Gujarati

Area bounded by region of multi curve Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · Application of Integration · Area bounded by region of multi curve

349+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 349 questions in Gujarati

1
MediumMCQ
જો વક્રો ${y^2} = 4ax$ અને $y = mx$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $\frac{a^2}{3}$ હોય,તો $m$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$-2$
C
$\frac{1}{2}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) વક્રો ${y^2} = 4ax$ અને $y = mx$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y = mx$ ને ${y^2} = 4ax$ માં મૂકતા:
$(mx)^2 = 4ax \Rightarrow m^2x^2 - 4ax = 0 \Rightarrow x(m^2x - 4a) = 0$.
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = \frac{4a}{m^2}$.
ક્ષેત્રફળ $A = \int_0^{4a/m^2} (\sqrt{4ax} - mx) \,dx = \frac{a^2}{3}$.
સંકલન કરતા,$\left[ 2\sqrt{a} \cdot \frac{2}{3}x^{3/2} - \frac{mx^2}{2} \right]_0^{4a/m^2} = \frac{a^2}{3}$.
સીમાઓ મૂકતા: $\frac{4\sqrt{a}}{3} \left( \frac{4a}{m^2} \right)^{3/2} - \frac{m}{2} \left( \frac{4a}{m^2} \right)^2 = \frac{a^2}{3}$.
$\frac{4\sqrt{a}}{3} \cdot \frac{8a^{3/2}}{m^3} - \frac{m}{2} \cdot \frac{16a^2}{m^4} = \frac{a^2}{3}$.
$\frac{32a^2}{3m^3} - \frac{8a^2}{m^3} = \frac{a^2}{3}$.
$\frac{a^2}{m^3} \left( \frac{32}{3} - 8 \right) = \frac{a^2}{3} \Rightarrow \frac{a^2}{m^3} \left( \frac{8}{3} \right) = \frac{a^2}{3}$.
$\frac{8}{m^3} = 1 \Rightarrow m^3 = 8 \Rightarrow m = 2$.
2
MediumMCQ
પરવલય $y^2 = x$ અને રેખા $2y = x$ દ્વારા આવૃત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$4/3$
B
$1$
C
$2/3$
D
$1/3$

Solution

(A) આપેલ વક્રો $y^2 = x$ અને $2y = x$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$x = 2y$ ને $y^2 = x$ માં મૂકતા:
$y^2 = 2y \Rightarrow y^2 - 2y = 0 \Rightarrow y(y - 2) = 0$.
આમ,છેદબિંદુઓ $y = 0$ અને $y = 2$ છે.
વક્રો દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ $A$ એ $y$ ની સાપેક્ષમાં વક્રોના તફાવતનું સંકલન છે:
$A = \int_{0}^{2} (x_{line} - x_{parabola}) dy = \int_{0}^{2} (2y - y^2) dy$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$A = [y^2 - \frac{y^3}{3}]_{0}^{2} = (2^2 - \frac{2^3}{3}) - (0 - 0) = 4 - \frac{8}{3} = \frac{12 - 8}{3} = \frac{4}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$.
3
MediumMCQ
સીધી રેખાઓ $x = 0, x = 2$ અને વક્રો $y = 2^x, y = 2x - x^2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{4}{3} - \frac{1}{\log 2}$
B
$\frac{3}{\log 2} + \frac{4}{3}$
C
$\frac{4}{\log 2} - 1$
D
$\frac{3}{\log 2} - \frac{4}{3}$

Solution

(D) જરૂરી ક્ષેત્રફળ એ $x = 0$ અને $x = 2$ ની મર્યાદાઓ વચ્ચે ઉપરના વક્રમાંથી નીચેના વક્રને બાદ કરીને મેળવેલા સંકલન દ્વારા મળે છે.
ક્ષેત્રફળ = $\int_0^2 [2^x - (2x - x^2)] \, dx$
$= \int_0^2 (2^x - 2x + x^2) \, dx$
$= \left[ \frac{2^x}{\log 2} - x^2 + \frac{x^3}{3} \right]_0^2$
$= \left( \frac{2^2}{\log 2} - 2^2 + \frac{2^3}{3} \right) - \left( \frac{2^0}{\log 2} - 0^2 + \frac{0^3}{3} \right)$
$= \left( \frac{4}{\log 2} - 4 + \frac{8}{3} \right) - \left( \frac{1}{\log 2} \right)$
$= \frac{4}{\log 2} - \frac{1}{\log 2} - 4 + \frac{8}{3}$
$= \frac{3}{\log 2} - \frac{12}{3} + \frac{8}{3}$
$= \frac{3}{\log 2} - \frac{4}{3}$.
4
MediumMCQ
વક્રો $y = x^3$ અને $y = \sqrt{x}$ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$\frac{5}{3}$
B
$\frac{5}{4}$
C
$\frac{5}{12}$
D
$\frac{12}{5}$

Solution

(C) આપેલ વક્રો $y = x^3$ અને $y = \sqrt{x}$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$x^3 = \sqrt{x}$ લો.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$x^6 = x$,જેનો અર્થ છે $x(x^5 - 1) = 0$.
આમ,છેદબિંદુઓ $x = 0$ અને $x = 1$ છે.
અંતરાલ $[0, 1]$ માં,$\sqrt{x} \geq x^3$ છે.
તેથી,જરૂરી ક્ષેત્રફળ $A = \int_{0}^{1} (\sqrt{x} - x^3) \, dx$.
$A = \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} - \frac{x^4}{4} \right]_{0}^{1}$.
$A = \left[ \frac{2}{3}x^{3/2} - \frac{x^4}{4} \right]_{0}^{1}$.
$A = \left( \frac{2}{3} - \frac{1}{4} \right) - (0 - 0)$.
$A = \frac{8 - 3}{12} = \frac{5}{12}$ ચોરસ એકમ.
5
MediumMCQ
પરવલયો $y = x^2 - 1$ અને $y = 1 - x^2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે ($/3$ માં)?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$8$

Solution

(D) આપેલ પરવલયો $y = x^2 - 1$ અને $y = 1 - x^2$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$x^2 - 1 = 1 - x^2$ લો,જે $2x^2 = 2$ આપે છે,તેથી $x^2 = 1$,એટલે કે $x = \pm 1$.
બે વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $x = -1$ થી $x = 1$ સુધી ઉપરના વક્રમાંથી નીચેનો વક્ર બાદ કરીને સંકલન કરવાથી મળે છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_{-1}^{1} ((1 - x^2) - (x^2 - 1)) \, dx$
$= \int_{-1}^{1} (2 - 2x^2) \, dx$
$= 2 \int_{-1}^{1} (1 - x^2) \, dx$
વિધેય યુગ્મ હોવાથી,ક્ષેત્રફળ $= 2 \times 2 \int_{0}^{1} (1 - x^2) \, dx$
$= 4 \left[ x - \frac{x^3}{3} \right]_0^1$
$= 4 \left( 1 - \frac{1}{3} \right) = 4 \left( \frac{2}{3} \right) = \frac{8}{3}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
6
DifficultMCQ
પરવલયો ${y^2 = 4x}$ અને ${x^2 = 4y}$ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{14}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$\frac{3}{4} \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$\frac{3}{16} \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$\frac{16}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(D) આપેલા સમીકરણો ${y^2 = 4x}$ અને ${x^2 = 4y}$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,${y = \frac{x^2}{4}}$ ને ${y^2 = 4x}$ માં મૂકતા:
$(\frac{x^2}{4})^2 = 4x \implies \frac{x^4}{16} = 4x \implies x^4 = 64x \implies x(x^3 - 64) = 0$.
આમ,છેદબિંદુઓ ${x = 0}$ અને ${x = 4}$ છે.
વક્રો વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{0}^{4} (\sqrt{4x} - \frac{x^2}{4}) \, dx$
$A = \int_{0}^{4} (2\sqrt{x} - \frac{x^2}{4}) \, dx$
$A = [2 \cdot \frac{x^{3/2}}{3/2} - \frac{x^3}{12}]_{0}^{4}$
$A = [\frac{4}{3} x^{3/2} - \frac{x^3}{12}]_{0}^{4}$
$A = (\frac{4}{3} \cdot 8 - \frac{64}{12}) - (0 - 0)$
$A = \frac{32}{3} - \frac{16}{3} = \frac{16}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$.
7
MediumMCQ
વક્રો ${y^2} = 8x$ અને $y = x$ દ્વારા આવરી લેવાયેલ ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{128}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$\frac{32}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$\frac{64}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$32 \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(B) આપેલ વક્રો ${y^2} = 8x$ અને $y = x$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y = x$ ને ${y^2} = 8x$ માં મૂકતા:
${x^2} = 8x \Rightarrow {x^2} - 8x = 0 \Rightarrow x(x - 8) = 0$.
આમ,છેદબિંદુઓ $x = 0$ અને $x = 8$ છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ સંકલન દ્વારા મળે છે:
$\text{Area} = \int_{0}^{8} (\sqrt{8x} - x) \, dx = \int_{0}^{8} (2\sqrt{2}x^{1/2} - x) \, dx$.
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$= \left[ 2\sqrt{2} \cdot \frac{x^{3/2}}{3/2} - \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{8} = \left[ \frac{4\sqrt{2}}{3} x^{3/2} - \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{8}$.
સીમાઓ મૂકતા:
$= \left( \frac{4\sqrt{2}}{3} (8)^{3/2} - \frac{8^2}{2} \right) - 0 = \left( \frac{4\sqrt{2}}{3} \cdot 16\sqrt{2} - 32 \right) = \frac{128}{3} - 32 = \frac{128 - 96}{3} = \frac{32}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$.
8
DifficultMCQ
વક્રો $y = \log_e x$ અને $y = (\log_e x)^2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$3 - e$
B
$e - 3$
C
$\frac{1}{2}(3 - e)$
D
$\frac{1}{2}(e - 3)$

Solution

(A) વક્રો $y = \log_e x$ અને $y = (\log_e x)^2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા $\log_e x = (\log_e x)^2$ લઈને છેદબિંદુઓ નક્કી કરીએ.
ધારો કે $u = \log_e x$. તો $u = u^2$,જેનો અર્થ છે $u^2 - u = 0$,તેથી $u(u - 1) = 0$. આમ,$u = 0$ અથવા $u = 1$.
$u = 0$ માટે,$\log_e x = 0 \implies x = 1$. $u = 1$ માટે,$\log_e x = 1 \implies x = e$.
વક્રો $x = 1$ અને $x = e$ પર છેદે છે. અંતરાલ $[1, e]$ માં,$\log_e x \ge (\log_e x)^2$ છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ છે:
$A = \int_1^e [\log_e x - (\log_e x)^2] \, dx$
$A = \int_1^e \log_e x \, dx - \int_1^e (\log_e x)^2 \, dx$
ખંડશઃ સંકલનનો ઉપયોગ કરતા:
$\int \log_e x \, dx = x \log_e x - x$
$\int (\log_e x)^2 \, dx = x(\log_e x)^2 - 2x \log_e x + 2x$
નિશ્ચિત સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$\int_1^e \log_e x \, dx = [x \log_e x - x]_1^e = (e \log_e e - e) - (1 \log_e 1 - 1) = (e - e) - (0 - 1) = 1$
$\int_1^e (\log_e x)^2 \, dx = [x(\log_e x)^2 - 2x \log_e x + 2x]_1^e = (e(1)^2 - 2e(1) + 2e) - (1(0)^2 - 2(1)(0) + 2(1)) = (e - 2e + 2e) - (2) = e - 2$
તેથી,$A = 1 - (e - 2) = 3 - e$.
Solution diagram
9
DifficultMCQ
પરવલયો $y^2 = 4ax$ અને $x^2 = 8ay$ વચ્ચેનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{8}{3}a^2$
B
$\frac{4}{3}a^2$
C
$\frac{32}{3}a^2$
D
$\frac{16}{3}a^2$

