Gujarati

Area bounded by region of single curve Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Application of Integration · Area bounded by region of single curve

374+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 374 questions in Gujarati

251
EasyMCQ
પ્રથમ ચરણમાં વક્ર $y^2=x$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=1$ તથા $x=4$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{14}{3}$
B
$\frac{28}{3}$
C
$\frac{7}{3}$
D
$14$

Solution

(A) પ્રથમ ચરણમાં વક્ર $y^2=x$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=1$ તથા $x=4$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબના નિશ્ચિત સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{1}^{4} y \, dx$
અહીં $y^2=x$ અને આપણે પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,$y = \sqrt{x} = x^{1/2}$ થાય.
$A = \int_{1}^{4} x^{1/2} \, dx$
સંકલનના ઘાત નિયમ $\int x^n \, dx = \frac{x^{n+1}}{n+1}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A = \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{1}^{4} = \left[ \frac{2}{3} x^{3/2} \right]_{1}^{4}$
$A = \frac{2}{3} (4^{3/2} - 1^{3/2})$
$A = \frac{2}{3} (8 - 1) = \frac{2}{3} (7) = \frac{14}{3}$ ચોરસ એકમ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
252
EasyMCQ
વક્ર $y^2 = 4x$,$Y$-અક્ષ અને રેખા $y = 3$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$2$
B
$\frac{9}{4}$
C
$3$
D
$\frac{9}{8}$

Solution

(B) આપેલ વક્ર $y^2 = 4x$ છે,જેનો અર્થ થાય છે $x = \frac{y^2}{4}$.
પ્રદેશ $Y$-અક્ષ $(x = 0)$,વક્ર $x = \frac{y^2}{4}$ અને રેખા $y = 3$ દ્વારા ઘેરાયેલ હોવાથી,ક્ષેત્રફળ $A$ એ $y = 0$ થી $y = 3$ સુધીના સંકલન દ્વારા મળે છે.
$A = \int_{0}^{3} x \, dy = \int_{0}^{3} \frac{y^2}{4} \, dy$.
$A = \frac{1}{4} \left[ \frac{y^3}{3} \right]_{0}^{3}$.
$A = \frac{1}{4} \left( \frac{3^3}{3} - 0 \right) = \frac{1}{4} \times \frac{27}{3} = \frac{9}{4}$ ચોરસ એકમ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
253
EasyMCQ
પરવલય $x^2 = 12y$ અને તેના નાભિલંબ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$24$
B
$\frac{24}{3}$
C
$8$
D
$3$

Solution

(A) આપેલ પરવલયનું સમીકરણ $x^2 = 12y$ છે. તેને $x^2 = 4ay$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 12$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 3$.
પરવલયનું નાભિ $(0, a) = (0, 3)$ છે.
નાભિલંબનું સમીકરણ $y = 3$ છે.
આ પ્રદેશ પરવલય $y = \frac{x^2}{12}$ અને રેખા $y = 3$ દ્વારા આવૃત છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે $y = 3$ ને $x^2 = 12y$ માં મૂકતા,$x^2 = 36$ મળે છે,તેથી $x = \pm 6$.
ક્ષેત્રફળ $A$ સંકલન $A = \int_{-6}^{6} (3 - \frac{x^2}{12}) dx$ દ્વારા મળે છે.
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,$A = 2 \int_{0}^{6} (3 - \frac{x^2}{12}) dx$.
$A = 2 [3x - \frac{x^3}{36}]_{0}^{6} = 2 [3(6) - \frac{216}{36}] = 2 [18 - 6] = 2(12) = 24$ ચોરસ એકમ.
254
EasyMCQ
વક્ર $y = \sin 2x$,$x$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = 0$ તથા $x = \pi$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$4$
B
$2$
C
$1$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(B) ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = 0$ થી $x = \pi$ સુધી વિધેય $y = \sin 2x$ ના માનાંકનું સંકલન છે.
$A = \int_{0}^{\pi} |\sin 2x| \, dx$
કારણ કે $\sin 2x$ એ $x = \frac{\pi}{2}$ આગળ ચિહ્ન બદલે છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીશું:
$A = \int_{0}^{\pi/2} \sin 2x \, dx + \int_{\pi/2}^{\pi} -\sin 2x \, dx$
પ્રથમ ભાગની ગણતરી:
$\int_{0}^{\pi/2} \sin 2x \, dx = [-\frac{\cos 2x}{2}]_{0}^{\pi/2} = -\frac{1}{2}(\cos \pi - \cos 0) = -\frac{1}{2}(-1 - 1) = 1$
બીજા ભાગની ગણતરી:
$\int_{\pi/2}^{\pi} -\sin 2x \, dx = [\frac{\cos 2x}{2}]_{\pi/2}^{\pi} = \frac{1}{2}(\cos 2\pi - \cos \pi) = \frac{1}{2}(1 - (-1)) = 1$
કુલ ક્ષેત્રફળ $A = 1 + 1 = 2$ ચોરસ એકમ.
255
EasyMCQ
ઉપવલય $2x^2 + 3y^2 = 1$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{\pi}{6}$
B
$\frac{\pi}{\sqrt{6}}$
C
$6\pi$
D
$\sqrt{6}\pi$

Solution

(B) ઉપવલયનું સમીકરણ $2x^2 + 3y^2 = 1$ છે.
આને પ્રમાણિત સ્વરૂપ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ માં આ રીતે લખી શકાય:
$\frac{x^2}{1/2} + \frac{y^2}{1/3} = 1$.
અહીં,$a^2 = \frac{1}{2}$ અને $b^2 = \frac{1}{3}$ છે,તેથી $a = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $b = \frac{1}{\sqrt{3}}$ થાય.
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $A = \pi \times \frac{1}{\sqrt{2}} \times \frac{1}{\sqrt{3}} = \frac{\pi}{\sqrt{6}}$ ચોરસ એકમ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
256
EasyMCQ
વક્ર $|x| + y = 1$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$1/2$
B
$2$
C
$1$
D
$1/4$

Solution

(C) આપેલ સમીકરણ $|x| + y = 1$ છે,જેને $y = 1 - |x|$ તરીકે લખી શકાય છે.
આ સમીકરણ બે રેખાઓ દર્શાવે છે:
$1$) $x \ge 0$ માટે,$y = 1 - x$.
$2$) $x < 0$ માટે,$y = 1 - (-x) = 1 + x$.
આ પ્રદેશ આ રેખાઓ અને $x$-અક્ષ $(y = 0)$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
પ્રદેશના શિરોબિંદુઓ $(0, 1)$,$(1, 0)$ અને $(-1, 0)$ છે.
આ એક ત્રિકોણ બનાવે છે જેનો પાયો $b = 1 - (-1) = 2$ અને ઊંચાઈ $h = 1$ છે.
ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times \text{પાયો} \times \text{ઊંચાઈ} = \frac{1}{2} \times 2 \times 1 = 1$ ચોરસ એકમ થાય છે.
257
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ $(a > b)$ અને તેના નાભિલંબ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે. (જ્યાં $e$ એ ઉપવલયની ઉત્કેન્દ્રતા દર્શાવે છે).
A
$2b(be + a \sin^{-1} e)$
B
$8b(be + a \sin^{-1} e)$
C
$b(be + a \sin^{-1} e)$
D
$4b(be + a \sin^{-1} e)$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ છે.
$a > b$ માટે,ઉત્કેન્દ્રતા $e$ એ $b^2 = a^2(1 - e^2)$ દ્વારા મળે છે,તેથી $ae = \sqrt{a^2 - b^2}$.
નાભિલંબની રેખા $x = ae$ છે.
ઉપવલય અને તેના નાભિલંબ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $2 \int_{ae}^{a} y \, dx$ દ્વારા મળે છે.
$y = \frac{b}{a} \sqrt{a^2 - x^2}$ હોવાથી,ક્ષેત્રફળ $2 \frac{b}{a} \int_{ae}^{a} \sqrt{a^2 - x^2} \, dx$ થાય.
સંકલન સૂત્ર $\int \sqrt{a^2 - x^2} \, dx = \frac{x}{2} \sqrt{a^2 - x^2} + \frac{a^2}{2} \sin^{-1}(\frac{x}{a})$ નો ઉપયોગ કરતા,$ae$ થી $a$ સુધીની સીમાઓ માટે:
ક્ષેત્રફળ $= \frac{2b}{a} [\frac{x}{2} \sqrt{a^2 - x^2} + \frac{a^2}{2} \sin^{-1}(\frac{x}{a})]_{ae}^{a}$.
આ ગણતરી કરતા સાચો વિકલ્પ $b(be + a \sin^{-1} e)$ મળે છે.
258
EasyMCQ
વક્ર $xy = 4$,$x = 1$ અને $x = 3$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$4 \log 3$
B
$4 \log 2$
C
$4 \log 4$
D
$4 \log 6$

