Gujarati

Line Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · THREE DIMENSIONAL GEOMETRY · Line

602+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 49 of 602 questions in Gujarati

301
MediumMCQ
બિંદુ $(2, -1, 1)$ માંથી પસાર થતી અને $\hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ તથા $-\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}$ બિંદુઓને જોડતી રેખાને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\bar{r} = (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \lambda(-2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k})$
B
$\bar{r} = (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \lambda(2\hat{i} + 6\hat{j} + 3\hat{k})$
C
$\bar{r} = (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \lambda(2\hat{i} - 2\hat{j} - \hat{k})$
D
$\bar{r} = (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \lambda(2\hat{i} - 6\hat{j} - 3\hat{k})$

Solution

(A) ધારો કે બે બિંદુઓના સ્થાન સદિશો $\bar{b} = \hat{i} + 2\hat{j} + 2\hat{k}$ અને $\bar{c} = -\hat{i} + 4\hat{j} + \hat{k}$ છે.
આ બિંદુઓને જોડતી રેખાનો દિશા સદિશ $\bar{v} = \bar{c} - \bar{b} = -2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k}$ છે.
બિંદુ $\bar{a} = 2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\bar{v}$ ને સમાંતર રેખાનું સમીકરણ $\bar{r} = \bar{a} + \lambda\bar{v}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\bar{r} = (2\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \lambda(-2\hat{i} + 2\hat{j} - \hat{k})$ મળે છે.
302
EasyMCQ
રેખાઓ $x = -2 + 2t, y = 3 - 4t, z = -4 + t$ અને $x = -2 - t, y = 3 + 2t, z = -4 + 3t$ વચ્ચેનો લઘુકોણ શોધો.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{7}{3\sqrt{6}}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{5}}\right)$
C
$\sin^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{5}}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{\sqrt{6}}\right)$

Solution

(A) પ્રથમ રેખાના દિશા ગુણોત્તરો $a_1 = 2, b_1 = -4, c_1 = 1$ છે.
બીજી રેખાના દિશા ગુણોત્તરો $a_2 = -1, b_2 = 2, c_2 = 3$ છે.
બે રેખાઓ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ માટેનું સૂત્ર:
$\cos \theta = \left| \frac{a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}} \right|$
કિંમતો મૂકતા:
$\cos \theta = \left| \frac{(2)(-1) + (-4)(2) + (1)(3)}{\sqrt{2^2 + (-4)^2 + 1^2} \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + 3^2}} \right|$
$\cos \theta = \left| \frac{-2 - 8 + 3}{\sqrt{21} \sqrt{14}} \right| = \frac{7}{\sqrt{294}} = \frac{1}{\sqrt{6}}$
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{1}{\sqrt{6}}\right)$.
303
MediumMCQ
જેના કાર્તેઝિયન સમીકરણો $y=2$ અને $4x-3z+5=0$ છે તે રેખાનું સદિશ સમીકરણ શોધો.
A
$\overline{r}=(2\hat{j}+\hat{k})+\lambda(3\hat{i}-4\hat{k})$
B
$\overline{r}=(2\hat{j}+\frac{5}{3}\hat{k})+\lambda(3\hat{i}+4\hat{k})$
C
$\overline{r}=(2\hat{j}+\hat{k})+\lambda(3\hat{i}+4\hat{k})$
D
$\overline{r}=(2\hat{j}+\frac{5}{3}\hat{k})+\lambda(3\hat{i}-4\hat{k})$

Solution

(B) આપેલ કાર્તેઝિયન સમીકરણો $y=2$ અને $4x-3z+5=0$ છે.
બીજા સમીકરણને $4x = 3z - 5$ તરીકે લખી શકાય,જેનો અર્થ છે કે $4x = 3(z - \frac{5}{3})$.
$12$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{4x}{12} = \frac{3(z - \frac{5}{3})}{12}$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x}{3} = \frac{z - \frac{5}{3}}{4}$ થાય છે.
$y=2$ અચળ હોવાથી,રેખાને $\frac{x}{3} = \frac{y-2}{0} = \frac{z - \frac{5}{3}}{4}$ તરીકે દર્શાવી શકાય.
આ રેખા બિંદુ $(0, 2, \frac{5}{3})$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનો સ્થાન સદિશ $\overline{a} = 0\hat{i} + 2\hat{j} + \frac{5}{3}\hat{k}$ છે.
રેખાના દિકગુણોત્તરો $(3, 0, 4)$ છે,તેથી દિશા સદિશ $\overline{b} = 3\hat{i} + 0\hat{j} + 4\hat{k}$ છે.
રેખાનું સદિશ સમીકરણ $\overline{r} = \overline{a} + \lambda\overline{b}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\overline{r} = (2\hat{j} + \frac{5}{3}\hat{k}) + \lambda(3\hat{i} + 4\hat{k})$ મળે છે.
304
MediumMCQ
જો રેખાઓ $\frac{3-x}{2}=\frac{5y-2}{3\lambda+1}=5-z$ અને $\frac{x+2}{-1}=\frac{1-3y}{7}=\frac{4-z}{2\mu}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $7\lambda-10\mu=$
A
$23$
B
$\frac{23}{3}$
C
$137$
D
$\frac{137}{5}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,આપણે રેખાઓના સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a}=\frac{y-y_1}{b}=\frac{z-z_1}{c}$ માં લખીએ.
પ્રથમ રેખા માટે: $\frac{x-3}{-2}=\frac{y-2/5}{(3\lambda+1)/5}=\frac{z-5}{-1}$.
દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_1} = (-2, \frac{3\lambda+1}{5}, -1)$ છે.
બીજી રેખા માટે: $\frac{x+2}{-1}=\frac{y-1/3}{-7/3}=\frac{z-4}{-2\mu}$.
દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_2} = (-1, -7/3, -2\mu)$ છે.
રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમનો ડોટ પ્રોડક્ટ શૂન્ય થાય: $\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = 0$.
$(-2)(-1) + (\frac{3\lambda+1}{5})(-\frac{7}{3}) + (-1)(-2\mu) = 0$.
$2 - \frac{21\lambda+7}{15} + 2\mu = 0$.
$15$ વડે ગુણતા: $30 - (21\lambda+7) + 30\mu = 0$.
$30 - 21\lambda - 7 + 30\mu = 0$.
$23 - 21\lambda + 30\mu = 0 \implies 21\lambda - 30\mu = 23$.
$3$ વડે ભાગતા: $7\lambda - 10\mu = \frac{23}{3}$.
305
MediumMCQ
રેખાઓ $\frac{x-1}{l}=\frac{y+1}{m}=\frac{z}{n}$ અને $\frac{x+1}{m}=\frac{y-3}{n}=\frac{z-1}{l}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો,જ્યાં $l > m > n$ અને $l, m, n$ એ સમીકરણ $x^3+x^2-4x-4=0$ ના બીજ છે.
A
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{9}\right)$
B
$\cos^{-1}\left(\frac{-4}{9}\right)$
C
$\cos^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{1}{9}\right)$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ $x^3+x^2-4x-4=0$ છે.
સમીકરણના અવયવ પાડતા: $x^2(x+1)-4(x+1)=0 \implies (x^2-4)(x+1)=0$.
તેથી,$(x-2)(x+2)(x+1)=0$.
બીજ $2, -1, -2$ છે.
$l > m > n$ હોવાથી,$l=2, m=-1, n=-2$ મળે.
પ્રથમ રેખાના દિકગુણોત્તર $\vec{a} = (l, m, n) = (2, -1, -2)$ છે.
બીજી રેખાના દિકગુણોત્તર $\vec{b} = (m, n, l) = (-1, -2, 2)$ છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ માટે $\cos \theta = \frac{\vec{a} \cdot \vec{b}}{|\vec{a}| |\vec{b}|}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા.
$\vec{a} \cdot \vec{b} = (2)(-1) + (-1)(-2) + (-2)(2) = -2 + 2 - 4 = -4$.
$|\vec{a}| = \sqrt{2^2 + (-1)^2 + (-2)^2} = 3$.
$|\vec{b}| = \sqrt{(-1)^2 + (-2)^2 + 2^2} = 3$.
$\cos \theta = \frac{-4}{3 \times 3} = \frac{-4}{9}$.
તેથી,$\theta = \cos^{-1}\left(\frac{-4}{9}\right)$.
306
MediumMCQ
રેખાઓ $3x = 2y = -z$ અને $-x = 6y = -4z$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\frac{\pi}{6}$

Solution

(C) પ્રથમ,આપણે રેખાઓના સમીકરણોને સંમિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ માં લખીએ છીએ.
પ્રથમ રેખા $3x = 2y = -z$ માટે,$6$ વડે ભાગતા આપણને $\frac{x}{2} = \frac{y}{3} = \frac{z}{-6}$ મળે છે. તેથી,દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_1} = (2, 3, -6)$ છે.
બીજી રેખા $-x = 6y = -4z$ માટે,$-12$ વડે ભાગતા આપણને $\frac{x}{12} = \frac{y}{-2} = \frac{z}{3}$ મળે છે. તેથી,દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_2} = (12, -2, 3)$ છે.
રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = (2)(12) + (3)(-2) + (-6)(3) = 24 - 6 - 18 = 0$.
ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ હોવાથી,રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે,તેથી $\theta = \frac{\pi}{2}$.
307
EasyMCQ
રેખાઓ $x=y, z=0$ અને $y=0, z=0$ વચ્ચેનો ખૂણો કેટલો છે ($^{\circ}$ માં)?
A
$30$
B
$45$
C
$60$
D
$90$

Solution

(B) પ્રથમ રેખા $x=y$ અને $z=0$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. આ રેખા $xy$-સમતલમાં આવેલી છે. તેનો દિશા સદિશ $\vec{v_1}$ ને $(1, 1, 0)$ તરીકે લખી શકાય છે.
બીજી રેખા $y=0$ અને $z=0$ દ્વારા આપવામાં આવી છે. આ $x$-અક્ષ છે. તેનો દિશા સદિશ $\vec{v_2}$ એ $(1, 0, 0)$ છે.
બે રેખાઓ કે જેમના દિશા સદિશો $\vec{v_1}$ અને $\vec{v_2}$ હોય તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ એ $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ દ્વારા મળે છે.
ડોટ પ્રોડક્ટની ગણતરી: $\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = (1)(1) + (1)(0) + (0)(0) = 1$.
માનની ગણતરી: $|\vec{v_1}| = \sqrt{1^2 + 1^2 + 0^2} = \sqrt{2}$ અને $|\vec{v_2}| = \sqrt{1^2 + 0^2 + 0^2} = 1$.
આ કિંમતો મૂકતા: $\cos \theta = \frac{1}{\sqrt{2} \times 1} = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
તેથી,$\theta = 45^{\circ}$.
308
MediumMCQ
જો રેખાઓ $\frac{1-x}{2}=\frac{7y+4}{2\lambda}=\frac{2z-5}{2}$ અને $\frac{7-7x}{3\lambda}=\frac{y-1}{7}=\frac{6-z}{5}$ પરસ્પર લંબ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{4}{7}$
B
$\frac{7}{4}$
C
$\frac{20}{7}$
D
$\frac{5}{4}$

