Gujarati

Homogeneous differential equations Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Differential Equations · Homogeneous differential equations

204+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 43 of 204 questions in Gujarati

151
EasyMCQ
$x \frac{d y}{d x} = y(\log y - \log x + 1)$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y = x e^{c x}$
B
$y^2 = c x^2$
C
$y^2 = c x \log(x)$
D
$\log(y) = c x$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x \frac{d y}{d x} = y(\log(\frac{y}{x}) + 1)$ છે.
$x$ વડે ભાગતા,$\frac{d y}{d x} = \frac{y}{x}(\log(\frac{y}{x}) + 1)$ મળે.
આ એક સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = v x$,તેથી $\frac{d y}{d x} = v + x \frac{d v}{d x}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v + x \frac{d v}{d x} = v(\log v + 1)$
$v + x \frac{d v}{d x} = v \log v + v$
$x \frac{d v}{d x} = v \log v$
ચલ અલગ કરતા: $\frac{d v}{v \log v} = \frac{d x}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{1}{v \log v} d v = \int \frac{1}{x} d x$.
ધારો કે $\log v = t$,તેથી $\frac{1}{v} d v = d t$.
$\int \frac{1}{t} d t = \int \frac{1}{x} d x \implies \log t = \log x + \log c$.
$\log(\log v) = \log(c x) \implies \log v = c x$.
કારણ કે $v = \frac{y}{x}$,તેથી $\log(\frac{y}{x}) = c x \implies \frac{y}{x} = e^{c x} \implies y = x e^{c x}$.
152
MediumMCQ
નીચે આપેલ વિકલ સમીકરણ ઉકેલો:
$\frac{x dy}{dx} = y + \sqrt{x^2 + y^2}$
A
$x^2 = c[y + \sqrt{y^2 + x^2}]$
B
$y^2 = c[x + \sqrt{y^2 - x^2}]$
C
$y^2 = c[x + \tan^{-1}(\sqrt{1 + y^2})]$
D
$y^2 = c[x - \sqrt{y^2 + x^2}]$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ:
$\frac{x dy}{dx} = y + \sqrt{x^2 + y^2}$
$\Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{y + \sqrt{x^2 + y^2}}{x}$
આ એક સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તો $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v + x \frac{dv}{dx} = \frac{vx + \sqrt{x^2 + v^2x^2}}{x} = v + \sqrt{1 + v^2}$
$x \frac{dv}{dx} = \sqrt{1 + v^2}$
ચલને અલગ કરતા:
$\int \frac{dv}{\sqrt{1 + v^2}} = \int \frac{dx}{x}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\ln|v + \sqrt{1 + v^2}| = \ln|x| + \ln|c|$
$\ln|v + \sqrt{1 + v^2}| = \ln|cx|$
$v + \sqrt{1 + v^2} = cx$
$v = \frac{y}{x}$ પાછા મૂકતા:
$\frac{y}{x} + \sqrt{1 + \frac{y^2}{x^2}} = cx$
$\frac{y + \sqrt{x^2 + y^2}}{x} = cx$
$y + \sqrt{x^2 + y^2} = cx^2$
અથવા $x^2 = C[y + \sqrt{x^2 + y^2}]$.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
153
EasyMCQ
$\left(1+e^{\frac{x}{y}}\right) d x+e^{\frac{x}{y}}\left(1-\frac{x}{y}\right) d y=0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$y e^{\frac{y}{x}}+x=c$
B
$y e^{\frac{x}{y}}-x=c$
C
$y e^{\frac{x}{y}}+y=c$
D
$x+y e^{\frac{x}{y}}=c$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $\left(1+e^{x / y}\right) d x+e^{x / y}\left(1-\frac{x}{y}\right) d y=0$
પદોને ગોઠવતા: $\frac{d x}{d y}=-\frac{e^{x / y}(1-x / y)}{1+e^{x / y}}$
ધારો કે $x=v y$,તેથી $\frac{d x}{d y}=v+y \frac{d v}{d y}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v+y \frac{d v}{d y}=-\frac{e^v(1-v)}{1+e^v}$
$y \frac{d v}{d y}=-\frac{e^v-v e^v}{1+e^v}-v = \frac{-e^v+v e^v-v-v e^v}{1+e^v} = -\frac{v+e^v}{1+e^v}$
ચલને અલગ કરતા: $\frac{1+e^v}{v+e^v} d v=-\frac{d y}{y}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{1+e^v}{v+e^v} d v=-\int \frac{d y}{y}$
ધારો કે $v+e^v=t$,તેથી $(1+e^v) d v=d t$.
તેથી,$\int \frac{d t}{t}=-\int \frac{d y}{y} \Rightarrow \ln|t|=-\ln|y|+\ln|c|$
$\ln|t|+\ln|y|=\ln|c| \Rightarrow \ln|t y|=\ln|c| \Rightarrow t y=c$
$t=v+e^v$ અને $v=x/y$ મૂકતા: $(x/y+e^{x/y}) y=c$
$x+y e^{x/y}=c$.
154
DifficultMCQ
$y(1) = 0$ સાથે $x \frac{dy}{dx} = y + x e^{y/x}$ નું ઉકેલ શું છે?
A
$e^{y/x} + \log x = 1$
B
$e^{-y/x} = \log x$
C
$e^{-y/x} + 2 \log x = 1$
D
$e^{-y/x} + \log x = 1$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x \frac{dy}{dx} = y + x e^{y/x}$ છે.
$x$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{dy}{dx} = \frac{y}{x} + e^{y/x}$ મળે છે.
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તો $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$ થાય.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v + x \frac{dv}{dx} = v + e^v$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $x \frac{dv}{dx} = e^v$ અથવા $e^{-v} dv = \frac{1}{x} dx$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int e^{-v} dv = \int \frac{1}{x} dx$,જે $-e^{-v} = \log x + c$ આપે છે.
$v = y/x$ મૂકતા,આપણને $-e^{-y/x} = \log x + c$ મળે છે.
શરત $y(1) = 0$ આપેલ છે,તેથી $x = 1$ અને $y = 0$ મૂકતા: $-e^0 = \log 1 + c$,જેનો અર્થ છે કે $-1 = 0 + c$,તેથી $c = -1$.
આમ,$-e^{-y/x} = \log x - 1$,જેનું સાદું રૂપ $e^{-y/x} + \log x = 1$ થાય છે.
155
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{y}{x} + \frac{\phi(y/x)}{\phi'(y/x)}$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$x \phi\left(\frac{y}{x}\right) = k$
B
$\phi\left(\frac{y}{x}\right) = kx$
C
$y \phi\left(\frac{y}{x}\right) = k$
D
$\phi\left(\frac{y}{x}\right) = ky$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \frac{y}{x} + \frac{\phi(y/x)}{\phi'(y/x)}$.
$y = vx$ આદેશ લેતા,$\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$ મળે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v + x \frac{dv}{dx} = v + \frac{\phi(v)}{\phi'(v)}$.
બંને બાજુથી $v$ બાદ કરતા:
$x \frac{dv}{dx} = \frac{\phi(v)}{\phi'(v)}$.
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{\phi'(v)}{\phi(v)} dv = \frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{\phi'(v)}{\phi(v)} dv = \int \frac{dx}{x}$.
$\ln|\phi(v)| = \ln|x| + C$,જ્યાં $C = \ln|k|$.
$\ln|\phi(v)| = \ln|kx|$.
બંને બાજુ ઘાતાંક લેતા:
$\phi(v) = kx$.
$v = \frac{y}{x}$ પાછું મૂકતા:
$\phi\left(\frac{y}{x}\right) = kx$.
156
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ $x y^2 d y - (x^3 + y^3) d x = 0$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$y^3 = 3 x^3 + c$
B
$y^3 = 3 x^3 \log (c x)$
C
$y^3 = 3 x^3 + \log (c x)$
D
$y^3 + 3 x^3 = \log (c x)$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x y^2 d y = (x^3 + y^3) d x$ છે.
તેને $\frac{d y}{d x} = \frac{x^3 + y^3}{x y^2}$ તરીકે ફરીથી લખી શકાય.
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = v x$,તેથી $\frac{d y}{d x} = v + x \frac{d v}{d x}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v + x \frac{d v}{d x} = \frac{x^3 + v^3 x^3}{x(v x)^2} = \frac{x^3(1 + v^3)}{x^3 v^2} = \frac{1 + v^3}{v^2}$.
$x \frac{d v}{d x} = \frac{1 + v^3}{v^2} - v = \frac{1 + v^3 - v^3}{v^2} = \frac{1}{v^2}$.
ચલને અલગ કરતા,આપણને $v^2 d v = \frac{1}{x} d x$ મળે છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int v^2 d v = \int \frac{1}{x} d x$.
