 6 = \frac{430 - 228}{38} = \frac{202}{38} = \frac{101}{19}$.
તેથી,$19(\alpha + \beta + \gamma) = 19 \times \frac{101}{19} = 101$.
Solution diagram
238
DifficultMCQ
જો $d_1$ એ રેખાઓ $x+1=2y=-12z$ અને $x=y+2=6z-6$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર હોય અને $d_2$ એ રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y+8}{-7}=\frac{z-4}{5}$ અને $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{1}=\frac{z-6}{-3}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર હોય,તો $\frac{32 \sqrt{3} d_1}{d_2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$17$
B
$16$
C
$42$
D
$45$

Solution

(B) પ્રથમ રેખાઓની જોડી માટે:
$L_1: \frac{x+1}{1} = \frac{y}{1/2} = \frac{z}{-1/12} \implies \vec{a}_1 = (-1, 0, 0), \vec{b}_1 = (1, 1/2, -1/12)$
$L_2: \frac{x}{1} = \frac{y+2}{1} = \frac{z-1}{1/6} \implies \vec{a}_2 = (0, -2, 1), \vec{b}_2 = (1, 1, 1/6)$
લઘુત્તમ અંતર $d_1 = \frac{|(\vec{a}_2 - \vec{a}_1) \cdot (\vec{b}_1 \times \vec{b}_2)|}{|\vec{b}_1 \times \vec{b}_2|} = 2$.
બીજી રેખાઓની જોડી માટે:
$L_3: \frac{x-1}{2} = \frac{y+8}{-7} = \frac{z-4}{5}, \vec{a}_3 = (1, -8, 4), \vec{b}_3 = (2, -7, 5)$
$L_4: \frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{1} = \frac{z-6}{-3}, \vec{a}_4 = (1, 2, 6), \vec{b}_4 = (2, 1, -3)$
લઘુત્તમ અંતર $d_2 = \frac{|(\vec{a}_4 - \vec{a}_3) \cdot (\vec{b}_3 \times \vec{b}_4)|}{|\vec{b}_3 \times \vec{b}_4|} = \frac{12}{\sqrt{3}}$.
અંતિમ કિંમતની ગણતરી:
$\frac{32 \sqrt{3} d_1}{d_2} = \frac{32 \sqrt{3} \times 2}{12/\sqrt{3}} = \frac{64 \sqrt{3} \times \sqrt{3}}{12} = \frac{64 \times 3}{12} = \frac{192}{12} = 16$.
239
DifficultMCQ
ધારો કે બિંદુ $(-1, 2, 3)$ માંથી પસાર થતી એક રેખા રેખાઓ $L_1: \frac{x-1}{3} = \frac{y-2}{2} = \frac{z+1}{-2}$ ને $M(\alpha, \beta, \gamma)$ માં અને $L_2: \frac{x+2}{-3} = \frac{y-2}{-2} = \frac{z-1}{4}$ ને $N(a, b, c)$ માં છેદે છે. તો $\frac{(\alpha+\beta+\gamma)^2}{(a+b+c)^2}$ ની કિંમત શોધો.
A
$100$
B
$196$
C
$150$
D
$190$