Solution

(C) પરવલયો $y^2 = 4ax$ અને $x^2 = 8ay$ વચ્ચેનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ.
પ્રથમ સમીકરણ પરથી,$y = \sqrt{4ax} = 2\sqrt{a}\sqrt{x}$.
આ કિંમતને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2 = 8a(2\sqrt{a}\sqrt{x}) = 16a^{3/2}x^{1/2}$.
$x^2 / x^{1/2} = 16a^{3/2} \implies x^{3/2} = 16a^{3/2}$.
બંને બાજુ $2/3$ ઘાત લેતા,$x = (16a^{3/2})^{2/3} = 16^{2/3} a = (2^4)^{2/3} a = 2^{8/3}a$.
હવે,ક્ષેત્રફળ $A$ એ $x = 0$ થી $x = 2^{8/3}a$ સુધી ઉપરના વક્ર અને નીચેના વક્રના તફાવતનું સંકલન છે:
$A = \int_0^{2^{8/3}a} (\sqrt{4ax} - \frac{x^2}{8a}) dx$
$A = [2\sqrt{a} \cdot \frac{2}{3}x^{3/2} - \frac{x^3}{24a}]_0^{2^{8/3}a}$
$A = \frac{4\sqrt{a}}{3} (2^{8/3}a)^{3/2} - \frac{(2^{8/3}a)^3}{24a}$
$A = \frac{4\sqrt{a}}{3} (2^4 a^{3/2}) - \frac{2^8 a^3}{24a}$
$A = \frac{4 \cdot 16}{3} a^2 - \frac{256}{24} a^2 = \frac{64}{3} a^2 - \frac{32}{3} a^2 = \frac{32}{3} a^2$.
Solution diagram
10
MediumMCQ
$y = x^2$ અને $y = |x|$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$1/6$
B
$1/3$
C
$5/6$
D
$5/3$

Solution

(B) વક્રો $y = x^2$ અને $y = |x|$ છે.
બંને વક્રો $y$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત હોવાથી,કુલ ક્ષેત્રફળ પ્રથમ ચરણમાં મળતા ક્ષેત્રફળ કરતાં બમણું થશે.
પ્રથમ ચરણમાં,$y = |x|$ એ $y = x$ બને છે.
છેદબિંદુઓ મેળવવા માટે $x^2 = x$ લેતા,$x(x - 1) = 0$ મળે છે,તેથી $x = 0$ અને $x = 1$ છે.
પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ $\int_0^1 (x - x^2) \, dx$ છે.
સંકલનનું મૂલ્ય: $\int_0^1 (x - x^2) \, dx = [\frac{x^2}{2} - \frac{x^3}{3}]_0^1 = \frac{1}{2} - \frac{1}{3} = \frac{1}{6}$.
તેથી,કુલ ક્ષેત્રફળ $2 \times \frac{1}{6} = \frac{1}{3}$ થાય છે.
Solution diagram
11
MediumMCQ
$x^2 + y^2 = \pi^2$ અને $y = \sin x$ વચ્ચે પ્રથમ ચરણમાં આવેલ ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{\pi^3 - 8}{4}$
B
$\frac{\pi^3}{4}$
C
$\frac{\pi^3 - 16}{4}$
D
$\frac{\pi^3 - 8}{2}$

Solution

(A) વર્તુળનું સમીકરણ $x^2 + y^2 = \pi^2$ છે,જે $r = \pi$ ત્રિજ્યા ધરાવતું વર્તુળ દર્શાવે છે.
પ્રથમ ચરણમાં,આ વર્તુળનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{4} \pi r^2 = \frac{1}{4} \pi (\pi^2) = \frac{\pi^3}{4}$ થાય.
વક્ર $y = \sin x$ અને $x$-અક્ષ દ્વારા પ્રથમ ચરણમાં ($x = 0$ થી $x = \pi$ સુધી) ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{\pi} \sin x \, dx$ દ્વારા મળે છે.
આ સંકલનનું મૂલ્ય: $\int_{0}^{\pi} \sin x \, dx = [-\cos x]_{0}^{\pi} = -(\cos \pi - \cos 0) = -(-1 - 1) = 2$.
તેથી,જરૂરી ક્ષેત્રફળ એ વર્તુળના ચતુર્થાંશના ક્ષેત્રફળમાંથી સાઈન વક્ર નીચેનું ક્ષેત્રફળ બાદ કરવાથી મળે છે: $\frac{\pi^3}{4} - 2 = \frac{\pi^3 - 8}{4}$.
12
MediumMCQ
વક્રો $y^2 - x = 0$ અને $y - x^2 = 0$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{7}{3}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{5}{3}$
D
$1$

Solution

(B) આપેલ વક્રો $y^2 = x$ અને $y = x^2$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y = x^2$ માં $x = y^2$ મૂકતા,આપણને $y = (y^2)^2 = y^4$ મળે છે.
આનો અર્થ એ છે કે $y^4 - y = 0$,તેથી $y(y^3 - 1) = 0$.
છેદબિંદુઓ $y = 0$ અને $y = 1$ પર છે.
$y = 0$ માટે $x = 0$ અને $y = 1$ માટે $x = 1$ મળે છે.
વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_0^1 (\sqrt{x} - x^2) dx$
$A = \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} - \frac{x^3}{3} \right]_0^1$
$A = \left( \frac{2}{3}(1)^{3/2} - \frac{1}{3}(1)^3 \right) - (0 - 0)$
$A = \frac{2}{3} - \frac{1}{3} = \frac{1}{3}$
આમ,ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{3}$ ચોરસ એકમ છે.
13
DifficultMCQ
પરવલયો $y = x^2$ અને $x = y^2$ દ્વારા ઘેરાયેલી આકૃતિને $y-$અક્ષની આસપાસ પરિભ્રમણ કરાવવાથી બનતા ઘન પદાર્થનું ઘનફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{21}{5}\pi$
B
$\frac{24}{5}\pi$
C
$\frac{2}{15}\pi$
D
$\frac{5}{24}\pi$

Solution

(C) વક્રો $y = x^2$ (અથવા $x = \sqrt{y}$) અને $x = y^2$ (અથવા $y = \sqrt{x}$) છે. તેઓ $(0,0)$ અને $(1,1)$ બિંદુએ છેદે છે.
$y-$અક્ષની આસપાસ પરિભ્રમણ કરાવતા, ઘનફળ $V$ નીચે મુજબ મળે:
$V = \pi \int_{0}^{1} (x_{outer}^2 - x_{inner}^2) dy$
અહીં, $y \in [0,1]$ માટે, $x_{outer} = \sqrt{y}$ અને $x_{inner} = y^2$ છે।
$V = \pi \int_{0}^{1} ((\sqrt{y})^2 - (y^2)^2) dy$
$V = \pi \int_{0}^{1} (y - y^4) dy$
$V = \pi [\frac{y^2}{2} - \frac{y^5}{5}]_{0}^{1} = \pi (\frac{1}{2} - \frac{1}{5}) = \frac{3\pi}{10}$.
જો આપણે $x=y^2$ અને $y=x^2$ વચ્ચેના પ્રદેશને $y-$અક્ષની આસપાસ ફેરવીએ, તો સંકલન $\pi \int_0^1 (y^2 - y^4) dy = \pi [\frac{y^3}{3} - \frac{y^5}{5}]_0^1 = \pi (\frac{1}{3} - \frac{1}{5}) = \frac{2\pi}{15}$ મળે છે. જે વિકલ્પ $(C)$ સાથે મેળ ખાય છે.
Solution diagram
14
MediumMCQ
પરવલય ${y^2} = 4ax$ અને સીધી રેખા $y = 2ax$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{{{a^2}}}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$\frac{1}{{3{a^2}}} \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$\frac{1}{{3a}} \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$\frac{2}{{3a}} \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(C) પરવલય ${y^2} = 4ax$ અને રેખા $y = 2ax$ ના છેદબિંદુઓ આ સમીકરણોને એકસાથે ઉકેલીને મેળવવામાં આવે છે.
$y = 2ax$ ને ${y^2} = 4ax$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
${(2ax)^2} = 4ax$
$4{a^2}{x^2} = 4ax$
$4ax(ax - 1) = 0$
આનાથી $x = 0$ અથવા $x = \frac{1}{a}$ મળે છે.
$x = 0$ માટે,$y = 0$. $x = \frac{1}{a}$ માટે,$y = 2a(\frac{1}{a}) = 2$.
છેદબિંદુઓ $(0, 0)$ અને $(\frac{1}{a}, 2)$ છે.
ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $x = 0$ થી $x = \frac{1}{a}$ સુધી ઉપરના વક્રમાંથી નીચેના વક્રને બાદ કરીને સંકલન દ્વારા મળે છે:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \int_0^{1/a} (\sqrt{4ax} - 2ax) dx$
$= \int_0^{1/a} (2\sqrt{a}\sqrt{x} - 2ax) dx$
$= 2\sqrt{a} [\frac{x^{3/2}}{3/2}]_0^{1/a} - 2a [\frac{x^2}{2}]_0^{1/a}$
$= 2\sqrt{a} \cdot \frac{2}{3} (\frac{1}{a})^{3/2} - a (\frac{1}{a})^2$
$= \frac{4\sqrt{a}}{3} \cdot \frac{1}{a\sqrt{a}} - \frac{1}{a}$
$= \frac{4}{3a} - \frac{1}{a} = \frac{4-3}{3a} = \frac{1}{3a} \text{ ચોરસ એકમ}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.
Solution diagram
15
MediumMCQ
વક્ર ${x^2} = 4y$ અને રેખા $x = 4y - 2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{8}{9} \, \text{sq. unit}$
B
$\frac{9}{8} \, \text{sq. unit}$
C
$\frac{4}{3} \, \text{sq. unit}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) વક્ર ${x^2} = 4y$ અને રેખા $x = 4y - 2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ.
રેખાના સમીકરણ પરથી,$4y = x + 2$. આને પરવલયના સમીકરણ ${x^2} = 4y$ માં મૂકતા,આપણને મળે છે:
${x^2} = x + 2$
${x^2} - x - 2 = 0$
$(x - 2)(x + 1) = 0$
તેથી,$x = 2$ અને $x = -1$.
જ્યારે $x = 2$,$4y = 4 \implies y = 1$. બિંદુ $A(2, 1)$.
જ્યારે $x = -1$,$4y = 1 \implies y = \frac{1}{4}$. બિંદુ $B(-1, \frac{1}{4})$.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ એ $x = -1$ થી $x = 2$ સુધી ઉપરના વક્રમાંથી નીચેના વક્રને બાદ કરીને મેળવેલ સંકલન છે:
$\text{Area} = \int_{-1}^{2} \left( \frac{x+2}{4} - \frac{x^2}{4} \right) dx$
$= \frac{1}{4} \int_{-1}^{2} (x + 2 - x^2) dx$
$= \frac{1}{4} \left[ \frac{x^2}{2} + 2x - \frac{x^3}{3} \right]_{-1}^{2}$
$= \frac{1}{4} \left[ \left( \frac{4}{2} + 4 - \frac{8}{3} \right) - \left( \frac{1}{2} - 2 + \frac{1}{3} \right) \right]$
$= \frac{1}{4} \left[ \left( 6 - \frac{8}{3} \right) - \left( \frac{3 - 12 + 2}{6} \right) \right]$
$= \frac{1}{4} \left[ \frac{10}{3} - \left( -\frac{7}{6} \right) \right]$
$= \frac{1}{4} \left[ \frac{20 + 7}{6} \right] = \frac{1}{4} \times \frac{27}{6} = \frac{27}{24} = \frac{9}{8} \, \text{sq. unit}$.
Solution diagram
16
DifficultMCQ
બે વક્રો $y^2 = 4ax$ અને $x^2 = 4ay$ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{32}{3} a^2 \text{ ચોરસ એકમ}$
B
$\frac{16}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
C
$\frac{32}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$
D
$\frac{16}{3} a^2 \text{ ચોરસ એકમ}$