$\frac{v^3}{3} = \log |x| + C$.
કારણ કે $\log |x| + C = \log |x| + \log c = \log |c x|$,તેથી $\frac{v^3}{3} = \log |c x|$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા,આપણને $\frac{1}{3} \left(\frac{y}{x}\right)^3 = \log |c x|$ મળે છે.
તેથી,$y^3 = 3 x^3 \log |c x|$.
157
DifficultMCQ
$(x^2+y^2) dx = 2xy dy$ નો ઉકેલ શોધો:
A
$c(x^2-y^2)=x$
B
$c(x^2+y^2)=x$
C
$c(x^2-y^2)=y$
D
$c(x^2+y^2)=y$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(x^2+y^2) dx = 2xy dy$
તેને ફરીથી ગોઠવતા: $\frac{dy}{dx} = \frac{x^2+y^2}{2xy}$
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ હોવાથી,$y = vx$ આદેશ લેતા,$\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$ મળે.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v + x \frac{dv}{dx} = \frac{x^2 + (vx)^2}{2x(vx)} = \frac{x^2(1+v^2)}{2x^2v} = \frac{1+v^2}{2v}$
બંને બાજુથી $v$ બાદ કરતા: $x \frac{dv}{dx} = \frac{1+v^2}{2v} - v = \frac{1+v^2-2v^2}{2v} = \frac{1-v^2}{2v}$
ચલને અલગ કરતા: $\frac{2v}{1-v^2} dv = \frac{1}{x} dx$
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{2v}{1-v^2} dv = \int \frac{1}{x} dx$
ધારો કે $u = 1-v^2$,તો $du = -2v dv$. સંકલન કરતા: $-\int \frac{1}{u} du = \ln|x| + C$
$-\ln|1-v^2| = \ln|x| + \ln|c|$
$-\ln|1 - (y/x)^2| = \ln|cx|$
$-\ln|\frac{x^2-y^2}{x^2}| = \ln|cx|$
$\ln|\frac{x^2}{x^2-y^2}| = \ln|cx|$
$\frac{x^2}{x^2-y^2} = cx$
$x = c(x^2-y^2)$
158
DifficultMCQ
$y^2 dx + (x^2 - xy + y^2) dy = 0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો:
A
$\tan^{-1}(\frac{y}{x}) = \log y + C$
B
$2 \tan^{-1}(\frac{x}{y}) + \log x + C = 0$
C
$\log(y + \sqrt{x^2 + y^2}) + \log y + C = 0$
D
$\sinh^{-1}(\frac{x}{y}) + \log y + C = 0$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ $y^2 dx + (x^2 - xy + y^2) dy = 0$ છે.
તેને ફરીથી ગોઠવતા,$\frac{dy}{dx} = \frac{-y^2}{x^2 - xy + y^2}$ મળે.
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v + x \frac{dv}{dx} = \frac{-(vx)^2}{x^2 - x(vx) + (vx)^2} = \frac{-v^2}{1 - v + v^2}$.
તેથી $x \frac{dv}{dx} = \frac{-v^2}{1 - v + v^2} - v = \frac{-v^2 - v + v^2 - v^3}{1 - v + v^2} = \frac{-(v^3 + v)}{v^2 - v + 1}$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{v^2 - v + 1}{v^3 + v} dv = -\frac{1}{x} dx$.
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{v^2 - v + 1}{v(v^2 + 1)} = \frac{1}{v} - \frac{1}{v^2 + 1}$.
તેથી,$(\frac{1}{v} - \frac{1}{v^2 + 1}) dv = -\frac{1}{x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\log|v| - \tan^{-1}(v) = -\log|x| + C$.
$\log|vx| = \tan^{-1}(v) + C$.
કારણ કે $y = vx$,તેથી $\log|y| = \tan^{-1}(\frac{y}{x}) + C$,એટલે કે $\tan^{-1}(\frac{y}{x}) = \log y + C$.
159
MediumMCQ
જો $y=y(x)$ એ $x \frac{d y}{d x}=y+x e^{-\left(\frac{y}{x}\right)}$ નું ઉકેલ હોય અને $y(1)=\log e$ હોય,તો $y(e)$ શોધો.
A
$\log \left(\frac{1}{e}+1\right)$
B
$e \log (1+e)$
C
$e \log \left(\frac{1}{e}+1\right)$
D
$e \log \left(1-\frac{1}{e}\right)$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x \frac{d y}{d x} = y + x e^{-\left(\frac{y}{x}\right)}$.
$x$ વડે ભાગતા,આપણને મળે $\frac{d y}{d x} = \frac{y}{x} + e^{-\left(\frac{y}{x}\right)}$.
આ એક સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $v = \frac{y}{x}$,તેથી $y = vx$ અને $\frac{d y}{d x} = v + x \frac{d v}{d x}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v + x \frac{d v}{d x} = v + e^{-v}$.
$x \frac{d v}{d x} = e^{-v} \Rightarrow e^v d v = \frac{d x}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int e^v d v = \int \frac{d x}{x} \Rightarrow e^v = \log |x| + C$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા: $e^{\frac{y}{x}} = \log |x| + C$.
આપેલ છે કે $y(1) = \log e = 1$,તેથી $x=1, y=1$ માટે: $e^{\frac{1}{1}} = \log(1) + C \Rightarrow e = 0 + C \Rightarrow C = e$.
આમ,ઉકેલ $e^{\frac{y}{x}} = \log x + e$ છે.
$y(e)$ શોધવા માટે,$x=e$ મૂકો: $e^{\frac{y(e)}{e}} = \log e + e = 1 + e$.
બંને બાજુ $\log$ લેતા: $\frac{y(e)}{e} = \log(1+e) \Rightarrow y(e) = e \log(1+e)$.
160
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $x \frac{dy}{dx} = y - x \tan \left(\frac{y}{x}\right)$ નો ઉકેલ શોધો (અહીં,$k$ એ સ્વૈર અચળાંક છે)
A
$x = y \sin^{-1}\left(\frac{k}{x}\right)$
B
$y = x \sin^{-1}\left(\frac{k}{x}\right)$
C
$x \sin y + k = 0$
D
$y = x \cos(kx)$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x \frac{dy}{dx} = y - x \tan \left(\frac{y}{x}\right)$ છે.
$x$ વડે ભાગતા,$\frac{dy}{dx} = \frac{y}{x} - \tan \left(\frac{y}{x}\right)$ મળે.
ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v + x \frac{dv}{dx} = v - \tan v$.
આનું સાદું રૂપ $x \frac{dv}{dx} = -\tan v$ અથવા $\frac{dv}{\tan v} = -\frac{dx}{x}$ થાય છે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \cot v \, dv = -\int \frac{1}{x} \, dx$.
આથી $\ln |\sin v| = -\ln |x| + \ln |k|$ મળે.
લઘુગણકના નિયમો મુજબ,$\ln |\sin v| = \ln \left|\frac{k}{x}\right|$,તેથી $\sin v = \frac{k}{x}$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા,$\sin \left(\frac{y}{x}\right) = \frac{k}{x}$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $y = x \sin^{-1} \left(\frac{k}{x}\right)$.
આમ,વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
161
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $(x-y-1) dy = (x+y+1) dx$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$\tan^{-1}\left(\frac{y+1}{x}\right) - \frac{1}{2} \log(x^2+y^2+2y+1) = c$
B
$(x-y) + \log(x+y) = c$
C
$y^2 - x^2 + xy - 3y - x = c$
D
$(x-y-1)^2(x+y+1)^3 = c$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \frac{x+y+1}{x-y-1}$.
ધારો કે $x = X+h$ અને $y = Y+k$,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{dY}{dX}$.
આ કિંમતો મૂકતા,$\frac{dY}{dX} = \frac{X+Y+h+k+1}{X-Y+h-k-1}$ મળે.
સમીકરણને સમપરિમાણીય બનાવવા માટે,$h+k+1 = 0$ અને $h-k-1 = 0$ લો.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,$h = 0$ અને $k = -1$ મળે છે.
આમ,સમીકરણ $\frac{dY}{dX} = \frac{X+Y}{X-Y}$ બને છે.
ગોઠવતા,$(X-Y) dY = (X+Y) dX$,જેનો અર્થ છે કે $X dY - Y dX = X dX + Y dY$.
$X^2+Y^2$ વડે ભાગતા,$\frac{X dY - Y dX}{X^2+Y^2} = \frac{X dX + Y dY}{X^2+Y^2}$ મળે.
બંને બાજુ સંકલન કરતા,$\int d\left(\tan^{-1}\left(\frac{Y}{X}\right)\right) = \frac{1}{2} \int d(\log(X^2+Y^2))$.
આથી $\tan^{-1}\left(\frac{Y}{X}\right) = \frac{1}{2} \log(X^2+Y^2) + C$ મળે.
$X = x$ અને $Y = y+1$ મૂકતા,$\tan^{-1}\left(\frac{y+1}{x}\right) = \frac{1}{2} \log(x^2+(y+1)^2) + C$ મળે.
તેથી,$\tan^{-1}\left(\frac{y+1}{x}\right) - \frac{1}{2} \log(x^2+y^2+2y+1) = C$.
162
MediumMCQ
$x dy - y dx = y dy$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$y = A e^{-x/y}$
B
$y = A e^x$
C
$\frac{y}{x} = A e^x$
D
$\frac{x}{y} + \frac{y}{x} = C$