Solution

(B) ધારો કે $L_1$ પરનું બિંદુ $M$ એ $(3\lambda+1, 2\lambda+2, -2\lambda-1)$ છે.
તેથી $\alpha+\beta+\gamma = (3\lambda+1) + (2\lambda+2) + (-2\lambda-1) = 3\lambda+2$.
ધારો કે $L_2$ પરનું બિંદુ $N$ એ $(-3\mu-2, -2\mu+2, 4\mu+1)$ છે.
તેથી $a+b+c = (-3\mu-2) + (-2\mu+2) + (4\mu+1) = -\mu+1$.
આ રેખા બિંદુ $P(-1, 2, 3)$,$M$ અને $N$ માંથી પસાર થાય છે. તેથી,સદિશો $\vec{PM}$ અને $\vec{PN}$ સમરેખ છે.
$\vec{PM} = (3\lambda+2, 2\lambda, -2\lambda-4)$ અને $\vec{PN} = (-3\mu-1, -2\mu, 4\mu-2)$.
તેઓ સમરેખ હોવાથી,$\frac{3\lambda+2}{-3\mu-1} = \frac{2\lambda}{-2\mu} = \frac{-2\lambda-4}{4\mu-2}$.
$\frac{2\lambda}{-2\mu} = \frac{3\lambda+2}{-3\mu-1}$ પરથી,આપણને મળે $\lambda(-3\mu-1) = -\mu(3\lambda+2) \Rightarrow -3\lambda\mu - \lambda = -3\lambda\mu - 2\mu \Rightarrow \lambda = 2\mu$.
$\frac{2\lambda}{-2\mu} = \frac{-2\lambda-4}{4\mu-2}$ પરથી,આપણને મળે $\frac{\lambda}{-\mu} = \frac{-\lambda-2}{2\mu-1} \Rightarrow 2\lambda\mu - \lambda = \lambda\mu + 2\mu \Rightarrow \lambda\mu = \lambda + 2\mu$.
$\lambda = 2\mu$ મૂકતા,આપણને મળે $(2\mu)\mu = 2\mu + 2\mu \Rightarrow 2\mu^2 = 4\mu \Rightarrow \mu = 2$ (કારણ કે $\mu \neq 0$).
તેથી $\lambda = 4$.
આમ,$\alpha+\beta+\gamma = 3(4)+2 = 14$ અને $a+b+c = -(2)+1 = -1$.
તેથી,$\frac{(\alpha+\beta+\gamma)^2}{(a+b+c)^2} = \frac{14^2}{(-1)^2} = 196$.
Solution diagram
240
DifficultMCQ
બિંદુ $Q(0, 2, -2)$ નું બિંદુ $P(5, -4, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખાઓ $\overrightarrow{r} = (-3 \hat{i} + 2 \hat{k}) + \lambda(2 \hat{i} + 3 \hat{j} + 5 \hat{k}), \lambda \in R$ અને $\overrightarrow{r} = (\hat{i} - 2 \hat{j} + \hat{k}) + \mu(-\hat{i} + 3 \hat{j} + 2 \hat{k}), \mu \in R$ ને લંબ રેખાથી અંતર કેટલું છે?
A
$\sqrt{86}$
B
$\sqrt{20}$
C
$\sqrt{54}$
D
$\sqrt{74}$

Solution

(D) જરૂરી રેખાની દિશાનો સદિશ બે આપેલી રેખાઓના દિશા સદિશોના ક્રોસ પ્રોડક્ટ દ્વારા મેળવી શકાય છે:
$\vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 5 \\ -1 & 3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6 - 15) - \hat{j}(4 + 5) + \hat{k}(6 + 3) = -9\hat{i} - 9\hat{j} + 9\hat{k}$.
આપણે દિશા સદિશને $\vec{d} = \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ તરીકે લઈ શકીએ.
$P(5, -4, 3)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = (5\hat{i} - 4\hat{j} + 3\hat{k}) + \lambda(\hat{i} + \hat{j} - \hat{k})$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $M$ એ $(5+\lambda, -4+\lambda, 3-\lambda)$ છે.
ધારો કે $Q$ એ $(0, 2, -2)$ છે. સદિશ $\vec{QM} = (5+\lambda - 0)\hat{i} + (-4+\lambda - 2)\hat{j} + (3-\lambda + 2)\hat{k} = (5+\lambda)\hat{i} + (\lambda-6)\hat{j} + (5-\lambda)\hat{k}$.
કારણ કે $QM$ એ રેખાને લંબ છે,$\vec{QM} \cdot (\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) = 0$.
$(5+\lambda)(1) + (\lambda-6)(1) + (5-\lambda)(-1) = 0 \implies 5+\lambda + \lambda-6 - 5+\lambda = 0 \implies 3\lambda - 6 = 0 \implies \lambda = 2$.
બિંદુ $M$ એ $(5+2, -4+2, 3-2) = (7, -2, 1)$ છે.
અંતર $QM = \sqrt{(7-0)^2 + (-2-2)^2 + (1 - (-2))^2} = \sqrt{49 + 16 + 9} = \sqrt{74}$.
Solution diagram
241
MediumMCQ
ધારો કે $(\alpha, \beta, \gamma)$ એ રેખા $\frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{3} = \frac{z-3}{4}$ માં બિંદુ $(2, 3, 5)$ નું પ્રતિબિંબ છે. તો $2\alpha + 3\beta + 4\gamma$ ની કિંમત શોધો.
A
$32$
B
$33$
C
$31$
D
$34$

