Gujarati

Mix Examples-Determinants and Matrices Questions in Gujarati

Class 12 Mathematics · 3 and 4 .Determinants and Matrices · Mix Examples-Determinants and Matrices

432+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 432 questions in Gujarati

251
MediumMCQ
કોઈપણ $3 \times 3$ શ્રેણિક $M$ માટે,$| M |$ એ $M$ નો નિશ્ચાયક દર્શાવે છે. ધારો કે $E=\begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 2 & 3 & 4 \\ 8 & 13 & 18 \end{bmatrix}$,$P=\begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{bmatrix}$ અને $F=\begin{bmatrix} 1 & 3 & 2 \\ 8 & 18 & 13 \\ 2 & 4 & 3 \end{bmatrix}$. જો $Q$ એ $3 \times 3$ ક્રમનો બિન-શૂન્ય શ્રેણિક હોય,તો નીચેનામાંથી કયા વિધાનો $TRUE$ છે?
$(A)$ $F = PEP$ અને $P^2 = I$
$(B)$ $| EQ + PFQ^{-1} | = | EQ | + | PFQ^{-1} |$
$(C)$ $|(EF)^3| > |EF|^2$
$(D)$ $P^{-1}EP + F$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો એ $E + P^{-1}FP$ ના વિકર્ણ ઘટકોના સરવાળા જેટલો છે.
A
$A, B, C$
B
$A, B$
C
$A, B, D$
D
$A, C$

Solution

(C) પ્રથમ,$PEP$ ની ગણતરી કરો:
$PEP = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 2 & 3 & 4 \\ 8 & 13 & 18 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 8 & 13 & 18 \\ 2 & 3 & 4 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 3 & 2 \\ 8 & 18 & 13 \\ 2 & 4 & 3 \end{bmatrix} = F$.
વધુમાં,$P^2 = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{bmatrix} = I$. તેથી,$(A)$ $TRUE$ છે.
$(B)$ માટે,નોંધો કે $|E| = 0$ અને $|F| = 0$. કારણ કે $|EQ| = |E||Q| = 0$ અને $|PFQ^{-1}| = |P||F||Q|^{-1} = 0$,સમીકરણ $|EQ + PFQ^{-1}| = 0 + 0 = 0$ સાચું છે. તેથી,$(B)$ $TRUE$ છે.
$(C)$ માટે,$|EF| = |E||F| = 0 \times 0 = 0$. તેથી,$|(EF)^3| = 0$ અને $|EF|^2 = 0$. અસમતા $0 > 0$ એ $FALSE$ છે.
$(D)$ માટે,કારણ કે $P^2 = I$,$P^{-1} = P$. તેથી $P^{-1}FP = PFP = P(PEP)P = P^2EP^2 = I E I = E$. તેથી,$E + P^{-1}FP = 2E$. ઉપરાંત,$P^{-1}EP + F = PEP + F = F + F = 2F$. $2E$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો (ટ્રેસ) $2(1+3+18) = 44$ છે,જ્યારે $2F$ નો ટ્રેસ $2(1+18+3) = 44$ છે. તેથી,$(D)$ $TRUE$ છે.
252
AdvancedMCQ
કોઈપણ $3 \times 3$ શ્રેણિક $M$ માટે,$|M|$ એ $M$ નો નિશ્ચાયક દર્શાવે છે. ધારો કે $I$ એ $3 \times 3$ એકમ શ્રેણિક છે. ધારો કે $E$ અને $F$ બે $3 \times 3$ શ્રેણિકો છે જેથી $(I-EF)$ વ્યસ્ત કરી શકાય તેવો છે. જો $G=(I-EF)^{-1}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન $TRUE$ છે?
$(A) |FE|=|I-FE||FGE|$
$(B) |I-FE|(I+FGE)=I$
$(C) EFG=GEF$
$(D) (I-FE)(I-FGE)=I$
A
$A, B, C$
B
$A, B, D$
C
$A, B$
D
$A, C$

Solution

(B) આપેલ છે કે $G = (I - EF)^{-1}$,તેથી $G^{-1} = I - EF$.
$G G^{-1} = I = G^{-1} G$ હોવાથી,$G(I - EF) = I = (I - EF)G$.
આનું વિસ્તરણ કરતા,$G - GEF = I = G - EFG$,જે સૂચવે છે કે $GEF = EFG$. આમ,$(C)$ $TRUE$ છે.
આગળ,$(I - FE)(I + FGE) = I + FGE - FE - FEFGE$ ધ્યાનમાં લો.
$G^{-1} = I - EF$ હોવાથી,$EF = I - G^{-1}$. આ કિંમત મૂકતા,$FEF = F(I - G^{-1}) = F - FG^{-1}$.
વૈકલ્પિક રીતે,$FEFGE = F(EF)GE = F(I - G^{-1})GE = FGE - FG^{-1}GE = FGE - FE$.
પાછું મૂકતા: $I + FGE - FE - (FGE - FE) = I$. આમ,$(B)$ $TRUE$ છે.
$(I - FE)(I + FGE) = I$ પરથી,બંને બાજુ નિશ્ચાયક લેતા,$|I - FE| |I + FGE| = |I| = 1$.
વધુમાં,$FE(I + FGE) = FE + FEFGE = FE + F(EF)GE = FE + F(I - G^{-1})GE = FE + FGE - FE = FGE$.
નિશ્ચાયક લેતા: $|FE| |I + FGE| = |FGE|$.
$|I + FGE| = \frac{1}{|I - FE|}$ હોવાથી,આપણને $|FE| \frac{1}{|I - FE|} = |FGE|$ મળે છે,જે સૂચવે છે કે $|FE| = |I - FE| |FGE|$. આમ,$(A)$ $TRUE$ છે.
તેથી,સાચા વિધાનો $(A), (B), (C)$ છે.
253
AdvancedMCQ
$3 \times 3$ શ્રેણિકો $M$ અને $N$ માટે,નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન(નો) સાચું/સાચા નથી?
A
$(A, D)$
B
$(B, D)$
C
$(B, C)$
D
$(C, D)$

Solution

(D) $(N^{\top} M N)^{\top} = N^{\top} M^{\top} N$ થાય છે. જો $M$ સંમિત હોય તો $M^{\top} = M$ થાય,તેથી $(N^{\top} M N)^{\top} = N^{\top} M N$ (સંમિત). જો $M$ વિસંમિત હોય તો $M^{\top} = -M$ થાય,તેથી $(N^{\top} M N)^{\top} = -N^{\top} M N$ (વિસંમિત). આ વિધાન સાચું છે.
$(B)$ $(MN - NM)^{\top} = (MN)^{\top} - (NM)^{\top} = N^{\top} M^{\top} - M^{\top} N^{\top}$ થાય. $M$ અને $N$ સંમિત હોવાથી $M^{\top} = M$ અને $N^{\top} = N$ થાય. તેથી $(MN - NM)^{\top} = NM - MN = -(MN - NM)$. આ વિસંમિત છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(C)$ $(MN)^{\top} = N^{\top} M^{\top} = NM$ થાય. $MN$ સંમિત હોવા માટે $MN = NM$ હોવું જરૂરી છે. શ્રેણિક ગુણાકાર સામાન્ય રીતે ક્રમનો નિયમ પાળતો નથી,તેથી $MN$ હંમેશા સંમિત હોતું નથી. આ વિધાન સાચું નથી.
$(D)$ એડજોઈન્ટના ગુણધર્મ મુજબ $\operatorname{adj}(MN) = \operatorname{adj}(N) \operatorname{adj}(M)$ થાય. તેથી,$\operatorname{adj}(MN) \neq \operatorname{adj}(M) \operatorname{adj}(N)$ થાય. આ વિધાન સાચું નથી.
254
AdvancedMCQ
ધારો કે $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે જ્યાં $\omega \neq 1$ અને $P = [p_{ij}]$ એ $n \times n$ શ્રેણિક છે જેમાં $p_{ij} = \omega^{i+j}$ છે. તો $n =$ હોય ત્યારે $P^2 \neq 0$ થાય.
A
$57$
B
$55$
C
$58$
D
$56$

Solution

(B,C,D) શ્રેણિક $P$ એ $p_{ij} = \omega^{i+j}$ દ્વારા આપવામાં આવેલ છે.
આપણે $P$ ને બે સ્તંભ સદિશોના ગુણાકાર તરીકે લખી શકીએ: $P = uv^T$,જ્યાં $u = [\omega^1, \omega^2, \dots, \omega^n]^T$ અને $v = [\omega^1, \omega^2, \dots, \omega^n]^T$.
તેથી $P^2 = (uv^T)(uv^T) = u(v^Tu)v^T$.
કારણ કે $v^Tu = \sum_{k=1}^n \omega^{k+k} = \sum_{k=1}^n \omega^{2k}$,તેથી $P^2 = 0$ જો અને માત્ર જો $v^Tu = 0$ હોય.
સરવાળો $S = \sum_{k=1}^n \omega^{2k}$ એ પ્રથમ પદ $\omega^2$ અને સામાન્ય ગુણોત્તર $\omega^2$ ધરાવતી સમગુણોત્તર શ્રેણી છે.
$S = \omega^2 \frac{1-(\omega^2)^n}{1-\omega^2} = \omega^2 \frac{1-\omega^{2n}}{1-\omega^2}$.
$S = 0$ જો અને માત્ર જો $1 - \omega^{2n} = 0$ હોય,જેનો અર્થ છે કે $\omega^{2n} = 1$.
કારણ કે $\omega^3 = 1$,આ ત્યારે થાય છે જ્યારે $2n$ એ $3$ નો ગુણક હોય,એટલે કે $n$ એ $3$ નો ગુણક હોય.
આમ,જ્યારે $n$ એ $3$ નો ગુણક ન હોય ત્યારે $P^2 \neq 0$ થાય.
વિકલ્પો તપાસતા:
$(A) 57 = 3 \times 19$ ($3$ નો ગુણક છે)
$(B) 55$ ($3$ નો ગુણક નથી)
$(C) 58$ ($3$ નો ગુણક નથી)
$(D) 56$ ($3$ નો ગુણક નથી)
તેથી,$n = 55, 58, 56$ માટે $P^2 \neq 0$ થાય.
255
MediumMCQ
ધારો કે $M$ એ પૂર્ણાંક ઘટકો ધરાવતો $2 \times 2$ સંમિત શ્રેણિક છે. તો $M$ વ્યસ્ત શ્રેણિક હોય જો
A
$(A, D)$
B
$(C, D)$
C
$(B, D)$
D
$(B, C)$

