Gujarati

Mix Examples-Determinants and Matrices Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Mix Examples-Determinants and Matrices

432+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 432 questions in Gujarati

151
MediumMCQ
$f(x) = \left|\begin{array}{ccc} \sin^{2} x & 1+\cos^{2} x & \cos 2x \\ 1+\sin^{2} x & \cos^{2} x & \cos 2x \\ \sin^{2} x & \cos^{2} x & \sin 2x \end{array}\right|, x \in R$ ની મહત્તમ કિંમત શોધો.
A
$\sqrt{7}$
B
$\frac{3}{4}$
C
$\sqrt{5}$
D
$5$

Solution

(C) આપેલ છે $f(x) = \left|\begin{array}{ccc} \sin^{2} x & 1+\cos^{2} x & \cos 2x \\ 1+\sin^{2} x & \cos^{2} x & \cos 2x \\ \sin^{2} x & \cos^{2} x & \sin 2x \end{array}\right|$.
સ્તંભ પ્રક્રિયા $C_{1} \rightarrow C_{1} + C_{2}$ લાગુ પાડતા:
$f(x) = \left|\begin{array}{ccc} 2 & 1+\cos^{2} x & \cos 2x \\ 2 & \cos^{2} x & \cos 2x \\ 1 & \cos^{2} x & \sin 2x \end{array}\right|$.
હાર પ્રક્રિયા $R_{1} \rightarrow R_{1} - R_{2}$ લાગુ પાડતા:
$f(x) = \left|\begin{array}{ccc} 0 & 1 & 0 \\ 2 & \cos^{2} x & \cos 2x \\ 1 & \cos^{2} x & \sin 2x \end{array}\right|$.
$R_{1}$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$f(x) = -1 \times (2 \sin 2x - \cos 2x) = \cos 2x - 2 \sin 2x$.
$a \cos \theta + b \sin \theta$ ની મહત્તમ કિંમત $\sqrt{a^{2} + b^{2}}$ થાય.
અહીં $a = 1$ અને $b = -2$ છે.
તેથી,$f(x)_{\max} = \sqrt{1^{2} + (-2)^{2}} = \sqrt{1+4} = \sqrt{5}$.
152
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} a_1 \\ a_2 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} b_1 \\ b_2 \end{bmatrix}$ એ વાસ્તવિક ઘટકો ધરાવતા બે $2 \times 1$ શ્રેણિકો છે,જેથી $A = XB$,જ્યાં $X = \frac{1}{\sqrt{3}} \begin{bmatrix} 1 & -1 \\ 1 & k \end{bmatrix}$ અને $k \in R$. જો $a_1^2 + a_2^2 = \frac{2}{3}(b_1^2 + b_2^2)$ અને $(k^2 + 1)b_2^2 \neq -2b_1b_2$ હોય,તો $k$ ની કિંમત ....... છે.
A
$2$
B
$1$
C
$4$
D
$5$

Solution

(B) આપેલ છે $A = XB$,તેથી $\begin{bmatrix} a_1 \\ a_2 \end{bmatrix} = \frac{1}{\sqrt{3}} \begin{bmatrix} 1 & -1 \\ 1 & k \end{bmatrix} \begin{bmatrix} b_1 \\ b_2 \end{bmatrix}$.
ગુણાકાર કરતા,આપણને મળે $\sqrt{3} a_1 = b_1 - b_2$ અને $\sqrt{3} a_2 = b_1 + k b_2$.
આ સમીકરણોનો વર્ગ કરીને સરવાળો કરતા:
$3(a_1^2 + a_2^2) = (b_1 - b_2)^2 + (b_1 + k b_2)^2$
$3(a_1^2 + a_2^2) = (b_1^2 + b_2^2 - 2b_1b_2) + (b_1^2 + k^2b_2^2 + 2kb_1b_2)$
$3(a_1^2 + a_2^2) = 2b_1^2 + (1 + k^2)b_2^2 + 2b_1b_2(k - 1)$.
આપણને આપેલ છે $a_1^2 + a_2^2 = \frac{2}{3}(b_1^2 + b_2^2)$,તેથી $3(a_1^2 + a_2^2) = 2b_1^2 + 2b_2^2$.
$3(a_1^2 + a_2^2)$ માટેની બંને અભિવ્યક્તિઓની સરખામણી કરતા:
$2b_1^2 + (1 + k^2)b_2^2 + 2b_1b_2(k - 1) = 2b_1^2 + 2b_2^2$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $(k^2 + 1)b_2^2 + 2b_1b_2(k - 1) = 2b_2^2$ મળે.
$(k^2 - 1)b_2^2 + 2b_1b_2(k - 1) = 0$.
$(k - 1)[(k + 1)b_2^2 + 2b_1b_2] = 0$.
શરત $(k^2 + 1)b_2^2 \neq -2b_1b_2$ મુજબ,કૌંસમાં રહેલી પદાવલિ શૂન્ય ન હોઈ શકે,તેથી $k = 1$ મળે.
153
MediumMCQ
ધારો કે $I$ એ $2 \times 2$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે અને $P = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix}$ છે. તો $n \in N$ ની કિંમત શોધો જેના માટે $P^n = 5I - 8P$ થાય.
A
$8$
B
$10$
C
$4$
D
$6$

Solution

(D) આપેલ છે $P = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$5I - 8P$ ની ગણતરી કરીએ:
$5I - 8P = \begin{bmatrix} 5 & 0 \\ 0 & 5 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 16 & -8 \\ 40 & -24 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -11 & 8 \\ -40 & 29 \end{bmatrix}$.
હવે,$P$ ના ઘાતની ગણતરી કરીએ:
$P^2 = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 & 1 \\ -5 & 4 \end{bmatrix}$.
$P^3 = P^2 \cdot P = \begin{bmatrix} -1 & 1 \\ -5 & 4 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 5 & -3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 10 & -7 \end{bmatrix}$.
$P^6 = (P^3)^2 = \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 10 & -7 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 10 & -7 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -11 & 8 \\ -40 & 29 \end{bmatrix}$.
$P^n$ અને $5I - 8P$ ની સરખામણી કરતા,આપણને $P^6 = 5I - 8P$ મળે છે.
તેથી,$n = 6$.
154
MediumMCQ
ધારો કે $M$ એ $\{0, 1, 2\}$ ગણના ઘટકો ધરાવતો કોઈપણ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે. આવા શ્રેણિકોની મહત્તમ સંખ્યા,જેના માટે $M^{T}M$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો $7$ થાય,તે ............. છે.
A
$512$
B
$556$
C
$560$
D
$540$

Solution

(D) ધારો કે $M = \begin{bmatrix} a & b & c \\ d & e & f \\ g & h & i \end{bmatrix}$. $M^{T}M$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો એ $M^{T}M$ નો ટ્રેસ છે,જે $M$ ના તમામ ઘટકોના વર્ગોના સરવાળા જેટલો થાય છે.
આમ,$a^{2} + b^{2} + c^{2} + d^{2} + e^{2} + f^{2} + g^{2} + h^{2} + i^{2} = 7$.
ઘટકો $\{0, 1, 2\}$ માંથી હોવાથી,આપણે વર્ગોના શક્ય સંયોજનો વિચારીએ જેનો સરવાળો $7$ થાય:
કિસ્સો-$I$: સાત $1$ અને બે $0$.
રીતોની સંખ્યા = $\binom{9}{7} = \binom{9}{2} = \frac{9 \times 8}{2} = 36$.
કિસ્સો-$II$: એક $2$ $(2^{2} = 4)$,ત્રણ $1$ $(1^{2} = 1)$,અને પાંચ $0$ $(0^{2} = 0)$.
સરવાળો = $4 + 1 + 1 + 1 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 = 7$.
રીતોની સંખ્યા = $\frac{9!}{1! 3! 5!} = \frac{9 \times 8 \times 7 \times 6}{3 \times 2 \times 1} = 504$.
શ્રેણિકોની કુલ સંખ્યા = $36 + 504 = 540$.
155
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} x & y & z \\ y & z & x \\ z & x & y \end{bmatrix}$,જ્યાં $x, y$ અને $z$ એ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે જેથી $x + y + z > 0$ અને $xyz = 2$ થાય. જો $A^2 = I_3$ હોય,તો $x^3 + y^3 + z^3$ ની કિંમત ............ છે.
A
$7$
B
$5$
C
$9$
D
$6$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} x & y & z \\ y & z & x \\ z & x & y \end{bmatrix}$. $A$ સંમિત શ્રેણિક હોવાથી,$A^T = A$ થાય.
આપેલ છે કે $A^2 = I$,તેથી $AA^T = I$ થાય,જેનો અર્થ છે કે $A$ એ લંબકોણીય (orthogonal) શ્રેણિક છે.
શ્રેણિક $A$ માટે,$AA^T = I$ ની શરત મુજબ:
$x^2 + y^2 + z^2 = 1$ અને $xy + yz + zx = 0$ મળે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(x + y + z)^2 = x^2 + y^2 + z^2 + 2(xy + yz + zx)$.
કિંમતો મૂકતા,$(x + y + z)^2 = 1 + 2(0) = 1$.
$x + y + z > 0$ હોવાથી,$x + y + z = 1$ મળે.
બીજગણિતીય નિત્યસમ $x^3 + y^3 + z^3 - 3xyz = (x + y + z)(x^2 + y^2 + z^2 - (xy + yz + zx))$ નો ઉપયોગ કરતા,
$x^3 + y^3 + z^3 - 3(2) = (1)(1 - 0)$.
$x^3 + y^3 + z^3 - 6 = 1$.
$x^3 + y^3 + z^3 = 7$.
156
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ એ $3 \times 3$ વાસ્તવિક શ્રેણિકો છે,જ્યાં $A$ સંમિત શ્રેણિક છે અને $B$ વિસંમિત શ્રેણિક છે. તો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $(A^{2}B^{2} - B^{2}A^{2})X = O$,જ્યાં $X$ એ અજ્ઞાત ચલોનો $3 \times 1$ સ્તંભ શ્રેણિક છે અને $O$ એ $3 \times 1$ શૂન્ય શ્રેણિક છે,તેને ....... છે.
A
કોઈ ઉકેલ નથી
B
બરાબર બે ઉકેલો
C
અનંત ઉકેલો
D
અનન્ય ઉકેલ

Solution

(C) આપેલ છે કે $A$ સંમિત શ્રેણિક છે,તેથી $A^{T} = A$.
આપેલ છે કે $B$ વિસંમિત શ્રેણિક છે,તેથી $B^{T} = -B$.
ધારો કે $C = A^{2}B^{2} - B^{2}A^{2}$.
હવે,$C$ નો પરિવર્તિત શ્રેણિક (transpose) લઈએ:
$C^{T} = (A^{2}B^{2} - B^{2}A^{2})^{T} = (A^{2}B^{2})^{T} - (B^{2}A^{2})^{T}$.
$(PQ)^{T} = Q^{T}P^{T}$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા:
$C^{T} = (B^{2})^{T}(A^{2})^{T} - (A^{2})^{T}(B^{2})^{T}$.
કારણ કે $(A^{2})^{T} = (A^{T})^{2} = A^{2}$ અને $(B^{2})^{T} = (B^{T})^{2} = (-B)^{2} = B^{2}$,તેથી:
$C^{T} = B^{2}A^{2} - A^{2}B^{2} = -(A^{2}B^{2} - B^{2}A^{2}) = -C$.
આમ,$C$ એ વિસંમિત શ્રેણિક છે.
એકી કક્ષા $n$ (અહીં $n = 3$) ધરાવતા કોઈપણ વિસંમિત શ્રેણિક $C$ માટે,તેનો નિશ્ચાયક હંમેશા શૂન્ય હોય છે,એટલે કે $\det(C) = 0$.
આથી,સમીકરણ સંહતિ $(C)X = O$ માટે $\det(C) = 0$ હોવાથી,સંહતિને અનંત ઉકેલો મળે છે.
157
DifficultMCQ
જો શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 3 & 0 & -1 \end{bmatrix}$ એ સમીકરણ $A^{20} + \alpha A^{19} + \beta A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 4 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ નું સમાધાન કરે છે,જ્યાં $\alpha$ અને $\beta$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે,તો $\beta - \alpha$ ની કિંમત ........ થાય.
A
$6$
B
$2$
C
$4$
D
$0$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 3 & 0 & -1 \end{bmatrix}$.
$A$ ની ઘાતની ગણતરી કરતા:
$A^2 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 4 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$,$A^3 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 8 & 0 \\ 3 & 0 & -1 \end{bmatrix}$,$A^4 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 16 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$.
ગાણિતિક અનુમાન મુજબ,બેકી $n$ માટે $A^n = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 2^n & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને એકી $n$ માટે $A^n = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 2^n & 0 \\ 3 & 0 & -1 \end{bmatrix}$.
તેથી,$A^{20} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 2^{20} & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $A^{19} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 2^{19} & 0 \\ 3 & 0 & -1 \end{bmatrix}$.
સમીકરણ $A^{20} + \alpha A^{19} + \beta A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 4 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ માં કિંમતો મૂકતા:
$\begin{bmatrix} 1+\alpha+\beta & 0 & 0 \\ 0 & 2^{20}+\alpha 2^{19}+2\beta & 0 \\ 3\alpha+3\beta & 0 & 1-\alpha-\beta \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 4 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$.
સરખામણી કરતા: $1+\alpha+\beta = 1 \Rightarrow \alpha+\beta = 0 \Rightarrow \beta = -\alpha$.
વધુમાં,$2^{20} + \alpha 2^{19} + 2\beta = 4$. $\beta = -\alpha$ મૂકતા:
$2^{20} + \alpha 2^{19} - 2\alpha = 4 \Rightarrow \alpha(2^{19}-2) = 4 - 2^{20}$.
$\alpha = \frac{4 - 2^{20}}{2^{19}-2} = -2$.
તેથી $\beta = 2$.
આમ,$\beta - \alpha = 2 - (-2) = 4$.
158
MediumMCQ
ધારો કે $A=\begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix}$. તો $A^{2025}-A^{2020}$ બરાબર શું થાય?
A
$A^{6}-A$
B
$A^{5}$
C
$A^{5}-A$
D
$A^{6}$