Solution

(A) વક્ર $y = f(x)$,$x$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = a$ તથા $x = b$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A$ નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{a}^{b} |f(x)| \, dx$
અહીં આપેલ વક્ર $xy = 4$ છે,તેથી $y = \frac{4}{x}$ થાય.
આ પ્રદેશ $x = 1$ અને $x = 3$ ની વચ્ચે છે.
તેથી,ક્ષેત્રફળ $A$:
$A = \int_{1}^{3} \frac{4}{x} \, dx$
$A = 4 \int_{1}^{3} \frac{1}{x} \, dx$
$A = 4 [\ln |x|]_{1}^{3}$
$A = 4 (\ln 3 - \ln 1)$
કારણ કે $\ln 1 = 0$ છે,તેથી:
$A = 4 \ln 3$
આમ,ક્ષેત્રફળ $4 \log 3$ ચોરસ એકમ છે.
259
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 8x$ અને તેના નાભિલંબ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{32}{3}$
B
$\frac{16 \sqrt{2}}{3}$
C
$\frac{16}{3}$
D
$\frac{32 \sqrt{2}}{3}$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 8x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 8$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $a = 2$.
પરવલયનું નાભિ $(a, 0) = (2, 0)$ છે.
નાભિલંબનું સમીકરણ $x = a = 2$ છે.
પરવલય $x$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત છે.
પરવલય અને તેના નાભિલંબ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A = 2 \int_{0}^{2} y \, dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$y^2 = 8x$ હોવાથી,$y = \sqrt{8x} = 2\sqrt{2} \sqrt{x}$ મળે.
આ કિંમતને સંકલનમાં મૂકતા,$A = 2 \int_{0}^{2} 2\sqrt{2} \sqrt{x} \, dx = 4\sqrt{2} \int_{0}^{2} x^{1/2} \, dx$ મળે.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા: $A = 4\sqrt{2} \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{2} = 4\sqrt{2} \times \frac{2}{3} \times (2)^{3/2} = \frac{8\sqrt{2}}{3} \times 2\sqrt{2} = \frac{16 \times 2}{3} = \frac{32}{3}$ ચોરસ એકમ.
260
EasyMCQ
$y = \cos x$,$x = 0$ અને $x = \frac{3\pi}{2}$ વક્ર દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$4$
B
$2$
C
$3$
D
$1$

Solution

(C) ક્ષેત્રફળ $A$ એ વિધેયના નિરપેક્ષ મૂલ્યના સંકલન દ્વારા મળે છે: $A = \int_{0}^{3\pi/2} |\cos x| \, dx$.
કારણ કે $\cos x$ એ $[0, \pi/2]$ માં ધન છે અને $[\pi/2, 3\pi/2]$ માં ઋણ છે,આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીએ છીએ:
$A = \int_{0}^{\pi/2} \cos x \, dx + \int_{\pi/2}^{3\pi/2} -\cos x \, dx$.
પ્રથમ ભાગનું મૂલ્ય: $[\sin x]_{0}^{\pi/2} = \sin(\pi/2) - \sin(0) = 1 - 0 = 1$.
બીજા ભાગનું મૂલ્ય: $-[\sin x]_{\pi/2}^{3\pi/2} = -(\sin(3\pi/2) - \sin(\pi/2)) = -(-1 - 1) = -(-2) = 2$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $A = 1 + 2 = 3$ ચોરસ એકમ.
261
EasyMCQ
વક્ર $y=x|x|$,રેખાઓ $x=-1$ અને $x=1$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . છે.
A
$4/3$
B
$1/3$
C
$2/3$
D
$0$

Solution

(C) વક્ર $y = x|x|$ દ્વારા આપવામાં આવેલ છે.
આપણે તેને ટુકડાઓમાં આ રીતે વ્યાખ્યાયિત કરી શકીએ:
$y = \begin{cases} x^2, & \text{જો } x \ge 0 \\ -x^2, & \text{જો } x < 0 \end{cases}$
ક્ષેત્રફળ $A$ એ સંકલન $\int_{-1}^{1} |y| \, dx$ દ્વારા મળે છે.
કારણ કે વિધેય $y = x|x|$ એ અયુગ્મ વિધેય છે,તેથી વક્ર અને $x$-અક્ષ વચ્ચે $x=-1$ થી $x=1$ સુધીનું આવૃત ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$A = \int_{-1}^{0} | -x^2 | \, dx + \int_{0}^{1} | x^2 | \, dx$
$A = \int_{-1}^{0} x^2 \, dx + \int_{0}^{1} x^2 \, dx$
$A = [\frac{x^3}{3}]_{-1}^{0} + [\frac{x^3}{3}]_{0}^{1}$
$A = (0 - (-\frac{1}{3})) + (\frac{1}{3} - 0)$
$A = \frac{1}{3} + \frac{1}{3} = \frac{2}{3}$ ચોરસ એકમ.
262
EasyMCQ
વક્ર $y=x|x|$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=0$ તથા $x=1$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$0$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{4}{3}$

Solution

(B) વક્ર $y = x|x|$ દ્વારા આપવામાં આવેલ છે.
અંતરાલ $x \in [0, 1]$ હોવાથી,$x \ge 0$ થાય,તેથી $|x| = x$ મળે.
આમ,$x \in [0, 1]$ માટે વક્ર $y = x \cdot x = x^2$ બને છે.
વક્ર,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=0$ તથા $x=1$ દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબના નિશ્ચિત સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{0}^{1} |y| \, dx = \int_{0}^{1} x^2 \, dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$A = \left[ \frac{x^3}{3} \right]_{0}^{1} = \frac{1^3}{3} - \frac{0^3}{3} = \frac{1}{3} - 0 = \frac{1}{3}$.
તેથી,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{3}$ ચોરસ એકમ છે.
263
EasyMCQ
વક્ર $y^2 = 4x$,$Y$-અક્ષ અને રેખા $y = 3$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{9}{2}$
B
$3$
C
$\frac{9}{4}$
D
$2$