Solution

(A) આપેલ સમીકરણ: $x dy - y dx = y dy$
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા:
$x dy - y dy = y dx$
$\Rightarrow (x - y) dy = y dx$
$\Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{y}{x - y}$
આ એક સમપરિમાણીય વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તેથી $dy = v dx + x dv$.
$v dx + x dv = \frac{vx}{x - vx} dx = \frac{v}{1 - v} dx$
$x dv = (\frac{v}{1 - v} - v) dx = \frac{v^2}{1 - v} dx$
$\frac{1 - v}{v^2} dv = \frac{dx}{x}$
$\int (v^{-2} - v^{-1}) dv = \int \frac{dx}{x}$
$-v^{-1} - \ln|v| = \ln|x| + C$
$-\frac{1}{v} = \ln|vx| + C$
$v = \frac{y}{x}$ અને $vx = y$ મૂકતા:
$-\frac{x}{y} = \ln|y| + C$
$\ln|y| = -\frac{x}{y} - C$
$y = A e^{-x/y}$ જ્યાં $A = e^{-C}$.
163
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{x+2y-3}{2x+y-3}$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$(x+y-2)^3 = c(x-y)^2$
B
$(x+y-2) = c(x-y)^3$
C
$(x+y-2)^2 = c(x-y)^3$
D
$(x+y-2)^3 = c(x-y)$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{x+2y-3}{2x+y-3}$ છે.
ધારો કે $x = X+h$ અને $y = Y+k$. $h$ અને $k$ એવી રીતે પસંદ કરો કે જેથી $h+2k-3=0$ અને $2h+k-3=0$ થાય,જેનાથી આપણને $h=1$ અને $k=1$ મળે છે.
$x=X+1$ અને $y=Y+1$ મૂકતા,સમીકરણ $\frac{dY}{dX} = \frac{X+2Y}{2X+Y}$ બને છે.
આ એક સમપરિમાણ વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $Y = vX$,તેથી $\frac{dY}{dX} = v + X\frac{dv}{dX}$.
તેથી,$v + X\frac{dv}{dX} = \frac{1+2v}{2+v}$.
$X\frac{dv}{dX} = \frac{1+2v-2v-v^2}{2+v} = \frac{1-v^2}{2+v}$.
ચલને અલગ કરતા: $\int \frac{v+2}{1-v^2} dv = \int \frac{dX}{X}$.
$\int (\frac{v}{1-v^2} + \frac{2}{1-v^2}) dv = \ln|X| + C$.
$-\frac{1}{2}\ln|1-v^2| + \ln|\frac{1+v}{1-v}| = \ln|X| + C$.
ગણતરી કરતા,આપણને $(x+y-2) = c(x-y)^3$ મળે છે.
164
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{2x^2 - xy - y^2}{x^2 - y^2}$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$\log \left|\frac{y^2 - 2x^2}{x^2}\right| + \sqrt{2} \log \left|\frac{y - \sqrt{2}x}{y + \sqrt{2}x}\right| + 2\sqrt{2} \log |x| = c$
B
$\sqrt{2} \log \left|\frac{y^2 - 2x^2}{x^2}\right| + \log \left|\frac{y - \sqrt{2}x}{y + \sqrt{2}x}\right| + 2\sqrt{2} \log |x| = c$
C
$\sqrt{2} \log \left|\frac{y^2 + 2x^2}{x^2}\right| + \log \left|\frac{y + \sqrt{2}x}{y - \sqrt{2}x}\right| + 2\sqrt{2} \log |x| = c$
D
$\log \left|\frac{2x^2 - y^2}{x^2}\right| + \sqrt{2} \log \left|\frac{y + \sqrt{2}x}{y - \sqrt{2}x}\right| + \log |x| = c$

Solution

(B) આપેલ સમઘાત વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{2x^2 - xy - y^2}{x^2 - y^2}$ છે.
ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x\frac{dv}{dx}$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $v + x\frac{dv}{dx} = \frac{2 - v - v^2}{1 - v^2}$.
$x\frac{dv}{dx} = \frac{2 - v - v^2}{1 - v^2} - v = \frac{v^3 - v^2 - 2v + 2}{1 - v^2} = \frac{(v^2 - 2)(v - 1)}{-(v^2 - 1)}$.
ચલને અલગ કરતા: $\int \frac{v^2 - 1}{(v^2 - 2)(v - 1)} dv = -\int \frac{dx}{x}$.
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીત વાપરતા: $\frac{v+1}{v^2-2} = \frac{v}{v^2-2} + \frac{1}{v^2-2}$.
સંકલન કરતા: $\frac{1}{2} \log |v^2 - 2| + \frac{1}{2\sqrt{2}} \log \left|\frac{v - \sqrt{2}}{v + \sqrt{2}}\right| = -\log |x| + C$.
$2\sqrt{2}$ વડે ગુણતા: $\sqrt{2} \log |v^2 - 2| + \log \left|\frac{v - \sqrt{2}}{v + \sqrt{2}}\right| = -2\sqrt{2} \log |x| + C$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા: $\sqrt{2} \log \left|\frac{y^2 - 2x^2}{x^2}\right| + \log \left|\frac{y - \sqrt{2}x}{y + \sqrt{2}x}\right| + 2\sqrt{2} \log |x| = c$.
165
MediumMCQ
એક પાસાને બે વાર ફેંકવામાં આવે છે. ધારો કે $A$ એ પ્રથમ વખત પાસો ફેંકતા અવિભાજ્ય સંખ્યા મેળવવાની ઘટના છે અને $B$ એ બીજી વખત પાસો ફેંકતા બેકી સંખ્યા મેળવવાની ઘટના છે. તો $P(A / \overline{B})=$
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{2}{3}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$\frac{3}{5}$

Solution

(A) જ્યારે પાસાને બે વાર ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે કુલ પરિણામોની સંખ્યા $6 \times 6 = 36$ છે.
ઘટના $A$ એ પ્રથમ ફેંકમાં અવિભાજ્ય સંખ્યા મેળવવાની છે. પાસા પરની અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ ${2, 3, 5}$ છે. તેથી,$P(A) = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$.
ઘટના $B$ એ બીજી ફેંકમાં બેકી સંખ્યા મેળવવાની છે. પાસા પરની બેકી સંખ્યાઓ ${2, 4, 6}$ છે. તેથી,$P(B) = \frac{3}{6} = \frac{1}{2}$.
ઘટના $\overline{B}$ એ $B$ ની પૂરક ઘટના છે,જેનો અર્થ છે કે બીજી ફેંકમાં એકી સંખ્યા મેળવવી. એકી સંખ્યાઓ ${1, 3, 5}$ છે. તેથી,$P(\overline{B}) = 1 - P(B) = 1 - \frac{1}{2} = \frac{1}{2}$.
બે ફેંક સ્વતંત્ર ઘટનાઓ હોવાથી,$A$ ની ઘટના $\overline{B}$ ની ઘટના પર આધારિત નથી.
તેથી,$P(A / \overline{B}) = P(A) = \frac{1}{2}$.
166
MediumMCQ
$52$ પત્તાના પેકમાંથી એક પછી એક એમ બે પત્તા બદલ્યા વગર ખેંચવામાં આવે છે. જો પ્રથમ ખેંચેલું પત્તું રાણી હોય,તો બીજા ડ્રોમાં કાળા રંગનું ફેસ કાર્ડ મળવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{11}{663}$
B
$\frac{11}{1326}$
C
$\frac{11}{312}$
D
$\frac{11}{156}$

Solution

(C) $52$ પત્તાના પેકમાં $12$ ફેસ કાર્ડ હોય છે. કાળા રંગના $6$ ફેસ કાર્ડ હોય છે.
પ્રથમ પત્તું રાણી છે. કુલ $4$ રાણીઓ છે.
જો પ્રથમ પત્તું કાળી રાણી હોય (સંભાવના $2/4 = 1/2$),તો બાકી રહેલા $51$ પત્તામાં $5$ કાળા ફેસ કાર્ડ બાકી રહે.
જો પ્રથમ પત્તું લાલ રાણી હોય (સંભાવના $2/4 = 1/2$),તો બાકી રહેલા $51$ પત્તામાં $6$ કાળા ફેસ કાર્ડ બાકી રહે.
કુલ સંભાવના $= (1/2 \times 5/51) + (1/2 \times 6/51) = 11/102$.
167
DifficultMCQ
$00, 01, 02, \ldots, 49$ નંબરવાળી $50$ ટિકિટોમાંથી એક ટિકિટ યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. જો અંકોનો ગુણાકાર $9$ હોય,તો અંકોનો સરવાળો $10$ હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$9/10$
B
$1/4$
C
$1/2$
D
$2/25$

Solution

(C) ધારો કે $A$ એ અંકોનો સરવાળો $10$ હોય તેવી ઘટના છે.
ધારો કે $B$ એ અંકોનો ગુણાકાર $9$ હોય તેવી ઘટના છે.
ટિકિટો $00$ થી $49$ સુધીની છે.
ઘટના $B$ માટે (અંકોનો ગુણાકાર $9$ છે): શક્ય સંખ્યાઓ $19$ અને $33$ છે. તેથી,$B = \{19, 33\}$ અને $n(B) = 2$.
ઘટના $A$ માટે (અંકોનો સરવાળો $10$ છે): શક્ય સંખ્યાઓ $19, 28, 37, 46$ છે.
છેદગણ $A \cap B$ એ એવી સંખ્યાઓનો ગણ છે જ્યાં સરવાળો $10$ અને ગુણાકાર $9$ હોય. તેથી,$A \cap B = \{19\}$ અને $n(A \cap B) = 1$.
શરતી સંભાવના $P(A|B) = \frac{n(A \cap B)}{n(B)} = \frac{1}{2}$ થાય.
168
MediumMCQ
એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને $3$ વખત ઉછાળવામાં આવે છે. જો ત્રીજા ઉછાળમાં છાપ (head) મળે,તો પ્રથમ બે ઉછાળમાં ઓછામાં ઓછી એક વધુ છાપ મળવાની સંભાવના કેટલી છે?
A
$3/4$
B
$1/4$
C
$1/2$
D
$1/3$