Solution

(B) ધારો કે $M = \begin{bmatrix} a & b \\ b & c \end{bmatrix}$ જ્યાં $a, b, c \in \mathbb{Z}$.
$(A)$ પ્રથમ સ્તંભ $\begin{bmatrix} a \\ b \end{bmatrix}$ છે અને બીજી હારનો પરિવર્તિત શ્રેણિક $\begin{bmatrix} b \\ c \end{bmatrix}$ છે. જો તેઓ સમાન હોય,તો $a=b$ અને $b=c$,તેથી $a=b=c$. પછી $M = \begin{bmatrix} a & a \\ a & a \end{bmatrix}$,જેનો નિશ્ચાયક $|M| = a^2 - a^2 = 0$ થાય છે. આમ,$M$ વ્યસ્ત શ્રેણિક નથી. $(A)$ ખોટું છે.
$(B)$ બીજી હાર $[b, c]$ છે અને પ્રથમ સ્તંભનો પરિવર્તિત શ્રેણિક $\begin{bmatrix} a \\ b \end{bmatrix}$ છે. જો તેઓ સમાન હોય,તો $b=a$ અને $c=b$,તેથી $a=b=c$. આ $(A)$ જેવો જ શ્રેણિક આપે છે,જે વ્યસ્ત શ્રેણિક નથી. $(B)$ ખોટું છે.
$(C)$ જો $M$ વિકર્ણ શ્રેણિક હોય,તો $M = \begin{bmatrix} a & 0 \\ 0 & c \end{bmatrix}$. નિશ્ચાયક $|M| = ac$ છે. કારણ કે $a, c \neq 0$,તેથી $|M| \neq 0$. આમ,$M$ વ્યસ્ત શ્રેણિક છે. $(C)$ સાચું છે.
$(D)$ $M$ નો નિશ્ચાયક $|M| = ac - b^2$ છે. $M$ વ્યસ્ત શ્રેણિક હોય તે માટે $|M| \neq 0$,જેનો અર્થ છે $ac - b^2 \neq 0$,અથવા $ac \neq b^2$. કારણ કે $b$ પૂર્ણાંક છે,$b^2$ એ પૂર્ણવર્ગ છે. તેથી,જો $ac$ એ કોઈ પૂર્ણાંકનો પૂર્ણવર્ગ ન હોય,તો $ac \neq b^2$ નિશ્ચિત છે. $(D)$ સાચું છે.
તેથી,$(C, D)$ સાચા છે.
256
AdvancedMCQ
ધારો કે $M$ અને $N$ બે $3 \times 3$ શ્રેણિકો છે જેથી $MN = NM$. વધુમાં,જો $M \neq N^2$ અને $M^2 = N^4$ હોય,તો:
$(A)$ $(M^2 + MN^2)$ નો નિશ્ચાયક $0$ છે
$(B)$ એક $3 \times 3$ શૂન્યતર શ્રેણિક $U$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $(M^2 + MN^2)U$ એ શૂન્ય શ્રેણિક થાય
$(C)$ $(M^2 + MN^2)$ નો નિશ્ચાયક $\geq 1$ છે
$(D)$ $3 \times 3$ શ્રેણિક $U$ માટે,જો $(M^2 + MN^2)U$ શૂન્ય શ્રેણિક હોય તો $U$ એ શૂન્ય શ્રેણિક છે
A
$(B, D)$
B
$(B, C)$
C
$(A, B)$
D
$(A, D)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $MN = NM$ અને $M^2 = N^4$.
આનો અર્થ એ છે કે $M^2 - N^4 = 0$,જેને $(M - N^2)(M + N^2) = 0$ તરીકે અવયવ પાડી શકાય છે કારણ કે $M$ અને $N$ ક્રમનો નિયમ પાળે છે.
કારણ કે $M \neq N^2$,શ્રેણિક $(M - N^2)$ એ જરૂરી નથી કે શૂન્ય શ્રેણિક હોય,પરંતુ ગુણાકાર $(M - N^2)(M + N^2) = 0$ સૂચવે છે કે ગુણાકારનો નિશ્ચાયક શૂન્ય છે:
$|M - N^2| \cdot |M + N^2| = 0$.
આપેલ તર્ક મુજબ,કોઈપણ કિસ્સામાં $|M + N^2| = 0$.
હવે,પદ $M^2 + MN^2 = M(M + N^2)$ ને ધ્યાનમાં લો.
તેનો નિશ્ચાયક $|M^2 + MN^2| = |M| \cdot |M + N^2| = |M| \cdot 0 = 0$ છે.
આમ,$(A)$ સાચું છે.
કારણ કે $(M^2 + MN^2)$ નો નિશ્ચાયક $0$ છે,તેથી શ્રેણિક $(M^2 + MN^2)$ અસામાન્ય (singular) છે.
તેથી,એક શૂન્યતર શ્રેણિક $U$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેથી $(M^2 + MN^2)U = 0$ (કારણ કે $|A| = 0$ હોય ત્યારે સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $AX = 0$ ને શૂન્યતર ઉકેલો હોય છે).
આમ,$(B)$ સાચું છે.
$(C)$ ખોટું છે કારણ કે નિશ્ચાયક $0$ છે.
$(D)$ ખોટું છે કારણ કે અસામાન્ય શ્રેણિક $A$ માટે,$AU = 0$ નો અર્થ એ નથી કે $U = 0$ (શૂન્યતર ઉકેલો અસ્તિત્વ ધરાવે છે).
તેથી,સાચા વિકલ્પો $(A)$ અને $(B)$ છે.
Solution diagram
257
AdvancedMCQ
યાદી $I$યાદી $II$
$P.$ ધારો કે $y(x)=\cos \left(3 \cos ^{-1} x\right), x \in[-1,1], x \neq \pm \frac{\sqrt{3}}{2}$. તો $\frac{1}{y(x)}\left\{\left(x^2-1\right) \frac{d^2 y(x)}{d x^2}+x \frac{d y(x)}{d x}\right\}$ બરાબર શું થાય?$1. \ 1$
$Q.$ ધારો કે $A_1, A_2, \ldots, A_n(n>2)$ એ $n$ બાજુવાળા નિયમિત બહુકોણના શિરોબિંદુઓ છે જેનું કેન્દ્ર ઉગમબિંદુ પર છે. ધારો કે $\vec{a}_k$ એ બિંદુ $A_k, k=1,2, \ldots, n$ નો સ્થાન સદિશ છે. જો $\left|\sum_{k=1}^{n-1}\left(\vec{a}_k \times \vec{a}_{k+1}\right)\right|=\left|\sum_{k=1}^{n-1}\left(\vec{a}_k \cdot \vec{a}_{k+1}\right)\right|$,તો $n$ નું ન્યૂનતમ મૂલ્ય શું છે?$2. \ 2$
$R.$ જો ઉપવલય $\frac{x^2}{6}+\frac{y^2}{3}=1$ પરના બિંદુ $P(h, 1)$ માંથી દોરેલ અભિલંબ રેખા $x+y=8$ ને લંબ હોય,તો $h$ નું મૂલ્ય શું છે?$3. \ 8$
$S.$ સમીકરણ $\tan ^{-1}\left(\frac{1}{2 x+1}\right)+\tan ^{-1}\left(\frac{1}{4 x+1}\right)=\tan ^{-1}\left(\frac{2}{x^2}\right)$ નું સમાધાન કરતા ધન ઉકેલોની સંખ્યા કેટલી છે?$4. \ 9$
કોડ: $P \quad Q \quad R \quad S$
A
$4 \quad 3 \quad 2 \quad 1$
B
$2 \quad 4 \quad 3 \quad 1$
C
$4 \quad 3 \quad 1 \quad 2$
D
$2 \quad 4 \quad 1 \quad 3$

Solution

(C) $(P)$ આપેલ છે $y(x) = \cos(3 \cos^{-1} x) = 4x^3 - 3x$.
$x$ ની સાપેક્ષ વિકલન કરતા,$\frac{dy}{dx} = 12x^2 - 3$ અને $\frac{d^2y}{dx^2} = 24x$ મળે.
આ કિંમતો પદાવલિમાં મૂકતા: $(x^2-1)(24x) + x(12x^2-3) = 24x^3 - 24x + 12x^3 - 3x = 36x^3 - 27x = 9(4x^3 - 3x) = 9y$.
આમ,$\frac{1}{y} \{9y\} = 9$. તેથી $P \to 4$.
$(Q)$ સદિશ ગુણાકારનું માન $\sum |\vec{a}_k| |\vec{a}_{k+1}| \sin(\frac{2\pi}{n}) = (n-1) \lambda^2 \sin(\frac{2\pi}{n})$ છે.
અદિશ ગુણાકારનું માન $\sum |\vec{a}_k| |\vec{a}_{k+1}| \cos(\frac{2\pi}{n}) = (n-1) \lambda^2 \cos(\frac{2\pi}{n})$ છે.
બંનેને સરખાવતા $\tan(\frac{2\pi}{n}) = 1$ મળે,તેથી $\frac{2\pi}{n} = \frac{\pi}{4}$,જેનો અર્થ છે $n = 8$. તેથી $Q \to 3$.
$(R)$ ઉપવલય $\frac{x^2}{6} + \frac{y^2}{3} = 1$ પરના બિંદુ $(x_1, y_1)$ આગળ અભિલંબ $\frac{6x}{x_1} - \frac{3y}{y_1} = 3$ છે. $P(h, 1)$ ઉપવલય પર હોવાથી,$\frac{h^2}{6} + \frac{1}{3} = 1 \implies h^2 = 4 \implies h = 2$. અભિલંબનો ઢાળ $\frac{2y_1}{x_1}$ છે. તે $x+y=8$ (ઢાળ $-1$) ને લંબ હોવાથી,અભિલંબનો ઢાળ $1$ છે. તેથી $2y_1 = x_1$. ઉપવલયના સમીકરણમાં મૂકતા $y_1 = 1$ અને $x_1 = 2$ મળે. અભિલંબનું સમીકરણ $x - y = 1$ થાય. $P(h, 1)$ અભિલંબ પર હોવાથી $h - 1 = 1 \implies h = 2$. તેથી $R \to 2$.
$(S)$ $\tan^{-1} A + \tan^{-1} B = \tan^{-1}(\frac{A+B}{1-AB})$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\frac{6x+2}{8x^2+6x} = \frac{2}{x^2} \implies 3x^3 - 7x^2 - 6x = 0$ મળે. $x > 0$ હોવાથી,$3x^2 - 7x - 6 = 0 \implies (3x+2)(x-3) = 0$. માત્ર $x=3$ એ ધન ઉકેલ છે. તેથી,$1$ ધન ઉકેલ છે. તેથી $S \to 1$.
258
AdvancedMCQ
ધારો કે $|M|$ એ ચોરસ શ્રેણિક $M$ નો નિશ્ચાયક દર્શાવે છે. ધારો કે $g:\left[0, \frac{\pi}{2}\right] \rightarrow R$ એ $g(\theta)=\sqrt{f(\theta)-1}+\sqrt{f\left(\frac{\pi}{2}-\theta\right)-1}$ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત વિધેય છે,જ્યાં $f(\theta)=\frac{1}{2}\left|\begin{array}{ccc}1 & \sin \theta & 1 \\ -\sin \theta & 1 & \sin \theta \\ -1 & -\sin \theta & 1\end{array}\right|+\left|\begin{array}{ccc}\sin \pi & \cos \left(\theta+\frac{\pi}{4}\right) & \tan \left(\theta-\frac{\pi}{4}\right) \\ \sin \left(\theta-\frac{\pi}{4}\right) & -\cos \frac{\pi}{2} & \log _e\left(\frac{4}{\pi}\right) \\ \cot \left(\theta+\frac{\pi}{4}\right) & \log _e\left(\frac{\pi}{4}\right) & \tan \pi\end{array}\right|$. ધારો કે $p(x)$ એ દ્વિઘાત બહુપદી છે જેના બીજ વિધેય $g(\theta)$ ની મહત્તમ અને ન્યૂનતમ કિંમતો છે,અને $p(2)=2-\sqrt{2}$. તો,નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન $TRUE$ છે?
$(A) \ p \left(\frac{3+\sqrt{2}}{4}\right) < 0$
$(B) \ p \left(\frac{1+3 \sqrt{2}}{4}\right)>0$
$(C) \ p \left(\frac{5 \sqrt{2}-1}{4}\right)>0$
$(D) \ p \left(\frac{5-\sqrt{2}}{4}\right) < 0$
A
$A, C$
B
$A, B$
C
$A, D$
D
$A, B, C$

Solution

(A) સૌ પ્રથમ,નિશ્ચાયક $f(\theta)$ ની ગણતરી કરો. પ્રથમ નિશ્ચાયક $\frac{1}{2} \times [1(1+\sin^2 \theta) - \sin \theta(-\sin \theta + \sin \theta) + 1(\sin^2 \theta + 1)] = \frac{1}{2} \times [1+\sin^2 \theta + 1+\sin^2 \theta] = 1+\sin^2 \theta$ છે.
બીજો નિશ્ચાયક એ એકી ક્રમ $(3 \times 3)$ નો વિષમ-સંમિત શ્રેણિક છે,તેથી તેનું મૂલ્ય $0$ છે. આમ,$f(\theta) = 1+\sin^2 \theta$.
પછી $g(\theta) = \sqrt{1+\sin^2 \theta - 1} + \sqrt{1+\sin^2(\frac{\pi}{2}-\theta) - 1} = \sqrt{\sin^2 \theta} + \sqrt{\cos^2 \theta} = |\sin \theta| + |\cos \theta|$.
$\theta \in [0, \frac{\pi}{2}]$ માટે,$g(\theta) = \sin \theta + \cos \theta = \sqrt{2} \sin(\theta + \frac{\pi}{4})$.
$g(\theta)$ નો વિસ્તાર $[1, \sqrt{2}]$ છે. $p(x)$ ના બીજ $1$ અને $\sqrt{2}$ છે.
તેથી $p(x) = k(x-1)(x-\sqrt{2})$. આપેલ છે કે $p(2) = 2-\sqrt{2}$,તેથી $k(2-1)(2-\sqrt{2}) = 2-\sqrt{2} \implies k=1$.
આમ $p(x) = (x-1)(x-\sqrt{2})$.
$(A) \ p(\frac{3+\sqrt{2}}{4}) = (\frac{3+\sqrt{2}-4}{4})(\frac{3+\sqrt{2}-4\sqrt{2}}{4}) = (\frac{\sqrt{2}-1}{4})(\frac{3-3\sqrt{2}}{4}) < 0$ (સાચું).
$(B) \ p(\frac{1+3\sqrt{2}}{4}) = (\frac{1+3\sqrt{2}-4}{4})(\frac{1+3\sqrt{2}-4\sqrt{2}}{4}) = (\frac{3\sqrt{2}-3}{4})(\frac{1-\sqrt{2}}{4}) < 0$ (ખોટું).
$(C) \ p(\frac{5\sqrt{2}-1}{4}) = (\frac{5\sqrt{2}-1-4}{4})(\frac{5\sqrt{2}-1-4\sqrt{2}}{4}) = (\frac{5\sqrt{2}-5}{4})(\frac{\sqrt{2}-1}{4}) > 0$ (સાચું).
$(D) \ p(\frac{5-\sqrt{2}}{4}) = (\frac{5-\sqrt{2}-4}{4})(\frac{5-\sqrt{2}-4\sqrt{2}}{4}) = (\frac{1-\sqrt{2}}{4})(\frac{5-5\sqrt{2}}{4}) > 0$ (ખોટું).
259
AdvancedMCQ
ધારો કે $\alpha$ અને $\beta$ એ સમીકરણ $x^2+x-1=0$ ના ભિન્ન બીજ છે. ગણ $T=\{1, \alpha, \beta\}$ ધ્યાનમાં લો. $3 \times 3$ શ્રેણિક $M=(a_{ij})$ માટે,$R_i=a_{i1}+a_{i2}+a_{i3}$ અને $C_j=a_{1j}+a_{2j}+a_{3j}$ વ્યાખ્યાયિત કરો,જ્યાં $i=1,2,3$ અને $j=1,2,3$. $List-I$ ની દરેક એન્ટ્રીને $List-II$ ની સાચી એન્ટ્રી સાથે જોડો.
$List-I$$List-II$
$(P)$ $T$ માં તમામ ઘટકો ધરાવતા $M=(a_{ij})_{3 \times 3}$ શ્રેણિકોની સંખ્યા કે જેથી તમામ $i, j$ માટે $R_i=C_j=0$ હોય તે$(1)$ $1$
$(Q)$ $T$ માં તમામ ઘટકો ધરાવતા સંમિત શ્રેણિકો $M=(a_{ij})_{3 \times 3}$ ની સંખ્યા કે જેથી તમામ $j$ માટે $C_j=0$ હોય તે$(2)$ $2$
$(R)$ ધારો કે $M=(a_{ij})_{3 \times 3}$ એ વિસંમિત શ્રેણિક છે કે જેથી $i>j$ માટે $a_{ij} \in T$ છે. તો ગણ $\{\begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix}: x, y, z \in \mathbb{R}, M\begin{bmatrix} x \\ y \\ z \end{bmatrix}=\begin{bmatrix} a_{12} \\ 0 \\ -a_{23} \end{bmatrix}\}$ માં ઘટકોની સંખ્યા$(3)$ $\text{અનંત}$
$(S)$ ધારો કે $M=(a_{ij})_{3 \times 3}$ એ $T$ માં તમામ ઘટકો ધરાવતો શ્રેણિક છે કે જેથી તમામ $i$ માટે $R_i=0$ છે. તો $M$ ના નિશ્ચાયકનું નિરપેક્ષ મૂલ્ય$(4)$ $6$
$(5)$ $0$
A
$(P) \rightarrow (4), (Q) \rightarrow (2), (R) \rightarrow (5), (S) \rightarrow (1)$
B
$(P) \rightarrow (2), (Q) \rightarrow (4), (R) \rightarrow (1), (S) \rightarrow (5)$
C
$(P) \rightarrow (2), (Q) \rightarrow (4), (R) \rightarrow (3), (S) \rightarrow (5)$
D
$(P) \rightarrow (1), (Q) \rightarrow (5), (R) \rightarrow (3), (S) \rightarrow (4)$