Solution

(A) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
$A$ ની ઘાતની ગણતરી કરતા:
$A^2 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 1 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
$A^3 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 2 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
$A^4 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 3 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
ગાણિતિક અનુમાન દ્વારા,$A^n = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ n-1 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
તેથી,$A^{2025} - A^{2020} = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 5 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
હવે $A^6 - A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 5 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 5 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
આમ,$A^{2025} - A^{2020} = A^6 - A$.
159
DifficultMCQ
જો શ્રેણિક $A=\begin{bmatrix} 0 & 2 \\ K & -1 \end{bmatrix}$ એ $A(A^{3}+3I)=2I$ નું સમાધાન કરે,તો $K$ ની કિંમત શોધો:
A
$\frac{1}{2}$
B
$-\frac{1}{2}$
C
$-1$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 0 & 2 \\ K & -1 \end{bmatrix}$ છે.
આપેલ સમીકરણ $A(A^{3} + 3I) = 2I$ છે,જેનો અર્થ છે કે $A^{4} + 3A = 2I$,અથવા $A^{4} = 2I - 3A$.
$A$ નું લાક્ષણિક સમીકરણ $|A - \lambda I| = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\begin{vmatrix} -\lambda & 2 \\ K & -1 - \lambda \end{vmatrix} = 0 \Rightarrow \lambda(\lambda + 1) - 2K = 0 \Rightarrow \lambda^{2} + \lambda - 2K = 0$.
કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,$A^{2} + A - 2KI = 0$,તેથી $A^{2} = 2KI - A$.
હવે,$A^{4} = (A^{2})^{2} = (2KI - A)^{2} = 4K^{2}I - 4KA + A^{2}$.
$A^{4}$ ના પદમાં $A^{2} = 2KI - A$ મૂકતા:
$A^{4} = 4K^{2}I - 4KA + (2KI - A) = (4K^{2} + 2K)I - (4K + 1)A$.
$A^{4}$ માટેના બંને સમીકરણોને સરખાવતા:
$2I - 3A = (4K^{2} + 2K)I - (4K + 1)A$.
પદોને ગોઠવતા:
$(4K + 1 - 3)A = (4K^{2} + 2K - 2)I$.
$(4K - 2)A = (4K^{2} + 2K - 2)I$.
$2(2K - 1)A = 2(2K^{2} + K - 1)I$.
$2(2K - 1)A = 2(2K - 1)(K + 1)I$.
જો $2K - 1 \neq 0$ હોય,તો $A = (K + 1)I$,જેનો અર્થ થાય છે કે $\begin{bmatrix} 0 & 2 \\ K & -1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} K+1 & 0 \\ 0 & K+1 \end{bmatrix}$.
આનાથી $K+1 = 0$ અને $2 = 0$ મળે છે,જે અશક્ય છે.
તેથી,$2K - 1 = 0$ હોવું જોઈએ,જે $K = \frac{1}{2}$ આપે છે.
160
MediumMCQ
જો $a_{r} = \cos \frac{2 r \pi}{9} + i \sin \frac{2 r \pi}{9}$,$r = 1, 2, 3, \ldots$,$i = \sqrt{-1}$ હોય,તો નિશ્ચાયક $\left|\begin{array}{lll}a_{1} & a_{2} & a_{3} \\ a_{4} & a_{5} & a_{6} \\ a_{7} & a_{8} & a_{9}\end{array}\right|$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$a_{2} a_{6} - a_{4} a_{8}$
B
$a_{9}$
C
$a_{1} a_{9} - a_{3} a_{7}$
D
$0$

Solution

(D) આપેલ છે કે $a_{r} = e^{i \frac{2 \pi r}{9}}$.
નોંધો કે $a_{r} = (a_{1})^{r}$ થાય.
નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{lll}a_{1} & a_{1}^{2} & a_{1}^{3} \\ a_{1}^{4} & a_{1}^{5} & a_{1}^{6} \\ a_{1}^{7} & a_{1}^{8} & a_{1}^{9}\end{array}\right|$ છે.
$C_{1}$ માંથી $a_{1}$,$C_{2}$ માંથી $a_{1}^{2}$ અને $C_{3}$ માંથી $a_{1}^{3}$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = a_{1} \cdot a_{1}^{2} \cdot a_{1}^{3} \left|\begin{array}{lll}1 & 1 & 1 \\ a_{1}^{3} & a_{1}^{3} & a_{1}^{3} \\ a_{1}^{6} & a_{1}^{6} & a_{1}^{6}\end{array}\right|$.
અહીં ત્રણેય સ્તંભો સમાન હોવાથી,નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય $0$ થાય છે.
161
DifficultMCQ
ગણ $\{A=\begin{bmatrix} a & b \\ 0 & d \end{bmatrix} : a, b, d \in \{-1, 0, 1\} \text{ અને } (I-A)^3 = I-A^3 \}$ માં ઘટકોની સંખ્યા શોધો,જ્યાં $I$ એ $2 \times 2$ એકમ શ્રેણિક છે.
A
$8$
B
$10$
C
$11$
D
$12$

Solution

(A) આપેલ શરત $(I-A)^3 = I-A^3$ છે.
ડાબી બાજુનું વિસ્તરણ કરતા: $I^3 - 3I^2A + 3IA^2 - A^3 = I - A^3$.
$I^2 = I$ અને $IA = AI = A$ હોવાથી,આ સમીકરણ $I - 3A + 3A^2 - A^3 = I - A^3$ માં પરિણમે છે.
બંને બાજુથી $I$ બાદ કરતા અને $A^3$ ઉમેરતા,આપણને $3A^2 - 3A = 0$ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે $A^2 = A$.
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} a & b \\ 0 & d \end{bmatrix}$. તો $A^2 = \begin{bmatrix} a & b \\ 0 & d \end{bmatrix} \begin{bmatrix} a & b \\ 0 & d \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} a^2 & ab+bd \\ 0 & d^2 \end{bmatrix}$.
$A^2 = A$ ને સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$a^2 = a \Rightarrow a \in \{0, 1\}$.
$d^2 = d \Rightarrow d \in \{0, 1\}$.
$ab + bd = b \Rightarrow b(a + d - 1) = 0$.
કિસ્સો $1$: જો $b = 0$ હોય,તો $a \in \{0, 1\}$ અને $d \in \{0, 1\}$. આનાથી $2 \times 2 = 4$ શ્રેણિકો મળે છે.
કિસ્સો $2$: જો $b \neq 0$ હોય,તો $a + d - 1 = 0$,એટલે કે $a + d = 1$.
શક્ય જોડીઓ $(a, d)$ એ $(1, 0)$ અને $(0, 1)$ છે.
દરેક જોડી માટે,$b \in \{-1, 1\}$ હોઈ શકે છે (કારણ કે $b \neq 0$).
આનાથી $2 \times 2 = 4$ શ્રેણિકો મળે છે.
કુલ શ્રેણિકોની સંખ્યા = $4 + 4 = 8$.
162
DifficultMCQ
ધારો કે $J_{n, m}=\int_{0}^{\frac{1}{2}} \frac{x^{n}}{x^{m}-1} d x, \quad \forall n>m$ અને $n, m \in N$. શ્રેણિક $A=\left[a_{i j}\right]_{3 \times 3}$ ધ્યાનમાં લો જ્યાં $a_{i j}=J_{6+i, 3}-J_{i+3,3}$ જો $i \leq j$ અને $a_{i j}=0$ જો $i>j$. તો $\left|\operatorname{adj} A^{-1}\right|$ શું થાય?
A
$(15)^{2} \times 2^{42}$
B
$(15)^{2} \times 2^{34}$
C
$(105)^{2} \times 2^{38}$
D
$(105)^{2} \times 2^{36}$

Solution

(C) આપેલ છે $J_{n, m}=\int_{0}^{\frac{1}{2}} \frac{x^{n}}{x^{m}-1} d x$.
$i \leq j$ માટે,$a_{i j}=J_{6+i, 3}-J_{i+3,3} = \int_{0}^{\frac{1}{2}} \frac{x^{6+i}-x^{i+3}}{x^{3}-1} d x = \int_{0}^{\frac{1}{2}} \frac{x^{i+3}(x^{3}-1)}{x^{3}-1} d x = \int_{0}^{\frac{1}{2}} x^{i+3} d x$.
સંકલન કરતા: $a_{i j} = \left[ \frac{x^{i+4}}{i+4} \right]_{0}^{\frac{1}{2}} = \frac{(1/2)^{i+4}}{i+4}$.
તેથી,$a_{11} = \frac{(1/2)^{5}}{5} = \frac{1}{5 \cdot 2^{5}}$,$a_{12} = \frac{(1/2)^{5}}{5} = \frac{1}{5 \cdot 2^{5}}$,$a_{13} = \frac{(1/2)^{5}}{5} = \frac{1}{5 \cdot 2^{5}}$.
$a_{22} = \frac{(1/2)^{6}}{6} = \frac{1}{6 \cdot 2^{6}}$,$a_{23} = \frac{(1/2)^{6}}{6} = \frac{1}{6 \cdot 2^{6}}$.
$a_{33} = \frac{(1/2)^{7}}{7} = \frac{1}{7 \cdot 2^{7}}$.
શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \frac{1}{5 \cdot 2^{5}} & \frac{1}{5 \cdot 2^{5}} & \frac{1}{5 \cdot 2^{5}} \\ 0 & \frac{1}{6 \cdot 2^{6}} & \frac{1}{6 \cdot 2^{6}} \\ 0 & 0 & \frac{1}{7 \cdot 2^{7}} \end{bmatrix}$.
$|A| = \frac{1}{5 \cdot 2^{5}} \cdot \frac{1}{6 \cdot 2^{6}} \cdot \frac{1}{7 \cdot 2^{7}} = \frac{1}{210 \cdot 2^{18}}$.
આપણે $|\operatorname{adj} A^{-1}| = |A^{-1}|^{3-1} = |A^{-1}|^{2} = \frac{1}{|A|^{2}} = (210 \cdot 2^{18})^{2} = (2 \cdot 105)^{2} \cdot 2^{36} = 4 \cdot (105)^{2} \cdot 2^{36} = (105)^{2} \cdot 2^{38}$.
163
MediumMCQ
ધારો કે $A = [a_{ij}]$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે,જ્યાં
$a_{ij} = 1$,જો $i = j$
$a_{ij} = -x$,જો $|i - j| = 1$
$a_{ij} = 2x + 1$,અન્યથા
ધારો કે વિધેય $f: R \rightarrow R$ એ $f(x) = \det(A)$ તરીકે વ્યાખ્યાયિત છે. તો $f$ ની મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$\frac{20}{27}$
B
$-\frac{88}{27}$
C
$-\frac{20}{27}$
D
$\frac{88}{27}$