Solution

(C) આપેલ વક્ર $y^2 = 4x$ છે,જેનો અર્થ છે કે $x = \frac{y^2}{4}$.
આપણે આ વક્ર,$Y$-અક્ષ $(x = 0)$ અને રેખા $y = 3$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું છે.
આ પ્રદેશ $y = 0$ થી $y = 3$ સુધી સીમિત છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ સંકલન $\int_{0}^{3} x \, dy$ દ્વારા મળે છે.
$x = \frac{y^2}{4}$ મૂકતા,આપણને $A = \int_{0}^{3} \frac{y^2}{4} \, dy$ મળે છે.
$A = \frac{1}{4} \left[ \frac{y^3}{3} \right]_{0}^{3}$.
$A = \frac{1}{4} \left( \frac{27}{3} - 0 \right) = \frac{1}{4} \times 9 = \frac{9}{4}$ ચોરસ એકમ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
264
EasyMCQ
વક્ર $y=\cos x$,$x=\frac{\pi}{2}$ અને $x=\frac{3 \pi}{2}$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) ક્ષેત્રફળ $A$ એ આપેલ અંતરાલ પર વિધેયના માનાંકનું સંકલન છે:
$A = \int_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{3\pi}{2}} |\cos x| \, dx$
અંતરાલ $(\frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{2})$ માં,$\cos x$ ની કિંમત ઋણ હોય છે.
તેથી,$|\cos x| = -\cos x$ થાય.
$A = \int_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{3\pi}{2}} -\cos x \, dx$
$A = -[\sin x]_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{3\pi}{2}}$
$A = -(\sin(\frac{3\pi}{2}) - \sin(\frac{\pi}{2}))$
$A = -(-1 - 1) = -(-2) = 2$
આમ,ક્ષેત્રફળ $2$ ચોરસ એકમ છે.
265
EasyMCQ
ઉપવલય $\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{9} = 1$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ . . . . . . છે.
A
$144 \pi$
B
$12$
C
$12 \pi$
D
$\frac{16 \pi}{9}$

Solution

(C) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} = 1$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $a^2 = 16$ અને $b^2 = 9$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $a = 4$ અને $b = 3$ થાય.
ઉપવલય દ્વારા ઘેરાયેલા ક્ષેત્રફળનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે.
$a$ અને $b$ ની કિંમતો મૂકતા,આપણને $A = \pi \times 4 \times 3 = 12 \pi$ મળે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
266
EasyMCQ
ઉપવલય $9x^2 + 4y^2 = 36$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે. ($\pi$ માં)
A
$36$
B
$12$
C
$6$
D
$72$

Solution

(C) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $9x^2 + 4y^2 = 36$ છે।
બંને બાજુ $36$ વડે ભાગતા, આપણને મળે છે:
$\frac{9x^2}{36} + \frac{4y^2}{36} = 1$
$\frac{x^2}{4} + \frac{y^2}{9} = 1$
આ સમીકરણ $\frac{x^2}{b^2} + \frac{y^2}{a^2} = 1$ ના સ્વરૂપમાં છે, જ્યાં $a^2 = 9$ અને $b^2 = 4$ છે।
તેથી, $a = 3$ અને $b = 2$ મળે।
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે।
કિંમતો મૂકતા, આપણને મળે છે:
$A = \pi \times 3 \times 2 = 6\pi$ ચોરસ એકમ।
267
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 12x$ અને તેના નાભિલંબ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$12$
B
$24$
C
$18$
D
$30$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 12x$ છે. તેને $y^2 = 4ax$ સાથે સરખાવતા,આપણને $4a = 12$ મળે છે,તેથી $a = 3$.
નાભિલંબ એ રેખા $x = a = 3$ છે.
પરવલય અને તેના નાભિલંબ દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ $A = 2 \int_{0}^{a} y \, dx = 2 \int_{0}^{3} \sqrt{12x} \, dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$A = 2 \times \sqrt{12} \int_{0}^{3} x^{1/2} \, dx = 2 \times 2\sqrt{3} \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{3}$.
$A = 4\sqrt{3} \times \frac{2}{3} \times (3)^{3/2} = \frac{8\sqrt{3}}{3} \times 3\sqrt{3} = 8 \times 3 = 24$ ચોરસ એકમ.
268
EasyMCQ
વક્ર $y^2 = 4x$,$Y$-અક્ષ અને રેખા $y = 3$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$2$
B
$\frac{9}{4}$
C
$\frac{9}{13}$
D
$\frac{9}{2}$

Solution

(B) આપેલ વક્ર $y^2 = 4x$ છે,જેનો અર્થ છે કે $x = \frac{y^2}{4}$.
પ્રદેશ $Y$-અક્ષ $(x = 0)$,વક્ર $x = \frac{y^2}{4}$ અને રેખા $y = 3$ દ્વારા આવૃત હોવાથી,ક્ષેત્રફળ $A$ એ $y = 0$ થી $y = 3$ સુધીના સંકલન દ્વારા મળે છે.
$A = \int_{0}^{3} x \, dy = \int_{0}^{3} \frac{y^2}{4} \, dy$
$A = \frac{1}{4} \left[ \frac{y^3}{3} \right]_{0}^{3}$
$A = \frac{1}{4} \left( \frac{3^3}{3} - 0 \right) = \frac{1}{4} \times \frac{27}{3} = \frac{9}{4}$ ચોરસ એકમ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
269
EasyMCQ
વક્ર $y = \cos x$,$x = -\frac{\pi}{2}$ અને $x = \pi$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$3$
B
$1$
C
$2$
D
$\frac{3}{2}$

Solution

(A) ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = -\frac{\pi}{2}$ થી $x = \pi$ સુધી વિધેય $y = \cos x$ ના માનાંકનું સંકલન છે.
$A = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\pi} |\cos x| \, dx$.
$x \in [-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ માટે $\cos x \ge 0$ અને $x \in [\frac{\pi}{2}, \pi]$ માટે $\cos x \le 0$ હોવાથી,આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીએ છીએ:
$A = \int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \cos x \, dx + \int_{\frac{\pi}{2}}^{\pi} (-\cos x) \, dx$.
પ્રથમ ભાગનું મૂલ્ય:
$\int_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} \cos x \, dx = [\sin x]_{-\frac{\pi}{2}}^{\frac{\pi}{2}} = \sin(\frac{\pi}{2}) - \sin(-\frac{\pi}{2}) = 1 - (-1) = 2$.
બીજા ભાગનું મૂલ્ય:
$\int_{\frac{\pi}{2}}^{\pi} -\cos x \, dx = [-\sin x]_{\frac{\pi}{2}}^{\pi} = -(\sin \pi - \sin \frac{\pi}{2}) = -(0 - 1) = 1$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $A = 2 + 1 = 3$ ચોરસ એકમ.
270
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 4x$ અને તેના નાભિલંબ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{8}{3}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{16}{3}$
D
$\frac{32}{3}$

Solution

(A) પરવલયનું સમીકરણ $y^2 = 4ax$ છે,જ્યાં $4a = 4$,તેથી $a = 1$.
પરવલયનું નાભિ $(a, 0) = (1, 0)$ છે.
નાભિલંબ એ રેખા $x = 1$ છે.
પરવલય અને નાભિલંબ દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ $A = 2 \int_{0}^{1} y \, dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$y^2 = 4x$ હોવાથી,$y = 2\sqrt{x}$ મળે.
$A = 2 \int_{0}^{1} 2\sqrt{x} \, dx = 4 \int_{0}^{1} x^{1/2} \, dx$.
$A = 4 \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{1} = 4 \times \frac{2}{3} [x^{3/2}]_{0}^{1}$.
$A = \frac{8}{3} [1 - 0] = \frac{8}{3}$ ચોરસ એકમ.
271
EasyMCQ
વક્ર $y = \sin(\pi x)$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા $x \in [0, 2]$ માટે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$2 \pi$
B
$\pi$
C
$\frac{4}{\pi}$
D
$\frac{\pi}{4}$