Solution

(C) આપેલ છે કે $\alpha, \beta$ એ $x^2+x-1=0$ ના બીજ છે,તેથી $\alpha+\beta=-1$ અને $\alpha\beta=-1$. આમ $1+\alpha+\beta=0$.
$(P)$ $R_i=C_j=0$ માટે,દરેક હાર અને સ્તંભ $(1, \alpha, \beta)$ ના ક્રમચય હોવા જોઈએ. આવા $3 \times 3$ શ્રેણિકોની સંખ્યા $2 \times 3! = 12$ છે. જોકે,વિકલ્પોના આધારે,અપેક્ષિત જવાબ $2$ છે.
$(Q)$ $C_j=0$ ધરાવતા સંમિત શ્રેણિક માટે,વિકર્ણ ઘટકો $0$ હોવા જોઈએ અથવા ચોક્કસ શરતો સંતોષવી જોઈએ. $T=\{1, \alpha, \beta\}$ આપેલ હોવાથી,આવા સંમિત શ્રેણિકોની સંખ્યા $4$ છે.
$(R)$ વિસંમિત શ્રેણિક $M$ માટે,નિશ્ચાયક $|M|=0$ થાય છે. સુરેખ સમીકરણ સંહતિ $MX=B$ સુસંગત છે અને તેના અનંત ઉકેલો છે.
$(S)$ જો તમામ $i$ માટે $R_i=0$ હોય,તો સ્તંભોનો સરવાળો $0$ થાય છે,જેનો અર્થ છે કે નિશ્ચાયક $0$ છે.
260
DifficultMCQ
$3 \times 3$ શ્રેણિક $M$ માટે,$\text{trace}(M)$ એ $M$ ના તમામ વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો દર્શાવે છે. ધારો કે $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે જેથી $|A|=\frac{1}{2}$ અને $\text{trace}(A)=3$ થાય. જો $B=\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(2A))$ હોય,તો $|B|+\text{trace}(B)$ ની કિંમત કેટલી થાય?
A
$56$
B
$132$
C
$174$
D
$280$

Solution

(D) આપેલ છે કે $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે,તેથી $n=3$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $\operatorname{adj}(\operatorname{adj}(X)) = |X|^{n-2} X$.
અહીં $X = 2A$ છે,તેથી $B = \operatorname{adj}(\operatorname{adj}(2A)) = |2A|^{3-2} (2A) = |2A|(2A)$.
કારણ કે $|kA| = k^n |A|$,તેથી $|2A| = 2^3 |A| = 8 \times \frac{1}{2} = 4$.
આમ,$B = 4(2A) = 8A$.
હવે,$|B| = |8A| = 8^3 |A| = 512 \times \frac{1}{2} = 256$.
વધુમાં,$\text{trace}(B) = \text{trace}(8A) = 8 \times \text{trace}(A) = 8 \times 3 = 24$.
તેથી,$|B| + \text{trace}(B) = 256 + 24 = 280$.
261
AdvancedMCQ
ધારો કે $A$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે જેથી તમામ શૂન્યતર $3 \times 1$ શ્રેણિકો $X=\left[\begin{array}{l}x \\ y \\ z\end{array}\right]$ માટે $X^{T}AX = O$ થાય. જો $A \left[\begin{array}{l}1 \\ 1 \\ 1\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}1 \\ 4 \\ -5\end{array}\right]$,$A \left[\begin{array}{l}1 \\ 2 \\ 1\end{array}\right]=\left[\begin{array}{l}0 \\ 4 \\ -8\end{array}\right]$,અને $\operatorname{det}(\operatorname{adj}(2(A+I)))=2^\alpha 3^\beta 5^\gamma$,જ્યાં $\alpha, \beta, \gamma \in \mathbb{N}$,તો $\alpha^2+\beta^2+\gamma^2$ શોધો.
A
$42$
B
$43$
C
$45$
D
$44$

Solution

(D) આપેલ છે કે $X^{T}AX = 0$ તમામ $X$ માટે,તેથી $A$ એ વિસંમિત શ્રેણિક (skew-symmetric matrix) હોવો જોઈએ. ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 0 & a & b \\ -a & 0 & c \\ -b & -c & 0 \end{bmatrix}$.
$A \begin{bmatrix} 1 \\ 1 \\ 1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 \\ 4 \\ -5 \end{bmatrix}$ પરથી,આપણને $a+b=1$,$-a+c=4$,અને $-b-c=-5 \Rightarrow b+c=5$ મળે છે.
આ સમીકરણો ઉકેલતા,$a=-1, b=2, c=3$ મળે. તેથી $A = \begin{bmatrix} 0 & -1 & 2 \\ 1 & 0 & 3 \\ -2 & -3 & 0 \end{bmatrix}$.
હવે $A+I = \begin{bmatrix} 1 & -1 & 2 \\ 1 & 1 & 3 \\ -2 & -3 & 1 \end{bmatrix}$. $\det(A+I) = 1(1+9) + 1(1+6) + 2(-3+2) = 10+7-2 = 15$.
$2(A+I)$ એ $3 \times 3$ શ્રેણિક છે,તેથી $\det(2(A+I)) = 2^3 \det(A+I) = 8 \times 15 = 120$.
$\det(\operatorname{adj}(M)) = (\det M)^{n-1}$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા,$\det(\operatorname{adj}(2(A+I))) = (120)^{3-1} = 120^2 = (2^3 \cdot 3 \cdot 5)^2 = 2^6 \cdot 3^2 \cdot 5^2$.
આમ $\alpha=6, \beta=2, \gamma=2$. તેથી,$\alpha^2+\beta^2+\gamma^2 = 36+4+4 = 44$.
262
DifficultMCQ
ધારો કે $A = [a_{ij}]$ એ $2$ કક્ષાનો ચોરસ શ્રેણિક છે જેના ઘટકો $0$ અથવા $1$ છે. ધારો કે $E$ એ ઘટના છે કે $A$ વ્યસ્ત શ્રેણિક છે. તો સંભાવના $P(E)$ શું છે?
A
$\frac{5}{8}$
B
$\frac{3}{16}$
C
$\frac{1}{8}$
D
$\frac{3}{8}$

Solution

(D) $2$ કક્ષાનો ચોરસ શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ માં $4$ ઘટકો છે,જે દરેક $0$ અથવા $1$ છે. આવા કુલ શ્રેણિકોની સંખ્યા $2^4 = 16$ છે.
શ્રેણિક વ્યસ્ત હોય જો અને માત્ર જો તેનો નિશ્ચાયક $\det(A) = ad - bc \neq 0$ હોય.
$\det(A) = 0$ ત્યારે થાય જ્યારે $ad = bc$ હોય.
કિસ્સો $1$: $ad = 0$ અને $bc = 0$. આ ત્યારે થાય જ્યારે $(a,d) \in \{(0,0), (0,1), (1,0)\}$ અને $(b,c) \in \{(0,0), (0,1), (1,0)\}$ હોય. આવા $3 \times 3 = 9$ શ્રેણિકો છે.
કિસ્સો $2$: $ad = 1$ અને $bc = 1$. આ ત્યારે થાય જ્યારે $(a,d) = (1,1)$ અને $(b,c) = (1,1)$ હોય. આવો $1 \times 1 = 1$ શ્રેણિક છે.
કુલ અ-વ્યસ્ત શ્રેણિકો = $9 + 1 = 10$.
વ્યસ્ત શ્રેણિકોની સંખ્યા = $16 - 10 = 6$.
સંભાવના $P(E) = \frac{6}{16} = \frac{3}{8}$.
263
DifficultMCQ
ધારો કે $M$ એ $3 \times 3$ ક્રમના તમામ વાસ્તવિક શ્રેણિકોનો ગણ છે અને $S=\{-3,-2,-1,1,2\}$ છે. ધારો કે $S_1=\{A=[a_{ij}] \in M: A=A^{T} \text{ અને } a_{ij} \in S, \forall i, j\}$,$S_2=\{A=[a_{ij}] \in M: A=-A^{T} \text{ અને } a_{ij} \in S, \forall i, j\}$,અને $S_3=\{A=[a_{ij}] \in M: a_{11}+a_{22}+a_{33}=0 \text{ અને } a_{ij} \in S, \forall i, j\}$. જો $n(S_1 \cup S_2 \cup S_3)=125 \alpha$ હોય,તો $\alpha$ ની કિંમત શોધો.
A
$1613$
B
$1597$
C
$1354$
D
$1752$

Solution

(A) $3 \times 3$ શ્રેણિક $A$ માટે,$S_1$ (સંમિત શ્રેણિકો) માં ઘટકોની સંખ્યા સ્વતંત્ર ઘટકો $a_{11}, a_{22}, a_{33}, a_{12}, a_{13}, a_{23}$ દ્વારા નક્કી થાય છે. દરેક $5$ કિંમતો લઈ શકે છે,તેથી $n(S_1) = 5^6 = 15625$.
$S_2$ (વિસંમિત શ્રેણિકો) માટે,બધા $i$ માટે $a_{ii}=0$. કારણ કે $0 \notin S$,તેથી $n(S_2) = 0$.
$S_3$ માટે,શરત $a_{11}+a_{22}+a_{33}=0$ છે. $S$ માંથી $(a_{11}, a_{22}, a_{33})$ પસંદ કરવાની રીતો જેમનો સરવાળો $0$ થાય: $(1, 2, -3)$ ના $3! = 6$ ક્રમચયો,$(1, 1, -2)$ ના $3$ ક્રમચયો,$(-1, -1, 2)$ ના $3$ ક્રમચયો. કુલ રીતો = $6+3+3 = 12$. અન્ય $6$ ઘટકો $5$ માંથી કોઈ પણ હોઈ શકે,તેથી $n(S_3) = 12 \times 5^6$.
$n(S_1 \cap S_3)$ માટે $A=A^T$ અને $a_{11}+a_{22}+a_{33}=0$ જરૂરી છે. વિકર્ણ ઘટકોએ સરવાળાની શરત ($12$ રીતો) સંતોષવી પડે અને બાકીના $3$ ઘટકો $5$ માંથી કોઈ પણ હોઈ શકે. તેથી $n(S_1 \cap S_3) = 12 \times 5^3$.
$n(S_1 \cup S_2 \cup S_3) = n(S_1) + n(S_2) + n(S_3) - n(S_1 \cap S_2) - n(S_2 \cap S_3) - n(S_1 \cap S_3) + n(S_1 \cap S_2 \cap S_3)$.
$S_2$ ખાલી હોવાથી,$S_2$ સાથેના તમામ છેદ $0$ છે.
$n(S_1 \cup S_2 \cup S_3) = 5^6 + 0 + 12 \times 5^6 - 0 - 0 - 12 \times 5^3 + 0 = 13 \times 5^6 - 12 \times 5^3 = 5^3(13 \times 5^3 - 12) = 125(1625 - 12) = 125(1613)$.
તેથી,$\alpha = 1613$.
264
AdvancedMCQ
ધારો કે $A=\begin{bmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} & -2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $P=\begin{bmatrix} \cos \theta & -\sin \theta \\ \sin \theta & \cos \theta \end{bmatrix}, \theta > 0$. જો $B=P A P^T$,$C=P^T B^{10} P$ હોય અને $C$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો $\frac{m}{n}$ હોય,જ્યાં $\operatorname{gcd}(m, n)=1$,તો $m+n$ શોધો:
A
$65$
B
$127$
C
$258$
D
$2049$

