Gujarati

Divisibility problems Questions in Gujarati

Class 11 Mathematics · Binomial Theorem · Divisibility problems

108+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 108 questions in Gujarati

1
DifficultMCQ
જો $X = \{ 8^n - 7n - 1 : n \in N \}$ અને $Y = \{ 49(n - 1) : n \in N \}$ હોય,તો
A
$X \subseteq Y$
B
$Y \subseteq X$
C
$X = Y$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $X = \{ 8^n - 7n - 1 : n \in N \}$ અને $Y = \{ 49(n - 1) : n \in N \}$.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$8^n = (1 + 7)^n = 1 + ^nC_1(7) + ^nC_2(7^2) + ^nC_3(7^3) + \dots + ^nC_n(7^n)$.
તેથી,$8^n - 7n - 1 = (1 + 7n + ^nC_2(7^2) + ^nC_3(7^3) + \dots + 7^n) - 7n - 1 = ^nC_2(7^2) + ^nC_3(7^3) + \dots + 7^n$.
આનું સાદું રૂપ $49 \times [^nC_2 + ^nC_3(7) + \dots + 7^{n-2}]$ થાય છે.
$n=1$ માટે,$8^1 - 7(1) - 1 = 0$.
$n=2$ માટે,$8^2 - 7(2) - 1 = 64 - 14 - 1 = 49$.
$n=3$ માટે,$8^3 - 7(3) - 1 = 512 - 21 - 1 = 490 = 49 \times 10$.
આમ,$X$ નો દરેક ઘટક $49$ નો ગુણક છે ($0$ સહિત).
$Y = \{ 0, 49, 98, 147, \dots \}$ એ $49$ ના તમામ અ-ઋણ ગુણકો દર્શાવે છે.
તેથી,$X \subseteq Y$.
2
EasyMCQ
પદાવલિ $(1 + x)^n - nx - 1$ એ (જ્યાં $n \in N$ અને $n > 1$) કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$2x$ વડે
B
$x^2$ વડે
C
$2x^3$ વડે
D
આ તમામ

Solution

(B) દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને,આપણે $(1 + x)^n$ નું વિસ્તરણ નીચે મુજબ કરીએ છીએ:
$(1 + x)^n = 1 + nx + \frac{n(n - 1)}{2!}x^2 + \frac{n(n - 1)(n - 2)}{3!}x^3 + \dots$
હવે,વિસ્તરણમાંથી $nx + 1$ બાદ કરતા:
$(1 + x)^n - nx - 1 = (1 + nx + \frac{n(n - 1)}{2}x^2 + \frac{n(n - 1)(n - 2)}{6}x^3 + \dots) - nx - 1$
પદાવલિનું સાદુંરૂપ આપતા:
$(1 + x)^n - nx - 1 = x^2 \left[ \frac{n(n - 1)}{2} + \frac{n(n - 1)(n - 2)}{6}x + \dots \right]$
આમ,આ પદાવલિ $x^2$ નો ગુણક હોવાથી તે $x^2$ વડે વિભાજ્ય છે.
3
MediumMCQ
$101^{100} - 1$ સંખ્યાને ભાગતી સૌથી મોટી પૂર્ણાંક સંખ્યા કઈ છે?
A
$100$
B
$1000$
C
$10000$
D
$100000$

Solution

(C) દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને,આપણે $(1 + 100)^{100}$ નું વિસ્તરણ કરીએ છીએ:
$(1 + 100)^{100} = 1 + \binom{100}{1}(100) + \binom{100}{2}(100)^2 + \binom{100}{3}(100)^3 + \dots$
$(1 + 100)^{100} = 1 + 100(100) + \frac{100 \times 99}{2}(100)^2 + \dots$
$(1 + 100)^{100} = 1 + 10000 + \frac{9900}{2}(10000) + \dots$
બંને બાજુથી $1$ બાદ કરતા:
$101^{100} - 1 = 10000 + 4950(10000) + \dots$
$101^{100} - 1 = 10000(1 + 4950 + \dots)$
આમ,$101^{100} - 1$ સંખ્યા $10000$ વડે વિભાજ્ય છે.
4
EasyMCQ
જો $n \in N$ હોય,તો ${x^{2n - 1}} + {y^{2n - 1}}$ એ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$x + y$
B
$x - y$
C
${x^2} + {y^2}$
D
${x^2} + xy$

Solution

(A) કોઈપણ $n \in N$ માટે,પદાવલિ ${x^{2n - 1}} + {y^{2n - 1}}$ એ સમાન એકી ઘાતાંક ધરાવતા બે પદોનો સરવાળો દર્શાવે છે.
બીજગણિતીય નિત્યસમ મુજબ,જો $k$ એ એકી ધન પૂર્ણાંક હોય તો ${a^k} + {b^k}$ એ $a + b$ વડે વિભાજ્ય છે.
અહીં,$k = 2n - 1$,જે કોઈપણ $n \in N$ માટે હંમેશા એકી પૂર્ણાંક છે.
તેથી,${x^{2n - 1}} + {y^{2n - 1}}$ એ હંમેશા $x + y$ વડે વિભાજ્ય છે.
5
EasyMCQ
જો $n \in N$ હોય,તો ${7^{2n}} + {2^{3n - 3}} \cdot {3^{n - 1}}$ હંમેશા કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$25$
B
$35$
C
$45$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $f(n) = 7^{2n} + 2^{3n-3} \cdot 3^{n-1}$.
$n = 1$ માટે,$f(1) = 7^{2(1)} + 2^{3(1)-3} \cdot 3^{1-1} = 7^2 + 2^0 \cdot 3^0 = 49 + 1 = 50$.
$n = 2$ માટે,$f(2) = 7^{2(2)} + 2^{3(2)-3} \cdot 3^{2-1} = 7^4 + 2^3 \cdot 3^1 = 2401 + 8 \cdot 3 = 2401 + 24 = 2425$.
$50$ અને $2425$ બંને $25$ વડે વિભાજ્ય હોવાથી,આ પદાવલિ હંમેશા $25$ વડે વિભાજ્ય છે.
6
EasyMCQ
જો $n \in N$ હોય,તો ${11^{n + 2}} + {12^{2n + 1}}$ એ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$113$
B
$123$
C
$133$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $f(n) = 11^{n+2} + 12^{2n+1}$.
$n = 1$ માટે,$f(1) = 11^{1+2} + 12^{2(1)+1} = 11^3 + 12^3 = 1331 + 1728 = 3059$.
$3059$ ને $133$ વડે ભાગતા,આપણને $3059 \div 133 = 23$ મળે છે.
આમ,$3059$ એ $133$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી આ પદાવલિ $n=1$ માટે $133$ વડે વિભાજ્ય છે.
$n=2$ માટે,$f(2) = 11^4 + 12^5 = 14641 + 248832 = 263473$.
$263473$ ને $133$ વડે ભાગતા,આપણને $263473 \div 133 = 1981$ મળે છે.
આમ,આ પદાવલિ તમામ $n \in N$ માટે $133$ વડે વિભાજ્ય છે.
7
EasyMCQ
દરેક પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે,$n(n^2 - 1)$ એ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$4$
B
$6$
C
$10$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આ પદાવલિ $n(n^2 - 1) = (n - 1)n(n + 1)$ છે.
આ ત્રણ ક્રમિક પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો ગુણાકાર છે.
$k$ ક્રમિક પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો ગુણાકાર હંમેશા $k!$ વડે વિભાજ્ય હોય છે.
તેથી,$3$ ક્રમિક પ્રાકૃતિક સંખ્યાઓનો ગુણાકાર $3! = 3 \times 2 \times 1 = 6$ વડે વિભાજ્ય છે.
8
EasyMCQ
પદાવલિ $x(x^{n-1} - na^{n-1}) + a^n(n-1)$ એ $(x-a)^2$ વડે વિભાજ્ય છે,તેના માટે:
A
$n > 1$
B
$n > 2$
C
બધા $n \in N$ માટે
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે $f(x) = x^n - nax^{n-1} + (n-1)a^n$.
$(x-a)^2$ વડે વિભાજ્યતા ચકાસવા માટે,આપણે $f(a) = 0$ અને $f'(a) = 0$ છે કે નહીં તે તપાસીએ.
$f(a) = a^n - na(a^{n-1}) + (n-1)a^n = 0$.
$f'(x) = nx^{n-1} - n(n-1)ax^{n-2}$.
$f'(a) = (2n - n^2)a^{n-1}$.
આમ,$n \ge 2$ માટે આ પદાવલિ $(x-a)^2$ વડે વિભાજ્ય છે.
9
MediumMCQ
જ્યારે $5^{99}$ ને $13$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$6$
B
$8$
C
$9$
D
$10$