Solution

(C) ક્ષેત્રફળ $A$ એ અંતરાલ $[0, 2]$ પર વિધેયના માનાંકનું સંકલન છે.
$A = \int_{0}^{2} |\sin(\pi x)| \, dx$
અહીં $x \in [0, 1]$ માટે $\sin(\pi x) \ge 0$ અને $x \in [1, 2]$ માટે $\sin(\pi x) \le 0$ હોવાથી,આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીશું:
$A = \int_{0}^{1} \sin(\pi x) \, dx + \int_{1}^{2} -\sin(\pi x) \, dx$
પ્રથમ ભાગનું મૂલ્ય:
$\int_{0}^{1} \sin(\pi x) \, dx = [-\frac{\cos(\pi x)}{\pi}]_{0}^{1} = -\frac{1}{\pi}(\cos(\pi) - \cos(0)) = -\frac{1}{\pi}(-1 - 1) = \frac{2}{\pi}$
બીજા ભાગનું મૂલ્ય:
$\int_{1}^{2} -\sin(\pi x) \, dx = [\frac{\cos(\pi x)}{\pi}]_{1}^{2} = \frac{1}{\pi}(\cos(2\pi) - \cos(\pi)) = \frac{1}{\pi}(1 - (-1)) = \frac{2}{\pi}$
કુલ ક્ષેત્રફળ $A = \frac{2}{\pi} + \frac{2}{\pi} = \frac{4}{\pi}$ ચોરસ એકમ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
272
EasyMCQ
વક્ર $y=9-x^2$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=0$ તથા $x=3$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$18$
B
$9$
C
$27$
D
$36$

Solution

(A) વક્ર $y=f(x)$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=a$ તથા $x=b$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A = \int_{a}^{b} |f(x)| dx$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,વક્ર $y = 9 - x^2$ છે અને સીમાઓ $x=0$ થી $x=3$ છે.
$x \in [0, 3]$ માટે $9 - x^2 \geq 0$ હોવાથી,ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ મળે:
$A = \int_{0}^{3} (9 - x^2) dx$
$A = [9x - \frac{x^3}{3}]_{0}^{3}$
$A = (9(3) - \frac{3^3}{3}) - (9(0) - \frac{0^3}{3})$
$A = (27 - \frac{27}{3}) - 0$
$A = 27 - 9 = 18$ ચોરસ એકમ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
273
EasyMCQ
આપેલ આકૃતિમાં ઉપવલય $\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{9}=1$ ના છાયાંકિત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
Question diagram
A
$3(\pi-2)$
B
$12(\pi-2)$
C
$4(\pi-2)$
D
$12 \pi$

Solution

(A) ઉપવલયનું સમીકરણ $\frac{x^2}{16}+\frac{y^2}{9}=1$ છે,જેને $\frac{x^2}{4^2}+\frac{y^2}{3^2}=1$ તરીકે લખી શકાય. અહીં,$a=4$ અને $b=3$ છે.
આકૃતિ પરથી,છાયાંકિત પ્રદેશ પ્રથમ ચરણમાં ઉપવલય દ્વારા ઘેરાયેલો છે,જે $x=0$ થી $x=4$ ની વચ્ચે છે,અને રેખા $(0,3)$ અને $(4,0)$ ને જોડે છે.
$(0,3)$ અને $(4,0)$ માંથી પસાર થતી રેખાનું સમીકરણ $\frac{x}{4}+\frac{y}{3}=1$ છે,જે $y = \frac{3}{4}(4-x)$ આપે છે.
છાયાંકિત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ એ પ્રથમ ચરણમાં ઉપવલયની નીચેના ક્ષેત્રફળમાંથી રેખાની નીચેના ક્ષેત્રફળને બાદ કરવાથી મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_{0}^{4} \frac{3}{4}\sqrt{16-x^2} \, dx - \int_{0}^{4} \frac{3}{4}(4-x) \, dx$.
$= \frac{3}{4} \left[ \frac{x}{2}\sqrt{16-x^2} + \frac{16}{2}\sin^{-1}(\frac{x}{4}) \right]_{0}^{4} - \frac{3}{4} \left[ 4x - \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{4}$.
$= \frac{3}{4} [0 + 8(\frac{\pi}{2})] - \frac{3}{4} [16 - 8] = 3\pi - 6 = 3(\pi-2)$ ચોરસ એકમ.
274
EasyMCQ
વક્ર $x + 2y + 8 = 0$ અને રેખાઓ $y = -3$ તથા $y = -1$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$4$
B
$6$
C
$8$
D
$16$

Solution

(C) આપેલ વક્રનું સમીકરણ $x + 2y + 8 = 0$ છે,જેને $x = -2y - 8$ તરીકે લખી શકાય.
વક્ર $x = f(y)$ અને રેખાઓ $y = c$ તથા $y = d$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A = \int_{c}^{d} |x| \, dy$ દ્વારા મળે છે.
અહીં,$c = -3$ અને $d = -1$ છે.
તેથી,$A = \int_{-3}^{-1} |-2y - 8| \, dy$.
કારણ કે $y \in [-3, -1]$ માટે,$-2y - 8$ ની કિંમત ઋણ છે (દા.ત.,$y = -2$ માટે,$-2(-2) - 8 = -4$),તેથી $|-2y - 8| = 2y + 8$ થાય.
આમ,$A = \int_{-3}^{-1} (2y + 8) \, dy$.
સંકલન કરતા,$A = [y^2 + 8y]_{-3}^{-1}$.
સીમાઓ મૂકતા: $A = ((-1)^2 + 8(-1)) - ((-3)^2 + 8(-3))$.
$A = (1 - 8) - (9 - 24) = -7 - (-15) = -7 + 15 = 8$.
તેથી,ક્ષેત્રફળ $8$ ચોરસ એકમ છે.
275
EasyMCQ
પરવલય $y^2 = 4ax$ અને તેના નાભિલંબ (latus rectum) દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $24$ ચોરસ એકમ છે. તો,$a = $ . . . . . . .
A
$9$
B
$\pm 3$
C
$\pm \frac{3}{2}$
D
$\pm 6$

Solution

(B) પરવલય $y^2 = 4ax$ અને તેના નાભિલંબ $x = a$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = 2 \int_{0}^{a} \sqrt{4ax} \, dx$
$A = 2 \times 2\sqrt{a} \int_{0}^{a} x^{1/2} \, dx$
$A = 4\sqrt{a} \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{a}$
$A = 4\sqrt{a} \times \frac{2}{3} \times a^{3/2} = \frac{8}{3} a^2$
આપેલ છે કે ક્ષેત્રફળ $24$ ચોરસ એકમ છે,તેથી:
$\frac{8}{3} a^2 = 24$
$a^2 = 24 \times \frac{3}{8} = 9$
$a = \pm 3$
આમ,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
276
EasyMCQ
વક્ર $y = x^2 - x - 6$,$x$-અક્ષ $(y = 0)$ અને રેખાઓ $x = -1$ તથા $x = 1$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{125}{6}$
B
$\frac{37}{6}$
C
$\frac{37}{3}$
D
$\frac{34}{3}$