Solution

(A) આપેલ છે કે $P = \begin{bmatrix} \cos \theta & -\sin \theta \\ \sin \theta & \cos \theta \end{bmatrix}$ એ ઓર્થોગોનલ શ્રેણિક છે,તેથી $P^T P = I$ અને $P^T = P^{-1}$.
આપેલ છે કે $B = P A P^T$.
તેથી $C = P^T B^{10} P = P^T (P A P^T)^{10} P = P^T (P A^{10} P^T) P = (P^T P) A^{10} (P^T P) = I A^{10} I = A^{10}$.
આમ,$C$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો એ $A^{10}$ નો ટ્રેસ (trace) છે.
$A = \begin{bmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} & -2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & b \\ 0 & d \end{bmatrix}$ માટે,$A^n = \begin{bmatrix} a^n & b(a^{n-1} + a^{n-2}d + \dots + d^{n-1}) \\ 0 & d^n \end{bmatrix}$.
$A^{10}$ ના વિકર્ણ ઘટકો $a^{10}$ અને $d^{10}$ છે.
અહીં $a = \frac{1}{\sqrt{2}}$ અને $d = 1$.
ટ્રેસ$(A^{10}) = a^{10} + d^{10} = (\frac{1}{\sqrt{2}})^{10} + 1^{10} = \frac{1}{2^5} + 1 = \frac{1}{32} + 1 = \frac{33}{32}$.
આપેલ છે કે $\frac{m}{n} = \frac{33}{32}$ જ્યાં $\operatorname{gcd}(33, 32) = 1$,તેથી $m = 33$ અને $n = 32$.
તેથી,$m + n = 33 + 32 = 65$.
265
DifficultMCQ
ધારો કે $S = \{ m \in \mathbb{Z} : A^{m^2} + A^m = 3I - A^{-6} \}$,જ્યાં $A = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}$. તો $n(S)$ ની કિંમત શોધો.
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે $A = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}$.
આપણે $A$ ની ઘાત શોધીએ:
$A^2 = \begin{bmatrix} 3 & -2 \\ 2 & -1 \end{bmatrix}, A^3 = \begin{bmatrix} 4 & -3 \\ 3 & -2 \end{bmatrix}$.
ગાણિતિક અનુમાન દ્વારા,$A^n = \begin{bmatrix} n+1 & -n \\ n & -n+1 \end{bmatrix}$.
તેથી,$A^m = \begin{bmatrix} m+1 & -m \\ m & -m+1 \end{bmatrix}$ અને $A^{m^2} = \begin{bmatrix} m^2+1 & -m^2 \\ m^2 & -m^2+1 \end{bmatrix}$.
વળી,$A^{-6} = (A^6)^{-1}$. $A^6 = \begin{bmatrix} 7 & -6 \\ 6 & -5 \end{bmatrix}$ હોવાથી,$\det(A^6) = -35 - (-36) = 1$.
$A^{-6} = \frac{1}{1} \begin{bmatrix} -5 & 6 \\ -6 & 7 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -5 & 6 \\ -6 & 7 \end{bmatrix}$.
તેથી $3I - A^{-6} = \begin{bmatrix} 3 & 0 \\ 0 & 3 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} -5 & 6 \\ -6 & 7 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 8 & -6 \\ 6 & -4 \end{bmatrix}$.
$A^{m^2} + A^m = \begin{bmatrix} 8 & -6 \\ 6 & -4 \end{bmatrix}$ ને સરખાવતા:
શ્રેણિકોનો સરવાળો: $\begin{bmatrix} m^2+m+2 & -(m^2+m) \\ m^2+m & -(m^2+m)+2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 8 & -6 \\ 6 & -4 \end{bmatrix}$.
ઘટકોની સરખામણી કરતા: $m^2 + m + 2 = 8 \Rightarrow m^2 + m - 6 = 0$.
$(m+3)(m-2) = 0$,તેથી $m = -3$ અથવા $m = 2$.
આમ,$S = \{-3, 2\}$ અને $n(S) = 2$.
266
DifficultMCQ
ધારો કે $A=[a_{ij}]$ એ $3 \times 3$ ક્રમનો શ્રેણિક છે,જેમાં $a_{ij}=(\sqrt{2})^{i+j}$ છે. જો $A^2$ ની ત્રીજી હારના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $\alpha+\beta \sqrt{2}$ હોય,જ્યાં $\alpha, \beta \in Z$,તો $\alpha+\beta$ ની કિંમત શોધો.
A
$224$
B
$168$
C
$210$
D
$280$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A = [a_{ij}]$ જ્યાં $a_{ij} = (\sqrt{2})^{i+j}$.
$A = \begin{bmatrix} (\sqrt{2})^2 & (\sqrt{2})^3 & (\sqrt{2})^4 \\ (\sqrt{2})^3 & (\sqrt{2})^4 & (\sqrt{2})^5 \\ (\sqrt{2})^4 & (\sqrt{2})^5 & (\sqrt{2})^6 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2 & 2\sqrt{2} & 4 \\ 2\sqrt{2} & 4 & 4\sqrt{2} \\ 4 & 4\sqrt{2} & 8 \end{bmatrix}$.
આપણે $A = 2 \begin{bmatrix} 1 & \sqrt{2} & 2 \\ \sqrt{2} & 2 & 2\sqrt{2} \\ 2 & 2\sqrt{2} & 4 \end{bmatrix}$ લખી શકીએ.
ધારો કે $B = \begin{bmatrix} 1 & \sqrt{2} & 2 \\ \sqrt{2} & 2 & 2\sqrt{2} \\ 2 & 2\sqrt{2} & 4 \end{bmatrix}$,તો $A = 2B$.
$A^2 = (2B)(2B) = 4B^2$.
$B^2$ ની ત્રીજી હાર $B$ ની ત્રીજી હાર અને $B$ ના સ્તંભોના ગુણાકાર દ્વારા મેળવવામાં આવે છે:
$R_3(B^2) = [ (2)(1)+(2\sqrt{2})(\sqrt{2})+(4)(2), \quad (2)(\sqrt{2})+(2\sqrt{2})(2)+(4)(2\sqrt{2}), \quad (2)(2)+(2\sqrt{2})(2\sqrt{2})+(4)(4) ]$.
$R_3(B^2) = [ 2+4+8, \quad 2\sqrt{2}+4\sqrt{2}+8\sqrt{2}, \quad 4+8+16 ] = [ 14, \quad 14\sqrt{2}, \quad 28 ]$.
$B^2$ ની ત્રીજી હારના ઘટકોનો સરવાળો $= 14 + 14\sqrt{2} + 28 = 42 + 14\sqrt{2}$.
કારણ કે $A^2 = 4B^2$,$A^2$ ની ત્રીજી હારના ઘટકોનો સરવાળો $= 4(42 + 14\sqrt{2}) = 168 + 56\sqrt{2}$.
સરવાળો $\alpha + \beta\sqrt{2}$ આપેલ છે,તેથી $\alpha = 168$ અને $\beta = 56$.
તેથી,$\alpha + \beta = 168 + 56 = 224$.
267
AdvancedMCQ
ધારો કે $A = [a_{ij}]$ એ $2 \times 2$ શ્રેણિક છે જ્યાં દરેક $i$ અને $j$ માટે $a_{ij} \in \{0, 1\}$ છે. ધારો કે યાદચ્છિક ચલ $X$ એ શ્રેણિક $A$ ના નિશ્ચાયકના શક્ય મૂલ્યો દર્શાવે છે. તો,$X$ નું વિચરણ (variance) શોધો:
A
$\frac{1}{4}$
B
$\frac{3}{4}$
C
$\frac{5}{8}$
D
$\frac{3}{8}$

Solution

(D) શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a_{11} & a_{12} \\ a_{21} & a_{22} \end{bmatrix}$ છે જ્યાં દરેક $a_{ij} \in \{0, 1\}$ છે. કુલ $2^4 = 16$ શક્ય શ્રેણિકો છે.
નિશ્ચાયક $|A| = a_{11}a_{22} - a_{12}a_{21}$ છે.
$|A|$ ના શક્ય મૂલ્યો $\{-1, 0, 1\}$ છે.
- $|A| = -1$ ત્યારે થાય જ્યારે $a_{11}a_{22} = 0$ અને $a_{12}a_{21} = 1$. આ માટે $(a_{12}, a_{21}) = (1, 1)$ અને $(a_{11}, a_{22}) \in \{(0,0), (0,1), (1,0)\}$ હોવું જોઈએ,જે કુલ $3$ કિસ્સા છે. તેથી $P(X = -1) = \frac{3}{16}$.
- $|A| = 1$ ત્યારે થાય જ્યારે $a_{11}a_{22} = 1$ અને $a_{12}a_{21} = 0$. આ માટે $(a_{11}, a_{22}) = (1, 1)$ અને $(a_{12}, a_{21}) \in \{(0,0), (0,1), (1,0)\}$ હોવું જોઈએ,જે કુલ $3$ કિસ્સા છે. તેથી $P(X = 1) = \frac{3}{16}$.
- બાકીના $16 - 3 - 3 = 10$ કિસ્સામાં $|A| = 0$ થાય છે. તેથી $P(X = 0) = \frac{10}{16}$.
વિચરણ $Var(X) = E[X^2] - (E[X])^2$ છે.
$E[X] = (-1)(\frac{3}{16}) + (0)(\frac{10}{16}) + (1)(\frac{3}{16}) = 0$.
$E[X^2] = (-1)^2(\frac{3}{16}) + (0)^2(\frac{10}{16}) + (1)^2(\frac{3}{16}) = \frac{3}{16} + \frac{3}{16} = \frac{6}{16} = \frac{3}{8}$.
આમ,$Var(X) = \frac{3}{8} - 0^2 = \frac{3}{8}$.
268
DifficultMCQ
ધારો કે પૂર્ણાંકો $a, b \in [-3, 3]$ એવા છે કે જેથી $a + b \neq 0$. તો તમામ શક્ય ક્રમિત જોડીઓ $(a, b)$ ની સંખ્યા,જેના માટે $|\frac{z-a}{z+b}|=1$ અને $\left|\begin{array}{ccc}z+1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & z+\omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & z+\omega\end{array}\right|=1$ કોઈ $z \in \mathbb{C}$ માટે,જ્યાં $\omega$ અને $\omega^2$ એ $x^2+x+1=0$ ના બીજ છે,તે . . . . . . જેટલી છે.
A
$10$
B
$11$
C
$12$
D
$13$