Solution

(D) વક્રો $y^2 = 4ax$ અને $x^2 = 4ay$ વચ્ચેનું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ.
$x^2 = 4ay$ પરથી,આપણને $y = \frac{x^2}{4a}$ મળે છે.
આને $y^2 = 4ax$ માં મૂકતા,આપણને $(\frac{x^2}{4a})^2 = 4ax$ મળે છે,જેનું સાદું રૂપ $\frac{x^4}{16a^2} = 4ax$ થાય છે.
આમ,$x^4 = 64a^3x$,જે $x(x^3 - 64a^3) = 0$ આપે છે.
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = 4a$.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ એ $x = 0$ થી $x = 4a$ સુધી ઉપરના વક્ર અને નીચેના વક્ર વચ્ચેના તફાવતનું સંકલન છે.
ઉપરનો વક્ર $y = \sqrt{4ax} = 2\sqrt{a}\sqrt{x}$ છે અને નીચેનો વક્ર $y = \frac{x^2}{4a}$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_0^{4a} (2\sqrt{a}\sqrt{x} - \frac{x^2}{4a}) dx$
$= [2\sqrt{a} \cdot \frac{x^{3/2}}{3/2} - \frac{x^3}{12a}]_0^{4a}$
$= [\frac{4}{3}\sqrt{a} \cdot (4a)^{3/2} - \frac{(4a)^3}{12a}]$
$= [\frac{4}{3}\sqrt{a} \cdot 8a\sqrt{a} - \frac{64a^3}{12a}]$
$= \frac{32}{3}a^2 - \frac{16}{3}a^2 = \frac{16}{3}a^2 \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
17
DifficultMCQ
જો $y = ax^2$ અને $x = ay^2$,$a > 0$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $1$ હોય,તો $a = $
A
$1$
B
$\frac{1}{\sqrt{3}}$
C
$\frac{1}{3}$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) વક્રો $y = ax^2$ અને $x = ay^2$ (અથવા ઉપરની શાખા માટે $y = \sqrt{x/a}$) છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y = ax^2$ ને $x = ay^2$ માં મૂકતા:
$x = a(ax^2)^2 = a^3x^4$
$x(a^3x^3 - 1) = 0$
તેથી,$x = 0$ અથવા $x^3 = 1/a^3$,જે $x = 1/a$ આપે છે.
છેદબિંદુ $A$ એ $(1/a, 1/a)$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ છે:
$A = \int_0^{1/a} (\sqrt{x/a} - ax^2) dx = 1$
$\int_0^{1/a} (\frac{1}{\sqrt{a}} x^{1/2} - ax^2) dx = 1$
$[\frac{1}{\sqrt{a}} \cdot \frac{2}{3} x^{3/2} - \frac{a}{3} x^3]_0^{1/a} = 1$
$\frac{1}{\sqrt{a}} \cdot \frac{2}{3} (\frac{1}{a})^{3/2} - \frac{a}{3} (\frac{1}{a})^3 = 1$
$\frac{2}{3a^2} - \frac{1}{3a^2} = 1$
$\frac{1}{3a^2} = 1$
$a^2 = 1/3$
કારણ કે $a > 0$,તેથી $a = \frac{1}{\sqrt{3}}$.
Solution diagram
18
DifficultMCQ
$1^{st}$ ચરણમાં વક્રો $y = \sqrt{x}$,$2y + 3 = x$ અને $x$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$9$
B
$\frac{27}{4}$
C
$36$
D
$18$

Solution

(A) આપેલ વક્રો $y = \sqrt{x}$ (અથવા $x = y^2$) અને $2y + 3 = x$ (અથવા $y = \frac{x-3}{2}$) છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y^2 = 2y + 3$ લો,જે $y^2 - 2y - 3 = 0$ આપે છે.
$(y - 3)(y + 1) = 0$,તેથી $y = 3$ અથવા $y = -1$.
આપણે $1^{st}$ ચરણમાં હોવાથી,$y = 3$ લેતા,જે $x = 9$ સૂચવે છે.
રેખા $2y + 3 = x$ એ $x$-અક્ષને $y = 0$ પર છેદે છે,તેથી $x = 3$.
ક્ષેત્રફળ $x = 0$ થી $x = 3$ સુધી $y = \sqrt{x}$ દ્વારા અને $x = 3$ થી $x = 9$ સુધી વક્રોના તફાવત દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_0^3 \sqrt{x} \, dx + \int_3^9 \left( \sqrt{x} - \frac{x-3}{2} \right) \, dx$
$= \left[ \frac{2}{3} x^{3/2} \right]_0^3 + \left[ \frac{2}{3} x^{3/2} - \frac{1}{2} \left( \frac{x^2}{2} - 3x \right) \right]_3^9$
$= \frac{2}{3}(3\sqrt{3}) + \left( \left[ \frac{2}{3}(27) - \frac{1}{2} \left( \frac{81}{2} - 27 \right) \right] - \left[ \frac{2}{3}(3\sqrt{3}) - \frac{1}{2} \left( \frac{9}{2} - 9 \right) \right] \right)$
$= 2\sqrt{3} + 18 - \frac{1}{2} \left( \frac{27}{2} \right) - 2\sqrt{3} + \frac{1}{2} \left( -\frac{9}{2} \right)$
$= 18 - \frac{27}{4} - \frac{9}{4} = 18 - \frac{36}{4} = 18 - 9 = 9 \text{ ચોરસ એકમ.}$
Solution diagram
19
DifficultMCQ
પરવલયો $y^2 = 4x$ અને $x^2 = 4y$ એ રેખાઓ $x = 4$,$y = 4$ અને યામ અક્ષો દ્વારા ઘેરાયેલા ચોરસ પ્રદેશને વિભાજિત કરે છે. જો $S_1, S_2, S_3$ એ ઉપરથી નીચે ક્રમશઃ આ ભાગોના ક્ષેત્રફળ હોય,તો $S_1:S_2:S_3$ શું થાય?
A
$2:1:2$
B
$1:1:1$
C
$1:2:1$
D
$1:2:3$

Solution

(B) $x=0, x=4, y=0, y=4$ દ્વારા ઘેરાયેલા ચોરસનું કુલ ક્ષેત્રફળ $4 \times 4 = 16$ ચોરસ એકમ છે.
ક્ષેત્રફળ $S_2$ એ બે પરવલયો $y^2 = 4x$ અને $x^2 = 4y$ વચ્ચે ઘેરાયેલો પ્રદેશ છે. છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(4,4)$ છે.
$S_2 = \int_0^4 (\sqrt{4x} - \frac{x^2}{4}) dx = \int_0^4 (2x^{1/2} - \frac{x^2}{4}) dx = [2 \cdot \frac{2}{3} x^{3/2} - \frac{x^3}{12}]_0^4 = \frac{4}{3}(8) - \frac{64}{12} = \frac{32}{3} - \frac{16}{3} = \frac{16}{3}$.
ક્ષેત્રફળ $S_1$ એ $x=0, y=4$ અને પરવલય $y^2=4x$ દ્વારા ઘેરાયેલો પ્રદેશ છે.
$S_1 = \int_0^4 (4 - 2\sqrt{x}) dx = [4x - \frac{4}{3}x^{3/2}]_0^4 = 16 - \frac{32}{3} = \frac{16}{3}$.
સમાન રીતે,સમપ્રમાણતા દ્વારા $S_3 = \frac{16}{3}$.
આમ,$S_1:S_2:S_3 = \frac{16}{3} : \frac{16}{3} : \frac{16}{3} = 1:1:1$.
Solution diagram
20
DifficultMCQ
વક્ર $y = (x + 1)^2$,$y = (x - 1)^2$ અને રેખા $y = \frac{1}{4}$ દ્વારા આવૃત ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$1/6$
B
$2/3$
C
$1/4$
D
$1/3$