Solution

(B) આપણે $5^{99}$ ને $13$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
ફર્માના લિટલ પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$13$ એ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે અને $\gcd(5, 13) = 1$ હોવાથી,$5^{13-1} \equiv 1 \pmod{13}$,એટલે કે $5^{12} \equiv 1 \pmod{13}$.
આપણે $5^{99} = 5^{12 \times 8 + 3} = (5^{12})^8 \times 5^3$ લખી શકીએ.
$5^{12} \equiv 1 \pmod{13}$ હોવાથી,$(5^{12})^8 \equiv 1^8 \equiv 1 \pmod{13}$ થાય.
તેથી,$5^{99} \equiv 1 \times 5^3 \pmod{13}$.
$5^3 = 125$.
$125$ ને $13$ વડે ભાગતા: $125 = 13 \times 9 + 8$.
તેથી,શેષ $8$ મળે છે.
10
MediumMCQ
જ્યારે $2^{301}$ ને $5$ વડે ભાગવામાં આવે,ત્યારે મળતી ન્યૂનતમ ધન શેષ કેટલી છે?
A
$4$
B
$8$
C
$2$
D
$6$

Solution

(C) આપણે જાણીએ છીએ કે $2^2 = 4 \equiv -1 \pmod{5}$.
બંને બાજુ વર્ગ કરતા,$(2^2)^2 \equiv (-1)^2 \pmod{5}$,જેનો અર્થ છે કે $2^4 \equiv 1 \pmod{5}$.
આપણે $2^{301}$ ને $2^{300} \times 2 = (2^4)^{75} \times 2$ તરીકે લખી શકીએ.
કારણ કે $2^4 \equiv 1 \pmod{5}$,તેથી $(2^4)^{75} \equiv 1^{75} \equiv 1 \pmod{5}$.
તેથી,$2^{301} \equiv 1 \times 2 \equiv 2 \pmod{5}$.
ન્યૂનતમ ધન શેષ $2$ છે.
11
EasyMCQ
પદાવલિ ${10^n} + 3 \times {4^{n + 2}} + 5$ એ તમામ $n \in N$ માટે નીચેનામાંથી કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$7$
B
$5$
C
$9$
D
$17$

Solution

(C) ધારો કે $P(n) = {10^n} + 3 \times {4^{n + 2}} + 5$.
$n = 1$ માટે,$P(1) = {10^1} + 3 \times {4^3} + 5 = 10 + 192 + 5 = 207$.
$207 = 9 \times 23$ હોવાથી,તે $9$ વડે વિભાજ્ય છે.
$n = 2$ માટે,$P(2) = {10^2} + 3 \times {4^4} + 5 = 100 + 768 + 5 = 873$.
$873 = 9 \times 97$ હોવાથી,તે $9$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,આ પદાવલિ તમામ $n \in N$ માટે $9$ વડે વિભાજ્ય છે.
12
EasyMCQ
દરેક પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે,${3^{2n + 2}} - 8n - 9$ એ કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$16$
B
$128$
C
$256$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે $P(n) = 3^{2n+2} - 8n - 9$.
$n=1$ માટે,$P(1) = 3^4 - 8(1) - 9 = 81 - 17 = 64$,જે $16$ વડે વિભાજ્ય છે.
$n=2$ માટે,$P(2) = 3^6 - 8(2) - 9 = 729 - 16 - 9 = 704$.
$704 = 16 \times 44$,તેથી તે $16$ વડે વિભાજ્ય છે.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા: $3^{2n+2} = 9 \times 3^{2n} = 9 \times (1+8)^n$.
$9 \times (1+8)^n = 9 \times [1 + n(8) + \frac{n(n-1)}{2}(8^2) + \dots]$.
$9 \times [1 + 8n + 32n(n-1) + \dots] = 9 + 72n + 288n(n-1) + \dots$.
આમ,$P(n) = 9 + 72n + 288n(n-1) + \dots - 8n - 9 = 64n + 288n(n-1) + \dots$.
દરેક પદ $64$ વડે વિભાજ્ય હોવાથી,આ પદાવલિ $64$ વડે વિભાજ્ય છે,અને પરિણામે $16$ વડે પણ વિભાજ્ય છે.
13
MediumMCQ
$17^{30}$ ને $5$ વડે ભાગતા મળતી ન્યૂનતમ શેષ કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) આપણે $17^{30}$ ને $5$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
પ્રથમ,નોંધો કે $17 \equiv 2 \pmod{5}$.
તેથી,$17^{30} \equiv 2^{30} \pmod{5}$.
ફર્માના લિટલ પ્રમેય મુજબ,$5$ એ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે અને $\gcd(2, 5) = 1$ હોવાથી,$2^{5-1} \equiv 1 \pmod{5}$,એટલે કે $2^4 \equiv 1 \pmod{5}$.
હવે,આપણે $2^{30} = (2^4)^7 \times 2^2$ લખી શકીએ.
સંગતતા મૂકતા,$2^{30} \equiv (1)^7 \times 2^2 \pmod{5}$.
$2^{30} \equiv 1 \times 4 \pmod{5}$.
$2^{30} \equiv 4 \pmod{5}$.
આમ,ન્યૂનતમ શેષ $4$ છે.
14
DifficultMCQ
જ્યારે $8^{2n} - 62^{2n+1}$ ને $9$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે વધતી શેષ કેટલી છે?
A
$2$
B
$7$
C
$8$
D
$0$

Solution

(A) આપણે $8^{2n} - 62^{2n+1}$ ને $9$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
નોંધો કે $8 \equiv -1 \pmod{9}$ અને $62 \equiv 8 \equiv -1 \pmod{9}$.
આ કિંમતોને પદાવલિમાં મૂકતા:
$8^{2n} - 62^{2n+1} \equiv (-1)^{2n} - (-1)^{2n+1} \pmod{9}$.
$2n$ એ બેકી સંખ્યા હોવાથી,$(-1)^{2n} = 1$.
$2n+1$ એ એકી સંખ્યા હોવાથી,$(-1)^{2n+1} = -1$.
તેથી,$1 - (-1) = 1 + 1 = 2$.
આમ,શેષ $2$ છે.
15
MediumMCQ
વિધાન $-1$: દરેક પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે,$(n + 1)^7 - n^7 - 1$ એ $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
વિધાન $-2$: દરેક પ્રાકૃતિક સંખ્યા $n$ માટે,$n^7 - n$ એ $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
A
વિધાન $-1$ ખોટું છે,વિધાન $-2$ સાચું છે.
B
વિધાન $-1$ સાચું છે,વિધાન $-2$ ખોટું છે.
C
વિધાન $-1$ સાચું છે,વિધાન $-2$ સાચું છે; વિધાન $-2$ એ વિધાન $-1$ માટે સાચી સમજૂતી નથી.
D
વિધાન $-1$ સાચું છે,વિધાન $-2$ સાચું છે; વિધાન $-2$ એ વિધાન $-1$ માટે સાચી સમજૂતી છે.