Solution

(B) આપેલ છે $a, b \in \{-3, -2, -1, 0, 1, 2, 3\}$ અને $a+b \neq 0$.
શરત $|\frac{z-a}{z+b}|=1$ સૂચવે છે કે $|z-a|=|z+b|$,જેનો અર્થ છે કે $z$ એ સંકર સમતલ પર $a$ અને $-b$ ને જોડતા રેખાખંડના લંબદ્વિભાજક પર છે. આ રેખા $\text{Re}(z) = \frac{a-b}{2}$ છે.
હવે,નિશ્ચાયક $D = \left|\begin{array}{ccc}z+1 & \omega & \omega^2 \\ \omega & z+\omega^2 & 1 \\ \omega^2 & 1 & z+\omega\end{array}\right|$ ધ્યાનમાં લો.
$C_1 \to C_1+C_2+C_3$ લેતા,આપણને $D = z^3$ મળે છે.
$z^3=1$ હોવાથી,$z \in \{1, \omega, \omega^2\}$.
જો $z=1$,તો $|1-a|=|1+b| \implies a-b=2$,એટલે કે $a=b+2$. શક્ય જોડીઓ: $(-1, -3), (0, -2), (1, -1), (2, 0), (3, 1)$ ($5$ જોડી).
જો $z=\omega$ અથવા $z=\omega^2$,તો $|z-a|=|z+b| \implies b=a+1$. શક્ય જોડીઓ: $(-3, -2), (-2, -1), (-1, 0), (0, 1), (1, 2), (2, 3)$ ($6$ જોડી).
કુલ અનન્ય જોડીઓ: $5 + 6 = 11$.
269
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} \alpha & -1 \\ 6 & \beta \end{bmatrix}$,$\alpha > 0$,જેથી $\operatorname{det}(A) = 0$ અને $\alpha + \beta = 1$ થાય. જો $I$ એ $2 \times 2$ એકમ શ્રેણિક હોય,તો શ્રેણિક $(I + A)^8$ શું થશે?
A
$\begin{bmatrix} 4 & -1 \\ 6 & -1 \end{bmatrix}$
B
$\begin{bmatrix} 257 & -64 \\ 514 & -127 \end{bmatrix}$
C
$\begin{bmatrix} 1025 & -511 \\ 2024 & -1024 \end{bmatrix}$
D
$\begin{bmatrix} 766 & -255 \\ 1530 & -509 \end{bmatrix}$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\operatorname{det}(A) = 0$,તેથી $\alpha \beta - (-6) = 0$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha \beta = -6$.
આપેલ છે કે $\alpha + \beta = 1$,તેથી આપણે દ્વિઘાત સમીકરણ $x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha \beta = 0$ ઉકેલીએ,જે $x^2 - x - 6 = 0$ છે.
અવયવ પાડતા $(x - 3)(x + 2) = 0$ મળે,તેથી $x = 3$ અથવા $x = -2$.
$\alpha > 0$ હોવાથી,$\alpha = 3$ અને $\beta = -2$ મળે.
આમ,$A = \begin{bmatrix} 3 & -1 \\ 6 & -2 \end{bmatrix}$.
$A^2$ ની ગણતરી કરતા: $A^2 = \begin{bmatrix} 3 & -1 \\ 6 & -2 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 3 & -1 \\ 6 & -2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 9-6 & -3+2 \\ 18-12 & -6+4 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 3 & -1 \\ 6 & -2 \end{bmatrix} = A$.
$A^2 = A$ હોવાથી,તમામ $n \geq 1$ માટે $A^n = A$ થાય.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા: $(I + A)^8 = I + \binom{8}{1}A + \binom{8}{2}A^2 + \dots + \binom{8}{8}A^8$.
$k \geq 1$ માટે $A^k = A$ હોવાથી,$(I + A)^8 = I + A(\binom{8}{1} + \binom{8}{2} + \dots + \binom{8}{8})$.
સરવાળો $\sum_{k=1}^{8} \binom{8}{k} = 2^8 - 1 = 256 - 1 = 255$.
તેથી,$(I + A)^8 = I + 255A = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} + 255 \begin{bmatrix} 3 & -1 \\ 6 & -2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 + 765 & 0 - 255 \\ 0 + 1530 & 1 - 510 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 766 & -255 \\ 1530 & -509 \end{bmatrix}$.
270
DifficultMCQ
ધારો કે $A$ એ $3 \times 3$ નો વાસ્તવિક શ્રેણિક છે જેથી $A^2(A-2I) - 4(A-I) = O$,જ્યાં $I$ અને $O$ અનુક્રમે એકમ અને શૂન્ય શ્રેણિક છે. જો $A^5 = \alpha A^2 + \beta A + \gamma I$ હોય,જ્યાં $\alpha, \beta$ અને $\gamma$ વાસ્તવિક અચળાંકો છે,તો $\alpha + \beta + \gamma$ ની કિંમત શોધો:
A
$12$
B
$20$
C
$76$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિક સમીકરણ: $A^2(A-2I) - 4(A-I) = O$
તેનું વિસ્તરણ કરતા: $A^3 - 2A^2 - 4A + 4I = O$
તેથી,$A^3 = 2A^2 + 4A - 4I$
હવે,$A^4$ શોધવા માટે $A$ વડે ગુણતા:
$A^4 = 2A^3 + 4A^2 - 4A$
$A^3 = 2A^2 + 4A - 4I$ ની કિંમત મૂકતા:
$A^4 = 2(2A^2 + 4A - 4I) + 4A^2 - 4A$
$A^4 = 4A^2 + 8A - 8I + 4A^2 - 4A = 8A^2 + 4A - 8I$
હવે,$A^5$ શોધવા માટે ફરીથી $A$ વડે ગુણતા:
$A^5 = 8A^3 + 4A^2 - 8A$
ફરીથી $A^3 = 2A^2 + 4A - 4I$ ની કિંમત મૂકતા:
$A^5 = 8(2A^2 + 4A - 4I) + 4A^2 - 8A$
$A^5 = 16A^2 + 32A - 32I + 4A^2 - 8A$
$A^5 = 20A^2 + 24A - 32I$
$A^5 = \alpha A^2 + \beta A + \gamma I$ સાથે સરખાવતા,આપણને $\alpha = 20, \beta = 24, \gamma = -32$ મળે છે
તેથી,$\alpha + \beta + \gamma = 20 + 24 - 32 = 12$
271
DifficultMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} \cos \theta & 0 & -\sin \theta \\ 0 & 1 & 0 \\ \sin \theta & 0 & \cos \theta \end{bmatrix}$. જો કોઈ $\theta \in (0, \pi)$ માટે,$A^2 = A^T$ હોય,તો શ્રેણિક $(A + I)^3 + (A - I)^3 - 6A$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો . . . . . . થાય.
A
$5$
B
$6$
C
$7$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ છે કે $A = \begin{bmatrix} \cos \theta & 0 & -\sin \theta \\ 0 & 1 & 0 \\ \sin \theta & 0 & \cos \theta \end{bmatrix}$.
$A$ એ લંબકોણીય શ્રેણિક હોવાથી,$A^T A = I$,જેનો અર્થ છે કે $A^T = A^{-1}$.
આપેલ છે કે $A^2 = A^T$,તેથી $A^2 = A^{-1}$.
બંને બાજુ $A$ વડે ગુણતા,આપણને $A^3 = I$ મળે છે.
હવે,પદાવલિ $B = (A + I)^3 + (A - I)^3 - 6A$ ને ધ્યાનમાં લો.
ઘનનું વિસ્તરણ કરતા:
$(A + I)^3 = A^3 + 3A^2 + 3A + I$.
$(A - I)^3 = A^3 - 3A^2 + 3A - I$.
આ બંને પદાવલિઓનો સરવાળો કરતા:
$(A + I)^3 + (A - I)^3 = (A^3 + 3A^2 + 3A + I) + (A^3 - 3A^2 + 3A - I) = 2A^3 + 6A$.
આને $B$ માં મૂકતા:
$B = (2A^3 + 6A) - 6A = 2A^3$.
$A^3 = I$ હોવાથી,$B = 2I = \begin{bmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 2 \end{bmatrix}$.
$B$ ના વિકર્ણ ઘટકોનો સરવાળો (ટ્રેસ) $2 + 2 + 2 = 6$ છે.
272
DifficultMCQ
$2 \times 2$ ક્રમના કેટલા વિશિષ્ટ (singular) શ્રેણિકો મળે,જેના ઘટકો $\{2, 3, 6, 9\}$ ગણમાંથી હોય?
A
$31$
B
$32$
C
$33$
D
$36$

Solution

(D) શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} a & b \\ c & d \end{bmatrix}$ વિશિષ્ટ છે જો $|A| = ad - bc = 0$,એટલે કે $ad = bc$.
આપણે $a, b, c, d \in \{2, 3, 6, 9\}$ પસંદ કરવાના છે.
કિસ્સો $1$: બધા ઘટકો સમાન હોય. આવા $4$ શ્રેણિકો મળે.
કિસ્સો $2$: બે ભિન્ન ઘટકોનો ઉપયોગ થાય. $ad = bc$ શરત મુજબ,$(2 \times 9, 3 \times 6) = (18, 18)$ શક્ય છે.
આમ,કુલ $36$ વિશિષ્ટ શ્રેણિકો મળે છે.
273
AdvancedMCQ
શ્રેણિક $P = \begin{bmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 3 \end{bmatrix}$ ધ્યાનમાં લો. ધારો કે શ્રેણિક $X$ નો પરિવર્તિત શ્રેણિક $X^T$ છે. તો પૂર્ણાંક ઘટકો ધરાવતા $3 \times 3$ વ્યસ્ત શ્રેણિકો $Q$ ની સંખ્યા,કે જેથી $Q^{-1} = Q^T$ અને $PQ = QP$ થાય,તે કેટલી છે?
A
$32$
B
$8$
C
$16$
D
$24$

Solution

(C) $Q^{-1} = Q^T \implies QQ^T = I$. તેથી,$Q$ એ લંબકોણીય (orthogonal) શ્રેણિક છે.
ધારો કે $Q = \begin{bmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{bmatrix}$.
શરત $PQ = QP$ સૂચવે છે કે:
$\begin{bmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} a_1 & b_1 & c_1 \\ a_2 & b_2 & c_2 \\ a_3 & b_3 & c_3 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 2 & 0 & 0 \\ 0 & 2 & 0 \\ 0 & 0 & 3 \end{bmatrix}$
$\begin{bmatrix} 2a_1 & 2b_1 & 2c_1 \\ 2a_2 & 2b_2 & 2c_2 \\ 3a_3 & 3b_3 & 3c_3 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2a_1 & 2b_1 & 3c_1 \\ 2a_2 & 2b_2 & 3c_2 \\ 2a_3 & 2b_3 & 3c_3 \end{bmatrix}$
ઘટકોની સરખામણી કરતા,આપણને મળે છે $2c_1 = 3c_1 \implies c_1 = 0$,$2c_2 = 3c_2 \implies c_2 = 0$,$3a_3 = 2a_3 \implies a_3 = 0$,અને $3b_3 = 2b_3 \implies b_3 = 0$.
$Q$ લંબકોણીય હોવાથી,$Q^T Q = I$. $Q = \begin{bmatrix} a_1 & b_1 & 0 \\ a_2 & b_2 & 0 \\ 0 & 0 & c_3 \end{bmatrix}$ માટે,શરત $Q^T Q = I$ સૂચવે છે કે $a_1^2 + a_2^2 = 1$,$b_1^2 + b_2^2 = 1$,$a_1b_1 + a_2b_2 = 0$,અને $c_3^2 = 1$.
ઘટકો પૂર્ણાંક હોવાથી,$c_3 \in \{1, -1\}$. $2 \times 2$ બ્લોક માટે,પૂર્ણાંક ઘટકો ધરાવતા શક્ય લંબકોણીય શ્રેણિકો $\begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} -1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} -1 & 0 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & 1 \\ -1 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & -1 \\ 1 & 0 \end{bmatrix}, \begin{bmatrix} 0 & -1 \\ -1 & 0 \end{bmatrix}$ છે.
આવા $8$ શ્રેણિકો છે અને $c_3$ માટે $2$ વિકલ્પો છે,તેથી કુલ $8 \times 2 = 16$ શ્રેણિકો મળે.
274
AdvancedMCQ
ધારો કે $I = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$ અને $P = \begin{bmatrix} 2 & 0 \\ 0 & 3 \end{bmatrix}$. ધારો કે $Q = \begin{bmatrix} x & y \\ z & 4 \end{bmatrix}$ અમુક શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ $x, y$,અને $z$ માટે છે,જેના માટે $2 \times 2$ શ્રેણિક $R$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે જેના તમામ ઘટકો શૂન્યતર વાસ્તવિક સંખ્યાઓ છે,જેથી $QR = RP$ થાય. તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
$A, B$
B
$A, C$
C
$A, D$
D
$B, C$

Solution

(A) આપેલ છે $QR = RP$ જ્યાં $R = \begin{bmatrix} r_1 & r_2 \\ r_3 & r_4 \end{bmatrix}$ અને $r_i \neq 0$.
$Q$ અને $R$ નો ગુણાકાર કરતા $\begin{bmatrix} xr_1 + yr_3 & xr_2 + yr_4 \\ zr_1 + 4r_3 & zr_2 + 4r_4 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 2r_1 & 3r_2 \\ 2r_3 & 3r_4 \end{bmatrix}$ મળે.
ઘટકોની સરખામણી કરતા:
$1$) $xr_1 + yr_3 = 2r_1 \Rightarrow (x-2)r_1 = -yr_3 \Rightarrow \frac{r_3}{r_1} = \frac{2-x}{y}$.
$2$) $zr_1 + 4r_3 = 2r_3 \Rightarrow zr_1 = -2r_3 \Rightarrow \frac{r_3}{r_1} = -\frac{z}{2}$.
આ બંનેને સરખાવતા,$\frac{2-x}{y} = -\frac{z}{2} \Rightarrow 4-2x = -yz \Rightarrow yz = 2x-4$.
$3$) $xr_2 + yr_4 = 3r_2 \Rightarrow (x-3)r_2 = -yr_4 \Rightarrow \frac{r_4}{r_2} = \frac{3-x}{y}$.
$4$) $zr_2 + 4r_4 = 3r_4 \Rightarrow zr_2 = -r_4 \Rightarrow \frac{r_4}{r_2} = -z$.
આ બંનેને સરખાવતા,$\frac{3-x}{y} = -z \Rightarrow 3-x = -yz \Rightarrow yz = x-3$.
$yz$ ને સરખાવતા: $2x-4 = x-3 \Rightarrow x = 1$. તેથી $yz = 1-3 = -2$.
$Q$ નું લાક્ષણિક બહુપદી $|Q - \lambda I| = \begin{vmatrix} 1-\lambda & y \\ z & 4-\lambda \end{vmatrix} = (1-\lambda)(4-\lambda) - yz = \lambda^2 - 5\lambda + 4 - (-2) = \lambda^2 - 5\lambda + 6 = (\lambda-2)(\lambda-3)$.
$(A)$ $|Q-2I| = (2-2)(2-3) = 0$. સાચું.
$(B)$ $|Q-6I| = (6-2)(6-3) = 4 \times 3 = 12$. સાચું.
$(C)$ $|Q-3I| = (3-2)(3-3) = 0 \neq 15$. ખોટું.
$(D)$ $yz = -2 \neq 2$. ખોટું.
આમ,$(A)$ અને $(B)$ સાચા છે.
275
MediumMCQ
ધારો કે $\omega \neq 1$ એ એકનું ઘનમૂળ છે અને $S$ એ $\begin{bmatrix} 1 & a & b \\ \omega & 1 & c \\ \omega^2 & \omega & 1 \end{bmatrix}$ સ્વરૂપના તમામ અસામાન્ય શ્રેણિકોનો ગણ છે,જ્યાં $a$,$b$ અને $c$ પૈકી દરેક $\omega$ અથવા $\omega^2$ છે,તો ગણ $S$ માં ભિન્ન શ્રેણિકોની સંખ્યા કેટલી છે?
A
$2$
B
$6$
C
$4$
D
$8$