Solution

(A) ધારો કે ત્રણ ઉછાળના પરિણામો $(T_1, T_2, T_3)$ છે. કુલ નિદર્શાવકાશ $S$ માં $2^3 = 8$ પરિણામો છે: $\{HHH, HHT, HTH, HTT, THH, THT, TTH, TTT\}$.
આપેલ છે કે ત્રીજો ઉછાળ છાપ $(T_3 = H)$ છે,તેથી ઘટાડેલ નિદર્શાવકાશ $S'$ માં એવા પરિણામો છે જ્યાં ત્રીજો ઉછાળ $H$ હોય: $S' = \{HHH, HTH, THH, TTH\}$.
ઘટાડેલ નિદર્શાવકાશમાં ઘટકોની સંખ્યા $n(S') = 4$ છે.
આપણે પ્રથમ બે ઉછાળમાં ઓછામાં ઓછી એક વધુ છાપ મેળવવાની સંભાવના જોઈએ છે. $S'$ માં સાનુકૂળ પરિણામો $\{HHH, HTH, THH\}$ છે.
આમ,સાનુકૂળ પરિણામોની સંખ્યા $n(E) = 3$ છે.
જરૂરી સંભાવના $P = \frac{n(E)}{n(S')} = \frac{3}{4}$ છે.
169
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ $(3y - 7x + 7)dx + (7y - 3x + 3)dy = 0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$(x - y + 1)^2(x + y - 1)^5 = C$
B
$(x + y + 1)^5(x - y - 1)^2 = C$
C
$(x - y - 1)^2(x + y - 1)^5 = C$
D
$(x + y - 1)^7 = C$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ: $(3y - 7x + 7)dx + (7y - 3x + 3)dy = 0$
ગોઠવતા: $(7x - 3y - 7)dx + (3x - 7y - 3)dy = 0$ $\ldots(i)$
સમીકરણો $7x - 3y - 7 = 0$ અને $3x - 7y - 3 = 0$ ઉકેલતા,આપણને છેદબિંદુ $(1, 0)$ મળે છે.
$x = 1 + u$ અને $y = 0 + v = v$ લેતા,$dx = du$ અને $dy = dv$ થાય.
સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા: $(7u - 3v)du + (3u - 7v)dv = 0$ $\ldots(ii)$
આ એક સુરેખ સમઘાત સમીકરણ છે. $u = tv$ લેતા,$du = t dv + v dt$ થાય.
સમીકરણ $(ii)$ માં મૂકતા: $(7tv - 3v)(t dv + v dt) + (3tv - 7v)dv = 0$
$(7t - 3)(t dv + v dt) + (3t - 7)dv = 0$
$(7t^2 - 7)dv + v(7t - 3)dt = 0$
$\int \frac{dv}{v} + \int \frac{7t - 3}{7(t^2 - 1)} dt = 0$
આંશિક અપૂર્ણાંકની રીત વાપરતા: $\frac{7t - 3}{t^2 - 1} = \frac{2}{t - 1} + \frac{5}{t + 1}$.
$\ln |v| + \frac{1}{7} [2 \ln |t - 1| + 5 \ln |t + 1|] = C_1$
$7 \ln |v| + 2 \ln |t - 1| + 5 \ln |t + 1| = C_2$
$\ln |v^7 (t - 1)^2 (t + 1)^5| = C_2$
$t = u/v$ મૂકતા: $v^7 (u/v - 1)^2 (u/v + 1)^5 = C$
$(u - v)^2 (u + v)^5 = C$
$u = x - 1$ અને $v = y$ મૂકતા: $(x - y - 1)^2 (x + y - 1)^5 = C$
170
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $t^2 dx + (x^2 - tx + t^2) dt = 0$ ને ચલ વિભાજ્ય પદ્ધતિ દ્વારા ઉકેલી શકાય તેવા વિકલ સમીકરણમાં ઘટાડવા માટે જરૂરી આદેશ છે
A
$x = Vt$
B
$ax + bt = Z$
C
$V = tx^2$
D
$x = tV^2$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $t^2 dx + (x^2 - tx + t^2) dt = 0$.
સમીકરણને ફરીથી ગોઠવતા: $t^2 dx = -(x^2 - tx + t^2) dt$,જે આપે છે $\frac{dx}{dt} = -\frac{x^2 - tx + t^2}{t^2}$.
આને $\frac{dx}{dt} = -(\frac{x}{t})^2 + \frac{x}{t} - 1$ તરીકે લખી શકાય છે.
આ $\frac{dx}{dt} = f(\frac{x}{t})$ સ્વરૂપનું સમપરિમાણીય વિકલ સમીકરણ છે.
સમપરિમાણીય વિકલ સમીકરણને ઉકેલવા માટે,આપણે $x = Vt$ આદેશનો ઉપયોગ કરીએ છીએ,જ્યાં $V$ એ $t$ નું વિધેય છે.
171
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $(x^3-y^3) dx = (x^2y - xy^2) dy$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$y = x \log(c|x+y|)$
B
$y = \log(c|x+y|)$
C
$xy = \log(c|x+y|)$
D
$x+y+\log|x+y|+c = 0$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(x^3-y^3) dx = (x^2y - xy^2) dy$.
તેને ફરીથી ગોઠવતા: $\frac{dy}{dx} = \frac{x^3-y^3}{x^2y - xy^2} = \frac{x^3-y^3}{xy(x-y)}$.
આ સમપરિમાણ વિકલ સમીકરણ હોવાથી,$y = vx$ લેતા,$\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $v + x \frac{dv}{dx} = \frac{x^3 - v^3x^3}{x^2(vx) - x(v^2x^2)} = \frac{x^3(1-v^3)}{x^3(v-v^2)} = \frac{(1-v)(1+v+v^2)}{v(1-v)} = \frac{1+v+v^2}{v}$.
તેથી $x \frac{dv}{dx} = \frac{1+v+v^2}{v} - v = \frac{1+v}{v}$.
ચલનું અલગીકરણ કરતા: $\frac{v}{1+v} dv = \frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int (1 - \frac{1}{1+v}) dv = \int \frac{dx}{x}$.
$v - \log|1+v| = \log|x| + C$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા: $\frac{y}{x} - \log|1 + \frac{y}{x}| = \log|x| + C$.
$\frac{y}{x} - \log|\frac{x+y}{x}| = \log|x| + C$.
$\frac{y}{x} - (\log|x+y| - \log|x|) = \log|x| + C$.
$\frac{y}{x} = \log|x+y| + C$.
આમ,$y = x \log|x+y| + Cx$,જેને $y = x \log(c|x+y|)$ તરીકે લખી શકાય.
172
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $(3x^2-2xy)dy+(y^2-2xy)dx=0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$x^2-xy=cy^2$
B
$y^2-xy=cx^3$
C
$xy-x^2=cy^3$
D
$xy-y^2=cy^3$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(3x^2-2xy)dy+(y^2-2xy)dx=0$
પદોને ગોઠવતા: $\frac{dy}{dx} = \frac{2xy-y^2}{3x^2-2xy}$
આ એક સમપરિમાણીય વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y=vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v+x\frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v+x\frac{dv}{dx} = \frac{2v-v^2}{3-2v}$
$x\frac{dv}{dx} = \frac{2v-v^2}{3-2v} - v = \frac{2v-v^2-3v+2v^2}{3-2v} = \frac{v^2-v}{3-2v}$
ચલનું અલગીકરણ કરતા: $\frac{3-2v}{v^2-v} dv = \frac{dx}{x}$
આંશિક અપૂર્ણાંકનો ઉપયોગ કરતા: $\frac{3-2v}{v(v-1)} = \frac{A}{v} + \frac{B}{v-1} \Rightarrow 3-2v = A(v-1) + Bv$.
$v=0$ માટે,$A=-3$. $v=1$ માટે,$B=-1$.
તેથી,$\int (\frac{-3}{v} - \frac{1}{v-1}) dv = \int \frac{dx}{x}$
$-3\ln|v| - \ln|v-1| = \ln|x| + \ln|c|$
$\ln|v^3(v-1)|^{-1} = \ln|cx| \Rightarrow v^3(v-1) = \frac{1}{cx}$
$v=\frac{y}{x}$ મૂકતા: $(\frac{y}{x})^3(\frac{y}{x}-1) = \frac{1}{cx} \Rightarrow \frac{y^3(y-x)}{x^4} = \frac{1}{cx} \Rightarrow y^3(y-x) = \frac{x^3}{c}$
આમ,$xy-x^2=cy^3$ એ માંગેલ ઉકેલ છે.
173
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\left(x \sin \frac{y}{x}\right) dy = \left(y \sin \frac{y}{x} - x\right) dx$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$\sin^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log |x| + c$
B
$\cos\left(\frac{y}{x}\right) = \log |x| + c$
C
$\sin\left(\frac{y}{x}\right) = \log |x| + c$
D
$\cos\left(\frac{x}{y}\right) = \log |x| + c$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\left(x \sin \frac{y}{x}\right) dy = \left(y \sin \frac{y}{x} - x\right) dx$
પદોને ગોઠવતા: $\frac{dy}{dx} = \frac{y \sin \frac{y}{x} - x}{x \sin \frac{y}{x}} = \frac{y}{x} - \frac{1}{\sin(y/x)} = \frac{y}{x} - \text{cosec}\left(\frac{y}{x}\right)$
ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v + x \frac{dv}{dx} = v - \text{cosec}(v)$
$x \frac{dv}{dx} = -\text{cosec}(v)$
ચલને અલગ કરતા: $\sin(v) dv = -\frac{1}{x} dx$
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \sin(v) dv = -\int \frac{1}{x} dx$
$-\cos(v) = -\log |x| + C$
$\cos(v) = \log |x| + C'$
$v = \frac{y}{x}$ પાછા મૂકતા: $\cos\left(\frac{y}{x}\right) = \log |x| + C$.
174
MediumMCQ
જો વિકલ સમીકરણ $\frac{dy}{dx} = \frac{2x+3y}{3x-2y}$ નો ઉકેલ $y = x \tan(f(x)) + c$ હોય,તો $f(x) =$
A
$\frac{1}{3} \log(x^2+y^2)$
B
$(2x+3y) \log x$
C
$x \log \frac{y}{x} + y^2$
D
$\sin(x+y^2)$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \frac{2x+3y}{3x-2y}$.
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v + x \frac{dv}{dx} = \frac{2x + 3vx}{3x - 2vx} = \frac{2+3v}{3-2v}$.
$x \frac{dv}{dx} = \frac{2+3v}{3-2v} - v = \frac{2+3v - 3v + 2v^2}{3-2v} = \frac{2v^2+2}{3-2v}$.
ચલ અલગ કરતા:
$\frac{3-2v}{2(v^2+1)} dv = \frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\frac{3}{2} \int \frac{dv}{v^2+1} - \int \frac{v}{v^2+1} dv = \int \frac{dx}{x}$.
$\frac{3}{2} \tan^{-1}(v) - \frac{1}{2} \ln(v^2+1) = \ln|x| + C$.
$\frac{3}{2} \tan^{-1}(v) = \ln|x| + \frac{1}{2} \ln(v^2+1) + C = \ln|x \sqrt{v^2+1}| + C = \ln \sqrt{x^2+y^2} + C$.
$\tan^{-1}(\frac{y}{x}) = \frac{1}{3} \ln(x^2+y^2) + C'$.
$\frac{y}{x} = \tan(\frac{1}{3} \ln(x^2+y^2) + C')$.
$y = x \tan(f(x)) + c$ સાથે સરખાવતા,આપણને $f(x) = \frac{1}{3} \log(x^2+y^2)$ મળે છે.
175
MediumMCQ
જો વિકલ સમીકરણ $y^2 dx + (x^2 - xy - y^2) dy = 0$ નો $(2, 1)$ આગળ ઉકેલ $x + y = k(xy^2 - y^3)$ હોય,તો $k =$
A
$-3$
B
$-4$
C
$4$
D
$3$