Solution

(D) વિધાન $-2$ માટે: ફર્માના લિટલ પ્રમેય મુજબ,કોઈપણ અવિભાજ્ય સંખ્યા $p$ અને પૂર્ણાંક $n$ માટે,$n^p \equiv n \pmod{p}$. અહીં $p = 7$ છે,તેથી $n^7 \equiv n \pmod{7}$,જેનો અર્થ છે કે $n^7 - n$ એ $7$ વડે વિભાજ્ય છે. આમ,વિધાન $-2$ સાચું છે.
વિધાન $-1$ માટે: દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને $(n + 1)^7$ નું વિસ્તરણ કરતા: $(n + 1)^7 = n^7 + 7n^6 + 21n^5 + 35n^4 + 35n^3 + 21n^2 + 7n + 1$.
તેથી $(n + 1)^7 - n^7 - 1 = 7n^6 + 21n^5 + 35n^4 + 35n^3 + 21n^2 + 7n = 7(n^6 + 3n^5 + 5n^4 + 5n^3 + 3n^2 + n)$.
આ પદ સ્પષ્ટપણે $7$ વડે વિભાજ્ય છે. આમ,વિધાન $-1$ સાચું છે.
નોંધો કે વિધાન $-1$ ને $(n+1)^7 - (n+1) - (n^7 - n) = 7k$ તરીકે લખી શકાય છે. કારણ કે $(n+1)^7 - (n+1)$ અને $n^7 - n$ બંને $7$ વડે વિભાજ્ય છે (વિધાન $-2$ મુજબ),તેથી તેમનો તફાવત પણ $7$ વડે વિભાજ્ય છે. તેથી,વિધાન $-2$ એ વિધાન $-1$ માટે સાચી સમજૂતી છે.
16
MediumMCQ
જ્યારે બહુપદી $x^{64} + x^{27} + 1$ ને $(x + 1)$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$1$
B
$-1$
C
$2$
D
$-2$

Solution

(A) શેષ પ્રમેય મુજબ,જ્યારે બહુપદી $P(x)$ ને $(x - a)$ વડે ભાગવામાં આવે,ત્યારે શેષ $P(a)$ મળે છે.
અહીં,$P(x) = x^{64} + x^{27} + 1$ અને ભાજક $(x + 1)$ છે,જે $(x - (-1))$ છે.
તેથી,શેષ $P(-1) = (-1)^{64} + (-1)^{27} + 1$ થશે.
$64$ એ બેકી સંખ્યા હોવાથી,$(-1)^{64} = 1$.
$27$ એ એકી સંખ્યા હોવાથી,$(-1)^{27} = -1$.
આમ,શેષ $1 + (-1) + 1 = 1 - 1 + 1 = 1$ મળે છે.
17
MediumMCQ
પદાવલિ ${49^n} + 16n - 1$ એ નીચેનામાંથી કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$3$
B
$19$
C
$64$
D
$29$

Solution

(C) આપણે દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરીએ છીએ: ${49^n} = {(1 + 48)^n}$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,${49^n} = 1 + n(48) + \frac{n(n-1)}{2}(48^2) + \dots + 48^n$.
આ કિંમતને પદાવલિમાં મૂકતા:
${49^n} + 16n - 1 = (1 + 48n + \frac{n(n-1)}{2}(2304) + \dots) + 16n - 1$.
$= 48n + 16n + \frac{n(n-1)}{2}(2304) + \dots$
$= 64n + 1152n(n-1) + \dots$
અહીં $1152 = 64 \times 18$ હોવાથી,વિસ્તરણનું દરેક પદ $64$ નો ગુણક છે.
આમ,${49^n} + 16n - 1$ એ $64$ વડે વિભાજ્ય છે.
18
EasyMCQ
એક પૂર્ણાંક અને તેના ઘન વચ્ચેનો તફાવત કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$4$
B
$6$
C
$9$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે પૂર્ણાંક $x$ છે.
પદાવલિ $x - x^3 = x(1 - x^2) = x(1 - x)(1 + x) = (x - 1)(x)(x + 1)$ છે.
આ ત્રણ ક્રમિક પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર છે.
$n$ ક્રમિક પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર હંમેશા $n!$ વડે વિભાજ્ય હોય છે.
તેથી,$3$ ક્રમિક પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર $3! = 3 \times 2 \times 1 = 6$ વડે વિભાજ્ય છે.
19
AdvancedMCQ
$(3^P + 2)$ નો છેલ્લો અંક કયો છે,જ્યાં $P = 3^{4n}$ અને $n \in N$ છે?
A
$1$
B
$2$
C
$4$
D
$5$

Solution

(D) આપણે $(3^P + 2)$ નો છેલ્લો અંક શોધવો છે જ્યાં $P = 3^{4n}$ અને $n \in N$.
$3$ ની ઘાતનો છેલ્લો અંક $4$ ના ચક્રમાં પુનરાવર્તિત થાય છે: $3^1 = 3, 3^2 = 9, 3^3 = 27$ (છેલ્લો અંક $7$),$3^4 = 81$ (છેલ્લો અંક $1$).
$P = 3^{4n} = (3^4)^n = 81^n$. $81^n$ નો છેલ્લો અંક હંમેશા $1$ હોય છે.
તેથી,$3^P = 3^{81^n}$. $81^n$ એ $4k+1$ સ્વરૂપની સંખ્યા છે.
તેથી $3^P = 3^{4k+1} = 3^{4k} \times 3^1$. $3^{4k}$ નો છેલ્લો અંક $1$ છે,તેથી $3^P$ નો છેલ્લો અંક $1 \times 3 = 3$ છે.
આમ,$(3^P + 2)$ નો છેલ્લો અંક $3 + 2 = 5$ છે.
20
AdvancedMCQ
જ્યારે $(15^{23} + 23^{23})$ ને $19$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$4$
B
$15$
C
$0$
D
$18$

Solution

(C) આપણે $(15^{23} + 23^{23})$ ને $19$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
નોંધો કે $15 \equiv -4 \pmod{19}$ અને $23 \equiv 4 \pmod{19}$.
તેથી,$15^{23} + 23^{23} \equiv (-4)^{23} + 4^{23} \pmod{19}$.
કારણ કે $23$ એક એકી સંખ્યા છે,$(-4)^{23} = -4^{23}$.
આમ,$15^{23} + 23^{23} \equiv -4^{23} + 4^{23} \equiv 0 \pmod{19}$.
તેથી,શેષ $0$ છે.
21
AdvancedMCQ
જો $(11)^{27} + (27)^{27}$ ને $16$ વડે ભાગવામાં આવે તો શેષ કેટલી વધે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$14$

Solution

(A) આપણે જાણીએ છીએ કે કોઈપણ એકી ધન પૂર્ણાંક $n$ માટે,$a^n + b^n$ એ $(a + b)$ વડે વિભાજ્ય છે.
અહીં,$n = 27$,જે એકી સંખ્યા છે.
તેથી,$(11)^{27} + (21)^{27}$ એ $(11 + 21) = 32$ વડે વિભાજ્ય છે.
કારણ કે $32$ એ $16$ નો ગુણક છે (એટલે કે $32 = 2 \times 16$),તેથી $32$ વડે વિભાજ્ય કોઈપણ સંખ્યા $16$ વડે પણ વિભાજ્ય હોય.
આમ,$(11)^{27} + (21)^{27}$ એ $16$ વડે વિભાજ્ય છે.
જ્યારે કોઈ સંખ્યા ભાજક વડે સંપૂર્ણપણે વિભાજ્ય હોય,ત્યારે શેષ $0$ વધે છે.
22
AdvancedMCQ
જ્યારે $3^{2003}$ ને $28$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$15$
B
$5$
C
$19$
D
$9$

Solution

(C) આપણે $3^{2003}$ ને $28$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
પ્રથમ,નોંધો કે $3^3 = 27 = 28 - 1$.
આપણે $3^{2003} = 3^2 \cdot 3^{2001} = 9 \cdot (3^3)^{667}$ લખી શકીએ.
$3^3 = 28 - 1$ મૂકતા,આપણને $9 \cdot (28 - 1)^{667}$ મળે છે.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(28 - 1)^{667} = \sum_{k=0}^{667} \binom{667}{k} (28)^{667-k} (-1)^k$.
આ પદ $28n + (-1)^{667} = 28n - 1$ સ્વરૂપનું છે,જ્યાં $n$ કોઈ પૂર્ણાંક છે.
તેથી,$3^{2003} = 9(28n - 1) = 28(9n) - 9$.
શેષ ધન હોવી જોઈએ,તેથી $-9$ ને $28 - 37$ તરીકે લખતા અથવા $28(9n - 1) + 19$ સ્વરૂપમાં ફેરવતા.
આમ,શેષ $19$ છે.
23
AdvancedMCQ
$(13)^{507}$ ને $9$ વડે ભાગતા મળતી શેષ :-
A
$1$
B
$4$
C
$5$
D
$7$