Solution

(D) વક્રો $y = (x + 1)^2$ અને $y = (x - 1)^2$ છે. રેખા $y = \frac{1}{4}$ છે.
સંમિતિ દ્વારા,ક્ષેત્રફળ એ $y = (x - 1)^2$,$y$-અક્ષ $(x=0)$ અને રેખા $y = \frac{1}{4}$ દ્વારા $x \ge 0$ વિસ્તારમાં ઘેરાયેલા ક્ષેત્રફળ કરતા બમણું છે.
$y = (x - 1)^2$ માટે,$x - 1 = \pm \sqrt{y}$,તેથી $x = 1 \pm \sqrt{y}$. જમણી બાજુની શાખા માટે,$x = 1 - \sqrt{y}$ જ્યાં $x \in [0, 1]$.
$y = (x - 1)^2$ અને $y = \frac{1}{4}$ નું છેદબિંદુ $(x - 1)^2 = \frac{1}{4}$ આપે છે,તેથી $x - 1 = -1/2$ (કારણ કે $x < 1$),જેનો અર્થ છે $x = 1/2$.
ક્ષેત્રફળ $A = 2 \int_{1/4}^{1} (1 - \sqrt{y}) dy = 2 [y - \frac{2}{3} y^{3/2}]_{1/4}^{1} = 2 [(1 - 2/3) - (1/4 - \frac{2}{3} \cdot \frac{1}{8})] = 2 [1/3 - (1/4 - 1/12)] = 2 [1/3 - 2/12] = 2 [1/3 - 1/6] = 2 [1/6] = 1/3$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
21
MediumMCQ
વક્રો $y = x^2$ અને $y = 2 - x^2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$8/3$
B
$3/8$
C
$3/2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ વક્રો $y = x^2$ $(i)$ અને $y = 2 - x^2$ $(ii)$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$x^2 = 2 - x^2$ લો,જે $2x^2 = 2$ આપે છે,તેથી $x^2 = 1$,જેનો અર્થ છે $x = \pm 1$.
વક્રો $x = -1$ અને $x = 1$ પર છેદે છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ એ છેદબિંદુઓ વચ્ચે ઉપરના વક્રમાંથી નીચેના વક્રને બાદ કરીને મેળવેલ સંકલન છે:
$\text{Area} = \int_{-1}^{1} ((2 - x^2) - x^2) \, dx$
$= \int_{-1}^{1} (2 - 2x^2) \, dx$
કારણ કે વિધેય યુગ્મ છે,આપણે લખી શકીએ:
$= 2 \int_{0}^{1} (2 - 2x^2) \, dx$
$= 2 [2x - \frac{2x^3}{3}]_{0}^{1}$
$= 2 [2(1) - \frac{2(1)^3}{3}]$
$= 2 [2 - \frac{2}{3}]$
$= 2 [\frac{4}{3}] = \frac{8}{3}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
22
DifficultMCQ
વક્રો $x^2 + y^2 = 9$ અને $y^2 = 8x$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$0$
B
$\frac{2\sqrt{2}}{3} + \frac{9\pi}{2} - 9\sin^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$
C
$16\pi$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ સમીકરણો $x^2 + y^2 = 9$ $(i)$ અને $y^2 = 8x$ $(ii)$ છે.
$(ii)$ ને $(i)$ માં મૂકતા,$x^2 + 8x - 9 = 0$ મળે,જેના અવયવો $(x + 9)(x - 1) = 0$ થાય.
આમ,$x = 1$ (કારણ કે $y^2 = 8x$ માટે $x = -9$ શક્ય નથી).
$x = 1$ પર,$y^2 = 8$,તેથી $y = \pm 2\sqrt{2}$. છેદબિંદુઓ $(1, 2\sqrt{2})$ અને $(1, -2\sqrt{2})$ છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $x$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત છે,તેથી ક્ષેત્રફળ $= 2 \times \int_{0}^{1} \sqrt{8x} \, dx + 2 \times \int_{1}^{3} \sqrt{9 - x^2} \, dx$.
$= 2 \times 2\sqrt{2} \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{1} + 2 \left[ \frac{x}{2}\sqrt{9 - x^2} + \frac{9}{2}\sin^{-1}\left(\frac{x}{3}\right) \right]_{1}^{3}$.
$= 4\sqrt{2} \left( \frac{2}{3} \right) + 2 \left[ \left( 0 + \frac{9}{2}\sin^{-1}(1) \right) - \left( \frac{1}{2}\sqrt{8} + \frac{9}{2}\sin^{-1}\left(\frac{1}{3}\right) \right) \right]$.
$= \frac{8\sqrt{2}}{3} + 2 \left[ \frac{9\pi}{4} - \sqrt{2} - \frac{9}{2}\sin^{-1}\left(\frac{1}{3}\right) \right]$.
$= \frac{8\sqrt{2}}{3} + \frac{9\pi}{2} - 2\sqrt{2} - 9\sin^{-1}\left(\frac{1}{3}\right) = \frac{2\sqrt{2}}{3} + \frac{9\pi}{2} - 9\sin^{-1}\left(\frac{1}{3}\right)$.
Solution diagram
23
DifficultMCQ
વક્રો $y = |x| - 1$ અને $y = -|x| + 1$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$1$
B
$2$
C
$2\sqrt{2}$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ વક્રો $y = |x| - 1$ અને $y = -|x| + 1$ છે.
આ વક્રો $(1, 0), (0, 1), (-1, 0),$ અને $(0, -1)$ શિરોબિંદુઓ ધરાવતો એક ચોરસ બનાવે છે.
વૈકલ્પિક રીતે,આપણે પ્રદેશોનું વિશ્લેષણ કરી શકીએ છીએ:
$x \ge 0$ માટે,વક્રો $y = x - 1$ અને $y = -x + 1$ છે.
$x < 0$ માટે,વક્રો $y = -x - 1$ અને $y = x + 1$ છે.
આ પ્રદેશ બંને અક્ષોની સાપેક્ષમાં સંમિત છે.
પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ $y = x - 1$ અને $y = -x + 1$ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
વાસ્તવમાં,આ પ્રદેશ $y = x - 1, y = -x - 1, y = -x + 1,$ અને $y = x + 1$ રેખાઓ દ્વારા બનેલો ચોરસ છે.
આ ચોરસનું ક્ષેત્રફળ $= 4 \times (\text{એક ચરણમાં ત્રિકોણનું ક્ષેત્રફળ})$.
દરેક ચરણમાં ત્રિકોણનો પાયો $1$ અને ઊંચાઈ $1$ છે.
ક્ષેત્રફળ $= 4 \times (\frac{1}{2} \times 1 \times 1) = 2$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
24
MediumMCQ
સાઇન અને કોસાઇન વક્રો અનંત વખત છેદે છે,જે સમાન ક્ષેત્રફળવાળા બંધ પ્રદેશો બનાવે છે. આવા એક પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\sqrt{2}$
B
$2\sqrt{2}$
C
$3\sqrt{2}$
D
$4\sqrt{2}$

Solution

(B) $y = \sin x$ અને $y = \cos x$ ના છેદબિંદુઓ $\sin x = \cos x$ દ્વારા મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $\tan x = 1$. તેથી,$x = \frac{\pi}{4} + n\pi$,જ્યાં $n$ કોઈ પૂર્ણાંક છે.
બે ક્રમિક છેદબિંદુઓ વચ્ચેનો અંતરાલ ધ્યાનમાં લો,જેમ કે $\left[ \frac{\pi}{4}, \frac{5\pi}{4} \right]$.
આ અંતરાલમાં,$\sin x \ge \cos x$ છે.
આવા એક પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{\pi/4}^{5\pi/4} (\sin x - \cos x) \, dx$
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$A = [-\cos x - \sin x]_{\pi/4}^{5\pi/4}$
$A = \left( -\cos\left(\frac{5\pi}{4}\right) - \sin\left(\frac{5\pi}{4}\right) \right) - \left( -\cos\left(\frac{\pi}{4}\right) - \sin\left(\frac{\pi}{4}\right) \right)$
$A = \left( -(-\frac{1}{\sqrt{2}}) - (-\frac{1}{\sqrt{2}}) \right) - \left( -\frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{\sqrt{2}} \right)$
$A = \left( \frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}} \right) - \left( -\frac{2}{\sqrt{2}} \right)$
$A = \frac{2}{\sqrt{2}} + \frac{2}{\sqrt{2}} = \frac{4}{\sqrt{2}} = 2\sqrt{2} \text{ ચોરસ એકમ}$
Solution diagram
25
MediumMCQ
વક્રો $y^2 = x$ અને $y = |x|$ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{1}{6}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$1$

Solution

(A) વક્રો $y^2 = x$ અને $y = |x|$ છે.
$y = |x|$ હોવાથી,વક્રો $y^2 = x$ અને $y = x$ ($x \ge 0$ માટે) અને $y = -x$ ($x < 0$ માટે) છે.
જોકે,$y^2 = x$ સૂચવે છે કે $x \ge 0$,તેથી આપણે ફક્ત $x \ge 0$ અને $y = x$ વાળો પ્રદેશ ધ્યાનમાં લઈશું.
છેદબિંદુઓ $x^2 = x$ દ્વારા મળે છે,જે $x(x-1) = 0$ આપે છે,તેથી $x = 0$ અને $x = 1$.
અંતરાલ $[0, 1]$ માં,$\sqrt{x} \ge x$ છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{1} (\sqrt{x} - x) dx$ દ્વારા મળે છે.
$= \left[ \frac{x^{3/2}}{3/2} - \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{1}$.
$= \left( \frac{2}{3} - \frac{1}{2} \right) - (0 - 0) = \frac{4-3}{6} = \frac{1}{6}$.
26
DifficultMCQ
વક્રો $x + 2y^2 = 0$ અને $x + 3y^2 = 1$ દ્વારા ઘેરાયેલા સમતલીય પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\frac{5}{3}$
B
$\frac{1}{3}$
C
$\frac{2}{3}$
D
$\frac{4}{3}$

Solution

(D) આપેલ વક્રો $x = -2y^2$ અને $x = 1 - 3y^2$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$-2y^2 = 1 - 3y^2$ લેતા,જે $y^2 = 1$ આપે છે,તેથી $y = \pm 1$.
જ્યારે $y = \pm 1$,ત્યારે $x = -2(1)^2 = -2$. આમ,છેદબિંદુઓ $(-2, 1)$ અને $(-2, -1)$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $y = -1$ થી $y = 1$ સુધી વક્રોના તફાવતનું સંકલન છે:
$A = \int_{-1}^{1} ((1 - 3y^2) - (-2y^2)) dy$
$A = \int_{-1}^{1} (1 - y^2) dy$
$A = [y - \frac{y^3}{3}]_{-1}^{1}$
$A = (1 - \frac{1}{3}) - (-1 - \frac{-1}{3})$
$A = \frac{2}{3} - (-\frac{2}{3}) = \frac{4}{3}$ ચોરસ એકમ.
27
DifficultMCQ
પરવલય $(y-2)^2 = x-1$,બિંદુ $(2,3)$ આગળ પરવલયનો સ્પર્શક અને $x$-અક્ષ દ્વારા આવરીત પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$6$
B
$9$
C
$12$
D
$3$

Solution

(B) પરવલયનું સમીકરણ $(y-2)^2 = x-1$ છે.
બિંદુ $(2,3)$ આગળ સ્પર્શકનું સમીકરણ $y-y_1 = m(x-x_1)$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીને મેળવી શકાય છે.
પ્રથમ,પરવલયના સમીકરણનું $x$ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા: $2(y-2) \frac{dy}{dx} = 1$,તેથી $\frac{dy}{dx} = \frac{1}{2(y-2)}$.
$(2,3)$ આગળ,ઢાળ $m = \frac{1}{2(3-2)} = \frac{1}{2}$.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $y-3 = \frac{1}{2}(x-2)$ છે,જેનું સાદું રૂપ $2y-6 = x-2$ અથવા $x = 2y-4$ થાય છે.
આ પ્રદેશ પરવલય $x = (y-2)^2 + 1$,સ્પર્શક $x = 2y-4$ અને $x$-અક્ષ $(y=0)$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
સ્પર્શકનું $x$-અક્ષ સાથેનું છેદબિંદુ $y=0$ મુકતા $x = 2(0)-4 = -4$ મળે છે.
$y$ ની સાપેક્ષમાં $y=0$ થી $y=3$ સુધી સંકલન કરતા:
ક્ષેત્રફળ $A = \int_{0}^{3} [x_{parabola} - x_{tangent}] dy = \int_{0}^{3} [((y-2)^2 + 1) - (2y-4)] dy$
$A = \int_{0}^{3} [y^2 - 4y + 4 + 1 - 2y + 4] dy = \int_{0}^{3} [y^2 - 6y + 9] dy$
$A = \int_{0}^{3} (y-3)^2 dy = \left[ \frac{(y-3)^3}{3} \right]_{0}^{3} = 0 - \left( \frac{-27}{3} \right) = 9$.
Solution diagram
28
DifficultMCQ
વક્રો $y = \cos x$ અને $y = \sin x$ દ્વારા $x = 0$ અને $x = \frac{3\pi}{2}$ ની વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$4\sqrt{2} + 2$
B
$4\sqrt{2} - 1$
C
$4\sqrt{2} + 1$
D
$4\sqrt{2} - 2$