Solution

(B) શ્રેણિક $A$ નીચે મુજબ છે:
$A = \begin{bmatrix} 1 & -x & 2x+1 \\ -x & 1 & -x \\ 2x+1 & -x & 1 \end{bmatrix}$
નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરતા:
$|A| = 1(1 - x^2) + x(-x + x(2x+1)) + (2x+1)(x^2 - (2x+1))$
$|A| = 4x^3 - 4x^2 - 4x = f(x)$
ક્રિટિકલ પોઈન્ટ્સ શોધવા માટે,$f'(x) = 0$ લેતા:
$f'(x) = 12x^2 - 8x - 4 = 4(3x+1)(x-1) = 0$
તેથી,$x = 1$ અને $x = -\frac{1}{3}$.
આ બિંદુઓ પર $f(x)$ ની કિંમત શોધતા:
$f(1) = -4$ (ન્યૂનતમ કિંમત)
$f(-\frac{1}{3}) = \frac{20}{27}$ (મહત્તમ કિંમત)
મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતોનો સરવાળો:
$-4 + \frac{20}{27} = -\frac{88}{27}$
164
MediumMCQ
ધારો કે $A=\left[\begin{array}{ll}2 & 3 \\ a & 0\end{array}\right], a \in R$ ને $P+Q$ તરીકે લખવામાં આવે છે,જ્યાં $P$ એ સંમિત શ્રેણિક છે અને $Q$ એ વિસંમિત શ્રેણિક છે. જો $\operatorname{det}(Q)=9$ હોય,તો $P$ ના નિશ્ચાયકના તમામ શક્ય મૂલ્યોના સરવાળાનું માન (modulus) કેટલું થાય?
A
$24$
B
$18$
C
$45$
D
$36$

Solution

(D) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ a & 0 \end{bmatrix}$.
કોઈપણ ચોરસ શ્રેણિક $A$ ને $A = P + Q$ તરીકે લખી શકાય,જ્યાં $P = \frac{A + A^T}{2}$ સંમિત છે અને $Q = \frac{A - A^T}{2}$ વિસંમિત છે.
$P = \frac{1}{2} \left( \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ a & 0 \end{bmatrix} + \begin{bmatrix} 2 & a \\ 3 & 0 \end{bmatrix} \right) = \begin{bmatrix} 2 & \frac{3+a}{2} \\ \frac{3+a}{2} & 0 \end{bmatrix}$.
$Q = \frac{1}{2} \left( \begin{bmatrix} 2 & 3 \\ a & 0 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 2 & a \\ 3 & 0 \end{bmatrix} \right) = \begin{bmatrix} 0 & \frac{3-a}{2} \\ \frac{a-3}{2} & 0 \end{bmatrix}$.
આપેલ છે $\operatorname{det}(Q) = 9$,તેથી $0 - \left( \frac{3-a}{2} \right) \left( \frac{a-3}{2} \right) = 9$.
$\Rightarrow \frac{(a-3)^2}{4} = 9 \Rightarrow (a-3)^2 = 36 \Rightarrow a-3 = \pm 6$.
આમ,$a = 9$ અથવા $a = -3$.
હવે,$\operatorname{det}(P) = 0 - \left( \frac{3+a}{2} \right)^2 = -\frac{(a+3)^2}{4}$.
$a = 9$ માટે,$\operatorname{det}(P) = -\frac{(9+3)^2}{4} = -\frac{144}{4} = -36$.
$a = -3$ માટે,$\operatorname{det}(P) = -\frac{(-3+3)^2}{4} = 0$.
$\operatorname{det}(P)$ ના તમામ શક્ય મૂલ્યોનો સરવાળો $-36 + 0 = -36$ છે.
સરવાળાનું માન $|-36| = 36$ થાય.
165
DifficultMCQ
ચાર પાસાઓને એકસાથે ફેંકવામાં આવે છે અને આ પાસાઓ પર દેખાતી સંખ્યાઓને $2 \times 2$ શ્રેણિકોમાં નોંધવામાં આવે છે. આ રીતે બનેલા શ્રેણિકોના તમામ ઘટકો અલગ હોય અને તે અસામાન્ય (nonsingular) હોય તેની સંભાવના કેટલી છે?
A
$\frac{23}{81}$
B
$\frac{22}{81}$
C
$\frac{45}{162}$
D
$\frac{43}{162}$

Solution

(D) ધારો કે શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ છે. નિશ્ચાયક $|A| = ad - bc$ છે.
પાસાની $6$ બાજુઓમાંથી $4$ સંખ્યાઓ પસંદ કરવાની કુલ રીતો $6^4 = 1296$ છે.
આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે તમામ ઘટકો $a, b, c, d$ અલગ હોય. ${1, 2, 3, 4, 5, 6}$ માંથી $4$ અલગ સંખ્યાઓ પસંદ કરીને શ્રેણિકમાં ગોઠવવાની રીતો $^6P_4 = 6 \times 5 \times 4 \times 3 = 360$ છે.
શ્રેણિક અસામાન્ય (nonsingular) હોય તે માટે $|A| \neq 0$,એટલે કે $ad \neq bc$ હોવું જોઈએ.
આપણે $ad = bc$ હોય તેવા કિસ્સાઓ ગણીએ જ્યાં $a, b, c, d$ અલગ હોય:
$1$. $6 \times 1 = 2 \times 3$: ગણ ${1, 2, 3, 6}$ છે. $ad=bc$ થાય તેવી ગોઠવણીઓ $(6, 2, 3, 1), (6, 3, 2, 1), (1, 2, 3, 6), (1, 3, 2, 6), (2, 6, 1, 3), (3, 6, 1, 2), (2, 1, 6, 3), (3, 1, 6, 2)$ છે. કુલ $8$ કિસ્સાઓ.
$2$. $6 \times 2 = 3 \times 4$: ગણ ${2, 3, 4, 6}$ છે. $ad=bc$ થાય તેવી ગોઠવણીઓ $(6, 3, 4, 2), (6, 4, 3, 2), (2, 3, 4, 6), (2, 4, 3, 6), (3, 6, 2, 4), (4, 6, 2, 3), (3, 2, 6, 4), (4, 2, 6, 3)$ છે. કુલ $8$ કિસ્સાઓ.
$ad = bc$ હોય તેવા કુલ કિસ્સાઓ $8 + 8 = 16$ છે.
સાનુકૂળ કિસ્સાઓ = (અલગ ઘટકો સાથેની કુલ રીતો) - ($ad = bc$ હોય તેવા કિસ્સાઓ) = $360 - 16 = 344$.
જરૂરી સંભાવના = $\frac{344}{1296} = \frac{43}{162}$.
166
MediumMCQ
ધારો કે $S=\{n \in N \mid \begin{bmatrix} 0 & i \\ 1 & 0 \end{bmatrix}^{n} \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix} \forall a, b, c, d \in R \}$,જ્યાં $i=\sqrt{-1}$. તો ગણ $S$ માં $2$-અંકની સંખ્યાઓની સંખ્યા $......$ છે.
A
$11$
B
$15$
C
$19$
D
$21$

Solution

(A) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 0 & i \\ 1 & 0 \end{bmatrix}$ અને $X = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$.
આપેલ શરત $A^n X = X$ એ તમામ $a, b, c, d \in R$ માટે છે.
કારણ કે $X$ કોઈપણ $2 \times 2$ શ્રેણિક હોઈ શકે છે,આપણે $X = I$ (એકમ શ્રેણિક) લઈ શકીએ છીએ,જે સૂચવે છે કે $A^n = I$.
હવે,$A$ ની ઘાતની ગણતરી કરીએ:
$A^2 = \begin{bmatrix} 0 & i \\ 1 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & i \\ 1 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} i & 0 \\ 0 & i \end{bmatrix} = iI$.
$A^4 = (A^2)^2 = (iI)^2 = i^2 I = -I$.
$A^8 = (A^4)^2 = (-I)^2 = I$.
આમ,$A^n = I$ ત્યારે અને તો જ થાય જો $n$ એ $8$ નો ગુણક હોય.
આપણે $2$-અંકની એવી સંખ્યાઓ $n$ શોધવાની છે જે $8$ નો ગુણક હોય.
$8$ ના $2$-અંકના ગુણકો $16, 24, 32, 40, 48, 56, 64, 72, 80, 88, 96$ છે.
આ ગણતરી કરતા,આપણને કુલ $11$ સંખ્યાઓ મળે છે.
167
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ બે $3 \times 3$ વાસ્તવિક શ્રેણિકો છે જેથી $(A^{2}-B^{2})$ એ વ્યસ્ત શ્રેણિક છે. જો $A^{5}=B^{5}$ અને $A^{3} B^{2}=A^{2} B^{3}$ હોય,તો શ્રેણિક $A^{3}+B^{3}$ ના નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય કેટલું થાય?
A
$0$
B
$2$
C
$1$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A^{5}=B^{5}$ અને $A^{3} B^{2}=A^{2} B^{3}$.
પ્રથમ સમીકરણમાંથી બીજું સમીકરણ બાદ કરતા:
$A^{5}-A^{3} B^{2} = B^{5}-A^{2} B^{3}$
$A^{3}(A^{2}-B^{2}) = B^{5}-A^{2} B^{3}$
પદોને ગોઠવતા:
$A^{3}(A^{2}-B^{2}) + B^{3}(A^{2}-B^{2}) = 0$
$(A^{3}+B^{3})(A^{2}-B^{2}) = 0$
કારણ કે $(A^{2}-B^{2})$ એ વ્યસ્ત શ્રેણિક છે,આપણે તેના વ્યસ્ત $(A^{2}-B^{2})^{-1}$ વડે ગુણી શકીએ:
$(A^{3}+B^{3})(A^{2}-B^{2})(A^{2}-B^{2})^{-1} = 0 \cdot (A^{2}-B^{2})^{-1}$
$A^{3}+B^{3} = 0$
તેથી,શૂન્ય શ્રેણિકનો નિશ્ચાયક $|A^{3}+B^{3}| = |0| = 0$ થાય.
168
DifficultMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $M = A + A^{2} + A^{3} + \dots + A^{20}$ હોય,તો શ્રેણિક $M$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $.....$ થાય.
A
$1010$
B
$2020$
C
$1414$
D
$2121$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$.
આપણે જોઈ શકીએ છીએ કે $A = I + N$,જ્યાં $I$ એ એકમ શ્રેણિક છે અને $N = \begin{bmatrix} 0 & 1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ છે.
અહીં $N^2 = \begin{bmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ અને $N^3 = 0$ થાય છે.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$A^n = (I+N)^n = I + nN + \frac{n(n-1)}{2}N^2$.
તેથી,$A^n = \begin{bmatrix} 1 & n & \frac{n^2+n}{2} \\ 0 & 1 & n \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ મળે.
$A^n$ ના ઘટકોનો સરવાળો $S_n = 1 + n + \frac{n^2+n}{2} + 0 + 1 + n + 0 + 0 + 1 = 3 + 2n + \frac{n^2+n}{2} = 3 + \frac{5n+n^2}{2}$ છે.
$M$ ના ઘટકોનો સરવાળો $= \sum_{n=1}^{20} S_n = \sum_{n=1}^{20} (3 + \frac{5}{2}n + \frac{1}{2}n^2) = 3(20) + \frac{5}{2} \frac{20(21)}{2} + \frac{1}{2} \frac{20(21)(41)}{6}$.
$= 60 + 525 + 1435 = 2020$.
169
DifficultMCQ
ધારો કે $S = \left\{ \begin{bmatrix} -1 & a \\ 0 & b \end{bmatrix} : a, b \in \{1, 2, 3, \ldots, 100\} \right\}$ અને ધારો કે $T_n = \{A \in S : A^{n(n+1)} = I\}$. તો $\bigcap_{n=1}^{100} T_n$ માં રહેલા ઘટકોની સંખ્યા શોધો.
A
$50$
B
$85$
C
$100$
D
$137$

Solution

(C) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} -1 & a \\ 0 & b \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$A^2$ ની ગણતરી કરીએ:
$A^2 = \begin{bmatrix} -1 & a \\ 0 & b \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -1 & a \\ 0 & b \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & -a + ab \\ 0 & b^2 \end{bmatrix}$.
બધા $n \in \{1, 2, \ldots, 100\}$ માટે $A^{n(n+1)} = I$ શરતનું પાલન થાય તે માટે,આપણે $A^{n(n+1)} = I$ ની તપાસ કરીએ.
જો $b = 1$ હોય,તો $A^2 = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = I$.
કોઈપણ પૂર્ણાંક $n \ge 1$ માટે $n(n+1)$ હંમેશા બેકી સંખ્યા હોવાથી,$A^{n(n+1)} = (A^2)^{\frac{n(n+1)}{2}} = I^{\frac{n(n+1)}{2}} = I$.
આમ,જો $b = 1$ હોય,તો $A \in T_n$ બધા $n$ માટે સાચું છે.
જો $b \neq 1$ હોય,તો $A^2 = \begin{bmatrix} 1 & a(b-1) \\ 0 & b^2 \end{bmatrix}$.
$A^{n(n+1)} = I$ માટે,આપણે $b^{n(n+1)} = 1$ અને ઉપરની જમણી બાજુનો ઘટક $0$ હોવો જરૂરી છે.
$b \in \{1, 2, \ldots, 100\}$ હોવાથી,$b^{n(n+1)} = 1$ નો અર્થ છે કે $b = 1$ (કારણ કે $b > 0$).
તેથી,માત્ર $b = 1$ વાળા શ્રેણિકો જ તમામ $n$ માટે આ શરતનું પાલન કરે છે.
$b = 1$ સાથે,$a$ એ $\{1, 2, \ldots, 100\}$ માંથી કોઈપણ કિંમત લઈ શકે છે.
આવા કુલ $100$ ઘટકો છે.
170
MediumMCQ
ધારો કે $S = \{\sqrt{n} : 1 \leq n \leq 50, n \text{ એ એકી સંખ્યા છે}\}$. ધારો કે $a \in S$ અને $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & a \\ -1 & 1 & 0 \\ -a & 0 & 1 \end{bmatrix}$. જો $\sum_{a \in S} \operatorname{det}(\operatorname{adj} A) = 100 \lambda$ હોય,તો $\lambda$ ની કિંમત શોધો:
A
$218$
B
$221$
C
$663$
D
$1717$