Solution

(A) આપણે $(13)^{507}$ ને $9$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
$(13)^{507} = (9 + 4)^{507}$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(9 + 4)^{507} = \sum_{k=0}^{507} \binom{507}{k} 9^{507-k} 4^k$.
છેલ્લા પદ (જ્યાં $k=507$) સિવાયના તમામ પદોમાં $9$ નો અવયવ છે.
તેથી,$(13)^{507} \equiv 4^{507} \pmod{9}$.
હવે,$4^1 \equiv 4 \pmod{9}$,$4^2 = 16 \equiv 7 \pmod{9}$,$4^3 = 64 \equiv 1 \pmod{9}$.
કારણ કે $4^3 \equiv 1 \pmod{9}$,તેથી $4^{507} = (4^3)^{169} \equiv (1)^{169} \equiv 1 \pmod{9}$.
આમ,શેષ $1$ મળે છે.
24
AdvancedMCQ
ત્રણ ક્રમિક એકી સંખ્યાઓના વર્ગોનો સરવાળો $1$ વધારતા તે કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$12$ તેમજ $24$ બંને
B
$12$ વડે પરંતુ $24$ વડે નહીં
C
$12$ કે $24$ બંનેમાંથી એકપણ નહીં
D
$6$ ના તમામ ગુણકો

Solution

(B) ધારો કે ત્રણ ક્રમિક એકી સંખ્યાઓ $(2k-1)$,$(2k+1)$,અને $(2k+3)$ છે.
તેમના વર્ગોનો સરવાળો $S = (2k-1)^2 + (2k+1)^2 + (2k+3)^2$ છે.
આ પદોનું વિસ્તરણ કરતા: $S = (4k^2 - 4k + 1) + (4k^2 + 4k + 1) + (4k^2 + 12k + 9) = 12k^2 + 12k + 11$.
આ સરવાળામાં $1$ ઉમેરતા,આપણને $S + 1 = 12k^2 + 12k + 12 = 12(k^2 + k + 1)$ મળે છે.
કારણ કે $k^2 + k = k(k+1)$ હંમેશા બેકી સંખ્યા હોય છે (કારણ કે તે બે ક્રમિક પૂર્ણાંકોનો ગુણાકાર છે),ધારો કે $k(k+1) = 2m$.
તેથી $S + 1 = 12(2m + 1) = 24m + 12$.
આ પદ સ્પષ્ટપણે $12$ વડે વિભાજ્ય છે,પરંતુ $24$ વડે નહીં (કારણ કે $12$ એ $24$ વડે વિભાજ્ય નથી).
આમ,સરવાળો $12$ વડે વિભાજ્ય છે પરંતુ $24$ વડે નહીં.
25
AdvancedMCQ
$3^{37}$ ને $80$ વડે ભાગતા મળતી શેષ કેટલી થાય?
A
$0$
B
$1$
C
$3$
D
$9$

Solution

(C) $3^{37}$ ને $80$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવા માટે:
$3^{37} = 3 \times (3^4)^9$ લખી શકાય.
$3^4 = 81$ હોવાથી,$3^{37} = 3 \times (81)^9$ થાય.
$81$ ને $(80 + 1)$ તરીકે લખતા,$3^{37} = 3 \times (80 + 1)^9$ મળે.
દ્વિપદી પ્રમેય (Binomial Theorem) મુજબ,$(80 + 1)^9 = 80k + 1$ સ્વરૂપમાં લખી શકાય.
તેથી,$3^{37} = 3(80k + 1) = 240k + 3$ થાય.
આમ,$240k + 3$ ને $80$ વડે ભાગતા શેષ $3$ મળે છે.
26
DifficultMCQ
$\sqrt {\underbrace {111........1}_{200\,\text{અંક}} - \underbrace {222.......2}_{100\,\text{અંક}}} $ ની કિંમત શોધો :-
A
$\sqrt {\underbrace {1313.......13}_{100\,\text{અંક}}}$
B
$\sqrt {\underbrace {33.......3}_{100\,\text{અંક}}}$
C
$\sqrt {\underbrace {2323.......23}_{100\,\text{અંક}}} $
D
$\underbrace {33.......3}_{100\,\text{અંક}}$

Solution

(D) ધારો કે $n = 100$. પદાવલિ $\sqrt {\frac{10^{2n}-1}{9} - 2\left( \frac{10^n-1}{9} \right)}$ છે.
$= \sqrt {\frac{10^{2n}-1 - 2 \times 10^n + 2}{9}} = \sqrt {\frac{10^{2n} - 2 \times 10^n + 1}{9}}$.
$= \sqrt {\left( \frac{10^n-1}{3} \right)^2} = \frac{10^n-1}{3}$.
કારણ કે $\frac{10^{100}-1}{9} = \underbrace{111...1}_{100\,\text{અંક}}$,તેથી $\frac{10^{100}-1}{3} = 3 \times \underbrace{111...1}_{100\,\text{અંક}} = \underbrace{333...3}_{100\,\text{અંક}}$.
27
AdvancedMCQ
$3^{91}$ ને $80$ વડે ભાગતા મળતી શેષ કેટલી થાય?
A
$3$
B
$1$
C
$9$
D
$27$

Solution

(D) $3^{91}$ ને $80$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવા માટે:
$3^4 = 81 = 80 + 1$ હોવાથી,
$3^{91} = 3^3 \times (3^4)^{22} = 27 \times (80 + 1)^{22}$.
દ્વિપદી પ્રમેય મુજબ,$(80 + 1)^{22} = 80m + 1$ થાય.
તેથી,$3^{91} = 27(80m + 1) = 27 \times 80m + 27$.
આમ,$80$ વડે ભાગતા શેષ $27$ મળે છે.
28
DifficultMCQ
જો $(27)^{999}$ ને $7$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ કેટલી મળે?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$6$

Solution

(D) આપણે $(27)^{999}$ ને $7$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
આપણે $27$ ને $(28 - 1)$ તરીકે લખી શકીએ.
તેથી,$(27)^{999} = (28 - 1)^{999}$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(x + a)^n = \sum_{k=0}^{n} \binom{n}{k} x^{n-k} a^k$.
$(28 - 1)^{999} = \binom{999}{0} (28)^{999} (-1)^0 + \binom{999}{1} (28)^{998} (-1)^1 + \dots + \binom{999}{999} (28)^0 (-1)^{999}$.
છેલ્લા પદ સિવાયના દરેક પદમાં $28$ નો અવયવ છે,જે $7$ વડે વિભાજ્ય છે.
$(27)^{999} = 7k + (-1)^{999}$,જ્યાં $k$ એક પૂર્ણાંક છે.
$(27)^{999} = 7k - 1$.
ધન શેષ મેળવવા માટે,આપણે $7k - 1 = 7(k - 1) + 7 - 1 = 7(k - 1) + 6$ લખીએ છીએ.
આમ,શેષ $6$ છે.
29
DifficultMCQ
જો સંખ્યા $\frac{2^{403}}{15}$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ $\frac{k}{15}$ હોય,તો $k$ ની કિંમત શોધો.
A
$6$
B
$8$
C
$4$
D
$14$

Solution

(B) આપણે $2^{403}$ ને $15$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવી પડશે.
આપણે લખી શકીએ $2^{403} = 2^3 \times 2^{400} = 8 \times (2^4)^{100} = 8 \times (16)^{100}$.
$16 = 15 + 1$ હોવાથી,$2^{403} = 8(15 + 1)^{100}$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(15 + 1)^{100} = 1 + 100(15) + \binom{100}{2} 15^2 + \dots + 15^{100}$.
તેથી,$2^{403} = 8 + 15 \times [8(100 + \binom{100}{2} 15 + \dots)]$.
આમ,$\frac{2^{403}}{15} = \frac{8}{15} + 8(100 + \binom{100}{2} 15 + \dots)$.
અપૂર્ણાંક ભાગ $\frac{8}{15}$ છે,જે $\frac{k}{15}$ તરીકે આપેલ છે.
તેથી,$k = 8$.
30
Medium
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરીને સાબિત કરો કે $n \in N$ માટે $6^{n} - 5n$ ને $25$ વડે ભાગતા હંમેશા શેષ $1$ વધે છે.