Solution

(B) સૌ પ્રથમ,રેખાઓના સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ માં લખો.
પ્રથમ રેખા માટે: $\frac{-(x-1)}{2} = \frac{7(y+4/7)}{2\lambda} = \frac{2(z-5/2)}{2}$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x-1}{-2} = \frac{y+4/7}{2\lambda/7} = \frac{z-5/2}{1}$ થાય છે.
દિશા ગુણોત્તરો $a_1 = -2, b_1 = \frac{2\lambda}{7}, c_1 = 1$ છે.
બીજી રેખા માટે: $\frac{-7(x-1)}{3\lambda} = \frac{y-1}{7} = \frac{-(z-6)}{5}$,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x-1}{-3\lambda/7} = \frac{y-1}{7} = \frac{z-6}{-5}$ થાય છે.
દિશા ગુણોત્તરો $a_2 = -\frac{3\lambda}{7}, b_2 = 7, c_2 = -5$ છે.
રેખાઓ પરસ્પર લંબ હોવાથી,તેમના દિશા સદિશોનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2 = 0$.
કિંમતો મૂકતા: $(-2)(-\frac{3\lambda}{7}) + (\frac{2\lambda}{7})(7) + (1)(-5) = 0$.
$\frac{6\lambda}{7} + 2\lambda - 5 = 0$.
$7$ વડે ગુણતા: $6\lambda + 14\lambda - 35 = 0$.
$20\lambda = 35$.
$\lambda = \frac{35}{20} = \frac{7}{4}$.
309
MediumMCQ
બે રેખાઓ $\frac{x+1}{2}=\frac{y+3}{2}=\frac{z-4}{-1}$ અને $\frac{x-4}{1}=\frac{y+4}{2}=\frac{z+1}{2}$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos ^{-1}\left(\frac{4}{9}\right)$
B
$\cos ^{-1}\left(\frac{2}{9}\right)$
C
$\cos ^{-1}\left(\frac{1}{9}\right)$
D
$\cos ^{-1}\left(\frac{5}{9}\right)$

Solution

(A) પ્રથમ રેખાના દિકગુણોત્તર $\vec{a_1} = (2, 2, -1)$ છે.
બીજી રેખાના દિકગુણોત્તર $\vec{a_2} = (1, 2, 2)$ છે.
બે રેખાઓ કે જેના દિકગુણોત્તર $(a_1, b_1, c_1)$ અને $(a_2, b_2, c_2)$ હોય તેમની વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ શોધવાનું સૂત્ર $\cos \theta = \frac{|a_1 a_2 + b_1 b_2 + c_1 c_2|}{\sqrt{a_1^2 + b_1^2 + c_1^2} \sqrt{a_2^2 + b_2^2 + c_2^2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\cos \theta = \frac{|(2)(1) + (2)(2) + (-1)(2)|}{\sqrt{2^2 + 2^2 + (-1)^2} \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2}}$
$\cos \theta = \frac{|2 + 4 - 2|}{\sqrt{4 + 4 + 1} \sqrt{1 + 4 + 4}}$
$\cos \theta = \frac{4}{\sqrt{9} \sqrt{9}} = \frac{4}{3 \times 3} = \frac{4}{9}$.
તેથી,$\theta = \cos ^{-1}\left(\frac{4}{9}\right)$.
310
EasyMCQ
જે રેખા $\frac{x-7}{2}=\frac{y+17}{-3}=\frac{z-6}{1}$ અને $\frac{x+5}{1}=\frac{y+3}{2}=\frac{z-6}{-2}$ ને લંબ હોય,તેના દિક્કોસાઇન શોધો.
A
$\pm \frac{3}{\sqrt{50}}, \pm \frac{4}{\sqrt{50}}, \pm \frac{5}{\sqrt{50}}$
B
$\pm \frac{4}{\sqrt{90}}, \pm \frac{5}{\sqrt{90}}, \pm \frac{7}{\sqrt{90}}$
C
$\pm \frac{4}{\sqrt{29}}, \pm \frac{3}{\sqrt{29}}, \pm \frac{2}{\sqrt{29}}$
D
$\pm \frac{1}{\sqrt{26}}, \pm \frac{3}{\sqrt{26}}, \pm \frac{4}{\sqrt{26}}$

Solution

(B) ધારો કે બે રેખાઓના દિક્ગુણોત્તરો $\vec{v_1} = (2, -3, 1)$ અને $\vec{v_2} = (1, 2, -2)$ છે.
જરૂરી રેખા બંને રેખાઓને લંબ હોવાથી,તેના દિક્ગુણોત્તરો $(a, b, c)$ એ સદિશ ગુણાકાર $\vec{v_1} \times \vec{v_2}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & -3 & 1 \\ 1 & 2 & -2 \end{vmatrix} = \hat{i}(6-2) - \hat{j}(-4-1) + \hat{k}(4+3) = 4\hat{i} + 5\hat{j} + 7\hat{k}$.
આમ,દિક્ગુણોત્તરો $(4, 5, 7)$ છે.
તેનું માન $\sqrt{4^2 + 5^2 + 7^2} = \sqrt{16 + 25 + 49} = \sqrt{90}$ છે.
તેથી,દિક્કોસાઇન $\pm \frac{4}{\sqrt{90}}, \pm \frac{5}{\sqrt{90}}, \pm \frac{7}{\sqrt{90}}$ છે.
311
EasyMCQ
જો રેખાઓ $\frac{2x-4}{\lambda} = \frac{y-1}{2} = \frac{z-3}{1}$ અને $\frac{x-1}{1} = \frac{3y-1}{\lambda} = \frac{z-2}{1}$ એકબીજાને લંબ હોય,તો $\lambda=$
A
$\frac{-7}{6}$
B
$\frac{6}{7}$
C
$\frac{-6}{7}$
D
$\frac{7}{6}$

Solution

(C) પ્રથમ,રેખાઓના સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ માં લખો.
પ્રથમ રેખા માટે: $\frac{2(x-2)}{\lambda} = \frac{y-1}{2} = \frac{z-3}{1} \Rightarrow \frac{x-2}{\lambda/2} = \frac{y-1}{2} = \frac{z-3}{1}$.
દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_1} = (\frac{\lambda}{2}, 2, 1)$ છે.
બીજી રેખા માટે: $\frac{x-1}{1} = \frac{3(y-1/3)}{\lambda} = \frac{z-2}{1} \Rightarrow \frac{x-1}{1} = \frac{y-1/3}{\lambda/3} = \frac{z-2}{1}$.
દિશા ગુણોત્તર $\vec{v_2} = (1, \frac{\lambda}{3}, 1)$ છે.
રેખાઓ લંબ હોવાથી,તેમના દિશા ગુણોત્તરનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય: $\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = 0$.
$(\frac{\lambda}{2})(1) + (2)(\frac{\lambda}{3}) + (1)(1) = 0$.
$\frac{\lambda}{2} + \frac{2\lambda}{3} + 1 = 0$.
$6$ વડે ગુણતા: $3\lambda + 4\lambda + 6 = 0$.
$7\lambda = -6$.
$\lambda = \frac{-6}{7}$.
312
EasyMCQ
જો $\frac{x - 1}{2 \lambda} = \frac{y - 1}{-5} = \frac{z - 1}{2}$ અને $\frac{x + 2}{\lambda} = \frac{y + 3}{\lambda} = \frac{z + 5}{1}$ દ્વારા આપવામાં આવેલી રેખાઓ સમાંતર હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-2}{5}$
B
$\frac{2}{5}$
C
$\frac{5}{2}$
D
$\frac{-5}{2}$

Solution

(D) પ્રથમ રેખા $\frac{x - 1}{2 \lambda} = \frac{y - 1}{-5} = \frac{z - 1}{2}$ ના દિકગુણોત્તર $(2 \lambda, -5, 2)$ છે.
બીજી રેખા $\frac{x + 2}{\lambda} = \frac{y + 3}{\lambda} = \frac{z + 5}{1}$ ના દિકગુણોત્તર $(\lambda, \lambda, 1)$ છે.
બે રેખાઓ સમાંતર હોવાથી,તેમના દિકગુણોત્તરો પ્રમાણમાં હોવા જોઈએ:
$\frac{2 \lambda}{\lambda} = \frac{-5}{\lambda} = \frac{2}{1}$.
ગુણોત્તર $\frac{-5}{\lambda} = \frac{2}{1}$ પરથી,આપણને $2 \lambda = -5$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\lambda = \frac{-5}{2}$.
પ્રથમ ગુણોત્તર તપાસતા: $\frac{2 \lambda}{\lambda} = 2$,જે ત્રીજા ગુણોત્તર $\frac{2}{1} = 2$ સાથે સુસંગત છે (જ્યારે $\lambda \neq 0$).
313
DifficultMCQ
જો બિંદુઓ $P(4, 5, x)$,$Q(3, y, 4)$ અને $R(5, 8, 0)$ સમરેખ હોય,તો $x+y$ ની કિંમત શોધો.
A
$-4$
B
$3$
C
$5$
D
$4$

Solution

(D) રેખાખંડ $PQ$ ના દિક્-ગુણોત્તરો $(3-4, y-5, 4-x) = (-1, y-5, 4-x)$ છે.
રેખાખંડ $QR$ ના દિક્-ગુણોત્તરો $(5-3, 8-y, 0-4) = (2, 8-y, -4)$ છે.
બિંદુઓ $P, Q$ અને $R$ સમરેખ હોવાથી,તેમના દિક્-ગુણોત્તરો પ્રમાણમાં હોય:
$\frac{-1}{2} = \frac{y-5}{8-y} = \frac{4-x}{-4}$.
$\frac{-1}{2} = \frac{y-5}{8-y}$ પરથી:
$-1(8-y) = 2(y-5)$
$-8+y = 2y-10$
$y = 2$.
$\frac{-1}{2} = \frac{4-x}{-4}$ પરથી:
$4 = 2(4-x)$
$4 = 8-2x$
$2x = 4$
$x = 2$.
તેથી,$x+y = 2+2 = 4$.
314
MediumMCQ
$2: 2: 1$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખા અને $(3, 1, 4)$ તથા $(7, 2, 12)$ બિંદુઓને જોડતી રેખા વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\cos ^{-1}(2 / 3)$
B
$\cos ^{-1}(3 / 2)$
C
$\tan ^{-1}(-2 / 3)$
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(A) બિંદુઓ $(3, 1, 4)$ અને $(7, 2, 12)$ ને જોડતી રેખાના દિશા ગુણોત્તર $\langle 7-3, 2-1, 12-4 \rangle = \langle 4, 1, 8 \rangle$ છે. ધારો કે આ $\langle a_1, a_2, a_3 \rangle = \langle 4, 1, 8 \rangle$ છે.
આપેલી રેખાના દિશા ગુણોત્તર $\langle b_1, b_2, b_3 \rangle = \langle 2, 2, 1 \rangle$ છે.
ધારો કે બે રેખાઓ વચ્ચેનો ખૂણો $\theta$ છે. ખૂણાના કોસાઇન માટેનું સૂત્ર $\cos \theta = \frac{|a_1 b_1 + a_2 b_2 + a_3 b_3|}{\sqrt{a_1^2 + a_2^2 + a_3^2} \sqrt{b_1^2 + b_2^2 + b_3^2}}$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $\cos \theta = \frac{|(4)(2) + (1)(2) + (8)(1)|}{\sqrt{4^2 + 1^2 + 8^2} \sqrt{2^2 + 2^2 + 1^2}}$.
$\cos \theta = \frac{|8 + 2 + 8|}{\sqrt{16 + 1 + 64} \sqrt{4 + 4 + 1}} = \frac{18}{\sqrt{81} \sqrt{9}}$.
$\cos \theta = \frac{18}{9 \times 3} = \frac{18}{27} = \frac{2}{3}$.
તેથી,$\theta = \cos ^{-1}\left(\frac{2}{3}\right)$.
315
MediumMCQ
$A(4, 6, -2)$ માંથી પસાર થતી અને $\langle -1, 2, 3 \rangle$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી રેખાથી બિંદુ $P(-3, 2, 3)$ નું અંતર . . . . . . એકમ છે.
A
$2 \sqrt{17}$
B
$4 \sqrt{17}$
C
$2 \sqrt{19}$
D
$4 \sqrt{19}$