Solution

(B) ગણ $S$ એ $1$ થી $50$ સુધીની એકી પૂર્ણાંક સંખ્યાઓના વર્ગમૂળનો બનેલો છે. તેથી,$S = \{\sqrt{1}, \sqrt{3}, \dots, \sqrt{49}\}$. $S$ માં પદોની સંખ્યા $25$ છે.
શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & 0 & a \\ -1 & 1 & 0 \\ -a & 0 & 1 \end{bmatrix}$ માટે,નિશ્ચાયક $|A| = 1(1 - 0) - 0 + a(0 - (-a)) = 1 + a^2$ થાય.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\operatorname{det}(\operatorname{adj} A) = |A|^{n-1}$,જ્યાં $n$ એ શ્રેણિકનો ક્રમ છે. અહીં $n=3$ છે,તેથી $\operatorname{det}(\operatorname{adj} A) = |A|^2 = (1 + a^2)^2$.
આપણે $\sum_{a \in S} (1 + a^2)^2$ ની ગણતરી કરવાની છે. કારણ કે $a = \sqrt{n}$,તેથી $a^2 = n$. સરવાળો $\sum_{n \in \{1, 3, \dots, 49\}} (1 + n)^2$ બને છે.
ધારો કે $n = 2k - 1$ જ્યાં $k = 1, 2, \dots, 25$. તો $1 + n = 1 + 2k - 1 = 2k$ થાય.
સરવાળો $\sum_{k=1}^{25} (2k)^2 = 4 \sum_{k=1}^{25} k^2$ છે.
સૂત્ર $\sum_{k=1}^{N} k^2 = \frac{N(N+1)(2N+1)}{6}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $4 \times \frac{25(26)(51)}{6} = 4 \times 25 \times 13 \times 17 = 22100$ મળે છે.
આપેલ છે કે $\sum \operatorname{det}(\operatorname{adj} A) = 100 \lambda$,તેથી $22100 = 100 \lambda$,જેનો અર્થ છે કે $\lambda = 221$.
171
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 0 & -2 \\ 2 & 0 \end{bmatrix}$. જો $M$ અને $N$ બે શ્રેણિકો $M = \sum_{k=1}^{10} A^{2k}$ અને $N = \sum_{k=1}^{10} A^{2k-1}$ દ્વારા આપવામાં આવેલ હોય,તો $MN^2$ એ શું છે?
A
બિન-તત્સમ સંમિત શ્રેણિક
B
વિસંમિત શ્રેણિક
C
ન તો સંમિત કે ન તો વિસંમિત શ્રેણિક
D
તત્સમ શ્રેણિક

Solution

(A) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 0 & -2 \\ 2 & 0 \end{bmatrix}$.
$A$ ની ઘાતની ગણતરી કરતા:
$A^2 = \begin{bmatrix} 0 & -2 \\ 2 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & -2 \\ 2 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -4 & 0 \\ 0 & -4 \end{bmatrix} = -4I$.
$A^3 = A^2 \cdot A = -4A$.
$A^4 = (A^2)^2 = (-4I)^2 = 16I$.
સામાન્ય રીતે,$A^{2k} = (-4)^k I$ અને $A^{2k-1} = (-4)^{k-1} A$.
$M = \sum_{k=1}^{10} A^{2k} = \sum_{k=1}^{10} (-4)^k I = I \sum_{k=1}^{10} (-4)^k$. કારણ કે $M$ એ તત્સમ શ્રેણિક $I$ નો અદિશ ગુણાંક છે,તેથી $M$ સંમિત છે.
$N = \sum_{k=1}^{10} A^{2k-1} = \sum_{k=1}^{10} (-4)^{k-1} A = A \sum_{k=1}^{10} (-4)^{k-1}$. કારણ કે $A$ વિસંમિત છે,$N$ એ $A$ નો અદિશ ગુણાંક છે,તેથી $N$ વિસંમિત છે.
$N^2 = (\text{અદિશ} \cdot A)^2 = \text{અદિશ}^2 \cdot A^2 = \text{અદિશ}^2 \cdot (-4I)$,જે $I$ નો અદિશ ગુણાંક છે,તેથી $N^2$ સંમિત છે.
$M$ અને $N^2$ બંને સંમિત છે અને ક્રમનો નિયમ પાળે છે,તેથી તેમનો ગુણાકાર $MN^2$ પણ સંમિત છે.
$M$ અને $N^2$ અદિશ શ્રેણિકો હોવાથી,$MN^2$ એ અદિશ શ્રેણિક છે,જે સંમિત છે પરંતુ તત્સમ શ્રેણિક હોવો જરૂરી નથી.
172
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ એ $3 \times 3$ નો વ્યસ્ત શ્રેણિક છે. જો $|\operatorname{adj}(24A)| = |\operatorname{adj}(3 \operatorname{adj}(2A))|$ હોય,તો $|A^2|$ ની કિંમત શોધો.
A
$6^6$
B
$2^{12}$
C
$2^6$
D
$1$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે,તેથી $|A| = \Delta$.
ગુણધર્મ $|\operatorname{adj}(M)| = |M|^{n-1}$ નો ઉપયોગ કરતા,જ્યાં $n=3$,આપણને $|\operatorname{adj}(M)| = |M|^2$ મળે છે.
આપેલ છે કે $|\operatorname{adj}(24A)| = |\operatorname{adj}(3 \operatorname{adj}(2A))|$.
$|24A|^2 = |3 \operatorname{adj}(2A)|^2$.
$|kA| = k^n|A|$ હોવાથી,$|24A| = 24^3|A|$.
તેથી,$(24^3|A|)^2 = (3^3 |\operatorname{adj}(2A)|)^2$.
$(24^3|A|)^2 = (27 |2A|^2)^2$.
$|2A| = 2^3|A| = 8|A|$ હોવાથી,$|\operatorname{adj}(2A)| = (8|A|)^2 = 64|A|^2$.
આ કિંમત મૂકતા: $(24^3|A|)^2 = (27 \times 64|A|^2)^2$.
$(24^3|A|)^2 = (1728|A|^2)^2$.
$24^3 = 13824$ હોવાથી,$(13824|A|)^2 = (1728|A|^2)^2$.
$13824|A| = 1728|A|^2$ ($|A| \neq 0$ ધારીને).
$|A| = \frac{13824}{1728} = 8$.
આપણે $|A^2| = |A|^2 = 8^2 = 64 = 2^6$ શોધવાનું છે.
173
DifficultMCQ
ધારો કે કેટલાક વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $\alpha$ અને $\beta$ માટે,$a = \alpha - i \beta$ છે. જો સમીકરણોની સંહતિ $4ix + (1 + i)y = 0$ અને $8(\cos \frac{2\pi}{3} + i \sin \frac{2\pi}{3})x + \bar{a}y = 0$ ને એક કરતા વધારે ઉકેલ હોય,તો $\frac{\alpha}{\beta}$ ની કિંમત શોધો.
A
$-2 + \sqrt{3}$
B
$2 - \sqrt{3}$
C
$2 + \sqrt{3}$
D
$-2 - \sqrt{3}$

Solution

(B) આપેલ છે $a = \alpha - i \beta$,જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{R}$.
સમીકરણોની સંહતિ:
$4ix + (1 + i)y = 0$
$8(\cos \frac{2\pi}{3} + i \sin \frac{2\pi}{3})x + \bar{a}y = 0$
સંહતિને એક કરતા વધારે ઉકેલ હોવાથી,નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય:
$\begin{vmatrix} 4i & 1 + i \\ 8e^{i2\pi/3} & \bar{a} \end{vmatrix} = 0$
$4i\bar{a} - (1 + i)8e^{i2\pi/3} = 0$
$4i(\alpha + i\beta) - 8(1 + i)(-\frac{1}{2} + i\frac{\sqrt{3}}{2}) = 0$
$i\alpha - \beta + 1 + \sqrt{3} - i(\sqrt{3} - 1) = 0$
વાસ્તવિક અને કાલ્પનિક ભાગોને સરખાવતા:
$\beta = \sqrt{3} + 1$ અને $\alpha = \sqrt{3} - 1$
તેથી,$\frac{\alpha}{\beta} = \frac{\sqrt{3} - 1}{\sqrt{3} + 1} = 2 - \sqrt{3}$.
174
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ બે $3 \times 3$ શ્રેણિકો છે જેથી $AB = I$ અને $|A| = \frac{1}{8}$ થાય,તો $|\operatorname{adj}(B \operatorname{adj}(2A))|$ ની કિંમત શોધો.
A
$16$
B
$32$
C
$64$
D
$128$

Solution

(C) આપેલ છે કે $AB = I$,બંને બાજુ નિશ્ચાયક લેતા,આપણને $|A||B| = |I| = 1$ મળે છે.
કારણ કે $|A| = \frac{1}{8}$,તેથી $\frac{1}{8}|B| = 1$,જેનો અર્થ છે કે $|B| = 8$.
આપણે $|\operatorname{adj}(B \operatorname{adj}(2A))|$ શોધવાનું છે.
$n \times n$ શ્રેણિક માટે $|\operatorname{adj}(M)| = |M|^{n-1}$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,અહીં $n=3$ છે,તેથી $|\operatorname{adj}(M)| = |M|^2$.
આમ,$|\operatorname{adj}(B \operatorname{adj}(2A))| = |B \operatorname{adj}(2A)|^2 = |B|^2 |\operatorname{adj}(2A)|^2$.
કારણ કે $|\operatorname{adj}(2A)| = |2A|^{3-1} = |2A|^2 = (2^3 |A|)^2 = (8 \times \frac{1}{8})^2 = 1^2 = 1$.
કિંમતો મૂકતા,આપણને $|B|^2 \times (1)^2 = 8^2 \times 1 = 64$ મળે છે.
175
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ એ $2 \times 2$ ક્રમનો શ્રેણિક છે,જેના ઘટકો ગણ $\{0, 1, 2, 3, 4, 5\}$ માંથી છે. જો $A$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો એક અવિભાજ્ય સંખ્યા $p$ હોય,જ્યાં $2 < p < 8$,તો આવા શ્રેણિકો $A$ ની સંખ્યા કેટલી થાય?
A
$190$
B
$180$
C
$170$
D
$160$