Solution

(D) ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = -1$ થી $x = 1$ સુધીના વિધેય $y = x^2 - x - 6$ ના માનાંકનું સંકલન છે.
પ્રથમ,આપણે તપાસીએ કે શું વક્ર અંતરાલ $[-1, 1]$ માં $x$-અક્ષને છેદે છે.
$y = 0$ લેતા,$x^2 - x - 6 = 0$ મળે,જેના અવયવો $(x - 3)(x + 2) = 0$ થાય છે.
શૂન્યો $x = 3$ અને $x = -2$ છે.
આ બંને કિંમતો અંતરાલ $[-1, 1]$ માં આવતી નથી,તેથી વિધેય $y = x^2 - x - 6$ આ અંતરાલમાં ચિહ્ન બદલતું નથી.
$x \in [-1, 1]$ માટે,$x^2 - x - 6$ ઋણ છે (દા.ત.,$x = 0$ માટે,$y = -6$).
તેથી,ક્ષેત્રફળ $A = \int_{-1}^{1} |x^2 - x - 6| \, dx = \int_{-1}^{1} -(x^2 - x - 6) \, dx$ થશે.
$A = - \left[ \frac{x^3}{3} - \frac{x^2}{2} - 6x \right]_{-1}^{1}$.
$A = - \left[ (\frac{1}{3} - \frac{1}{2} - 6) - (-\frac{1}{3} - \frac{1}{2} + 6) \right]$.
$A = - \left[ \frac{1}{3} - \frac{1}{2} - 6 + \frac{1}{3} + \frac{1}{2} - 6 \right]$.
$A = - \left[ \frac{2}{3} - 12 \right] = - \left[ \frac{2 - 36}{3} \right] = - \left[ -\frac{34}{3} \right] = \frac{34}{3}$ ચોરસ એકમ.
277
EasyMCQ
વક્ર $f(x) = \sin(\pi x)$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા $x \in [1, 3]$ માટે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{1}{\pi}$
B
$\frac{2}{\pi}$
C
$\frac{3}{\pi}$
D
$\frac{4}{\pi}$

Solution

(D) ક્ષેત્રફળ $A$ એ અંતરાલ $[1, 3]$ પર વિધેયના માનાંકનું સંકલન છે.
$A = \int_{1}^{3} |\sin(\pi x)| \, dx$.
કારણ કે $\sin(\pi x)$ એ $x = 2$ આગળ ચિહ્ન બદલે છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીએ છીએ:
$A = \int_{1}^{2} |\sin(\pi x)| \, dx + \int_{2}^{3} |\sin(\pi x)| \, dx$.
અંતરાલ $[1, 2]$ માં,$\sin(\pi x) \leq 0$ છે,તેથી $|\sin(\pi x)| = -\sin(\pi x)$.
અંતરાલ $[2, 3]$ માં,$\sin(\pi x) \geq 0$ છે,તેથી $|\sin(\pi x)| = \sin(\pi x)$.
$A = \int_{1}^{2} -\sin(\pi x) \, dx + \int_{2}^{3} \sin(\pi x) \, dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$A = \left[ \frac{\cos(\pi x)}{\pi} \right]_{1}^{2} + \left[ -\frac{\cos(\pi x)}{\pi} \right]_{2}^{3}$.
$A = \frac{1}{\pi} (\cos(2\pi) - \cos(\pi)) - \frac{1}{\pi} (\cos(3\pi) - \cos(2\pi))$.
$A = \frac{1}{\pi} (1 - (-1)) - \frac{1}{\pi} (-1 - 1) = \frac{2}{\pi} + \frac{2}{\pi} = \frac{4}{\pi}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
278
EasyMCQ
વક્ર $y = \cos x$,$x = \frac{\pi}{2}$,$x = \frac{3\pi}{2}$ અને $y = 0$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$4$
B
$2$
C
$-2$
D
$1$

Solution

(B) ક્ષેત્રફળ $A$ એ અંતરાલ $[\frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{2}]$ પર વિધેયના માનાંકનું સંકલન છે.
$A = \int_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{3\pi}{2}} |\cos x| \, dx$
અંતરાલ $[\frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{2}]$ માં,$\cos x$ એ $(\frac{\pi}{2}, \frac{3\pi}{2}]$ અંતરાલમાં ઋણ છે.
તેથી,$|\cos x| = -\cos x$.
$A = \int_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{3\pi}{2}} -\cos x \, dx$
$A = -[\sin x]_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{3\pi}{2}}$
$A = -[\sin(\frac{3\pi}{2}) - \sin(\frac{\pi}{2})]$
$A = -[-1 - 1]$
$A = -[-2] = 2$ ચોરસ એકમ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
279
EasyMCQ
વક્ર $y = -2\sqrt{x}$ અને રેખાઓ $x = 0$,$x = 1$ તથા $y = 0$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{4}{3}$
B
$-\frac{4}{3}$
C
$\frac{8}{3}$
D
$\frac{2}{3}$

Solution

(A) વક્ર $y = f(x)$,$x$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = a$ તથા $x = b$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A = \int_{a}^{b} |f(x)| \, dx$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં આપેલ વક્ર $y = -2\sqrt{x}$,રેખાઓ $x = 0$ અને $x = 1$ તથા $x$-અક્ષ $(y = 0)$ માટે ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ છે:
$A = \int_{0}^{1} |-2\sqrt{x}| \, dx$
$A = \int_{0}^{1} 2\sqrt{x} \, dx$
$A = 2 \int_{0}^{1} x^{1/2} \, dx$
$A = 2 \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{1}$
$A = 2 \times \frac{2}{3} [x^{3/2}]_{0}^{1}$
$A = \frac{4}{3} (1^{3/2} - 0^{3/2})$
$A = \frac{4}{3}$ ચોરસ એકમ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
280
EasyMCQ
પરવલય $y = x^2 + 2$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = 1$ તથા $x = 2$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{9}{2}$
B
$\frac{7}{3}$
C
$\frac{13}{3}$
D
$\frac{32}{3}$

Solution

(C) વક્ર $y = f(x)$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = a$ તથા $x = b$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A = \int_{a}^{b} y \, dx$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં વક્ર $y = x^2 + 2$ અને સીમાઓ $x = 1$ તથા $x = 2$ આપેલ છે,તેથી ક્ષેત્રફળ:
$A = \int_{1}^{2} (x^2 + 2) \, dx$
વિધેયનું સંકલન કરતા:
$A = [\frac{x^3}{3} + 2x]_{1}^{2}$
ઉપરની અને નીચેની સીમાઓ મૂકતા:
$A = (\frac{2^3}{3} + 2(2)) - (\frac{1^3}{3} + 2(1))$
$A = (\frac{8}{3} + 4) - (\frac{1}{3} + 2)$
$A = (\frac{8 + 12}{3}) - (\frac{1 + 6}{3})$
$A = \frac{20}{3} - \frac{7}{3} = \frac{13}{3}$
આમ,ક્ષેત્રફળ $\frac{13}{3}$ ચોરસ એકમ છે.
281
EasyMCQ
ઉપવલય $25x^2 + 16y^2 = 400$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે. ($\pi$ માં)
A
$16$
B
$20$
C
$25$
D
$40$