Solution

બે સંખ્યાઓ $a$ અને $b$ માટે,જો આપણે એવી સંખ્યાઓ $q$ અને $r$ શોધી શકીએ કે જેથી $a = bq + r$ થાય,તો આપણે કહી શકીએ કે $b$ એ $a$ ને ભાગે છે જ્યાં $q$ એ ભાગફળ અને $r$ એ શેષ છે. આમ,$6^{n} - 5n$ ને $25$ વડે ભાગતા શેષ $1$ વધે છે તે દર્શાવવા માટે,આપણે સાબિત કરીશું કે $6^{n} - 5n = 25k + 1$,જ્યાં $k$ એ કોઈ પૂર્ણાંક છે.
આપણી પાસે દ્વિપદી વિસ્તરણ છે:
$(1 + a)^{n} = {}^{n}C_{0} + {}^{n}C_{1}a + {}^{n}C_{2}a^{2} + \dots + {}^{n}C_{n}a^{n}$
$a = 5$ લેતા,આપણને મળે છે:
$(1 + 5)^{n} = {}^{n}C_{0} + {}^{n}C_{1}(5) + {}^{n}C_{2}(5^{2}) + \dots + {}^{n}C_{n}(5^{n})$
$6^{n} = 1 + 5n + 25({}^{n}C_{2} + {}^{n}C_{3}(5) + \dots + 5^{n-2})$
$6^{n} - 5n = 1 + 25({}^{n}C_{2} + 5 \cdot {}^{n}C_{3} + \dots + 5^{n-2})$
ધારો કે $k = {}^{n}C_{2} + 5 \cdot {}^{n}C_{3} + \dots + 5^{n-2}$.
તેથી $6^{n} - 5n = 25k + 1$.
આ દર્શાવે છે કે જ્યારે $6^{n} - 5n$ ને $25$ વડે ભાગવામાં આવે છે,ત્યારે શેષ $1$ વધે છે.
31
Medium
દર્શાવો કે જ્યારે $n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોય ત્યારે $9^{n+1}-8n-9$ એ $64$ વડે વિભાજ્ય છે.

Solution

$9^{n+1}-8n-9$ એ $64$ વડે વિભાજ્ય છે તે દર્શાવવા માટે,આપણે સાબિત કરવું પડશે કે $9^{n+1}-8n-9 = 64k$,જ્યાં $k$ એ પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે.
દ્વિપદી પ્રમેય મુજબ:
$(1+a)^{m} = \sum_{r=0}^{m} {^{m}C_{r}} a^{r} = {^{m}C_{0}} + {^{m}C_{1}}a + {^{m}C_{2}}a^{2} + \dots + {^{m}C_{m}}a^{m}$
$a=8$ અને $m=n+1$ લેતા,આપણને મળે છે:
$(1+8)^{n+1} = {^{n+1}C_{0}} + {^{n+1}C_{1}}(8) + {^{n+1}C_{2}}(8^{2}) + \dots + {^{n+1}C_{n+1}}(8^{n+1})$
$9^{n+1} = 1 + (n+1)(8) + 64 \left[ {^{n+1}C_{2}} + {^{n+1}C_{3}}(8) + \dots + {^{n+1}C_{n+1}}(8^{n-1}) \right]$
$9^{n+1} = 1 + 8n + 8 + 64 \left[ {^{n+1}C_{2}} + {^{n+1}C_{3}}(8) + \dots + {^{n+1}C_{n+1}}(8^{n-1}) \right]$
$9^{n+1} = 9 + 8n + 64 \left[ {^{n+1}C_{2}} + {^{n+1}C_{3}}(8) + \dots + {^{n+1}C_{n+1}}(8^{n-1}) \right]$
$9^{n+1} - 8n - 9 = 64k$,જ્યાં $k = {^{n+1}C_{2}} + {^{n+1}C_{3}}(8) + \dots + {^{n+1}C_{n+1}}(8^{n-1})$ એ પ્રાકૃતિક સંખ્યા છે.
આમ,જ્યારે $n$ એ ધન પૂર્ણાંક હોય ત્યારે $9^{n+1}-8n-9$ એ $64$ વડે વિભાજ્ય છે.
32
DifficultMCQ
જો $(2021)^{3762}$ ને $17$ વડે ભાગવામાં આવે,તો શેષ ........ મળે.
A
$9$
B
$12$
C
$4$
D
$8$

Solution

(C) આપણે $(2021)^{3762}$ ને $17$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
$2021 = 2023 - 2$ લખી શકાય,જ્યાં $2023 = 17 \times 119$ છે.
તેથી,$(2021)^{3762} = (2023 - 2)^{3762} \equiv (-2)^{3762} \pmod{17}$.
$(-2)^{3762} = 2^{3762} = (2^4)^{940} \times 2^2 = 16^{940} \times 4$.
$16 \equiv -1 \pmod{17}$ હોવાથી,$16^{940} \equiv (-1)^{940} \equiv 1 \pmod{17}$.
આમ,$2^{3762} \equiv 1 \times 4 \equiv 4 \pmod{17}$.
શેષ $4$ છે.
33
DifficultMCQ
જો $x$ ને $4$ વડે ભાગતા મળતી શેષ $3$ હોય,તો $(2020+x)^{2022}$ ને $8$ વડે ભાગતા મળતી શેષ ....... છે.
A
$1$
B
$6$
C
$2$
D
$4$

Solution

(A) આપેલ છે કે જ્યારે $x$ ને $4$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે શેષ $3$ મળે છે,તેથી આપણે $x = 4k + 3$ લખી શકીએ.
આપણે $(2020 + x)^{2022}$ ને $8$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
$x = 4k + 3$ ને પદાવલિમાં મૂકતા:
$(2020 + x)^{2022} = (2020 + 4k + 3)^{2022} = (2023 + 4k)^{2022}$.
$2023 = 8 \times 252 + 7$ હોવાથી,$2023 \equiv 7 \equiv -1 \pmod{8}$ થાય.
તેથી,$(2023 + 4k)^{2022} \equiv (-1 + 4k)^{2022} \pmod{8}$.
જો $k$ બેકી સંખ્યા હોય,તો $k = 2m$ લેતા,$(-1 + 8m)^{2022} \equiv (-1)^{2022} \equiv 1 \pmod{8}$.
જો $k$ એકી સંખ્યા હોય,તો $k = 2m + 1$ લેતા,$(-1 + 4(2m + 1))^{2022} = (3 + 8m)^{2022} \equiv 3^{2022} \pmod{8}$.
$3^2 = 9 \equiv 1 \pmod{8}$ હોવાથી,$3^{2022} = (3^2)^{1011} \equiv 1^{1011} \equiv 1 \pmod{8}$.
બંને કિસ્સામાં,શેષ $1$ મળે છે.
34
DifficultMCQ
$1+3+3^{2}+3^{3}+\ldots+3^{2021}$ ને $50$ વડે ભાગતા મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$5$
B
$4$
C
$2$
D
$6$