Solution

(B) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$,જ્યાં $a, b, c, d \in \{0, 1, 2, 3, 4, 5\}$. સરવાળો $S = a + b + c + d = p$,જ્યાં $p \in \{3, 5, 7\}$.
કિસ્સો $(i): S = 3$. $a + b + c + d = 3$ ના અનૃણ પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા $\binom{3+4-1}{4-1} = \binom{6}{3} = 20$ છે.
કિસ્સો $(ii): S = 5$. $a + b + c + d = 5$ ના અનૃણ પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા $\binom{5+4-1}{4-1} = \binom{8}{3} = 56$ છે.
કિસ્સો $(iii): S = 7$. $a, b, c, d \le 5$ સાથે $a + b + c + d = 7$ ના ઉકેલોની સંખ્યા ઇન્ક્લુઝન-એક્સક્લુઝન દ્વારા મેળવતા,કુલ ઉકેલો $\binom{10}{3} = 120$ છે. ઓછામાં ઓછો એક ચલ $\ge 6$ હોય તેવા કિસ્સાઓ બાદ કરતા,$120 - 16 = 104$ મળે છે.
શ્રેણિકોની કુલ સંખ્યા = $20 + 56 + 104 = 180$.
176
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1+i & 1 \\ -i & 0 \end{bmatrix}$ જ્યાં $i = \sqrt{-1}$ છે. તો,ગણ $\{n \in \{1, 2, \ldots, 100\} : A^n = A\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$25$
B
$50$
C
$75$
D
$100$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 1+i & 1 \\ -i & 0 \end{bmatrix}$.
$A^2$ ની ગણતરી કરો:
$A^2 = \begin{bmatrix} 1+i & 1 \\ -i & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1+i & 1 \\ -i & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} (1+i)^2 - i & 1+i \\ -i(1+i) & -i \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2i - i & 1+i \\ -i+1 & -i \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} i & 1+i \\ 1-i & -i \end{bmatrix}$.
$A^4 = (A^2)^2$ ની ગણતરી કરો:
$A^4 = \begin{bmatrix} i & 1+i \\ 1-i & -i \end{bmatrix} \begin{bmatrix} i & 1+i \\ 1-i & -i \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} i^2 + (1+i)(1-i) & i(1+i) - i(1+i) \\ i(1-i) - i(1-i) & (1-i)(1+i) + i^2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 + 2 & 0 \\ 0 & 2 - 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = I$.
આપણે $A^n = A$ જોઈએ છે. કારણ કે $A^4 = I$,તેથી $A^{4k+1} = (A^4)^k \cdot A = I^k \cdot A = A$.
આમ,$n$ એ $4k+1$ સ્વરૂપમાં હોવું જોઈએ જ્યાં $k \ge 0$.
આપેલ છે કે $1 \le n \le 100$,તેથી $1 \le 4k+1 \le 100 \Rightarrow 0 \le 4k \le 99 \Rightarrow 0 \le k \le 24.75$.
કારણ કે $k$ એક પૂર્ણાંક છે,$k \in \{0, 1, 2, \ldots, 24\}$.
આવા $k$ ના $25$ મૂલ્યો છે,તેથી ગણમાં $25$ ઘટકો છે.
177
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}$. જો $B = I - {}^{5}C_{1} (\operatorname{adj} A) + {}^{5}C_{2} (\operatorname{adj} A)^{2} - \dots - {}^{5}C_{5} (\operatorname{adj} A)^{5}$ હોય,તો શ્રેણિક $B$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$-5$
B
$-6$
C
$-7$
D
$-8$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}$.
સૌ પ્રથમ,આપણે $\operatorname{adj} A$ શોધીએ. $2 \times 2$ શ્રેણિક $\begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ માટે,એડજોઈન્ટ $\begin{bmatrix} d & -b \\ -c & a \end{bmatrix}$ થાય.
તેથી,$\operatorname{adj} A = \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}$.
$B$ માટેનું પદ દ્વિપદી વિસ્તરણ દ્વારા મળે છે: $B = (I - \operatorname{adj} A)^{5}$.
$I - \operatorname{adj} A = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}$ ગણો.
ધારો કે $M = \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}$. આપણે $M^{5}$ શોધવાની જરૂર છે.
$M^{2} = \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
$M^{3} = M^{2} \cdot M = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 & -3 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}$.
$M^{4} = M^{2} \cdot M^{2} = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 4 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
$M^{5} = M^{4} \cdot M = \begin{bmatrix} 1 & 4 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 & -5 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}$.
શ્રેણિક $B$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $(-1) + (-5) + 0 + (-1) = -7$ થાય.
178
DifficultMCQ
ધારો કે $M = \begin{bmatrix} 0 & -\alpha \\ \alpha & 0 \end{bmatrix}$,જ્યાં $\alpha$ એ શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યા છે અને $N = \sum_{k=1}^{49} M^{2k}$. જો $(I - M^2)N = -2I$ હોય,તો $\alpha$ નું ધન પૂર્ણાંક મૂલ્ય શોધો.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(D) આપેલ છે કે $M = \begin{bmatrix} 0 & -\alpha \\ \alpha & 0 \end{bmatrix}$.
$M^2$ ની ગણતરી કરતા: $M^2 = \begin{bmatrix} 0 & -\alpha \\ \alpha & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & -\alpha \\ \alpha & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -\alpha^2 & 0 \\ 0 & -\alpha^2 \end{bmatrix} = -\alpha^2 I$.
હવે,$N = \sum_{k=1}^{49} M^{2k} = M^2 + M^4 + \dots + M^{98}$.
કારણ કે $M^2 = -\alpha^2 I$,તેથી $M^{2k} = (M^2)^k = (-\alpha^2)^k I$.
આમ,$N = \sum_{k=1}^{49} (-\alpha^2)^k I = I \sum_{k=1}^{49} (-\alpha^2)^k$.
આ એક સમગુણોત્તર શ્રેણી છે જેમાં પ્રથમ પદ $a = -\alpha^2$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $r = -\alpha^2$ છે,જેમાં કુલ $49$ પદો છે.
$N = I \left( \frac{-\alpha^2(1 - (-\alpha^2)^{49})}{1 - (-\alpha^2)} \right) = I \left( \frac{-\alpha^2(1 + \alpha^{98})}{1 + \alpha^2} \right)$.
આપેલ છે કે $(I - M^2)N = -2I$.
કારણ કે $M^2 = -\alpha^2 I$,તેથી $I - M^2 = I - (-\alpha^2 I) = (1 + \alpha^2)I$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $(1 + \alpha^2)I \cdot \left( \frac{-\alpha^2(1 + \alpha^{98})}{1 + \alpha^2} \right) I = -2I$.
$(1 + \alpha^2) \cdot \frac{-\alpha^2(1 + \alpha^{98})}{1 + \alpha^2} = -2$.
$-\alpha^2(1 + \alpha^{98}) = -2$.
$\alpha^2(1 + \alpha^{98}) = 2$.
જો $\alpha = 1$ લઈએ,તો $1^2(1 + 1^{98}) = 1(1 + 1) = 2$. આ સમીકરણનું સમાધાન કરે છે.
આમ,$\alpha$ નું ધન પૂર્ણાંક મૂલ્ય $1$ છે.
179
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & a & a \\ 0 & 1 & b \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$,જ્યાં $a, b \in \mathbb{R}$. જો કોઈ $n \in \mathbb{N}$ માટે,$A^n = \begin{bmatrix} 1 & 48 & 2160 \\ 0 & 1 & 96 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો $n + a + b$ ની કિંમત શોધો.
A
$24$
B
$23$
C
$22$
D
$21$

Solution

(A) ધારો કે $A = I + B$,જ્યાં $I = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 0 & a & a \\ 0 & 0 & b \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$.
$B^2 = \begin{bmatrix} 0 & 0 & ab \\ 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ અને $B^3 = 0$ મળે છે.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$A^n = (I + B)^n = I + nB + \frac{n(n-1)}{2} B^2$.
$A^n = \begin{bmatrix} 1 & na & na + \frac{n(n-1)ab}{2} \\ 0 & 1 & nb \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$.
આપેલ શ્રેણિક સાથે સરખાવતા: $na = 48$,$nb = 96$,અને $na + \frac{n(n-1)ab}{2} = 2160$.
$na = 48$ અને $nb = 96$ પરથી $b = 2a$ મળે છે.
ત્રીજા સમીકરણમાં કિંમત મૂકતા: $48 + \frac{n(n-1)a(2a)}{2} = 2160 \Rightarrow n(n-1)a^2 = 2112$.
$a = \frac{48}{n}$ મૂકતા,$n(n-1)(\frac{48}{n})^2 = 2112 \Rightarrow (n-1) \frac{2304}{n} = 2112 \Rightarrow 192n = 2304 \Rightarrow n = 12$.
તેથી $a = 4$ અને $b = 8$ મળે છે.
આમ,$n + a + b = 12 + 4 + 8 = 24$.
180
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 2 & -1 & -1 \\ 1 & 0 & -1 \\ 1 & -1 & 0 \end{bmatrix}$ અને $B = A - I$. જો $\omega = \frac{\sqrt{3}i - 1}{2}$ હોય, તો ગણ $\{n \in \{1, 2, \ldots, 100\} : A^n + (\omega B)^n = A + B\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા $..........$ છે.
A
$17$
B
$15$
C
$14$
D
$13$

Solution

(A) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 2 & -1 & -1 \\ 1 & 0 & -1 \\ 1 & -1 & 0 \end{bmatrix}$. $A^2$ ની ગણતરી કરતા:
$A^2 = \begin{bmatrix} 2 & -1 & -1 \\ 1 & 0 & -1 \\ 1 & -1 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 2 & -1 & -1 \\ 1 & 0 & -1 \\ 1 & -1 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 & -1 & -1 \\ 1 & 0 & -1 \\ 1 & -1 & 0 \end{bmatrix} = A$.
તેથી, દરેક $n \geq 1$ માટે $A^n = A$.
હવે, $B = A - I = \begin{bmatrix} 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 \end{bmatrix}$.
$B^2$ ની ગણતરી કરતા:
$B^2 = \begin{bmatrix} 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 \\ 1 & -1 & -1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 & 1 & 1 \\ -1 & 1 & 1 \\ -1 & 1 & 1 \end{bmatrix} = -B$.
તેથી $B^3 = -B^2 = B$, $B^4 = -B$, $B^5 = B$, અને સામાન્ય રીતે એકી $n$ માટે $B^n = B$ અને બેકી $n$ માટે $B^n = -B$.
સમીકરણ $A + \omega^n B^n = A + B$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે $\omega^n B^n = B$.
કિસ્સો $1$: $n$ એકી છે. તો $B^n = B$, તેથી $\omega^n B = B \Rightarrow \omega^n = 1$.
$\omega = e^{i2\pi/3}$ હોવાથી, $\omega^n = 1$ નો અર્થ છે કે $n$ એ $3$ નો ગુણક છે.
તેથી $n \in \{3, 9, 15, \ldots, 99\}$. આ સમાંતર શ્રેણી છે જેમાં $a=3, d=6, l=99$.
$99 = 3 + (k-1)6 \Rightarrow 96 = (k-1)6 \Rightarrow 16 = k-1 \Rightarrow k = 17$.
કિસ્સો $2$: $n$ બેકી છે. તો $B^n = -B$, તેથી $\omega^n (-B) = B \Rightarrow \omega^n = -1$.
$\omega^n = -1$ નો અર્થ છે કે $n$ એ $3$ નો એકી ગુણક છે, પરંતુ $n$ બેકી હોવો જોઈએ, તેથી અહીં કોઈ ઉકેલ નથી.
આમ, કુલ $17$ કિંમતો મળે છે.
181
AdvancedMCQ
શ્રેણિકો $A=\begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ ની સંખ્યા શોધો,જ્યાં $a, b, c, d \in \{-1, 0, 1, 2, 3, \ldots, 10\}$,જેથી $A=A^{-1}$ થાય.
A
$51$
B
$52$
C
$53$
D
$50$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ અને $A = A^{-1}$.
આનો અર્થ એ છે કે $A^2 = I$,તેથી $\begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix} \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
આનાથી સમીકરણોની સિસ્ટમ મળે છે:
$1) a^2 + bc = 1$
$2) b(a + d) = 0$
$3) c(a + d) = 0$
$4) bc + d^2 = 1$
$(1)$ અને $(4)$ પરથી,$a^2 = d^2$,તેથી $a = d$ અથવા $a = -d$.
કિસ્સો $I$: $a = -d$. ત્યારે $b(a - a) = 0$ હંમેશા સાચું છે. આપણે $a^2 + bc = 1$ ની જરૂર છે.
જો $a = 0$,તો $d = 0$ અને $bc = 1$. કારણ કે $b, c \in \{-1, 0, 1, \ldots, 10\}$,$bc = 1$ નો અર્થ છે $(b, c) = (1, 1)$ અથવા $(-1, -1)$. ($2$ જોડી).
જો $a = 1$,તો $d = -1$ અને $1 + bc = 1 \Rightarrow bc = 0$. આનો અર્થ છે $b=0$ ($c$ માટે $12$ કિંમતો) અથવા $c=0$ ($b$ માટે $12$ કિંમતો). $(0,0)$ ને બાદ કરતાં જે બે વાર ગણાય છે,આપણી પાસે $12 + 12 - 1 = 23$ જોડીઓ છે.
જો $a = -1$,તો $d = 1$ અને $1 + bc = 1 \Rightarrow bc = 0$. તેવી જ રીતે,$23$ જોડીઓ.
કિસ્સો $II$: $a = d$. ત્યારે $b(2a) = 0$ અને $c(2a) = 0$. જો $a \neq 0$,તો $b = c = 0$. કારણ કે $a^2 = 1$,$a = 1$ અથવા $a = -1$. આ $(a, d)$ માટે $(1, 1)$ અને $(-1, -1)$ આપે છે. ($2$ જોડી).
જો $a = 0$,તો $d = 0$,જે $bc = 1$ તરફ દોરી જાય છે,જે કિસ્સા $I$ માં આવરી લેવામાં આવ્યું છે.
કુલ = $2 + 23 + 23 + 2 = 50$.
182
EasyMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 4 & -2 \\ \alpha & \beta \end{bmatrix}$. જો $A^2 + \gamma A + 18I = O$ હોય,તો $\operatorname{det}(A)$ ની કિંમત શોધો.
A
$18$
B
$-18$
C
$50$
D
$-50$