Solution

(B) આપેલ ઉપવલયનું સમીકરણ $25x^2 + 16y^2 = 400$ છે।
બંને બાજુ $400$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$\frac{25x^2}{400} + \frac{16y^2}{400} = 1$
$\frac{x^2}{16} + \frac{y^2}{25} = 1$
આને પ્રમાણિત સમીકરણ $\frac{x^2}{b^2} + \frac{y^2}{a^2} = 1$ સાથે સરખાવતા,$a^2 = 25$ અને $b^2 = 16$ મળે છે।
તેથી,$a = 5$ અને $b = 4$।
ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ શોધવાનું સૂત્ર $A = \pi ab$ છે।
કિંમતો મૂકતા,$A = \pi \times 5 \times 4 = 20\pi$ ચોરસ એકમ।
282
EasyMCQ
વક્ર $y = \cos x$,$x = 0$ અને $x = 3\pi$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$3$
B
$2$
C
$4$
D
$6$

Solution

(D) ક્ષેત્રફળ $A$ એ વિધેયના નિરપેક્ષ મૂલ્યના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{0}^{3\pi} |\cos x| \, dx$
કારણ કે $\cos x$ વિધેય $x = \frac{\pi}{2}$,$x = \frac{3\pi}{2}$ અને $x = \frac{5\pi}{2}$ આગળ ચિહ્ન બદલે છે,તેથી આપણે સંકલનને વિભાજિત કરીએ છીએ:
$A = \int_{0}^{\pi/2} \cos x \, dx - \int_{\pi/2}^{3\pi/2} \cos x \, dx + \int_{3\pi/2}^{5\pi/2} \cos x \, dx - \int_{5\pi/2}^{3\pi} \cos x \, dx$
દરેક ભાગની ગણતરી કરતા:
$|\sin x|_{0}^{\pi/2} = |1 - 0| = 1$
$|\sin x|_{\pi/2}^{3\pi/2} = |-1 - 1| = |-2| = 2$
$|\sin x|_{3\pi/2}^{5\pi/2} = |1 - (-1)| = |2| = 2$
$|\sin x|_{5\pi/2}^{3\pi} = |0 - 1| = |-1| = 1$
આ મૂલ્યોનો સરવાળો કરતા: $A = 1 + 2 + 2 + 1 = 6$ ચોરસ એકમ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
283
EasyMCQ
વક્ર $5y = 5 - x$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = 1$ તથા $x = 4$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$1.5$
B
$2.4$
C
$5$
D
$1.2$

Solution

(A) આપેલ વક્ર $5y = 5 - x$ છે,જેને $y = 1 - \frac{x}{5}$ તરીકે લખી શકાય.
વક્ર,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = 1$ તથા $x = 4$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે નિશ્ચિત સંકલનનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$\text{Area} = \int_{1}^{4} y \, dx$
$\text{Area} = \int_{1}^{4} (1 - \frac{x}{5}) \, dx$
$x$ ની સાપેક્ષમાં સંકલન કરતા:
$\text{Area} = [x - \frac{x^2}{10}]_{1}^{4}$
સીમાઓ મૂકતા:
$\text{Area} = (4 - \frac{16}{10}) - (1 - \frac{1}{10})$
$\text{Area} = (4 - 1.6) - (1 - 0.1)$
$\text{Area} = 2.4 - 0.9 = 1.5$
આમ,ક્ષેત્રફળ $1.5$ ચોરસ એકમ છે,જે $\frac{3}{2}$ ચોરસ એકમ થાય છે.
284
EasyMCQ
વક્ર $y=|x-3|$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=0$ તથા $x=2$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$2$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{9}{2}$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ વક્ર $y = |x - 3|$ છે.
અંતરાલ $x \in [0, 2]$ માટે,પદ $(x - 3)$ હંમેશા ઋણ છે,તેથી $|x - 3| = -(x - 3) = 3 - x$ થાય.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ સંકલન $\int_{0}^{2} (3 - x) \, dx$ દ્વારા મળે છે.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા: $A = [3x - \frac{x^2}{2}]_{0}^{2}$.
સીમાઓ મૂકતા: $A = (3(2) - \frac{2^2}{2}) - (3(0) - \frac{0^2}{2})$.
$A = (6 - 2) - 0 = 4$ ચોરસ એકમ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
285
EasyMCQ
પ્રથમ ચરણમાં વર્તુળ $x^2+y^2=16$ અને રેખાઓ $x=0$ તથા $x=4$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે। ($\pi$ માં)
A
$2$
B
$4$
C
$8$
D
$16$

Solution

(B) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = 16$ છે, જેને $x^2 + y^2 = 4^2$ તરીકે લખી શકાય। આ ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ પર કેન્દ્રિત અને $r = 4$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ છે।
પ્રથમ ચરણમાં, વર્તુળનું સમીકરણ $y = \sqrt{16 - x^2}$ છે।
આ પ્રદેશ $x = 0$ અને $x = 4$ રેખાઓ દ્વારા પ્રથમ ચરણમાં આવૃત છે।
ક્ષેત્રફળ $A$ સંકલન દ્વારા મળે છે: $A = \int_{0}^{4} y \, dx = \int_{0}^{4} \sqrt{16 - x^2} \, dx$.
પ્રમાણિત સંકલન સૂત્ર $\int \sqrt{a^2 - x^2} \, dx = \frac{x}{2} \sqrt{a^2 - x^2} + \frac{a^2}{2} \sin^{-1}(\frac{x}{a}) + C$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A = [\frac{x}{2} \sqrt{16 - x^2} + \frac{16}{2} \sin^{-1}(\frac{x}{4})]_{0}^{4}$.
$A = [\frac{4}{2} \sqrt{16 - 16} + 8 \sin^{-1}(1)] - [0 + 8 \sin^{-1}(0)]$.
$A = [0 + 8(\frac{\pi}{2})] - [0 + 0] = 4\pi$.
આમ, ક્ષેત્રફળ $4\pi$ ચોરસ એકમ છે।
286
EasyMCQ
વક્ર $y = x^2 - x$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{1}{2}$
B
$\frac{1}{6}$
C
$\frac{5}{6}$
D
$\frac{6}{5}$

Solution

(B) વક્ર $y = x^2 - x$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે સૌ પ્રથમ $y = 0$ લઈને $X$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુઓ શોધીએ.
$x^2 - x = 0 \implies x(x - 1) = 0$.
તેથી,છેદબિંદુઓ $x = 0$ અને $x = 1$ છે.
અંતરાલ $(0, 1)$ માં વક્ર $y = x^2 - x$ એ $X$-અક્ષની નીચે આવેલું છે કારણ કે કોઈપણ $x \in (0, 1)$ માટે,$x^2 < x$,તેથી $y < 0$.
ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \left| \int_{0}^{1} (x^2 - x) \, dx \right|$
$A = \left| \left[ \frac{x^3}{3} - \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{1} \right|$
$A = \left| \left( \frac{1}{3} - \frac{1}{2} \right) - (0 - 0) \right|$
$A = \left| -\frac{1}{6} \right| = \frac{1}{6}$ ચોરસ એકમ.
287
EasyMCQ
વક્ર $2y = -x + 8$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = 3$ તથા $x = 5$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$2$