Solution

(B) ધારો કે $P = (2, 3, 5)$ અને $R = (\alpha, \beta, \gamma)$ એ રેખા $L: \frac{x-1}{2} = \frac{y-2}{3} = \frac{z-3}{4}$ માં તેનું પ્રતિબિંબ છે.
ધારો કે $M$ એ $PR$ નું મધ્યબિંદુ છે. કારણ કે $R$ એ રેખા $L$ માં $P$ નું પ્રતિબિંબ છે,તેથી રેખાખંડ $PR$ એ રેખા $L$ ને લંબ છે.
રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = (2, 3, 4)$ છે.
સદિશ $\vec{PR} = (\alpha - 2, \beta - 3, \gamma - 5)$ છે.
કારણ કે $\vec{PR} \perp \vec{v}$,તેથી તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$\vec{PR} \cdot \vec{v} = 0$
$(\alpha - 2, \beta - 3, \gamma - 5) \cdot (2, 3, 4) = 0$
$2(\alpha - 2) + 3(\beta - 3) + 4(\gamma - 5) = 0$
$2\alpha - 4 + 3\beta - 9 + 4\gamma - 20 = 0$
$2\alpha + 3\beta + 4\gamma = 4 + 9 + 20$
$2\alpha + 3\beta + 4\gamma = 33$.
Solution diagram
242
DifficultMCQ
રેખાઓ $L_1$ અને $L_2$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો,જ્યાં $L_1: \frac{x-1}{2}=\frac{y+1}{-3}=\frac{z+4}{2}$ અને $L_2$ એ બિંદુઓ $A(-4,4,3)$ અને $B(-1,6,3)$ માંથી પસાર થતી રેખા છે અને તે $\frac{x-3}{-2}=\frac{y}{3}=\frac{z-1}{1}$ રેખાને લંબ છે.
A
$\frac{121}{\sqrt{221}}$
B
$\frac{24}{\sqrt{117}}$
C
$\frac{141}{\sqrt{221}}$
D
$\frac{42}{\sqrt{117}}$

Solution

(C) સૌ પ્રથમ,રેખા $L_2$ નું સમીકરણ મેળવો. રેખા $L_2$ એ બિંદુઓ $A(-4, 4, 3)$ અને $B(-1, 6, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનો દિશા સદિશ $\vec{AB} = (-1 - (-4), 6 - 4, 3 - 3) = (3, 2, 0)$ છે.
રેખા $L_1$ નો દિશા સદિશ $\vec{n_1} = (2, -3, 2)$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{n_1} \times \vec{n_2})|}{ |\vec{n_1} \times \vec{n_2}| }$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં $\vec{a_1} = (1, -1, -4)$ અને $\vec{a_2} = (-4, 4, 3)$ છે,તેથી $\vec{a_2} - \vec{a_1} = (-5, 5, 7)$.
$\vec{n_1} \times \vec{n_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -3 & 2 \\ 3 & 2 & 0 \end{vmatrix} = -4\hat{i} + 6\hat{j} + 13\hat{k}$.
તેથી,$|\vec{n_1} \times \vec{n_2}| = \sqrt{(-4)^2 + 6^2 + 13^2} = \sqrt{221}$.
અંશનું મૂલ્ય $|(-5)(-4) + (5)(6) + (7)(13)| = |20 + 30 + 91| = 141$ છે.
આમ,લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{141}{\sqrt{221}}$ થાય.
243
MediumMCQ
એક રેખા $A(4, -6, -2)$ અને $B(16, -2, 4)$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $AB$ પરનું બિંદુ $P(a, b, c)$,જ્યાં $a, b, c$ અ-ઋણ પૂર્ણાંકો છે,તે બિંદુ $A$ થી $21$ એકમના અંતરે આવેલું છે. બિંદુઓ $P(a, b, c)$ અને $Q(4, -12, 3)$ વચ્ચેનું અંતર ........... છે.
A
$19$
B
$21$
C
$20$
D
$22$