Solution

(A) $2 \times 2$ શ્રેણિક $A$ માટે લાક્ષણિક સમીકરણ $\lambda^2 - \operatorname{tr}(A)\lambda + \det(A) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,દરેક ચોરસ શ્રેણિક તેના પોતાના લાક્ષણિક સમીકરણનું પાલન કરે છે,તેથી $A^2 - \operatorname{tr}(A)A + \det(A)I = O$.
આપેલ સમીકરણ $A^2 + \gamma A + 18I = O$ ને લાક્ષણિક સમીકરણ $A^2 - \operatorname{tr}(A)A + \det(A)I = O$ સાથે સરખાવતા.
અચળ પદોની સરખામણી કરતા,આપણને $\det(A) = 18$ મળે છે.
આમ,શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક $18$ છે.
183
AdvancedMCQ
ધારો કે શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} \alpha & \beta & \gamma \\ \alpha^{2} & \beta^{2} & \gamma^{2} \\ \beta+\gamma & \gamma+\alpha & \alpha+\beta \end{bmatrix}$,જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma$ ત્રણ ભિન્ન પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓ છે. જો $\frac{\operatorname{det}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj} A))))}{(\alpha-\beta)^{16}(\beta-\gamma)^{16}(\gamma-\alpha)^{16}}=2^{32} \times 3^{16}$ હોય,તો આવી $3$-ટપલ્સ $(\alpha, \beta, \gamma)$ ની સંખ્યા $.....$ છે.
A
$42$
B
$41$
C
$40$
D
$43$

Solution

(A) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} \alpha & \beta & \gamma \\ \alpha^{2} & \beta^{2} & \gamma^{2} \\ \beta+\gamma & \gamma+\alpha & \alpha+\beta \end{bmatrix}$.
$R_{3} \rightarrow R_{3} + R_{1}$ લેતા,$|A| = \begin{vmatrix} \alpha & \beta & \gamma \\ \alpha^{2} & \beta^{2} & \gamma^{2} \\ \alpha+\beta+\gamma & \alpha+\beta+\gamma & \alpha+\beta+\gamma \end{vmatrix}$.
$R_{3}$ માંથી $(\alpha+\beta+\gamma)$ સામાન્ય લેતા,$|A| = (\alpha+\beta+\gamma) \begin{vmatrix} \alpha & \beta & \gamma \\ \alpha^{2} & \beta^{2} & \gamma^{2} \\ 1 & 1 & 1 \end{vmatrix}$.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ મુજબ,$|A| = -(\alpha+\beta+\gamma)(\alpha-\beta)(\beta-\gamma)(\gamma-\alpha)$.
$|\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(\operatorname{adj} A))))| = |A|^{(n-1)^4} = |A|^{16}$ થાય,જ્યાં $n=3$.
આ કિંમત સમીકરણમાં મૂકતા: $\frac{|A|^{16}}{(\alpha-\beta)^{16}(\beta-\gamma)^{16}(\gamma-\alpha)^{16}} = 2^{32} \times 3^{16}$.
જેનું સાદું રૂપ $(\alpha+\beta+\gamma)^{16} = (2^2 \times 3)^{16} = 12^{16}$ થાય.
તેથી,$\alpha+\beta+\gamma = 12$.
$\alpha, \beta, \gamma \in \mathbb{N}$ હોવાથી,ધન પૂર્ણાંક ઉકેલોની સંખ્યા $\binom{12-1}{3-1} = \binom{11}{2} = 55$ છે.
આપણે એવા કિસ્સાઓ બાદ કરવા પડશે જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma$ ભિન્ન ન હોય. જો $\alpha=\beta=\gamma$ હોય,તો $3\alpha=12 \Rightarrow \alpha=4$,જે $1$ કિસ્સો $(4,4,4)$ છે.
જો બે સંખ્યાઓ સમાન હોય,જેમ કે $\alpha=\beta$,તો $2\alpha+\gamma=12$. $\alpha$ માટે શક્ય કિંમતો $1, 2, 3, 5$ છે (કારણ કે $\alpha=4$ માટે $\gamma=4$ થાય). દરેક ક્રમચય માટે $4$ જોડીઓ મળે,આમ કુલ $4 \times 3 = 12$ કિસ્સાઓ થાય.
કુલ ભિન્ન ટપલ્સ = $55 - 1 - 12 = 42$.
184
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ -2 & -5 \end{bmatrix}$. ધારો કે $\alpha, \beta \in \mathbb{R}$ એવા છે કે જેથી $\alpha A^{2} + \beta A = 2I$ થાય. તો $\alpha + \beta$ ની કિંમત શોધો -
A
$-10$
B
$-6$
C
$6$
D
$10$

Solution

(D) શ્રેણિક $A$ નું લાક્ષણિક સમીકરણ $|A - \lambda I| = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$\begin{vmatrix} 1 - \lambda & 2 \\ -2 & -5 - \lambda \end{vmatrix} = 0$
$(1 - \lambda)(-5 - \lambda) - (2)(-2) = 0$
$-5 - \lambda + 5\lambda + \lambda^{2} + 4 = 0$
$\lambda^{2} + 4\lambda - 1 = 0$
કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,દરેક ચોરસ શ્રેણિક તેના લાક્ષણિક સમીકરણનું સમાધાન કરે છે,તેથી $A^{2} + 4A - I = 0$,જેનો અર્થ છે કે $A^{2} + 4A = I$.
બંને બાજુ $2$ વડે ગુણતા,આપણને $2A^{2} + 8A = 2I$ મળે છે.
આપણને $\alpha A^{2} + \beta A = 2I$ આપેલ છે.
સહગુણકોની સરખામણી કરતા,આપણને $\alpha = 2$ અને $\beta = 8$ મળે છે.
તેથી,$\alpha + \beta = 2 + 8 = 10$.
185
DifficultMCQ
ધારો કે $S$ એ $\{-1, 0, 1\}$ માંથી ઘટકો ધરાવતા તમામ $3 \times 3$ શ્રેણિકોનો ગણ છે. $A \in S$ એવા શ્રેણિકોની કુલ સંખ્યા શોધો કે જેથી $A^{T}A$ ના તમામ વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો $6$ થાય.
A
$5376$
B
$5377$
C
$5369$
D
$5362$

Solution

(A) ધારો કે $A = [a_{ij}]$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે જ્યાં $a_{ij} \in \{-1, 0, 1\}$ છે.
$A^{T}A$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો એ $A^{T}A$ નો ટ્રેસ છે,જેને $\operatorname{Tr}(A^{T}A)$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\operatorname{Tr}(A^{T}A) = \sum_{i=1}^{3} \sum_{j=1}^{3} a_{ij}^{2}$.
આપેલ છે કે $\operatorname{Tr}(A^{T}A) = 6$,તેથી $\sum_{i=1}^{3} \sum_{j=1}^{3} a_{ij}^{2} = 6$.
કારણ કે $a_{ij} \in \{-1, 0, 1\}$,તેથી $a_{ij}^{2}$ માત્ર $0$ અથવા $1$ હોઈ શકે છે.
આવા નવ વર્ગોનો સરવાળો $6$ થાય તે માટે,બરાબર $6$ ઘટકો $\pm 1$ હોવા જોઈએ અને $3$ ઘટકો $0$ હોવા જોઈએ.
પ્રથમ,આપણે $9$ માંથી $3$ સ્થાનો $0$ તરીકે પસંદ કરીએ,જે $\binom{9}{3}$ રીતે કરી શકાય છે.
બાકીના $6$ સ્થાનો માટે,દરેક $1$ અથવા $-1$ હોઈ શકે છે,જે $2^{6}$ શક્યતાઓ આપે છે.
તેથી,આવા શ્રેણિકોની કુલ સંખ્યા $\binom{9}{3} \times 2^{6} = 84 \times 64 = 5376$ છે.
186
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & -1 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} \beta & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}$,જ્યાં $\alpha, \beta \in \mathbb{R}$. ધારો કે $\alpha_{1}$ એ $\alpha$ ની એવી કિંમત છે જે $(A + B)^{2} = A^{2} + \begin{bmatrix} 2 & 2 \\ 2 & 2 \end{bmatrix}$ નું સમાધાન કરે છે અને $\alpha_{2}$ એ $\alpha$ ની એવી કિંમત છે જે $(A + B)^{2} = B^{2}$ નું સમાધાન કરે છે. તો $|\alpha_{1} - \alpha_{2}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$2$
B
$22$
C
$3$
D
$8$

Solution

(A) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 1 & -1 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} \beta & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}$.
$A + B = \begin{bmatrix} \beta + 1 & 0 \\ 3 & \alpha \end{bmatrix}$.
$(A + B)^{2} = \begin{bmatrix} \beta + 1 & 0 \\ 3 & \alpha \end{bmatrix} \begin{bmatrix} \beta + 1 & 0 \\ 3 & \alpha \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} (\beta + 1)^{2} & 0 \\ 3(\beta + 1) + 3\alpha & \alpha^{2} \end{bmatrix}$.
$A^{2} = \begin{bmatrix} 1 & -1 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & -1 \\ 2 & \alpha \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 & -1 - \alpha \\ 2 + 2\alpha & \alpha^{2} - 2 \end{bmatrix}$.
$\alpha_{1}$ માટે,$(A + B)^{2} = A^{2} + \begin{bmatrix} 2 & 2 \\ 2 & 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 1 - \alpha \\ 4 + 2\alpha & \alpha^{2} \end{bmatrix}$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા,$(\beta + 1)^{2} = 1 \implies \beta + 1 = \pm 1$. તેમજ,$1 - \alpha = 0 \implies \alpha_{1} = 1$.
$\alpha_{2}$ માટે,$(A + B)^{2} = B^{2} = \begin{bmatrix} \beta & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} \beta & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \beta^{2} + 1 & \beta \\ \beta & 1 \end{bmatrix}$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા,$(1,2)$ સ્થાન પરથી $0 = \beta$ મળે છે,અને $(2,2)$ સ્થાન પરથી $\alpha_{2}^{2} = 1$ મળે છે. $(2,1)$ સ્થાન પરથી,$3(\beta + 1) + 3\alpha = \beta$. $\beta = 0$ મૂકતા,$3(1) + 3\alpha = 0 \implies 3\alpha = -3 \implies \alpha_{2} = -1$.
આમ,$|\alpha_{1} - \alpha_{2}| = |1 - (-1)| = |2| = 2$.
187
AdvancedMCQ
ધારો કે $X = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$ અને $A = \begin{bmatrix} -1 & 2 & 3 \\ 0 & 1 & 6 \\ 0 & 0 & -1 \end{bmatrix}$ છે. $k \in N$ માટે,જો $X^{T} A^{k} X = 33$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$99$
B
$100$
C
$23$
D
$10$

Solution

(D) આપેલ છે કે $X = \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix}$ અને $A = \begin{bmatrix} -1 & 2 & 3 \\ 0 & 1 & 6 \\ 0 & 0 & -1 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,$A^{2}$ ની ગણતરી કરીએ:
$A^{2} = \begin{bmatrix} -1 & 2 & 3 \\ 0 & 1 & 6 \\ 0 & 0 & -1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -1 & 2 & 3 \\ 0 & 1 & 6 \\ 0 & 0 & -1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 6 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$.
હવે,$A^{4} = A^{2} \cdot A^{2} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 6 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 6 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 12 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$.
ગાણિતિક અનુમાન દ્વારા,કોઈપણ બેકી સંખ્યા $k$ માટે,$A^{k} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 3k \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix}$.
આપણને $X^{T} A^{k} X = 33$ આપેલ છે. $A^{k}$ નું પદ મૂકતા:
$\begin{bmatrix} 1 & 1 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 3k \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} = 33$
$\begin{bmatrix} 1 & 1 & 3k+1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} = 33$
$1 + 1 + 3k + 1 = 33$
$3k + 3 = 33$
$3k = 30 \implies k = 10$.
કારણ કે $10$ એ બેકી સંખ્યા છે,તેથી આ ઉકેલ માન્ય છે.
188
DifficultMCQ
ધારો કે $p$ અને $p+2$ અવિભાજ્ય સંખ્યાઓ છે અને $\Delta=\left|\begin{array}{ccc}p! & (p+1)! & (p+2)! \\ (p+1)! & (p+2)! & (p+3)! \\ (p+2)! & (p+3)! & (p+4)!\end{array}\right|$ છે. તો $\alpha$ અને $\beta$ ની મહત્તમ કિંમતોનો સરવાળો,જેથી $p^{\alpha}$ અને $(p+2)^{\beta}$ એ $\Delta$ ને ભાગી શકે,તે $........$ છે.
A
$4$
B
$3$
C
$2$
D
$1$