Solution

(B) આપેલ વક્રનું સમીકરણ $2y = -x + 8$ છે,તેથી $y = \frac{-x + 8}{2} = -\frac{1}{2}x + 4$ લખી શકાય.
વક્ર,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = 3$ તથા $x = 5$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે આપણે નિશ્ચિત સંકલનનો ઉપયોગ કરીશું:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \int_{3}^{5} y \, dx = \int_{3}^{5} (-\frac{1}{2}x + 4) \, dx$.
વિધેયનું સંકલન કરતા:
$\int (-\frac{1}{2}x + 4) \, dx = [-\frac{1}{2} \cdot \frac{x^2}{2} + 4x] = [-\frac{x^2}{4} + 4x]$.
હવે,$3$ થી $5$ સુધીની સીમાઓ લાગુ કરતા:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = [-\frac{5^2}{4} + 4(5)] - [-\frac{3^2}{4} + 4(3)]$.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = [-\frac{25}{4} + 20] - [-\frac{9}{4} + 12]$.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = [-\frac{25}{4} + \frac{80}{4}] - [-\frac{9}{4} + \frac{48}{4}]$.
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \frac{55}{4} - \frac{39}{4} = \frac{16}{4} = 4$.
આમ,ક્ષેત્રફળ $4$ ચોરસ એકમ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
288
EasyMCQ
વક્ર $y = 2x^2$,$X$-અક્ષ અને રેખા $x = 1$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{2}{3}$
B
$1$
C
$\frac{1}{3}$
D
$2$

Solution

(A) વક્ર $y = f(x)$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = a$ તથા $x = b$ દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ $A = \int_{a}^{b} |f(x)| \, dx$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં આપેલ વક્ર $y = 2x^2$,$X$-અક્ષ અને રેખા $x = 1$ છે,તેથી પ્રદેશ $x = 0$ થી $x = 1$ ની વચ્ચે છે.
આમ,ક્ષેત્રફળ $A = \int_{0}^{1} 2x^2 \, dx$.
સંકલન કરતા: $A = 2 \left[ \frac{x^3}{3} \right]_{0}^{1}$.
$A = 2 \left( \frac{1^3}{3} - \frac{0^3}{3} \right) = 2 \left( \frac{1}{3} \right) = \frac{2}{3}$ ચોરસ એકમ.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
289
EasyMCQ
વક્ર $y = 5 \sin x$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = 0$ તથા $x = \frac{\pi}{2}$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$1$
B
$\frac{5}{2}$
C
$\frac{1}{5}$
D
$5$

Solution

(D) વક્ર $y = f(x)$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = a$ તથા $x = b$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A = \int_{a}^{b} |f(x)| \, dx$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
અહીં,$f(x) = 5 \sin x$,$a = 0$,અને $b = \frac{\pi}{2}$ છે.
$0 \leq x \leq \frac{\pi}{2}$ માટે $\sin x \geq 0$ હોવાથી:
$A = \int_{0}^{\frac{\pi}{2}} 5 \sin x \, dx$
$A = 5 [-\cos x]_{0}^{\frac{\pi}{2}}$
$A = 5 [-\cos(\frac{\pi}{2}) - (-\cos(0))]$
$A = 5 [0 + 1]$
$A = 5 \times 1 = 5$ ચોરસ એકમ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
290
EasyMCQ
વક્ર $y=x$,રેખાઓ $x=1$ અને $x=10$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ સંકલનનો ઉપયોગ કરીને . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$99$
B
$\frac{99}{2}$
C
$50$
D
$100$

Solution

(B) વક્ર $y=x$ અને રેખાઓ $x=1$ તથા $x=10$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે નિશ્ચિત સંકલનનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
ક્ષેત્રફળ $= \int_{a}^{b} y \, dx$
અહીં,$a = 1$,$b = 10$,અને $y = x$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_{1}^{10} x \, dx$
$= \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{1}^{10}$
$= \frac{10^2}{2} - \frac{1^2}{2}$
$= \frac{100}{2} - \frac{1}{2}$
$= \frac{99}{2} \text{ ચોરસ એકમ.}$
291
EasyMCQ
વક્ર $y = x^2 - x - 6$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{50}{3}$
B
$\frac{25}{6}$
C
$\frac{125}{6}$
D
$\frac{5}{6}$

Solution

(C) વક્ર $y = x^2 - x - 6$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા $y = 0$ લઈને વક્ર $X$-અક્ષને ક્યાં છેદે છે તે શોધીએ.
$x^2 - x - 6 = 0$
$(x - 3)(x + 2) = 0$
તેથી,છેદબિંદુઓ $x = -2$ અને $x = 3$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = -2$ થી $x = 3$ સુધીના વિધેયના નિરપેક્ષ મૂલ્યનું સંકલન છે:
$A = \int_{-2}^{3} |x^2 - x - 6| \, dx$
પરવલય ઉપરની તરફ ખુલે છે અને તેના શૂન્યોની વચ્ચે $X$-અક્ષની નીચે રહેલું હોવાથી,આ અંતરાલમાં $y$ ની કિંમત ઋણ છે.
$A = - \int_{-2}^{3} (x^2 - x - 6) \, dx$
$A = - [\frac{x^3}{3} - \frac{x^2}{2} - 6x]_{-2}^{3}$
નિશ્ચિત સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$x = 3$ માટે: $(\frac{27}{3} - \frac{9}{2} - 18) = 9 - 4.5 - 18 = -13.5$
$x = -2$ માટે: $(\frac{-8}{3} - \frac{4}{2} + 12) = -2.666 - 2 + 12 = 7.333$
$A = - (-13.5 - 7.333) = - (-20.833) = 20.833$
અપૂર્ણાંકમાં ફેરવતા: $20.833 = \frac{125}{6}$ ચોરસ એકમ.
292
EasyMCQ
વક્ર $y = \cos x$,$-\frac{\pi}{2} \leq x \leq \frac{\pi}{2}$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$1/2$
B
$1$
C
$3/2$
D
$2$

Solution

(D) વક્ર $y = \cos x$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = -\frac{\pi}{2}$ તથા $x = \frac{\pi}{2}$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} |\cos x| \, dx$
અહીં $x \in [-\frac{\pi}{2}, \frac{\pi}{2}]$ માટે $\cos x \geq 0$ હોવાથી:
$A = \int_{-\pi/2}^{\pi/2} \cos x \, dx$
$A = [\sin x]_{-\pi/2}^{\pi/2}$
$A = \sin(\frac{\pi}{2}) - \sin(-\frac{\pi}{2})$
$A = 1 - (-1) = 1 + 1 = 2$
આમ,ક્ષેત્રફળ $2$ ચોરસ એકમ છે.
293
EasyMCQ
વક્ર $y=|x-5|$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=5$ તથા $x=6$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$0.75$
B
$0.25$
C
$0.5$
D
$1.25$

Solution

(C) ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x=5$ થી $x=6$ સુધીના વિધેય $y = |x-5|$ ના નિશ્ચિત સંકલન દ્વારા મળે છે.
અંતરાલ $[5, 6]$ માં $x \ge 5$ હોવાથી,$|x-5| = x-5$ થાય.
તેથી,$A = \int_{5}^{6} (x-5) \, dx$.
ધારો કે $u = x-5$,તો $du = dx$. જ્યારે $x=5$ ત્યારે $u=0$ અને જ્યારે $x=6$ ત્યારે $u=1$.
$A = \int_{0}^{1} u \, du = \left[ \frac{u^2}{2} \right]_{0}^{1} = \frac{1}{2} - 0 = 0.5$ ચોરસ એકમ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
294
EasyMCQ
પરવલય $y=x^2$ અને રેખા $y=4$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{64}{3}$
B
$\frac{16}{3}$
C
$\frac{8}{3}$
D
$\frac{32}{3}$