Solution

(D) ક્ષેત્રફળ $A$ એ અંતરાલ $[0, \frac{3\pi}{2}]$ પર બે વિધેયોના તફાવતના માનાંકનું સંકલન છે.
$A = \int_{0}^{\frac{3\pi}{2}} |\cos x - \sin x| dx$
જ્યાં $\cos x = \sin x$ થાય તેવા છેદબિંદુઓ $x = \frac{\pi}{4}$ અને $x = \frac{5\pi}{4}$ છે.
$A = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} (\cos x - \sin x) dx + \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{5\pi}{4}} (\sin x - \cos x) dx + \int_{\frac{5\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{2}} (\cos x - \sin x) dx$
સંકલનનું મૂલ્ય શોધતા:
$1$) $\int_{0}^{\frac{\pi}{4}} (\cos x - \sin x) dx = [\sin x + \cos x]_{0}^{\frac{\pi}{4}} = (\frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}}) - (0 + 1) = \sqrt{2} - 1$
$2$) $\int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{5\pi}{4}} (\sin x - \cos x) dx = [-\cos x - \sin x]_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{5\pi}{4}} = (\frac{1}{\sqrt{2}} + \frac{1}{\sqrt{2}}) - (-\frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{\sqrt{2}}) = \sqrt{2} + \sqrt{2} = 2\sqrt{2}$
$3$) $\int_{\frac{5\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{2}} (\cos x - \sin x) dx = [\sin x + \cos x]_{\frac{5\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{2}} = (-1 + 0) - (-\frac{1}{\sqrt{2}} - \frac{1}{\sqrt{2}}) = -1 + \sqrt{2}$
કુલ ક્ષેત્રફળ $A = (\sqrt{2} - 1) + 2\sqrt{2} + (\sqrt{2} - 1) = 4\sqrt{2} - 2$.
Solution diagram
29
DifficultMCQ
વક્રો $y = x$,$y = \frac{1}{x}$,$x = e$ અને ધન $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$1$
B
$\frac{3}{2}$
C
$\frac{5}{2}$
D
$\frac{1}{2}$

Solution

(B) આપેલ વક્રો $y = x$,$y = \frac{1}{x}$,$x = e$ અને ધન $X$-અક્ષ $(y = 0)$ છે.
$y = x$ અને $y = \frac{1}{x}$ નું છેદબિંદુ શોધવા માટે $x = \frac{1}{x}$ લેતા,$x^2 = 1$ મળે છે. પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,$x = 1$ મળે. આમ,છેદબિંદુ $(1, 1)$ છે.
આ પ્રદેશ $x = 0$ થી $x = 1$ સુધી $y = x$ દ્વારા અને $x = 1$ થી $x = e$ સુધી $y = \frac{1}{x}$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ = $\int_{0}^{1} x \, dx + \int_{1}^{e} \frac{1}{x} \, dx$
$= \left[ \frac{x^2}{2} \right]_{0}^{1} + [\ln |x|]_{1}^{e}$
$= \left( \frac{1}{2} - 0 \right) + (\ln e - \ln 1)$
$= \frac{1}{2} + (1 - 0) = \frac{1}{2} + 1 = \frac{3}{2} \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
30
DifficultMCQ
પરવલયો $y^2 = 4x$ અને $x^2 = 4y$ દ્વારા આવરી લેવાયેલ પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{32}{3}$
B
$\frac{16}{3}$
C
$\frac{8}{3}$
D
$0$

Solution

(B) છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y = \frac{x^2}{4}$ ને $y^2 = 4x$ માં મૂકતા:
$(\frac{x^2}{4})^2 = 4x$
$\frac{x^4}{16} = 4x$
$x^4 = 64x$
$x(x^3 - 64) = 0$
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = 4$.
જ્યારે $x = 0, y = 0$. જ્યારે $x = 4, y = 4$.
છેદબિંદુઓ $(0,0)$ અને $(4,4)$ છે.
આવરી લેવાયેલ ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબ છે:
$\text{ક્ષેત્રફળ} = \int_{0}^{4} (\sqrt{4x} - \frac{x^2}{4}) dx$
$= \int_{0}^{4} (2\sqrt{x} - \frac{x^2}{4}) dx$
$= [2 \cdot \frac{2}{3} x^{3/2} - \frac{1}{4} \cdot \frac{x^3}{3}]_{0}^{4}$
$= [\frac{4}{3} x^{3/2} - \frac{x^3}{12}]_{0}^{4}$
$= (\frac{4}{3} \cdot 8 - \frac{64}{12}) - 0$
$= \frac{32}{3} - \frac{16}{3} = \frac{16}{3} \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
31
DifficultMCQ
પરવલયો $x^2 = \frac{y}{4}$ અને $x^2 = 9y$ તથા સીધી રેખા $y = 2$ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધો:
A
$20\sqrt{2}$
B
$\frac{10\sqrt{2}}{3}$
C
$\frac{20\sqrt{2}}{3}$
D
$10\sqrt{2}$

Solution

(C) આપેલ પરવલયો $x^2 = \frac{y}{4} \implies x = \pm \frac{\sqrt{y}}{2}$ અને $x^2 = 9y \implies x = \pm 3\sqrt{y}$ છે.
આ પ્રદેશ $y$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત હોવાથી,આપણે પ્રથમ ચરણમાં ક્ષેત્રફળ શોધીને તેને $2$ વડે ગુણીશું.
ક્ષેત્રફળ $A$ એ $y = 0$ થી $y = 2$ સુધી $x = 3\sqrt{y}$ (જમણી વક્ર) અને $x = \frac{\sqrt{y}}{2}$ (ડાબી વક્ર) દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
$A = 2 \int_{0}^{2} \left( 3\sqrt{y} - \frac{\sqrt{y}}{2} \right) dy$
$A = 2 \int_{0}^{2} \frac{5\sqrt{y}}{2} dy = 5 \int_{0}^{2} y^{1/2} dy$
$A = 5 \left[ \frac{y^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{2} = 5 \times \frac{2}{3} \left[ y^{3/2} \right]_{0}^{2}$
$A = \frac{10}{3} \left( 2^{3/2} - 0 \right) = \frac{10}{3} \times 2\sqrt{2} = \frac{20\sqrt{2}}{3}$
Solution diagram
32
MediumMCQ
વક્રો $y = \sqrt{x}$,રેખા $2y - x + 3 = 0$ અને $X$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું પ્રથમ ચરણમાં આવેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો:
A
$9$
B
$36$
C
$18$
D
$\frac{27}{4}$

Solution

(A) આપેલ વક્રો $y = \sqrt{x} \implies x = y^2$ $(1)$ અને $2y - x + 3 = 0 \implies x = 2y + 3$ $(2)$ છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$x = y^2$ ને $(2)$ માં મૂકતા:
$2y - y^2 + 3 = 0 \implies y^2 - 2y - 3 = 0 \implies (y - 3)(y + 1) = 0$.
પ્રદેશ પ્રથમ ચરણમાં હોવાથી,આપણે $y = 3$ લઈએ છીએ. $y = 3$ પર,$x = 9$ મળે છે.
આ પ્રદેશ $X$-અક્ષ $(y=0)$,વક્ર $x = y^2$ ($y=0$ થી $y=3$ સુધી) અને રેખા $x = 2y+3$ ($y=0$ થી $y=3$ સુધી) દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{3} (x_{line} - x_{curve}) \, dy = \int_{0}^{3} ((2y + 3) - y^2) \, dy$ દ્વારા મળે છે.
$= [y^2 + 3y - \frac{y^3}{3}]_{0}^{3} = (3^2 + 3(3) - \frac{3^3}{3}) - (0) = 9 + 9 - 9 = 9$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
33
DifficultMCQ
$A = \{(x,y) : x^2 + y^2 \le 1 \text{ અને } y^2 \le 1-x \}$ દ્વારા વર્ણવેલ પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{\pi}{2} - \frac{2}{3}$
B
$\frac{\pi}{2} + \frac{2}{3}$
C
$\frac{\pi}{2} + \frac{4}{3}$
D
$\frac{\pi}{2} - \frac{4}{3}$

Solution

(C) આ પ્રદેશ વર્તુળ $x^2 + y^2 = 1$ અને પરવલય $y^2 = 1-x$ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$y^2 = 1-x$ ને $x^2 + y^2 = 1$ માં મૂકતા:
$x^2 + (1-x) = 1 \implies x^2 - x = 0 \implies x(x-1) = 0$.
તેથી,$x = 0$ અથવા $x = 1$.
$x = 0$ માટે,$y^2 = 1 \implies y = \pm 1$. $x = 1$ માટે,$y^2 = 0 \implies y = 0$.
ક્ષેત્રફળ $A = \int_{-1}^{0} 2\sqrt{1-x} \, dx + \int_{0}^{1} 2\sqrt{1-x^2} \, dx$.
ગણતરી કરતા,કુલ ક્ષેત્રફળ $\frac{\pi}{2} + \frac{4}{3}$ મળે છે.
Solution diagram
34
DifficultMCQ
પ્રદેશ $\{(x,y):y^2 \geq 2x, x^2+y^2 \leq 4x, x \geq 0, y \leq 0 \}$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું થાય?
A
$\pi - \frac{4\sqrt{2}}{3}$
B
$\frac{\pi}{2} - \frac{2\sqrt{2}}{3}$
C
$\pi - \frac{4}{3}$
D
$\pi - \frac{8}{3}$