Solution

(A) આપેલ છે $\Delta = \left|\begin{array}{ccc} p! & (p+1)! & (p+2)! \\ (p+1)! & (p+2)! & (p+3)! \\ (p+2)! & (p+3)! & (p+4)!\end{array}\right|$.
હાર $1, 2, 3$ માંથી અનુક્રમે $p!$,$(p+1)!$,અને $(p+2)!$ સામાન્ય લેતા:
$\Delta = p!(p+1)!(p+2)! \left|\begin{array}{ccc} 1 & p+1 & (p+2)(p+1) \\ 1 & p+2 & (p+3)(p+2) \\ 1 & p+3 & (p+4)(p+3)\end{array}\right|$.
$R_2 \to R_2 - R_1$ અને $R_3 \to R_3 - R_2$ પ્રક્રિયા કરતા:
$\Delta = p!(p+1)!(p+2)! \left|\begin{array}{ccc} 1 & p+1 & (p+1)(p+2) \\ 0 & 1 & 2(p+2) \\ 0 & 1 & 2(p+3)\end{array}\right|$.
પ્રથમ સ્તંભની સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = p!(p+1)!(p+2)! [1 \cdot (2(p+3) - 2(p+2))] = p!(p+1)!(p+2)! [2] = 2 \cdot p!(p+1)!(p+2)!$.
$p$ અને $p+2$ અવિભાજ્ય હોવાથી,$p!$ માં $p$ એક વાર આવે છે.
$(p+1)! = (p+1)p!$ હોવાથી,$p$ એ $p!$ અને $(p+1)!$ માં આવે છે,તેથી $p^2$ એ $p!(p+1)!$ ને ભાગે છે. વળી $(p+2)!$ માં $p$ એક વાર આવે છે. તેથી $p^3$ એ $\Delta$ ને ભાગે છે,એટલે કે $\alpha = 3$.
$(p+2)!$ માં $(p+2)$ એક વાર આવે છે. તેથી $(p+2)^1$ એ $\Delta$ ને ભાગે છે,એટલે કે $\beta = 1$.
સરવાળો $\alpha + \beta = 3 + 1 = 4$.
189
DifficultMCQ
$-3 x^4 + \operatorname{det}\begin{bmatrix} 1 & x & x^2 \\ 1 & x^2 & x^4 \\ 1 & x^3 & x^6 \end{bmatrix} = 0$ નું સમાધાન કરતા પૂર્ણાંક $x$ ની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$5$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $-3 x^4 + \operatorname{det}\begin{bmatrix} 1 & x & x^2 \\ 1 & x^2 & x^4 \\ 1 & x^3 & x^6 \end{bmatrix} = 0$.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $D = \operatorname{det}\begin{bmatrix} 1 & x & x^2 \\ 1 & x^2 & x^4 \\ 1 & x^3 & x^6 \end{bmatrix}$ ની કિંમત શોધીએ.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$D = 1(x^2 \cdot x^6 - x^4 \cdot x^3) - x(1 \cdot x^6 - x^4 \cdot 1) + x^2(1 \cdot x^3 - x^2 \cdot 1)$
$D = (x^8 - x^7) - x(x^6 - x^4) + x^2(x^3 - x^2)$
$D = x^8 - x^7 - x^7 + x^5 + x^5 - x^4 = x^8 - 2x^7 + 2x^5 - x^4$.
આ કિંમત મૂળ સમીકરણમાં મૂકતા:
$-3x^4 + x^8 - 2x^7 + 2x^5 - x^4 = 0$
$x^8 - 2x^7 + 2x^5 - 4x^4 = 0$.
અવયવ પાડતા:
$x^4(x^4 - 2x^3 + 2x - 4) = 0$
$x^4(x^3(x - 2) + 2(x - 2)) = 0$
$x^4(x^3 + 2)(x - 2) = 0$.
દરેક અવયવને શૂન્ય સાથે સરખાવતા:
$x^4 = 0 \implies x = 0$
$x^3 + 2 = 0 \implies x^3 = -2 \implies x = \sqrt[3]{-2}$ (જે પૂર્ણાંક નથી)
$x - 2 = 0 \implies x = 2$.
$x$ પૂર્ણાંક હોવાથી,શક્ય કિંમતો $x = 0$ અને $x = 2$ છે.
આમ,આવા $2$ પૂર્ણાંકો મળે છે.
190
AdvancedMCQ
ધારો કે $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે જેના ઘટકો $\{-1000, -999, \ldots, 999, 1000\}$ ગણમાંથી યાદચ્છિક રીતે પસંદ કરવામાં આવે છે. ધારો કે $P$ એ સંભાવના છે કે કાં તો $A^2 = -I$ અથવા $A$ વિકર્ણ શ્રેણિક છે,જ્યાં $I$ એ $3 \times 3$ એકમ શ્રેણિક છે. તો,
A
$P < \frac{1}{10^{18}}$
B
$P = \frac{1}{10^{18}}$
C
$\frac{5^2}{10^{18}} \leq P \leq \frac{5^3}{10^{18}}$
D
$P \leq \frac{5^4}{10^{18}}$

Solution

(A) શ્રેણિક $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે જેના ઘટકો $S = \{-1000, -999, \ldots, 1000\}$ ગણમાંથી છે. $S$ માં કુલ ઘટકોની સંખ્યા $2001$ છે.
શક્ય શ્રેણિકો $A$ ની કુલ સંખ્યા $(2001)^9$ છે.
કિસ્સો $1$: $A^2 = -I$. જો $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક હોય,તો લાક્ષણિક સમીકરણ $\det(A - \lambda I) = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,$A$ તેના લાક્ષણિક સમીકરણનું પાલન કરે છે. જો $A^2 = -I$ હોય,તો ન્યૂનતમ બહુપદી $x^2 + 1$ ને ભાગે છે. કારણ કે ન્યૂનતમ બહુપદીની ઘાત પરિમાણ $3$ ને ભાગવી જોઈએ,અને $x^2+1$ ના કોઈ વાસ્તવિક બીજ નથી,તેથી વાસ્તવિક (પૂર્ણાંક) ઘટકો ધરાવતા $3 \times 3$ શ્રેણિક માટે આ અશક્ય છે. આમ,આવા શ્રેણિકોની સંખ્યા $0$ છે.
કિસ્સો $2$: $A$ એ વિકર્ણ શ્રેણિક છે. ધારો કે $A = \text{diag}(a, b, c)$. આવા શ્રેણિકોની સંખ્યા $(2001)^3$ છે.
તેથી,સાનુકૂળ પરિણામોની કુલ સંખ્યા $(2001)^3$ છે.
સંભાવના $P = \frac{(2001)^3}{(2001)^9} = \frac{1}{(2001)^6}$ દ્વારા મળે છે.
આપણી પાસે $P = \frac{1}{(2001)^6} = \frac{1}{(2000 + 1)^6} = \frac{1}{2000^6 (1 + \frac{1}{2000})^6} = \frac{1}{64 \times 10^{18} (1 + \frac{1}{2000})^6}$ છે.
કારણ કે $(1 + \frac{1}{2000})^6 > 1$,તેથી $P < \frac{1}{64 \times 10^{18}} < \frac{1}{10^{18}}$ મળે છે.
આમ,$P < \frac{1}{10^{18}}$.
191
AdvancedMCQ
ધારો કે $A^{-1} = \begin{bmatrix} 1 & 2017 & 2 \\ 1 & 2017 & 4 \\ 1 & 2018 & 8 \end{bmatrix}$. તો,$|2A| - |2A^{-1}|$ ની કિંમત શોધો.
A
$3$
B
$-3$
C
$12$
D
$-12$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A^{-1} = \begin{bmatrix} 1 & 2017 & 2 \\ 1 & 2017 & 4 \\ 1 & 2018 & 8 \end{bmatrix}$.
પ્રથમ,નિશ્ચાયક $|A^{-1}|$ ની ગણતરી કરીએ.
$R_1 \rightarrow R_1 - R_2$ લાગુ પાડતા:
$|A^{-1}| = \begin{vmatrix} 0 & 0 & -2 \\ 1 & 2017 & 4 \\ 1 & 2018 & 8 \end{vmatrix}$.
$R_1$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$|A^{-1}| = -2(2018 - 2017) = -2(1) = -2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|A| = \frac{1}{|A^{-1}|} = \frac{1}{-2} = -0.5$.
$n=3$ કક્ષાના શ્રેણિક $A$ માટે,$|kA| = k^n |A|$.
તેથી,$|2A| = 2^3 |A| = 8|A| = 8 \times (-0.5) = -4$.
તે જ રીતે,$|2A^{-1}| = 2^3 |A^{-1}| = 8|A^{-1}| = 8 \times (-2) = -16$.
તેથી,$|2A| - |2A^{-1}| = -4 - (-16) = -4 + 16 = 12$.
192
AdvancedMCQ
ધારો કે $P$ એ $m \times m$ શ્રેણિક છે જેથી $P^2=P$ થાય. તો,$(I+P)^n$ બરાબર શું થાય?
A
$I+P$
B
$I+nP$
C
$I+2^n P$
D
$I+(2^n-1)P$

Solution

(D) આપેલ છે કે $P^2 = P$. આ એક આઈડેમપોટન્ટ (idempotent) શ્રેણિક છે.
આપણે $(I+P)^n$ માટે દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરીએ છીએ:
$(I+P)^n = \sum_{k=0}^{n} \binom{n}{k} I^{n-k} P^k$
કારણ કે કોઈપણ $m \ge 1$ માટે $I^m = I$ અને બધા $k \ge 1$ માટે $P^k = P$ થાય (કારણ કે $P^2=P, P^3=P^2P=PP=P$,વગેરે),તેથી:
$(I+P)^n = I + \sum_{k=1}^{n} \binom{n}{k} P$
$(I+P)^n = I + P \left( \sum_{k=1}^{n} \binom{n}{k} \right)$
આપણે જાણીએ છીએ કે $\sum_{k=0}^{n} \binom{n}{k} = 2^n$,તેથી $\sum_{k=1}^{n} \binom{n}{k} = 2^n - \binom{n}{0} = 2^n - 1$.
તેથી,$(I+P)^n = I + (2^n - 1)P$.
193
AdvancedMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ કોઈપણ બે $n \times n$ શ્રેણિકો છે જેથી નીચેની શરતો સંતોષાય છે: $A B=B A$ અને એવા ધન પૂર્ણાંકો $k$ અને $l$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે કે જેથી $A^k=I$ (એકમ શ્રેણિક) અને $B^l=0$ (શૂન્ય શ્રેણિક) થાય. તો,
A
$A+B=I$
B
$\operatorname{det}(A B)=0$
C
$\operatorname{det}(A+B) \neq 0$
D
કોઈક પૂર્ણાંક $m$ માટે $(A+B)^m=0$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A B = B A$,$A^k = I$,અને $B^l = 0$ અમુક ધન પૂર્ણાંકો $k$ અને $l$ માટે.
$B^l = 0$ હોવાથી,બંને બાજુ નિશ્ચાયક લેતા,આપણને $\operatorname{det}(B^l) = \operatorname{det}(0) = 0$ મળે છે.
$\operatorname{det}(B^l) = (\operatorname{det}(B))^l$ ગુણધર્મનો ઉપયોગ કરતા,આપણી પાસે $(\operatorname{det}(B))^l = 0$ છે,જેનો અર્થ છે કે $\operatorname{det}(B) = 0$.
હવે,ગુણાકાર $A B$ નો નિશ્ચાયક ધ્યાનમાં લો:
$\operatorname{det}(A B) = \operatorname{det}(A) \times \operatorname{det}(B)$.
કારણ કે $\operatorname{det}(B) = 0$,તેથી $\operatorname{det}(A B) = \operatorname{det}(A) \times 0 = 0$ થાય.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.
194
AdvancedMCQ
ધારો કે $A$ એ શ્રેણિક $\left[\begin{array}{ll}0 & i \\ i & 0\end{array}\right]$ દર્શાવે છે,જ્યાં $i^2=-1$,અને $I$ એ એકમ શ્રેણિક $\left[\begin{array}{ll}1 & 0 \\ 0 & 1\end{array}\right]$ દર્શાવે છે. તો,$I+A+A^2+\ldots+A^{2010}$ શું થાય?
A
$\left[\begin{array}{ll}0 & 0 \\ 0 & 0\end{array}\right]$
B
$\left[\begin{array}{ll}0 & i \\ i & 0\end{array}\right]$
C
$\left[\begin{array}{ll}1 & i \\ i & 1\end{array}\right]$
D
$\left[\begin{array}{cc}-1 & 0 \\ 0 & -1\end{array}\right]$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = \left[\begin{array}{ll}0 & i \\ i & 0\end{array}\right]$.
$A$ ની ઘાતની ગણતરી કરતા:
$A^2 = \left[\begin{array}{ll}0 & i \\ i & 0\end{array}\right] \left[\begin{array}{ll}0 & i \\ i & 0\end{array}\right] = \left[\begin{array}{cc}i^2 & 0 \\ 0 & i^2\end{array}\right] = \left[\begin{array}{cc}-1 & 0 \\ 0 & -1\end{array}\right] = -I$.
$A^3 = A^2 \cdot A = (-I) \cdot A = -A$.
$A^4 = A^2 \cdot A^2 = (-I) \cdot (-I) = I$.
જેથી $A^4 = I$,$A$ ની ઘાત $4$ ના ચક્રમાં પુનરાવર્તિત થાય છે: $I, A, -I, -A, I, \dots$.
કોઈપણ ચાર ક્રમિક પદોનો સરવાળો $I + A + A^2 + A^3 = I + A - I - A = 0$ થાય છે.
શ્રેણી $S = I + A + A^2 + \dots + A^{2010}$ છે.
કુલ $2011$ પદો છે. $2011 = 4 \times 502 + 3$ હોવાથી,સરવાળામાં $4$ પદોના $502$ જૂથો (જે દરેકનો સરવાળો $0$ થાય છે) અને બાકીના $3$ પદો વધશે:
$S = 502(0) + (I + A + A^2) = I + A - I = A$.
તેથી,$S = \left[\begin{array}{ll}0 & i \\ i & 0\end{array}\right]$.
195
AdvancedMCQ
$P(1)=2, P(2)=4, P(3)=6, P(4)=8$ સંતોષતા ત્રિઘાત બહુપદી $P(x)$ ની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
એક કરતા વધારે પણ મર્યાદિત
D
અનંત