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $y^2 dx + (x^2 - xy - y^2) dy = 0$.
ગોઠવતા,આપણને મળે $\frac{dx}{dy} = \frac{-(x^2 - xy - y^2)}{y^2} = \frac{-x^2 + xy + y^2}{y^2} = -(\frac{x}{y})^2 + (\frac{x}{y}) + 1$.
ધારો કે $x = vy$,તો $\frac{dx}{dy} = v + y \frac{dv}{dy}$.
સમીકરણમાં મૂકતા: $v + y \frac{dv}{dy} = -v^2 + v + 1$.
$y \frac{dv}{dy} = 1 - v^2$.
ચલ અલગ કરતા: $\frac{dv}{1 - v^2} = \frac{dy}{y}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\frac{1}{2} \ln |\frac{1 + v}{1 - v}| = \ln |y| + C$.
$v = \frac{x}{y}$ મૂકતા: $\frac{1}{2} \ln |\frac{1 + x/y}{1 - x/y}| = \ln |y| + C \Rightarrow \frac{1}{2} \ln |\frac{y + x}{y - x}| = \ln |y| + C$.
બિંદુ $(2, 1)$ આગળ: $\frac{1}{2} \ln |\frac{1 + 2}{1 - 2}| = \ln |1| + C \Rightarrow \frac{1}{2} \ln |3| = C$.
આમ,$\frac{1}{2} \ln |\frac{y + x}{y - x}| = \ln |y| + \frac{1}{2} \ln 3$.
$2$ વડે ગુણતા: $\ln |\frac{y + x}{y - x}| = 2 \ln |y| + \ln 3 = \ln |3y^2|$.
ઘાતાંકીય લેતા: $\frac{y + x}{y - x} = 3y^2$ અથવા $\frac{y + x}{x - y} = -3y^2$.
ગોઠવતા: $y + x = 3y^2(x - y) = 3(xy^2 - y^3)$.
$x + y = k(xy^2 - y^3)$ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = 3$ મળે છે.
176
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ $x \cos \frac{y}{x}(y d x+x d y)=y \sin \frac{y}{x}(x d y-y d x)$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$\log (x y)=\log \cos \frac{x}{y}+C$
B
$\cos \left(\frac{y}{x}\right)=\frac{C}{x y}$
C
$\log (x y)=\log \sec \frac{x}{y}+C$
D
$x+y+C=0$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $x \cos \left(\frac{y}{x}\right)(y d x+x d y)=y \sin \frac{y}{x}(x d y-y d x)$
પદોને ગોઠવતા: $x y \cos \left(\frac{y}{x}\right) d x + x^2 \cos \left(\frac{y}{x}\right) d y = x y \sin \left(\frac{y}{x}\right) d y - y^2 \sin \left(\frac{y}{x}\right) d x$
$dx$ અને $dy$ ના પદોને અલગ કરતા: $[x y \cos \left(\frac{y}{x}\right) + y^2 \sin \left(\frac{y}{x}\right)] d x = [x y \sin \left(\frac{y}{x}\right) - x^2 \cos \left(\frac{y}{x}\right)] d y$
$\frac{d y}{d x} = \frac{x y \cos \left(\frac{y}{x}\right) + y^2 \sin \left(\frac{y}{x}\right)}{x y \sin \left(\frac{y}{x}\right) - x^2 \cos \left(\frac{y}{x}\right)}$
અંશ અને છેદને $x^2$ વડે ભાગતા: $\frac{d y}{d x} = \frac{\frac{y}{x} \cos \left(\frac{y}{x}\right) + (\frac{y}{x})^2 \sin \left(\frac{y}{x}\right)}{\frac{y}{x} \sin \left(\frac{y}{x}\right) - \cos \left(\frac{y}{x}\right)}$
$y=vx$ આદેશ લેતા,$\frac{d y}{d x} = v + x \frac{d v}{d x}$:
$v + x \frac{d v}{d x} = \frac{v \cos v + v^2 \sin v}{v \sin v - \cos v}$
$x \frac{d v}{d x} = \frac{v \cos v + v^2 \sin v - v(v \sin v - \cos v)}{v \sin v - \cos v} = \frac{2v \cos v}{v \sin v - \cos v}$
ચલને અલગ કરતા: $\frac{v \sin v - \cos v}{v \cos v} d v = 2 \frac{d x}{x}$
$\int (\tan v - \frac{1}{v}) d v = 2 \int \frac{d x}{x}$
$\log |\sec v| - \log |v| = 2 \log |x| + \log |C_1|$
$\log |\frac{\sec v}{v}| = \log |C_1 x^2| \Rightarrow \frac{\sec v}{v} = C_1 x^2$
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા: $\frac{\sec(y/x)}{y/x} = C_1 x^2 \Rightarrow \frac{\sec(y/x)}{y} = C_1 x \Rightarrow \sec(y/x) = C_1 x y$
આમ,$\frac{1}{\cos(y/x)} = C_1 x y \Rightarrow \cos(y/x) = \frac{1}{C_1 x y} = \frac{C}{x y}$.
177
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $x dy - y dx = \sqrt{x^2+y^2} dx$ નો ઉકેલ શોધો,જ્યાં $x=\sqrt{3}$ હોય ત્યારે $y=1$ છે.
A
$\left(x^2-y^2\right)^2=x^2+y^2$
B
$\left(x^2-y\right)^2=x^2+y^2$
C
$\left(x^2+y\right)^2=x^2-y^2$
D
$x^2-y=\left(x+y^2\right)^2$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x dy - y dx = \sqrt{x^2+y^2} dx$ $\ldots$ $(i)$
$x dx$ વડે ભાગતા: $x \frac{dy}{dx} - y = \sqrt{x^2+y^2}$.
ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $x(v + x \frac{dv}{dx}) - vx = \sqrt{x^2 + (vx)^2}$.
$vx + x^2 \frac{dv}{dx} - vx = x \sqrt{1+v^2}$.
$x^2 \frac{dv}{dx} = x \sqrt{1+v^2} \Rightarrow \frac{dv}{\sqrt{1+v^2}} = \frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\ln(v + \sqrt{1+v^2}) = \ln x + C$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા: $\ln(\frac{y}{x} + \sqrt{1 + \frac{y^2}{x^2}}) = \ln x + C$.
$\ln(\frac{y + \sqrt{x^2+y^2}}{x}) = \ln x + C \Rightarrow \ln(\frac{y + \sqrt{x^2+y^2}}{x^2}) = C$.
આપેલ છે કે $x=\sqrt{3}$ ત્યારે $y=1$: $\ln(\frac{1 + \sqrt{3+1}}{3}) = C \Rightarrow \ln(\frac{1+2}{3}) = C \Rightarrow \ln(1) = C \Rightarrow C = 0$.
તેથી,$\ln(\frac{y + \sqrt{x^2+y^2}}{x^2}) = 0 \Rightarrow \frac{y + \sqrt{x^2+y^2}}{x^2} = 1$.
$y + \sqrt{x^2+y^2} = x^2 \Rightarrow \sqrt{x^2+y^2} = x^2 - y$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા: $x^2 + y^2 = (x^2 - y)^2$.
178
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ $(x^2+xy)y'=y^2$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$e^{\frac{y}{x}}=cx$
B
$cy=e^{-\frac{y}{x}}$
C
$e^{-\frac{y}{x}}=cxy$
D
$e^{\frac{-2y}{x}}=cy$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(x^2+xy)y'=y^2$.
$(x^2+xy)$ વડે ભાગતા,આપણને મળે: $\frac{dy}{dx} = \frac{y^2}{x^2+xy} = \frac{y^2}{x(x+y)}$.
આ એક સુરેખ સમપરિમાણ વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y=vx$,તો $\frac{dy}{dx} = v + x\frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v + x\frac{dv}{dx} = \frac{(vx)^2}{x^2+x(vx)} = \frac{v^2x^2}{x^2(1+v)} = \frac{v^2}{1+v}$.
પદોને ગોઠવતા: $x\frac{dv}{dx} = \frac{v^2}{1+v} - v = \frac{v^2 - v - v^2}{1+v} = \frac{-v}{1+v}$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{1+v}{v} dv = -\frac{1}{x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int (\frac{1}{v} + 1) dv = -\int \frac{1}{x} dx$.
$\ln|v| + v = -\ln|x| + C$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા: $\ln|\frac{y}{x}| + \frac{y}{x} = -\ln|x| + C$.
$\ln|y| - \ln|x| + \frac{y}{x} = -\ln|x| + C$.
$\ln|y| + \frac{y}{x} = C$.
બંને બાજુ ઘાતાંકીય લેતા: $e^{\ln|y| + \frac{y}{x}} = e^C$.
$y \cdot e^{\frac{y}{x}} = K$ (જ્યાં $K = e^C$).
ગોઠવતા $e^{-\frac{y}{x}} = cy$ મળે (જ્યાં $c = 1/K$).
179
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $(x^3-3xy^2)dx = (y^3-3x^2y)dy$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો,જ્યાં $c$ એ સ્વૈર અચળાંક છે:
A
$c^2(x^2+y^2) = (y^2-x^2)$
B
$c^2(x^2+y^2) = (y^2-x^2)^2$
C
$c^2(x^2+y^2)^2 = (y^2-x^2)$
D
$c^2(x^2-y^2)^2 = (y^2-x^2)$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $(x^3-3xy^2)dx = (y^3-3x^2y)dy$
$\Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{x^3-3xy^2}{y^3-3x^2y}$
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x\frac{dv}{dx}$.
સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા:
$v + x\frac{dv}{dx} = \frac{x^3-3x(vx)^2}{(vx)^3-3x^2(vx)} = \frac{x^3(1-3v^2)}{x^3(v^3-3v)} = \frac{1-3v^2}{v^3-3v}$
$x\frac{dv}{dx} = \frac{1-3v^2}{v^3-3v} - v = \frac{1-3v^2-v^4+3v^2}{v^3-3v} = \frac{1-v^4}{v^3-3v}$
ચલનું અલગીકરણ કરતા:
$\int \frac{v^3-3v}{1-v^4} dv = \int \frac{dx}{x}$
$\int \frac{v^3}{1-v^4} dv - 3\int \frac{v}{1-v^4} dv = \ln|x| + C$
ધારો કે $1-v^4 = t \Rightarrow -4v^3 dv = dt \Rightarrow v^3 dv = -\frac{dt}{4}$.
ધારો કે $v^2 = m \Rightarrow 2v dv = dm \Rightarrow v dv = \frac{dm}{2}$.
$-\frac{1}{4}\ln|1-v^4| - \frac{3}{2}\int \frac{dm}{1-m^2} = \ln|x| + C$
$-\frac{1}{4}\ln|1-v^4| - \frac{3}{4}\ln|\frac{1+v^2}{1-v^2}| = \ln|x| + C$
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા:
$-\frac{1}{4}\ln|1-\frac{y^4}{x^4}| - \frac{3}{4}\ln|\frac{1+y^2/x^2}{1-y^2/x^2}| = \ln|x| + C$
સાદું રૂપ આપતા ઉકેલ મળે છે: $c^2(x^2+y^2)^2 = (y^2-x^2)$.
180
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $x^2 y dx - (x^3 + y^3) dy = 0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$y^3 = 3x^3 \log(cx)$
B
$c(x^3 - y^3) = x^2$
C
$\log |y| - \frac{x^3}{3y^3} = c$
D
$y^2 - x^2 = c^2(y^2 - x^2)$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $x^2 y dx - (x^3 + y^3) dy = 0$ છે.
પદોને ગોઠવતા,$\frac{dy}{dx} = \frac{x^2 y}{x^3 + y^3}$ મળે.
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $v + x \frac{dv}{dx} = \frac{x^2(vx)}{x^3 + (vx)^3} = \frac{vx^3}{x^3(1 + v^3)} = \frac{v}{1 + v^3}$.
તેથી,$x \frac{dv}{dx} = \frac{v}{1 + v^3} - v = \frac{v - v - v^4}{1 + v^3} = \frac{-v^4}{1 + v^3}$.
ચલને અલગ કરતા: $\frac{1 + v^3}{v^4} dv = -\frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int (v^{-4} + v^{-1}) dv = -\int \frac{1}{x} dx$.
આથી,$-\frac{1}{3v^3} + \log |v| = -\log |x| + c$ મળે.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા: $-\frac{1}{3(y/x)^3} + \log |\frac{y}{x}| = -\log |x| + c$.
$-\frac{x^3}{3y^3} + \log |y| - \log |x| = -\log |x| + c$.
આમ,$\log |y| - \frac{x^3}{3y^3} = c$ મળે.
181
MediumMCQ
$\frac{dy}{dx} = \frac{x+y}{x-y}$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$\tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log \sqrt{x^2+y^2} + C$
B
$\tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log \sqrt{x^2-y^2} + C$
C
$\sin^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log \sqrt{x^2+y^2} + C$
D
$\cos^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log \sqrt{x^2-y^2} + C$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\frac{dy}{dx} = \frac{x+y}{x-y}$.
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x\frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v + x\frac{dv}{dx} = \frac{x + vx}{x - vx} = \frac{1+v}{1-v}$.
$x\frac{dv}{dx} = \frac{1+v}{1-v} - v = \frac{1+v - v + v^2}{1-v} = \frac{1+v^2}{1-v}$.
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{1-v}{1+v^2} dv = \frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \frac{1}{1+v^2} dv - \int \frac{v}{1+v^2} dv = \int \frac{dx}{x}$.
$\tan^{-1}(v) - \frac{1}{2} \log(1+v^2) = \log|x| + C$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા:
$\tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log|x| + \frac{1}{2} \log\left(1 + \frac{y^2}{x^2}\right) + C$.
$\tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log|x| + \frac{1}{2} \log\left(\frac{x^2+y^2}{x^2}\right) + C$.
$\tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log|x| + \frac{1}{2} [\log(x^2+y^2) - \log(x^2)] + C$.
$\tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log|x| + \frac{1}{2} \log(x^2+y^2) - \log|x| + C$.
$\tan^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \log\sqrt{x^2+y^2} + C$.
182
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $3 x y' - 3 y + (x^2 - y^2)^{1/2} = 0$ નો ઉકેલ,જે $y(1) = 1$ શરતનું પાલન કરે છે,તે શોધો.
A
$3 \cos^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \ln |x|$
B
$3 \cos\left(\frac{y}{x}\right) = \ln |x|$
C
$3 \cos^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = 2 \ln |x|$
D
$3 \sin^{-1}\left(\frac{y}{x}\right) = \ln |x|$