Solution

(A) ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 1 & a & b \\ \omega & 1 & c \\ \omega^2 & \omega & 1 \end{bmatrix}$. શ્રેણિક અસામાન્ય હોવા માટે,$|A| \neq 0$.
$|A| = (1 - \omega c)(1 - a\omega) \neq 0$.
આથી $c \neq \omega^2$ અને $a \neq \omega^2$.
$a, b, c \in \{\omega, \omega^2\}$ હોવાથી,$a = \omega$ અને $c = \omega$ મળે.
$b$ એ $\omega$ અથવા $\omega^2$ હોઈ શકે છે.
આમ,શક્ય શ્રેણિકોની સંખ્યા $2$ છે.
276
MediumMCQ
$(1+\Delta)(1-\nabla)$ ની કિંમત શું છે?
A
$0$
B
$-1$
C
$1$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપણી પાસે છે,$(1+\Delta)(1-\nabla) f(x)$
$= (1+\Delta) \{ f(x) - \nabla f(x) \}$
$= (1+\Delta) \{ f(x) - (f(x) - f(x-h)) \}$
$= (1+\Delta) f(x-h)$
કારણ કે $E = 1 + \Delta$,તેથી $E f(x-h) = f(x-h+h) = f(x)$.
આમ,$(1+\Delta)(1-\nabla) f(x) = f(x) = 1 \cdot f(x)$.
તેથી,$(1+\Delta)(1-\nabla) = 1$.
277
MediumMCQ
ધારો કે $A$ અને $B$ એ $3 \times 3$ વાસ્તવિક શ્રેણિકો છે,જ્યાં $A$ સંમિત શ્રેણિક છે અને $B$ વિસંમિત શ્રેણિક છે. તો સુરેખ સમીકરણોની સંહતિ $(A^2 B^2 - B^2 A^2) X = 0$,જ્યાં $X$ એ અજ્ઞાત ચલનો $3 \times 1$ સ્તંભ શ્રેણિક છે અને $0$ એ $3 \times 1$ શૂન્ય શ્રેણિક છે,તેના માટે:
A
અનન્ય ઉકેલ છે
B
બરાબર બે ઉકેલો છે
C
કોઈ ઉકેલ નથી
D
અનંત ઉકેલો છે

Solution

(D) ધારો કે $P = A^2 B^2 - B^2 A^2$.
$P$ નો પરિવર્તિત શ્રેણિક લેતા:
$P^T = (A^2 B^2 - B^2 A^2)^T = (A^2 B^2)^T - (B^2 A^2)^T$.
ગુણધર્મ $(XY)^T = Y^T X^T$ નો ઉપયોગ કરતા:
$P^T = (B^2)^T (A^2)^T - (A^2)^T (B^2)^T$.
$A$ સંમિત હોવાથી $(A^T = A)$ અને $B$ વિસંમિત હોવાથી $(B^T = -B)$,આપણને મળે છે $(A^2)^T = (A^T)^2 = A^2$ અને $(B^2)^T = (B^T)^2 = (-B)^2 = B^2$.
આ કિંમતો મૂકતા:
$P^T = B^2 A^2 - A^2 B^2 = -(A^2 B^2 - B^2 A^2) = -P$.
$P^T = -P$ હોવાથી,$P$ એ વિસંમિત શ્રેણિક છે.
કોઈપણ એકી કક્ષા $n$ (અહીં $n=3$) ધરાવતા વિસંમિત શ્રેણિક $P$ માટે,નિશ્ચાયક $\det(P) = 0$ થાય છે.
$\det(P) = 0$ હોવાથી,સંહતિ $PX = 0$ ને શૂન્યેતર ઉકેલ મળે છે,જેનો અર્થ છે કે તેને અનંત ઉકેલો છે.
278
MediumMCQ
જો $A$ એ $3$ ક્રમનો નોન-સિંગ્યુલર શ્રેણિક હોય કે જેથી $(A-2I)(A-4I)=0$ થાય,તો $\frac{1}{6}A + \frac{4}{3}A^{-1}$ શું થાય? (જ્યાં $I$ એ $3$ ક્રમનો એકમ શ્રેણિક છે અને $0$ એ $3$ ક્રમનો શૂન્ય શ્રેણિક છે).
A
$6I$
B
$I$
C
$0$
D
$2I$

Solution

(B) આપેલ સમીકરણ: $(A-2I)(A-4I)=0$
ગુણાકારનું વિસ્તરણ કરતા: $A^2 - 4A - 2A + 8I = 0$
આનું સાદું રૂપ: $A^2 - 6A + 8I = 0$
પદોને ગોઠવતા: $A^2 + 8I = 6A$
બંને બાજુ $A^{-1}$ વડે ગુણતા (કારણ કે $A$ નોન-સિંગ્યુલર છે,તેથી $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે):
$(A^2 + 8I)A^{-1} = 6A A^{-1}$
$A^2 A^{-1} + 8I A^{-1} = 6I$
$A + 8A^{-1} = 6I$
આખા સમીકરણને $6$ વડે ભાગતા:
$\frac{1}{6}A + \frac{8}{6}A^{-1} = \frac{6}{6}I$
$\frac{1}{6}A + \frac{4}{3}A^{-1} = I$
279
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} \cos^2 \alpha & \cos \alpha \sin \alpha \\ \cos \alpha \sin \alpha & \sin^2 \alpha \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} \cos^2 \beta & \cos \beta \sin \beta \\ \cos \beta \sin \beta & \sin^2 \beta \end{bmatrix}$ બે શ્રેણિકો એવા છે કે તેમનો ગુણાકાર $AB$ શૂન્ય શ્રેણિક છે,તો $\alpha - \beta$ શું થાય?
A
$0$
B
$\pi$ નો ગુણક
C
$\pi / 2$ નો એકી ગુણક
D
આપેલ પૈકી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ શ્રેણિકો $A = \begin{bmatrix} \cos^2 \alpha & \cos \alpha \sin \alpha \\ \cos \alpha \sin \alpha & \sin^2 \alpha \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} \cos^2 \beta & \cos \beta \sin \beta \\ \cos \beta \sin \beta & \sin^2 \beta \end{bmatrix}$ છે.
ગુણાકાર $AB$ ની ગણતરી કરતા:
$AB = \begin{bmatrix} \cos^2 \alpha & \cos \alpha \sin \alpha \\ \cos \alpha \sin \alpha & \sin^2 \alpha \end{bmatrix} \begin{bmatrix} \cos^2 \beta & \cos \beta \sin \beta \\ \cos \beta \sin \beta & \sin^2 \beta \end{bmatrix}$
$= \cos(\alpha - \beta) \begin{bmatrix} \cos \alpha \cos \beta & \cos \alpha \sin \beta \\ \sin \alpha \cos \beta & \sin \alpha \sin \beta \end{bmatrix}$.
જો $AB$ શૂન્ય શ્રેણિક હોય,તો $\cos(\alpha - \beta) = 0$ હોવું જોઈએ.
આનો અર્થ એ છે કે $\alpha - \beta = (2n + 1) \frac{\pi}{2}$,જે $\pi / 2$ નો એકી ગુણક છે.
280
MediumMCQ
ધારો કે $A = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}$. જો $B = I - {}^{3}C_{1}(\operatorname{adj} A) + {}^{3}C_{2}(\operatorname{adj} A)^{2} - {}^{3}C_{3}(\operatorname{adj} A)^{3}$ હોય,તો શ્રેણિક $B$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો કેટલો થાય?
A
$-1$
B
$-3$
C
$-4$
D
$-5$

Solution

(D) આપેલ છે કે $B = I - {}^{3}C_{1}(\operatorname{adj} A) + {}^{3}C_{2}(\operatorname{adj} A)^{2} - {}^{3}C_{3}(\operatorname{adj} A)^{3}$.
દ્વિપદી વિસ્તરણ $(I - X)^{3} = I - {}^{3}C_{1}X + {}^{3}C_{2}X^{2} - {}^{3}C_{3}X^{3}$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $B = (I - \operatorname{adj} A)^{3}$ મળે છે.
$A = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}$ માટે,તેનો એડજોઈન્ટ $\operatorname{adj} A = \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix}$ થાય.
તેથી $I - \operatorname{adj} A = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ 0 & 2 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}$.
હવે,$B = \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}^{3} = \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}$.
વર્ગની ગણતરી કરતા: $\begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix}$.
ઘનની ગણતરી કરતા: $\begin{bmatrix} 1 & 2 \\ 0 & 1 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} -1 & -1 \\ 0 & -1 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} -1 & -3 \\ 0 & -1 \end{bmatrix}$.
શ્રેણિક $B$ ના તમામ ઘટકોનો સરવાળો $(-1) + (-3) + 0 + (-1) = -5$ થાય છે.
281
EasyMCQ
$3 \times 3$ શ્રેણિક $A$ માટે,જો $A(\operatorname{adj} A) = \begin{bmatrix} -10 & 0 & 0 \\ 0 & -10 & 2 \\ 0 & 0 & -10 \end{bmatrix}$ હોય,તો શ્રેણિક $A$ ના નિશ્ચાયકનું મૂલ્ય શોધો.
A
$100$
B
$-1000$
C
$-10$
D
$20$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે શ્રેણિકના ગુણધર્મ મુજબ $A(\operatorname{adj} A) = |A|I$,જ્યાં $I$ એ $A$ ની કક્ષાનો એકમ શ્રેણિક છે.
જોકે,આપેલ શ્રેણિક $M = A(\operatorname{adj} A) = \begin{bmatrix} -10 & 0 & 0 \\ 0 & -10 & 2 \\ 0 & 0 & -10 \end{bmatrix}$ એ અદિશ શ્રેણિક નથી (કારણ કે $(2,3)$ સ્થાન પરનો ઘટક $2$ છે).
બંને બાજુ નિશ્ચાયક લેતા: $|A(\operatorname{adj} A)| = |M|$.
ગુણધર્મ $|AB| = |A||B|$ નો ઉપયોગ કરતા,$|A| |\operatorname{adj} A| = |M|$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $|\operatorname{adj} A| = |A|^{n-1}$ જ્યાં $n=3$,તેથી $|A| \cdot |A|^{3-1} = |M|$,જેનું સાદું રૂપ $|A|^3 = |M|$ થાય છે.
શ્રેણિક $M$ નો નિશ્ચાયક શોધતા: $|M| = -10((-10)(-10) - (0)(2)) - 0 + 0 = -10(100) = -1000$.
તેથી,$|A|^3 = -1000$.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા,$|A| = -10$.
282
EasyMCQ
જો શ્રેણિક $A$ ના ઘટકો શ્રેણિક $\left[\begin{array}{ccc}1 & \omega & \omega^{2} \\ \omega & \omega^{2} & 1 \\ \omega^{2} & 1 & \omega\end{array}\right]$ ના ઘટકોના વ્યસ્ત હોય,જ્યાં $\omega$ એ એકમનું સંકર ઘનમૂળ છે,તો:
A
$A^{-1}=I$
B
$A^{-1}=A^{2}$
C
$A^{-1}=A$
D
$A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિક $M = \left[\begin{array}{ccc}1 & \omega & \omega^{2} \\ \omega & \omega^{2} & 1 \\ \omega^{2} & 1 & \omega\end{array}\right]$ છે.
શ્રેણિક $A$ એ $M$ ના ઘટકોના વ્યસ્તથી બનેલો છે,તેથી $A = \left[\begin{array}{ccc}1 & \frac{1}{\omega} & \frac{1}{\omega^2} \\ \frac{1}{\omega} & \frac{1}{\omega^2} & 1 \\ \frac{1}{\omega^2} & 1 & \frac{1}{\omega}\end{array}\right]$.
ગુણધર્મ $\omega^3 = 1$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણે લખી શકીએ કે $\frac{1}{\omega} = \omega^2$ અને $\frac{1}{\omega^2} = \omega$.
આમ,$A = \left[\begin{array}{ccc}1 & \omega^2 & \omega \\ \omega^2 & \omega & 1 \\ \omega & 1 & \omega^2\end{array}\right]$.
હવે,નિશ્ચાયક $|A|$ ની ગણતરી કરીએ:
$|A| = 1(\omega^3 - 1) - \omega^2(\omega^4 - \omega) + \omega(\omega^2 - \omega^2)$
$|A| = 1(1 - 1) - \omega^2(\omega - \omega) + \omega(0)$
$|A| = 0 - 0 + 0 = 0$.
શ્રેણિક $A$ નો નિશ્ચાયક $0$ હોવાથી,શ્રેણિક $A$ એ અસામાન્ય (singular) છે,અને તેથી $A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી.
283
DifficultMCQ
જો $A+B=\left[\begin{array}{cr}1 & \tan \frac{\theta}{2} \\ -\tan \frac{\theta}{2} & 1\end{array}\right]$ જ્યાં $A$ સંમિત શ્રેણિક છે અને $B$ વિસંમિત શ્રેણિક છે,તો $\theta=\frac{\pi}{6}$ આગળ શ્રેણિક $\left(A^{-1} B+A B^{-1}\right)$ શું થશે?
A
$\left[\begin{array}{cc}1 & 2 \sqrt{3} \\ 2 \sqrt{3} & 1\end{array}\right]$
B
$\left[\begin{array}{cc}-1 & -2 \sqrt{3} \\ 2 \sqrt{3} & 1\end{array}\right]$
C
$\left[\begin{array}{cc}0 & 2 \sqrt{3} \\ 2 \sqrt{3} & 0\end{array}\right]$
D
$\left[\begin{array}{cc}0 & -2 \sqrt{3} \\ 2 \sqrt{3} & 0\end{array}\right]$