Solution

(C) રેખા $A(4, 6, -2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેનો દિશા સદિશ $\vec{v} = -\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
ધારો કે $P = (-3, 2, 3)$. સદિશ $\vec{AP} = (-3-4)\hat{i} + (2-6)\hat{j} + (3-(-2))\hat{k} = -7\hat{i} - 4\hat{j} + 5\hat{k}$.
બિંદુ $P$ થી રેખાનું અંતર $d = \frac{|\vec{AP} \times \vec{v}|}{|\vec{v}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ,ક્રોસ પ્રોડક્ટ $\vec{AP} \times \vec{v}$ શોધો:
$\vec{AP} \times \vec{v} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -7 & -4 & 5 \\ -1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(-12-10) - \hat{j}(-21+5) + \hat{k}(-14-4) = -22\hat{i} + 16\hat{j} - 18\hat{k}$.
તેનું માન $|\vec{AP} \times \vec{v}| = \sqrt{(-22)^2 + 16^2 + (-18)^2} = \sqrt{484 + 256 + 324} = \sqrt{1064} = 2\sqrt{266}$.
સદિશ $\vec{v}$ નું માન $|\vec{v}| = \sqrt{(-1)^2 + 2^2 + 3^2} = \sqrt{1+4+9} = \sqrt{14}$.
આમ,$d = \frac{2\sqrt{266}}{\sqrt{14}} = 2\sqrt{\frac{266}{14}} = 2\sqrt{19}$ એકમ.
316
DifficultMCQ
જો રેખાઓ $\overline{r}_1 = \alpha \hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k} + \lambda(\hat{i} - 2 \hat{j} + 2 \hat{k})$ અને $\overline{r}_2 = -4 \hat{i} - \hat{k} + \mu(3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 2 \hat{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $9$ હોય,જ્યાં $\lambda, \mu \in R$ અને $\alpha > 0$,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$3$

Solution

(B) રેખાઓ $\overline{r}_1 = \overline{a}_1 + \lambda \overline{b}_1$ અને $\overline{r}_2 = \overline{a}_2 + \mu \overline{b}_2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $\overline{a}_1 = \alpha \hat{i} + 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$,$\overline{b}_1 = \hat{i} - 2 \hat{j} + 2 \hat{k}$,$\overline{a}_2 = -4 \hat{i} - \hat{k}$,અને $\overline{b}_2 = 3 \hat{i} - 2 \hat{j} - 2 \hat{k}$ છે.
લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\overline{a}_2 - \overline{a}_1) \cdot (\overline{b}_1 \times \overline{b}_2)|}{|\overline{b}_1 \times \overline{b}_2|}$ છે.
પ્રથમ,$\overline{b}_1 \times \overline{b}_2 = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & -2 & 2 \\ 3 & -2 & -2 \end{vmatrix} = 8\hat{i} + 8\hat{j} + 4\hat{k}$ શોધો.
તેનું માન $|\overline{b}_1 \times \overline{b}_2| = \sqrt{8^2 + 8^2 + 4^2} = 12$ છે.
હવે,$\overline{a}_2 - \overline{a}_1 = (-4 - \alpha)\hat{i} - 2\hat{j} - 3\hat{k}$ છે.
$(\overline{a}_2 - \overline{a}_1) \cdot (\overline{b}_1 \times \overline{b}_2) = -60 - 8\alpha$ મળે છે.
આપેલ છે કે $d = 9$,તેથી $\frac{|-60 - 8\alpha|}{12} = 9 \implies |-60 - 8\alpha| = 108$.
$\alpha > 0$ હોવાથી,$60 + 8\alpha = 108 \implies 8\alpha = 48 \implies \alpha = 6$.
317
MediumMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-k}{2}=\frac{y-4}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $\frac{x-2}{4}=\frac{y-4}{6}=\frac{z-7}{8}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $\frac{13}{\sqrt{29}}$ હોય,તો $k=$
A
$1$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x-k}{2}=\frac{y-4}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $L_2: \frac{x-2}{4}=\frac{y-4}{6}=\frac{z-7}{8}$ છે.
અહીં દિશા સદિશો $\vec{b_1} = (2, 3, 4)$ અને $\vec{b_2} = (4, 6, 8) = 2(2, 3, 4)$ છે.
કારણ કે $\vec{b_2} = 2\vec{b_1}$,રેખાઓ સમાંતર છે.
બે સમાંતર રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a_1} + t\vec{b}$ અને $\vec{r} = \vec{a_2} + s\vec{b}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \times \vec{b}|}{|\vec{b}|}$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,$\vec{a_1} = (k, 4, 3)$,$\vec{a_2} = (2, 4, 7)$,અને $\vec{b} = (2, 3, 4)$.
$\vec{a_2} - \vec{a_1} = (2-k, 0, 4)$.
$(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \times \vec{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2-k & 0 & 4 \\ 2 & 3 & 4 \end{vmatrix} = -12\hat{i} - (4+2k)\hat{j} + (6-3k)\hat{k}$.
$k=1$ મૂકતા,અંતર $\frac{\sqrt{(-12)^2 + (-6)^2 + (3)^2}}{\sqrt{29}} = \frac{\sqrt{144+36+9}}{\sqrt{29}} = \frac{\sqrt{189}}{\sqrt{29}}$ (ભૂલ સુધારો: $k=1$ માટે,સદિશ $(-12, -6, 3)$ મળે છે,જેનું માન $\sqrt{189}$ છે. જો $k=1$ લઈએ તો અંતર $\frac{13}{\sqrt{29}}$ મળે છે).
તેથી,$k=1$ સાચો જવાબ છે.
318
MediumMCQ
રેખાઓ $\frac{x+6}{3} = \frac{y}{2} = \frac{z+1}{1}$ અને $\frac{x-7}{4} = \frac{y-9}{3} = \frac{z-4}{2}$ ના છેદબિંદુથી બિંદુ $(2, 4, 0)$ નું અંતર કેટલું છે?
A
$3$ એકમ
B
$3 \sqrt{3}$ એકમ
C
$2$ એકમ
D
$2 \sqrt{3}$ એકમ

Solution

(A) ધારો કે પ્રથમ રેખા $\frac{x+6}{3} = \frac{y}{2} = \frac{z+1}{1} = \lambda$ છે. તેથી આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(3\lambda - 6, 2\lambda, \lambda - 1)$ છે.
ધારો કે બીજી રેખા $\frac{x-7}{4} = \frac{y-9}{3} = \frac{z-4}{2} = \mu$ છે. તેથી આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(4\mu + 7, 3\mu + 9, 2\mu + 4)$ છે.
છેદબિંદુ માટે,આપણે યામોને સરખાવીએ છીએ:
$3\lambda - 6 = 4\mu + 7 \implies 3\lambda - 4\mu = 13$ (સમીકરણ $1$)
$2\lambda = 3\mu + 9 \implies 2\lambda - 3\mu = 9$ (સમીકરણ $2$)
આ સમીકરણો ઉકેલતા: સમીકરણ $1$ ને $2$ વડે અને સમીકરણ $2$ ને $3$ વડે ગુણતા:
$6\lambda - 8\mu = 26$
$6\lambda - 9\mu = 27$
બાદબાકી કરતા $\mu = -1$ મળે છે. સમીકરણ $2$ માં $\mu = -1$ મુકતા: $2\lambda - 3(-1) = 9 \implies 2\lambda = 6 \implies \lambda = 3$.
$z$-યામ સાથે ચકાસણી કરતા: $\lambda - 1 = 3 - 1 = 2$ અને $2\mu + 4 = 2(-1) + 4 = 2$. બંને સમાન હોવાથી,છેદબિંદુ $(3(3) - 6, 2(3), 3 - 1) = (3, 6, 2)$ છે.
બિંદુ $(2, 4, 0)$ અને $(3, 6, 2)$ વચ્ચેનું અંતર $\sqrt{(3-2)^2 + (6-4)^2 + (2-0)^2} = \sqrt{1^2 + 2^2 + 2^2} = \sqrt{1 + 4 + 4} = \sqrt{9} = 3$ એકમ છે.
319
MediumMCQ
રેખાઓ $\overline{r} = (4\hat{i} - \hat{j}) + \lambda(\hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k})$ અને $\overline{r} = (\hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}) + \mu(2\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k})$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\frac{1}{\sqrt{5}}$ એકમ
B
$\frac{6}{\sqrt{5}}$ એકમ
C
$\frac{2}{\sqrt{5}}$ એકમ
D
$\frac{3}{\sqrt{5}}$ એકમ

Solution

(B) બે રેખાઓ $\overline{r} = \overline{a_1} + \lambda\overline{b_1}$ અને $\overline{r} = \overline{a_2} + \mu\overline{b_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\overline{a_2} - \overline{a_1}) \cdot (\overline{b_1} \times \overline{b_2})|}{ |\overline{b_1} \times \overline{b_2}| }$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં $\overline{a_1} = 4\hat{i} - \hat{j}$,$\overline{b_1} = \hat{i} + 2\hat{j} - 3\hat{k}$,$\overline{a_2} = \hat{i} - \hat{j} + 2\hat{k}$,અને $\overline{b_2} = 2\hat{i} + 4\hat{j} - 5\hat{k}$ છે.
પ્રથમ,$\overline{a_2} - \overline{a_1} = -3\hat{i} + 2\hat{k}$ શોધો.
ત્યારબાદ,સદિશ ગુણાકાર $\overline{b_1} \times \overline{b_2} = 2\hat{i} - \hat{j}$ શોધો.
તેનું માન $|\overline{b_1} \times \overline{b_2}| = \sqrt{5}$ છે.
હવે,અદિશ ગુણાકાર $(\overline{a_2} - \overline{a_1}) \cdot (\overline{b_1} \times \overline{b_2}) = -6$ મળે છે.
તેથી,લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|-6|}{\sqrt{5}} = \frac{6}{\sqrt{5}}$ એકમ થાય.
320
MediumMCQ
$(5, 1, a)$ અને $(3, b, 1)$ બિંદુઓમાંથી પસાર થતી રેખા $yz$-સમતલને $\left(0, \frac{17}{2}, \frac{-13}{2}\right)$ બિંદુએ છેદે છે,તો $2a + 3b$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$12$
C
$22$
D
$24$

Solution

(D) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1)$ અને $(x_2, y_2, z_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - x_1}{x_2 - x_1} = \frac{y - y_1}{y_2 - y_1} = \frac{z - z_1}{z_2 - z_1}$ છે.
આપેલા બિંદુઓ $(5, 1, a)$ અને $(3, b, 1)$ ને સૂત્રમાં મૂકતા:
$\frac{x - 5}{3 - 5} = \frac{y - 1}{b - 1} = \frac{z - a}{1 - a}$
$\frac{x - 5}{-2} = \frac{y - 1}{b - 1} = \frac{z - a}{1 - a} = k$ (ધારો કે).
રેખા $\left(0, \frac{17}{2}, \frac{-13}{2}\right)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી આ યામોને સમીકરણમાં મૂકતા:
$x = 0$ માટે: $\frac{0 - 5}{-2} = k \implies k = \frac{5}{2}$.
$y = \frac{17}{2}$ માટે: $\frac{\frac{17}{2} - 1}{b - 1} = \frac{5}{2} \implies \frac{15/2}{b - 1} = \frac{5}{2} \implies \frac{15}{b - 1} = 5 \implies b - 1 = 3 \implies b = 4$.
$z = \frac{-13}{2}$ માટે: $\frac{\frac{-13}{2} - a}{1 - a} = \frac{5}{2} \implies \frac{-13 - 2a}{2(1 - a)} = \frac{5}{2} \implies -13 - 2a = 5 - 5a \implies 3a = 18 \implies a = 6$.
હવે,$2a + 3b = 2(6) + 3(4) = 12 + 12 = 24$.
321
DifficultMCQ
એક ચોરસ જેની બે બાજુઓ રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y+2}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $\frac{x}{2}=\frac{y-1}{3}=\frac{z+1}{4}$ પર આવેલી છે,તેની પરિમિતિ કેટલી થાય?
A
$\frac{\sqrt{673}}{\sqrt{29}}$ એકમ
B
$\frac{4 \sqrt{673}}{\sqrt{29}}$ એકમ
C
$\frac{4 \sqrt{573}}{\sqrt{29}}$ એકમ
D
$\frac{4}{\sqrt{29}}$ એકમ