Solution

(A) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $3 x y' - 3 y + \sqrt{x^2 - y^2} = 0$.
$x$ વડે ભાગતા: $3 y' - 3 \frac{y}{x} + \sqrt{1 - (\frac{y}{x})^2} = 0$.
ધારો કે $y = vx$,તેથી $y' = v + x \frac{dv}{dx}$.
કિંમત મૂકતા: $3(v + x \frac{dv}{dx}) - 3v + \sqrt{1 - v^2} = 0$.
$3v + 3x \frac{dv}{dx} - 3v + \sqrt{1 - v^2} = 0$.
$3x \frac{dv}{dx} = -\sqrt{1 - v^2}$.
ચલનું અલગીકરણ કરતા: $\frac{-dv}{\sqrt{1 - v^2}} = \frac{1}{3} \frac{dx}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{-dv}{\sqrt{1 - v^2}} = \int \frac{1}{3} \frac{dx}{x}$.
$\cos^{-1}(v) = \frac{1}{3} \ln |x| + C$.
$y(1) = 1$ હોવાથી,$x = 1$ ત્યારે $v = \frac{y}{x} = 1$.
$\cos^{-1}(1) = \frac{1}{3} \ln(1) + C \Rightarrow 0 = 0 + C \Rightarrow C = 0$.
તેથી,$\cos^{-1}(\frac{y}{x}) = \frac{1}{3} \ln |x|$,જેનો અર્થ છે કે $3 \cos^{-1}(\frac{y}{x}) = \ln |x|$.
183
EasyMCQ
વિકલ સમીકરણ $x y^{\prime} = 2 x e^{-y / x} + y$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$e^{y / x} + \log |C x| = 0$
B
$e^{-y / x} = x + C$
C
$e^{y / x} = \log |C x|$
D
$e^{y / x} = 2 \log |C x|$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $x \frac{dy}{dx} = 2x e^{-y/x} + y$ છે.
$x$ વડે ભાગતા,$\frac{dy}{dx} = 2e^{-y/x} + \frac{y}{x}$ મળે.
આ એક સુરેખ સમપરિમાણ વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v + x \frac{dv}{dx} = 2e^{-v} + v$.
બંને બાજુથી $v$ બાદ કરતા,$x \frac{dv}{dx} = 2e^{-v}$ મળે.
ચલને અલગ કરતા: $e^v dv = \frac{2}{x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int e^v dv = \int \frac{2}{x} dx$.
$e^v = 2 \log |x| + C_1$.
અચળાંક $C_1 = 2 \log |C|$ લેતા,$e^v = 2 \log |x| + 2 \log |C| = 2 \log |Cx|$.
તેથી,$e^{y/x} = 2 \log |Cx|$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
184
EasyMCQ
$\frac{d y}{d x}=\frac{y^2}{x y-x^2}$ નો ઉકેલ શોધો.
A
$e^{y / x}=k x$
B
$e^{y / x}=k y$
C
$e^{x / y}=k x$
D
$e^{-y / x}=k y$