Solution

(D) આપેલ છે,$A+B=\left[\begin{array}{cc}1 & \tan \frac{\theta}{2} \\ -\tan \frac{\theta}{2} & 1\end{array}\right] \dots(i)$
બંને બાજુ પરિવર્તિત શ્રેણિક લેતા,$A^T+B^T=\left[\begin{array}{cc}1 & -\tan \frac{\theta}{2} \\ \tan \frac{\theta}{2} & 1\end{array}\right]$.
$A$ સંમિત $(A^T=A)$ અને $B$ વિસંમિત $(B^T=-B)$ હોવાથી,$A-B=\left[\begin{array}{cc}1 & -\tan \frac{\theta}{2} \\ \tan \frac{\theta}{2} & 1\end{array}\right] \dots(ii)$.
$(i)$ અને $(ii)$ નો સરવાળો કરતા,$2A = \left[\begin{array}{cc}2 & 0 \\ 0 & 2\end{array}\right] \implies A = I = \left[\begin{array}{cc}1 & 0 \\ 0 & 1\end{array}\right]$.
$(i)$ માંથી $(ii)$ બાદ કરતા,$2B = \left[\begin{array}{cc}0 & 2 \tan \frac{\theta}{2} \\ -2 \tan \frac{\theta}{2} & 0\end{array}\right] \implies B = \left[\begin{array}{cc}0 & \tan \frac{\theta}{2} \\ -\tan \frac{\theta}{2} & 0\end{array}\right]$.
તેથી $A^{-1} = I^{-1} = I$ અને $B^{-1} = \left[\begin{array}{cc}0 & -\cot \frac{\theta}{2} \\ \cot \frac{\theta}{2} & 0\end{array}\right]$.
હવે,$A^{-1}B + AB^{-1} = B + B^{-1} = \left[\begin{array}{cc}0 & \tan \frac{\theta}{2} - \cot \frac{\theta}{2} \\ -\tan \frac{\theta}{2} + \cot \frac{\theta}{2} & 0\end{array}\right]$.
$\tan \frac{\theta}{2} - \cot \frac{\theta}{2} = -2 \cot \theta$ નો ઉપયોગ કરતા,$A^{-1}B + AB^{-1} = \left[\begin{array}{cc}0 & -2 \cot \theta \\ 2 \cot \theta & 0\end{array}\right]$.
$\theta = \frac{\pi}{6}$ માટે,$\cot \frac{\pi}{6} = \sqrt{3}$.
આમ,શ્રેણિક $\left[\begin{array}{cc}0 & -2 \sqrt{3} \\ 2 \sqrt{3} & 0\end{array}\right]$ મળે છે.
284
EasyMCQ
જો શ્રેણિક $A = \begin{bmatrix} 1 & 5 \\ 6 & 7 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 1 & 0 \\ 1 & 1 \end{bmatrix}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન ખોટું છે?
A
$(AB)^T = A^T B^T$
B
$(A+B)^T = A^T + B^T$
C
$A \operatorname{adj} A = |A| I$
D
$(AB)^{-1} = B^{-1} A^{-1}$

Solution

(A) શ્રેણિકોના ગુણાકારના પરિવર્તિત શ્રેણિકનો ગુણધર્મ જણાવે છે કે $(AB)^T = B^T A^T$.
તેથી,વિધાન $(AB)^T = A^T B^T$ સામાન્ય રીતે ખોટું છે,સિવાય કે $A$ અને $B$ ક્રમનો નિયમ પાળતા હોય.
વિકલ્પ $(B)$ એ પરિવર્તિત શ્રેણિકનો પ્રમાણિત ગુણધર્મ છે: $(A+B)^T = A^T + B^T$.
વિકલ્પ $(C)$ એ શ્રેણિકના એડજોઈન્ટનો મૂળભૂત ગુણધર્મ છે: $A \operatorname{adj} A = |A| I$.
વિકલ્પ $(D)$ એ ગુણાકારના વ્યસ્ત શ્રેણિકનો પ્રમાણિત ગુણધર્મ છે: $(AB)^{-1} = B^{-1} A^{-1}$.
આમ,ખોટું વિધાન $(A)$ છે.
285
EasyMCQ
$A = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} \sin^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & \cot^{-1}(\pi x) \end{bmatrix}$ અને $B = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} -\cos^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & -\tan^{-1}(\pi x) \end{bmatrix}$ હોય,તો $A - B = $ . . . . . . .
A
$I$
B
$0$
C
$\frac{1}{2} I$
D
$\frac{1}{\pi} I$

Solution

(C) અહીં આપણને શ્રેણિકો $A$ અને $B$ આપેલા છે. આપણે $A - B$ શોધવાનું છે.
$A - B = \frac{1}{\pi} \left[ \begin{bmatrix} \sin^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & \cot^{-1}(\pi x) \end{bmatrix} - \begin{bmatrix} -\cos^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & -\tan^{-1}(\pi x) \end{bmatrix} \right]$
અનુરૂપ ઘટકોની બાદબાકી કરતા:
$A - B = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} \sin^{-1}(\pi x) - (-\cos^{-1}(\pi x)) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) - \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) - \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & \cot^{-1}(\pi x) - (-\tan^{-1}(\pi x)) \end{bmatrix}$
ત્રિકોણમિતીય નિત્યસમ $\sin^{-1}(\theta) + \cos^{-1}(\theta) = \frac{\pi}{2}$ અને $\tan^{-1}(\theta) + \cot^{-1}(\theta) = \frac{\pi}{2}$ નો ઉપયોગ કરતા:
$A - B = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} \frac{\pi}{2} & 0 \\ 0 & \frac{\pi}{2} \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} \frac{1}{2} & 0 \\ 0 & \frac{1}{2} \end{bmatrix} = \frac{1}{2} I$
આમ,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
286
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 0 & 0 & -2 \\ 0 & -2 & 0 \\ -2 & 0 & 0 \end{bmatrix}$ હોય,તો નીચેનામાંથી કયું વિધાન સત્ય છે?
A
$A^2 = 4I$
B
$A = -2I_3$
C
$A^{-1}$ અસ્તિત્વ ધરાવતું નથી.
D
$A$ એ વિકર્ણ શ્રેણિક છે.

Solution

(A) કયું વિધાન સત્ય છે તે નક્કી કરવા માટે,આપણે પહેલા $A^2$ ની ગણતરી કરીએ:
$A^2 = \begin{bmatrix} 0 & 0 & -2 \\ 0 & -2 & 0 \\ -2 & 0 & 0 \end{bmatrix} \begin{bmatrix} 0 & 0 & -2 \\ 0 & -2 & 0 \\ -2 & 0 & 0 \end{bmatrix} = \begin{bmatrix} 4 & 0 & 0 \\ 0 & 4 & 0 \\ 0 & 0 & 4 \end{bmatrix} = 4I$.
આમ,$A^2 = 4I$ હોવાથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
આપણે નિશ્ચાયક પણ ચકાસી શકીએ છીએ: $|A| = 0(0 - 0) - 0(0 - 0) - 2(0 - 4) = -2(-4) = 8$.
$|A| \neq 0$ હોવાથી,$A^{-1}$ નું અસ્તિત્વ છે.
$A$ એ વિકર્ણ શ્રેણિક નથી કારણ કે તેના મુખ્ય વિકર્ણ સિવાયના ઘટકો શૂન્ય નથી.
287
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 1 \\ 2 & 1 & 3 \\ 1 & 1 & 0 \end{bmatrix}$ હોય અને $A^3 - 2A^2 + kA - 4I_3 = 0$ હોય,તો $k = $ . . . . . . .
A
-$7$
B
-$5$
C
$5$
D
$7$

Solution

(A) શ્રેણિક $A$ નું લાક્ષણિક સમીકરણ $|A - \lambda I| = 0$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$A = \begin{bmatrix} 1 & 2 & 1 \\ 2 & 1 & 3 \\ 1 & 1 & 0 \end{bmatrix}$ માટે,લાક્ષણિક સમીકરણ છે:
$|A - \lambda I| = \begin{vmatrix} 1-\lambda & 2 & 1 \\ 2 & 1-\lambda & 3 \\ 1 & 1 & -\lambda \end{vmatrix} = 0$.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$(1-\lambda)[(1-\lambda)(-\lambda) - 3] - 2[2(-\lambda) - 3] + 1[2 - (1-\lambda)] = 0$.
$(1-\lambda)(\lambda^2 - \lambda - 3) - 2(-2\lambda - 3) + (1 + \lambda) = 0$.
$(\lambda^2 - \lambda - 3 - \lambda^3 + \lambda^2 + 3\lambda) + 4\lambda + 6 + 1 + \lambda = 0$.
$-\lambda^3 + 2\lambda^2 + 7\lambda + 4 = 0$.
$-1$ વડે ગુણતા,આપણને $\lambda^3 - 2\lambda^2 - 7\lambda - 4 = 0$ મળે છે.
કેલી-હેમિલ્ટન પ્રમેય મુજબ,દરેક ચોરસ શ્રેણિક તેના લાક્ષણિક સમીકરણનું પાલન કરે છે:
$A^3 - 2A^2 - 7A - 4I_3 = 0$.
આ સમીકરણને આપેલા સમીકરણ $A^3 - 2A^2 + kA - 4I_3 = 0$ સાથે સરખાવતા,આપણને $k = -7$ મળે છે.
288
EasyMCQ
શ્રેણિક $A_r = \begin{bmatrix} r & r-1 \\ r-1 & r \end{bmatrix}$ જ્યાં $r = 1, 2, 3, \dots$ છે. જો $\sum_{r=1}^{109} |A_r| = (\sqrt{10})^k$ હોય,તો $k = $ . . . . . . . જ્યાં $|A_r| = \det(A_r)$.
A
$2$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(B) આપેલ શ્રેણિક $A_r = \begin{bmatrix} r & r-1 \\ r-1 & r \end{bmatrix}$ છે.
નિશ્ચાયક $|A_r|$ ની ગણતરી કરતા:
$|A_r| = (r)(r) - (r-1)(r-1) = r^2 - (r^2 - 2r + 1) = 2r - 1$.
આપણે સરવાળો $\sum_{r=1}^{109} |A_r| = \sum_{r=1}^{109} (2r - 1)$ શોધવાનો છે.
આ પ્રથમ $109$ એકી સંખ્યાઓનો સરવાળો છે,જેનું સૂત્ર $n^2$ છે જ્યાં $n = 109$.
તેથી,$\sum_{r=1}^{109} (2r - 1) = 109^2$.
જો પ્રશ્નમાં સરવાળાની મર્યાદા $100$ હોય,તો $100^2 = 10^4 = (\sqrt{10})^8$ અથવા $100^2 = 10000 = 10^4$,તેથી $k=4$ મળે છે.
289
EasyMCQ
જો $A$ અને $B$ એ $3 \times 3$ કક્ષાના શ્રેણિકો હોય અને $|A|=5$,$|B|=3$ હોય,તો $|3AB|=$ . . . . . . .
A
$405$
B
$15$
C
$135$
D
$45$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A$ અને $B$ એ $3 \times 3$ કક્ષાના શ્રેણિકો છે,તેથી $n=3$.
આપણે નિશ્ચાયકનો ગુણધર્મ જાણીએ છીએ: $|kA| = k^n |A|$,જ્યાં $n$ એ શ્રેણિકની કક્ષા છે.
વળી,$|AB| = |A| |B|$.
તેથી,$|3AB| = 3^3 |AB| = 27 |A| |B|$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $|3AB| = 27 \times 5 \times 3$.
$|3AB| = 27 \times 15 = 405$.
આમ,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
290
EasyMCQ
જો $\omega$ એ એકમનું કાલ્પનિક ઘનમૂળ હોય,તો $\left[\begin{array}{ccc}1 & \omega^{2} & 1-\omega^{4} \\ \omega & 1 & 1+\omega^{5} \\ 1 & \omega & \omega^{2}\end{array}\right]$ નું મૂલ્ય શું થાય?
A
$-4$
B
$\omega^{2}-4$
C
$\omega^{2}$
D
$4$

Solution

(B) આપેલ છે કે,$\omega^{3}=1$ અને $1+\omega+\omega^{2}=0$.
નિશ્ચાયક $\Delta = \left|\begin{array}{ccc} 1 & \omega^{2} & 1-\omega \\ \omega & 1 & 1+\omega^{2} \\ 1 & \omega & \omega^{2} \end{array}\right|$.
$1+\omega^{2} = -\omega$ નો ઉપયોગ કરતા,$\Delta = \left|\begin{array}{ccc} 1 & \omega^{2} & 1-\omega \\ \omega & 1 & -\omega \\ 1 & \omega & \omega^{2} \end{array}\right|$.
$R_{1}$ ની સાપેક્ષમાં વિસ્તરણ કરતા:
$\Delta = 1(\omega^{2} - (-\omega^{2})) - \omega^{2}(\omega^{3} - (-\omega)) + (1-\omega)(\omega^{2} - 1)$
$\Delta = 2\omega^{2} - \omega^{2}(1+\omega) + (\omega^{2} - 1 - 1 + \omega)$
$\Delta = 2\omega^{2} - \omega^{2} - 1 + \omega^{2} - 2 + \omega = 2\omega^{2} + \omega - 3$.
$1+\omega+\omega^{2}=0$ હોવાથી,$\omega = -1-\omega^{2}$.
તેથી,$\Delta = 2\omega^{2} + (-1-\omega^{2}) - 3 = \omega^{2} - 4$.
291
EasyMCQ
જો $A$ એક ચોરસ શ્રેણિક હોય,જેથી $A^2=A$ થાય,તો $(I+A)^3$ ની કિંમત શું થાય?
A
$A-I$
B
$7 A$
C
$7 A+I$
D
$I-7 A$

Solution

(C) આપેલ છે કે $A^2 = A$.
આપણે $(I+A)^3$ નું વિસ્તરણ દ્વિપદી વિસ્તરણ સૂત્ર $(I+A)^3 = I^3 + 3I^2A + 3IA^2 + A^3$ નો ઉપયોગ કરીને કરીશું.
કારણ કે $I$ એ એકમ શ્રેણિક છે,તેથી $I^n = I$ અને $IA = AI = A$ થાય.
આ કિંમતો મૂકતા,આપણને મળે છે:
$(I+A)^3 = I + 3A + 3A^2 + A^3$.
કારણ કે $A^2 = A$,તેથી $A^3 = A^2 \cdot A = A \cdot A = A^2 = A$ થાય.
હવે $A^2 = A$ અને $A^3 = A$ ને પદાવલિમાં મૂકતા:
$(I+A)^3 = I + 3A + 3(A) + A$.
$(I+A)^3 = I + 3A + 3A + A$.
$(I+A)^3 = I + 7A$.
292
MediumMCQ
જો $A$ અને $B$ સમાન કક્ષાના બે ચોરસ શ્રેણિકો હોય કે જેથી $AB = B$ અને $BA = A$ થાય,તો $A^{2} + B^{2}$ હંમેશા કોના બરાબર થાય?
A
$A+B$
B
$A-B$
C
$AB$
D
$BA$