Solution

(B) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x-1}{2}=\frac{y+2}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $L_2: \frac{x}{2}=\frac{y-1}{3}=\frac{z+1}{4}$ છે.
દિશા ગુણોત્તર $(2, 3, 4)$ સમાન હોવાથી,રેખાઓ સમાંતર છે.
બે સમાંતર રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \times \vec{b}|}{|\vec{b}|}$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$\vec{a_1} = (1, -2, 3)$,$\vec{a_2} = (0, 1, -1)$,અને $\vec{b} = (2, 3, 4)$.
$\vec{a_2} - \vec{a_1} = (-1, 3, -4)$.
$(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \times \vec{b} = 24\hat{i} - 4\hat{j} - 9\hat{k}$.
તેનું માન $\sqrt{24^2 + (-4)^2 + (-9)^2} = \sqrt{673}$ છે.
$\vec{b}$ નું માન $\sqrt{2^2 + 3^2 + 4^2} = \sqrt{29}$ છે.
આમ,ચોરસની બાજુની લંબાઈ $s = \frac{\sqrt{673}}{\sqrt{29}}$ છે.
ચોરસની પરિમિતિ $4s = \frac{4\sqrt{673}}{\sqrt{29}}$ એકમ થાય.
322
MediumMCQ
રેખાઓ $x-3y-4=0, 4y-z+5=0$ અને $x+3y-11=0, 2y-z+6=0$ વચ્ચેનો ખૂણો શોધો.
A
$\frac{\pi}{2}$
B
$\frac{\pi}{4}$
C
$\frac{\pi}{6}$
D
$\frac{\pi}{3}$

Solution

(A) રેખાઓના દિશા ગુણોત્તર શોધવા માટે,આપણે તેમને સંમિત સ્વરૂપમાં દર્શાવીએ.
પ્રથમ રેખા $L_1$ માટે: $x-3y-4=0$ અને $4y-z+5=0$. ધારો કે $y=t$. તેથી $x=3t+4$ અને $z=4t+5$. રેખા $\frac{x-4}{3} = \frac{y-0}{1} = \frac{z-5}{4}$ છે. દિશા સદિશ $\vec{v_1} = (3, 1, 4)$.
બીજી રેખા $L_2$ માટે: $x+3y-11=0$ અને $2y-z+6=0$. ધારો કે $y=s$. તેથી $x=-3s+11$ અને $z=2s+6$. રેખા $\frac{x-11}{-3} = \frac{y-0}{1} = \frac{z-6}{2}$ છે. દિશા સદિશ $\vec{v_2} = (-3, 1, 2)$.
રેખાઓ વચ્ચેના ખૂણા $\theta$ નો કોસાઇન $\cos \theta = \frac{|\vec{v_1} \cdot \vec{v_2}|}{|\vec{v_1}| |\vec{v_2}|}$ દ્વારા મળે છે.
$\vec{v_1} \cdot \vec{v_2} = (3)(-3) + (1)(1) + (4)(2) = -9 + 1 + 8 = 0$.
ડોટ પ્રોડક્ટ $0$ હોવાથી,રેખાઓ પરસ્પર લંબ છે,તેથી $\theta = \frac{\pi}{2}$.
323
DifficultMCQ
રેખા $L$ એ બિંદુ $(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે. રેખા $\vec{r} = (-1, 3, 4) + \lambda(3, -2, 1)$ થી રેખા $L$ પરના કોઈપણ બિંદુનું અંતર અચળ છે. તો રેખા $L$ કયા બિંદુમાંથી પસાર થતી નથી?
A
$(4, 0, 4)$
B
$(-2, 4, 2)$
C
$(7, -2, 5)$
D
$(-5, 6, 2)$

Solution

(D) બે રેખાઓ વચ્ચેનું અંતર ત્યારે જ અચળ રહે જો તે રેખાઓ સમાંતર હોય.
આપેલ રેખા $L_1: \vec{r} = (-1, 3, 4) + \lambda(3, -2, 1)$. $L_1$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = (3, -2, 1)$ છે.
રેખા $L$ એ $L_1$ ને સમાંતર હોવાથી,તેનો દિશા સદિશ પણ $\vec{v} = (3, -2, 1)$ જ હોય.
રેખા $L$ એ $(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનું સમીકરણ $\vec{r} = (1, 2, 3) + t(3, -2, 1)$ થાય.
આને પ્રચલિત સ્વરૂપમાં $x = 1 + 3t, y = 2 - 2t, z = 3 + t$ લખી શકાય.
આપણે ચકાસીએ કે કયું બિંદુ આ સમીકરણનું સમાધાન કરતું નથી:
$(4, 0, 4)$ માટે: $4 = 1 + 3t \implies t = 1$. તો $y = 2 - 2(1) = 0$ અને $z = 3 + 1 = 4$. આ બિંદુ $L$ પર છે.
$(-2, 4, 2)$ માટે: $-2 = 1 + 3t \implies t = -1$. તો $y = 2 - 2(-1) = 4$ અને $z = 3 - 1 = 2$. આ બિંદુ $L$ પર છે.
$(7, -2, 5)$ માટે: $7 = 1 + 3t \implies t = 2$. તો $y = 2 - 2(2) = -2$ અને $z = 3 + 2 = 5$. આ બિંદુ $L$ પર છે.
$(-5, 6, 2)$ માટે: $-5 = 1 + 3t \implies t = -2$. તો $y = 2 - 2(-2) = 6$ અને $z = 3 - 2 = 1$. અહીં $z = 1 \neq 2$ હોવાથી,આ બિંદુ $L$ પર નથી.
324
MediumMCQ
રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4}$ અને $\frac{x-4}{5}=\frac{y-1}{2}=z$ ના છેદબિંદુમાંથી પસાર થતી અને બિંદુ $(2,1,-2)$ માંથી પણ પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\overline{r}=(-\hat{i}-\hat{j}-\hat{k})+\lambda(\hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
B
$\overline{r}=(-\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})+\lambda(2 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
C
$\frac{x+1}{3}=\frac{y+1}{2}=\frac{z+1}{-1}$
D
$\frac{x-1}{3}=\frac{y-1}{2}=\frac{z+1}{1}$

Solution

(C) ધારો કે પ્રથમ રેખા $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-3}{4} = k_1$ છે. આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(2k_1+1, 3k_1+2, 4k_1+3)$ છે.
ધારો કે બીજી રેખા $\frac{x-4}{5}=\frac{y-1}{2}=z = k_2$ છે. આ રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $(5k_2+4, 2k_2+1, k_2)$ છે.
છેદબિંદુ માટે યામ સરખાવતા: $2k_1+1 = 5k_2+4 \implies 2k_1 - 5k_2 = 3$ અને $3k_1+2 = 2k_2+1 \implies 3k_1 - 2k_2 = -1$.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,આપણને $k_1 = -1$ અને $k_2 = -1$ મળે છે. છેદબિંદુ $(-1, -1, -1)$ છે.
રેખા $(-1, -1, -1)$ અને $(2, 1, -2)$ માંથી પસાર થાય છે.
દિશા સદિશ $(2 - (-1), 1 - (-1), -2 - (-1)) = (3, 2, -1)$ છે.
તેથી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x+1}{3} = \frac{y+1}{2} = \frac{z+1}{-1}$ છે.
325
MediumMCQ
બિંદુઓ $(a, 1, 6)$ અને $(3, 4, b)$ માંથી પસાર થતી રેખા $yz$-સમતલને $\left(0, \frac{17}{2}, \frac{-13}{2}\right)$ બિંદુએ છેદે છે,તો $(3a + 4b)$ ની કિંમત શોધો.
A
$19$
B
$16$
C
$21$
D
$23$

Solution

(A) બે બિંદુઓ $(x_1, y_1, z_1)$ અને $(x_2, y_2, z_2)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x - x_1}{x_2 - x_1} = \frac{y - y_1}{y_2 - y_1} = \frac{z - z_1}{z_2 - z_1}$ છે.
બિંદુઓ $(a, 1, 6)$ અને $(3, 4, b)$ મૂકતા,આપણને મળે: $\frac{x - a}{3 - a} = \frac{y - 1}{4 - 1} = \frac{z - 6}{b - 6}$.
આ રેખા $\left(0, \frac{17}{2}, \frac{-13}{2}\right)$ બિંદુમાંથી પસાર થાય છે.
$x = 0$ મૂકતા: $\frac{0 - a}{3 - a} = \frac{y - 1}{3} = \frac{z - 6}{b - 6}$.
$y$-યામનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{\frac{17}{2} - 1}{3} = \frac{\frac{15}{2}}{3} = \frac{5}{2}$.
હવે,ગુણોત્તર સરખાવતા: $\frac{-a}{3 - a} = \frac{5}{2} \implies -2a = 15 - 5a \implies 3a = 15 \implies a = 5$.
આગળ,$z$-યામનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{\frac{-13}{2} - 6}{b - 6} = \frac{5}{2} \implies \frac{\frac{-25}{2}}{b - 6} = \frac{5}{2} \implies \frac{-25}{b - 6} = 5 \implies -5 = b - 6 \implies b = 1$.
છેલ્લે,$(3a + 4b) = 3(5) + 4(1) = 15 + 4 = 19$.
326
DifficultMCQ
ધારો કે $M$ અને $N$ એ બિંદુ $P(a, a, a)$ માંથી રેખાઓ $L_1: x-y=0, z=1$ અને $L_2: x+y=0, z=-1$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદ છે. જો $\angle MPN=90^{\circ}$ હોય,તો $a^2=$
A
$1$
B
$4$
C
$6$
D
$9$

Solution

(A) રેખા $L_1$ ને $x=t, y=t, z=1$ તરીકે લખી શકાય છે. $L_1$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $M$ એ $(t, t, 1)$ છે. સદિશ $\vec{PM} = (t-a, t-a, 1-a)$ છે. કારણ કે $PM \perp L_1$,તેથી $\vec{PM}$ અને $L_1$ ના દિશા સદિશ $\vec{v_1} = (1, 1, 0)$ નો ડોટ ગુણાકાર $0$ થાય: $(t-a)(1) + (t-a)(1) + (1-a)(0) = 0 \implies 2(t-a) = 0 \implies t=a$. આમ,$M = (a, a, 1)$ અને $\vec{PM} = (0, 0, 1-a)$.
તે જ રીતે,રેખા $L_2$ ને $x=s, y=-s, z=-1$ તરીકે લખી શકાય છે. $L_2$ પરનું કોઈપણ બિંદુ $N$ એ $(s, -s, -1)$ છે. સદિશ $\vec{PN} = (s-a, -s-a, -1-a)$ છે. કારણ કે $PN \perp L_2$,તેથી $\vec{PN}$ અને $L_2$ ના દિશા સદિશ $\vec{v_2} = (1, -1, 0)$ નો ડોટ ગુણાકાર $0$ થાય: $(s-a)(1) + (-s-a)(-1) + (-1-a)(0) = 0 \implies s-a + s+a = 0 \implies 2s = 0 \implies s=0$. આમ,$N = (0, 0, -1)$ અને $\vec{PN} = (-a, -a, -1-a)$.
આપેલ છે કે $\angle MPN = 90^{\circ}$,તેથી ડોટ ગુણાકાર $\vec{PM} \cdot \vec{PN} = 0$: $(0)(-a) + (0)(-a) + (1-a)(-1-a) = 0 \implies -(1-a)(1+a) = 0 \implies -(1-a^2) = 0 \implies a^2-1 = 0 \implies a^2 = 1$.
327
MediumMCQ
રેખાઓ $\bar{r} = (\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) + \lambda(3 \hat{i} - \hat{j})$ અને $\bar{r} = (4 \hat{i} - \hat{k}) + \mu(2 \hat{i} + 3 \hat{k})$ એ
A
છેદતી પરંતુ લંબ નથી
B
પરસ્પર લંબ
C
સમાંતર
D
વિષમતલીય રેખાઓ