Solution

(B) આપેલ છે,$\frac{d y}{d x}=\frac{y^2}{x y-x^2}$.
આ એક સુરેખ વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{d y}{d x} = v + x \frac{d v}{d x}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v + x \frac{d v}{d x} = \frac{(vx)^2}{x(vx) - x^2} = \frac{v^2 x^2}{x^2(v - 1)} = \frac{v^2}{v - 1}$.
$x \frac{d v}{d x} = \frac{v^2}{v - 1} - v = \frac{v^2 - v^2 + v}{v - 1} = \frac{v}{v - 1}$.
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{v - 1}{v} d v = \frac{d x}{x}$.
$(1 - \frac{1}{v}) d v = \frac{d x}{x}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int (1 - \frac{1}{v}) d v = \int \frac{d x}{x}$.
$v - \ln |v| = \ln |x| + C$.
$v = \frac{y}{x}$ મૂકતા:
$\frac{y}{x} - \ln |\frac{y}{x}| = \ln |x| + C$.
$\frac{y}{x} = \ln |\frac{y}{x}| + \ln |x| + C = \ln |y| + C$.
$e^{y/x} = e^{\ln |y| + C} = e^C \cdot y = ky$ (જ્યાં $k = e^C$ એક અચળાંક છે).
આમ,$e^{y/x} = ky$.
185
MediumMCQ
જો $\frac{dy}{dx} = \frac{y + x \tan(\frac{y}{x})}{x}$ હોય,તો $\sin(\frac{y}{x})$ કોના બરાબર થાય?
A
$cx^2$
B
$cx$
C
$cx^3$
D
$cx^4$

Solution

(B) આપેલ સમપરિમાણીય વિકલ સમીકરણ:
$\frac{dy}{dx} = \frac{y + x \tan(\frac{y}{x})}{x} \quad \dots(i)$
ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતોને સમીકરણ $(i)$ માં મૂકતા:
$v + x \frac{dv}{dx} = \frac{vx + x \tan v}{x}$
$v + x \frac{dv}{dx} = v + \tan v$
$x \frac{dv}{dx} = \tan v$
ચલને અલગ કરતા:
$\cot v \, dv = \frac{dx}{x}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int \cot v \, dv = \int \frac{dx}{x}$
$\log|\sin v| = \log|x| + \log|c|$
$\log|\sin v| = \log|cx|$
$\sin v = cx$
$v = \frac{y}{x}$ પાછા મૂકતા:
$\sin(\frac{y}{x}) = cx$
186
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $x^2 dy - (xy - y^2) dx = 0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$y^2 = 3x^2 \log(cx)$
B
$y^2 = \log x + c$
C
$y \log x = x + cy$
D
$y \log x = x^2 + c$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x^2 dy - (xy - y^2) dx = 0$
$\Rightarrow x^2 dy = (xy - y^2) dx$
$\Rightarrow \frac{dy}{dx} = \frac{xy - y^2}{x^2}$
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા:
$v + x \frac{dv}{dx} = \frac{x(vx) - (vx)^2}{x^2} = \frac{vx^2 - v^2x^2}{x^2} = v - v^2$
$x \frac{dv}{dx} = v - v^2 - v = -v^2$
ચલને અલગ કરતા:
$\frac{dv}{-v^2} = \frac{dx}{x}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા:
$\int -v^{-2} dv = \int \frac{1}{x} dx$
$\frac{1}{v} = \ln|x| + C$
કારણ કે $v = \frac{y}{x}$,તેથી:
$\frac{x}{y} = \ln|x| + C$
$x = y \ln|x| + Cy$
$y \log x = x + Cy$.
187
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ $\frac{d y}{d x}=\frac{x+7 y+3}{3 x+5 y+9}$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો.
A
$(x-3)^4(y-x+3)^4=c(5 y+x-3)^5$
B
$(x+3)^4(y-x-3)^4=c(5 y+x+3)^5$
C
$(y-x+3)^4=c|5 y+x-3|$
D
$(y-x+3)^4=c|5 y+x+3|$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ $\frac{d y}{d x}=\frac{x+7 y+3}{3 x+5 y+9}$ છે.
ધારો કે $x = X+h$ અને $y = Y+k$. તેથી $\frac{d y}{d x} = \frac{d Y}{d X}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા,$\frac{d Y}{d X} = \frac{X+7 Y + (h+7k+3)}{3X+5Y + (3h+5k+9)}$.
સમીકરણને સમપરિમાણીય બનાવવા માટે,$h+7k+3=0$ અને $3h+5k+9=0$ લેતા.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,$h=-3$ અને $k=0$ મળે છે.
તેથી,સમીકરણ $\frac{d Y}{d X} = \frac{X+7 Y}{3X+5Y}$ બને છે.
ધારો કે $Y = vX$,તેથી $\frac{d Y}{d X} = v + X \frac{d v}{d X}$.
$v + X \frac{d v}{d X} = \frac{1+7v}{3+5v} \Rightarrow X \frac{d v}{d X} = \frac{1+7v - 3v - 5v^2}{3+5v} = \frac{-5v^2+4v+1}{3+5v}$.
ચલનું અલગીકરણ કરતા: $\int \frac{5v+3}{5v^2-4v-1} dv = -\int \frac{1}{X} dX$.
સંકલન કરતા,આપણને $v$ અને $X$ વચ્ચેનો સંબંધ મળે છે.
છેલ્લે $v = \frac{Y}{X} = \frac{y}{x+3}$ અને $X = x+3$ મૂકતા,વ્યાપક ઉકેલ $(y-x+3)^4 = c|5y+x-3|$ મળે છે.
188
MediumMCQ
$5 \ cm$ ની ધાર ધરાવતા એક સમઘનને બધી બાજુઓ પર રંગવામાં આવે છે અને પછી તેને એકમ કદના સમાન સમઘનમાં કાપવામાં આવે છે. એક નાનો સમઘન યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે અને જાણવા મળે છે કે તેની ઓછામાં ઓછી એક બાજુ રંગાયેલી છે. તો તેની વધુ $2$ બાજુઓ પણ રંગાયેલી હોય તેની સંભાવના કેટલી?
A
$\frac{27}{125}$
B
$\frac{4}{49}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{8}{125}$

Solution

(B) ધારો કે $5 \ cm$ ની ધાર ધરાવતા મોટા સમઘનને કાપ્યા પછી $1 \ cm$ ની ધાર ધરાવતા $n$ નાના સમઘન મળે છે.
મોટા સમઘનનું કદ $= n \times$ નાના સમઘનનું કદ
$\Rightarrow 5^3 = n \times 1^3$
$\Rightarrow n = 125$.
જ્યારે રંગીન સમઘનને $125$ નાના સમાન સમઘનમાં કાપવામાં આવે છે:
$1$. $3$ બાજુઓ રંગાયેલી હોય તેવા સમઘન (ખૂણા પર) $= 8$.
$2$. $2$ બાજુઓ રંગાયેલી હોય તેવા સમઘન (ધાર પર) $= (5-2) \times 12 = 3 \times 12 = 36$.
$3$. $1$ બાજુ રંગાયેલી હોય તેવા સમઘન (સપાટી પર) $= (5-2)^2 \times 6 = 9 \times 6 = 54$.
ઓછામાં ઓછી એક બાજુ રંગાયેલી હોય તેવા કુલ સમઘન $= 8 + 36 + 54 = 98$.
આપણને આપેલ છે કે પસંદ કરેલ સમઘનની ઓછામાં ઓછી એક બાજુ રંગાયેલી છે. આપણે સંભાવના શોધવાની છે કે વધુ $2$ બાજુઓ પણ રંગાયેલી હોય,જેનો અર્થ છે કે સમઘનની કુલ $3$ બાજુઓ રંગાયેલી છે.
ધારો કે $E$ એ ઘટના છે કે સમઘનની ઓછામાં ઓછી એક બાજુ રંગાયેલી છે,તેથી $n(E) = 98$.
ધારો કે $F$ એ ઘટના છે કે સમઘનની $3$ બાજુઓ રંગાયેલી છે,તેથી $n(F) = 8$.
જરૂરી સંભાવના $P(F|E) = \frac{n(F)}{n(E)} = \frac{8}{98} = \frac{4}{49}$.
189
MediumMCQ
જ્યારે $3$ પાસા એકસાથે ફેંકવામાં આવે છે,ત્યારે $3$ પાસા પર દેખાતી સંખ્યાઓનો સરવાળો $15$ મળે છે. તો સંભાવના શોધો કે કોઈ પણ પાસા પર સંખ્યા $5$ દેખાતી નથી.
A
$\frac{7}{10}$
B
$\frac{3}{10}$
C
$\frac{4}{15}$
D
$\frac{2}{5}$

Solution

(B) ધારો કે $F$ એ ઘટના છે કે $3$ પાસા પરની સંખ્યાઓનો સરવાળો $15$ છે. સરવાળો $15$ મેળવવા માટેના શક્ય પરિણામો $(6, 6, 3)$,$(6, 5, 4)$ અને $(5, 5, 5)$ ના ક્રમચયો છે.
$(6, 6, 3)$ મેળવવાની રીતોની સંખ્યા $\frac{3!}{2!} = 3$ છે.
$(6, 5, 4)$ મેળવવાની રીતોની સંખ્યા $3! = 6$ છે.
$(5, 5, 5)$ મેળવવાની રીતોની સંખ્યા $1$ છે.
ઘટના $F$ માટે સાનુકૂળ પરિણામોની કુલ સંખ્યા $3 + 6 + 1 = 10$ છે.
ધારો કે $E$ એ ઘટના છે કે $3$ પાસાઓમાંથી કોઈ પણ પર સંખ્યા $5$ દેખાતી નથી.
આપણે શરતી સંભાવના $P(E|F) = \frac{n(E \cap F)}{n(F)}$ શોધવાની છે.
$E \cap F$ એવા પરિણામો દર્શાવે છે જ્યાં સરવાળો $15$ હોય અને સંખ્યા $5$ દેખાતી ન હોય.
ઉપરના સંયોજનોમાંથી,માત્ર $(6, 6, 3)$ સેટમાં સંખ્યા $5$ નથી.
$(6, 6, 3)$ મેળવવાની રીતોની સંખ્યા $3$ છે.
આમ,$n(E \cap F) = 3$.
તેથી,$P(E|F) = \frac{3}{10}$.
190
MediumMCQ
એક નિષ્પક્ષ સિક્કાને છ વાર ઉછાળતા બરાબર $3$ છાપ મળે તેની સંભાવના શોધો,જો આપેલ હોય કે પ્રથમ ત્રણ ઉછાળમાં $2$ કે તેથી વધુ છાપ મળી છે.
A
$\frac{3}{16}$
B
$\frac{5}{16}$
C
$\frac{1}{4}$
D
$\frac{9}{16}$