Solution

(D) આ પ્રદેશ $y^2 \geq 2x$ (પરવલયની બહાર) અને $x^2+y^2 \leq 4x$ (વર્તુળની અંદર) દ્વારા ચોથા ચરણમાં $(x \geq 0, y \leq 0)$ વ્યાખ્યાયિત થયેલ છે.
વર્તુળનું સમીકરણ $(x-2)^2 + y^2 = 4$ છે,જેનું કેન્દ્ર $(2,0)$ અને ત્રિજ્યા $2$ છે.
$y^2 = 2x$ અને $x^2+y^2 = 4x$ ના છેદબિંદુઓ મેળવવા માટે $y^2 = 2x$ ને વર્તુળના સમીકરણમાં મૂકતા: $x^2 + 2x = 4x \implies x^2 - 2x = 0 \implies x(x-2) = 0$.
તેથી,$x=0$ અને $x=2$. $x=2$ માટે,$y^2 = 4 \implies y = \pm 2$. $y \leq 0$ હોવાથી,છેદબિંદુ $(2, -2)$ છે.
ક્ષેત્રફળ એ ચોથા ચરણમાં $x=0$ થી $x=2$ સુધી વર્તુળ અને પરવલય વચ્ચેના તફાવતનું સંકલન છે.
ક્ષેત્રફળ $= \int_{0}^{2} (\sqrt{4x-x^2} - \sqrt{2x}) dx = \pi - \frac{8}{3}$.
Solution diagram
35
DifficultMCQ
પ્રદેશ $\{ (x,y) : x \ge 0, x + y \le 3, x^2 \le 4y \text{ અને } y \le 1 + \sqrt{x} \}$ નું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) શોધો.
A
$\frac{5}{2}$
B
$\frac{59}{12}$
C
$\frac{3}{2}$
D
$\frac{7}{3}$

Solution

(A) આ પ્રદેશ $x=0$,$y=1+\sqrt{x}$,$x+y=3$,અને $y=\frac{x^2}{4}$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
આલેખ પરથી,છેદબિંદુઓ $(1,2)$ અને $(2,1)$ છે.
ક્ષેત્રફળ નીચે મુજબના સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{0}^{1} (1+\sqrt{x} - \frac{x^2}{4}) dx + \int_{1}^{2} (3-x - \frac{x^2}{4}) dx$
$A = \left[ x + \frac{2}{3}x^{3/2} - \frac{x^3}{12} \right]_{0}^{1} + \left[ 3x - \frac{x^2}{2} - \frac{x^3}{12} \right]_{1}^{2}$
$A = (1 + \frac{2}{3} - \frac{1}{12}) + [(6 - 2 - \frac{8}{12}) - (3 - \frac{1}{2} - \frac{1}{12})]$
$A = (\frac{12+8-1}{12}) + [(4 - \frac{2}{3}) - (2.5 - \frac{1}{12})]$
$A = \frac{19}{12} + (\frac{10}{3} - \frac{29}{12}) = \frac{19}{12} + \frac{40-29}{12} = \frac{19+11}{12} = \frac{30}{12} = \frac{5}{2}$ ચોરસ એકમ.
Solution diagram
36
DifficultMCQ
$y = |x - 1|$ અને $y = 3 - |x|$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા આકૃતિનું ક્ષેત્રફળ ....... $sq. \text{ unit}$ છે.
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
$1$

Solution

(C) $y = |x - 1|$ અને $y = 3 - |x|$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા વક્રોના છેદબિંદુઓ શોધીએ.
$x \ge 1$ માટે,$y = x - 1$ અને $y = 3 - |x|$. જો $x \ge 1$ હોય,તો $x - 1 = 3 - x \Rightarrow 2x = 4 \Rightarrow x = 2$. $x = 2$ પર,$y = 1$.
$x < 0$ માટે,$y = 1 - x$ અને $y = 3 + x$. તો $1 - x = 3 + x \Rightarrow 2x = -2 \Rightarrow x = -1$. $x = -1$ પર,$y = 2$.
$0 \le x < 1$ માટે,$y = 1 - x$ અને $y = 3 - x$. આ રેખાઓ સમાંતર છે અને એકબીજાને છેદતી નથી.
જરૂરી ક્ષેત્રફળ સંકલન દ્વારા મળે છે:
$A = \int_{-1}^{2} (3 - |x| - |x - 1|) dx$
આપણે નિરપેક્ષ મૂલ્યોની વ્યાખ્યાના આધારે સંકલનને વિભાજિત કરીએ છીએ:
$A = \int_{-1}^{0} ((3 + x) - (1 - x)) dx + \int_{0}^{1} ((3 - x) - (1 - x)) dx + \int_{1}^{2} ((3 - x) - (x - 1)) dx$
$A = \int_{-1}^{0} (2 + 2x) dx + \int_{0}^{1} (2) dx + \int_{1}^{2} (4 - 2x) dx$
$A = [2x + x^2]_{-1}^{0} + [2x]_{0}^{1} + [4x - x^2]_{1}^{2}$
$A = (0 - (-2 + 1)) + (2 - 0) + ((8 - 4) - (4 - 1))$
$A = 1 + 2 + (4 - 3) = 1 + 2 + 1 = 4 \text{ sq. units}$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
Solution diagram
37
DifficultMCQ
પ્રથમ ચરણમાં ઉપવલય $x^2 + 9y^2 = 9$ અને રેખા $x + 3y = 3$ વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશને $y$-અક્ષની આસપાસ પરિભ્રમણ કરાવતા મળતા ઘન પદાર્થનું ઘનફળ શોધો: ($\pi$ માં)
A
$3$
B
$4$
C
$6$
D
$9$

Solution

(A) આ પ્રદેશ પ્રથમ ચરણમાં ઉપવલય $x^2 + 9y^2 = 9$ અને રેખા $x + 3y = 3$ દ્વારા ઘેરાયેલ છે.
ઉપવલય માટે,$x^2 = 9(1 - y^2)$.
રેખા માટે,$x = 3 - 3y$,તેથી $x^2 = (3 - 3y)^2 = 9(1 - y)^2$.
$y$ માટે સંકલનની સીમાઓ $0$ થી $1$ છે.
$y$-અક્ષની આસપાસ પરિભ્રમણથી મળતું ઘનફળ $V$ નીચે મુજબ છે:
$V = \int_0^1 \pi x_{\text{ellipse}}^2 dy - \int_0^1 \pi x_{\text{line}}^2 dy$
$V = \int_0^1 \pi [9(1 - y^2)] dy - \int_0^1 \pi [9(1 - y)^2] dy$
$V = 9\pi \int_0^1 (1 - y^2 - (1 - 2y + y^2)) dy$
$V = 9\pi \int_0^1 (2y - 2y^2) dy$
$V = 18\pi \int_0^1 (y - y^2) dy$
$V = 18\pi \left[ \frac{y^2}{2} - \frac{y^3}{3} \right]_0^1$
$V = 18\pi \left( \frac{1}{2} - \frac{1}{3} \right) = 18\pi \left( \frac{1}{6} \right) = 3\pi$.
Solution diagram
38
AdvancedMCQ
વક્રો $y = \sqrt{9 - x^2}$ અને $x^2 + y^2 = 6x$ વચ્ચેનો સામાન્ય વિસ્તાર શોધો.
A
$\frac{\pi + \sqrt{3}}{4}$
B
$\frac{\pi - \sqrt{3}}{4}$
C
$3\left(\pi + \frac{\sqrt{3}}{4}\right)$
D
$3\left(\pi - \frac{\sqrt{3}}{4}\right)$

Solution

(D) આપેલ વક્રો $x^2 + y^2 = 9$ (કેન્દ્ર $(0,0)$ અને ત્રિજ્યા $3$ વાળું વર્તુળ) અને $x^2 + y^2 - 6x = 0$ (કેન્દ્ર $(3,0)$ અને ત્રિજ્યા $3$ વાળું વર્તુળ) છે.
છેદબિંદુઓ શોધવા માટે,$x^2 + y^2 = 9$ ને બીજા સમીકરણમાં મૂકતા: $9 - 6x = 0 \Rightarrow x = 3/2$.
$x = 3/2$ માટે,$y^2 = 9 - (3/2)^2 = 9 - 9/4 = 27/4$,તેથી $y = \pm \frac{3\sqrt{3}}{2}$.
બંને વક્રો વચ્ચેનો સામાન્ય વિસ્તાર $x$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત છે. વિસ્તાર $A = 2 \left[ \int_{0}^{3/2} \sqrt{6x - x^2} \, dx + \int_{3/2}^{3} \sqrt{9 - x^2} \, dx \right]$ દ્વારા મળે છે.
આ સંકલનોની ગણતરી કરતા,આપણને $A = 2 \left[ \left( \frac{9\pi}{8} - \frac{9\sqrt{3}}{8} \right) + \left( \frac{9\pi}{4} - \frac{9\pi}{8} - \frac{3\sqrt{3}}{8} \right) \right] = 3\left( \pi - \frac{\sqrt{3}}{4} \right)$ મળે છે.
Solution diagram
39
AdvancedMCQ
વક્ર $y = x^2 - 1$ અને રેખા $x + y = 3$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધો:
A
$\frac{9}{2}$
B
$4$
C
$\frac{7\sqrt{17}}{2}$
D
$\frac{17\sqrt{17}}{6}$

Solution

(D) વક્ર $y = x^2 - 1$ અને રેખા $y = 3 - x$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે સમીકરણોને સરખાવીને છેદબિંદુઓ શોધીએ:
$x^2 - 1 = 3 - x$
$x^2 + x - 4 = 0$
દ્વિઘાત સૂત્ર $x = \frac{-b \pm \sqrt{b^2 - 4ac}}{2a}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$x = \frac{-1 \pm \sqrt{1^2 - 4(1)(-4)}}{2(1)} = \frac{-1 \pm \sqrt{17}}{2}$
ધારો કે $x_1 = \frac{-1 - \sqrt{17}}{2}$ અને $x_2 = \frac{-1 + \sqrt{17}}{2}$.
ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે:
$A = \int_{x_1}^{x_2} [(3 - x) - (x^2 - 1)] dx = \int_{x_1}^{x_2} (4 - x - x^2) dx$
$A = [4x - \frac{x^2}{2} - \frac{x^3}{3}]_{x_1}^{x_2}$
ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા કે જો $ax^2 + bx + c = 0$ ના બીજ $\alpha, \beta$ હોય,તો સંકલન $\int_{\alpha}^{\beta} (ax^2 + bx + c) dx = -\frac{a}{6}(\beta - \alpha)^3$ થાય,જ્યાં $a = -1$ અને $(\beta - \alpha) = \sqrt{17}$:
$A = -\frac{-1}{6} (\sqrt{17})^3 = \frac{17\sqrt{17}}{6}$.
Solution diagram
40
AdvancedMCQ
$0 \le x \le \frac{\pi}{2}$ માટે વક્રો $y = \sin x$,$y = \cos x$ અને $x$-અક્ષ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$\sqrt{2} - 1$
B
$2 - \sqrt{2}$
C
$\sqrt{2}$
D
$2(\sqrt{2} - 1)$