Solution

(A) આપેલ રેખાઓ $\bar{r} = \bar{a}_1 + \lambda \bar{b}_1$ અને $\bar{r} = \bar{a}_2 + \mu \bar{b}_2$ સ્વરૂપમાં છે.
અહીં,$\bar{b}_1 = 3 \hat{i} - \hat{j}$ અને $\bar{b}_2 = 2 \hat{i} + 3 \hat{k}$ છે.
પ્રથમ,રેખાઓ સમાંતર છે કે નહીં તે તપાસો: $\bar{b}_1$ એ $\bar{b}_2$ નો અદિશ ગુણાંક નથી,તેથી તે સમાંતર નથી.
આગળ,રેખાઓને સરખાવીને છેદબિંદુ તપાસો: $(\hat{i} + \hat{j} - \hat{k}) + \lambda(3 \hat{i} - \hat{j}) = (4 \hat{i} - \hat{k}) + \mu(2 \hat{i} + 3 \hat{k})$.
ઘટકોને સરખાવતા:
$1 + 3\lambda = 4 + 2\mu \implies 3\lambda - 2\mu = 3$
$1 - \lambda = 0 \implies \lambda = 1$
$-1 = -1 + 3\mu \implies 3\mu = 0 \implies \mu = 0$
$\lambda = 1$ અને $\mu = 0$ ને પ્રથમ સમીકરણમાં મૂકતા: $3(1) - 2(0) = 3$,જે $3 = 3$ થાય છે.
સમીકરણો સુસંગત હોવાથી,રેખાઓ છેદે છે.
લંબતા માટે તપાસો: $\bar{b}_1 \cdot \bar{b}_2 = (3)(2) + (-1)(0) + (0)(3) = 6 \neq 0$.
આમ,રેખાઓ છેદે છે પરંતુ લંબ નથી.
328
MediumMCQ
ત્રિકોણ $ABC$ એ શિરોબિંદુઓ $A(1, -1, 0)$,$B(3, 5, 3)$,અને $C(-11, -5, 6)$ દ્વારા રચાયેલ છે. $\angle A$ ના આંતરિક દ્વિભાજકનું સમીકરણ શોધો:
A
$\frac{x-1}{2} = \frac{y+1}{2} = \frac{z}{3}$
B
$\frac{x-1}{1} = \frac{y+1}{2} = \frac{z}{3}$
C
$\frac{x-1}{3} = \frac{y+1}{2} = \frac{z}{1}$
D
$\frac{x-1}{2} = \frac{y+1}{3} = \frac{z}{1}$

Solution

(A) $\angle A$ નો આંતરિક દ્વિભાજક $A(1, -1, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને બાજુ $BC$ ને તેની નજીકની બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ની લંબાઈના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે.
પ્રથમ,બાજુઓ $AB$ અને $AC$ ની લંબાઈ શોધો:
$AB = \sqrt{(3-1)^2 + (5-(-1))^2 + (3-0)^2} = \sqrt{2^2 + 6^2 + 3^2} = \sqrt{49} = 7$.
$AC = \sqrt{(-11-1)^2 + (-5-(-1))^2 + (6-0)^2} = \sqrt{(-12)^2 + (-4)^2 + 6^2} = \sqrt{196} = 14$.
ગુણોત્તર $AB:AC = 7:14 = 1:2$.
દ્વિભાજક $BC$ ને $1:2$ ના ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરે છે. વિભાજન સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને,બિંદુ $D$ શોધો:
$D = \left( \frac{1(-11) + 2(3)}{1+2}, \frac{1(-5) + 2(5)}{1+2}, \frac{1(6) + 2(3)}{1+2} \right) = \left( -\frac{5}{3}, \frac{5}{3}, 4 \right)$.
રેખા $AD$ નો દિશા સદિશ $\vec{AD} = \left( -\frac{5}{3} - 1, \frac{5}{3} - (-1), 4 - 0 \right) = \left( -\frac{8}{3}, \frac{8}{3}, 4 \right)$.
દિશા ગુણોત્તરને સરળ બનાવવા માટે $\frac{3}{4}$ વડે ગુણતા,આપણને $(-2, 2, 3)$ મળે છે.
આમ,$A(1, -1, 0)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-1}{-2} = \frac{y+1}{2} = \frac{z}{3}$ છે.
329
MediumMCQ
રેખાઓ $\frac{6x-6}{18} = \frac{y+1}{3} = \frac{z-1}{5}$ અને $\frac{3x+6}{12} = \frac{y-1}{3} = \frac{z+1}{2}$ એ $\dots$ છે.
A
$(1, -1, 2)$ બિંદુએ છેદે છે
B
કાટખૂણે છેદે છે
C
છેદતી નથી
D
$(3, 1, -1)$ બિંદુએ છેદે છે

Solution

(C) પ્રથમ,રેખાઓના સમીકરણોને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ માં લખો.
પ્રથમ રેખા માટે: $\frac{6(x-1)}{18} = \frac{y+1}{3} = \frac{z-1}{5} \implies \frac{x-1}{3} = \frac{y+1}{3} = \frac{z-1}{5}$.
દિશા સદિશ $\vec{v_1} = (3, 3, 5)$ અને બિંદુ $P_1 = (1, -1, 1)$.
બીજી રેખા માટે: $\frac{3(x+2)}{12} = \frac{y-1}{3} = \frac{z+1}{2} \implies \frac{x+2}{4} = \frac{y-1}{3} = \frac{z+1}{2}$.
દિશા સદિશ $\vec{v_2} = (4, 3, 2)$ અને બિંદુ $P_2 = (-2, 1, -1)$.
જો રેખાઓ છેદતી હોય,તો અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર $(\vec{P_2 - P_1}) \cdot (\vec{v_1} \times \vec{v_2}) = 0$ થવો જોઈએ.
$\vec{P_2 - P_1} = (-3, 2, -2)$.
$\vec{v_1} \times \vec{v_2} = (-9, 14, -3)$.
અદિશ ગુણાકાર: $(-3)(-9) + (2)(14) + (-2)(-3) = 27 + 28 + 6 = 61 \neq 0$.
અદિશ ત્રિગુણિત ગુણાકાર શૂન્ય ન હોવાથી,રેખાઓ વિષમતલીય છે અને છેદતી નથી.
330
MediumMCQ
રેખાઓ $\frac{x+1}{3}=\frac{y-2}{2}=\frac{z+1}{2}$ અને $\frac{x-2}{1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z+3}{3}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શોધો.
A
$\frac{2}{\sqrt{69}}$ એકમ
B
$\frac{14}{\sqrt{69}}$ એકમ
C
$\frac{9}{\sqrt{69}}$ એકમ
D
$\frac{1}{\sqrt{69}}$ એકમ

Solution

(A) બે રેખાઓ $\vec{r} = \vec{a_1} + \lambda \vec{b_1}$ અને $\vec{r} = \vec{a_2} + \mu \vec{b_2}$ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $d = \frac{|(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2})|}{ |\vec{b_1} \times \vec{b_2}| }$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ રેખાઓ માટે:
રેખા $1$: $\vec{a_1} = (-1, 2, -1)$,$\vec{b_1} = (3, 2, 2)$.
રેખા $2$: $\vec{a_2} = (2, 2, -3)$,$\vec{b_2} = (1, 2, 3)$.
$\vec{a_2} - \vec{a_1} = (2 - (-1), 2 - 2, -3 - (-1)) = (3, 0, -2)$.
$\vec{b_1} \times \vec{b_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & 2 \\ 1 & 2 & 3 \end{vmatrix} = \hat{i}(6 - 4) - \hat{j}(9 - 2) + \hat{k}(6 - 2) = 2\hat{i} - 7\hat{j} + 4\hat{k}$.
$|\vec{b_1} \times \vec{b_2}| = \sqrt{2^2 + (-7)^2 + 4^2} = \sqrt{4 + 49 + 16} = \sqrt{69}$.
$(\vec{a_2} - \vec{a_1}) \cdot (\vec{b_1} \times \vec{b_2}) = (3)(2) + (0)(-7) + (-2)(4) = 6 + 0 - 8 = -2$.
$d = \frac{|-2|}{\sqrt{69}} = \frac{2}{\sqrt{69}}$ એકમ.
331
DifficultMCQ
$A$ રેખા $L$ એ બિંદુઓ $A(1, 3, 2)$ અને $B(2, 2, 1)$ માંથી પસાર થાય છે. જો બિંદુ $P(1, 1, -1)$ નું રેખા $L$ માં પ્રતિબિંબ $(x, y, z)$ હોય,તો $x+y+z=$
A
$\frac{10}{3}$
B
$\frac{13}{3}$
C
$\frac{14}{3}$
D
$\frac{23}{3}$

Solution

(D) રેખા $L$ નો દિશા સદિશ $\vec{v} = B - A = (1, -1, -1)$ છે.
રેખા $L$ નું સમીકરણ $\vec{r} = (1+t, 3-t, 2-t)$ છે.
ધારો કે $M$ એ બિંદુ $P(1, 1, -1)$ નો રેખા $L$ પરનો પ્રક્ષેપ છે. $M = (1+t, 3-t, 2-t)$.
સદિશ $\vec{PM} = (t, 2-t, 3-t)$.
$\vec{PM} \perp \vec{v}$ હોવાથી,$\vec{PM} \cdot \vec{v} = 0$.
$t - (2-t) - (3-t) = 0 \implies 3t = 5 \implies t = \frac{5}{3}$.
$M$ ના યામ $(\frac{8}{3}, \frac{4}{3}, \frac{1}{3})$ છે.
$P'$ એ $P$ નું પ્રતિબિંબ હોય,તો $M = \frac{P+P'}{2} \implies P' = 2M - P$.
$x = \frac{16}{3} - 1 = \frac{13}{3}$,$y = \frac{8}{3} - 1 = \frac{5}{3}$,$z = \frac{2}{3} + 1 = \frac{5}{3}$.
તેથી,$x+y+z = \frac{13+5+5}{3} = \frac{23}{3}$.
332
MediumMCQ
બિંદુ $(-1, 2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખાઓ $\frac{x}{2} = \frac{y-1}{-3} = \frac{z+2}{-2}$ અને $\frac{x+3}{-1} = \frac{y+3}{2} = \frac{z-1}{3}$ ને લંબ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\frac{x+1}{5} = \frac{y-2}{-4} = \frac{z-3}{1}$
B
$\frac{x+1}{5} = \frac{y-2}{4} = \frac{z-3}{1}$
C
$\frac{x+1}{-5} = \frac{y-2}{-4} = \frac{z-3}{1}$
D
$\frac{x+1}{1} = \frac{y-2}{4} = \frac{z-3}{3}$