Solution

(D) રેખા $AB$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = (16-4, -2-(-6), 4-(-2)) = (12, 4, 6)$ છે.
$AB$ ની દિશામાં એકમ સદિશ $\hat{u} = \frac{(12, 4, 6)}{\sqrt{12^2 + 4^2 + 6^2}} = \frac{(12, 4, 6)}{\sqrt{144 + 16 + 36}} = \frac{(12, 4, 6)}{\sqrt{196}} = \frac{(12, 4, 6)}{14} = (\frac{6}{7}, \frac{2}{7}, \frac{3}{7})$ છે.
બિંદુ $P$ એ $A(4, -6, -2)$ થી રેખા $AB$ પર $21$ એકમના અંતરે છે,તેથી $P = A + 21 \hat{u}$.
$P = (4, -6, -2) + 21(\frac{6}{7}, \frac{2}{7}, \frac{3}{7}) = (4 + 18, -6 + 6, -2 + 9) = (22, 0, 7)$.
અહીં $a=22, b=0, c=7$ છે,જે અ-ઋણ પૂર્ણાંકો છે.
$P(22, 0, 7)$ અને $Q(4, -12, 3)$ વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{(22-4)^2 + (0-(-12))^2 + (7-3)^2}$ છે.
$= \sqrt{18^2 + 12^2 + 4^2} = \sqrt{324 + 144 + 16} = \sqrt{484} = 22$.
244
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-\lambda}{-2}=\frac{y-2}{1}=\frac{z-1}{1}$ અને $\frac{x-\sqrt{3}}{1}=\frac{y-1}{-2}=\frac{z-2}{1}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $1$ હોય,તો $\lambda$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$0$
B
$2\sqrt{3}$
C
$3\sqrt{3}$
D
$-2\sqrt{3}$

Solution

(B) રેખાઓ $L_1: \frac{x-\lambda}{-2}=\frac{y-2}{1}=\frac{z-1}{1}$ અને $L_2: \frac{x-\sqrt{3}}{1}=\frac{y-1}{-2}=\frac{z-2}{1}$ છે.
પસાર થતા બિંદુઓ $A = (\lambda, 2, 1)$ અને $B = (\sqrt{3}, 1, 2)$ છે.
દિશા સદિશો $\vec{v_1} = -2\hat{i} + \hat{j} + \hat{k}$ અને $\vec{v_2} = \hat{i} - 2\hat{j} + \hat{k}$ છે.
ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{n} = \vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -2 & 1 & 1 \\ 1 & -2 & 1 \end{vmatrix} = 3\hat{i} + 3\hat{j} + 3\hat{k}$ મળે છે.
તેનું માન $|\vec{n}| = \sqrt{27} = 3\sqrt{3}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{B}-\vec{A}) \cdot \vec{n}|}{|\vec{n}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$\vec{B}-\vec{A} = (\sqrt{3}-\lambda)\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ છે.
$d = \frac{|3(\sqrt{3}-\lambda) - 3 + 3|}{3\sqrt{3}} = \frac{|\sqrt{3}-\lambda|}{\sqrt{3}}$ મળે છે.
$d = 1$ આપેલ હોવાથી,$|\sqrt{3}-\lambda| = \sqrt{3}$ થાય.
તેથી,$\lambda = 0$ અથવા $\lambda = 2\sqrt{3}$ મળે છે.
$\lambda$ ના શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો $0 + 2\sqrt{3} = 2\sqrt{3}$ થાય છે.
245
DifficultMCQ
ધારો કે રેખાઓ $L_1: \vec{r}=(\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k})+\lambda(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$ અને $L_2: \vec{r}=(4 \hat{i}+5 \hat{j}+6 \hat{k})+\mu(\hat{i}+\hat{j}-\hat{k})$ વચ્ચેનું ટૂંકું અંતર દર્શાવતી રેખા $L_1$ અને $L_2$ ને અનુક્રમે $P$ અને $Q$ બિંદુએ છેદે છે. જો $(\alpha, \beta, \gamma)$ એ રેખાખંડ $PQ$ નું મધ્યબિંદુ હોય,તો $2(\alpha+\beta+\gamma)$ ની કિંમત . . . . . . થાય.
A
$21$
B
$25$
C
$30$
D
$35$