Solution

(B) આપેલ સરવાળો એ $a=1$,$r=3$ અને $n=2022$ પદો ધરાવતી સમગુણોત્તર શ્રેણી છે.
સરવાળો $S = \frac{1(3^{2022}-1)}{3-1} = \frac{3^{2022}-1}{2}$.
આપણે $3^{2022} = (3^2)^{1011} = 9^{1011} = (10-1)^{1011}$ લખી શકીએ.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$(10-1)^{1011} = 100k - 10111$.
તેથી,$S = \frac{100k - 10111 - 1}{2} = 50k - 5056$.
$S = 50(k-102) + 4$.
આમ,શેષ $4$ છે.
35
DifficultMCQ
$3^{2022}$ ને $5$ વડે ભાગતા મળતી શેષ કેટલી થાય?
A
$1$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(D) આપણે $3^{2022}$ ને $5$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
$3^{2022} = (3^2)^{1011} = 9^{1011}$.
આપણે $9$ ને $(10 - 1)$ તરીકે લખી શકીએ.
તેથી,$9^{1011} = (10 - 1)^{1011}$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(10 - 1)^{1011} = \sum_{k=0}^{1011} \binom{1011}{k} 10^{1011-k} (-1)^k$.
આને $10 \cdot N - 1$ તરીકે લખી શકાય,જ્યાં $N$ એ પૂર્ણાંક છે.
$10 \cdot N - 1 = 10 \cdot N - 5 + 4 = 5(2N - 1) + 4$.
તેથી,$3^{2022}$ ને $5$ વડે ભાગતા મળતી શેષ $4$ છે.
36
DifficultMCQ
જ્યારે $(2021)^{2023}$ ને $7$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$1$
B
$2$
C
$5$
D
$6$

Solution

(C) આપણે $(2021)^{2023}$ ને $7$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
પ્રથમ,$2021$ ને $7$ વડે ભાગતા: $2021 = 7 \times 288 + 5$.
તેથી,$2021 \equiv 5 \pmod{7}$,જે $2021 \equiv -2 \pmod{7}$ ને સમાન છે.
તેથી,$(2021)^{2023} \equiv (-2)^{2023} \pmod{7}$.
$(-2)^{2023} = - (2^{2023}) = - (2^3)^{674} \times 2^1$.
કારણ કે $2^3 = 8 \equiv 1 \pmod{7}$,તેથી $2^3 \equiv 1 \pmod{7}$.
આમ,$(2^3)^{674} \equiv 1^{674} \equiv 1 \pmod{7}$.
તેથી,$(-2)^{2023} \equiv -(1 \times 2) \equiv -2 \pmod{7}$.
શેષને ધન સંખ્યામાં દર્શાવવા માટે,આપણે $7$ ઉમેરીએ: $-2 + 7 = 5$.
આમ,શેષ $5$ છે.
37
AdvancedMCQ
જ્યારે $(11)^{1011} + (1011)^{11}$ ને $9$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$1$
B
$4$
C
$6$
D
$8$

Solution

(D) આપણે $(11)^{1011} + (1011)^{11}$ ને $9$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
પ્રથમ,નોંધો કે $11 \equiv 2 \pmod{9}$ અને $1011 = 9 \times 112 + 3$,તેથી $1011 \equiv 3 \pmod{9}$.
આમ,$(11)^{1011} + (1011)^{11} \equiv 2^{1011} + 3^{11} \pmod{9}$.
$2^{1011} \pmod{9}$ માટે:
$2^6 = 64 \equiv 1 \pmod{9}$.
$1011 = 6 \times 168 + 3$ હોવાથી,$2^{1011} = (2^6)^{168} \times 2^3 \equiv 1^{168} \times 8 \equiv 8 \pmod{9}$.
$3^{11} \pmod{9}$ માટે:
$3^2 = 9 \equiv 0 \pmod{9}$,તેથી $3^{11} = 3^2 \times 3^9 = 9 \times 3^9 \equiv 0 \pmod{9}$.
તેથી,$(11)^{1011} + (1011)^{11} \equiv 8 + 0 \equiv 8 \pmod{9}$.
શેષ $8$ છે.
38
DifficultMCQ
જ્યારે $(2021)^{2022} + (2022)^{2021}$ ને $7$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$0$
B
$1$
C
$2$
D
$6$

Solution

(A) આપણે $(2021)^{2022} + (2022)^{2021}$ ને $7$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
પ્રથમ,$2021 = 7 \times 288 + 5 \equiv -2 \pmod{7}$ અને $2022 = 7 \times 288 + 6 \equiv -1 \pmod{7}$ છે.
તેથી,$(2021)^{2022} + (2022)^{2021} \equiv (-2)^{2022} + (-1)^{2021} \pmod{7}$.
$2022$ બેકી સંખ્યા હોવાથી,$(-2)^{2022} = 2^{2022} = (2^3)^{674} = 8^{674} \equiv 1^{674} = 1 \pmod{7}$.
$2021$ એકી સંખ્યા હોવાથી,$(-1)^{2021} = -1$.
આમ,$(2021)^{2022} + (2022)^{2021} \equiv 1 - 1 = 0 \pmod{7}$.
તેથી,શેષ $0$ છે.
39
DifficultMCQ
જ્યારે $7^{2022} + 3^{2022}$ ને $5$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$0$
B
$2$
C
$3$
D
$4$

Solution

(C) આપણે $7^{2022} + 3^{2022}$ ને $5$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
નોંધો કે $7 \equiv 2 \pmod{5}$ અને $3 \equiv -2 \pmod{5}$ છે.
તેથી,$7^{2022} + 3^{2022} \equiv 2^{2022} + (-2)^{2022} \pmod{5}$.
$2022$ એ બેકી સંખ્યા હોવાથી,$(-2)^{2022} = 2^{2022}$ થાય.
આમ,$7^{2022} + 3^{2022} \equiv 2^{2022} + 2^{2022} = 2 \times 2^{2022} = 2^{2023} \pmod{5}$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $2^4 = 16 \equiv 1 \pmod{5}$.
તેથી,$2^{2023} = 2^{4 \times 505 + 3} = (2^4)^{505} \times 2^3 \equiv 1^{505} \times 8 \equiv 8 \pmod{5}$.
અંતે,$8 \equiv 3 \pmod{5}$.
શેષ $3$ છે.
40
AdvancedMCQ
ધારો કે $N_1 = 2^{55} + 1$ અને $N_2 = 165$ છે. તો:
A
$N_1$ અને $N_2$ પરસ્પર અવિભાજ્ય છે
B
$N_1$ અને $N_2$ નો $HCF$ $55$ છે
C
$N_1$ અને $N_2$ નો $HCF$ $11$ છે
D
$N_1$ અને $N_2$ નો $HCF$ $33$ છે

Solution

(D) આપેલ છે કે $N_2 = 165 = 3 \times 5 \times 11$ અને $N_1 = 2^{55} + 1$.
આપણે જાણીએ છીએ કે જો $n$ એકી પૂર્ણાંક હોય,તો $x^n + y^n$ એ $x + y$ વડે વિભાજ્ય છે.
અહીં $55$ એકી સંખ્યા હોવાથી,$N_1 = 2^{55} + 1^{55}$ એ $2 + 1 = 3$ વડે વિભાજ્ય છે.
વળી,$N_1 = (2^5)^{11} + 1^{11} = 32^{11} + 1^{11}$,જે $32 + 1 = 33$ વડે વિભાજ્ય છે.
$33 = 3 \times 11$ હોવાથી,$N_1$ એ $3$ અને $11$ બંને વડે વિભાજ્ય છે.
$N_2 = 165 = 5 \times 33$.
આમ,$N_1$ અને $N_2$ નો ગુ.સા.અ. $(HCF)$ $33$ છે.
41
AdvancedMCQ
ધારો કે $n > 1$ એક પૂર્ણાંક છે. નીચેનામાંથી કયા સંખ્યાઓના સમૂહમાં હંમેશા $3$ નો ગુણક હોય છે?
A
$n^{19}-1, n^{19}+1$
B
$n^{19}, n^{38}-1$
C
$n^{38}, n^{38}+1$
D
$n^{38}, n^{19}-1$