Solution

(B) વક્રો $y = \sin x$ અને $y = \cos x$ એ $x = \frac{\pi}{4}$ પર છેદે છે.
$0 \le x \le \frac{\pi}{4}$ માટે,ક્ષેત્રફળ $y = \sin x$ અને $x$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
$\frac{\pi}{4} \le x \le \frac{\pi}{2}$ માટે,ક્ષેત્રફળ $y = \cos x$ અને $x$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલું છે.
કુલ ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે:
$A = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \sin x \, dx + \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{2}} \cos x \, dx$
$A = [-\cos x]_{0}^{\frac{\pi}{4}} + [\sin x]_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{\pi}{2}}$
$A = \left(-\cos \frac{\pi}{4} - (-\cos 0)\right) + \left(\sin \frac{\pi}{2} - \sin \frac{\pi}{4}\right)$
$A = \left(-\frac{1}{\sqrt{2}} + 1\right) + \left(1 - \frac{1}{\sqrt{2}}\right)$
$A = 2 - \frac{2}{\sqrt{2}} = 2 - \sqrt{2}$
Solution diagram
41
AdvancedMCQ
વક્ર $y = x^2 + 1$ અને ઉગમબિંદુમાંથી દોરેલા તેના સ્પર્શકો દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{2}{3}$
B
$\frac{4}{3}$
C
$\frac{1}{3}$
D
$1$

Solution

(A) ધારો કે સ્પર્શબિંદુ $(x_0, y_0) = (x_0, x_0^2 + 1)$ છે.
$(x_0, x_0^2 + 1)$ આગળ સ્પર્શકનો ઢાળ $\frac{dy}{dx} = 2x_0$ છે.
સ્પર્શકનું સમીકરણ $y - (x_0^2 + 1) = 2x_0(x - x_0)$ છે.
સ્પર્શક ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થતો હોવાથી:
$0 - (x_0^2 + 1) = 2x_0(0 - x_0)$
$-x_0^2 - 1 = -2x_0^2$
$x_0^2 = 1 \implies x_0 = \pm 1$.
$x_0 = 1$ માટે,સ્પર્શક $y = 2x$ છે અને $x_0 = -1$ માટે,સ્પર્શક $y = -2x$ છે.
વક્ર $y = x^2 + 1$ અને સ્પર્શકો $y = 2x$ તથા $y = -2x$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ $A$ એ $y$-અક્ષની સાપેક્ષ સંમિત છે.
$A = 2 \int_{0}^{1} ((x^2 + 1) - 2x) dx$
$A = 2 \int_{0}^{1} (x - 1)^2 dx$
$A = 2 \left[ \frac{(x - 1)^3}{3} \right]_{0}^{1}$
$A = 2 \left( 0 - \frac{(-1)^3}{3} \right) = 2 \left( \frac{1}{3} \right) = \frac{2}{3}$.
Solution diagram
42
AdvancedMCQ
વક્રો $y = \sqrt{x}$ અને $x = -\sqrt{y}$,તથા $x$-અક્ષની ઉપર વર્તુળ $x^2 + y^2 = 2$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{\pi}{4}$
B
$\frac{3\pi}{2}$
C
$\pi$
D
$\frac{\pi}{2}$

Solution

(D) વક્રો $y = \sqrt{x} \Rightarrow x = y^2$ અને $x = -\sqrt{y} \Rightarrow y = x^2$ ($x < 0$ માટે) છે.
વર્તુળ $x^2 + y^2 = 2$ સાથેના છેદબિંદુઓ $B(1, 1)$ અને $A(-1, 1)$ છે.
ક્ષેત્રફળ એ વર્તુળ $y = \sqrt{2 - x^2}$ અને વક્રો $y = x^2$ ($x < 0$ માટે) તથા $y = \sqrt{x}$ ($x > 0$ માટે) દ્વારા ઘેરાયેલો પ્રદેશ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે છે:
$A = \int_{-1}^{0} (\sqrt{2 - x^2} - x^2) dx + \int_{0}^{1} (\sqrt{2 - x^2} - \sqrt{x}) dx$
સંકલન કરતા:
$\int_{-1}^{0} \sqrt{2 - x^2} dx = [\frac{x}{2}\sqrt{2 - x^2} + \arcsin(\frac{x}{\sqrt{2}})]_{-1}^{0} = \frac{1}{2} + \frac{\pi}{4}$
$\int_{-1}^{0} -x^2 dx = [-\frac{x^3}{3}]_{-1}^{0} = -\frac{1}{3}$
$\int_{0}^{1} \sqrt{2 - x^2} dx = [\frac{x}{2}\sqrt{2 - x^2} + \arcsin(\frac{x}{\sqrt{2}})]_{0}^{1} = \frac{1}{2} + \frac{\pi}{4}$
$\int_{0}^{1} -\sqrt{x} dx = [-\frac{2}{3}x^{3/2}]_{0}^{1} = -\frac{2}{3}$
સરવાળો કરતા: $A = (\frac{1}{2} + \frac{\pi}{4} - \frac{1}{3}) + (\frac{1}{2} + \frac{\pi}{4} - \frac{2}{3}) = \frac{\pi}{2}$.
Solution diagram
43
AdvancedMCQ
વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x = 0$ અને $y = \sin \frac{\pi x}{2}$ દ્વારા વર્તુળના ઉપરના અર્ધ ભાગમાં ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{\pi}{2} - \frac{4}{\pi}$
B
$\frac{\pi}{4} - \frac{2}{\pi}$
C
$\pi - \frac{8}{\pi}$
D
$\frac{\pi}{2} - \frac{2}{\pi}$

Solution

(A) આપેલ વર્તુળ $x^2 + y^2 - 2x = 0$ છે,જેને $(x-1)^2 + y^2 = 1^2$ તરીકે લખી શકાય. આ વર્તુળનું કેન્દ્ર $(1, 0)$ અને ત્રિજ્યા $r = 1$ છે.
વર્તુળના ઉપરના અર્ધ ભાગનું ક્ષેત્રફળ $\frac{1}{2} \pi r^2 = \frac{\pi}{2}$ છે.
વક્ર $y = \sin \frac{\pi x}{2}$ અને $x$-અક્ષ વચ્ચે $x = 0$ થી $x = 2$ સુધીનું ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{2} \sin \frac{\pi x}{2} dx$ દ્વારા મળે છે.
સંકલનનું મૂલ્ય: $\int_{0}^{2} \sin \frac{\pi x}{2} dx = \left[ -\frac{2}{\pi} \cos \frac{\pi x}{2} \right]_{0}^{2} = -\frac{2}{\pi} (\cos \pi - \cos 0) = -\frac{2}{\pi} (-1 - 1) = \frac{4}{\pi}$.
વર્તુળ અને વક્ર દ્વારા ઉપરના અર્ધ ભાગમાં ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ એ અર્ધવર્તુળના ક્ષેત્રફળમાંથી સાઈન વક્ર નીચેનું ક્ષેત્રફળ બાદ કરવાથી મળે છે: $\frac{\pi}{2} - \frac{4}{\pi}$ ચોરસ એકમ.
44
AdvancedMCQ
$x$-અક્ષ દ્વારા $y = x^2 - 4x$ અને $y = 2x - x^2$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશના ક્ષેત્રફળને જે ગુણોત્તરમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે તે શોધો:
A
$\frac{4}{23}$
B
$\frac{4}{27}$
C
$\frac{4}{19}$
D
કોઈ નહીં

Solution

(A) વક્રો $y = x^2 - 4x$ અને $y = 2x - x^2$ છે. છેદબિંદુઓ: $x^2 - 4x = 2x - x^2 \Rightarrow 2x^2 - 6x = 0 \Rightarrow 2x(x - 3) = 0$,તેથી $x = 0$ અને $x = 3$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $A = \int_{0}^{3} |(2x - x^2) - (x^2 - 4x)| \, dx = \int_{0}^{3} |6x - 2x^2| \, dx = [3x^2 - \frac{2}{3}x^3]_{0}^{3} = (27 - 18) = 9$.
$x$-અક્ષ પ્રદેશને બે ભાગમાં વિભાજિત કરે છે: એક $x$-અક્ષની ઉપર અને એક નીચે.
$x$-અક્ષની ઉપરનો ભાગ $y = 2x - x^2$ દ્વારા $x = 0$ થી $x = 2$ સુધી ઘેરાયેલો છે. ક્ષેત્રફળ $A_1 = \int_{0}^{2} (2x - x^2) \, dx = [x^2 - \frac{x^3}{3}]_{0}^{2} = 4 - \frac{8}{3} = \frac{4}{3}$.
$x$-અક્ષની નીચેનો ભાગ $y = x^2 - 4x$ દ્વારા $x = 0$ થી $x = 3$ સુધી અને $y = 2x - x^2$ દ્વારા $x = 2$ થી $x = 3$ સુધી ઘેરાયેલો છે. $x$-અક્ષની નીચેનું કુલ ક્ષેત્રફળ $A_2 = A - A_1 = 9 - \frac{4}{3} = \frac{23}{3}$.
ગુણોત્તર $\frac{A_1}{A_2} = \frac{4/3}{23/3} = \frac{4}{23}$ છે.
Solution diagram
45
AdvancedMCQ
$y = x(x - 3)^2$ અને $y = x$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ (ચોરસ એકમમાં) કેટલું છે?
A
$28$
B
$32$
C
$4$
D
$8$

Solution

(D) $y = x(x - 3)^2$ અને $y = x$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધવા માટે,આપણે પહેલા તેમના છેદબિંદુઓ શોધીએ: $x(x - 3)^2 = x$.
$x((x - 3)^2 - 1) = 0$
$x(x^2 - 6x + 9 - 1) = 0$
$x(x^2 - 6x + 8) = 0$
$x(x - 2)(x - 4) = 0$
છેદબિંદુઓ $x = 0, 2, 4$ છે.
ક્ષેત્રફળ $\int_{0}^{2} (x(x - 3)^2 - x) dx + \int_{2}^{4} (x - x(x - 3)^2) dx$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ સંકલન: $\int_{0}^{2} (x^3 - 6x^2 + 8x) dx = [\frac{x^4}{4} - 2x^3 + 4x^2]_{0}^{2} = (4 - 16 + 16) - 0 = 4$.
બીજું સંકલન: $\int_{2}^{4} (-x^3 + 6x^2 - 8x) dx = [-\frac{x^4}{4} + 2x^3 - 4x^2]_{2}^{4} = (-64 + 128 - 64) - (-4 + 16 - 16) = 0 - (-4) = 4$.
કુલ ક્ષેત્રફળ = $4 + 4 = 8$ ચોરસ એકમ.
46
AdvancedMCQ
પ્રચલ $a$ ના એવા ધન મૂલ્યો જેના માટે વક્ર $y = \cos ax$,$y = 0$,$x = \frac{\pi}{6a}$ અને $x = \frac{5\pi}{6a}$ દ્વારા ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $3$ કરતા વધારે હોય તે છે:
A
$\phi$
B
$(0, 1/3)$
C
$(3, \infty)$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ક્ષેત્રફળ $A$ એ આપેલ સીમાઓ વચ્ચે વિધેયના માનાંકનું સંકલન છે:
$A = \int_{\frac{\pi}{6a}}^{\frac{5\pi}{6a}} |\cos ax| \, dx$
કારણ કે વિધેય $\cos ax$ એ $ax = \frac{\pi}{2}$ એટલે કે $x = \frac{\pi}{2a}$ આગળ ચિહ્ન બદલે છે,તેથી આપણે સંકલનને બે ભાગમાં વહેંચીએ છીએ:
$A = \int_{\frac{\pi}{6a}}^{\frac{\pi}{2a}} \cos ax \, dx + \int_{\frac{\pi}{2a}}^{\frac{5\pi}{6a}} -\cos ax \, dx$
ધારો કે $t = ax$,તો $dt = a \, dx$:
$A = \frac{1}{a} \int_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{2}} \cos t \, dt - \frac{1}{a} \int_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{5\pi}{6}} \cos t \, dt$
$A = \frac{1}{a} [\sin t]_{\frac{\pi}{6}}^{\frac{\pi}{2}} - \frac{1}{a} [\sin t]_{\frac{\pi}{2}}^{\frac{5\pi}{6}}$
$A = \frac{1}{a} (1 - \frac{1}{2}) - \frac{1}{a} (\frac{1}{2} - 1) = \frac{1}{a} (\frac{1}{2}) - \frac{1}{a} (-\frac{1}{2}) = \frac{1}{2a} + \frac{1}{2a} = \frac{1}{a}$
આપેલ છે કે ક્ષેત્રફળ $3$ કરતા વધારે છે:
$\frac{1}{a} > 3 \implies a < \frac{1}{3}$
કારણ કે $a$ ધન હોવું જોઈએ,તેથી વિસ્તાર $(0, 1/3)$ છે.
Solution diagram
47
AdvancedMCQ
વક્રો $x = y^2 - 1$ અને $x = |y| \sqrt{1 - y^2}$ વચ્ચે ઘેરાયેલા પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$1$
B
$4/3$
C
$2/3$
D
$2$