Solution

(A) ધારો કે $P$ એ $L_1$ પરનું બિંદુ $(1+\lambda, 2-\lambda, 3+\lambda)$ છે અને $Q$ એ $L_2$ પરનું બિંદુ $(4+\mu, 5+\mu, 6-\mu)$ છે.
સદિશ $\vec{PQ} = (4+\mu-(1+\lambda))\hat{i} + (5+\mu-(2-\lambda))\hat{j} + (6-\mu-(3+\lambda))\hat{k} = (3+\mu-\lambda)\hat{i} + (3+\mu+\lambda)\hat{j} + (3-\mu-\lambda)\hat{k}$.
$L_1$ અને $L_2$ ના દિશા સદિશો અનુક્રમે $\vec{v_1} = \hat{i}-\hat{j}+\hat{k}$ અને $\vec{v_2} = \hat{i}+\hat{j}-\hat{k}$ છે.
$PQ$ એ ટૂંકા અંતરની રેખા હોવાથી,તે $L_1$ અને $L_2$ બંનેને લંબ છે. તેથી,$\vec{PQ} \cdot \vec{v_1} = 0$ અને $\vec{PQ} \cdot \vec{v_2} = 0$.
$\vec{PQ} \cdot \vec{v_1} = (3+\mu-\lambda) - (3+\mu+\lambda) + (3-\mu-\lambda) = 3 - 3\lambda - \mu = 0 \implies 3\lambda + \mu = 3$.
$\vec{PQ} \cdot \vec{v_2} = (3+\mu-\lambda) + (3+\mu+\lambda) - (3-\mu-\lambda) = 3 + 3\mu + \lambda = 0 \implies \lambda + 3\mu = -3$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા: $3(3\lambda + \mu) - (\lambda + 3\mu) = 3(3) - (-3) \implies 8\lambda = 12 \implies \lambda = \frac{3}{2}$.
$\lambda = \frac{3}{2}$ ને $3\lambda + \mu = 3$ માં મૂકતા,આપણને $\frac{9}{2} + \mu = 3 \implies \mu = -\frac{3}{2}$ મળે છે.
$P$ ના યામ = $(1+\frac{3}{2}, 2-\frac{3}{2}, 3+\frac{3}{2}) = (\frac{5}{2}, \frac{1}{2}, \frac{9}{2})$.
$Q$ ના યામ = $(4-\frac{3}{2}, 5-\frac{3}{2}, 6+\frac{3}{2}) = (\frac{5}{2}, \frac{7}{2}, \frac{15}{2})$.
મધ્યબિંદુ $(\alpha, \beta, \gamma) = (\frac{5/2+5/2}{2}, \frac{1/2+7/2}{2}, \frac{9/2+15/2}{2}) = (\frac{5}{2}, 2, 6)$.
આમ,$2(\alpha+\beta+\gamma) = 2(\frac{5}{2} + 2 + 6) = 5 + 4 + 12 = 21$.
Solution diagram
246
DifficultMCQ
ધારો કે $P$ અને $Q$ એ રેખા $\frac{x+3}{8}=\frac{y-4}{2}=\frac{z+1}{2}$ પરના બિંદુઓ છે જે બિંદુ $R(1,2,3)$ થી $6$ એકમના અંતરે છે. જો ત્રિકોણ $PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2$ ની કિંમત શોધો.
A
$26$
B
$36$
C
$18$
D
$24$