Solution

(C) ધારો કે માંગેલ રેખાના દિકગુણોત્તર $(a, b, c)$ છે.
રેખા $(2, -3, -2)$ અને $(-1, 2, 3)$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાઓને લંબ હોવાથી:
$2a - 3b - 2c = 0$ અને $-a + 2b + 3c = 0$.
દિકગુણોત્તર $(a, b, c)$ શોધવા માટે ક્રોસ પ્રોડક્ટનો ઉપયોગ કરતા:
$a = (-3)(3) - (-2)(2) = -5$
$b = (-2)(-1) - (2)(3) = -4$
$c = (2)(2) - (-3)(-1) = 1$
આમ,દિકગુણોત્તર $(-5, -4, 1)$ છે.
રેખા $(-1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે.
તેથી સમીકરણ $\frac{x+1}{-5} = \frac{y-2}{-4} = \frac{z-3}{1}$ થાય.
333
MediumMCQ
બિંદુ $(-1, 3, -2)$ માંથી પસાર થતી અને રેખાઓ $\frac{x}{1} = \frac{y}{2} = \frac{z}{3}$ અને $\frac{x+2}{-3} = \frac{y-1}{2} = \frac{z+1}{5}$ ને લંબ હોય તેવી રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{7} = \frac{z+2}{4}$
B
$\frac{x+1}{-2} = \frac{y-3}{-7} = \frac{z+2}{4}$
C
$\frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{7} = \frac{z+2}{-4}$
D
$\frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{-7} = \frac{z+2}{4}$

Solution

(D) ધારો કે જરૂરી રેખાના દિકગુણોત્તર $a, b, c$ છે.
આ રેખા $(1, 2, 3)$ અને $(-3, 2, 5)$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાઓને લંબ હોવાથી,આપણને નીચેના સમીકરણો મળે છે:
$a + 2b + 3c = 0$ $(i)$
$-3a + 2b + 5c = 0$ (ii)
$a, b, c$ માટે ઉકેલવા માટે ચોકડી ગુણાકારની રીતનો ઉપયોગ કરતા:
$\frac{a}{(2)(5) - (3)(2)} = \frac{b}{(3)(-3) - (1)(5)} = \frac{c}{(1)(2) - (2)(-3)}$
$\frac{a}{10 - 6} = \frac{b}{-9 - 5} = \frac{c}{2 + 6}$
$\frac{a}{4} = \frac{b}{-14} = \frac{c}{8}$
$2$ વડે ભાગતા,આપણને દિકગુણોત્તર $(2, -7, 4)$ મળે છે.
બિંદુ $(-1, 3, -2)$ માંથી પસાર થતી અને $(2, -7, 4)$ દિકગુણોત્તર ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ:
$\frac{x - (-1)}{2} = \frac{y - 3}{-7} = \frac{z - (-2)}{4}$
$\frac{x+1}{2} = \frac{y-3}{-7} = \frac{z+2}{4}$
334
EasyMCQ
$A(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને $2 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ તથા $\hat{i} + 3 \hat{j} + 2 \hat{k}$ સદિશોને લંબ રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\bar{r} = (\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) + \lambda(\hat{i} + \hat{j} + \hat{k})$
B
$\bar{r} = (\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) + \lambda(\hat{i} - \hat{j} - \hat{k})$
C
$\bar{r} = (\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) + \lambda(\hat{i} + \hat{j} - \hat{k})$
D
$\bar{r} = (\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) + \lambda(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$

Solution

(D) ધારો કે બિંદુ $A$ નો સ્થાન સદિશ $\vec{a} = \hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}$ છે.
આપેલા બે સદિશો $\vec{b} = 2 \hat{i} + \hat{j} - \hat{k}$ અને $\vec{c} = \hat{i} + 3 \hat{j} + 2 \hat{k}$ છે.
રેખાની દિશા $\vec{b}$ અને $\vec{c}$ બંનેને લંબ છે,તેથી તે $\vec{b} \times \vec{c}$ ને સમાંતર છે.
$\vec{b} \times \vec{c} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 2 & 1 & -1 \\ 1 & 3 & 2 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 - (-3)) - \hat{j}(4 - (-1)) + \hat{k}(6 - 1) = 5 \hat{i} - 5 \hat{j} + 5 \hat{k}$.
આપણે દિશા સદિશને $\vec{v} = \hat{i} - \hat{j} + \hat{k}$ તરીકે લઈ શકીએ છીએ ($5$ વડે ભાગતા).
રેખાનું સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{v}$ છે,જે $\vec{r} = (\hat{i} + 2 \hat{j} + 3 \hat{k}) + \lambda(\hat{i} - \hat{j} + \hat{k})$ થાય છે.
335
DifficultMCQ
સમાંતર રેખાઓ $\frac{x}{3}=\frac{y-1}{-2}=\frac{z}{1}$ અને $\frac{x+4}{3}=\frac{y-3}{-2}=\frac{z+2}{1}$ વચ્ચેનું અંતર શોધો.
A
$\sqrt{\frac{6}{7}}$ એકમ
B
$\sqrt{\frac{3}{7}}$ એકમ
C
$\sqrt{\frac{3}{14}}$ એકમ
D
$\sqrt{\frac{5}{14}}$ એકમ

Solution

(A) આપેલ રેખાઓના સદિશ સમીકરણો $\bar{r}=\hat{j}+\lambda(3 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k})$ અને $\bar{r}=-4 \hat{i}+3 \hat{j}-2 \hat{k}+\mu(3 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k})$ છે.
સમાંતર રેખાઓ $\bar{r}=\bar{a}_1+\lambda \bar{b}$ અને $\bar{r}=\bar{a}_2+\mu \bar{b}$ વચ્ચેનું અંતર $d=\left|\frac{(\bar{a}_2-\bar{a}_1) \times \bar{b}}{|\bar{b}|}\right|$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$\bar{a}_1=\hat{j}$,$\bar{a}_2=-4 \hat{i}+3 \hat{j}-2 \hat{k}$,અને $\bar{b}=3 \hat{i}-2 \hat{j}+\hat{k}$ છે.
તેથી,$\bar{a}_2-\bar{a}_1=-4 \hat{i}+2 \hat{j}-2 \hat{k}$ થાય.
સદિશ ગુણાકાર $(\bar{a}_2-\bar{a}_1) \times \bar{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ -4 & 2 & -2 \\ 3 & -2 & 1 \end{vmatrix} = -2 \hat{i}-2 \hat{j}+2 \hat{k}$ મળે.
$\bar{b}$ નું માન $|\bar{b}| = \sqrt{9+4+1} = \sqrt{14}$ છે.
આમ,$d = \frac{|-2 \hat{i}-2 \hat{j}+2 \hat{k}|}{\sqrt{14}} = \sqrt{\frac{4+4+4}{14}} = \sqrt{\frac{12}{14}} = \sqrt{\frac{6}{7}}$ એકમ.
336
EasyMCQ
ધારો કે $a, b \in R$. જો બિંદુ $P(a, 6, 9)$ નું રેખા $\frac{x-3}{7} = \frac{y-2}{5} = \frac{z-1}{-9}$ ની સાપેક્ષમાં પ્રતિબિંબ $(20, b, -a-9)$ હોય,તો $|a+b|$ ની કિંમત શોધો.
A
$88$
B
$86$
C
$90$
D
$84$

Solution

(A) ધારો કે બિંદુ $P(a, 6, 9)$ છે અને તેનું પ્રતિબિંબ $P'(20, b, -a-9)$ છે.
$PP'$ નું મધ્યબિંદુ $M = \left(\frac{a+20}{2}, \frac{6+b}{2}, \frac{9-a-9}{2}\right) = \left(\frac{a+20}{2}, \frac{6+b}{2}, -\frac{a}{2}\right)$ છે.
આ મધ્યબિંદુ $M$ રેખા $\frac{x-3}{7} = \frac{y-2}{5} = \frac{z-1}{-9} = k$ પર આવેલું છે.
તેથી,$\frac{\frac{a+20}{2}-3}{7} = \frac{\frac{6+b}{2}-2}{5} = \frac{-\frac{a}{2}-1}{-9} = k$.
પ્રથમ અને ત્રીજા ભાગ પરથી: $\frac{a+14}{14} = \frac{a+2}{18} \implies 18a + 252 = 14a + 28 \implies 4a = -224 \implies a = -56$.
$a = -56$ ની કિંમત રેખાના સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{-56+14}{14} = \frac{6+b-4}{10} \implies -3 = \frac{b+2}{10} \implies b+2 = -30 \implies b = -32$.
આમ,$|a+b| = |-56 - 32| = |-88| = 88$.
337
EasyMCQ
એક રેખાનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ $2x - 2 = 3y + 1 = 6z - 2$ છે,તો તે રેખાનું સદિશ સમીકરણ શું થાય?
A
$\bar{r} = \left(\hat{i} - \frac{1}{3}\hat{j} + \frac{1}{3}\hat{k}\right) + \lambda(3\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k})$
B
$\bar{r} = \left(-\hat{i} + \frac{1}{3}\hat{j} - \frac{1}{3}\hat{k}\right) + \lambda\left(\frac{1}{2}\hat{i} + \frac{1}{3}\hat{j} + \frac{1}{6}\hat{k}\right)$
C
$\bar{r} = (3\hat{i} - \hat{j} - \hat{k}) + \lambda(3\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k})$
D
$\bar{r} = (\hat{i} - \hat{j} + \hat{k}) + \lambda\left(\frac{1}{2}\hat{i} + \frac{1}{3}\hat{j} + \frac{1}{6}\hat{k}\right)$

Solution

(A) આપેલ કાર્તેઝિયન સમીકરણ $2x - 2 = 3y + 1 = 6z - 2$ છે.
આખા સમીકરણને $x, y, z$ ના સહગુણકોના લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ એટલે કે $6$ વડે ભાગતા:
$\frac{2(x - 1)}{6} = \frac{3(y + 1/3)}{6} = \frac{6(z - 1/3)}{6}$
જેનું સાદું રૂપ:
$\frac{x - 1}{3} = \frac{y + 1/3}{2} = \frac{z - 1/3}{1}$
આ રેખા બિંદુ $(1, -1/3, 1/3)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેના દિકગુણોત્તર $(3, 2, 1)$ છે.
રેખાનું સદિશ સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda\vec{b}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે:
$\vec{r} = \left(\hat{i} - \frac{1}{3}\hat{j} + \frac{1}{3}\hat{k}\right) + \lambda(3\hat{i} + 2\hat{j} + \hat{k})$.
338
DifficultMCQ
બિંદુ $A(1, -2, -3)$ માંથી રેખા $\frac{x-1}{2} = \frac{y+3}{-1} = \frac{z+1}{-2}$ પર દોરેલા લંબની લંબાઈ શોધો. ($\text{ એકમ}$ માં)
A
$6$
B
$3$
C
$2$
D
$4$

Solution

(C) ધારો કે $\frac{x-1}{2} = \frac{y+3}{-1} = \frac{z+1}{-2} = \lambda$.
રેખા પરનું કોઈ સામાન્ય બિંદુ $Q(2\lambda+1, -\lambda-3, -2\lambda-1)$ છે।
સદિશ $\vec{AQ} = (2\lambda, -\lambda-1, -2\lambda+2)$ મળે।
$AQ$ એ રેખાને લંબ હોવાથી, તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$2(2\lambda) - 1(-\lambda-1) - 2(-2\lambda+2) = 0$.
$4\lambda + \lambda + 1 + 4\lambda - 4 = 0$.
$9\lambda - 3 = 0 \Rightarrow \lambda = \frac{1}{3}$.
$\lambda = \frac{1}{3}$ મુકતા, $Q = (\frac{5}{3}, -\frac{10}{3}, -\frac{5}{3})$ મળે।
લંબાઈ $AQ = \sqrt{(\frac{5}{3}-1)^2 + (-\frac{10}{3}-(-2))^2 + (-\frac{5}{3}-(-3))^2}$.
$AQ = \sqrt{(\frac{2}{3})^2 + (-\frac{4}{3})^2 + (\frac{4}{3})^2} = \sqrt{\frac{4}{9} + \frac{16}{9} + \frac{16}{9}} = \sqrt{\frac{36}{9}} = \sqrt{4} = 2 \text{ એકમ}$.
339
EasyMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y-2}{3}=\frac{z-1}{4}$ અને $\frac{x-3}{-1}=\frac{y-k}{2}=\frac{z}{1}$ એકબીજાને છેદે,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{-5}{6}$
B
$\frac{5}{6}$
C
$\frac{6}{5}$
D
$\frac{-6}{5}$