Solution

(D) વક્રો $x = y^2 - 1$ અને $x = |y| \sqrt{1 - y^2}$ છે.
બંને વક્રો $x$-અક્ષની સાપેક્ષમાં સંમિત હોવાથી,કુલ ક્ષેત્રફળ $A$ એ પ્રથમ ચરણમાં $y \in [0, 1]$ માટેના ક્ષેત્રફળ કરતાં બમણું થશે.
પ્રથમ ચરણમાં,$x = y \sqrt{1 - y^2}$ અને $x = y^2 - 1$ છે.
ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે છે:
$A = 2 \int_{0}^{1} [y \sqrt{1 - y^2} - (y^2 - 1)] \, dy$
$A = 2 \left[ \int_{0}^{1} y \sqrt{1 - y^2} \, dy - \int_{0}^{1} (y^2 - 1) \, dy \right]$
ધારો કે $u = 1 - y^2$,તો $du = -2y \, dy$,તેથી $y \, dy = -\frac{1}{2} du$.
જ્યારે $y=0, u=1$; જ્યારે $y=1, u=0$.
$\int_{0}^{1} y \sqrt{1 - y^2} \, dy = -\frac{1}{2} \int_{1}^{0} \sqrt{u} \, du = \frac{1}{2} \int_{0}^{1} u^{1/2} \, du = \frac{1}{2} \left[ \frac{u^{3/2}}{3/2} \right]_{0}^{1} = \frac{1}{2} \cdot \frac{2}{3} = \frac{1}{3}$.
$\int_{0}^{1} (y^2 - 1) \, dy = \left[ \frac{y^3}{3} - y \right]_{0}^{1} = \frac{1}{3} - 1 = -\frac{2}{3}$.
તેથી,$A = 2 \left[ \frac{1}{3} - (-\frac{2}{3}) \right] = 2 \left[ \frac{1}{3} + \frac{2}{3} \right] = 2(1) = 2$.
Solution diagram
48
DifficultMCQ
$y = \ln x$,$y = \ln |x|$,$y = |\ln x|$,અને $y = |\ln |x||$ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું થાય?
A
$2$
B
$4$
C
$8$
D
નક્કી કરી શકાતું નથી

Solution

(B) આપેલા વક્રોનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. $y = \ln x$ એ $x > 0$ માટે વ્યાખ્યાયિત છે.
$2$. $y = \ln |x|$ એ $x \neq 0$ માટે વ્યાખ્યાયિત છે.
$3$. $y = |\ln x|$ એ $x > 0$ માટે વ્યાખ્યાયિત છે.
$4$. $y = |\ln |x||$ એ $x \neq 0$ માટે વ્યાખ્યાયિત છે.
આ વક્રો દ્વારા ઘેરાયેલો પ્રદેશ $y$-અક્ષની સાપેક્ષે સંમિત છે. આ વક્રો $x = 1, x = -1, x = 0$ અને $x$-અક્ષ દ્વારા નિર્ધારિત ચાર ચરણોમાં ચાર સમાન પ્રદેશો બનાવે છે.
દરેક પ્રદેશ $y = |\ln |x||$ વક્ર અને $x = 0$ થી $x = 1$ (અથવા $x = -1$ થી $x = 0$) વચ્ચેના $x$-અક્ષ દ્વારા ઘેરાયેલો છે.
આવા એક પ્રદેશનું ક્ષેત્રફળ $\int_0^1 |\ln x| \, dx$ દ્વારા મળે છે.
કારણ કે $0 < x < 1$ માટે $\ln x < 0$ છે,તેથી $|\ln x| = -\ln x$ થાય.
ક્ષેત્રફળ $= \int_0^1 -\ln x \, dx = -[x \ln x - x]_0^1 = -((1 \cdot 0 - 1) - (0)) = 1$.
આવા ચાર સમાન પ્રદેશો હોવાથી,કુલ ક્ષેત્રફળ $4 \times 1 = 4$ થાય.
Solution diagram
49
AdvancedMCQ
વક્ર $y = ax^2 + bx + c$ એ બિંદુ $(1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે અને ઉગમબિંદુ પર તેનો સ્પર્શક રેખા $y = x$ છે. વક્ર,વક્રના ન્યૂનતમ મૂલ્ય આગળનો યામ અને સ્પર્શક રેખા દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ કેટલું છે?
A
$\frac{1}{24}$
B
$\frac{1}{12}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{1}{6}$

Solution

(A) આપેલ વક્ર $y = ax^2 + bx + c$ છે.
તે $(1, 2)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $2 = a(1)^2 + b(1) + c$,એટલે કે $a + b + c = 2$ ... $(1)$.
તે ઉગમબિંદુ $(0, 0)$ માંથી પસાર થાય છે,તેથી $0 = a(0)^2 + b(0) + c$,એટલે કે $c = 0$.
$c = 0$ ને $(1)$ માં મૂકતા,આપણને $a + b = 2$ મળે છે ... $(2)$.
ઉગમબિંદુ પર સ્પર્શક $y = x$ છે,જેનો અર્થ છે કે $x = 0$ પર સ્પર્શકનો ઢાળ $1$ છે.
$\frac{dy}{dx} = 2ax + b$ હોવાથી,$x = 0$ પર $\frac{dy}{dx} = b$. આમ,$b = 1$.
$(2)$ પરથી,$a + 1 = 2$,તેથી $a = 1$.
વક્ર $y = x^2 + x$ છે.
ન્યૂનતમ મૂલ્ય ત્યાં મળે છે જ્યાં $\frac{dy}{dx} = 2x + 1 = 0$,જે $x = -\frac{1}{2}$ આપે છે.
વક્ર $y = x^2 + x$,સ્પર્શક $y = x$ અને યામ $x = -\frac{1}{2}$ દ્વારા ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ:
$A = \int_{-\frac{1}{2}}^{0} (x - (x^2 + x)) \, dx = \int_{-\frac{1}{2}}^{0} (-x^2) \, dx$.
$A = \left[ -\frac{x^3}{3} \right]_{-\frac{1}{2}}^{0} = 0 - \left( -\frac{(-\frac{1}{2})^3}{3} \right) = -\frac{1}{24}$.
ક્ષેત્રફળ હંમેશા ધન હોવાથી,$A = \frac{1}{24} \text{ ચોરસ એકમ}$.
Solution diagram
50
AdvancedMCQ
વક્ર $y = \min \{\sin^2x, \cos^2x \}$ અને $x-$ અક્ષ વચ્ચે $x = 0$ અને $x = \frac{5\pi}{4}$ ઓર્ડિનેટ્સ વચ્ચે ઘેરાયેલું ક્ષેત્રફળ શોધો.
A
$\frac{5\pi}{2}$ ચોરસ એકમ
B
$\frac{5(\pi - 2)}{4}$ ચોરસ એકમ
C
$\frac{5(\pi - 2)}{8}$ ચોરસ એકમ
D
$\left( \frac{\pi}{8} - \frac{1}{2} \right)$ ચોરસ એકમ

Solution

(C) વક્ર $y = \min \{\sin^2x, \cos^2x \}$ એ બિંદુઓ જ્યાં $\sin^2x = \cos^2x$ થાય છે ત્યાં તેની વ્યાખ્યા બદલે છે,એટલે કે $\tan^2x = 1$,જે $x = \frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}$ આપે છે.
અંતરાલ $[0, \frac{\pi}{4}]$ માં,$\sin^2x \leq \cos^2x$,તેથી $y = \sin^2x$.
અંતરાલ $[\frac{\pi}{4}, \frac{3\pi}{4}]$ માં,$\cos^2x \leq \sin^2x$,તેથી $y = \cos^2x$.
અંતરાલ $[\frac{3\pi}{4}, \frac{5\pi}{4}]$ માં,$\sin^2x \leq \cos^2x$,તેથી $y = \sin^2x$.
કુલ ક્ષેત્રફળ $A$ નીચે મુજબ મળે છે:
$A = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \sin^2x \, dx + \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} \cos^2x \, dx + \int_{\frac{3\pi}{4}}^{\frac{5\pi}{4}} \sin^2x \, dx$.
$\sin^2x = \frac{1-\cos 2x}{2}$ અને $\cos^2x = \frac{1+\cos 2x}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A = \int_{0}^{\frac{\pi}{4}} \frac{1-\cos 2x}{2} dx + \int_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} \frac{1+\cos 2x}{2} dx + \int_{\frac{3\pi}{4}}^{\frac{5\pi}{4}} \frac{1-\cos 2x}{2} dx$.
$A = \left[ \frac{x}{2} - \frac{\sin 2x}{4} \right]_{0}^{\frac{\pi}{4}} + \left[ \frac{x}{2} + \frac{\sin 2x}{4} \right]_{\frac{\pi}{4}}^{\frac{3\pi}{4}} + \left[ \frac{x}{2} - \frac{\sin 2x}{4} \right]_{\frac{3\pi}{4}}^{\frac{5\pi}{4}}$.
$A = (\frac{\pi}{8} - \frac{1}{4}) + ((\frac{3\pi}{8} - \frac{1}{4}) - (\frac{\pi}{8} + \frac{1}{4})) + ((\frac{5\pi}{8} - 0) - (\frac{3\pi}{8} + \frac{1}{4}))$.
$A = \frac{\pi}{8} - \frac{1}{4} + \frac{2\pi}{8} - \frac{2}{4} + \frac{2\pi}{8} - \frac{1}{4} = \frac{5\pi}{8} - 1 = \frac{5\pi - 8}{8}$.

Application of Integration — Area bounded by region of multi curve · Frequently Asked Questions

1Are these Application of Integration questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Application of Integration Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.