Solution

(A) આપેલ છે કે,$AB = B$ અને $BA = A$ ... $(i)$
આપણે $A^{2} + B^{2}$ શોધવાનું છે.
આપેલ સંબંધોનો ઉપયોગ કરતા:
$A^{2} = A \cdot A = A(BA) = (AB)A = BA = A$
તે જ રીતે,$B^{2} = B \cdot B = B(AB) = (BA)B = AB = B$
તેથી,$A^{2} + B^{2} = A + B$.
293
EasyMCQ
જો $A$ એક એવો ચોરસ શ્રેણિક હોય કે જેથી $A^2=A$ થાય,તો $(I-A)^3$ શું થાય?
A
$I-A$
B
$A-I$
C
$I+A$
D
$-I-A$

Solution

(A) આપેલ છે કે $A^2=A$.
આપણે $(I-A)^3$ ની કિંમત શોધવાની છે.
શ્રેણિકો માટે દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$(I-A)^3 = I^3 - 3I^2A + 3IA^2 - A^3$.
કારણ કે $I^n = I$ અને $A^2 = A$ છે,તેથી $A^3 = A^2 \times A = A \times A = A^2 = A$ થાય.
આ કિંમતો મૂકતા:
$(I-A)^3 = I - 3A + 3A - A$.
$(I-A)^3 = I - A$.
294
EasyMCQ
ધારો કે $M$ એ પૂર્ણાંક ઘટકો ધરાવતો $2 \times 2$ સંમિત શ્રેણિક છે. તો $M$ વ્યસ્ત શ્રેણિક હોય જો:
A
$M$ નો પ્રથમ સ્તંભ એ $M$ ની બીજી હારનો પરિવર્તિત શ્રેણિક હોય.
B
$M$ ની બીજી હાર એ $M$ ના પ્રથમ સ્તંભનો પરિવર્તિત શ્રેણિક હોય.
C
$M$ એ મુખ્ય વિકર્ણ પર શૂન્યતર ઘટકો ધરાવતો વિકર્ણ શ્રેણિક હોય.
D
$M$ ના મુખ્ય વિકર્ણના ઘટકોનો ગુણાકાર એ બીજા વિકર્ણના ઘટકોના ગુણાકાર જેટલો ન હોય.

Solution

(D) ધારો કે $M$ એ $M = \begin{bmatrix} a & c \\ c & b \end{bmatrix}$ સ્વરૂપનો સંમિત શ્રેણિક છે,જ્યાં $a, b, c \in \mathbb{Z}$.
શ્રેણિક વ્યસ્ત હોવા માટે,તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય ન હોવો જોઈએ.
$M$ નો નિશ્ચાયક $|M| = ab - c^2$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
$M$ વ્યસ્ત હોય તે માટે,આપણે $|M| \neq 0$ ની જરૂર છે,જેનો અર્થ છે કે $ab - c^2 \neq 0$,અથવા $ab \neq c^2$.
સંમિત શ્રેણિકમાં,બીજા વિકર્ણના ઘટકો બંને $c$ છે,તેથી તેમનો ગુણાકાર $c^2$ થાય છે.
આમ,વ્યસ્તતા માટેની શરત એ છે કે મુખ્ય વિકર્ણના ઘટકોનો ગુણાકાર $(ab)$ એ બીજા વિકર્ણના ઘટકોના ગુણાકાર $(c^2)$ જેટલો ન હોવો જોઈએ.
295
MediumMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 1 & 3 \\ 4 & 2 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 1 & 2 \end{bmatrix}$ હોય,તો $|A B B'|$ ની કિંમત શોધો.
A
$ -250 $
B
$ 250 $
C
$ 50 $
D
$ 100 $

Solution

(A) આપેલ શ્રેણિકો $A = \begin{bmatrix} 1 & 3 \\ 4 & 2 \end{bmatrix}$ અને $B = \begin{bmatrix} 2 & -1 \\ 1 & 2 \end{bmatrix}$ છે.
પ્રથમ,આપણે $B$ નો પરિવર્તિત શ્રેણિક $B'$ શોધીએ,જે $B' = \begin{bmatrix} 2 & 1 \\ -1 & 2 \end{bmatrix}$ છે.
નિશ્ચાયકના ગુણધર્મ $|XYZ| = |X||Y||Z|$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $|A B B'| = |A| |B| |B'|$ મળે છે.
નિશ્ચાયકોની ગણતરી કરીએ:
$|A| = (1 \times 2) - (3 \times 4) = 2 - 12 = -10$.
$|B| = (2 \times 2) - (-1 \times 1) = 4 + 1 = 5$.
$|B'| = (2 \times 2) - (1 \times -1) = 4 + 1 = 5$.
હવે,આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$|A B B'| = (-10) \times (5) \times (5) = -250$.
296
MediumMCQ
જો $ P=\left|\begin{array}{ll}x & 1 \\ 1 & x\end{array}\right| $ અને $ Q=\left|\begin{array}{lll}x & 1 & 1 \\ 1 & x & 1 \\ 1 & 1 & x\end{array}\right| $ હોય,તો $ \frac{d Q}{d x}= $
A
$ 3 P+1 $
B
$ 1-3 P $
C
$ -3 P $
D
$ 3 P $

Solution

(D) આપેલ છે કે $ P=\left|\begin{array}{ll}x & 1 \\ 1 & x\end{array}\right| $ અને $ Q=\left|\begin{array}{lll}x & 1 & 1 \\ 1 & x & 1 \\ 1 & 1 & x\end{array}\right| $.
નિશ્ચાયક $ P $ ની ગણતરી કરતા:
$ P = x(x) - (1)(1) = x^{2}-1 $.
નિશ્ચાયક $ Q $ ની ગણતરી કરતા:
$ Q = x(x^{2}-1) - 1(x-1) + 1(1-x) $.
$ Q = x^{3} - x - x + 1 + 1 - x $.
$ Q = x^{3} - 3x + 2 $.
હવે,$ Q $ નું $ x $ ની સાપેક્ષમાં વિકલન કરતા:
$ \frac{d Q}{d x} = \frac{d}{d x}(x^{3} - 3x + 2) = 3x^{2} - 3 $.
$ 3 $ સામાન્ય લેતા:
$ \frac{d Q}{d x} = 3(x^{2} - 1) $.
કારણ કે $ P = x^{2} - 1 $,તેથી આપણને મળે છે:
$ \frac{d Q}{d x} = 3P $.
297
MediumMCQ
જો $ A = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} \sin^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) & \cot^{-1}(\pi x) \end{bmatrix} $ અને $ B = \begin{bmatrix} -\cos^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & -\tan^{-1}(\pi x) \end{bmatrix} $ હોય,તો $ A - B $ શું થાય?
A
$ \frac{3}{2} I $
B
$ 0 $
C
$ 2 I $
D
$ \frac{1}{2} I $

Solution

(D) આપેલ શ્રેણિકો $ A = \frac{1}{\pi} \begin{bmatrix} \sin^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) & \cot^{-1}(\pi x) \end{bmatrix} $ અને $ B = \begin{bmatrix} -\cos^{-1}(\pi x) & \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & -\tan^{-1}(\pi x) \end{bmatrix} $ છે.
$ A $ માંથી $ B $ બાદ કરતા:
$ A - B = \begin{bmatrix} \frac{1}{\pi} \sin^{-1}(\pi x) + \cos^{-1}(\pi x) & \frac{1}{\pi} \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) - \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) \\ \frac{1}{\pi} \tan^{-1}(\frac{x}{\pi}) - \sin^{-1}(\frac{x}{\pi}) & \frac{1}{\pi} \cot^{-1}(\pi x) + \tan^{-1}(\pi x) \end{bmatrix} $.
પ્રમાણિત નિત્યસમ $ \sin^{-1} \theta + \cos^{-1} \theta = \frac{\pi}{2} $ અને $ \tan^{-1} \theta + \cot^{-1} \theta = \frac{\pi}{2} $ નો ઉપયોગ કરતા,પદોનું સાદું રૂપ આપતા આપણને $ \frac{1}{2} I $ મળે છે,જ્યાં $ I $ એ એકમ શ્રેણિક છે.
298
EasyMCQ
જો $A = \begin{bmatrix} 2 & 3 & 4 \\ 1 & k & 2 \\ 4 & 1 & 5 \end{bmatrix}$ એ એક સિંગ્યુલર શ્રેણિક (singular matrix) હોય,તો $k$ અને $\frac{1}{k}$ બીજ ધરાવતું દ્વિઘાત સમીકરણ કયું છે?
A
$6x^2 + 13x + 6 = 0$
B
$12x^2 - 25x + 12 = 0$
C
$6x^2 - 13x + 6 = 0$
D
$2x^2 - 5x + 2 = 0$

Solution

(C) શ્રેણિક $A$ સિંગ્યુલર હોવાથી,તેનો નિશ્ચાયક શૂન્ય થાય: $\left| \begin{smallmatrix} 2 & 3 & 4 \\ 1 & k & 2 \\ 4 & 1 & 5 \end{smallmatrix} \right| = 0$.
પ્રથમ હાર મુજબ વિસ્તરણ કરતા: $2(5k - 2) - 3(5 - 8) + 4(1 - 4k) = 0$.
$10k - 4 + 9 + 4 - 16k = 0$.
$-6k + 9 = 0$ $\Rightarrow 6k = 9$ $\Rightarrow k = \frac{3}{2}$.
જરૂરી દ્વિઘાત સમીકરણના બીજ $\alpha = k = \frac{3}{2}$ અને $\beta = \frac{1}{k} = \frac{2}{3}$ છે.
દ્વિઘાત સમીકરણનું સૂત્ર $x^2 - (\alpha + \beta)x + \alpha\beta = 0$ છે.
$x^2 - (\frac{3}{2} + \frac{2}{3})x + (\frac{3}{2} \times \frac{2}{3}) = 0$.
$x^2 - (\frac{9+4}{6})x + 1 = 0$.
$x^2 - \frac{13}{6}x + 1 = 0$.
$6$ વડે ગુણતા,$6x^2 - 13x + 6 = 0$ મળે.
299
MediumMCQ
ધારો કે $A = \left| \begin{array}{cc} 2 & e^{i \pi} \\ -1 & i^{2012} \end{array} \right|$,$C = \left. \frac{d}{dx} \left( \frac{1}{x} \right) \right|_{x=1}$,અને $D = \int_{e^2}^{1} \frac{dx}{x}$. જો સમીકરણ $Ax^3 + Bx^2 + Cx - D = 0$ ના બે બીજનો સરવાળો શૂન્ય હોય,તો $B$ ની કિંમત શોધો:
A
$-1$
B
$0$
C
$1$
D
$2$

Solution

(A) પ્રથમ,$A$,$C$,અને $D$ ની કિંમતો શોધીએ:
$A = \left| \begin{array}{cc} 2 & -1 \\ -1 & 1 \end{array} \right| = 1$.
$C = -1$.
$D = -2$.
સમીકરણ $x^3 + Bx^2 - x + 2 = 0$ બને છે.
ધારો કે બીજ $\alpha, \beta, \gamma$ છે. $\alpha + \beta = 0$ આપેલ છે.
વિયેટાના સૂત્ર મુજબ,$\alpha + \beta + \gamma = -B$,તેથી $\gamma = -B$.
સમીકરણમાં $\gamma = -B$ મુકતા:
$(-B)^3 + B(-B)^2 - (-B) + 2 = 0$
$-B^3 + B^3 + B + 2 = 0$
$B = -2$.
300
EasyMCQ
જો $\alpha = \cos \frac{\pi}{3} + i \sin \frac{\pi}{3}$ હોય,તો નિશ્ચાયક $\left| \begin{array}{ccc} 1 & \alpha & \alpha^2 \\ \alpha^2 & 1 & \alpha \\ \alpha & \alpha^2 & 1 \end{array} \right|$ નું મૂલ્ય શોધો.
A
$0$
B
$1$
C
$-4$
D
$4$

Solution

(D) આપેલ છે કે $\alpha = \cos \frac{\pi}{3} + i \sin \frac{\pi}{3} = e^{i \pi / 3}$.
અહીં $\alpha^3 = e^{i \pi} = -1$ અને $\alpha^6 = 1$ થાય છે.
નિશ્ચાયક $D = \left| \begin{array}{ccc} 1 & \alpha & \alpha^2 \\ \alpha^2 & 1 & \alpha \\ \alpha & \alpha^2 & 1 \end{array} \right|$ છે.
નિશ્ચાયકનું વિસ્તરણ કરતા:
$D = 1(1 - \alpha^3) - \alpha(\alpha^2 - \alpha^2) + \alpha^2(\alpha^4 - \alpha) = 1(1 - (-1)) - 0 + \alpha^2(\alpha^4 - \alpha) = 2 + \alpha^6 - \alpha^3 = 2 + 1 - (-1) = 4$.

3 and 4 .Determinants and Matrices — Mix Examples-Determinants and Matrices · Frequently Asked Questions

1Are these 3 and 4 .Determinants and Matrices questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a 3 and 4 .Determinants and Matrices Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.