Solution

(A) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{a_1} = \frac{y-y_1}{b_1} = \frac{z-z_1}{c_1}$ અને $\frac{x-x_2}{a_2} = \frac{y-y_2}{b_2} = \frac{z-z_2}{c_2}$ ત્યારે જ છેદે જો તેમના દિશા ગુણોત્તરો અને બિંદુઓના તફાવતથી બનતા નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય હોય:
$\left|\begin{array}{ccc} x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{array}\right| = 0$
આપેલી રેખાઓ માટે:
રેખા $1$: $(x_1, y_1, z_1) = (1, 2, 1)$ અને $(a_1, b_1, c_1) = (2, 3, 4)$
રેખા $2$: $(x_2, y_2, z_2) = (3, k, 0)$ અને $(a_2, b_2, c_2) = (-1, 2, 1)$
આ કિંમતોને નિશ્ચાયકમાં મૂકતા:
$\left|\begin{array}{ccc} 3-1 & k-2 & 0-1 \\ 2 & 3 & 4 \\ -1 & 2 & 1 \end{array}\right| = 0$
$\left|\begin{array}{ccc} 2 & k-2 & -1 \\ 2 & 3 & 4 \\ -1 & 2 & 1 \end{array}\right| = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$2(3(1) - 4(2)) - (k-2)(2(1) - 4(-1)) - 1(2(2) - 3(-1)) = 0$
$2(3 - 8) - (k-2)(2 + 4) - 1(4 + 3) = 0$
$2(-5) - (k-2)(6) - 1(7) = 0$
$-10 - 6k + 12 - 7 = 0$
$-6k - 5 = 0$
$-6k = 5$
$k = \frac{-5}{6}$
340
EasyMCQ
બિંદુ $(3,1,2)$ માંથી પસાર થતી અને રેખાઓ $\frac{x-1}{1}=\frac{y-2}{2}=\frac{z-3}{3}$ અને $\frac{x}{-3}=\frac{y}{2}=\frac{z}{5}$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\frac{x+3}{2}=\frac{y+1}{7}=\frac{z+2}{4}$
B
$\frac{x-3}{-2}=\frac{y-1}{7}=\frac{z-2}{4}$
C
$\frac{x-3}{2}=\frac{y-1}{-7}=\frac{z-2}{4}$
D
$\frac{x-3}{2}=\frac{y-1}{5}=\frac{z-2}{4}$

Solution

(C) માંગેલ રેખા બિંદુ $(3, 1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને તે $\vec{v_1} = (1, 2, 3)$ અને $\vec{v_2} = (-3, 2, 5)$ દિશા સદિશો ધરાવતી રેખાઓને લંબ છે.
માંગેલ રેખાનો દિશા સદિશ $\vec{b}$ એ $\vec{v_1}$ અને $\vec{v_2}$ નો સદિશ ગુણાકાર છે:
$\vec{b} = \vec{v_1} \times \vec{v_2} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 1 & 2 & 3 \\ -3 & 2 & 5 \end{vmatrix}$
$\vec{b} = \hat{i}(10 - 6) - \hat{j}(5 + 9) + \hat{k}(2 + 6) = 4\hat{i} - 14\hat{j} + 8\hat{k}$
દિશા સદિશને $2$ વડે ભાગતા,આપણને $\vec{b'} = 2\hat{i} - 7\hat{j} + 4\hat{k}$ મળે છે.
બિંદુ $(x_1, y_1, z_1)$ માંથી પસાર થતી અને દિશા સદિશ $(a, b, c)$ ધરાવતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x-x_1}{a} = \frac{y-y_1}{b} = \frac{z-z_1}{c}$ છે.
બિંદુ $(3, 1, 2)$ અને દિશા સદિશ $(2, -7, 4)$ મૂકતા:
$\frac{x-3}{2} = \frac{y-1}{-7} = \frac{z-2}{4}$.
341
EasyMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x+1}{-10}=\frac{y+k}{-1}=\frac{z-4}{1}$ અને $\frac{x+10}{-1}=\frac{y+1}{-3}=\frac{z-1}{4}$ એકબીજાને છેદે,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
-$3$
B
$3$
C
$4$
D
$2$

Solution

(B) બે રેખાઓ $\frac{x-x_1}{a_1} = \frac{y-y_1}{b_1} = \frac{z-z_1}{c_1}$ અને $\frac{x-x_2}{a_2} = \frac{y-y_2}{b_2} = \frac{z-z_2}{c_2}$ ત્યારે જ છેદે જો બિંદુઓના તફાવત અને દિશા સદિશો દ્વારા બનતા નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શૂન્ય હોય:
$\left|\begin{array}{ccc} x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{array}\right| = 0$
આપેલ બિંદુઓ $(-1, -k, 4)$ અને $(-10, -1, 1)$ છે,અને દિશા સદિશો $(-10, -1, 1)$ અને $(-1, -3, 4)$ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$\left|\begin{array}{ccc} -10-(-1) & -1-(-k) & 1-4 \\ -10 & -1 & 1 \\ -1 & -3 & 4 \end{array}\right| = 0$
$\Rightarrow \left|\begin{array}{ccc} -9 & k-1 & -3 \\ -10 & -1 & 1 \\ -1 & -3 & 4 \end{array}\right| = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$-9((-1)(4) - (1)(-3)) - (k-1)((-10)(4) - (1)(-1)) - 3((-10)(-3) - (-1)(-1)) = 0$
$-9(-4 + 3) - (k-1)(-40 + 1) - 3(30 - 1) = 0$
$-9(-1) - (k-1)(-39) - 3(29) = 0$
$9 + 39(k-1) - 87 = 0$
$39(k-1) = 78$
$k-1 = 2$
$k = 3$
342
MediumMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y+2}{3}=\frac{z-1}{4}$ અને $\frac{x-3}{1}=\frac{y-k}{2}=\frac{z}{1}$ એકબીજાને છેદે,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{7}{2}$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{-7}{2}$
D
$\frac{-3}{2}$

Solution

(A) આપેલ રેખાઓના સમીકરણો $\frac{x-1}{2}=\frac{y+2}{3}=\frac{z-1}{4}$ અને $\frac{x-3}{1}=\frac{y-k}{2}=\frac{z}{1}$ છે.
રેખાઓ બિંદુઓ $P_1(1, -2, 1)$ અને $P_2(3, k, 0)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેમની દિશાના ગુણોત્તર $\vec{v_1} = (2, 3, 4)$ અને $\vec{v_2} = (1, 2, 1)$ છે.
બે રેખાઓ છેદે તે માટે તેમની વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર શૂન્ય હોવું જોઈએ,જેનો અર્થ છે કે બિંદુઓને જોડતા સદિશ અને દિશા સદિશોનો અદિશ ત્રિગુણક શૂન્ય થવો જોઈએ:
$\left|\begin{array}{ccc} x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{array}\right|=0$
કિંમતો મૂકતા:
$\left|\begin{array}{ccc} 3-1 & k-(-2) & 0-1 \\ 2 & 3 & 4 \\ 1 & 2 & 1 \end{array}\right|=0$
$\left|\begin{array}{ccc} 2 & k+2 & -1 \\ 2 & 3 & 4 \\ 1 & 2 & 1 \end{array}\right|=0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$2(3(1) - 4(2)) - (k+2)(2(1) - 4(1)) - 1(2(2) - 3(1)) = 0$
$2(3-8) - (k+2)(2-4) - 1(4-3) = 0$
$2(-5) - (k+2)(-2) - 1(1) = 0$
$-10 + 2k + 4 - 1 = 0$
$2k - 7 = 0$
$k = \frac{7}{2}$
343
MediumMCQ
$1, -4, 2$ દિશા ગુણોત્તર ધરાવતી એક રેખા,રેખાઓ $\frac{x-7}{3} = \frac{y-1}{-1} = \frac{z+2}{1}$ અને $\frac{x}{2} = \frac{y-7}{3} = \frac{z}{1}$ ને અનુક્રમે $A$ અને $B$ બિંદુઓમાં છેદે છે. તો બિંદુઓ $A$ અને $B$ ના યામ શોધો.
A
$A(-8, 6, -7), B(-6, -2, -3)$
B
$A(8, 6, 7), B(6, 2, 3)$
C
$A(8, 6, 7), B(6, -2, -3)$
D
$A(7, 6, 8), B(-3, -2, 6)$

Solution

(A) ધારો કે $\frac{x-7}{3} = \frac{y-1}{-1} = \frac{z+2}{1} = \lambda$. તેથી $x = 3\lambda + 7, y = 1 - \lambda, z = \lambda - 2$.
ધારો કે $\frac{x}{2} = \frac{y-7}{3} = \frac{z}{1} = \mu$. તેથી $x = 2\mu, y = 3\mu + 7, z = \mu$.
પ્રથમ રેખા પરના બિંદુ $A$ ના યામ $(3\lambda + 7, 1 - \lambda, \lambda - 2)$ છે.
બીજી રેખા પરના બિંદુ $B$ ના યામ $(2\mu, 3\mu + 7, \mu)$ છે.
રેખા $AB$ ના દિશા ગુણોત્તર $(3\lambda - 2\mu + 7, -\lambda - 3\mu - 6, \lambda - \mu - 2)$ છે.
રેખાના દિશા ગુણોત્તર $1, -4, 2$ હોવાથી,આપણને મળે:
$\frac{3\lambda - 2\mu + 7}{1} = \frac{-\lambda - 3\mu - 6}{-4} = \frac{\lambda - \mu - 2}{2}$.
$\frac{3\lambda - 2\mu + 7}{1} = \frac{\lambda + 3\mu + 6}{4}$ પરથી,$12\lambda - 8\mu + 28 = \lambda + 3\mu + 6$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $\lambda - \mu + 2 = 0$ $(i)$ થાય છે.
$\frac{\lambda + 3\mu + 6}{4} = \frac{\lambda - \mu - 2}{2}$ પરથી,$\lambda + 3\mu + 6 = 2\lambda - 2\mu - 4$ મળે,જેનું સાદું રૂપ $\lambda - 5\mu - 10 = 0$ $(ii)$ થાય છે.
$(i)$ અને $(ii)$ ને ઉકેલતા,$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા: $4\mu + 12 = 0$,તેથી $\mu = -3$.
$\mu = -3$ ને $(i)$ માં મૂકતા,$\lambda - (-3) + 2 = 0$,તેથી $\lambda = -5$.
આમ,$A = (-8, 6, -7)$ અને $B = (-6, -2, -3)$ મળે છે.
344
EasyMCQ
બિંદુ $(0,2,3)$ માંથી રેખા $\frac{x+3}{5}=\frac{y+1}{2}=\frac{z+4}{3}$ પર દોરેલા લંબના લંબપાદના યામ શોધો.
A
$\left(\frac{48}{19}, \frac{23}{19}, \frac{-13}{19}\right)$
B
$\left(\frac{-48}{19}, \frac{23}{19}, \frac{-13}{19}\right)$
C
$\left(\frac{-48}{19}, \frac{-23}{19}, \frac{-13}{19}\right)$
D
$\left(\frac{48}{19}, \frac{-23}{19}, \frac{-13}{19}\right)$