Solution

(C) રેખા $\frac{x+3}{8}=\frac{y-4}{2}=\frac{z+1}{2} = \lambda$ પરનું સામાન્ય બિંદુ $P, Q = (8\lambda-3, 2\lambda+4, 2\lambda-1)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આ બિંદુથી $R(1,2,3)$ સુધીનું અંતર $6$ એકમ છે,તેથી અંતરનો વર્ગ $36$ થાય:
$(8\lambda-3-1)^2 + (2\lambda+4-2)^2 + (2\lambda-1-3)^2 = 36$
$(8\lambda-4)^2 + (2\lambda+2)^2 + (2\lambda-4)^2 = 36$
$64(\lambda^2 - \lambda + \frac{1}{4}) + 4(\lambda^2 + 2\lambda + 1) + 4(\lambda^2 - 4\lambda + 4) = 36$
$64\lambda^2 - 64\lambda + 16 + 4\lambda^2 + 8\lambda + 4 + 4\lambda^2 - 16\lambda + 16 = 36$
$72\lambda^2 - 72\lambda + 36 = 36$
$72\lambda(\lambda - 1) = 0$
આમ,$\lambda = 0$ અથવા $\lambda = 1$.
$\lambda = 0$ માટે,બિંદુ $P(-3, 4, -1)$ મળે છે.
$\lambda = 1$ માટે,બિંદુ $Q(5, 6, 1)$ મળે છે.
$\Delta PQR$ નું મધ્યકેન્દ્ર $(\frac{-3+5+1}{3}, \frac{4+6+2}{3}, \frac{-1+1+3}{3}) = (1, 4, 1) = (\alpha, \beta, \gamma)$ છે.
તેથી,$\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = 1^2 + 4^2 + 1^2 = 1 + 16 + 1 = 18$.
Solution diagram
247
DifficultMCQ
જો બિંદુ $P(3, 4, 9)$ નું રેખા $\frac{x-1}{3} = \frac{y+1}{2} = \frac{z-2}{1}$ માં પ્રતિબિંબ $(\alpha, \beta, \gamma)$ હોય,તો $14(\alpha+\beta+\gamma)$ ની કિંમત શોધો:
A
$102$
B
$138$
C
$108$
D
$132$

Solution

(C) ધારો કે રેખા $L: \frac{x-1}{3} = \frac{y+1}{2} = \frac{z-2}{1} = \lambda$ છે. રેખા પરનું કોઈ બિંદુ $N$ એ $(3\lambda+1, 2\lambda-1, \lambda+2)$ છે.
રેખાની દિશા સદિશ $\vec{b} = (3, 2, 1)$ છે. $PN$ એ રેખાને લંબ હોવાથી,સદિશ $\vec{PN} = (3\lambda-2, 2\lambda-5, \lambda-7)$ થાય.
$\vec{PN} \cdot \vec{b} = 0$ હોવાથી,$3(3\lambda-2) + 2(2\lambda-5) + 1(\lambda-7) = 0$.
$9\lambda - 6 + 4\lambda - 10 + \lambda - 7 = 0 \Rightarrow 14\lambda = 23 \Rightarrow \lambda = \frac{23}{14}$.
$N$ ના યામોમાં $\lambda$ ની કિંમત મૂકતા,$N = \left(\frac{83}{14}, \frac{32}{14}, \frac{51}{14}\right)$ મળે.
ધારો કે પ્રતિબિંબ $A(\alpha, \beta, \gamma)$ છે. $N$ એ $PA$ નું મધ્યબિંદુ હોવાથી,$\frac{\alpha+3}{2} = \frac{83}{14} \Rightarrow \alpha = \frac{62}{7}$.
$\frac{\beta+4}{2} = \frac{32}{14} \Rightarrow \beta = \frac{4}{7}$.
$\frac{\gamma+9}{2} = \frac{51}{14} \Rightarrow \gamma = \frac{-12}{7}$.
તેથી,$14(\alpha+\beta+\gamma) = 14(\frac{62+4-12}{7}) = 2(54) = 108$.
Solution diagram
248
MediumMCQ
ધારો કે બિંદુઓ $P(1, -2, 3)$ અને $Q(5, -4, 7)$ માંથી પસાર થતી રેખા પરનું બિંદુ,જે ઉગમબિંદુથી દૂર છે અને બિંદુ $P$ થી $9$ એકમના અંતરે છે,તે $(\alpha, \beta, \gamma)$ છે. તો $\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2$ ની કિંમત શોધો:
A
$155$
B
$150$
C
$160$
D
$165$