Solution

(B) ધારો કે $E_1$ એ પ્રથમ ત્રણ ઉછાળમાં $2$ કે તેથી વધુ છાપ મેળવવાની ઘટના છે.
$E_1 = \{HHH, HTH, HHT, THH\}$.
$P(E_1) = \frac{4}{8} = \frac{1}{2}$.
ધારો કે $E_2$ એ $6$ ઉછાળમાં બરાબર $3$ છાપ મેળવવાની ઘટના છે.
આપણે $P(E_2 | E_1) = \frac{P(E_2 \cap E_1)}{P(E_1)}$ શોધવાનું છે.
$E_2 \cap E_1$ એ ઘટના દર્શાવે છે કે પ્રથમ ત્રણ ઉછાળમાં $2$ કે તેથી વધુ છાપ છે અને કુલ $6$ ઉછાળમાં બરાબર $3$ છાપ છે.
કિસ્સો $1$: પ્રથમ $3$ ઉછાળમાં $2$ છાપ હોય (દા.ત.,$HHT, HTH, THH$).
જો પ્રથમ $3$ ઉછાળમાં $2$ છાપ હોય,તો બાકીના $3$ ઉછાળમાં બરાબર $1$ છાપ હોવી જોઈએ જેથી કુલ $3$ છાપ થાય.
પ્રથમ $3$ ઉછાળમાં $2$ છાપ મેળવવાની રીતો $= \binom{3}{2} = 3$.
છેલ્લા $3$ ઉછાળમાં $1$ છાપ મેળવવાની રીતો $= \binom{3}{1} = 3$.
કુલ રીતો $= 3 \times 3 = 9$.
કિસ્સો $2$: પ્રથમ $3$ ઉછાળમાં $3$ છાપ હોય $(HHH)$.
જો પ્રથમ $3$ ઉછાળમાં $3$ છાપ હોય,તો બાકીના $3$ ઉછાળમાં $0$ છાપ હોવી જોઈએ જેથી કુલ $3$ છાપ થાય.
પ્રથમ $3$ ઉછાળમાં $3$ છાપ મેળવવાની રીતો $= \binom{3}{3} = 1$.
છેલ્લા $3$ ઉછાળમાં $0$ છાપ મેળવવાની રીતો $= \binom{3}{0} = 1$.
કુલ રીતો $= 1 \times 1 = 1$.
કુલ સાનુકૂળ પરિણામો $n(E_2 \cap E_1) = 9 + 1 = 10$.
$P(E_2 \cap E_1) = \frac{10}{2^6} = \frac{10}{64} = \frac{5}{32}$.
$P(E_2 | E_1) = \frac{5/32}{1/2} = \frac{5}{16}$.
191
DifficultMCQ
વિકલ સમીકરણ $y \sin \left(\frac{x}{y}\right) dx = \left\{x \sin \left(\frac{x}{y}\right) - y\right\} dy$ નો ઉકેલ,જે $y\left(\frac{\pi}{4}\right) = 1$ નું સમાધાન કરે છે,તે શોધો.
A
$\cos \frac{x}{y} = -\log _{e} y + \frac{1}{\sqrt{2}}$
B
$\sin \frac{x}{y} = \log _{e} y + \frac{1}{\sqrt{2}}$
C
$\sin \frac{x}{y} = \log _{e} x - \frac{1}{\sqrt{2}}$
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(D) આપેલ વિકલ સમીકરણ $y \sin \left(\frac{x}{y}\right) dx = \left\{x \sin \left(\frac{x}{y}\right) - y\right\} dy$ છે.
$dy \cdot y \sin \left(\frac{x}{y}\right)$ વડે ભાગતા,આપણને $\frac{dx}{dy} = \frac{x}{y} - \frac{1}{\sin(x/y)}$ મળે છે.
ધારો કે $v = \frac{x}{y}$,તેથી $x = vy$,અને $\frac{dx}{dy} = v + y \frac{dv}{dy}$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $v + y \frac{dv}{dy} = v - \frac{1}{\sin v}$.
આનું સાદું રૂપ $y \frac{dv}{dy} = -\frac{1}{\sin v}$ થાય છે.
ચલને અલગ કરતા: $\int \sin v \, dv = -\int \frac{dy}{y}$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $-\cos v = -\log_e |y| + C$,જેનું સાદું રૂપ $\cos v = \log_e |y| + C$ થાય છે.
$v = \frac{x}{y}$ મૂકતા: $\cos \left(\frac{x}{y}\right) = \log_e |y| + C$.
આપેલ છે કે $y(\pi/4) = 1$,તેથી $x = \pi/4$ અને $y = 1$ લેતા: $\cos(\pi/4) = \log_e(1) + C \Rightarrow \frac{1}{\sqrt{2}} = 0 + C \Rightarrow C = \frac{1}{\sqrt{2}}$.
આમ,ઉકેલ $\cos \left(\frac{x}{y}\right) = \log_e y + \frac{1}{\sqrt{2}}$ છે.
192
MediumMCQ
જો $x \sin \left(\frac{y}{x}\right) dy = \left[y \sin \left(\frac{y}{x}\right) - x\right] dx$,$x > 0$ અને $y(1) = \frac{\pi}{2}$ હોય,તો $\cos \left(\frac{y}{x}\right)$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$\log x$
C
$e$
D
$0$

Solution

(B) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $x \sin \left(\frac{y}{x}\right) \frac{dy}{dx} = y \sin \left(\frac{y}{x}\right) - x$.
ધારો કે $y = vx$,તેથી $\frac{dy}{dx} = v + x \frac{dv}{dx}$.
આ કિંમતો સમીકરણમાં મૂકતા: $x \sin(v) (v + x \frac{dv}{dx}) = vx \sin(v) - x$.
$x$ વડે ભાગતા: $\sin(v) (v + x \frac{dv}{dx}) = v \sin(v) - 1$.
$v \sin(v) + x \sin(v) \frac{dv}{dx} = v \sin(v) - 1$.
$x \sin(v) \frac{dv}{dx} = -1$.
ચલનું અલગીકરણ કરતા: $\sin(v) dv = -\frac{1}{x} dx$.
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \sin(v) dv = -\int \frac{1}{x} dx$.
$-\cos(v) = -\log|x| + C$.
$y(1) = \frac{\pi}{2}$ હોવાથી,$x = 1$ માટે $v = \frac{y}{x} = \frac{\pi/2}{1} = \frac{\pi}{2}$.
$-\cos(\frac{\pi}{2}) = -\log(1) + C \Rightarrow 0 = 0 + C \Rightarrow C = 0$.
તેથી,$-\cos(v) = -\log x$,જેનો અર્થ છે કે $\cos(\frac{y}{x}) = \log x$.
193
MediumMCQ
વિકલ સમીકરણ $\left(1+e^{\frac{x}{y}}\right) dx + \left(1-\frac{x}{y}\right) e^{\frac{x}{y}} dy = 0$ નો વ્યાપક ઉકેલ શોધો ($C$ એ સ્વૈર અચળાંક છે).
A
$x-y e^{\frac{x}{y}}=C$
B
$y-x e^{\frac{x}{y}}=C$
C
$x+y e^{\frac{x}{y}}=C$
D
$y+x e^{\frac{x}{y}}=C$

Solution

(C) આપેલ વિકલ સમીકરણ: $\left(1+e^{\frac{x}{y}}\right) dx + \left(1-\frac{x}{y}\right) e^{\frac{x}{y}} dy = 0$
પદોને ગોઠવતા: $\frac{dx}{dy} = \frac{-e^{\frac{x}{y}}(1-\frac{x}{y})}{1+e^{\frac{x}{y}}}$ ...$(i)$
આ એક સુરેખ સમઘાત વિકલ સમીકરણ છે. ધારો કે $x = vy$,તેથી $\frac{dx}{dy} = v + y \frac{dv}{dy}$ ...(ii)
(ii) ને $(i)$ માં મૂકતા: $v + y \frac{dv}{dy} = \frac{-e^v(1-v)}{1+e^v}$
$y \frac{dv}{dy} = \frac{-e^v + ve^v}{1+e^v} - v = \frac{-e^v + ve^v - v - ve^v}{1+e^v} = \frac{-(e^v + v)}{1+e^v}$
ચલને અલગ કરતા: $\frac{1+e^v}{v+e^v} dv = -\frac{dy}{y}$
બંને બાજુ સંકલન કરતા: $\int \frac{1+e^v}{v+e^v} dv = -\int \frac{dy}{y}$
ધારો કે $v+e^v = t$,તેથી $(1+e^v) dv = dt$. તેથી,$\ln|t| = -\ln|y| + \ln|C|$
$\ln|v+e^v| + \ln|y| = \ln|C| \Rightarrow y(v+e^v) = C$
$v = \frac{x}{y}$ મૂકતા: $y(\frac{x}{y} + e^{\frac{x}{y}}) = C \Rightarrow x + ye^{\frac{x}{y}} = C$

Differential Equations — Homogeneous differential equations · Frequently Asked Questions

1Are these Differential Equations questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Differential Equations Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.