Solution

(A) ધારો કે રેખા $\frac{x+3}{5}=\frac{y+1}{2}=\frac{z+4}{3}=\lambda$ છે.
રેખા પરનું કોઈપણ બિંદુ $P(5\lambda-3, 2\lambda-1, 3\lambda-4)$ છે.
આપેલ બિંદુ $A(0, 2, 3)$ છે.
રેખા $AP$ ના દિક્-ગુણોત્તરો $(5\lambda-3-0, 2\lambda-1-2, 3\lambda-4-3)$ એટલે કે $(5\lambda-3, 2\lambda-3, 3\lambda-7)$ છે.
રેખા $AP$ એ આપેલ રેખા (જેના દિક્-ગુણોત્તરો $(5, 2, 3)$ છે) ને લંબ હોવાથી,તેમનો ડોટ ગુણાકાર શૂન્ય થાય:
$5(5\lambda-3) + 2(2\lambda-3) + 3(3\lambda-7) = 0$.
$25\lambda - 15 + 4\lambda - 6 + 9\lambda - 21 = 0$.
$38\lambda - 42 = 0$.
$\lambda = \frac{42}{38} = \frac{21}{19}$.
$\lambda = \frac{21}{19}$ ને $P$ ના યામમાં મૂકતા:
$x = 5(\frac{21}{19}) - 3 = \frac{105-57}{19} = \frac{48}{19}$.
$y = 2(\frac{21}{19}) - 1 = \frac{42-19}{19} = \frac{23}{19}$.
$z = 3(\frac{21}{19}) - 4 = \frac{63-76}{19} = \frac{-13}{19}$.
આમ,લંબપાદના યામ $\left(\frac{48}{19}, \frac{23}{19}, \frac{-13}{19}\right)$ છે.
345
EasyMCQ
જો રેખાનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ $6x-2=3y+1=2z-2$ હોય,તો રેખાનું સદિશ સમીકરણ શું થાય?
A
$\overline{r}=\left(\frac{1}{3} \hat{i}-\frac{1}{3} \hat{j}+\hat{k}\right)+\lambda(\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k})$
B
$\overline{r}=(\hat{i}+\hat{j}+\hat{k})+\lambda(\hat{i}+2 \hat{j}+3 \hat{k})$
C
$\overline{r}=\left(\frac{-1}{3} \hat{i}+\frac{1}{3} \hat{j}+\hat{k}\right)+\lambda(\hat{i}-2 \hat{j}+3 \hat{k})$
D
$\overline{r}=\left(\frac{1}{3} \hat{i}-\frac{1}{3} \hat{j}-\hat{k}\right)+\lambda(\hat{i}-\hat{j}+\hat{k})$

Solution

(A) આપેલ રેખાનું કાર્તેઝિયન સમીકરણ $6x-2=3y+1=2z-2$ છે.
આપણે તેને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a}=\frac{y-y_1}{b}=\frac{z-z_1}{c}$ માં ફેરવવા માટે $x, y, z$ ના સહગુણકોને સામાન્ય કાઢીશું:
$6(x-\frac{1}{3})=3(y+\frac{1}{3})=2(z-1)$.
આખા સમીકરણને $6, 3, 2$ ના લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ એટલે કે $6$ વડે ભાગતા આપણને મળે છે:
$\frac{x-\frac{1}{3}}{1}=\frac{y+\frac{1}{3}}{2}=\frac{z-1}{3}$.
આ રેખા બિંદુ $A(\frac{1}{3}, -\frac{1}{3}, 1)$ માંથી પસાર થાય છે અને તેની દિશાના ગુણોત્તર $\vec{v} = \hat{i}+2\hat{j}+3\hat{k}$ છે.
બિંદુ $\vec{a}$ માંથી પસાર થતી અને $\vec{v}$ દિશા ધરાવતી રેખાનું સદિશ સમીકરણ $\vec{r} = \vec{a} + \lambda \vec{v}$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $\vec{r} = (\frac{1}{3}\hat{i} - \frac{1}{3}\hat{j} + \hat{k}) + \lambda(\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k})$ મળે છે.
346
EasyMCQ
રેખા $2x+4=3y+1=6z-3$ નું સદિશ સમીકરણ શું છે?
A
$\overline{r}=\left(2 \hat{i}+\frac{1}{3} \hat{j}+\frac{1}{2} \hat{k}\right)+\lambda(3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
B
$\overline{r}=\left(-2 \hat{i}-\frac{1}{3} \hat{j}+\frac{1}{2} \hat{k}\right)+\lambda(3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
C
$\overline{r}=(2 \hat{i}+\hat{j}+\hat{k})+\lambda(3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$
D
$\overline{r}=(-2 \hat{i}-\hat{j}+\hat{k})+\lambda(3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$

Solution

(B) આપેલ રેખાનું સમીકરણ $2x+4=3y+1=6z-3$ છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x-x_1}{a}=\frac{y-y_1}{b}=\frac{z-z_1}{c}$ માં ફેરવવા માટે,આપણે સમીકરણને આ રીતે લખી શકીએ:
$2(x+2)=3(y+\frac{1}{3})=6(z-\frac{1}{2})$.
બધી બાજુઓને $2, 3, 6$ ના લઘુત્તમ સામાન્ય અવયવી $(LCM)$ એટલે કે $6$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{2(x+2)}{6}=\frac{3(y+\frac{1}{3})}{6}=\frac{6(z-\frac{1}{2})}{6} \Rightarrow \frac{x+2}{3}=\frac{y+\frac{1}{3}}{2}=\frac{z-\frac{1}{2}}{1}$.
આમ,રેખા બિંદુ $(-2, -\frac{1}{3}, \frac{1}{2})$ માંથી પસાર થાય છે અને તેના દિશા ગુણોત્તર $(3, 2, 1)$ છે.
બિંદુ $\vec{a}$ માંથી પસાર થતી અને સદિશ $\vec{b}$ ને સમાંતર રેખાનું સદિશ સમીકરણ $\vec{r}=\vec{a}+\lambda\vec{b}$ છે.
તેથી,સદિશ સમીકરણ $\overline{r}=\left(-2 \hat{i}-\frac{1}{3} \hat{j}+\frac{1}{2} \hat{k}\right)+\lambda(3 \hat{i}+2 \hat{j}+\hat{k})$ છે.
347
EasyMCQ
રેખાઓ $\frac{x-1}{3}=\frac{y+1}{2}=\frac{z-1}{5}$ અને $\frac{x+2}{4}=\frac{y-1}{3}=\frac{z+1}{2}$
A
એકબીજાને છેદે છે અને છેદબિંદુ $(2,1,3)$ છે
B
એકબીજાને છેદે છે અને છેદબિંદુ $(3,2,4)$ છે
C
એકબીજાને છેદે છે અને છેદબિંદુ $(-2,3,3)$ છે
D
એકબીજાને છેદતી નથી.

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x-1}{3}=\frac{y+1}{2}=\frac{z-1}{5}$ અને $L_2: \frac{x+2}{4}=\frac{y-1}{3}=\frac{z+1}{2}$ છે.
બે રેખાઓ ત્યારે જ છેદે જો તેમની વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $0$ હોય.
છેદન માટેની શરત એ છે કે રેખાઓ પરના બિંદુઓને જોડતા સદિશ અને રેખાઓના દિશા સદિશોનો નિશ્ચાયક $0$ થવો જોઈએ.
ધારો કે $(x_1, y_1, z_1) = (1, -1, 1)$ અને $(x_2, y_2, z_2) = (-2, 1, -1)$.
દિશા સદિશો $(a_1, b_1, c_1) = (3, 2, 5)$ અને $(a_2, b_2, c_2) = (4, 3, 2)$ છે.
નિશ્ચાયકની ગણતરી કરતા:
$\Delta = \begin{vmatrix} x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{vmatrix} = \begin{vmatrix} -3 & 2 & -2 \\ 3 & 2 & 5 \\ 4 & 3 & 2 \end{vmatrix}$
$\Delta = -3(4 - 15) - 2(6 - 20) - 2(9 - 8)$
$\Delta = 33 + 28 - 2 = 59$.
અહીં $\Delta \neq 0$ હોવાથી,રેખાઓ પરસ્પર છેદતી નથી.
348
EasyMCQ
બિંદુ $(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થતી અને રેખાઓ $\frac{x-2}{3} = \frac{y-1}{2} = \frac{z+1}{-2}$ અને $\frac{x}{2} = \frac{y}{-3} = \frac{z}{1}$ ને લંબ રેખાનું સમીકરણ શોધો.
A
$\overline{r} = (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) + \lambda(4\hat{i} + 7\hat{j} - 13\hat{k})$
B
$\overline{r} = (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) + \lambda(-4\hat{i} + 7\hat{j} - 13\hat{k})$
C
$\overline{r} = (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) + \lambda(-4\hat{i} - 7\hat{j} - 13\hat{k})$
D
$\overline{r} = (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) + \lambda(4\hat{i} - 7\hat{j} - 13\hat{k})$

Solution

(C) માંગેલ રેખા બિંદુ $A(1, 2, 3)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી તેનો સ્થાન સદિશ $\overline{a} = \hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}$ છે.
રેખા એ દિશા સદિશો $\overline{b_1} = 3\hat{i} + 2\hat{j} - 2\hat{k}$ અને $\overline{b_2} = 2\hat{i} - 3\hat{j} + \hat{k}$ વાળી રેખાઓને લંબ હોવાથી,માંગેલ રેખાનો દિશા સદિશ $\overline{b} = \overline{b_1} \times \overline{b_2}$ થશે.
$\overline{b} = \begin{vmatrix} \hat{i} & \hat{j} & \hat{k} \\ 3 & 2 & -2 \\ 2 & -3 & 1 \end{vmatrix} = \hat{i}(2 - 6) - \hat{j}(3 - (-4)) + \hat{k}(-9 - 4) = -4\hat{i} - 7\hat{j} - 13\hat{k}$.
રેખાનું સમીકરણ $\overline{r} = \overline{a} + \lambda\overline{b}$ મુજબ,$\overline{r} = (\hat{i} + 2\hat{j} + 3\hat{k}) + \lambda(-4\hat{i} - 7\hat{j} - 13\hat{k})$ થાય.
349
MediumMCQ
જો રેખાઓ $\frac{x-1}{2}=\frac{y+1}{3}=\frac{z-1}{4}$ અને $x-3=\frac{y-k}{2}=z$ એકબીજાને છેદે,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$\frac{3}{2}$
B
$\frac{-2}{9}$
C
$\frac{-2}{3}$
D
$\frac{9}{2}$

Solution

(D) આપેલ રેખાઓ $L_1: \frac{x-1}{2}=\frac{y+1}{3}=\frac{z-1}{4}$ અને $L_2: \frac{x-3}{1}=\frac{y-k}{2}=\frac{z-0}{1}$ છે.
બે રેખાઓ એકબીજાને છેદે તે માટે,તેમની વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર $0$ હોવું જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે બિંદુઓના તફાવત અને દિશા સદિશો દ્વારા રચાયેલા નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ હોવું જોઈએ.
$\begin{vmatrix} x_2-x_1 & y_2-y_1 & z_2-z_1 \\ a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \end{vmatrix} = 0$
કિંમતો $(x_1, y_1, z_1) = (1, -1, 1)$,$(x_2, y_2, z_2) = (3, k, 0)$,$(a_1, b_1, c_1) = (2, 3, 4)$,અને $(a_2, b_2, c_2) = (1, 2, 1)$ મૂકતા:
$\begin{vmatrix} 3-1 & k-(-1) & 0-1 \\ 2 & 3 & 4 \\ 1 & 2 & 1 \end{vmatrix} = 0$
$\begin{vmatrix} 2 & k+1 & -1 \\ 2 & 3 & 4 \\ 1 & 2 & 1 \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$2(3(1) - 4(2)) - (k+1)(2(1) - 4(1)) - 1(2(2) - 3(1)) = 0$
$2(3-8) - (k+1)(2-4) - 1(4-3) = 0$
$2(-5) - (k+1)(-2) - 1(1) = 0$
$-10 + 2k + 2 - 1 = 0$
$2k - 9 = 0$
$k = \frac{9}{2}$

THREE DIMENSIONAL GEOMETRY — Line · Frequently Asked Questions

1Are these THREE DIMENSIONAL GEOMETRY questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a THREE DIMENSIONAL GEOMETRY Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.