Solution

(A) બિંદુઓ $P(1, -2, 3)$ અને $Q(5, -4, 7)$ માંથી પસાર થતી રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{v} = (5-1, -4-(-2), 7-3) = (4, -2, 4)$ છે.
રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{4} = \frac{y+2}{-2} = \frac{z-3}{4} = t$ છે.
આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(4t+1, -2t-2, 4t+3)$ દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
આ બિંદુનું $P(1, -2, 3)$ થી અંતર $\sqrt{(4t+1-1)^2 + (-2t-2+2)^2 + (4t+3-3)^2} = \sqrt{16t^2 + 4t^2 + 16t^2} = \sqrt{36t^2} = 6|t|$ છે.
અંતર $9$ એકમ આપેલ હોવાથી,$6|t| = 9$,તેથી $t = \pm \frac{3}{2}$.
$t = \frac{3}{2}$ માટે,બિંદુ $(4(\frac{3}{2})+1, -2(\frac{3}{2})-2, 4(\frac{3}{2})+3) = (7, -5, 9)$ મળે છે.
$t = -\frac{3}{2}$ માટે,બિંદુ $(4(-\frac{3}{2})+1, -2(-\frac{3}{2})-2, 4(-\frac{3}{2})+3) = (-5, 1, -3)$ મળે છે.
ઉગમબિંદુથી $(7, -5, 9)$ નું અંતર $\sqrt{7^2 + (-5)^2 + 9^2} = \sqrt{49 + 25 + 81} = \sqrt{155}$ છે.
ઉગમબિંદુથી $(-5, 1, -3)$ નું અંતર $\sqrt{(-5)^2 + 1^2 + (-3)^2} = \sqrt{25 + 1 + 9} = \sqrt{35}$ છે.
બિંદુ ઉગમબિંદુથી વધુ દૂર હોવાથી,આપણે $(7, -5, 9)$ પસંદ કરીશું.
તેથી,$\alpha^2 + \beta^2 + \gamma^2 = 7^2 + (-5)^2 + 9^2 = 49 + 25 + 81 = 155$.
249
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x+2}{2}=\frac{y+3}{3}=\frac{z-5}{4}$ અને $\frac{x-3}{1}=\frac{y-2}{-3}=\frac{z+4}{2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\frac{38}{3 \sqrt{5}} k$ હોય અને $\int_0^{k}\left[x^2\right] dx=\alpha-\sqrt{\alpha}$ હોય,જ્યાં $[x]$ એ મહત્તમ પૂર્ણાંક વિધેય દર્શાવે છે,તો $6 \alpha^3$ ની કિંમત ............................ છે.
A
$45$
B
$49$
C
$50$
D
$48$