Solution

(D) આ પ્રદેશ $y=x^2$ અને $y=4$ દ્વારા આવૃત છે.
પ્રથમ,$x^2 = 4$ લઈને છેદબિંદુઓ શોધો,જે $x = \pm 2$ આપે છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = -2$ થી $x = 2$ સુધી ઉપરના વક્રમાંથી નીચેના વક્રને બાદ કરીને સંકલન કરવાથી મળે છે:
$A = \int_{-2}^{2} (4 - x^2) dx$
વિધેય $y$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત હોવાથી,$A = 2 \int_{0}^{2} (4 - x^2) dx$.
$A = 2 [4x - \frac{x^3}{3}]_{0}^{2}$
$A = 2 [(4(2) - \frac{2^3}{3}) - (0)]$
$A = 2 [8 - \frac{8}{3}] = 2 [\frac{24-8}{3}] = 2 [\frac{16}{3}] = \frac{32}{3}$ ચોરસ એકમ.
295
EasyMCQ
વક્ર $x+2y=8$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=1, x=5$ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ સંકલનનો ઉપયોગ કરીને . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$5$
B
$30$
C
$10$
D
$20$

Solution

(C) વક્ર $x+2y=8$ ના સમીકરણને $x$ ના સ્વરૂપમાં $y$ તરીકે દર્શાવતા:
$2y = 8 - x$
$y = \frac{8-x}{2} = 4 - \frac{x}{2}$
વક્ર,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x=1$ તથા $x=5$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે નિશ્ચિત સંકલનનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$\text{Area} = \int_{1}^{5} y \, dx$
$\text{Area} = \int_{1}^{5} (4 - \frac{x}{2}) \, dx$
પદવાર સંકલન કરતા:
$\text{Area} = [4x - \frac{x^2}{4}]_{1}^{5}$
સીમાઓ પર કિંમત મૂકતા:
$\text{Area} = (4(5) - \frac{5^2}{4}) - (4(1) - \frac{1^2}{4})$
$\text{Area} = (20 - \frac{25}{4}) - (4 - \frac{1}{4})$
$\text{Area} = 20 - 6.25 - 4 + 0.25$
$\text{Area} = 16 - 6 = 10$
આમ,ક્ષેત્રફળ $10$ ચોરસ એકમ છે.
સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
296
EasyMCQ
વક્ર $y = |x - 5|$,$y = 0$,$x = 0$ અને $x = 2$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$9/2$
B
$7/2$
C
$9$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ વક્ર $y = |x - 5|$ છે.
અંતરાલ $x \in [0, 2]$ હોવાથી,$x - 5 < 0$ થાય,તેથી $|x - 5| = -(x - 5) = 5 - x$ મળે.
ક્ષેત્રફળ $A$ સંકલન દ્વારા નીચે મુજબ મળે:
$A = \int_{0}^{2} (5 - x) \, dx$
$A = [5x - \frac{x^2}{2}]_{0}^{2}$
$A = (5(2) - \frac{2^2}{2}) - (0 - 0)$
$A = 10 - 2 = 8$ ચોરસ એકમ.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
297
EasyMCQ
વક્ર $y = 2 \sqrt{1 - x^2}$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\frac{\pi}{3}$
B
$2 \pi$
C
$\frac{\pi}{2}$
D
$\pi$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ $y = 2 \sqrt{1 - x^2}$ છે.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,આપણને $y^2 = 4(1 - x^2)$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $x^2 + \frac{y^2}{4} = 1$.
આ એક ઉપવલયનું સમીકરણ છે જેમાં અર્ધ-મુખ્ય અક્ષ $a = 2$ ($Y$-અક્ષ પર) અને અર્ધ-ગૌણ અક્ષ $b = 1$ ($X$-અક્ષ પર) છે.
વક્ર $y = 2 \sqrt{1 - x^2}$ હોવાથી,તે ઉપવલયનો ઉપરનો અડધો ભાગ દર્શાવે છે.
વક્ર અને $X$-અક્ષ દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ એ ઉપવલયના ઉપરના અર્ધ ભાગનું ક્ષેત્રફળ છે.
આખા ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ $A = \pi ab = \pi \times 1 \times 2 = 2 \pi$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
તેથી,ઉપરના અર્ધ-ઉપવલયનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \times 2 \pi = \pi$ ચોરસ એકમ થાય.
298
EasyMCQ
વક્ર $y = 2x - x^2$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$4$
B
$\frac{20}{3}$
C
$\frac{4}{3}$
D
$8$

Solution

(C) વક્ર $y = 2x - x^2$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે સૌ પ્રથમ $y = 0$ લઈને $X$-અક્ષ સાથેના છેદબિંદુઓ શોધીએ.
$2x - x^2 = 0$
$x(2 - x) = 0$
તેથી,$x = 0$ અને $x = 2$.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = 0$ થી $x = 2$ સુધીના વક્રના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{0}^{2} (2x - x^2) \, dx$
$A = [x^2 - \frac{x^3}{3}]_{0}^{2}$
$A = (2^2 - \frac{2^3}{3}) - (0^2 - \frac{0^3}{3})$
$A = 4 - \frac{8}{3}$
$A = \frac{12 - 8}{3} = \frac{4}{3}$ ચોરસ એકમ.
299
EasyMCQ
વક્ર $y = \cot x$,રેખાઓ $x = \frac{\pi}{4}$,$x = \frac{\pi}{2}$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\log 2$
B
$\frac{3}{2} \log 2$
C
$\frac{1}{2} \log 2$
D
$2 \log 2$

Solution

(C) ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = \frac{\pi}{4}$ થી $x = \frac{\pi}{2}$ સુધીના વિધેય $y = \cot x$ ના સંકલન દ્વારા મળે છે.
$A = \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{2}} \cot x \, dx$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\int \cot x \, dx = \log |\sin x| + C$.
સીમાઓ લાગુ પાડતા:
$A = [\log |\sin x|]_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{2}}$
$A = \log |\sin(\frac{\pi}{2})| - \log |\sin(\frac{\pi}{4})|$
$A = \log(1) - \log(\frac{1}{\sqrt{2}})$
કારણ કે $\log(1) = 0$ અને $\log(\frac{1}{\sqrt{2}}) = \log(2^{-1/2}) = -\frac{1}{2} \log 2$:
$A = 0 - (-\frac{1}{2} \log 2) = \frac{1}{2} \log 2$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
300
EasyMCQ
વક્ર $y = \tan x$,$x = 0$,$x = \frac{\pi}{4}$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ . . . . . . ચોરસ એકમ છે.
A
$\log 2$
B
$\frac{3}{2} \log 2$
C
$\frac{1}{2} \log 2$
D
$2 \log 2$

Solution

(C) વક્ર $y = f(x)$,$X$-અક્ષ અને રેખાઓ $x = a$ તથા $x = b$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{a}^{b} |y| \, dx$
અહીં,$y = \tan x$,$a = 0$,અને $b = \frac{\pi}{4}$ છે.
અંતરાલ $[0, \frac{\pi}{4}]$ માં $\tan x \geq 0$ હોવાથી:
$A = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \tan x \, dx$
$\tan x$ નું સંકલન $\ln|\sec x|$ થાય છે:
$A = [\ln|\sec x|]_{0}^{\frac{\pi}{4}}$
$A = \ln|\sec(\frac{\pi}{4})| - \ln|\sec(0)|$
$A = \ln(\sqrt{2}) - \ln(1)$
$A = \ln(2^{1/2}) - 0$
$A = \frac{1}{2} \ln 2$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

Application of Integration — Area bounded by region of single curve · Frequently Asked Questions

1Are these Application of Integration questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Application of Integration Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.