Solution

(A) ધારો કે $P(x)$ એક ત્રિઘાત બહુપદી છે. આપણને $x = 1, 2, 3, 4$ માટે $P(x) = 2x$ આપેલ છે.
એક નવી બહુપદી $Q(x) = P(x) - 2x$ વ્યાખ્યાયિત કરો.
કારણ કે $P(x)$ ત્રિઘાત બહુપદી છે,$Q(x)$ પણ મહત્તમ $3$ ઘાતની બહુપદી છે.
આપેલ શરતો પરથી,$Q(1) = 0, Q(2) = 0, Q(3) = 0, Q(4) = 0$.
આમ,$1, 2, 3, 4$ એ $Q(x)$ ના શૂન્યો છે.
કારણ કે $Q(x)$ મહત્તમ $3$ ઘાતની બહુપદી છે અને તેના $4$ ભિન્ન શૂન્યો છે,તેથી $Q(x)$ એ શૂન્ય બહુપદી હોવી જોઈએ.
તેથી,$P(x) - 2x = 0$,જેનો અર્થ છે કે $P(x) = 2x$.
જોકે,$P(x) = 2x$ એ $1$ ઘાતની બહુપદી છે,$3$ ઘાતની નહીં.
આમ,એવી કોઈ ત્રિઘાત બહુપદી $P(x)$ શક્ય નથી જે આપેલ શરતોનું પાલન કરે.
તેથી,આવી ત્રિઘાત બહુપદીઓની સંખ્યા $0$ છે.
196
DifficultMCQ
જો $A$ અને $B$ બે શૂન્યતર $n \times n$ શ્રેણિકો હોય કે જેથી $A^2 + B = A^2 B$ થાય,તો:
A
$AB = I$
B
$A^2 B = I$
C
$A^2 = I$ અથવા $B = I$
D
$A^2 B = B A^2$

Solution

(D) આપેલ સમીકરણ: $A^2 + B = A^2 B$
પદોને ગોઠવતા:
$A^2 = A^2 B - B$
$A^2 = (A^2 - I)B$
અથવા અવયવ પાડવા માટે:
$A^2 B - B = A^2$
$B(A^2 - I) = A^2$
પદ $(A^2 - I)(B - I) = A^2 B - A^2 - B + I$ ને ધ્યાનમાં લો.
$A^2 B = A^2 + B$ કિંમત મૂકતા:
$(A^2 - I)(B - I) = (A^2 + B) - A^2 - B + I = I$
કારણ કે $(A^2 - I)(B - I) = I$,તેનો અર્થ એ છે કે શ્રેણિકો $(A^2 - I)$ અને $(B - I)$ ક્રમનો નિયમ પાળે છે.
તેથી,$(A^2 - I)(B - I) = (B - I)(A^2 - I) = I$
$(B - I)(A^2 - I) = I$ નું વિસ્તરણ કરતા:
$B A^2 - B - A^2 + I = I$
$B A^2 = A^2 + B$
$A^2 + B = A^2 B$ હોવાથી,આપણે કહી શકીએ કે:
$A^2 B = B A^2$
197
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ એ સમીકરણ $(a-c)x^2 + (b-a)x + (c-b) = 0$ નું બીજ છે,જ્યાં $a, b, c$ ભિન્ન વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે અને શ્રેણિક $\begin{bmatrix} \alpha^2 & \alpha & 1 \\ 1 & 1 & 1 \\ a & b & c \end{bmatrix}$ અસામાન્ય (singular) છે. તો $\frac{(a-c)^2}{(b-a)(c-b)} + \frac{(b-a)^2}{(a-c)(c-b)} + \frac{(c-b)^2}{(a-c)(b-a)}$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$3$
C
$9$
D
$12$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણિક અસામાન્ય હોવાથી,તેનો નિશ્ચાયક $0$ થાય:
$\Delta = \begin{vmatrix} \alpha^2 & \alpha & 1 \\ 1 & 1 & 1 \\ a & b & c \end{vmatrix} = 0$
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા:
$\alpha^2(c-b) - \alpha(c-a) + (b-a) = 0$
આ સમીકરણ $(a-c)x^2 + (b-a)x + (c-b) = 0$ જેવું જ છે,જ્યાં $\alpha=1$ એ એક બીજ છે કારણ કે $(a-c) + (b-a) + (c-b) = 0$.
ધારો કે $X = a-c$,$Y = b-a$,અને $Z = c-b$. અહીં $X+Y+Z = 0$ છે.
આપેલ પદાવલિ $\frac{X^2}{YZ} + \frac{Y^2}{XZ} + \frac{Z^2}{XY} = \frac{X^3 + Y^3 + Z^3}{XYZ}$ છે.
$X+Y+Z = 0$ હોવાથી,નિત્યસમ $X^3 + Y^3 + Z^3 = 3XYZ$ નો ઉપયોગ કરતા,
આમ,પદાવલિની કિંમત $\frac{3XYZ}{XYZ} = 3$ મળે છે.
198
DifficultMCQ
ધારો કે $x, y, z > 1$ અને $A = \begin{bmatrix} 1 & \log_x y & \log_x z \\ \log_y x & 2 & \log_y z \\ \log_z x & \log_z y & 3 \end{bmatrix}$ છે. તો $|\operatorname{adj}(\operatorname{adj} A^2)|$ ની કિંમત શોધો.
A
$6^4$
B
$2^8$
C
$4^8$
D
$2^4$

Solution

(B) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 1 & \log_x y & \log_x z \\ \log_y x & 2 & \log_y z \\ \log_z x & \log_z y & 3 \end{bmatrix}$.
ગુણધર્મ $\log_a b = \frac{\ln b}{\ln a}$ નો ઉપયોગ કરતા,$A = \begin{bmatrix} 1 & \frac{\ln y}{\ln x} & \frac{\ln z}{\ln x} \\ \frac{\ln x}{\ln y} & 2 & \frac{\ln z}{\ln y} \\ \frac{\ln x}{\ln z} & \frac{\ln y}{\ln z} & 3 \end{bmatrix}$.
$R_1$ ને $\ln x$ વડે,$R_2$ ને $\ln y$ વડે,અને $R_3$ ને $\ln z$ વડે ગુણતા:
$|A| = \frac{1}{\ln x \ln y \ln z} \begin{vmatrix} \ln x & \ln y & \ln z \\ \ln x & 2 \ln y & \ln z \\ \ln x & \ln y & 3 \ln z \end{vmatrix}$.
સ્તંભમાંથી $\ln x, \ln y, \ln z$ સામાન્ય લેતા:
$|A| = \frac{\ln x \ln y \ln z}{\ln x \ln y \ln z} \begin{vmatrix} 1 & 1 & 1 \\ 1 & 2 & 1 \\ 1 & 1 & 3 \end{vmatrix} = 1(6-1) - 1(3-1) + 1(1-2) = 5 - 2 - 1 = 2$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\operatorname{adj}(\operatorname{adj} M)| = |M|^{(n-1)^2}$,જ્યાં $n$ એ શ્રેણિકનો ક્રમ છે.
અહીં $n=3$ છે,તેથી $|\operatorname{adj}(\operatorname{adj} A^2)| = |A^2|^{(3-1)^2} = |A^2|^4 = (|A|^2)^4 = |A|^8$.
કારણ કે $|A| = 2$,તેથી $|A|^8 = 2^8$.
199
DifficultMCQ
ધારો કે $A_1, A_2, A_3$ એ સમાન સામાન્ય તફાવત $d$ ધરાવતી ત્રણ સમાંતર શ્રેણીઓ ($A$.$P$.) છે અને તેમના પ્રથમ પદો અનુક્રમે $A, A+1, A+2$ છે. ધારો કે $a, b, c$ એ $A_1, A_2, A_3$ ના અનુક્રમે $7^{\text{th}}, 9^{\text{th}}, 17^{\text{th}}$ પદો છે,જેથી $\left|\begin{array}{lll} a & 7 & 1 \\ 2b & 17 & 1 \\ c & 17 & 1\end{array}\right|+70=0$ થાય. જો $a=29$ હોય,તો જેનું પ્રથમ પદ $c-a-b$ અને સામાન્ય તફાવત $\frac{d}{12}$ હોય તેવી સમાંતર શ્રેણીના પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો $........$ છે.
A
$494$
B
$495$
C
$496$
D
$498$

Solution

(B) સમાંતર શ્રેણીનું $n$-મું પદ $T_n = a_1 + (n-1)d$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
આપેલ છે કે $A_1, A_2, A_3$ ના પ્રથમ પદો $A, A+1, A+2$ અને સામાન્ય તફાવત $d$ છે:
$a = A + 6d$
$b = A + 1 + 8d$
$c = A + 2 + 16d$
$a = 29$ હોવાથી,$A + 6d = 29$.
નિશ્ચાયક સમીકરણ:
$\left|\begin{array}{lll} A+6d & 7 & 1 \\ 2(A+1+8d) & 17 & 1 \\ A+2+16d & 17 & 1\end{array}\right| + 70 = 0$
ત્રીજી હારમાંથી બીજી હાર બાદ કરતા:
$\left|\begin{array}{lll} A+6d & 7 & 1 \\ 2A+2+16d & 17 & 1 \\ -A & 0 & 0\end{array}\right| + 70 = 0$
ત્રીજી હારના સાપેક્ષ વિસ્તરણ કરતા:
$-(-A) \times (7 - 17) + 70 = 0 \Rightarrow 10A + 70 = 0 \Rightarrow A = -7$.
$A + 6d = 29$ હોવાથી,$-7 + 6d = 29 \Rightarrow 6d = 36 \Rightarrow d = 6$.
હવે,$a = 29$,$b = -7 + 1 + 48 = 42$,$c = -7 + 2 + 96 = 91$.
નવી સમાંતર શ્રેણીનું પ્રથમ પદ $c - a - b = 91 - 29 - 42 = 20$.
સામાન્ય તફાવત $\frac{d}{12} = \frac{6}{12} = 0.5$.
પ્રથમ $20$ પદોનો સરવાળો $S_{20} = \frac{20}{2} [2(20) + (19)(0.5)] = 10 [40 + 9.5] = 495$.
200
DifficultMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે. $3 \times 3$ શ્રેણિક $A$ ધ્યાનમાં લો કે જેથી $A^2 = 3A + \alpha I$. જો $A^4 = 21A + \beta I$ હોય,તો:
A
$\alpha = 1$
B
$\alpha = 4$
C
$\beta = 8$
D
$\beta = -8$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A^2 = 3A + \alpha I$.
$A$ વડે ગુણતા,આપણને $A^3 = 3A^2 + \alpha A$ મળે છે.
$A^3$ ના સમીકરણમાં $A^2 = 3A + \alpha I$ મૂકતા:
$A^3 = 3(3A + \alpha I) + \alpha A = 9A + 3\alpha I + \alpha A = (9 + \alpha)A + 3\alpha I$.
હવે,$A^4$ શોધવા માટે ફરીથી $A$ વડે ગુણતા:
$A^4 = (9 + \alpha)A^2 + 3\alpha A$.
ફરીથી $A^2 = 3A + \alpha I$ મૂકતા:
$A^4 = (9 + \alpha)(3A + \alpha I) + 3\alpha A$.
$A^4 = (27 + 3\alpha)A + (9\alpha + \alpha^2)I + 3\alpha A$.
$A^4 = (27 + 6\alpha)A + (9\alpha + \alpha^2)I$.
આને $A^4 = 21A + \beta I$ સાથે સરખાવતા,આપણને મળે છે:
$27 + 6\alpha = 21 \Rightarrow 6\alpha = -6 \Rightarrow \alpha = -1$.
અને $\beta = 9\alpha + \alpha^2 = 9(-1) + (-1)^2 = -9 + 1 = -8$.
આમ,$\alpha = -1$ અને $\beta = -8$.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Mix Examples-Determinants and Matrices · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.