Solution

(D) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{a_1}=\frac{y-y_1}{b_1}=\frac{z-z_1}{c_1}$ અને $\frac{x-x_2}{a_2}=\frac{y-y_2}{b_2}=\frac{z-z_2}{c_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{r_2}-\vec{r_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{|\vec{b_1} \times \vec{b_2}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\vec{r_1} = (-2, -3, 5)$,$\vec{r_2} = (3, 2, -4)$,$\vec{b_1} = (2, 3, 4)$,અને $\vec{b_2} = (1, -3, 2)$.
$\vec{r_2}-\vec{r_1} = (5, 5, -9)$.
$\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 3 & 4 \\ 1 & -3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6+12) - \hat{j}(4-4) + \hat{k}(-6-3) = 18\hat{i} - 9\hat{k}$.
$|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{18^2 + (-9)^2} = \sqrt{324 + 81} = \sqrt{405} = 9\sqrt{5}$.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(5, 5, -9) \cdot (18, 0, -9)|}{9\sqrt{5}} = \frac{|90 + 0 + 81|}{9\sqrt{5}} = \frac{171}{9\sqrt{5}} = \frac{19}{\sqrt{5}}$.
આપેલ છે કે $d = \frac{38}{3\sqrt{5}}k$,તેથી $\frac{19}{\sqrt{5}} = \frac{38}{3\sqrt{5}}k \Rightarrow k = \frac{19 \times 3}{38} = \frac{3}{2}$.
હવે,$\int_0^{3/2} [x^2] dx = \int_0^1 [x^2] dx + \int_1^{\sqrt{2}} [x^2] dx + \int_{\sqrt{2}}^{3/2} [x^2] dx = 0 + \int_1^{\sqrt{2}} 1 dx + \int_{\sqrt{2}}^{3/2} 2 dx = (\sqrt{2}-1) + 2(\frac{3}{2}-\sqrt{2}) = \sqrt{2}-1+3-2\sqrt{2} = 2-\sqrt{2}$.
$\alpha-\sqrt{\alpha}$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha=2$ મળે છે.
આમ,$6\alpha^3 = 6(2^3) = 6 \times 8 = 48$.
250
MediumMCQ
ધારો કે $P$ એ રેખાઓ $\frac{x-2}{1}=\frac{y-4}{5}=\frac{z-2}{1}$ અને $\frac{x-3}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{2}$ નું છેદબિંદુ છે. તો,રેખા $4x=2y=z$ થી $P$ નું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\frac{5 \sqrt{14}}{7}$
B
$\frac{\sqrt{14}}{7}$
C
$\frac{3 \sqrt{14}}{7}$
D
$\frac{6 \sqrt{14}}{7}$

Solution

(C) ધારો કે પ્રથમ રેખા $L_1: \frac{x-2}{1}=\frac{y-4}{5}=\frac{z-2}{1}=\lambda$ છે. $L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(\lambda+2, 5\lambda+4, \lambda+2)$ છે.
ધારો કે બીજી રેખા $L_2: \frac{x-3}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{2}=\mu$ છે. $L_2$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(2\mu+3, 3\mu+2, 2\mu+3)$ છે.
છેદબિંદુ માટે,$\lambda+2 = 2\mu+3$ અને $5\lambda+4 = 3\mu+2$.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$\lambda = 2\mu+1$. બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $5(2\mu+1)+4 = 3\mu+2 \implies 10\mu+9 = 3\mu+2 \implies 7\mu = -7 \implies \mu = -1$.
તેથી $\lambda = 2(-1)+1 = -1$. છેદબિંદુ $P$ એ $(1, -1, 1)$ છે.
રેખા $L_3$ એ $4x=2y=z$ છે,જેને $\frac{x}{1/4} = \frac{y}{1/2} = \frac{z}{1}$ અથવા $\frac{x}{1} = \frac{y}{2} = \frac{z}{4} = k$ તરીકે લખી શકાય.
$L_3$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $Q$ એ $(k, 2k, 4k)$ છે. સદિશ $\vec{PQ} = (k-1, 2k+1, 4k-1)$.
કારણ કે $\vec{PQ}$ એ $L_3$ ના દિશા સદિશ $\vec{v} = (1, 2, 4)$ ને લંબ છે,તેથી $\vec{PQ} \cdot \vec{v} = 0$.
$(k-1)(1) + (2k+1)(2) + (4k-1)(4) = 0 \implies k-1 + 4k+2 + 16k-4 = 0 \implies 21k - 3 = 0 \implies k = \frac{1}{7}$.
બિંદુ $Q$ એ $(\frac{1}{7}, \frac{2}{7}, \frac{4}{7})$ છે.
અંતર $PQ = \sqrt{(1-\frac{1}{7})^2 + (-1-\frac{2}{7})^2 + (1-\frac{4}{7})^2} = \sqrt{(\frac{6}{7})^2 + (-\frac{9}{7})^2 + (\frac{3}{7})^2} = \sqrt{\frac{36+81+9}{49}} = \sqrt{\frac{126}{49}} = \frac{\sqrt{9 \times 14}}{7} = \frac{3\sqrt{14}}{7}$.
Solution diagram

THREE DIMENSIONAL GEOMETRY — Line · Frequently Asked Questions

1Are these THREE DIMENSIONAL GEOMETRY questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a THREE DIMENSIONAL GEOMETRY Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.