Solution

(B) ધારો કે $n$ ને $3$ વડે ભાગતા મળતી શેષ $r$ છે,જ્યાં $r \in \{0, 1, 2\}$.
કિસ્સો $1$: જો $n \equiv 0 \pmod{3}$ હોય,તો $n$ એ $3$ નો ગુણક છે. પરિણામે,$n^{19}$ એ $3$ નો ગુણક છે.
કિસ્સો $2$: જો $n \equiv 1 \pmod{3}$ હોય,તો $n^{38} \equiv 1^{38} \equiv 1 \pmod{3}$. તેથી,$n^{38} - 1 \equiv 0 \pmod{3}$,એટલે કે $n^{38} - 1$ એ $3$ નો ગુણક છે.
કિસ્સો $3$: જો $n \equiv 2 \pmod{3}$ હોય,તો $n^{38} \equiv 2^{38} \equiv (-1)^{38} \equiv 1 \pmod{3}$. તેથી,$n^{38} - 1 \equiv 0 \pmod{3}$,એટલે કે $n^{38} - 1$ એ $3$ નો ગુણક છે.
આમ,તમામ કિસ્સાઓમાં,$\{n^{19}, n^{38}-1\}$ સમૂહમાંની ઓછામાં ઓછી એક સંખ્યા $3$ નો ગુણક છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
42
AdvancedMCQ
ધારો કે $a, b, c, d$ ધન પૂર્ણાંકો છે. નીચેના વિધાનો ધ્યાનમાં લો:
$I$. જો $9$ એ $a^3+b^3+c^3$ ને ભાગે,તો $3$ એ $abc$ ને ભાગે છે.
$II$. જો $9$ એ $a^3+b^3+c^3+d^3$ ને ભાગે,તો $3$ એ $abcd$ ને ભાગે છે.
A
$I$ અને $II$ બંને સાચા છે
B
$I$ સાચું છે પણ $II$ ખોટું છે
C
$I$ ખોટું છે પણ $II$ સાચું છે
D
$I$ અને $II$ બંને ખોટા છે

Solution

(B) કોઈપણ પૂર્ણાંક $n$ માટે,$n^3 \equiv 0, 1, \text{ અથવા } 8 \pmod{9}$,જે $n^3 \equiv 0, 1, -1 \pmod{9}$ ને સમાન છે.
વિધાન $I$: આપણે તપાસવું છે કે શું $a^3+b^3+c^3 \equiv 0 \pmod{9}$ એ $abc \equiv 0 \pmod{3}$ સૂચવે છે.
જો $abc$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય ન હોય,તો $a, b, c \not\equiv 0 \pmod{3}$. તેથી $a, b, c \equiv 1, 2 \pmod{3}$.
ત્યારે $a^3, b^3, c^3 \equiv 1, 8 \pmod{9}$ (કારણ કે $1^3=1$ અને $2^3=8 \equiv -1 \pmod{9}$).
$a^3+b^3+c^3 \equiv 0 \pmod{9}$ મેળવવા માટે,આપણે ${1, -1}$ માંથી ત્રણ કિંમતોનો સરવાળો $0 \pmod{9}$ જોઈએ,જે અશક્ય છે કારણ કે શક્ય સરવાળા $\{3, 1, -1, -3\}$ છે.
આમ,$a, b, c$ માંથી ઓછામાં ઓછું એક $3$ નો ગુણક હોવો જોઈએ,તેથી $abc$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય છે. વિધાન $I$ સાચું છે.
વિધાન $II$: $a=1, b=2, c=1, d=2$ લો.
તો $a^3+b^3+c^3+d^3 = 1^3+2^3+1^3+2^3 = 1+8+1+8 = 18$,જે $9$ વડે વિભાજ્ય છે.
જો કે,$abcd = 1 \times 2 \times 1 \times 2 = 4$,જે $3$ વડે વિભાજ્ય નથી.
આમ,વિધાન $II$ ખોટું છે.
43
DifficultMCQ
જ્યારે $(2023)^{2023}$ ને $35$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ $..........$ છે.
A
$7$
B
$14$
C
$21$
D
$28$

Solution

(A) આપણે $(2023)^{2023}$ ને $35$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવાની છે.
પ્રથમ,$2023 = 35 \times 57 + 28$,તેથી $2023 \equiv 28 \equiv -7 \pmod{35}$.
આમ,$(2023)^{2023} \equiv (-7)^{2023} \pmod{35}$.
આપણે $(-7)^{2023} = -7 \times 7^{2022} = -7 \times (7^2)^{1011} = -7 \times (49)^{1011}$ લખી શકીએ.
$49 \equiv 14 \pmod{35}$ હોવાથી,$7^{2022} = (49)^{1011} \equiv 14^{1011} \pmod{35}$.
$14^1 \equiv 14$,$14^2 \equiv 21$,$14^3 \equiv 14 \pmod{35}$ હોવાથી,એકી ઘાત માટે $14^n \equiv 14 \pmod{35}$.
તેથી,$7^{2022} \equiv 14 \pmod{35}$.
તેથી,$(2023)^{2023} \equiv -7 \times 14 = -98 \pmod{35}$.
$-98 = -3 \times 35 + 7$ હોવાથી,$-98 \equiv 7 \pmod{35}$.
શેષ $7$ છે.
44
DifficultMCQ
એક સંખ્યા $x$ નું $50$ મું મૂળ $12$ છે અને બીજી સંખ્યા $y$ નું $50$ મું મૂળ $18$ છે. તો $(x + y)$ ને $25$ વડે ભાગતા મળતી શેષ $........$ છે.
A
$21$
B
$23$
C
$22$
D
$20$

Solution

(B) આપેલ છે કે $x = 12^{50}$ અને $y = 18^{50}$.
$(12^{50} + 18^{50})$ ને $25$ વડે ભાગતા મળતી શેષ શોધવી છે.
$12^{50} = 144^{25} = (150 - 6)^{25} = 25M + (-6)^{25}$.
$18^{50} = 324^{25} = (325 - 1)^{25} = 25N - 1$.
$x + y = 25(M+N) - (6^{25} + 1)$.
$6^{25} = (6^2)^{12} \cdot 6 = 36^{12} \cdot 6 = (25 + 11)^{12} \cdot 6 = (25P + 11^{12}) \cdot 6$.
$11^{12} = (121)^6 = (125 - 4)^6 = 25Q + (-4)^6 = 25Q + 4096 = 25R + 21$.
તેથી,$6^{25} = (25R + 21) \cdot 6 = 150R + 126 = 25(6R + 5) + 1$.
$x + y = 25(M+N) - (25(6R+5) + 1 + 1) = 25S - 2$.
શેષ $25 - 2 = 23$ મળે છે.
45
DifficultMCQ
$5^{99}$ ને $11$ વડે ભાગતા મળતી શેષ કેટલી છે?
A
$9$
B
$18$
C
$27$
D
$36$

Solution

(A) ફર્માના નાના પ્રમેય મુજબ,$11$ એ અવિભાજ્ય સંખ્યા છે અને $\gcd(5, 11) = 1$ હોવાથી,$5^{10} \equiv 1 \pmod{11}$ થાય.
$5^{99} = 5^{90} \cdot 5^9 = (5^{10})^9 \cdot 5^9$.
$5^{10} \equiv 1 \pmod{11}$ હોવાથી,$(5^{10})^9 \equiv 1^9 \equiv 1 \pmod{11}$ થાય.
હવે,$5^9 \pmod{11}$ ની ગણતરી કરીએ:
$5^2 = 25 \equiv 3 \pmod{11}$.
$5^4 = (5^2)^2 \equiv 3^2 = 9 \equiv -2 \pmod{11}$.
$5^8 = (5^4)^2 \equiv (-2)^2 = 4 \pmod{11}$.
$5^9 = 5^8 \cdot 5^1 \equiv 4 \cdot 5 = 20 \equiv 9 \pmod{11}$.
તેથી,$5^{99} \equiv 1 \cdot 9 = 9 \pmod{11}$.
શેષ $9$ છે.
46
DifficultMCQ
વિધાનો પૈકી:
$(S1):$ $2023^{2022} - 1999^{2022}$ એ $8$ વડે વિભાજ્ય છે.
$(S2):$ $13(13^{n}) - 11n - 13$ એ અસંખ્ય $n \in N$ માટે $144$ વડે વિભાજ્ય છે.
A
બંને $(S1)$ અને $(S2)$ ખોટા છે
B
માત્ર $(S2)$ સાચું છે
C
બંને $(S1)$ અને $(S2)$ સાચા છે
D
માત્ર $(S1)$ સાચું છે

Solution

(C) $(S1)$ માટે: ધારો કે $a = 2023$ અને $b = 1999$. નોંધો કે $a \equiv 7 \pmod{8}$ અને $b \equiv 7 \pmod{8}$.
તેથી $a^{2022} \equiv 7^{2022} \pmod{8}$ અને $b^{2022} \equiv 7^{2022} \pmod{8}$.
કારણ કે $7 \equiv -1 \pmod{8}$,$7^{2022} \equiv (-1)^{2022} \equiv 1 \pmod{8}$.
આમ,$2023^{2022} - 1999^{2022} \equiv 1 - 1 \equiv 0 \pmod{8}$. તેથી,$(S1)$ સાચું છે.
$(S2)$ માટે: ધારો કે $f(n) = 13(13^{n}) - 11n - 13 = 13^{n+1} - 11n - 13$.
દ્વિપદી વિસ્તરણનો ઉપયોગ કરતા,$13^{n+1} = (1 + 12)^{n+1} = 1 + (n+1)12 + \binom{n+1}{2}12^2 + \dots = 1 + 12n + 12 + 144 \binom{n+1}{2} + \dots$
તેથી,$f(n) = 1 + 12n + 12 + 144 \binom{n+1}{2} + \dots - 11n - 13 = n + 144 \binom{n+1}{2} + \dots$
$f(n)$ એ $144$ વડે વિભાજ્ય હોય તે માટે,$n$ એ $144$ નો ગુણક હોવો જોઈએ. આવા અસંખ્ય $n \in N$ હોવાથી,$(S2)$ સાચું છે.
47
DifficultMCQ
પદાવલિ $25^{190} - 19^{190} - 8^{190} + 2^{190}$ એ નીચેનામાંથી કોના વડે વિભાજ્ય છે?
A
$34$ વડે પરંતુ $14$ વડે નહીં
B
$14$ અને $34$ બંને વડે
C
$14$ કે $34$ બંનેમાંથી એકપણ વડે નહીં
D
$14$ વડે પરંતુ $34$ વડે નહીં

Solution

(A) ધારો કે $E = 25^{190} - 19^{190} - 8^{190} + 2^{190}$.
આપણે તેને $E = (25^{190} - 8^{190}) - (19^{190} - 2^{190})$ તરીકે લખી શકીએ.
કોઈપણ બેકી સંખ્યા $n$ માટે $a^n - b^n$ એ $a - b$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી:
$25^{190} - 8^{190}$ એ $25 - 8 = 17$ વડે વિભાજ્ય છે.
$19^{190} - 2^{190}$ એ $19 - 2 = 17$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,$E$ એ $17$ વડે વિભાજ્ય છે.
વળી,$E = (25^{190} - 19^{190}) - (8^{190} - 2^{190})$.
$25^{190} - 19^{190}$ એ $25 - 19 = 6$ વડે વિભાજ્ય છે.
$8^{190} - 2^{190}$ એ $8 - 2 = 6$ વડે વિભાજ્ય છે.
આમ,$E$ એ $6$ વડે વિભાજ્ય છે.
$E$ એ $17$ અને $6$ વડે વિભાજ્ય હોવાથી,અને $\text{gcd}(17, 6) = 1$,$E$ એ $17 \times 2 = 34$ વડે વિભાજ્ય છે.
$14$ માટે તપાસતા: $E \equiv 3 \pmod{7}$,તેથી તે $14$ વડે વિભાજ્ય નથી.
તેથી,તે $34$ વડે વિભાજ્ય છે પરંતુ $14$ વડે નહીં.
48
AdvancedMCQ
ધારો કે સંખ્યા $(22)^{2022} + (2022)^{22}$ ને $3$ વડે ભાગતા શેષ $\alpha$ અને $7$ વડે ભાગતા શેષ $\beta$ મળે છે. તો $(\alpha^2 + \beta^2)$ ની કિંમત શોધો.
A
$10$
B
$5$
C
$20$
D
$13$

Solution

(B) ધારો કે $N = (22)^{2022} + (2022)^{22}$.
$3$ વડે ભાગાકાર માટે:
$22 \equiv 1 \pmod{3}$,તેથી $(22)^{2022} \equiv 1^{2022} \equiv 1 \pmod{3}$.
$2022$ એ $3$ વડે વિભાજ્ય છે,તેથી $(2022)^{22} \equiv 0^{22} \equiv 0 \pmod{3}$.
આમ,$N \equiv 1 + 0 \equiv 1 \pmod{3}$,જેનો અર્થ છે કે $\alpha = 1$.
$7$ વડે ભાગાકાર માટે:
$22 \equiv 1 \pmod{7}$,તેથી $(22)^{2022} \equiv 1^{2022} \equiv 1 \pmod{7}$.
$2022 = 7 \times 288 + 6$,તેથી $2022 \equiv 6 \equiv -1 \pmod{7}$.
$(2022)^{22} \equiv (-1)^{22} \equiv 1 \pmod{7}$.
આમ,$N \equiv 1 + 1 \equiv 2 \pmod{7}$,જેનો અર્થ છે કે $\beta = 2$.
તેથી,$\alpha^2 + \beta^2 = 1^2 + 2^2 = 1 + 4 = 5$.
49
DifficultMCQ
સંખ્યા $\frac{4^{2022}}{15}$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ કેટલો થાય?
A
$\frac{4}{15}$
B
$\frac{1}{15}$
C
$\frac{14}{15}$
D
$\frac{8}{15}$

Solution

(B) આપણે $\frac{4^{2022}}{15}$ નો અપૂર્ણાંક ભાગ શોધવો છે.
નોંધો કે $4^{2022} = (4^2)^{1011} = 16^{1011}$.
આપણે $16$ ને $(15 + 1)$ તરીકે લખી શકીએ.
તેથી,$16^{1011} = (15 + 1)^{1011}$.
દ્વિપદી પ્રમેયનો ઉપયોગ કરતા,$(15 + 1)^{1011} = 15K + 1$,જ્યાં $K$ એક પૂર્ણાંક છે.
તેથી,$\frac{4^{2022}}{15} = \frac{15K + 1}{15} = K + \frac{1}{15}$.
આમ,અપૂર્ણાંક ભાગ $\frac{1}{15}$ છે.
50
DifficultMCQ
જ્યારે $7^{103}$ ને $17$ વડે ભાગવામાં આવે ત્યારે મળતી શેષ $..........$ છે.
A
$11$
B
$12$
C
$13$
D
$14$

Solution

(B) આપણે $7^{103} \pmod{17}$ ની શેષ શોધવાની છે.
ફર્માના લિટલ પ્રમેય મુજબ,જો $p$ અવિભાજ્ય હોય અને $p \nmid a$ હોય,તો $a^{p-1} \equiv 1 \pmod{p}$.
અહીં,$p=17$ અને $a=7$ છે,તેથી $7^{16} \equiv 1 \pmod{17}$.
હવે,$103 = 16 \times 6 + 7$.
તેથી,$7^{103} = (7^{16})^6 \times 7^7 \equiv 1^6 \times 7^7 \pmod{17}$.
$7^2 = 49 \equiv 15 \equiv -2 \pmod{17}$.
$7^4 \equiv (-2)^2 = 4 \pmod{17}$.
$7^6 \equiv 4 \times (-2) = -8 \equiv 9 \pmod{17}$.
$7^7 = 7^6 \times 7 \equiv 9 \times 7 = 63 \pmod{17}$.
$63 = 17 \times 3 + 12$ હોવાથી,$63 \equiv 12 \pmod{17}$.
આમ,શેષ $12$ છે.

Binomial Theorem — Divisibility problems · Frequently Asked Questions

1Are these Binomial Theorem questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Binomial Theorem Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.